This copy is for personal use only - distribution prohibited.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "This copy is for personal use only - distribution prohibited."

Transkrypt

1 Zachowanie słuchu i czynności nerwu twarzowego podczas operacji małych guzów kąta mostowo-móżdżkowego z zastosowaniem poszerzonego dostępu przez środkowy dół czaszki Preservation of hearing and facial nerve functions during the extended middle fossa approach operation of small cerebellopontine angle tumors Barbara Jamróz 1, Kazimierz Niemczyk 1, Andrzej Marchel 2, Krzysztof Morawski 1, Antoni Bruzgielewicz 1, Robert Bartoszewicz 1 1 Katedra i Klinika Otolaryngologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny 2 Katedra i Klinika Neurochirurgii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Article history: Received: Accepted: Published: STRESZCZENIE: Cel pracy: Celem pracy była ocena czynników wpływających na możliwość zachowania słuchu i czynności nerwu VII po zabiegu usunięcia nerwiaka nerwu słuchowego. Materiał i metoda: Badaniem retrospektywnym objęto 59 pacjentów (60 guzów), operowanych przez poszerzony dostęp przez środkowy dół czaszki, w latach Chorzy podczas kontroli byli oceniani zgodnie z ujednoliconym protokołem, który obejmował badanie kliniczne oraz ocenę audiologiczną. Do oceny nerwu twarzowego wykorzystano skalę House-Brackmanna, do oceny słuchu skalę AAO-HNS. Wyniki: Wśród pacjentów w stadium zaawansowania choroby T1 i T2 słuch zachowało odpowiednio 67.4% oraz 37.5% (p=0.12). Stwierdzono istotnie statystycznie znaczącą korelację pomiędzy lepszymi wynikami badań audiologicznych a stosunkiem guza do pajęczynówki (łatwa do zidentyfikowania płaszczyzna preparacji). Nie stwierdzono istotnego statystycznie wpływu monitorowania śródoperacyjnego na wyniki leczenia (53% versus 50%, p=0.86). Monitoring zastosowano w 43.3% przypadków. Zachowanie funkcji nerwu twarzowego stwierdzono u 81.4% chorych w stadium T1 oraz 66.7% w stadium T2 (p=0.20). Nie zaobserwowano istotnego statystycznie wpływu morfologii guza (75% versus 70.8% p=0.72), zastosowania śródoperacyjnego monitoringu (76.7% versus 64.7%, p=0.55) oraz wieku pacjentów (100% < 30 r.ż. versus 72% w przedziale lat oraz 67.8% > 50 r.ż., p=0.22) na wyniki pooperacyjne. Monitoring zastosowano w 71.6% przypadków. Wnioski: Morfologia guza wywiera istotny statystycznie wpływ na możliwość zachowania słuchu po operacji; nie obserwuje się jednak takiej tendencji w stosunku do zachowania funkcji n.vii. Inne czynniki tj.: stadium zaawansowania choroby, wiek oraz lokalizacja guza nie wpływały w sposób istotny statystycznie na zachowanie funkcji neurologicznych. SŁOWA KLUCZOWE: nerwiak nerwu słuchowego, środkowy dół czaszki, zachowanie słuchu, zachowanie funkcji nerwu twarzowego ABSTRACT: Objective: The aim of our study was to analyze factors connected with postoperative preservation of facial nerve and hearing function. POLSKI PRZEGLĄD OTORYNOLARYNGOLOGICZNY, TOM 4, NR 1 (2015), s. 1-6 DOI: /

2 WSTĘP KEYWORDS: Material and Methods: A retrospective review of 59 patients, operated on using EMFA in The patients were examined in accordance with a uniform study protocol (the ENT examination, pre- and post-operative audiological examination). For facial nerve evaluation, the House-Brackmann Scale was used, while for the audiological examination, the AAO-HNS Classification. Results: Among T1- and T2-stage patients, hearing preservation was achieved in 67.4% and 37.5%, respectively (P=0.12). There was a statistically significant correlation between better audiological results and an easily identifiable plane of dissection (relationship to the arachnoid). No statistically significant influence of intraoperative monitoring of hearing was correlated with better postoperative results (53% versus 50%, p=0.86). Monitoring was used by 43.3% of patients. Preservation of the facial nerve function was observed in 81.4% of patients with T1 tumors and 66.7% of T2 tumors (P=0.20). There was no significant correlation between better treatment results and an easily identifiable plane of dissection (75% versus 70.8%, P=0.72), use of intraoperative monitoring (76.7% versus 64.7%, P=0.55) and patients age (100% for patients aged under 30 versus 72% for patients aged 31-50, and 67.8% for patients aged over 50, P=0.22). Monitoring was used by 71.6% of patients. Conclusions: Tumor morphology has a statistically significant influence on hearing preservation but not on the preservation of the facial nerve function. Other factors, such as intraoperative monitoring, low tumor stage, age and location of tumor have no statistically significant influence on the preservation of the neurological function. acoustic neuroma, middle fossa approach, hearing preservation, facial nerve preservation Sześć do dziesięciu procent guzów mózgu mieści się w kącie mostowo-móżdżkowym. Większość z nich to schwannoma nerwu przedsionkowo-ślimakowego (80%-90%) [1, 2]. Najczęstsze objawy to jednostronna utrata słuchu, nagła utrata słuchu, dzwonienie w uszach, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, zaburzenia funkcji nerwu twarzowego lub trójdzielnego i ból głowy [3, 4, 5, 6]. Zgodnie z zaleceniami National Institute of Health Consensus Development Conference, złotym standardem w diagnostyce jest MRI z gadolinowym środkiem cieniującym, a operacja jest najlepszą opcją terapeutyczną [7]. Istnieją trzy możliwe dostępy operacyjne do usunięcia nerwiaka nerwu słuchowego: poszerzony dostęp przez środkowy dół czaszki (EMFA - extended middle fossa approach), dostęp retrosigmoidalny (RS - retrosigmoid approach) i przezbłędnikowy (TLA - translabyrinthin approach). Cel leczenia guza definiuje się nie tylko jako jego całkowite usunięcie, ale także dobre zachowanie funkcji neurologicznych pacjenta po operacji. Stąd ważna rola poszerzonego dostępu przez środkowy dół czaszki, który daje możliwość zachowania słuchu i funkcji nerwu twarzowego w porównaniu z innymi dostępami [3, 4, 8, 9]. Istnieją także alternatywne metody leczenia w stosunku do mikrochirurgii: wait and scan policy (strategia czekaj i skanuj) oraz radioterapia. Dlatego też zachowanie funkcji neurologicznych i dobra jakość życia pooperacyjnego są bardzo ważne. Mimo rutynowego monitorowania nerwów twarzowego i przedsionkowo- -ślimakowego, w niektórych przypadkach zachowanie ich funkcji po operacji jest niemożliwe. Celem niniejszego badania była analiza funkcjonalnych wyników operacji. Analiza skupiała się na aspektach związanych z zachowaniem słuchu i funkcji nerwu twarzowego. Próbowano udzielić odpowiedzi, które czynniki są najważniejsze dla poprawy wyników neurologicznych. Obecnie wielu pacjentów potrzebuje takich informacji, ponieważ chcą uzyskać jak najlepszą jakość życia po leczeniu. Szansa na prawidłowe funkcje nerwu twarzowego i słuch po operacji może odgrywać rolę w ich procesie podejmowania decyzji. MATERIAŁ I METODY Grupa badana składała się z 59 pacjentów (60 przypadków guza) operowanych z poszerzonego dostępu przez środkowy dół czaszki (EMFA) w Katedrze i Klinice Otolaryngologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w latach Próba obejmowała 40 kobiet i 19 mężczyzn. Dwóch pacjentów cierpiało na nerwiakowłókniakowatość typu 2. Średnia wieku pacjentów wynosiła 46,1 lat (od 16 do 67 lat). Według klasyfikacji Koosa i Perneczky, 21 pacjentów miało guza w stadium T1 (ograniczony do przewodu słuchowego wewnętrznego), 30 w stadium T2 (< 2 cm) i 3 w stadium T3 (2-3 cm). W 29 przypadkach guzy było zlokalizowane po stronie prawej, zaś w 29 przypadkach po lewej, a w jednym przypadku obustronnie. Podczas operacji rozpoznawano lokalizację schwannoma nerwu przedsionkowo-ślimakowego. W 30 przypadkach był to nerw przedsionkowy dolny (50%), w 8 przypadkach - nerw przedsionkowy górny (13,3%), w 19 przypadkach dolny i górny nerw przedsionkowy (31,6%), w 2 przypadkach nerw twarzowy (3,3%), a w 1 przypadku nerw górny, dolny i ślimakowy (1,6%). Także podczas operacji, chirurg opisywał relację guza do pajęczynówki: w 24 przypadkach guz naciekał pajęczynówkę, w 36 przypadkach nie było przylegania guza i opon mózgowych. Nie analizowano typu guza. 2

3 Tabela 1. Czynniki związane z pooperacyjnym zachowaniem słuchu PRZYLEGANIE GUZA DO PAJĘCZYNÓWKI (PROBLEMY Z RODZIELENIEM POWIERZCHNI) Pacjentów badano zgodnie z jednolitym protokołem, który składał się z wywiadu od pacjenta, badania otolaryngologicznego, przedi pooperacyjnego badania audiologicznego (audiometria tonalna, [PTA], ilość rozpoznanych słów [WRS], potencjały wywołane z pnia mózgu [ABR]) i danych śródoperacyjnych. Analizowano poziom słuchu przy 1000 Hz, 2000 Hz i 4000 Hz. Do oceny nerwu twarzowego (6 do 12 miesięcy po operacji) wykorzystano skalę House a-brackmann a. Do badania audiologicznego użyto klasyfikacji z Nordstadt [10, 11] i Amerykańskiej Akademii Otolaryngologii Chirurgii Głowy i Szyi (AAO-HNS, American Academy of Otolaryngology Head and Neck Surgery) [12]. Wykorzystano elektrokochleografię i potencjały wywołane z pnia mózgu (Inteligentny System Słuchowy SmartEP [oprogramowanie Opti-Amp 8002]) do śródoperacyjnego monitorowania słuchu (43,3% przypadków) i czterokanałowe systemy Viking IV i Neurosign 800 do śródoperacyjnego monitorowania nerwu twarzowego (71,6% pacjentów). Neuromonitoring śródoperacyjny wykorzystywano rutynowo w latach Przed rokiem 2005 rutynowe monitorowanie funkcji nerwów nie było w tym szpitalu możliwe technicznie. Do analizy statystycznej użyto testów Chi2 Fishera i Chi2 Pearsona. WYNIKI LOKALIZACJA GUZA T1 T2 tak nie z bez IVN SVN+IVN SVN N 11/17 6/16 1/17 17/18 9/17 9/18 7/15 6/12 3/6 % P 0.12 < IVN nerw przedsionkowy dolny SVN nerw przedsionkowy górny Tabela 3. Przed- i pooperacyjne wyniki w zakresie słuchu KLASYFIKACJA AAO-HNS Przed Po PRZYLEGANIE GUZA DO PAJĘCZYNÓWKI (PROBLEMY Z RODZIELENIEM POWIERZCHNI LOKALIZACJA GUZA T1 T2 T3 tak nie z bez IVN SVN+IVN SVN A-B C-D A-B C-D Grupa A-B: pacjenci z bardzo dobrym lub dobrym poziomem słuchu Grupa C-D: pacjenci ze znaczną utratą słuchu lub niesłyszący IVN nerw przedsionkowy dolny SVN nerw przedsionkowy górny n.vii nerw twarzowy Od 1998 do 2008 roku u 69 pacjentów rozpoznano nerwiaka nerwu słuchowego i zoperowano ich z poszerzonego dostępu przez środkowy dół czaszki (EMFA). Dziesięciu z nich nie zgłosiło się do dalszej kontroli. Jest to ograniczeniem badania, ponieważ ta grupa 10 pacjentów stanowiła prawie 15% wszystkich pacjentów. Grupa badawcza składała się z 59 pacjentów (60 guzów jeden pacjent z nerwiakowłókniakowatością typu 2 przeszedł dwie operacje, po prawej i lewej stronie). Zachowanie słuchu (klasy A i B) określano na podstawie Klasyfikacji Amerykańskiej Akademii Otolaryngologii Chirurgii Głowy i Szyi (AAO-HNS). Zachowanie słuchu zaobserwowano u 67,4% (11/17) pacjentów w stadium T1 i 37,5% (6/16) pacjentów w stadium T2 (Chi2 Pearsona 2.44, df=1, p=0,12). Istniała istotna korelacja pomiędzy lepszymi wynikami leczenia i łatwą do rozpoznania płaszczyzną resekcji chirurgicznej (brak przylegania guza n. VII POLSKI PRZEGLĄD OTORYNOLARYNGOLOGICZNY, TOM 4, NR 1 (2015), s

4 Tabela 2. Czynniki związane z pooperacyjnym zachowaniem nerwu twarzowego PRZYLEGANIE GUZA DO PAJĘCZYNÓWKI (PROBLEMY Z RODZIELENIEM POWIERZCHNI) do pajęczynówki) (Fischer p<0,001). W pierwszej grupie (pacjenci z guzem przylegającym do pajęczynówki), słuch zachowany był tylko u jednego pacjenta z 17 (5,8%). W drugiej grupie (bez przylegania), prawie wszyscy pacjenci mieli dobry słuch po operacji (17/18, 94,4%). Ta istotna statystyczne korelacja utrzymywała się także przy 1000 Hz, 2000 Hz and 4000 Hz w audiometrii tonalnej (p równe odpowiednio 0,04, 0,01 i 0,01). Obserwowano jedynie nieznaczną tendencję do lepszych wyników pooperacyjnych dotyczących słuchu gdy prowadzono jego śródoperacyjny monitoring (53% w porównaniu z 50%, chi2 Pearsona 0,03, df=1, p=0,86). Pierwotna lokalizacja guza nie wpływała w sposób istotny na wyniki badania audiologicznego (chi2 Pearsona 0,036, df=2, p=0,91). Obserwowano całkowite lub częściowe pooperacyjne zachowanie słuchu (grupa A lub B według klasyfikacji AAO-HNS): u 46,6% (7/15) pacjentów z guzem z dolnego nerwu przedsionkowego, 50% (6/12) pacjentów z guzem z obu nerwów przedsionkowych, 50% (3/6) pacjentów z guzem z górnego nerwu przedsionkowego i 100% (2/2) pacjentów z guzem z nerwu twarzowego (Tabela 1 i 3). W jednym przypadku nerwiak wyrastał z dolnego i górnego nerwu przedsionkowego i ślimakowego. Pacjent ten chorował na nerwiakowłókniakowatość typu 2. Zauważono także przyleganie guza do pajęczynówki podczas operacji. Dlatego też niemożliwe było zachowanie słuchu w tym przypadku. WIEK PACJENTA T1 T2 tak nie z bez < >50 N 22/27 20/30 17/24 27/36 33/43 11/16 7/7 18/25 19/28 % P Tabela 4. Przed- i pooperacyjne wyniki w zakresie funkcji nerwu twarzowego Przed Po H-B SCALE PRZYLEGANIE GUZA DO PAJĘCZYNÓWKI (PROBLEMY Z RODZIELENIEM POWIERZCHNI) T1 T2 T3 yes no with without WIEK PACJENTA Zachowanie funkcji nerwu twarzowego (stopnia I i II w skali House a-brackmanna) wśród pacjentów w stadium T1 i T2 wynosiło odpowiednio 81,4% i 66,7% (chi2 Pearsona 1,60, df=1, p=0,20). Nie było widocznej korelacji pomiędzy lepszymi efektami leczenia, a łatwą do rozpoznania płaszczyzną resekcji chirurgicznej (brak przylegania guza do pajęczynówki) (75% w porównaniu z 70,8%; chi2 Pearsona 0,12, df=1, p=0,72). Obserwowano tendencję do lepszych wyników u pacjentów operowanych z wykorzystaniem śródoperacyjnego monitorowania funkcji nerwu VII (76,7% w porównaniu z 64,7%; chi2 Pearsona 0,34, df=1, p=0,55). Także u młodszych pacjentów funkcja nerwu twarzowego była lepsza: wszyscy pacjenci w wieku poniżej 30 lat wykazywali dobrą pooperacyjną funkcję nerwu twarzowego po operacji, tak było też w przypadku 72% pacjentów w wieku między 31 a 50 lat i 67,8% pacjentów powyżej 50 r.ż. (chi2 Pearsona 2,99, df=1, p=0,22) (Tabele 2 i 4). Dwunastu pacjentów (20%) miało prawidłowe (B1 i B2 zgodnie z klasyfikacją z Nordstadt) przedoperacyjne wyniki potencjałów wywołanych z pnia mózgu. Ośmioro z nich (66,7%) wykazało całkowite zachowanie słuchu po operacji (klasa A i B zgodnie z klasyfikacją AAO-HNS). W pewnych przypadkach obserwowano powikłania: wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego (1 pacjent) leczony przez 7 dni drenażem lędźwiowym, zapalenie opon mózgowych wywołane przez bakterie Gram-ujemne (1 pacjent) leczone antybiotykiem, owrzodzenie rogówki (2 pacjentów), rwa kulszowa (1 pacjent), krwawienie z rany (1 pacjent) podczas rewizji operacyjnej skoagulowano powierzchowną żyłę skroniową, przejściowa afazja (1 pacjent) współistniejąca z hiponatremią i zakrzepica żył głębokich (1 pacjent). < >50 I-II III-V I-II III-V

5 DYSKUSJA Pooperacyjne porażenie nerwu twarzowego i utrata słuchu należą do najpoważniejszych problemów związanych z leczeniem operacyjnym nerwiaka nerwu słuchowego, a dotyczące ich czynniki prognostyczne są często opisywane w literaturze. Zgodnie z uzyskanymi przez nas danymi, relacja guza do pajęczynówki (łatwa lub trudna do rozpoznania płaszczyzna resekcji chirurgicznej) ma statystycznie istotny wpływ na zachowanie funkcji nerwów. Podczas operacji (po otwarciu kanału słuchowego wewnętrznego, odcina się jego opony. Kolejnym krokiem jest podniesienie opon i usunięcie guza. Kiedy płaszczyzna resekcji jest trudna do rozpoznania, wyniki pooperacyjne są gorsze. Jedynie Wiet et al. [13] podawał, że przyleganie guza do naczyń i nerwu ślimakowego wiąże się z gorszymi wynikami badania słuchu. Inni autorzy [14] rozważali ten problem w przypadkach reoperacji albo operacji po wcześniejszej radioterapii. Ale co istotne, Yagesh et al. [15] podali, że także małe guzy mogą zniszczyć strukturę nerwu twarzowego. Naszym zdaniem, monitorowanie nerwu twarzowego i słuchu może odgrywać istotną rolę w operacji guza nerwu przedsionkowo-ślimakowego. Jest to prawdopodobnie związane z małą liczebnością pacjentów (26 w grupie, w której monitorowano słuch, 33 w grupie bez monitoringu; 43 w grupie, w której monitorowano funkcję nerwu twarzowego i 16 w grupie bez jego monitoringu), a także niewielkim doświadczeniem w operacjach guza nerwu przedsionkowo-ślikamowego z neuromonitoringiem nerwu twarzowego i ślimakowego. Neuromonitoring umożliwia poprawę techniki operacyjnej. W naszej Klinice wykorzystuje się dwa typy neuromonitoringu: potencjały wywołane z pnia mózgu (ABR) i elektrokochleografię (ECoG). Wadą ABR jest brak możliwości monitorowania w czasie rzeczywistym i niska amplituda fali. Jednakże jest to nieinwazyjna i dobrze znana technika niewiążąca się z manipulowaniem w polu operacyjnym. ECoG daje dostęp do monitorowania w czasie rzeczywistym, ale istnieje ryzyko przemieszczenia elektrody podczas operacji. W naszej grupie badanej 43,3% pacjentów operowano z użyciem monitorowania słuchu i 71,6% z monitorowaniem nerwu twarzowego. Jedynie pacjenci operowani w latach podlegali monitorowaniu funkcji nerwów, co stanowi istotne ograniczenie badania. W grupie monitorowanej obserwowano całkowite lub częściowe zachowanie słuchu u 53% pacjentów, zaś prawidłowa pooperacyjna funkcja nerwu twarzowego obserwowana była u 76,7% pacjentów. Nie obserwowano statystycznie lepszych wyników w grupach z monitoringiem. Podobne wyniki dotyczące słuchu podawano w literaturze: Colletti i Fiorino [8] 52%, Steackler et al. [16] 61.5%, Irving et al. [17] 52%. Ponadto, Colletti i Fiorino [8] podali, że 54% pacjentów z monitoringiem nerwu twarzowego wykazywało prawidłową funkcję nerwu po operacji. W grupie badanej Sanna et al. [18] uzyskano podobne wyniki 51,7% pacjentów miało dobrą pooperacyjną funkcję nerwu twarzowego. Nasze dane wykazują, że lokalizacja guza także może odgrywać rolę w zachowaniu słuchu. Obserwowano lepsze wyniki badania słuchu u pacjentów z guzem rosnącym z nerwu twarzowego (100%) i z górnego nerwu przedsionkowego (50%). Obserwowano także lepsze wyniki u pacjentów z guzem z nerwu twarzowego (100%), ale problem z interpretacją tych danych wynika z rozmiaru podgrupy (jedynie 2 osoby). Jacob et al. [19] opisywał lepsze wyniki dla górnego nerwu przedsionkowego (75%) niż dolnego nerwu przedsionkowego (28%). W badaniu Cohen et al., słuch zachowano u 30% pacjentów z guzem z górnego nerwu przedsionkowego i u 19% pacjentów z guzem z dolnego nerwu przedsionkowego [20]. Niektórzy autorzy wnioskowali, że rozmiar guza jest istotnym czynnikiem prognostycznym [13, 21, 22]. Także w naszym badaniu, stadium T1 i T2 korelowało z lepszymi wynikami neurologicznymi (T1 67,4% i T2 37,5%; p=0,12). W przypadku funkcji nerwu twarzowego prawdopodobnie wiek pacjentów odgrywa rolę w wynikach pooperacyjnych. Wszyscy pacjenci poniżej wieku 30 lat mieli prawidłową funkcję nerwu twarzowego po operacji (n=2). Nie analizowano korelacji między chorobami przewlekłymi, a wynikami pooperacyjnymi. Innym dostępem umożliwiającym zachowanie funkcji neurologicznych po operacji guza nerwu przedsionkowo-ślimakowego jest dostęp retrosigmoidalny. Także ta technika wiąże się z monitorowaniem nerwu twarzowego i słuchu, ale w przeciwieństwie do EMFA umożliwia nie tylko resekcję małych guzów, ale także guzów większych niż 2 cm. Niektórzy autorzy porównują oba dostępy. Zachowanie słuchu jest możliwe u 25-58% przypadków a prawidłowa funkcja nerwu twarzowego obserwowana jest u 38-89% pacjentów operowanych z dostępu RS [3-4, 8-9, 23-25]. WNIOSKI EMFA daje dobre szanse na pooperacyjne zachowanie słuchu i funkcji nerwu twarzowego podczas operacji małych guzów nerwu słuchowego. Najlepsze wyniki uzyskano u pacjentów w stadium T1. Relacja guza do pajęczynówki (łatwa lub trudna do rozpoznania płaszczyzna resekcji chirurgicznej) miała istotny statystycznie wpływ na funkcje neurologiczne po operacji. Inne czynniki, takie jak śródoperacyjne monitorowanie, wiek pacjenta i lokalizacja guza, nie miały istotnego statystycznie wpływu na słuch i funkcję nerwu twarzowego. Uzyskano jednak nieco lepsze wyniki w grupie z neuromonitoringiem, w młodszej grupie wiekowej (pacjenci poniżej 30 r.ż.) i gdy guz rósł z nerwu twarzowego lub przedsionkowego górnego. POLSKI PRZEGLĄD OTORYNOLARYNGOLOGICZNY, TOM 4, NR 1 (2015), s

6 Piśmiennictwo 1. Tos M., Charabi S., Thomson J. Clinical experience with vestibular schwannomas: epidemiology, symptomatology, diagnosis, and surgical results. Eur Arch Otorhinolaryngol 1998; 255: Brackmann D., Arriaga M. Differential diagnosis of neoplasmas of the posterior fossa. W: Cummings Ch. [ed]. Otolaryngology Head and Neck Surgery. Vol. 4. Ear and cranial base. Mosby Year Book 1993; pp Ho S.Y., Kveton J.F. Acoustic neuroma: assessment and management. Otolaryngol Clin N Am 2002; 35: Niemczyk K. Guzy nerwu przedsionkowo-ślimakowego. In: Janczewski G. [ed]. Otolaryngologia praktyczna. Viamedica 2005; pp Malhrot P.S., Sharma P., Fishman M.A. et al. Clinical, radiographic, and audiometric predictors in conservative management of vestibular schwannoma. Otol Neurotol 2009; 30: Selesnick S.H., Jackler R.K., Pitts L.W. The changing clinical presentation of acoustic tumor in the MRI era. Laryngoscpoe 1993; 103: Roswell E., Parry D. Summary: Vestibular Schwannoma (acoustic neuroma) Consensus Development Conference. Neurosurg 1992; 30(6): Colletti V., Fiorino F. Is the middle fossa approach the treatment of choice for intracanalicular vestibular schwannoma? Otolaryngol Head and Neck Surg 2005; 132: Bennet M., Haynes D. Surgical approaches and complications in the removal of vestibular schwannomas. Otolaryngol Clin N Am 2007; 40: Matthies C., Samii M. Management of vestibular schwannomas (acoustic neuromas): the value of neurophysiology for evaluation and prediction of auditory function in 420 cases. Neurosurg 1997; 40(5): Samii M., Matthies C. Management of 1000 vestibular schwannomas (acoustic neuromas): hearing function in 1000 tumor resections. Neurosurg 1997; 40(2): Committee on Hearing and Equilibrium guidelines for the evaluation of hearing preservation in acoustic neuroma (vestibular schwannoma). Otolaryngol Head and Neck Surg 1995; 113: Wiet R.J., Mamikoglu B., Odom L. et al. Long-term results of the first 500 cases of acoustic neuroma surgery. Otolaryngol Head and Neck Surg 2001; 124: Fenton J.E., Chin R.Y., Fagan P.A. et al. Predictive factors of long-term facial function after vestibular schwannoma surgery. Otol Neurotol 2002; 22: Yogesh J., Falcioni M., Agarwal M. et al. Total facial paralysis after vestibular schwannoma surgery: probability of regaining function. Ann Otol Rhinol Laryngol 2004;113: Staecker H., Nadol J.B., Ojeman R. et al. Hearing preservation in acoustic neuroma surgery: middle fossa versus retrosigmoid approach. Am J Otol 2000; 21: Irving R.M., Jackler R.K., Pitts L.H. Hearing preservation in patients undergoing vestibular schwannoma surgery: comparison of middle fossa and retrosigmoid approaches. J Neurosurg 1998; 88: Sanna M., Khrais T., Russo A. et al. Hearing preservation surgery in vestibular schwannoma: the hidden truth. Ann Otol Rhinol Laryngol 2004;113: Jacob A., Robinson L.L., Bortman J.S. et al. Nerve of origin, tumor size, hearing preservation and facial nerve outcomes in 359 vestibular schwannoma resections at a Tetiarty Care Academic Center. Laryngoscpoe 2007; 117: Zappia J., Wiet R., O Connor C. et al. Intraoperative auditory monitoring in acoustic neuroma surgery. Otolaryngol Head and Neck Surg 1996; 115: Hecht C.S., Honrubia V.F., Wiet R.J. et al. Hearing preservation after acoustic neuroma resection with tumor size used as a clinical prognosticator. Laryngoscpoe 1997; 107(8): Kumon Y., Sakaki S., Kohno K. et al. Selection of surgical approaches for small acoustic neurinomas. Surg Neurol 2000; 53: Jamróz B., Niemczyk K. Nerwiaki nerwu słuchowego diagnostyka i leczenie. Otorynolaryngologia 2013, 12(1): Iyer A.P., Gunn R., Sillars H. Quality of life after vestibular schwannoma surgery: does hearing preservation make a difference? J Laryngol Otol 2010; 124: Kunert P., Smolarek B., Marchel A. Facial nerve damage following surgery for cerebellopontine angle tumors. Preservation and comprehensive treatment. Neurol Neurochir Pol 2011; 45 (5): Word count: 2067 Tables: 4 Figures: References: 25 Access the article online: DOI: / Full-text PDF: Corresponding author: Barbara Jamróz, Warszawski Uniwersytet Medyczny, ul. Banacha 1a, Warszawa, fax: Copyright 2015 Polish Society of Otorhinolaryngologists Head and Neck Surgeons. Published by Index Copernicus Sp. z o.o. All rights reserved Competing interests: The authors declare that they have no competing interests. Cite this article as: Jamróz B., Niemczyk K., Marchel A., Morawski K., Bruzgielewicz A., Bartoszewicz R.: Preservation of neurological functions in the extended middle fossa approach for small cerebellopontine angle tumors. Pol Otorhino Rev 2015; 4(1):

Poszerzony dostęp przez środkowy dół czaszki w leczeniu nerwiaków nerwu słuchowego technika operacyjna w aspekcie możliwych powikłań

Poszerzony dostęp przez środkowy dół czaszki w leczeniu nerwiaków nerwu słuchowego technika operacyjna w aspekcie możliwych powikłań 3 Poszerzony dostęp przez środkowy dół czaszki w leczeniu nerwiaków nerwu słuchowego technika operacyjna w aspekcie możliwych powikłań Extended middle fossa approach in treatment of vestibular schwannoma

Bardziej szczegółowo

Implanty pniowe u pacjentów z NF-2 w praktyce klinicznej

Implanty pniowe u pacjentów z NF-2 w praktyce klinicznej Implanty pniowe u pacjentów z NF-2 w praktyce klinicznej Lidia Mikołajewska, Kazimierz Niemczyk, Andrzej Marchel, Agnieszka Pastuszka Katedra i Klinika Otolaryngologii Katedra i Klinika Neurochirurgii

Bardziej szczegółowo

Czynniki prognostyczne zachowania słuchu u pacjentów operowanych z powodu guza kąta mostowo-móżdżkowego

Czynniki prognostyczne zachowania słuchu u pacjentów operowanych z powodu guza kąta mostowo-móżdżkowego PRACE Morawski POGLĄDOWE K i wsp. Czynniki prognostyczne zachowania słuchu u pacjentów operowanych z powodu guza... Czynniki prognostyczne zachowania słuchu u pacjentów operowanych z powodu guza kąta mostowo-móżdżkowego

Bardziej szczegółowo

ScienceDirect. journal homepage: Sudden hearing loss as a symptom of vestibular schwannoma

ScienceDirect. journal homepage:  Sudden hearing loss as a symptom of vestibular schwannoma polski przeglą d otorynolaryngologiczny 2 (2013) 189 193 Dostępne online www.sciencedirect.com ScienceDirect journal homepage: www.elsevier.com/locate/ppotor Artykuł oryginalny/original research article

Bardziej szczegółowo

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII Dominik Bień ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH BADANIA WYKONANO W KLINICE OTORYNOLARYNGOLOGII

Bardziej szczegółowo

Nerwiaki nerwu słuchowego: zalecane postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne

Nerwiaki nerwu słuchowego: zalecane postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne 12 Nerwiaki nerwu słuchowego: zalecane postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne Acoustic Neuroma: Diagnostics and Therapeutics Procedures Barbara Jamróz, Kazimierz Niemczyk Pol. Przegląd Otorynolaryngol

Bardziej szczegółowo

Vertigo in cerebellopontine angle tumor Patients. Paulina Zarębska-Karpieszuk, Robert Bartoszewicz, Katarzyna Pierchała, Kazimierz Niemczyk

Vertigo in cerebellopontine angle tumor Patients. Paulina Zarębska-Karpieszuk, Robert Bartoszewicz, Katarzyna Pierchała, Kazimierz Niemczyk - - - - - Zaburzenia równowagi u pacjentów z guzem kąta mostowo-móżdżkowego Vertigo in cerebellopontine angle tumor Patients Paulina Zarębska-Karpieszuk, Robert Bartoszewicz, Katarzyna Pierchała, Kazimierz

Bardziej szczegółowo

Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu

Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu Tumors of posterior fossa in material of Pediatric Neurologial Surgery in Poznań Krzysztof Jarmusz, Katarzyna Nowakowska,

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. Wyniki słuchowych potencjałów wywołanych pnia mózgu u pacjentów z nerwiakiem nerwu słuchowego Results of ABR in patients with acoustic neurinoma Terentieva Kateryna 1, Niemczyk Kazimierz 2, Naumenko Oleksander

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

PRACE ORYGINALNE / ORIGINALS

PRACE ORYGINALNE / ORIGINALS SUMMARY - Aim: - - /Received: / Guzy nerwu VIII to łagodne guzy, wywodzące się z osłonki mielinowej przedsionkowej części nerwu. Nerw przedsionkowy posiada gałęzie; górną i dolną, które wyznaczają piętra

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Nerwiaki nerwu słuchowego diagnostyka i leczenie

Nerwiaki nerwu słuchowego diagnostyka i leczenie Otorynolaryngologia 2013, 12(1): 8-18 Nerwiaki nerwu słuchowego diagnostyka i leczenie Acoustic neuromas diagnostic and treatment methods Barbara Jamróz, Kazimierz Niemczyk Katedra i Klinika Otolaryngologii,

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zawrotów głowy i zaburzeń równowagi - analiza retrospektywna

Epidemiologia zawrotów głowy i zaburzeń równowagi - analiza retrospektywna Audiofonologia Tom XIII 1998 Katarzyna Pierchala, Grzegorz Janczewski Klinika Otolaryngologij Akademii Medycznej w Warszawie Antoni Grzanka Instytut Podstaw Elektroniki Politechniki Warszawskiej Epidemiologia

Bardziej szczegółowo

Obraz kliniczny guzów nerwu VIII w erze nowoczesnych badań diagnostycznych

Obraz kliniczny guzów nerwu VIII w erze nowoczesnych badań diagnostycznych ... I Audiofonologia Tom XIII 1998 Kazimierz Niemczyk l,2, Fran~ois Micheł VaneecIoo 3, Henryk Skarżyński l,2, Paweł Podogrodzki l, Antoni Bruzgiełewicz l I Klinika Otolaryngologii Akademii Medycznej w

Bardziej szczegółowo

Usunięcie guza nerwu przedsionkowego z jednoczesną implantacją ślimakową w obustronnej głuchocie opis przypadku

Usunięcie guza nerwu przedsionkowego z jednoczesną implantacją ślimakową w obustronnej głuchocie opis przypadku 136 Usunięcie guza nerwu przedsionkowego z jednoczesną implantacją ślimakową w obustronnej głuchocie opis przypadku Removal of vestibular schwannoma with simultanous cochlear implantation in patient with

Bardziej szczegółowo

Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia

Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia trzech ośrodków. Marcin Łosin 1, Wojciech Korlacki 2, Przemysław Mańkowski 3, Maciej Murawski 1, Andrzej Grabowski 2,

Bardziej szczegółowo

Wyniki leczenia chirurgicznego otosklerozy seria 1527 przypadków

Wyniki leczenia chirurgicznego otosklerozy seria 1527 przypadków 110 Otorynolaryngologia 2007, 6(2): 110-114 Wyniki leczenia chirurgicznego otosklerozy seria 1527 przypadków Results of stapes surgery of 1527 cases TATIANA GIEREK, LUCYNA KLIMCZAK-GO B Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta

Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta Copyright All rights reserved 211 AMEDS Centrum 2 PACJENCI W badaniu wzięła udział grupa 47 pacjentów ze Stwardnieniem Rozsianym

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Analiza histokliniczna guzów ślinianek przyusznych u chorych operowanych w okresie 20 lat w Klinice Laryngologii ŚlAM w Katowicach

Analiza histokliniczna guzów ślinianek przyusznych u chorych operowanych w okresie 20 lat w Klinice Laryngologii ŚlAM w Katowicach u chorych operowanych w okresie 20 lat w Klinice Laryngologii ŚlAM w Katowicach A 20-year retrospective histoclinical analysis of parotid gland tumors in the ENT Department AM in Katowice Tatiana Gierek,

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

Endoprotezoplastyka nadgarstka

Endoprotezoplastyka nadgarstka Katedra i Klinika Traumatologii, Ortopedii i Chirurgii Ręki Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Endoprotezoplastyka nadgarstka Leszek Romanowski Leszek Kaczmarek Piotr Czarnecki Historia 1890 Themistocle Gluck

Bardziej szczegółowo

5 Przegląd piśmiennictwa Piotr Sokołowski

5 Przegląd piśmiennictwa Piotr Sokołowski VERTIGOPROFIL VOL. 4/Nr 2(14)/2010 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz Rada redakcyjna: Prof. dr hab. n. med. Anna Członkowska

Bardziej szczegółowo

ahead of print], Impact Factor 1,426; punktacja MNiSW 20 pkt.). Przeanalizowane zostały dwie grupy chorych: w pierwszej znalazło się 441 chorych z

ahead of print], Impact Factor 1,426; punktacja MNiSW 20 pkt.). Przeanalizowane zostały dwie grupy chorych: w pierwszej znalazło się 441 chorych z Streszczenie rozprawy doktorskiej lek. Michała Natkańca pt.: Czynniki wpływające na trudności, bezpieczeństwo i wyniki krótkoterminowe laparoskopowej adrenalektomii z dostępu przezotrzewnowego bocznego

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003 Studenckie Koło Naukowe Katedry Pielęgniarstwa Klinicznego WPiNoZ AM w Lublinie Opiekun: prof. dr

Bardziej szczegółowo

Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu

Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu Leszek Lombarski Klinika Neurochirurgii i Urazów Układu Nerwowego CMKP, Warszawa Stereotaksja

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka operacyjnego. Piotr Czempik Oddział Kliniczny Kardioanestezji i Intensywnej Terapii SUM

Ocena ryzyka operacyjnego. Piotr Czempik Oddział Kliniczny Kardioanestezji i Intensywnej Terapii SUM Ocena ryzyka operacyjnego Piotr Czempik Oddział Kliniczny Kardioanestezji i Intensywnej Terapii SUM Ryzyko związane z zabiegiem operacyjnym Typ operacji (np. kardiochirurgiczne/niekardiochirurgiczne)

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Tematy seminariów z Neurologii dla V roku Kierunku Lekarskiego realizowane w Klinice Neurochirurgii:

Tematy seminariów z Neurologii dla V roku Kierunku Lekarskiego realizowane w Klinice Neurochirurgii: Tematyka zajęć i zaliczenie z Neurologii - plik pdf do pobrania Neurochirurgia Do zajęć seminaryjnych student jest zobowiązany przygotować wiedzę teoretyczną zgodnie ze słowami kluczowymi do danego tematu.

Bardziej szczegółowo

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe lek. Krzysztof Kołodziejczyk Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr hab. n. med. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Konsensus na temat leczenia niedosłuchów przy zastosowaniu implantów zakotwiczonych w kości

Konsensus na temat leczenia niedosłuchów przy zastosowaniu implantów zakotwiczonych w kości Konsensus na temat leczenia niedosłuchów przy zastosowaniu implantów zakotwiczonych w kości Łódź 5-6 maja 2011 Wprowadzenie Wszczepy implantów zakotwiczonych w kości jako procedura medyczna finansowane

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto wykonywać znieczulenie podpajęczynówkowe

Dlaczego warto wykonywać znieczulenie podpajęczynówkowe Dlaczego warto wykonywać znieczulenie podpajęczynówkowe Andrzej Daszkiewicz Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Śląski Uniwersytet Medyczny Potencjalne korzyści krwawienie okołooperacyjne przetoczenie

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci

Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Choroid plexus papilloma in children Krzysztof Jarmusz, Zdzis³aw Huber, Pawe³ Ma³asiak, Katarzyna Nowakowska, Krzysztof Strzy ewski z Katedry i Kliniki Chirurgii,

Bardziej szczegółowo

Results of ABR in patients with acustic neurinoma

Results of ABR in patients with acustic neurinoma Results of ABR in patients with acustic neurinoma Wyniki słuchowych potencjałów wywołanych pnia mózgu u pacjentów z nerwiakiem nerwu słuchowego Terentieva Kateryna 1, Niemczyk Kazimierz 2, Naumenko Oleksander

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Głuchota w przebiegu guza kąta mostowo-móżdżkowego u 5-letniego chłopca opis przypadku

Głuchota w przebiegu guza kąta mostowo-móżdżkowego u 5-letniego chłopca opis przypadku OPIS PRZYPADKU Głuchota w przebiegu guza kąta mostowo-móżdżkowego u 5-letniego chłopca opis przypadku Sensorineural deafness due to cerebellopontine angle tumor in 5-year-old boy case report Renata Pepaś

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA U DZIECI I MŁODZIEŻY Z WRODZONYM ZAKAŻENIEM HIV W POLSCE

JAKOŚĆ ŻYCIA U DZIECI I MŁODZIEŻY Z WRODZONYM ZAKAŻENIEM HIV W POLSCE JAKOŚĆ ŻYCIA U DZIECI I MŁODZIEŻY Z WRODZONYM ZAKAŻENIEM HIV W POLSCE A. Zielińska 1, M. Bielecki 2, F. Pierowski 3, U. Coupland 4, A.Bryńska 1, T. Wolańczyk 1, M. Marczyńska 4 (1) Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

SNORING 2014 SLEEP APNEA & for ENT Surgeons 3 rd INTERNATIONAL SEMINAR. CHRAPANIE i BEZDECHY. Warsaw, 6 th December Warszawa, 6 grudnia 2014

SNORING 2014 SLEEP APNEA & for ENT Surgeons 3 rd INTERNATIONAL SEMINAR. CHRAPANIE i BEZDECHY. Warsaw, 6 th December Warszawa, 6 grudnia 2014 SLEEP APNEA & SNORING 2014 for ENT Surgeons 3 rd INTERNATIONAL SEMINAR Warsaw, 6 th December 2014 CHRAPANIE i BEZDECHY DLA LARYNGOLOGÓW III MI DZYNARODOWE SEMINARIUM Warszawa, 6 grudnia 2014 Organizatorzy

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Wydział Lekarski. Jarosław Woźniak. Rozprawa doktorska

Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Wydział Lekarski. Jarosław Woźniak. Rozprawa doktorska Uniwersytet Medyczny w Łodzi Wydział Lekarski Jarosław Woźniak Rozprawa doktorska Ocena funkcji stawu skokowego po leczeniu operacyjnym złamań kostek goleni z uszkodzeniem więzozrostu piszczelowo-strzałkowego

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. OTOLARYNGOLOGIA DZIECIĘCA Kod modułu LK.3.F.003 I Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologicznym

Bardziej szczegółowo

Jagiellonian University Otolaryngology Department, Crakow, Poland

Jagiellonian University Otolaryngology Department, Crakow, Poland - - - - - Analiza poprawy słuchu u osób operowanych z powodu otosklerozy w Klinice Otolaryngologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Analysis of hearing improvement in the patients operated on due

Bardziej szczegółowo

Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008

Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008 Leczenie i przeżycia 5-letnie dolnośląskich kobiet chorych na nowotwory złośliwe piersi z lat 2004-2008 W latach 2004-2008 w Dolnośląskim Rejestrze Nowotworów zarejestrowaliśmy 6.125 zachorowań na inwazyjne

Bardziej szczegółowo

Radiochirurgia stereotaktyczna jako przyszłościowa metoda leczenia guzów kąta mostowo-móżdżkowego

Radiochirurgia stereotaktyczna jako przyszłościowa metoda leczenia guzów kąta mostowo-móżdżkowego Otorynolaryngologia Narożny W. Radiochirurgia 2009, 8(2): stereotaktyczna 53-60 jako przyszłościowa metoda leczenia guzów... 53 Radiochirurgia stereotaktyczna jako przyszłościowa metoda leczenia guzów

Bardziej szczegółowo

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz Sformatowano GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz 1. Materiał chirurgiczny: przełyk, Ŝołądek, jelito

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Michał Pasierbek, Andrzej Grabowski, Filip Achtelik, Wojciech Korlacki Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Klinika Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych.

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Lek. Ewelina Anna Dziedzic Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Rozprawa na stopień naukowy doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Marek Dąbrowski

Bardziej szczegółowo

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE Beata Brajer-Luftmann Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej UM w Poznaniu TPT 30.11.2013r. Najczęstszy nowotwór na świecie (ok. 1,2 mln zachorowań i ok. 1,1ml zgonów)

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007

Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007 Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007 Jacek Wilczyñski Zak³ad Patobiomechaniki Instytut Fizjoterapii Wydzia³ Nauko o Zdrowiu Akademii Œwiêtokrzyskiej w Kielcach Kierownik Zak³adu:

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW.

Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW. Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW. Rak trzustki na drugim miejscu pośród nowotworów w gastroenterologii. Na 9 miejscu pod względem lokalizacji

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów.

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Program DAL-SAFE /ALFUS_L_01798/ Ocena wyników programu epidemiologicznego.

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Otolaryngologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Otolaryngologia S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Otolaryngologia Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

lek. med. Piotr Rusin Praca doktorska Promotor: dr hab. med. Tomasz Mazurek Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego

lek. med. Piotr Rusin Praca doktorska Promotor: dr hab. med. Tomasz Mazurek Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OPERACYJNEGO LECZENIA ZŁAMAŃ BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI RAMIENNEJ PRZY UŻYCIU PŁYT BLOKOWANYCH I PROTEZ POŁOWICZYCH STAWU RAMIENNEGO lek. med. Piotr Rusin Praca doktorska Promotor:

Bardziej szczegółowo

lek Magdalena Puławska-Stalmach STRESZCZENIE

lek Magdalena Puławska-Stalmach STRESZCZENIE lek Magdalena Puławska-Stalmach tytuł pracy: Kliniczne i radiologiczne aspekty tętniaków wewnątrzczaszkowych a wybór metody leczenia STRESZCZENIE Tętniak to miejscowe, nieprawidłowe poszerzenie światła

Bardziej szczegółowo

Universal Neonatal Hearing Screening Program in Poland 10-year summary

Universal Neonatal Hearing Screening Program in Poland 10-year summary - - - - - Program Powszechnych Przesiewowych Badań Słuchu u Noworodków w Polsce podsumowanie dekady Universal Neonatal Hearing Screening Program in Poland 10-year summary Wkład autorów: A Projekt badań

Bardziej szczegółowo

Program badań przesiewowych słuchu u noworodków w ramach NHS

Program badań przesiewowych słuchu u noworodków w ramach NHS Program badań przesiewowych słuchu u noworodków w ramach NHS Wizyta dziecka w poradni audiologicznej: informacje dla rodziców Polish Public Health England kieruje programami badań przesiewowych Publicznej

Bardziej szczegółowo

Tyreoplastyka medializująca jako metoda leczenia niewydolności głośni w jednostronnym porażeniu fałdu głosowego

Tyreoplastyka medializująca jako metoda leczenia niewydolności głośni w jednostronnym porażeniu fałdu głosowego Tyreoplastyka medializująca jako metoda leczenia niewydolności głośni w jednostronnym porażeniu fałdu głosowego A. Rzepakowska, K. Niemczyk, E. Osuch-Wójcikiewicz, E. Sielska-Badurek Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

3M Strzygarki chirurgiczne. 3M Aseptyka. Tnij koszty. zakażeń

3M Strzygarki chirurgiczne. 3M Aseptyka. Tnij koszty. zakażeń 3M Strzygarki chirurgiczne 3M Aseptyka Tnij koszty zakażeń 3 Wybierz swoją ulubioną 3M 9661 Strzygarka chirurgiczna z ruchomym ostrzem 3M 9671 Strzygarka chirurgiczna z nieruchomym ostrzem NOWOŚĆ wielkość

Bardziej szczegółowo

Hanna Misiołek. Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny

Hanna Misiołek. Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny PCEA-czy wpływa na czas pobytu chorego w szpitalu? Hanna Misiołek Katedra Anestezjologii Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej Śląski Uniwersytet Medyczny ZALECENIA DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA Z BÓLEM POOPERACYJYM

Bardziej szczegółowo

Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Uniwersytet Medyczny w Poznaniu RAPORT. z realizacji

Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Uniwersytet Medyczny w Poznaniu RAPORT. z realizacji Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy Uniwersytet Medyczny w Poznaniu RAPORT z realizacji Programu Powszechnych Przesiewowych Badań Słuchu Noworodków w Polsce w latach 2003-2015 Klinika Otolaryngologii

Bardziej szczegółowo

J.Rostkowska, A. Geremek-Samsonowicz, H. Skarżyński

J.Rostkowska, A. Geremek-Samsonowicz, H. Skarżyński J.Rostkowska, A. Geremek-Samsonowicz, H. Skarżyński Niedosłuch w grupie 65+ 75% osób po 70 roku życia ma różne problemy związane ze słuchem. (Sprawozdanie merytoryczno-finansowe Instytutu Fizjologii i

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę?

Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Epidemia niewydolności serca Czy jesteśmy skazani na porażkę? Piotr Ponikowski Klinika Chorób Serca Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Ośrodek Chorób Serca Szpitala Wojskowego we Wrocławiu Niewydolność

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Otolaryngologia - opis przedmiotu

Otolaryngologia - opis przedmiotu Otolaryngologia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Otolaryngologia Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-Ol Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj studiów

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r. 1. Źródło danych Opracowanie zostało sporządzone na podstawie Centralnej Bazy Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działającej

Bardziej szczegółowo

Otorynolaryngologia Kuźmińska M i wsp. Zastosowanie 2015, 14(3): elektrokochleografii transtympanalnej z zastosowaniem różnej częstości...

Otorynolaryngologia Kuźmińska M i wsp. Zastosowanie 2015, 14(3): elektrokochleografii transtympanalnej z zastosowaniem różnej częstości... Otorynolaryngologia Kuźmińska M i wsp. Zastosowanie 2015, 14(3): 163-171 elektrokochleografii transtympanalnej z zastosowaniem różnej częstości... 163 Zastosowanie elektrokochleografii transtympanalnej

Bardziej szczegółowo

POLSKA SZKOŁA NEUROCHIRURGII Nowotwory wewnątrzczaszkowe"

POLSKA SZKOŁA NEUROCHIRURGII Nowotwory wewnątrzczaszkowe POLSKA SZKOŁA NEUROCHIRURGII Nowotwory wewnątrzczaszkowe" Olsztyn 10-15. 05. 2015 Szanowni Państwo Serdecznie zapraszamy do udziału w kolejnej edycji Polskiej Szkoły Neurochirurgii, która odbędzie się

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe ucha środkowego i zewnętrznego u chorych powyżej 60 roku życia

Nowotwory złośliwe ucha środkowego i zewnętrznego u chorych powyżej 60 roku życia Gerontologia Polska PRACA ORYGINALNA tom 14, nr 1, 130 134 ISSN 1425 4956 Maciej Wiatr, Jacek Składzień, Tadeusz Bielak Katedra i Klinika Otolaryngologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego

Bardziej szczegółowo

Gruźlicze zapalenie ucha środkowego opis przypadku

Gruźlicze zapalenie ucha środkowego opis przypadku - - - - - Gruźlicze zapalenie ucha środkowego opis przypadku Tuberculous otitis media - case presentation Wkład autorów: A projekt badań B wykonanie badań C analiza statystyczna D interpretacja danych

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

3. Zapalenia tkanek miękkich i kości części twarzowej czaszki Stanisława Z. Grabowska, Robert M. Balicki... 112

3. Zapalenia tkanek miękkich i kości części twarzowej czaszki Stanisława Z. Grabowska, Robert M. Balicki... 112 Spis treści Wstęp Leszek Kryst.................. 15 1. Postępowanie okołooperacyjne i w niektórych stanach nagłych Ewa Mayzner-Zawadzka, Marcin Kołacz.......... 17 Postępowanie przedoperacyjne.................

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 14 maja 2011r. Sz. P. Ewa Kopacz. Minister Zdrowia. Szanowna Pani Minister,

Wrocław, 14 maja 2011r. Sz. P. Ewa Kopacz. Minister Zdrowia. Szanowna Pani Minister, Wrocław, 14 maja 2011r. Sz. P. Ewa Kopacz Minister Zdrowia Szanowna Pani Minister, zwracamy się z prośbą o podjęcie działań w celu wprowadzenia i przestrzegania jednolitych i skutecznych procedur bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

XVII KURS MIKROCHIRURGII UCHA ŚRODKOWEGO Klasyczne i endoskopowe techniki chirurgii ucha środkowego

XVII KURS MIKROCHIRURGII UCHA ŚRODKOWEGO Klasyczne i endoskopowe techniki chirurgii ucha środkowego Komitet Naukowy Prof. dr hab. n. med. Kazimierz Niemczyk Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Morawski Prof. dr hab. n. med. Jerzy Kuczkowski Dr n. med. Robert Bartoszewicz Dr n. med. Emilia Karchier Komitet

Bardziej szczegółowo

Urszula Coupland. Zaburzenia neurologiczne u dzieci wertykalnie zakażonych HIV. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych

Urszula Coupland. Zaburzenia neurologiczne u dzieci wertykalnie zakażonych HIV. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Urszula Coupland Zaburzenia neurologiczne u dzieci wertykalnie zakażonych HIV Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Bardziej szczegółowo

Aspekty systemowe samoistnego włóknienia płuc w Polsce na tle Europy

Aspekty systemowe samoistnego włóknienia płuc w Polsce na tle Europy Aspekty systemowe samoistnego włóknienia płuc w Polsce na tle Europy Dr n. med., MBA IZWOZ Uczelnia Łazarskiego, DEJG, Koalicja i Fundacja na Rzecz Zdrowego Starzenia się, Konferencja WHC, Warszawa, 22.03.2016

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Układ moczowy. Przypadki kliniczne

Układ moczowy. Przypadki kliniczne Układ moczowy Przypadki kliniczne 2015-2016 Przypadek 1 Case courtesy of Dr Frank Gaillard rid: 16699 Mężczyzna, 40 lat lewostronna kolka brzuszna Ból w okolicy lędźwiowej Pytanie 1 Podaj prawdopodobne

Bardziej szczegółowo

Raki ucha w materiale Kliniki Otolaryngologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w latach

Raki ucha w materiale Kliniki Otolaryngologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w latach 38 PRACE ORYGINALNE / ORIGINALS Raki ucha w materiale Kliniki Otolaryngologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w latach 2004 2008 Ear carcinomas in Department of Otolaryngology of the Medical University

Bardziej szczegółowo

Daniel Zarzycki, Bogusław Bakalarek, Barbara Jasiewicz 1. Wyniki leczenia operacyjnego kręgozmyków z zastosowaniem stabilizacji transpedikularnej

Daniel Zarzycki, Bogusław Bakalarek, Barbara Jasiewicz 1. Wyniki leczenia operacyjnego kręgozmyków z zastosowaniem stabilizacji transpedikularnej SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Daniel Zarzycki, Bogusław Bakalarek, Barbara Jasiewicz 1 Wyniki leczenia operacyjnego kręgozmyków z zastosowaniem stabilizacji transpedikularnej

Bardziej szczegółowo

DIETA W PRZEWLEKŁEJ CHOROBIE NEREK

DIETA W PRZEWLEKŁEJ CHOROBIE NEREK KURS 15.04.2016 Szczecinek DIETA W PRZEWLEKŁEJ CHOROBIE NEREK dr hab. n. med. Sylwia Małgorzewicz, prof.nadzw. Katedra Żywienia Klinicznego Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdański

Bardziej szczegółowo

Wpływ myringoplastyki na jakość życia uwarunkowaną stanem zdrowia

Wpływ myringoplastyki na jakość życia uwarunkowaną stanem zdrowia 134 Otorynolaryngologia 1, 9(3): 134-138 Wpływ myringoplastyki na jakość życia uwarunkowaną stanem zdrowia The influence of myringoplasty on health-related quality of life Piotr Olejarz 1/, Katarzyna Zimoląg-Książka

Bardziej szczegółowo

I ogólnopolska konferencja INNOWACJE W OTOLARYNGOLOGII. Program naukowy

I ogólnopolska konferencja INNOWACJE W OTOLARYNGOLOGII. Program naukowy I ogólnopolska konferencja INNOWACJE W OTOLARYNGOLOGII WYZWANIA MOŻLIWOŚCI PRAKTYCZNE PERSPEKTYWY 17 19.09.2015, KOŁOBRZEG Program naukowy 17 września 2015, Czwartek od 11.00 rejestracja 12.00-13.00 KURS

Bardziej szczegółowo

Ropień płata skroniowego - usznopochodne powikłanie wewnątrzczaszkowe

Ropień płata skroniowego - usznopochodne powikłanie wewnątrzczaszkowe Ropień płata skroniowego - usznopochodne powikłanie wewnątrzczaszkowe Ireneusz Bielecki Oddział Laryngologii. Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Opis przypadku

Bardziej szczegółowo