Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata"

Transkrypt

1 Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata wykład 1 Wprowadzenie Antyczne obrazy świata dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015

2 Plan Kwes;e organizacyjne Trzy antyczne tradycje uprawiania nauki i trzy obrazy świata Kilka uwag na temat pojęcia obrazu świata

3 Informacje praktyczne: warunki zaliczenia Kurs obejmuje: 30h wykładu (M. Hohol) i 30h ćwieczeń (P. Rojek) Wykład kończy się egzaminem w formie ustnej Do egzaminu obowiązuje materiał prezentowany podczas wykładów Wszystkie prezentacje udostępniam na stronie: (podstrona: dydaktyka) Prezentacje będą pomocne w powtarzaniu wiadomości przed egzaminem, jednak ich hasłowy (i cytatowy ) charakter sprawia, że niezbędne będą własne notatki

4 Informacje praktyczne: plan wykładu T_1. WPROWADZENIE: CZYM JEST OBRAZ ŚWIATA I DLACZEGO INTERESUJE FILOZOFÓW? T_2. KLASYCZNE OBRAZY ŚWIATA: PLATON ARYSTOTELES ARCHIMEDES T_3. ŚREDNIOWIECZNY OBRAZ ŚWIATA I JEGO UPADEK T_4. NARODZINY NOWOŻYTNEGO OBRAZU ŚWIATA: OD FILOZOFII PRZYRODY DO FIZYKI T_5. POSZUKIWANIE WYJAŚNIEŃ OSTATECZNYCH: OBRAZY ŚWIATA WE WSPÓŁCZESNEJ FIZYCE I KOSMOLOGII T_6. NARODZINY I EWOLUCJA EWOLUCYJNEGO OBRAZU ŚWIATA T_7. KONTROWERSJE ŚWIATOPOGLĄDOWE WOKÓŁ DARWINIZMU T_7. NA STYKU OBRAZÓW ŚWIATA: NAUKA A RELIGIA T_8. JĘZYK A OBRAZ ŚWIATA #1: KATEGORYZACJA I RELATYWIZM JĘZYKOWY T_9. JĘZYK A OBRAZ ŚWIATA #2: WSPÓŁCZESNA WIZJA JĘZYKA T_10. JAK UCIELEŚNIONY MÓZG TWORZY OBRAZ ŚWIATA? T_11. OBRAZY ŚWIATA WE WSPÓŁCZESNEJ FILOZOFII: CHWISTEK AJDUKIEWICZ QUINE T_12. ZAKOŃCZENIE: CZYM JEST KULTURA?

5 Literatura podstawowa Francisco Ayala, Dar Karola Darwina dla nauki i religii, Wydaw. Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa Ian Barbour, Jak układają się stosunki między nauką a teologią?, Zagadnienia Filozoficzne w Nauce 1993, no Bartosz Brożek, Filozofia interpretacji, Copernicus Center Press, Kraków Daniel Dennez, Alvin Plan;nga, Nauka i religia, przeł. Ł. Kwiatek, M. Furman, Copernicus Center Press, Kraków Edward Grant, Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej w kontekście religijnym, instytucjonalnym oraz intelektualnym, Warszawa, Prószyński i S- ka Michał Heller, Ostateczne wyjaśnienia Wszechświata, Universitas, Kraków. Zoltan Kövecses, Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie, przeł. A. Kowalcze- Pawlik, M. Buchta, Universitas, Kraków Milan Kundera, Sztuka powieści, przeł. M. Bińczyk, PIW, Warszawa 2004, rozdział pierwszy: Wzgardzone dziedzictwo Cervantesa. Clive Staples Lewis, Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej, Znak, Kraków Olaf Pedersen, Konflikt czy symbioza? Z dziejów relacji między teologią a nauką, przeł. W. Skoczny, OBI- Biblos, Kraków- Tarnów Michael Tomasello, Kulturowe źródła ludzkiego poznawania, przeł. J. Rączaszek, PIW, Warszawa W. Załuski, Przeciw rozpaczy. O tragicznej wizji świata i sposobach jej przezwyciężania, Copernicus Center Press, Kraków 2014.

6 Literatura rozszerzająca Mar;n Buber, Problem człowieka, przeł. J. Doktór, PWN, Warszawa 1993, część pierwsza: Droga problemu. Daniel Dennez, Odczarowanie. Religia jako zjawisko naturalne, przeł. B. Stanosz, PIW, Warszawa Umberto Eco, W poszukiwaniu języka uniwersalnego, przeł. W. Soliński, Marabut- Volumen, Gdańsk Thomas Kuhn, Przewrót kopernikański, Prószyński i S- ka, Warszawa Władysław Seńko, Jak rozumieć filozofię średniowieczną, Antyk, Kęty 2001.

7 Starożytne obrazy świata Olaf Pedersen Konflikt czy symbioza, OBI- Biblos, Kraków- Tarnów 1998 The Book of Nature, Univ. Notre Dame Press 1992

8 Zob. Olaf Pedersen, Konflikt czy symbioza, OBI-Biblos, Kraków-Tarnów Między mitologicznymi a filozoficznymi obrazami świata Obraz świata mitologii greckiej animizm, wola bóstw itd. Rola siatki pojęciowej w racjonalnej refleksji nad światem Filozofia mogła powstać dopiero wraz z uznaniem konieczności, rządzącej światem Słynny kazus: Herodot twierdził, że wylewy Nilu powodowane są przez słońce, a nie wolę bóstw (użył słowa aiwa, które dosłownie oznacza winę ) W technicznym dyskursie filozofii pojawia się techniczny termin zaczerpnięty z mitologii: ananke Ananke personifikowana była jako bogini, córka Hydrosa i Gai. Uznawana była m.in. za matkę Mojr, czyli bogini losu. Ananke to: wszystkie możliwe środki od słownej perswazji do tortur stosowane po to, by wymusić przyznanie się podejrzanego do winy (O. Pedersen)

9 Między mitologicznymi a filozoficznymi obrazami świata Racjonalna refleksja nad światem a siatka pojęciowa: Pojęcia naukowe/filozoficzne miały często charakter metaforyczny dwie wielkie ujęcia metafory metafora jako środek stylistyczny metafora jako narzędzie myślenia i działania W VI w. p.n.e. nauka/filozofia zyskała nowe narzędzie: za sprawą związku pitagorejskiego do nauki wprowadzona została matematyka

10 Trzy greckie tradycje uprawiania nauki: Platon Arystoteles Archimedes Hipoteza: za trzema starożytnymi stylami uprawiania nauki stoją trzy różne obrazy świata

11 Dwie czy trzy tradycje? Wielu historyków nauki uważa, że warto wyróżniać jedynie dwa starożytne style uprawiania nauki wywodzące się od Platona i od Arystotelesa Zapomnienie o tradycji Archimedejskiej wiąże się prawdopodobnie ze średniowiecznym zepchnięciem jej na margines przez mistrzów średniowiecznych Pomijanie dziedzictwa Archimedesa przez historyków pasuje do stereotypowego poglądu, zgodnie wszystko co kojarzy się z nauką (science) jest tworem nowożytności

12 Tradycja platońska Tradycja platońska w badaniach naukowych/filozoficznych akcentuje rolę matematyki (zaniedbuje empirię) Wiedza (episteme) zdobywana jest na drodze intelektualnej, za pośrednictwem matematyki Obecność wątków pitagorejskich w filozofii Platona Teoria idei i oparta na niej teoria matematyki Wizja świata fizycznego, jako stającego się (w przeciwieństwie do niezmiennych idei) Platon w dialogu Timaios opisuje kosmo- i antropogenezę: demiurg stwarzając świat kieruje się matematyczną proporcją

13 Tradycja arystotelesowska Tradycja arystotelesowska w badaniach naukowych/filozoficznych akcentuje empirię (zaniedbuje matematykę) podkreśla ograniczenia techniczne matematyki starożytnej (np. niemożność wyrażenia przekątnej kwadratu za pomocą liczb całkowitych) odrzucenie matematyki wiąże się przede wszystkim z konstrukcją systemu metafizycznego Arystotelesa opis świata powinien być dokonywany w kategoriach przyczynowych: ( ) przedmiotem naszych badań są zasady (arcas) i przyczyny (ai&as) bytu ( ) Filozofia w ogóle bada przyczynę zjawisk fizycznych (Arystoteles, Fizyka, V, 1, 1025b; I, 9, 992a) wyjaśnianie zjawisk = podawanie przyczyn (formalnej, materialnej, sprawczej i celowej) poznanie świata ma charakter jakościowy a nie ilościowy matematyka jest narzędziem nieodpowiednim

14 Tradycja arystotelesowska W badaniu świata niezwykle istotną rolę odgrywa przyczyna celowa: Jest więc oczywiste, że to, co w rzeczach naturalnych jest konieczne, nazywamy materią i jej zmianami. Filozof przyrody winien się zajmować ustaleniem obydwu przyczyn, w większym jednak stopniu przyczyny celowej; wszak celowość jest przyczyną materii, a nie materia celowości (Arystoteles, Fizyka, II, 9, 200a). W poszukiwaniu przyczyn zjawisk, matematyka nie może być wykorzystywana: przyczyny sprawcze ruchu i zmian, same podlegają zmianom, aż do ostatecznej przyczyny Wszechświata. Przez rzeczy nieruchome w dyskursie Arystotelesa rozumieć należy doskonałe byty Według Arystotelesa celem wszystkich rzeczy jest Dobro: struktury matematyczne są neutralne aksjologicznie

15

16 zobacz: Tradycja archimedejska Kilka słów o Archimedesie ( p.n.e.) zajmował się matematyką, hydrostatyką, astronomią żył w Syrakuzach, uczył się w Aleksandrii w czasie II Wojny Punickiej budował fortyfikacje Syrakuz i budował machiny wojenne stał się symbolem męczennika nauki zginął zabity przez żołnierza rzymskiego podczas rozważania problemu matematycznego tworzył głównie traktaty o charakterze matematycznym, a nie filozoficznym poglądy filozoficzne: problemy interpretacyjne (platonizm), zepchnięcie na margines historii filozofii

17 Tradycja archimedejska Tradycja archimedejska w badaniach naukowych/filozoficznych akcentuje wagę łączenia matematyki i empirii twierdzenie, zgodnie z którym równe ciężary oddalone na równą odległość (od punktu podparcia) są w równowadze poparte było materiałem eksperymentalnym z wykorzystaniem wagi i skali Archimedes tworzył modele matematyczne i aranżował sytuacje eksperymentalne tworzył narzędzia pomiarowe, np. zegary słoneczne oraz instrumenty astronomiczne (Plutarch), stworzył planetarium (Cyceron) w przypadku Archimedesa nauka wolna była od silnych założeń metafizycznych (przeciwieństwo do Arystotelizmu)

18 Tradycja archimedejska Dlaczego warto wyróżniać tradycję archimedejską? Empiryczny punkt wyjścia archimedejskiej fizyki teoretycznej mógłby umiejscowić uczonego w arystotelesowskiej tradycji, gdyby nie fakt, że jego dwa traktaty całkowicie pomijają przyczynowe wyjaśnianie, a w szczególności nie ma w nich żadnych odniesień do przyczyn celowych. Oznacza to tym samym, że nie wypełniają one arystotelesowskich warunków opisu naukowego. Z drugiej jednak strony, byłoby bardzo mylące umieszczenie Archimedesa wśród platoników, zważywszy na jego empiryczny punkt wyjścia i konsekwentne pomijanie numerologicznych spekulacji (O. Pedersen, Konflikt czy symbioza?, op. cit., s. 52)

19 Dzieje trzech tradycji W średniowieczu tradycje zapoczątkowane przez Platona i Arystotelesa przeplatają się, jednak Arystotelizm zwycięża Tradycja Archimedesa wraca wraz z powstaniem i rozwojem nauki nowożytnej Nauka nowoczesna w dużej mierze wraca do Platona

20 Dzieje trzech tradycji W nowoczesnych teoriach fizycznych oddziaływanie elementu teoretycznego z doświadczalnym jest znacznie bardziej subtelne niż było to w okresie tzw. fizyki klasycznej. Niekiedy tych dwóch elementów nie można jednoznacznie oddzielić. Wystarczy pomyśleć o akceleratorze cząstek elementarnych, np. znajdującym się w CERN- ie koło Genewy, który jest jedną wielką teoretyczno- doświadczalną fabryką. A więc jednak tradycja Archimedesa, choć z pewną platońską poprawką Michał Heller, Archimedes i współczesna teologia, [w:] idem, Teologia i Wszechświat, Biblos, Tarnów 2009, s. 68.

21 * zob. Kajetan Młynarski, Ewolucja i jej teoria, Kraków 2013 Co to jest obraz świata? Ujęcie robocze Obraz świata jest reprezentacją świata (podobnie jak mapa jest reprezentacją terenu), obejmującą m.in. wiedzę przekonania wzorce zachowań postrzeganie wyrażanie meta- refleksję na temat rzeczywistości Obraz świata jest po części jawny (uświadamiany) a po części nie W obrazie świata ważne są zarówno byty (czym jest świat?), jak i procesy (co się dzieje?) Sprzężenie zwrotne pomiędzy obrazem świata a kulturą obraz świata jest kulturotwórczy kultura wyznacza obraz świata

22 * zob. Kajetan Młynarski, Ewolucja i jej teoria, Kraków 2013 Elementy obrazu świata (nie są konieczne, ale spotykane często) Element przyrodniczy ( naukowy ) czym jest świat? Element antropologiczny kim jest człowiek? Element aksjologiczny jakie wartości? Element światopoglądowy dokąd zmierza świat i człowiek? co kryje się za tym o czym mówi nauka? dlaczego takie, a nie inne wartości? Element brzegowy: wytycza granice obrazu świata

23 Na obraz świata silnie działa nie tylko nauka, przedstawiona w pracach naukowych i traktatach filozoficznych, ale także jej popularyzacja idee naukowe i filozoficzne ucieleśnione w przekazach ludowych i dziełach literackich współcześnie także w środkach masowego przekazu

24 Problem: czy obraz świata jest czymś subiektywnym czy obiektywnym?

25 Trzy światy Karla Poppera Świat 1 Rzeczywistość fizyczna Świat 2 Umysł (stany mentalne) Świat 3 Kultura

26 Prawdą jest, że działania lub procesy podpadające pod ogólny termin rozumienie są działaniami subiektywnymi, osobistymi lub psychologicznymi. Należy je odróżnić od (mniej lub bardziej udanych) efektów tej działalności, od ich rezultatów, od ostatecznego stanu rozumienia (w określonym czasie). ( ) Z chwilą, gdy subiektywny stan rozumienia zostanie w końcu osiągnięty, psychologiczny proces wiodący ku niemu powinien być analizowany w kategoriach przedmiotów trzeciego świata, z którymi jest związany. W istocie można go analizować wyłącznie w tych kategoriach Karl Popper, Wiedza obiektywna, PWN, Warszawa 2002, s

27 W świecie 3 Świat 3, złożony z problemów, teorii i krytycznych argumentów, uważam za jeden z produktów działalności ewolucji ludzkiego języka, za wytwór oddziałujący zwrotnie na tę ewolucję Karl Popper, Wiedza obiektywna, op. cit., s. 259.

28 Dwa obrazy świata (Wilfrid Sellars) Manifestujący się obraz świata (manifest image) Świat stołów, zwierząt, osób, uczuć, zapachów, wolnej woli, przekonań, odpowiedzialności za decyzje, melodii itd Naukowy obraz świata (scienwfic image) Świat atomów, kwarków, kwantów energii, oddziaływań jądrowych, komórek roślinnych, neuronów, genów itd Który z tych światów jest polem badań dla filozofa?

29 Celem filozofii, sformułowanym abstrakcyjnie, jest zrozumienie, jak mają się do siebie w najszerszym możliwym sensie tego słowa rzeczy w najszerszym możliwym sensie tego słowa. Wilfrid Sellars

Wstęp do filozofii: wykład 1: wprowadzenie do kursu. dr Mateusz Hohol. sem. zimowy 2012/2013

Wstęp do filozofii: wykład 1: wprowadzenie do kursu. dr Mateusz Hohol. sem. zimowy 2012/2013 Wstęp do filozofii: wykład 1: wprowadzenie do kursu dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2012/2013 Informacje praktyczne: warunki zaliczenia Kurs obejmuje: 30h wykładu Wykład kończy się egzaminem w formie ustnej

Bardziej szczegółowo

Trzy tradycje: Platon Arystoteles Archimedes

Trzy tradycje: Platon Arystoteles Archimedes Trzy tradycje: Platon Arystoteles Archimedes Opracowanie: Bartosz Brożek i Mateusz Hohol Na podstawie: Olaf Pedersen, Konflikt czy symbioza, OBI-Biblos, Kraków-Tarnów 1998 1. Tradycja platońska Bez wątpienia

Bardziej szczegółowo

Wstęp do filozofii. wykład 3: Początki i problemy filozofii. dr Mateusz Hohol. sem. zimowy 2012/2013

Wstęp do filozofii. wykład 3: Początki i problemy filozofii. dr Mateusz Hohol. sem. zimowy 2012/2013 Wstęp do filozofii wykład 3: Początki i problemy filozofii dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2012/2013 Filozofia (φιλοσοφία) = umiłowanie mądrości Celem filozofii, sformułowanym abstrakcyjnie, jest zrozumienie,

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Podział nauk Arystoteles podzielił wszystkie dyscypliny wiedzy na trzy grupy:

Bardziej szczegółowo

Dlaczego matematyka jest wszędzie?

Dlaczego matematyka jest wszędzie? Festiwal Nauki. Wydział MiNI PW. 27 września 2014 Dlaczego matematyka jest wszędzie? Dlaczego świat jest matematyczny? Autor: Paweł Stacewicz (PW) Czy matematyka jest WSZĘDZIE? w życiu praktycznym nie

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Trochę historii filozofii

Trochę historii filozofii Natura, a jej rozumienie we współczesnej nauce Janusz Mączka Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych Wydział Filozoficzny Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie

Bardziej szczegółowo

POJECIE BYTU I NICOŚCI W TEORII KWANTOWEJ A

POJECIE BYTU I NICOŚCI W TEORII KWANTOWEJ A POJECIE BYTU I NICOŚCI W TEORII KWANTOWEJ A RZECZYWISTOŚĆ Wiesław M. Macek Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wóycickiego 1/3, 01-938 Warszawa; Centrum Badań Kosmicznych,

Bardziej szczegółowo

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 1. Dyscypliny filozoficzne Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Pochodzenie nazwy filozofia Wyraz filozofia pochodzi od dwóch greckich słów:

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA FILOZOFICZNE

ZAŁOŻENIA FILOZOFICZNE ZAŁOŻENIA FILOZOFICZNE Koło Wiedeńskie Karl Popper Thomas Kuhn FILOZOFIA A NAUKA ZAŁOŻENIA W TEORIACH NAUKOWYCH ZAŁOŻENIA ONTOLOGICZNE Jaki jest charakter rzeczywistości językowej? ZAŁOŻENIA EPISTEMOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk 10 października 2009 Plan wykładu Czym jest filozofia 1 Czym jest filozofia 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wiesław M. Macek Teologia nauki według księdza Michała Hellera Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Warszawa 2010 Na początku było Słowo (J 1, 1). Książka ta przedstawia podstawy współczesnej

Bardziej szczegółowo

NAUKA I TEOLOGIA WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE: Roczny Otwarty Program Akademicki Johna Templetona Nauka Wiara 2000/2001

NAUKA I TEOLOGIA WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE: Roczny Otwarty Program Akademicki Johna Templetona Nauka Wiara 2000/2001 TEMPLETON ZAGADNIENIA FILOZOFICZNE W NAUCE XXVI / 2000, s. 154 157 NAUKA I TEOLOGIA WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE: Roczny Otwarty Program Akademicki Johna Templetona Nauka Wiara 2000/2001 WPROWADZENIE W dzisiejszym

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie.

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie. 2010-10-01 Plan wykładu 1 Czym jest filozofia Klasyczna definicja filozofii Inne próby zdefiniowania filozofii 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady 3 Metafizyka Ontologia Epistemologia

Bardziej szczegółowo

Wzorcowe efekty kształcenia dla kierunku studiów filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Wzorcowe efekty kształcenia dla kierunku studiów filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik nr 2: tabela zawierająca efekty kształcenia dla kierunku filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie i ich relacje z efektami kształcenia dla obszaru nauk humanistycznych Wzorcowe efekty kształcenia

Bardziej szczegółowo

gr. zaaw. 180 na ocenę Zaliczenie W 60 greckiej i łacińskiej K 10 Rodzaj zajęć Liczba godzin Ć 180 Ć 180 K 120 Egzamin 8 K 120 Egzamin 8 K 30

gr. zaaw. 180 na ocenę Zaliczenie W 60 greckiej i łacińskiej K 10 Rodzaj zajęć Liczba godzin Ć 180 Ć 180 K 120 Egzamin 8 K 120 Egzamin 8 K 30 Program studiów Program studiów licencjackich na kierunku filologia klasyczna i studia śródziemnomorska, specjalność filologia klasyczna Na studiach licencjackich student musi uzyskać minimum 180 pkt.

Bardziej szczegółowo

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Filozofia INFORMATYKA Metodologia Wykład 1. Wprowadzenie. Filozofia, metodologia, informatyka Czym jest FILOZOFIA? (objaśnienie ogólne) Filozofią nazywa się

Bardziej szczegółowo

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 3. Spór o uniwersalia Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Nieco semiotyki nazwa napis lub dźwięk pojęcie znaczenie nazwy desygnat nazwy każdy

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu

Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) Kod przedmiotu 06.4-WI-ArchKP-wyb.zag.z filozofii-

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom rozszerzony Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów B. Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki: Budowa materii. Podstawy fizyki: Mechanika MS. Podstawy fizyki: Mechanika MT. Podstawy astronomii. Analiza matematyczna I, II MT

Podstawy fizyki: Budowa materii. Podstawy fizyki: Mechanika MS. Podstawy fizyki: Mechanika MT. Podstawy astronomii. Analiza matematyczna I, II MT Zajęcia wyrównawcze z matematyki Zajęcia wyrównawcze z fizyki Analiza matematyczna I, II MS Analiza matematyczna I, II MT Podstawy fizyki: Budowa materii Podstawy fizyki: Mechanika MS Podstawy fizyki:

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu

Karta opisu przedmiotu AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ W GDYNI Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karta opisu przedmiotu A. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Filozofia polityki. Jednostka prowadząca Instytut Stosunków

Bardziej szczegółowo

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Filozofia człowieka Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Spotkanie źródłem poznania i nauk POZNAWANIE 2 Jedność doświadczenia filozoficznego Filozofia nauką o zasadach ( principia) Do wiedzy o

Bardziej szczegółowo

Argument teleologiczny

Argument teleologiczny tekst Argument teleologiczny i piąta droga św. Tomasza z Akwinu Argument z celowości 1. W świecie obserwujemy celowe działanie rzeczy, które nie są obdarzone poznaniem (np. działanie zgodnie z prawami

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2007/2008. Wydział Humanistyczny

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2007/2008. Wydział Humanistyczny PROGRAM STUDIÓ YŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ ROKU AKADEMICKIM 2007/2008 data zatwierdzenia przez Radę ydziału w SID pieczęć i podpis dziekana ydział Humanistyczny Studia wyższe prowadzone na kierunku w

Bardziej szczegółowo

Nauka & Wiara. DSW Wrocław 27 kwietnia 2013

Nauka & Wiara. DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Nauka & Wiara DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Nauka & Wiara c, TM, All rights (lefts) reserved, etc... DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Bohaterowie dramatu Bohaterowie dramatu Wiara Nauka Bohaterowie dramatu

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych O CO CHODZI W TYM ARGUMENCIE Argument ten ma pokazać, że istnieje zewnętrzna przyczyna wszechświata o naturze wyższej niż wszystko, co

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Historia filozofii 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Wstęp do filozofii. wykład 7: Style myślenia filozoficznego: antyfundacjonizm i filozofia w nauce (czyli czego uczy nas Michał Heller)

Wstęp do filozofii. wykład 7: Style myślenia filozoficznego: antyfundacjonizm i filozofia w nauce (czyli czego uczy nas Michał Heller) Wstęp do filozofii wykład 7: Style myślenia filozoficznego: antyfundacjonizm i filozofia w nauce (czyli czego uczy nas Michał Heller) dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015 Dodatkowe krótkie teksty Michał

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Odnowa Biologiczna

KARTA KURSU. Odnowa Biologiczna KARTA KURSU Odnowa Biologiczna Nazwa Nazwa w j. ang. Metodologia nauk przyrodniczych Methodology of the natural science Kod Punktacja ECTS* 2.0 Koordynator Dr hab. Alicja Walosik Zespół dydaktyczny Dr

Bardziej szczegółowo

Sylabus LICZBA GODZIN. Treści merytoryczne przedmiotu

Sylabus LICZBA GODZIN. Treści merytoryczne przedmiotu Sylabus Nazwa Przedmiotu: Teoria bytu (ontologia) Typ przedmiotu: obligatoryjny Poziom przedmiotu: zaawansowany rok studiów, semestr: I rok, semestr II; II rok, semestr I (studia filozoficzne I stopnia)

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Metafora jaskini 2 Świat materialny - świat pozoru Świat idei - świat prawdziwy Relacja między światem idei i światem

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2.

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Artur Machlarz 2011-10-01 Plan wykładu 1 Czym według Platona jest wiedza prawdziwa i jak ją osiągnąć? 2 3 Protagoras - człowiek jest miarą wszechrzeczy...

Bardziej szczegółowo

Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata

Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata wykład 6 Darwinizm i jego wpływ na współczesne postrzeganie świata dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015 Dlaczego darwinizm jest ciekawy dla badacza obrazów świata?

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna

Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych Metafizyka Ontologia Epistemologia Logika Etyka Estetyka

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI DO DZIAŁU:

SCENARIUSZ LEKCJI DO DZIAŁU: Autorka: Małgorzata Kacprzykowska SCENARIUSZ LEKCJI DO DZIAŁU: Wprowadzenie do filozofii Temat (4): Dlaczego zadajemy pytania? Cele lekcji: poznanie istoty pytań filozoficznych, stawianie pytań filozoficznych,

Bardziej szczegółowo

ROZWAŻANIA O JEZYKU NAUKOWYM I RELIGIJNYM

ROZWAŻANIA O JEZYKU NAUKOWYM I RELIGIJNYM ROZWAŻANIA O JEZYKU NAUKOWYM I RELIGIJNYM Wiesław M. Macek Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Dewajtis 5, 01-815 Warszawa; Centrum Badań Kosmicznych,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp 3.

SPIS TREŚCI. Wstęp 3. SPIS TREŚCI Wstęp 3 I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 23 1. Luteranizm i jego znaczenie dla filozofii 23 1.1. Główne założenia doktrynalne luteranizmu 24 1.2. Luter i filozofia 33 2. Reakcja na Reformację - racjonalizacje

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2016/2017

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2016/2017 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 06/07 Tryb studiów Niestacjonarne Nazwa kierunku studiów Studia Podyplomowe w zakresie Przygotowania

Bardziej szczegółowo

UWAGI O ROZUMIENIU CZASU I PRZESTRZENI

UWAGI O ROZUMIENIU CZASU I PRZESTRZENI UWAGI O ROZUMIENIU CZASU I PRZESTRZENI W FIZYCE I FILOZOFII Wiesław M. Macek Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wóycickiego 1/3, 01-938 Warszawa; Centrum Badań

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016 Załącznik Nr 1 do Uchwały Senatu AWFiS w Gdańsku Nr 16 z dnia 27 kwietnia 2012 roku Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016 Jednostka Organizacyjna: Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody - Filozofia Eleatów i Demokryta

Filozofia przyrody - Filozofia Eleatów i Demokryta 5 lutego 2012 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 4 Materializm Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJUM NR 60 IM. CYRYLA RATAJSKIEGO W POZNANIU

GIMNAZJUM NR 60 IM. CYRYLA RATAJSKIEGO W POZNANIU Wymagania edukacyjne z podstawy programowej Klasa pierwsza I półrocze Podstawa programowa Cele kształcenia Wymagania ogólne Treści nauczania -wymagania szczegółowe 1. Chronologia historyczna. Uczeń sytuuje

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii

Bardziej szczegółowo

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii Andrzej L. Zachariasz ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2004 Opiniowali Prof. zw. dr hab. KAROL BAL Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Problemy filozofii - opis przedmiotu

Problemy filozofii - opis przedmiotu Problemy filozofii - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Problemy filozofii Kod przedmiotu 08.1-WH-FP-PF-S16 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny Filozofia Profil ogólnoakademicki Rodzaj

Bardziej szczegółowo

EWOLUCJA I STWORZENIE MORALNOŚĆ MYŚLENIA PRAWDA I RACJONALNOŚĆ NAUKOWA LEKTURY OBI. Ernan McMullin

EWOLUCJA I STWORZENIE MORALNOŚĆ MYŚLENIA PRAWDA I RACJONALNOŚĆ NAUKOWA LEKTURY OBI. Ernan McMullin LEKTURY OBI ZAGADNIENIA FILOZOFICZNE W NAUCE XVI / 1994, s. 144 148 Ernan McMullin EWOLUCJA I STWORZENIE Książka przybliża problem wzajemnych oddziaływań na siebie idei ewolucji i idei stworzenia w przekonaniu,

Bardziej szczegółowo

Modułowe efekty kształcenia. BUDDYZM JAKO RELIGIA ŚWIATOWA 15 WY + 15 KW 3 ECTS Egzamin

Modułowe efekty kształcenia. BUDDYZM JAKO RELIGIA ŚWIATOWA 15 WY + 15 KW 3 ECTS Egzamin Nazwa kierunku studiów: Filozofia Specjalność: Kultury azjatyckie Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: ogólno akademicki Modułowe efekty kształcenia W wykazie uwzględniono

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

Modele i teorie w kosmologii współczesnej przykładem efektywnego wyjaśniania w nauce

Modele i teorie w kosmologii współczesnej przykładem efektywnego wyjaśniania w nauce Modele i teorie w kosmologii współczesnej przykładem efektywnego wyjaśniania w nauce ks. Paweł Tambor Wydział Filozofii, Katedra Fizyki Teoretycznej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Przyrodoznawstwo

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie.

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie. 2011-10-01 Plan wykładu Program zajęć 1 Program zajęć 2 3 4 5 Klasyczna definicja filozofii Inne próby zdefiniowania filozofii 6 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady Plan wykładu - informacje

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Wojciech Słomski Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb

Bardziej szczegółowo

Gilsonowska metoda historii filozofii. Artur Andrzejuk

Gilsonowska metoda historii filozofii. Artur Andrzejuk Gilsonowska metoda historii filozofii Artur Andrzejuk PLAN 1. Gilsonowska koncepcja historii filozofii jako podstawa jej metodologii 2. Charakterystyka warsztatu historyka filozofii na różnych etapach

Bardziej szczegółowo

Filozofia - opis przedmiotu

Filozofia - opis przedmiotu Filozofia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Filozofia Kod przedmiotu 08.1-WA-GrafP-FIL-W-S14_pNadGenVGNQV Wydział Kierunek Wydział Artystyczny Grafika Profil ogólnoakademicki Rodzaj

Bardziej szczegółowo

STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W OSTATNIM ROKU NAUKI W GIMNAZJUM

STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W OSTATNIM ROKU NAUKI W GIMNAZJUM Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2007 r. (Dz.U. z dnia 31 sierpnia 2007 r. Nr 157, poz. 1102) STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W OSTATNIM

Bardziej szczegółowo

Moduł FA3: Filozoficzne i religijne modele życia

Moduł FA3: Filozoficzne i religijne modele życia Moduł FA3: Filozoficzne i religijne modele życia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Moduł FA3: Filozoficzne i religijne modele życia Kod przedmiotu 08.1-WH-CDFP-FFRMŻ-S16 Wydział Kierunek

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 2) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: Załącznik nr 1 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Opracował zespół: Prof. UKSW

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu

Karta opisu przedmiotu AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ W GDYNI Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karta opisu przedmiotu A. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Podstawy filozofii. Jednostka prowadząca Instytut Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA. Studia stacjonarne

FILOZOFIA. Studia stacjonarne FILOZOFIA Studia stacjonarne I stopnia Studia filozoficzne I stopnia na kierunku filozofia prowadzone są w ramach dwóch specjalności: Filozofia teoretyczna Kognitywistyka Studia na każdej specjalności

Bardziej szczegółowo

Metody badawcze. Metodologia Podstawowe rodzaje metod badawczych

Metody badawcze. Metodologia Podstawowe rodzaje metod badawczych Metody badawcze Metodologia Podstawowe rodzaje metod badawczych Metoda badawcza Metoda badawcza to sposób postępowania (poznania naukowego). planowych i celowych sposobach postępowania badawczego. Muszą

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Głównym celem studiów podyplomowych Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych jest przekazanie słuchaczom

Bardziej szczegółowo

Modelowanie jako sposób opisu rzeczywistości. Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Politechnika Łódzka

Modelowanie jako sposób opisu rzeczywistości. Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Politechnika Łódzka Modelowanie jako sposób opisu rzeczywistości Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Politechnika Łódzka 2015 Wprowadzenie: Modelowanie i symulacja PROBLEM: Podstawowy problem z opisem otaczającej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2009/2010. Wydział Humanistyczny

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2009/2010. Wydział Humanistyczny PROGRAM STUDIÓ YŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ ROKU AKADEMICKIM 2009/2010 data zatwierdzenia przez Radę ydziału w SID pieczęć i podpis dziekana ydział Humanistyczny Studia wyższe prowadzone na kierunku w

Bardziej szczegółowo

Etyka filozoficzna. Wymiar godzin: 30 godzin (stacjonarne i niestacjonarne)

Etyka filozoficzna. Wymiar godzin: 30 godzin (stacjonarne i niestacjonarne) Etyka filozoficzna Tryb studiów: stacjonarne i niestacjonarne. Wszystkie treści programowe przewidziane dla studiów stacjonarnych są realizowane na studiach niestacjonarnych. Wymiar godzin: 30 godzin (stacjonarne

Bardziej szczegółowo

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań Systemy przekonań Dlaczego mądrzy ludzie podejmują głupie decyzje? Odpowiedzialne są nasze przekonania. Przekonania, które składają się

Bardziej szczegółowo

David Hume ( )

David Hume ( ) David Hume (1711-1776) Chciał być Newtonem nauk o człowieku. Uważał, że wszystkie nauki (oprócz matematyki i logiki), również filozofia, powinny kierować się metodą eksperymentalną, opartą na doświadczeniu.

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić?

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić? Egzamin maturalny na poziomie podstawowym. Jak sformułować stanowisko i właściwie je uzasadnić? PODSTAWOWE INFORMACJE Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 1 do uchwały nr 445/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta I stopień

Bardziej szczegółowo

Wstęp do filozofii. wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia. dr Mateusz Hohol. sem.

Wstęp do filozofii. wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia. dr Mateusz Hohol. sem. Wstęp do filozofii wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015 Warto przeczytać Bertrand Russell, Problemy filozofii, przeł.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA

HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA 2016-09-01 HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń sytuuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w czasie oraz porządkuje je

Bardziej szczegółowo

P L SJ A I W WAM K 2014

P L SJ A I W WAM K 2014 P L SJ E W WAM A I K 2014 Spis treści 1. O filozofii w ogóle......................... 13 1.1. O filozofii najogólniej...................... 14 1.2. Filozofia czy historia poglądów................ 16 1.3.

Bardziej szczegółowo

INTUICJE. Zespół norm, wzorców, reguł postępowania, które zna każdy naukowiec zajmujący się daną nauką (Bobrowski 1998)

INTUICJE. Zespół norm, wzorców, reguł postępowania, które zna każdy naukowiec zajmujący się daną nauką (Bobrowski 1998) PARADYGMAT INTUICJE Zespół norm, wzorców, reguł postępowania, które zna każdy naukowiec zajmujący się daną nauką (Bobrowski 1998) PIERWSZE UŻYCIA językoznawstwo: Zespół form deklinacyjnych lub koniugacyjnych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5. kierunkowe efekty kształceniaopis

Załącznik nr 5. kierunkowe efekty kształceniaopis Załącznik nr 5. Odniesienie kierunkowych efektów kształcenia do obszarowych efektów kształcenia dla obszaru lub obszarów kształcenia przyporządkowanych temu kierunkowi Nazwa kierunku studiów: Interdyscyplinarne

Bardziej szczegółowo

Logika dla socjologów Część 2: Przedmiot logiki

Logika dla socjologów Część 2: Przedmiot logiki Logika dla socjologów Część 2: Przedmiot logiki Rafał Gruszczyński Katedra Logiki Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011/2012 Spis treści 1 Działy logiki 2 Własności semantyczne i syntaktyczne 3 Błędy logiczne

Bardziej szczegółowo

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny. Matura 2014

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny. Matura 2014 Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny. Matura 2014 1 Literatura 1. Alegoria jako sposób mówienia o rzeczywistości. Omów jej rolę, analizując wybrane 2. Apokaliptyczne wizje rzeczywistości. Przedstaw,

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej

Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej 2010-10-01 Plan wykładu Epistemologia centralną dyscypliną filozoficzną W filozofii starożytnej i średniowiecznej dominującą rolę

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku filologia polska studia I stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku filologia polska studia I stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku filologia polska studia I stopnia profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarze nauk humanistycznych: Kierunek kształcenia filologia polska należy do obszaru

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Zajęcia wprowadzające

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Zajęcia wprowadzające Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Zajęcia wprowadzające 04.10.2016 Plan Organizacja zajęć Warunki zaliczenia Co to jest historia ekonomii i po co nam ona? Organizacja zajęć robertmrozecon.wordpress.com

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej Rok studiów/semestr; I, sem. 1 i 2 Cel zajęć 1. Wprowadzenie podstawowej terminologii z zakresu teorii sztuki Zapoznanie z literaturą ogólną przedmiotu 4. Zrozumienie znaczenia teorii sztuki w interpretacji

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 I LITERATURA 1. Analizując wybrane przykłady, omów funkcjonowanie motywu snu w literaturze różnych epok. 2. Macierzyństwo w literaturze

Bardziej szczegółowo

Wstęp do logiki. Kto jasno i konsekwentnie myśli, ściśle i z ładem się wyraża,

Wstęp do logiki. Kto jasno i konsekwentnie myśli, ściśle i z ładem się wyraża, Prof. UAM, dr hab. Zbigniew Tworak Zakład Logiki i Metodologii Nauk Instytut Filozofii Wstęp do logiki Kto jasno i konsekwentnie myśli, ściśle i z ładem się wyraża, kto poprawnie wnioskuje i uzasadnia

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do egzaminu z Filozofii Człowieka Kierunek Filozofia semestr III opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa 2004 Treści

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK SOCJOLOGIA. Zagadnienia na egzamin licencjacki na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych I stopnia

KIERUNEK SOCJOLOGIA. Zagadnienia na egzamin licencjacki na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych I stopnia KIERUNEK SOCJOLOGIA Zagadnienia na egzamin licencjacki na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych I stopnia 1. Perspektywa strukturalna w analizie socjologicznej K_W04 posiada podstawową wiedzę o strukturach,

Bardziej szczegółowo

Nadawanie sensu doświadczeniom

Nadawanie sensu doświadczeniom Semina Nr 11 Scientiarum 2012 Nadawanie sensu doświadczeniom Zoltán Kövecses, Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSI- TAS, Kraków 2011, s.

Bardziej szczegółowo

Można Kraussa też ujrzeć w video debacie z teologiem filozofem Williamem Lane Craigiem pod tytułem Does Science Bury God (Czy nauka grzebie boga ).

Można Kraussa też ujrzeć w video debacie z teologiem filozofem Williamem Lane Craigiem pod tytułem Does Science Bury God (Czy nauka grzebie boga ). Profesor Lawrence Krauss z Uniwersytetu w Arizonie jest fizykiem teoretycznym, który specjalizuje się w kosmologii, szczególnie w problemie powstania i ewolucji wszechświata. Jest on też jednym z naukowców

Bardziej szczegółowo

KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego

KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego wojtow@uw.edu.pl 1 2 1. SFORMUŁOWANIE PROBLEMU Czy są empiryczne aspekty dowodów matematycznych? Jeśli tak to jakie stanowisko filozoficzne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu

Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Tradycja kulturowa literatury Kod przedmiotu 09.2-WH-FiPlD-TRA-2-Ć-S14_pNadGenCYJ15 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MFI 2016 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY DATA: 11 maja 2016

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI

STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI Załącznik nr 1 do Uchwały nr /2012 Senatu UKSW z dnia 25 września 2012 r. STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów

Bardziej szczegółowo

Lektorat języka nowożytnego 1 ZAL. OC. ćw. 30 30 x 1 1 x

Lektorat języka nowożytnego 1 ZAL. OC. ćw. 30 30 x 1 1 x Lektorat języka nowożytnego 1 ZAL. OC. ćw. 30 30 x 1 1 x Lektorat języka nowożytnego 2 ZAL. OC. ćw. 30 x 30 2 Narzędzia informatyczne dla filozofów Ochrona własności intelektualnej on-line Propedeutyka

Bardziej szczegółowo