CHORY PLAYBOY. ZDROWIE I CHOROBA W LUKSUSOWYCH CZASOPISMACH SKIEROWANYCH DO MĘŻCZYZN W POLSCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CHORY PLAYBOY. ZDROWIE I CHOROBA W LUKSUSOWYCH CZASOPISMACH SKIEROWANYCH DO MĘŻCZYZN W POLSCE"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2012, 81, 5, IWONA CHMURA-RUTKOWSKA CHORY PLAYBOY. ZDROWIE I CHOROBA W LUKSUSOWYCH CZASOPISMACH SKIEROWANYCH DO MĘŻCZYZN W POLSCE A SICK PLAYBOY. HEALTH AND ILLNESS IN MEN'S LUXURY MAGAZINES IN POLAND Zakład Socjologii Edukacji, Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kierownik: prof. dr hab. Zbyszko Melosik Streszczenie Wstęp. W badaniach nad różnorodnymi determinantami zdrowia i długości życia, badacze rejestrują istotny wpływ kulturowych wzorców związanych z płcią oraz wynikających z nich specyficznych nacisków społecznych. Dla współczesnych mężczyzn jednym z ważnych źródeł wzorców postaw związanych ze zdrowiem są popularne, life stylowe czasopisma sprofilowane stereotypowo dla męskich odbiorców. Cel. Celem badań, których wyniki prezentuję, jest odpowiedź na pytanie, jakie miejsce zajmują tematy zdrowia i choroby mężczyzn w popularnych czasopismach, które z założenia mają poruszać specyficznie męskie problemy. Materiał i metoda. Ilościowej i jakościowej analizie zostały poddane wybrane numery z 2001 i 2011 roku najlepiej sprzedających i utrzymujących się od 20 lat na polskim rynku czasopism skierowanych do mężczyzn: Playboy i CKM, a także najnowsze wydania czasopism: Men's Health oraz Maxim. Wyniki i wnioski: Problematyka zdrowia w analizowanych czasopismach skierowanych do mężczyzn jest tematem pomijanym, marginalizowanym i często trywializowanym. We wszystkich czasopismach poza Men s Health częściej niż postawy prozdrowotne promuje się ryzykowne zachowania, takie jak: częste picie alkoholu, ekstremalne formy sportu i rozrywki, fascynacja przemocą czy nieodpowiedzialne zachowania seksualne. SŁOWA KLUCZOWE: męskość, czasopisma lifestylowe dla mężczyzn, zachowania prozdrowotne, ryzykowne zachowania zdrowotne. Summary Introduction. In studies on the various determinants of health and life expectancy, the researchers record significant impact of cultural patterns related to gender and the resulting specific social pressures. For modern men, one of the important sources of patterns of health-related attitudes are popular lifestyle magazines stereotypically profiled for the male audience. Aim. The purpose of the study, is to answer the question of how the topics of men's health and illness are presented in popular magazines, which are intended to tackle specific problems of men, and whether this discourse has changed over the last 10 years. Material and method. Quantitative and qualitative analysis of selected issues of best selling magazines for men in the Polish market (i.e. Playboy, CKM, Men's Health and Maxim ) has been undertaken. Results and conclusions: Health issue across the analyzed magazines aimed at men is a neglected, marginalized and often trivialized topic. In all the magazines except "Men's Health," risky behaviors, such as: frequent alcohol use, extreme forms of sport and entertainment, fascination with violence, and irresponsible sexual behavior are more often promoted as masculine than the health oriented attitude. KEY WORDS: masculinity, men's lifestyle magazines, health-oriented behavior, risky health behaviors. Wstęp W badaniach nad różnorodnymi determinantami długości życia i zdrowia, rozumianego jako dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny, rejestruje się istotny wpływ kulturowych wzorców związanych z płcią [1, 2, 3]. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni w ciągu całego życia odczuwają presję, by dostosować się do stereotypowych przepisów roli rodzajowej związanych ze zdrowiem (różnie się też ich traktuje w tej kwestii), jednak wielu badaczy dowodzi, że mężczyźni żyjący w zachodniej kulturze bardziej dotkliwie, w porównaniu z kobietami, odczuwają skutki dostosowania się do stereotypu płci. Chodzi przede wszystkim o tradycyjne uznane za męskie postawy, takie jak: ukrywanie bólu, niedyspozycji i wszelkich słabości, nie zgłaszanie się do lekarza w przypadku niepokojących objawów, nieprzestrzeganie lekarskich zaleceń, a także szereg ryzykownych dla zdrowia i życia zachowań, do których zalicza się nie tylko nadużywanie środków psychoaktywnych, ale również skłonność do agresji i posługiwania się bronią, brawurę podczas jazdy samochodem czy motocyklem z jednoczesnym ignorowaniem przepisów oraz ryzykowne zachowania seksualne [4, 5, 6]. Współcześnie w krajach wysoko uprzemysłowionych niemal wszystkie prozdrowotne postawy kojarzone są

2 Chory Playboy. Zdrowie i choroba w luksusowych czasopismach skierowanych do mężczyzn w Polsce 509 z kobiecością. Kobiety więcej wiedzą na temat swojego ciała, psychiki i zdrowego stylu życia, częściej niż mężczyźni i we wcześniejszym stadium choroby zgłaszają się po pomoc lekarską oraz bardziej skrupulatnie przestrzegają medycznych zaleceń. Dla wielu mężczyzn tymczasem świadomość oddania się w czyjeś ręce i wejście w rolę chorego, słabego, pozbawionego siły jest stresujące, gdyż męskość łączy się z takimi cechami, jak: odtrącanie opieki, niezależność i radzenie sobie samemu oraz unikanie podporządkowania się i uległości. Obojętność i dystans wobec własnego zdrowia i ciała, z medycznego punktu widzenia będące zgodą na samozniszczenie, są w zachodniej kulturze uznawane za przejaw męskości [7, 8, 9]. Chłopcy bardzo wcześnie otrzymują komunikat, że mężczyźni powinni być silni, zdrowi, a w razie choroby wytrzymali (także na ból). Owa utrata kontaktu z własnym ciałem jest w dużej mierze skutkiem socjalizacji, podczas której trenuje się chłopców w niereagowaniu na sygnały płynące z organizmu (np. sygnały wyczerpania czy stresu). Dla współczesnych mężczyzn jednym z ważnych źródeł wzorców postaw związanych ze zdrowiem są popularne, lifestylowe czasopisma sprofilowane marketingowo pod kątem męskich odbiorców. Podobnie jak inne typy mediów są jednym z wielu pasów transmisyjnych wiedzy, przekonań (w tym stereotypów), wartości, norm i ideałów dotyczących tego, co to znaczy być prawdziwym mężczyzną i prawdziwą kobietą [10, 11, 12]. Ogromny postęp w dziedzinie masowej komunikacji spowodował, że informacje, opinie i wzorce szybko przekraczają granice państw i kultur oraz mają realny wpływ na zmiany w systemach wartości i norm, a co za tym idzie na sposób myślenia, zachowania i tożsamości poszczególnych ludzi. Na różnych poziomach społecznego funkcjonowania i w różnych sferach życia uwidaczniają się fascynacje, ale również trudności, konflikty i paradoksy wynikające z napięcia między tradycyjnymi a nowymi dyskursami, wartościami i normami. Rynek czasopism skierowanych do mężczyzn, mimo nieporównywalnie mniejszej oferty w stosunku do tak zwanej prasy kobiecej, dynamicznie się powiększa. W czasopismach tych mężczyźni, podobnie jak kobiety, napotykają na jawne lub ukryte przekazy dotyczące zdrowia, dobrego samopoczucia, relacji społecznych i seksualnych, a także przemian społecznych i kulturowych, w których chcąc lub nie uczestniczą [13, 14]. Metoda i dobór próby Celem prezentowanych badań była próba odpowiedzi na pytanie, jakie miejsce zajmuje szeroko rozumiana problematyka zdrowia w popularnych czasopismach skierowanych do mężczyzn, które z założenia mają poruszać specyficznie męskie problemy. Kryteria doboru próby: Częstotliwość wydawania czasopisma: miesięcznik. Wskazywana przez wydawcę grupa docelowa czasopisma: mężczyźni. Skład redakcji: dominacja ilościowa i jakościowa mężczyzn w zarządzie i składzie redakcji. Wysokie wskaźniki sprzedaży: według badań Związku Kontroli Dystrybucji Prasy. Ilościowej i jakościowej analizie zostały poddane roczniki (12 numerów z 2001 roku) najlepiej sprzedających i utrzymujących się od 20 lat na polskim rynku czasopism skierowanych do mężczyzn: Playboy i CKM, a także dla porównania ich najnowsze wydania z listopada 2011 roku. Do analiz włączono również listopadowy numer czasopisma Men's Health (w Polsce od 2004) oraz grudniowy numer Maxima (wydawany od grudnia 2011). Wszystkie czasopisma należą do kategorii tzw. miesięczników lifestylowych i luksusowych. CKM jest jedynym rodzimym czasopismem dla mężczyzn, redagowanym i wydawanym w Polsce od 1998 roku. Pozostałe analizowane czasopisma są polskimi wersjami wydań zagranicznych, mających równocześnie liczne edycje na świecie. Pierwszy polski numer Playboy a ukazał się w 1992 roku, Men's Health w 2004 roku a Maxim a w grudniu Wydawcami wszystkich są zagraniczne koncerny medialne. Z danych Związku Kontroli Dystrybucji Prasy za rok 2011 wynika, że liderem wśród magazynów dla mężczyzn w Polsce był Men's Health" (wydawany przez Motor Presse Polska sp. z o.o.) ze średnim rozpowszechnianiem płatnym na poziomie egz. Na drugim miejscu znalazł się CKM" egz., a na trzecim Playboy" egz. (oba czasopisma wydaje Marquard Media Polska). Wydawany od listopada 2011 roku Maxim Polska (wydawany prze Ginza Media Group) sprzedawał się na poziomie egz. Zgodnie z deklaracjami wydawców, czasopisma te skierowane są do mężczyzn miedzy 20. a 40. rokiem życia, aktywnych zawodowo, ze średnim lub wyższym wykształceniem. Wyniki Jak pokazuje zestawienie wyników w tabeli 1, w ciągu ostatnich 10 lat reklamodawcy w niewielkim stopniu korzystali z możliwości promowania w czasopismach dla mężczyzn leków, farmaceutyków czy usług medycznych. Warto zauważyć, że w 2001 roku, gdy jeszcze była taka prawna możliwość, zarówno w Playboyu jak i CKM bardzo intensywnie reklamowano środki uzależniające i psychoaktywne: papierosy i alkohol. Generalnie najczęściej reklamowane przedmioty należą do zbioru, które nazwano w jednym z czasopism gadżetami twardziela. A twardziele, jak powszechnie wiadomo, nie potrzebują suplementów diety: Świat jest pełen lansiarskich drobiazgów. Ale prawdziwy facet wie, że warto posiadać tylko rzeczy mocne, twarde i sprawdzone. Takie, które przeżyją właściciela o wiele, wiele lat! [15]. Analizując najczęściej poruszane tematy w badanych czasopismach, można zauważyć wyraźnie efekt karuzeli. Do cyklicznie powracających problemów należą: seks, motoryzacja, hipermęskie dziedziny sportu, przemoc, elektroniczne urządzenia, markowa odzież

3 510 Iwona Chmura-Rutkowska i sprzęt sportowy. Wszystkie wyżej wymienione kategorie stanowią niezwykle dochodowe segmenty rynku dóbr i usług. Biorąc pod uwagę komercyjny cel wydawanych czasopism, nie powinien budzić zaskoczenia fakt, że problematyka zdrowia (Tabela 2) nie była i nie jest tematem, który zdaniem redaktorów i wydawców czasopism Playboy, CKM i Maxim zainteresowałby mężczyzn. Na tym tle wyróżnia się Men's Health, aczkolwiek nawet w tak wąsko zdefiniowanym przez tytuł czasopiśmie, zdrowie nie jest tematem dominującym i zajmuje zaledwie 34% zawartości. Porównując czasopisma z 2001 i 2011 roku widać wyraźnie, że o ile nastąpiło wyraźne ograniczenie promocji palenia papierosów (chociaż nadal wielu bohaterów wywiadów prezentowanych jest na zdjęciach z papierosem, np. Tom Waits w Men s Health czy Jakub Wesołowski w Playboyu ), o tyle temat alkoholu i wzorzec męskiego picia przeniesiony został z reklamy do treści Tabela 1. Przestrzeń reklamowa przeznaczona na leki, suplementy diety i usługi medyczne oraz artykuły bezpośrednio wiążące się z ryzykownymi zachowaniami zdrowotnymi (udział % w stosunku do sumy stron przeznaczonych na reklamę w danym czasopiśmie) w poszczególnych latach* Table 1. Advertising space devoted to medicines, dietary supplements and medical services as well as articles directly related to the risky health behavior (Percentage in relation to the total number of pages devoted to advertising in the magazine) in each year Kategorie reklamowanych produktów i usług CKM Playboy Men s Health Maxim 2001 XI XI 2011 XI 2011 XII 2011 W sumie odsetek reklam w całym czasopiśmie 21,9 19,1 24, ,3 W tym: Środki odchudzające 0, Usługi medyczne 0,27 0 0, Kluby fitness, rekreacja - 0 0, Farmaceutyki, leki 3,13 0 1,32 7,7 2,6 0 W sumie odsetek reklam produktów i usług pozytywnie wpływających na zdrowie 4 0 1,81 7,7 2,6 0 papierosy , alkohol 4, broń 1, W sumie odsetek reklam produktów szkodliwych dla życia i zdrowia 26,8 0 16, * Problemem z punktu widzenia badacza jest umieszczanie różnych produktów w treści artykułów (product placement). Policzone zostały strony oznaczone w nagłówku lub w inny sposób jako reklama lub promocja. Źródło: badania własne. Tabela 2. Udział poszczególnych kategorii tematycznych związanych ze zdrowiem w badanych czasopismach (% w stosunku do sumy stron w danym czasopiśmie) Table 2. Percentage of different thematic categories related to health in the analysed journals (Percentage in relation to the total number of pages in the magazine) Udział poszczególnych kategorii tematycznych CKM Playboy Men s Health Maxim dotyczących zdrowia w badanych czasopismach w % (w stosunku do sumy stron w czasopiśmie) 2001 XI XI 2011 XI 2011 XI 2011 Diety, zdrowe jedzenie ,2 - Gimnastyka, treningi indywidualne 0, ,9 0,6 Amatorskie uprawianie sportu ,9 0,6 Zdrowie, harmonia psychofizyczna 0,7 0 0,2 0 3,2 2,8 Otyłość ,8 0 Łysienie ,3 0 Pierwsza pomoc ,6 0 SUMA tematyka prozdrowotna 1 0 0,2 0 33,9 4 Ekstremalne i ryzykowne sporty i rozrywki 1,8 6,5 3,5 2,4 6,4 3,2 Alkohol ,2 0,6 4,4 Przemoc 4,9 2, ,6 SUMA zachowania ryzykowne dla zdrowia 8,7 10,3 6,5 5,6 7,0 15,2 Sport (widowiska, TV, polityka, gra komp.) 2,9 2,4 3,6 0,8 3,8 1,3 Źródło: badania własne.

4 Chory Playboy. Zdrowie i choroba w luksusowych czasopismach skierowanych do mężczyzn w Polsce 511 zasadniczej czasopism. Mamy zatem liczne artykuły na temat procesu produkcji, stylu picia, przyrządzania drinków itp. W jednym z tekstów w CKM zatytułowanym: 5 powodów, dla których musisz chodzić do knajpy, autor wylicza liczne korzyści picia alkoholu w towarzystwie innych mężczyzn: Nie ma nic bardziej chorego i głupiego niż samotne picie do lusterka. Pij na zdrowie w towarzystwie kumpli. Spotkania z kolegami w pubach lub restauracjach zapobiegają chorobom, jakie wywołuje stres (...) Jeden słaby drink lub małe piwo dziennie może zapobiec chorobie wieńcowej i nowotworom (...) Picie z przyjaciółmi w knajpie sprawia, ze możecie się, hm... nawzajem kontrolować [16]. Podobnie w obszernym artykule Nasza encyklopedia piw w MAXIM-ie, alkohol przedstawia się jako ważny element męskiej inicjacji i spotkań z innymi mężczyznami: Rozgrywki Ligi mistrzów trwają w najlepsze. To doskonały pretekst by spotkać się z kumplami przy kufl u piwa (...) Pamiętasz zakazany smak piwa, które wypiłeś w tajemnicy przed rodzicami? (...) takich chwil się nie zapomina, są jak pocałunek z dziewczyną. I to one dzielą życie na dwie połowy [17]. Autor ponadto wymienia szereg prozdrowotnych cech piwa: nie tuczy, nie szkodzi zdrowiu, jest dobre na pamięć, wzmacnia kości, wzmaga ochotę na seks ( do czasu ): Nic tak dobrze nie gasi pragnienia i nie poprawia humoru jak piwo (...) Zawodowi sportowcy (i robotnicy na pobliskiej budowie) nie mogą się mylić piwo to idealny napój po intensywnym wysiłku fi zycznym. Dlaczego? Bo jest izotoniczne i hipotoniczne. A więc jedno małe po treningu nie zaszkodzi, a wręcz przeciwnie pomoże! [18]. Alkohol to równocześnie, jak przekonuję się w Playboyu, sprawdzony męski przepis na relaks: Dziewiąta wieczorem to męska godzina. Już po kolacji, dzień właśnie się kończy, a czas powoli zwalnia. To wasze pięć minut. Teraz trzeba sięgnąć po szklaneczkę whisky i kolejny numer Playboya [19]. Jedynie w Men's Health przestrzega się czytelników wprost i na poważnie przed nadużywaniem alkoholu, narkotyków czy leków. W jednym z obszernych artykułów przedstawiono sylwetki i biografie znanych rockmanów, którzy uratowali życie zrywając z różnymi nałogami: Możesz sobie pozwolić na porządną imprezę w rockandrollowym stylu, jeśli na co dzień o siebie dbasz. Jeśli jednak zdarzają ci się one co weekend, możesz zapomnieć o efektach zdrowego stylu życia i treningu [20]. Generalnie, z wyjątkiem Men's Health czytelnicy analizowanych czasopism częściej spotykają się z promocją zachowań ryzykownych dla zdrowia niż zdrowie wspierających. W 2001 roku zarówno CKM, jak i Playboy posiadały działy zatytułowane zdrowie. W tej chwili w żadnym z tych czasopism, podobnie jak w MAXIM-ie na stałe wydzielonej tematycznej części nie ma. Należy jednak podkreślić, że mimo iż problematyka zdrowia pojawiała się w Playboyu i CKM z 2001 roku, jednak była wyraźnie marginalizowana i trywializowana. Jednostronicowa rubryka pod tytułem Zdrowie Playboya zawierała zazwyczaj kilka krótkich, mniej lub bardziej poważnych wiadomości i doniesień. Informacje te właściwie nie dotyczyły żadnych ważnych aspektów zdrowia realnie żyjących w Polsce mężczyzn. Był to raczej zbiór ciekawostek, często dotyczących jakiejś małej grupy mężczyzn, na przykład graczy w kasynie, u których jak donosił Playboy w styczniu 2001 roku podczas gry występuje duże ryzyko zawału serca [21]. Za istotne dla czytelników informacje z zakresu zdrowia ówcześni redaktorzy Playboya uznali, na przykład takie: zbiorowe granie na perkusji wzmacnia układ immunologiczny; mężczyźni stanowią w USA 11% klientów gabinetów chirurgii plastycznej głównie odsysają tłuszcz z brzucha a resztki kształtują tak, żeby wyglądały jak wyćwiczone mięśnie; picie czerwonego wina nie chroni serca [22]; podczas hazardu aktywowane są te same miejsca w mózgu, co po zażyciu kokainy [23]; stres w pracy dla introwertyków kończy się bólami pleców i kręgosłupa [24]; długotrwałe ćwiczenia muzyczne rozwijają mózg [25]; homoseksualiści mogą zmieniać upodobania seksualne [26]; oraz rozwijają się badania nad wykorzystaniem robotów do operacji chirurgicznych [27]. Podobnie w numerach CKM z 2001 roku, dział nazwany przez redaktorów jako zdrowie zawierał w rzeczywistości materiał humorystyczno-erotyczny. Strony poświęcone temu tematowi miały poradnikową formę zbioru pytań i odpowiedzi. Odpowiedzi na te pytania miały wydźwięk komiczny lub były zupełnie niedorzeczne. Oto kilka przykładów z jednego tylko numeru czasopisma: Dlaczego chce mi się spać po stosunku?; Jak się pozbyć łupieżu?; Co jest najlepsze na czkawkę?; Co robić, gdy krwawi z członka?; Jak można powstrzymać pragnienie głośnego beknięcia po obiedzie?; Czy po operacji przepukliny można podnosić kobietę?; Co jest najlepsze na zgagę i pieczenie w ustach?, Czy skrzywienie członka powoduje mniejszą potencję?; Czy jedzenie dużych ilości jaj sprawi, że zwiększy mi się potencja?; Po każdym stosunku z moją dziewczyną, a jestem monogamistą, piecze mnie i swędzi członek. Czy jestem uczulony?; Piję dziennie trzy butelki piwa. Czy jestem alkoholikiem?; Moje jądra różnią się wielkością. Czy coś ze mną nie tak? [28].

5 512 Iwona Chmura-Rutkowska Widoczna była również erotyzacja tematów zdrowotnych: Aż 67% użytkowników szkieł kontaktowych to kobiety. (...) Są jednak sytuacje, w których również dla mężczyzn pozbycie się okularów byłoby dużą ulgą. Niewątpliwie podczas uprawiania sportu i zmagań miłosnych jest to walor nie do przecenienia [29]. Aktywność fi zyczna i uprawianie seksu trzy razy w tygodniu skutecznie odmładza o 10 lat [30]. Zarówno w Playboyu, jak i CKM poświęcano szczególnie dużo uwagi genitaliom męskim (przede wszystkim ich wielkości). Przykładem może być artykuł opisujący różne możliwe (i niemożliwe) metody powiększania penisa. Autor poleca kilka nieinwazyjnych sposobów, między innymi: stosowanie gumowej przedłużki penisa, wystrzyżenie owłosienia łonowego czy zgubienia tłuszczu na brzuchu [31]. Zdaniem redaktorów tych czasopism odbiorców interesują informacje: że powstała internetowa grupa wsparcia dla mężczyzn ze zbyt dużym penisem, a inna grupa mężczyzn robi performance polegający na manipulowaniu własnymi penisami i jądrami nazywając to genitalnym origami [32] i że badania na Uniwersytecie w Innsbrucku pokazały, że długa jazda na rowerze powoduje zmiany w budowie moszny [33]. Męska forma Jedynym czasopismem, w którym na serio przekonuje się czytelnika, jak ważny dla każdego mężczyzny jest codzienny ruch, sport oraz dieta jest Men s Health. Budowanie formy przedstawiane jest w postaci algorytmów złożonych z zestawów ćwiczeń i uważnie skomponowanych posiłków. Egzemplifikacją dobrej formy jest muskularne, zbudowane poprzez treningi i diety, raczej młode ciało określane jako silne, wytrzymałe, sprawne i fitness. Zachęcając czytelników do czynnego uprawiania sportu, autorzy tekstów używali również takich przymiotników jak: duży, silny, dynamiczny, ekspansywny czy agresywny". Bardzo rzadko zdrowy... Odwołania wprost do zdrowia zdecydowanie częściej pojawiały się w kontekście tematyki prawidłowego odżywiania się. Dieta jednak była ważnym tematem, jedynie w Men s Health, natomiast zupełnie marginalnie pojawiała się w pozostałych czasopismach. Autorzy z Men s Health prześcigają się w radach: Unikaj stymulantów; Zawsze zaczynaj dzień od śniadania bogatego w białko; Jedz produkty bogate w witaminę B i cynk; Przyjmuj oleje rybne; Jedz dużo świeżych owoców i warzyw; Zjadaj choć niewielką ilość białka w każdym posiłku [34]. Wymienia się równocześnie dobroczynne efekty jedzenia pewnych produktów: Utrzymuj napięcie mięśni dzięki cebuli; Kurczak zapobiegnie siwieniu włosów; Imbir na młode oczy; Młoda soja na zatrzymanie włosów; Zielona fasolka na trzymanie w pionie; Zapobiegnij zmarszczkom dzięki oliwie; bądź w formie dzięki czosnkowi [35]. Zgodnie z retoryką Men s Health, życie mężczyzny polega na dostarczaniu paliwa, które następnie należy spalić. Proponuje się programy dietetyczne, plany żywienia, programy odchudzania i przepisy. Wszystko to zajmuje ponad 12% zawartości czasopisma. Wiele miejsca i uwagi poświęcono otyłości: Naukowcy alarmują: świat nie przetrzyma epidemii otyłości, która nieuchronnie nadchodzi. Nie tylko zrujnuje nasze zdrowie, ale też fundusze ubezpieczenia społecznego i gospodarkę. Stworzy nowe podziały społeczne i zabije wielu z nas [36]. Niemal wszystkie treningi i diety uwiarygodniane są przez nazwiska autorytetów z dziedziny sportu, fitnessu, medycyny, dietetyki, biologii, chemii czy psychologii. Pojawiają się również nazwy uniwersytetów, instytutów badawczych czy branżowych czasopism: Zapobieganie i walka ze stresem mają jedno lekarstwo: ćwiczenia. Brytyjska Mental Health Foundation podaje, że 1 na 5 lekarzy rodzinnych zaleca je jako kurację odstresowującą. Ćwiczenia fi zyczne wyrównują poziom cukru we krwi i utrzymują stres na bezpiecznym poziomie mówi Richard Scrivener z Premier Training International [37]. Sport We wszystkich analizowanych czasopismach sugeruje się, że sport odgrywa w życiu mężczyzny szczególne znaczenie. Chodzi zarówno o jego uprawianie, pasjonowanie się oraz zdaje się najbardziej znawstwo tematu: Daj się porwać wielkim emocjom. Każdy z nas lubi sport. Jednak znaczna większość woli go oglądać niż uprawiać [38]. Mężczyzn, zdaniem autorów i redaktorów analizowanych czasopism interesuje po pierwsze wyłącznie sport uprawiany przez innych mężczyzn, po drugie tylko niektóre dyscypliny. Wśród sportów wyraźnie nadreprezentowane są: sporty motorowe, piłka nożna, sztuki walki, a szczególnie boks oraz konkurencje i rozrywki zwane ekstremalnymi: akrobatyka samolotowa i szybowcowa, rodeo na byku, żeglarstwo na lodzie, regaty dalekomorskie, wyścigi na skuterach wodnych i motorówkach, wspinaczka wysokogórska, skoki na motocyklach, survival, base jumping, boks tajski, uliczny bieg z przeszkodami, speedriding, jazda na rowerze na śniegu itp. Wszystko to wpisuje się w wizerunek mężczyzny, dla którego sprawność, wytrzymałość, siła oraz skłonność do brutalności są naturalnym potencjałem: Boks tajski, to jeden z najbardziej brutalnych sportów walki na świecie (...) Ciosy łokciami i kolanami w klin-

6 Chory Playboy. Zdrowie i choroba w luksusowych czasopismach skierowanych do mężczyzn w Polsce 513 czu mogą być niemal zabójcze. Superrr! Rzecz jasna taki morderczy poziom osiągają tylko najlepsi zawodnicy po latach ciężkiego treningu. Jednak nawet ty ze swoim legendarnym piwnym brzuszkiem możesz spróbować tego sportu. Wystarczy parę treningów, a poprawisz swą formę i nauczysz się paru prostych ciosów (...) w remizie w Dretyniu będą w sam raz [39]. Sport ekstremalny przedstawiany jest jako przestrzeń totalnej dominacji mężczyzn. Doświadczenia balansowania na granicy życia i śmierci opisuje się, jako najbardziej wartościowe i podniecające. Ryzykuje się bowiem naprawdę wiele, a ryzyko to oczywista część męskiej rozrywki: Prawie na pewno, uprawiając ten sport (base jumping), zrobisz sobie krzywdę, a może nawet zginiesz. Ale kiedy raz go spróbujesz, nigdy nie będziesz chciał przestać(...) Gdy w skoku coś pójdzie źle, nie ma czasu na jakikolwiek ratunek [40]. Base to rozrywka tylko dla wtajemniczonych. (...) Skoki z kilkusetmetrowych skał są najbardziej niebezpiecznym sportem ekstremalnym. (...) Kilku base jumperów rozbiło się już na dnie wąwozu. Po prostu nie zdążyli otworzyć spadochronu. W base jumpingu jakakolwiek sprzętowa komplikacja, sekundowe opóźnienie przy otwieraniu spadochronu decydują o życiu lub śmierci [41]. Ten bieg to pot i łzy. A czasem również krew. Po każdej imprezie opatrujemy kilka, kilkanaście osób, zdarzają się omdlenia, a czasem trzeba jechać do szpitala, by zszyć ranę czy założyć gips [42]. Przemoc W kontekście problematyki dobrostanu psychicznego na szczególną uwagę zasługuje temat tak zwanej męskiej przemocy. W CKM na przykład korzystając z seksistowskiej retoryki przekonuje się, że walka to prawdziwy męski żywioł, a wojna hartuje i formuje prawdziwą męskość: Dobra wojna jest elementem życia. Bez walki o byt i modernizacji sposobów mordowania konkurentów do samic i jadła nie byłoby postępu w dziejach ludzkości (...) Wojna. Oczywiście będzie krwawa, bo po to jest wojna. Wojna bez krwi i ofi ar to jak ciepłe piwo lub spocona gruba kobieta w ogóle nie kręci [43]. Wśród tematów, które regularnie proponuje się czytelnikom wszystkich analizowanych czasopism, znajdują się portrety morderców, opisy działań grup przestępczych, sceny zbrodni i przemocy: Mafi a, która jako związek przestępczy kontroluje politykę, pieniądze i życie, ma się świetnie. O czym przekonują krwawe zdjęcia w codziennej prasie [44]. Z ust, nosa i uszu wciąż leje się krew. Do chłopaka strzelano z bliska: pocisk kalibru 38 mm z quemarropa przeszył czaszkę na wylot, wszedł za lewym uchem i wyszedł nad prawym oczodołem [45]. Wtedy wypaliłem. Pierwsza kula trafi ła go w lewy bark. (...) Strzeliłem jeszcze raz, trafi łem Bustamante a w prawe kolano, roztrzaskując mu rzepkę. (...) Inny funkcjonariusz odstrzelił ze sznaucera czubek głowy uciekającemu Hydro. (...) Trafi łem go. Po kolei chyba w klatkę piersiową, brzuch, bok, klatkę piersiową [46]. Często zamieszczone zostają niezwykle szczegółowe opisy używanej broni: Najczęściej używana przez najemników broń automatyczna to Riot-Gun, FAL-45, M-16, UZI, AK-47, Scorpion i Jerycho. Do walki z lotnictwem służą amerykańskie ręczne rakiety typu Stinger, ewentualnie NH-2. Chiński Rodong jest mało precyzyjny. W klasie helikopterów dominują Bell 205ą-1-s, UH-1Hs i Mi-6 [47]. Bezkrytycznie przekazuje się na przykład informacje o miliardach wydawanych na armie: Freeman zarządza dwumiliardowym budżetem i nadzoruje pracę szesnastu centrów zajmujących się badaniami, rozwojem i inżynierią na terenie USA. Pracuje w nich 12 tys. naukowców. Jej zadanie to uczynić z żołnierzy śmiercionośną broń, ale też zadbać o ich bezpieczeństwo [48]. Mężczyzn związanych ze światem przestępczym, wojną i zabijaniem gloryfikuje się: Poznajcie Johna Douglasa, legendę FBI, kryminologa i specjalistę w przenikaniu umysłów najbardziej pokręconych i chorych zabójców, sadystów i gwałcicieli [49]. Grupka mężczyzn spogląda ku błyszczącemu w słońcu masywowi Mont Blanc. Wyprostowane sylwetki, ramiona rozpostarte niczym skrzydła. Wyglądają jak ogromne drapieżniki, które za chwilę runą do ataku. To alpejscy komandosi [50]. Brudny Harry z krwi i kości. Strzelał do ludzi 32 razy. Żaden policjant z Los Angeles nie sięgał po broń tak często jak Norm Nelson. A mimo to nie gryzą go wyrzuty sumienia [51]. Andy McNab komandos SAS, autor bestsellerowych powieści i współtwórca gry Battlefi eld 3 rozmawia z CKM o wojnie w Iraku i Afganistanie, przemycie narkotyków przez Polskę oraz ludziach, których zabił [52].

7 514 Iwona Chmura-Rutkowska Z esencją ryzykownych męskich zachowań mamy do czynienia, czytając opisy promowanych w badanych czasopismach gier komputerowych: Supremacy MMA. Niezwykle brutalna gra poświęcona mieszanym sztukom walki. Wybierasz zawodnika, wchodzisz na ring i lejesz tak długo, aż przeciwnik padnie na dechy! Wszystkie chwyty dozwolone. Twórcy postawili na realizm, więc nie brak tu potu, krwi i dźwięku łamanych kończyn [53]. Fifa 12. Walka o piłkę wygląda bardzo realistycznie, a piłkarze bezustannie rozpychają się i faulują, co ma wpływ na ich grę i osiągi [54]. Burnout Crash! (...) polega na przejechaniu pojazdem przez sam środek miasta i spowodowaniu przy okazji jak największej liczby wypadków, wybuchów i strat materialnych [55]. Battlefi eld 3. Nowy wyznacznik jakości w zakresie strzelanin wojennych, zwłaszcza jeśli dysponujemy mocnym PC. Bierzemy udział w spokojniejszych operacjach, ale i w wielkich, pompujących adrenalinę starciach (...) Fenomenalny silnik gry pokazuje także pazur przy destrukcji otoczenia od śladu po kulach do rozwalania całych budynków [56]. Zdrowie seksualne Kwestia zdrowia seksualnego w czasopismach skierowanych do mężczyzn zasługuje moim zdaniem na osobne obszerne specjalistyczne opracowanie. W tym artykule chciałabym jedynie zasygnalizować kilka problemów. W Playboyu, CKM i MAXIM-ie kobiety przedstawia się niemal wyłącznie w erotycznych kontekstach lub wręcz jako seksualne przedmioty. Daje się równocześnie do zrozumienia, że mężczyzna gnany własną naturą jest bardziej doświadczony seksualnie, stąd w wielu tekstach namawia się odbiorców lub przyucza do grania roli instruktora, eksperta i manipulatora. Celem i ideałem mężczyzny jest hipersprawny praktyk seksu. Impotencja, czy też zaburzenia seksualne mężczyzn są tematem pomijanym we wszystkich analizowanych czasopismach. Mężczyźni opisywani są jako zawsze gotowi i chętni oziębłe seksualnie mogą być jedynie ich partnerki. Sposób przedstawiania kobiecej seksualności w analizowanych czasopismach dla mężczyzn ma charakter męskiej projekcji, przy czym kobietom w zależności od potrzeb scenariusza akcji przypisuje się sprzeczne cechy, np. z jednej strony opisuje się je jako bierne, słodkie i niewinne, a zaraz potem zarzuca nieobliczalność i brak kontroli nad seksualnością. Autorzy przedstawiają się jako monopoliści i specjaliści w wypowiadaniu się na temat seksu, chociaż niemal nigdy nie zamieszcza się tekstów na temat odpowiedzialnych postaw z punktu widzenia zdrowia. Autorzy i redaktorzy badanych czasopism ignorują często fakt, że sfera seksualna jest nie tylko potencjalnym źródłem przyjemnych doznań, ale stanowi również ważny element związku dwojga dojrzałych ludzi, spełnia funkcję prokreacyjną, jest problemem zdrowotnym, etycznym, prawnym, estetycznym i społecznym. Promowanie uprzedmiatawiania kobiet i dominacji mężczyzn stanowi zagrożenie dla pozytywnego rozwoju osobowości, umiejętności tworzenia zdrowych i satysfakcjonujących związków oraz prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie [57]. Dla redaktorów Playboya w 2001 roku charakterystyczna była bezwarunkowa akceptacja i promocja prostytucji i porno-biznesu. Kryminalne i patologiczne aspekty tych zjawisk zostały zupełnie przemilczane. Wiele form przemocy seksualnej wobec kobiet opisywane było jako wynikająca z genetyki norma lub ewolucyjna konieczność. Między innymi na łamach Playboya socjolog T. Szlendak odwołując się do teorii ewolucji udowadniał tezę o potrzebie zalegalizowania prostytucji interesem samych kobiet: Żonom bardziej opłaca się tolerować krótkie i mało kosztowne rejterady majętnego męża do krainy burdelowej rozpusty niż czasochłonne zaangażowanie w kochankę [58]. Jedynym rodzajem turystyki, jaką proponowano 10 lat temu w Playboyu była seks turystyka. Obok map i fotografii pojawiała się lista miejsc, które warto odwiedzić z racji na oferowane usługi prostytutek, które jak twierdzili redaktorzy każdemu mężczyźnie umilą życie za niewielką kwotę: W Holandii wydając zaledwie 50 guldenów, można posiąść kobietę o kolorze skóry, włosach, piersiach czy wyznaniu, jakie tylko sobie człowiek wymarzy, bez obawy o zarażenie jakimś syfem [59]. Był to także czas, kiedy Polska ku radości redaktorów Playboya zaczęła się cywilizować, bowiem przybywało dziewcząt chcących grać w filmach pornograficznych. Na potwierdzenie przytaczano wypowiedzi planujących porno-karierę nastolatek: Kasia, choć ma dopiero siedemnaście lat, chętnie zagrałaby w fi lmie pornografi cznym. To nie tylko pieniądze, ale i przyjemność mówi. Z utęsknieniem czeka na pełnoletność [60]. Autor artykułu o Romanie Polańskim dowodził na przykład, że w piekło międzynarodowego skandalu znanego reżysera wtrąciła trzynastoletnia mała puszczalska : Kto widział podobiznę panienki, nie mógł uwierzyć, iż miała jedynie 13 lat. Polański też. Szampan, wspólna kąpiel w jacuzzi. Seks. (...) Absurdalny kodeks prawny w USA uznaje każdy stosunek seksualny z nieletnią za gwałt. (...) Świętoszki i obskuranci nareszcie mają swoje święto. Mała puszczalska stała się symbolem zhańbionej niewinności [61].

8 Chory Playboy. Zdrowie i choroba w luksusowych czasopismach skierowanych do mężczyzn w Polsce 515 Wnioski i dyskusja Problematyka zdrowia w analizowanych czasopismach skierowanych do mężczyzn jest tematem pomijanym, marginalizowanym i często trywializowanym. We wszystkich czasopismach, poza Men s Health, częściej niż postawy prozdrowotne promuje się ryzykowne zachowania, takie jak: picie alkoholu, ekstremalne formy sportu i rozrywki, fascynację przemocą czy nieodpowiedzialne zachowania seksualne. Porównując zawartość aktualnych numerów czasopism z tymi sprzed 10 lat okazuje się, że mimo upływu czasu, przemian społecznych i cywilizacyjnych, trudno się doszukać radykalnych zmian w proponowanych dyskursach męskości. Zakładając, że między rzeczywistością a wizją produkowaną w mass mediach istnieje skomplikowana zależność, w tym sensie, że nie jest to proste odbicie, ale projekcja dominujących wartości danej kultury, a szczególnie norm i stylu życia grup znajdujących się na szczycie społecznej drabiny można wnioskować o silnym przywiązaniu mężczyzn w Polsce do wizji męskości tradycyjnej. Bez wątpienia wszystkie analizowane tu czasopisma odwołują się do wzorca męskości hegemonicznej [62]. Bohaterami zarówno głównej, jak i reklamowej części czasopism są przede wszystkim biali, heteroseksualni, zdrowi, pełnosprawni, młodzi lub w średnim wieku i raczej zamożni mężczyźni. Konsumpcjonizm i kultura hedonistyczna stawiają ciało na pierwszym miejscu a jeśli tożsamość płciowa człowieka jest postrzegana w znacznej mierze przez pryzmat ciała, to wówczas punkt ciężkości jej konstruowania zaczyna przesuwać się z wnętrza na powierzchnię. Charakterystyczne, że w badanych czasopismach bardzo wiele miejsca poświęca się budowaniu ciała i konstruowaniu jego wizerunku, natomiast mało problematyce psycho-fizycznego dobrostanu. Wyjątkiem były artykuły na temat walki ze stresem czy fobiami. Charakterystyczne, że problem różnego typu lęków tylko częściowo został potraktowany poważnie. Zaprezentowano lęk przed śmiercią, przed lataniem, wyrzuceniem z pracy, publicznym wystąpieniem, konfrontacją, ale również: przed bałaganem na biurku, motorami i toaletami, brakiem telefonu komórkowego, połykaniem, rozwiązywaniem testów, chodzeniem czy...papierem [63]. Trywializując temat, autorzy puszczają oko do czytelników, dając wyraźnie do zrozumienia, że to tylko żart. Tak naprawdę przecież, prawdziwy mężczyzna nie boi się niczego. Piśmiennictwo 1. Payne S.: The Health of Men And Women. Polity Press, Cambridge Bird C.E., Rieker P.P.: Gender and Health: The Effects of Constrained Choices and Social Policies. Cambridge University Press, New York Muller C.F.: Health Care and Gender. Russell Sage Foundation, Renzetti C.M., Curran D.J.: Kobiety mężczyźni i społeczeństwo. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, Hulewska A., Ziarko M.: Zachowanie zdrowotne kobiet i mężczyzn raport z badań [w:] Hulewska A., Jasielska A., Ziarko M. (red.): Interdyscyplinarne studia nad płcią. Od polaryzacji płciowej ku depolaryzacji rodzajowej. Wydawnictwo Humaniora, Poznań 2002, Mandal E.: Podmiotowe i interpersonalne konsekwencje stereotypów związanych z płcią. Wydawnictwo UŚ, Katowice 2000, Brannon L.: Psychologia rodzaju. Kobiety i mężczyźni: podobni czy różni. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2002, Goldberg H.: Wrażliwy macho. Mężczyzna Wydawnictwo Diogenes, Warszawa 2000, Witkin G.: Stres męski. Wydawnictwo Rebis, Poznań 1997, McQuail D.: Teoria komunikowania masowego. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, Strinatri D.: Wprowadzenie do kultury popularnej. Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 1998, Arcimowicz K.: Obraz mężczyzny w polskich mediach. Prawda. Fałsz. Stereotyp. GWP, Gdańsk Jackson P., Stevenson N., Brooks K.: Making sens of Men s Magazines. Polity Press/Blackwell Publishers Ltd, Cambridge Oxford Benwell B. (red.): Masculinity and Men s Lifestyles Magazines. Blackwell Publishers Ltd, Oxford Hepner A.: Gadżety twardziela. CKM, 2011, 11, powodów, dla których musisz chodzić do knajpy. CKM, 2011, 11, Szklarczyk A.: Nasza encyklopedia piwna. MAXIM, 2011, 1, Szklarczyk A.: Nasza encyklopedia piwna. MAXIM, 2011, 1, o clock, czyli twój czas, Playboy, 2011, 11, Mężczyzna Alfa. Men s Health, 2011, 11, Playboy, 2001, 1, Playboy, 2001, 5, Playboy, 2001, 9, Playboy, 2001, 4, Playboy, 2001,12, Playboy, 2001,12, Playboy, 2001, 5, Ślubowski S.: Pora na doktora. CKM, 2001, 11, Playboy, 2001, 4, Playboy, 2001, 6, Rowe C.: Penis na mękach. Playboy, 2001, 4, Playboy, 2001, 8, Playboy, 2001, 1, Men s Health, 2011, 11, Załaduj paliwo. Men s Health, 2011, 11, 99. Piśmiennictwo, pozycje dostępne u autorki. Adres do korespondencji: Iwona Chmura-Rutkowska os. Zwycięstwa 22J/ Poznań

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle pomagają zachować sprawność, poprawiają odporność, wspomagają

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ POSM W PUCKU.

PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ POSM W PUCKU. PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ POSM W PUCKU. Rób nie to, co najtrudniej, ani to, co najłatwiej, lecz to, co najsłuszniej, rób, co możesz, byś nie kusił się mówić: nie mogłem tego, com chciał, bom chciał

Bardziej szczegółowo

RECEPTA NA ZDROWIE DLACZEGO WARTO ŻYĆ AKTYWNIE

RECEPTA NA ZDROWIE DLACZEGO WARTO ŻYĆ AKTYWNIE RECEPTA NA ZDROWIE DLACZEGO WARTO ŻYĆ AKTYWNIE AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA powinna być przede wszystkim przyjemnością. Z pewnością każdy człowiek znajdzie dla siebie dyscyplinę, której uprawianie będzie sprawiało

Bardziej szczegółowo

1. Wykorzystanie czasu wolnego wczoraj i dziś

1. Wykorzystanie czasu wolnego wczoraj i dziś STRUKTURA WYKORZYSTANIA CZASU WOLNEGO A STAN ZDROWIA DZIECI I MŁODZIEŻY mgr inż. Janusz Trepkowski 1. Wykorzystanie czasu wolnego wczoraj i dziś 1.1 Formy wykorzystania czasu wolnego. Do najbardziej spotykanych

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

PROZDROWOTNA W GIMNAZJUM NR 1 IM. GEN BRONI ST. MACZKA W JAWORZU

PROZDROWOTNA W GIMNAZJUM NR 1 IM. GEN BRONI ST. MACZKA W JAWORZU Gimnazjum nr 1 im. gen broni St. Maczka w Jaworzu Innowacja pedagogiczna EDUKACJA PROZDROWOTNA W GIMNAZJUM NR 1 IM. GEN BRONI ST. MACZKA W JAWORZU 1. Wstęp Inspiracją do opracowania innowacji stało się

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

RADY DLA RODZICÓW PODANE PONIŻEJ RADY MAJĄ POMÓC PAŃSTWU W UCHRONIENIU WASZEGO DZIECKA PRZED ZAŻYWANIEM ŚRODKÓW UZALEŻNIAJĄCYCH

RADY DLA RODZICÓW PODANE PONIŻEJ RADY MAJĄ POMÓC PAŃSTWU W UCHRONIENIU WASZEGO DZIECKA PRZED ZAŻYWANIEM ŚRODKÓW UZALEŻNIAJĄCYCH RADY DLA RODZICÓW PODANE PONIŻEJ RADY MAJĄ POMÓC PAŃSTWU W UCHRONIENIU WASZEGO DZIECKA PRZED ZAŻYWANIEM ŚRODKÓW UZALEŻNIAJĄCYCH Rozmawiaj ze swoim dzieckiem o paleniu papierosów, piciu alkoholu i zażywaniu

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE

SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE CELE: 1. Uczenie dzieci odpowiedzialności za własne zdrowie. 2. Uświadomienie dzieciom roli właściwego stylu życia w trosce o zdrowie i dobre samopoczucie.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online Serdecznie zapraszam na kurs Kosmetyka online! Dzięki niemu wygodnie poznasz tajniki profesjonalnej kosmetyki. Dowiesz się, jak prawidłowo dbać o cerę i czym

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań

Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań Konferencja ZdrowyUczen.org Nowoczesne formy ruchu pytanie o przyszłość i nowe trendy w wychowaniu fizycznym Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań Ścieżka wychowania

Bardziej szczegółowo

Uzależnienie behawioralne. Co to takiego?

Uzależnienie behawioralne. Co to takiego? Uzależnienie behawioralne. Co to takiego? Uzależnienie behawioralne? Nałogowe zachowanie? Czy to jest zaraźliwe?! Na pewno słyszałe(a)ś o uzależnieniu od alkoholu, papierosów i narkotyków. Mówią o tym

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko... klasa... data...

Imię i nazwisko... klasa... data... Załącznik 1 ARKUSZ ASPIRACJI OSIĄGNIĘĆ SPORTOWYCH Przeczytaj uważnie tekst, a następnie zaznacz + twierdzenie, z którym się zgadzasz. Na dole tabeli wpisz wybrane przez siebie dyscypliny sportowe, w których

Bardziej szczegółowo

KL. I KL. II KL. III Metody realizacji

KL. I KL. II KL. III Metody realizacji I ETAP KSZTAŁCENIA KLASY I III Klasy 0a i 0b realizują programy: Czyste powietrz wokół nas, Moje dziecko idzie do szkoły, Bądźmy zdrowi, wiemy wiec działamy. Wybrany obszar KL. I KL. II KL. III Metody

Bardziej szczegółowo

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Umiejscowienie w obszarach kształcenia: studia podyplomowe w zakresie Dietetyki w sporcie i odnowie biologicznej lokują się w obszarze nauk medycznych nauk o zdrowiu i nauk o kulturze

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja po udarze - rozpoznanie udaru

Rehabilitacja po udarze - rozpoznanie udaru Rehabilitacja po udarze - rozpoznanie udaru Jak można zapobiec udarowi? 1 / 6 Jednym ze sposobów jest jak najszybsze rozpoznanie udaru. Jeśli to udar niedokrwienny to istnieje szansa podania leków trombolitycznych

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonych badań ankietowych Projekt Sport for All

Raport z przeprowadzonych badań ankietowych Projekt Sport for All Raport z przeprowadzonych badań ankietowych Projekt Sport for All Miejsce przeprowadzenia badania ankietowego: Zespół Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Czeladzi Wielkość próby badawczej: 170 uczniów

Bardziej szczegółowo

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz,

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz, Światowy Dzień AIDS obchodzony jest co roku 1 grudnia. Uroczyste obchody niosą przesłanie współczucia, nadziei, solidarności z ludźmi żyjącymi z HIV i AIDS, a także zrozumienia problemów związanych z HIV,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online Serdecznie zapraszam na kurs Kosmetyka online. Dzięki niemu wygodnie poznasz tajniki profesjonalnej kosmetyki. Kurs składa się z kilkunastu lekcji. Przerobienie

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W KLUCZBORKU 2014/2015 Liceum i gimnazjum

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W KLUCZBORKU 2014/2015 Liceum i gimnazjum SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W KLUCZBORKU 2014/2015 Liceum I PODSTAWY PRAWNE 1. Statut szkoły. 2. Wewnątrzszkolny System Oceniania. 3. Program Wychowawczy Szkoły. 4. Konstytucja

Bardziej szczegółowo

Uczestnictwo Polaków w sporcie i rekreacji ruchowej w 2012 r.

Uczestnictwo Polaków w sporcie i rekreacji ruchowej w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Uczestnictwo Polaków w sporcie i rekreacji

Bardziej szczegółowo

Kampania Piłeś? Nie jedź! 2009 Wyniki badania ewaluacyjnego

Kampania Piłeś? Nie jedź! 2009 Wyniki badania ewaluacyjnego Kampania Piłeś? Nie jedź! 2009 Wyniki badania ewaluacyjnego Warszawa, 26 1 luty stycznia 2010r. 2009 r. Metodologia badania Metodologia PAPI - Paper and Pencil Interview Badanie zostało przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl

Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl Pojęcie i cechy kultury masowej Wzory socjokulturowe cielesności i sprawności fizycznej Wzory lansowane przez mass media a wzory realizowane Kultura masowa

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola marketingu we współczesnym świecie Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 7. maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Żyć zdrowo i aktywnie

Żyć zdrowo i aktywnie Żyć zdrowo i aktywnie Grupa projektowa : - Klaudia Skrobek - Kamila Stasiak - Tomek Stasiak ZSP Reptowo 2013 r. Zdrowie Zdrowie jako stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego,

Bardziej szczegółowo

Diagnoza. Polskie dzieci zbyt często mają wady postawy. Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie

Diagnoza. Polskie dzieci zbyt często mają wady postawy. Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie Diagnoza Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie Aktywność fizyczna naszych dzieci w ciągu ostatnich 20 lat wyraźnie spadła Polskie dzieci są mniej aktywne niż dzieci z innych europejskich krajów Aktywność

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC DROGI RODZICU! Buduj solidny fundament jakim jest dla dziecka Rodzina. Tylko bliski kontakt z dzieckiem może uchronić je od problemu uzależnienia.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI Autorki: Agnieszka Błyszczek, Magdalena Gołębiewska INFORMACJE O AUTORKACH Doktorantki I roku Pedagogiki, na Wydziale Nauk

Bardziej szczegółowo

Ruch zwiększa recykling komórkowy Natura i wychowanie

Ruch zwiększa recykling komórkowy Natura i wychowanie Wiadomości naukowe o chorobie Huntingtona. Prostym językiem. Napisane przez naukowców. Dla globalnej społeczności HD. Ruch zwiększa recykling komórkowy Ćwiczenia potęgują recykling komórkowy u myszy. Czy

Bardziej szczegółowo

Umiejętności życiowe ważny komponent szkoły przyjaznej dziecku 1

Umiejętności życiowe ważny komponent szkoły przyjaznej dziecku 1 Umiejętności życiowe ważny komponent szkoły przyjaznej dziecku 1 Kształtowanie umiejętności życiowych polega na stworzeniu takich warunków, w których młodzi ludzie mogą nabywać wiedzę i umiejętności oraz

Bardziej szczegółowo

http://www.odkryjjakschudnac.pl

http://www.odkryjjakschudnac.pl 7 Pokarmów Automatycznie Spalających Tłuszcz Czy może to być możliwe, że jedzenie niektórych pokarmów może pomóc Ci schudnąć oraz automatycznie spalać tłuszcz bez ćwiczeń lub diet? Odpowiedź na to pytanie

Bardziej szczegółowo

Grupa Medicover. Grupa Medicover to lider w zakresie prywatnej opieki zdrowotnej w Europie Środkowo- Wschodniej.

Grupa Medicover. Grupa Medicover to lider w zakresie prywatnej opieki zdrowotnej w Europie Środkowo- Wschodniej. MedMagazyn Grupa Medicover Grupa Medicover to lider w zakresie prywatnej opieki zdrowotnej w Europie Środkowo- Wschodniej. W Polsce od ponad 17 lat troszczymy się o zdrowie pacjentów zgodnie z najwyższymi

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15 PODSTAWY PRAWNE 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

sport wyczynowy - forma działalności człowieka, podejmowana dobrowolnie w drodze rywalizacji dla uzyskania maksymalnych wyników sportowych.

sport wyczynowy - forma działalności człowieka, podejmowana dobrowolnie w drodze rywalizacji dla uzyskania maksymalnych wyników sportowych. WADY I ZALETY SPORTU Sport forma aktywności człowieka, mająca na celu doskonalenie jego sił psychofizycznych, indywidualnie lub zbiorowo, według reguł umownych. RODZAJE SPORTU sport wyczynowy - forma działalności

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach. PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach. PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH PODSTAWY PRAWNE 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ustawa z

Bardziej szczegółowo

Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością

Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością dr n. hum. Izabela Tabak Zakład Zdrowia Dzieci i Młodzieży Instytut Matki i Dziecka Dlaczego warto zajmować się

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Barbary Woynarowskiej - Życie bakterii. Spis treści. Barbara Woynarowska

Księgarnia PWN: Pod red. Barbary Woynarowskiej - Życie bakterii. Spis treści. Barbara Woynarowska Księgarnia PWN: Pod red. Barbary Woynarowskiej - Życie bakterii Spis treści Przedmowa... 11 CZĘŚĆ I. Edukacja zdrowotna podstawy teoretyczne i metodyczne Barbara Woynarowska ROZDZIAŁ 1. Zdrowie... 17 1.1.

Bardziej szczegółowo

PROJEKT GIB8! OCENA SYTUACJI W POLSCE Zespół Szkół Zawodowych nr 5 we Wrocławiu

PROJEKT GIB8! OCENA SYTUACJI W POLSCE Zespół Szkół Zawodowych nr 5 we Wrocławiu PROJEKT GIB8! OCENA SYTUACJI W POLSCE Zespół Szkół Zawodowych nr we Wrocławiu Wyniki ankiet PRZEPROWADZONE ANKIETY LICZBA ANKIETOWANYCH: 76 osób ANKIETY DLA NAUCZYCIELI/INSTRUKTORÓW Liczba ankietowanych:

Bardziej szczegółowo

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza Pozycja Seksualna oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza pozycja seksualna. Daje zarówno tobie jak i partnerce maksymalne przeżycia. - do stosowania jeśli chcesz mieć

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty:

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty: Szanowni Państwo Katarzyna Kudyba Centrum Szkoleń Profilaktycznych EDUKATOR z Krakowa oferuje Państwu przeprowadzenie warsztatów profilaktycznych przeznaczonych dla Uczniów szkoły gimnazjalnej. Trenerzy

Bardziej szczegółowo

KONTAKT DZIECI Z TREŚCIAMI

KONTAKT DZIECI Z TREŚCIAMI KONTAKT DZIECI Z TREŚCIAMI PORNOGRAFICZNYMI ONLINE Marta Wojtas Koordynator Helpline.org.pl Fundacja Dzieci Niczyje HELPLINE.ORG.PL pomaga w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w Internecie

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Raport z badania Woda butelkowana - zwyczaje. przeprowadzone dla Krajowa Izba Gospodarcza Przemysł Rozlewniczy przez PBS DGA

Raport z badania Woda butelkowana - zwyczaje. przeprowadzone dla Krajowa Izba Gospodarcza Przemysł Rozlewniczy przez PBS DGA Raport z badania Woda butelkowana - zwyczaje przeprowadzone dla Krajowa Izba Gospodarcza Przemysł Rozlewniczy przez PBS DGA Sopot, maj 00 Charakterystyka badania Projekt: Zleceniodawca: Wykonawca: Woda

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Czytam prasę Czytelnictwo prasy w wersji cyfrowej w ciągu ostatniego miesiąca =

Bardziej szczegółowo

L.P. TEMAT OSIĄGNIĘCIA UCZNIA ŚCIEŻKI EDUKAC. zna WSO. zna zasady oceniania z zachowania

L.P. TEMAT OSIĄGNIĘCIA UCZNIA ŚCIEŻKI EDUKAC. zna WSO. zna zasady oceniania z zachowania L.P. TEMAT OSIĄGNIĘCIA UCZNIA ŚCIEŻKI EDUKAC. 1 Cechy dobrego gospodarza klasy. poznaje (analizuje) cechy Wybór samorządu klasowego. jakie powinien posiadać przewodniczący klasy wybiera gospodarza klasy

Bardziej szczegółowo

Marketing produktów FMCG dla mężczyzn na przykładzie kosmetyków NIVEA FOR MEN. Michał Zygmanowski NIVEA Polska Sp. z o.o.

Marketing produktów FMCG dla mężczyzn na przykładzie kosmetyków NIVEA FOR MEN. Michał Zygmanowski NIVEA Polska Sp. z o.o. Marketing produktów FMCG dla mężczyzn na przykładzie kosmetyków NIVEA FOR MEN Michał Zygmanowski NIVEA Polska Sp. z o.o. AGENDA 1) Produkty FMCG i kampanie marketingowe dla mężczyzn 2) Mężczyzna vs. kobieta

Bardziej szczegółowo

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne.

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne. Michał Nowakowski Zakład Socjologii Medycyny i Rodziny Instytut Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Luiza Nowakowska Samodzielna Pracownia Socjologii Medycyny Katedra Nauk Humanistycznych Wydziału

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ROZUMIEM SIEBIE POMAGAM INNYM

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ROZUMIEM SIEBIE POMAGAM INNYM SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ROZUMIEM SIEBIE POMAGAM INNYM Rok szkolny: 2015/2016 PROMOWANIE ZDROWIA 1. ZDROWE ODŻYWIANIE Wymienia zasady zdrowego odżywiania i stosuje je w życiu codziennym; Wyróżnia zdrowe

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania.

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. W czasie zajęć ocenie podlegają wyłącznie zaangażowanie i aktywność ucznia na zajęciach. Planowane są w semestrze: - 3 oceny z zadań

Bardziej szczegółowo

Moja przystań - samorealizacja

Moja przystań - samorealizacja Człowiek żegluje po morzu życia w towarzystwie innych ludzi, którzy zachowują się jak okręty wojenne chroniące wartościowy statek transportowy. Konwój może być lepiej lub gorzej zabezpieczony. Wszystko

Bardziej szczegółowo

W ramach pierwszego projektu zapraszamy na konferencję, poświęconą chorobie alkoholowej. Udział w konferencji jest bezpłatny!

W ramach pierwszego projektu zapraszamy na konferencję, poświęconą chorobie alkoholowej. Udział w konferencji jest bezpłatny! I.Miło nam poinformować mieszkańców dzielnicy, że nasze Stowarzyszenie otrzymało dofinansowanie do realizacji dwóch projektów: 100 Lat Aktywności i Wrota Domu Sąsiedzkiego w Osowej. Obydwa projekty są

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY TECHNIKUM URZĄDZEŃ I SYSTEMÓW ENERGETYKI ODNAJWIALNEJ 2014/2015 1 1.Wstęp Oto trzy obszary, w których będziemy pracować: I. Profilaktyka uzależnień II. Profilaktyka problemów zdrowotnych

Bardziej szczegółowo

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA Szkoła nasza włączyła się do ruchu szkół promujących zdrowie. Rozpoczynając tę pracę chcemy zapytać pracowników o sprawy dotyczące ich zdrowia, samopoczucia i stylu życia.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2012 BS/119/2012 POLACY NA ROWERACH

Warszawa, wrzesień 2012 BS/119/2012 POLACY NA ROWERACH Warszawa, wrzesień 2012 BS/119/2012 POLACY NA ROWERACH Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Mój dekalog zdrowia. Konrad Stefaniak

Mój dekalog zdrowia. Konrad Stefaniak Mój dekalog zdrowia Konrad Stefaniak Spis treści 1. Sen...2 2. Stres...2 3. Dieta...3 4. Serce mięsień życia...4 5. Trening siłowy...4 6. Trening stabilizacyjny...5 7. Po treningu...6 8. Uzależnienia...6

Bardziej szczegółowo

CHŁOPCY I MĘŻCZYŹNI PRZECIWKO PRZEMOCY WOBEC KOBIET. Marcin Dziurok Towarzystwo Interwencji Kryzysowej

CHŁOPCY I MĘŻCZYŹNI PRZECIWKO PRZEMOCY WOBEC KOBIET. Marcin Dziurok Towarzystwo Interwencji Kryzysowej CHŁOPCY I MĘŻCZYŹNI PRZECIWKO PRZEMOCY WOBEC KOBIET Marcin Dziurok Towarzystwo Interwencji Kryzysowej CO OZNACZA BYĆ MĘŻCZYZNĄ? Źródło: http://home.swiftdsl.com.au/~bunyip/boystalk/welcome.html SPOŁECZNE

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Czym jest zdrowie od czego zależy i jak należy o nie dbać. Kinga Źrółka klasa 1a

Czym jest zdrowie od czego zależy i jak należy o nie dbać. Kinga Źrółka klasa 1a Czym jest zdrowie od czego zależy i jak należy o nie dbać. Kinga Źrółka klasa 1a Co to jest zdrowie? ZDROWIE---to stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrego samopoczucia,to pełna sprawność

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Komputer sam w sobie nie jest zły. To ludzie czynią go niebezpiecznym! Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Nie wysyłaj swoich zdjęć

Bardziej szczegółowo

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 16 Strona 2 z 16 Strona 3 z 16 Strona 4 z 16 Strona 5 z 16 Strona 6 z 16 Strona 7 z 16 Strona 8 z 16 W pracach egzaminacyjnych oceniane były następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceny z wychowania fizycznego z poszczególnych obszarów oceniania dla gimnazjum

Szczegółowe kryteria oceny z wychowania fizycznego z poszczególnych obszarów oceniania dla gimnazjum Szczegółowe kryteria oceny z wychowania fizycznego z poszczególnych obszarów oceniania dla gimnazjum OBSZAR 1. POSTAWA UCZNIA NA ZAJĘCIACH Ocenę dobrą Ocenę dostateczną 1. Wykazuje bardzo dużą aktywność

Bardziej szczegółowo

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Zdrowy tryb życia Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Wyróżnia się: Zdrowie fizyczne prawidłowe funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

I. Okazywanie szacunku innym ludziom, docenianie ich wysiłku i pracy, przyjęcie. postawy szacunku wobec siebie. Wnoszenie pozytywnego wkładu w Ŝycie

I. Okazywanie szacunku innym ludziom, docenianie ich wysiłku i pracy, przyjęcie. postawy szacunku wobec siebie. Wnoszenie pozytywnego wkładu w Ŝycie Podstawa programowa obowiązująca od roku szkolnego 2009/2010 III etap edukacyjny (klasy I III gimnazjum) Cele kształcenia wymagania ogólne I. Okazywanie szacunku innym ludziom, docenianie ich wysiłku i

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego Klasa I -gimnazjum

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego Klasa I -gimnazjum Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego Klasa I -gimnazjum 1.DBAMY O NASZE BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENĘ. WYMAGANIA PODSTWOWE - uczeń bezpiecznie wykonuje ćwiczenia w siłowni i sali gimnastycznej, - zna

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej

NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej Komunikat z badań Hollaback! Polska na temat skali zjawiska molestowania w przestrzeni publicznej w Polsce. Greta Gober i Joanna Roszak. Badanie skali zjawiska

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 3 Rogoźno, 12 stycznia 2015 r. im. Powstańców Wielkopolskich 64 610 Rogoźno Wlkp. ul. Seminarialna 16 Jury Konkursu

Szkoła Podstawowa nr 3 Rogoźno, 12 stycznia 2015 r. im. Powstańców Wielkopolskich 64 610 Rogoźno Wlkp. ul. Seminarialna 16 Jury Konkursu Szkoła Podstawowa nr 3 Rogoźno, 12 stycznia 2015 r. im. Powstańców Wielkopolskich 64 610 Rogoźno Wlkp. ul. Seminarialna 16 Jury Konkursu Aktywna Szkoła Aktywny Uczeń Al. Jerozolimskie 151, lokal 2222 02-326

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM IM. JANA PAWŁA II W OCIĄŻU

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM IM. JANA PAWŁA II W OCIĄŻU SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM IM. JANA PAWŁA II W OCIĄŻU Wstęp Prawdziwa cywilizacja nie polega na sile, ale jest owocem zwycięstw nad samym sobą, nad mocami niesprawiedliwości, egoizmu, nienawiści,

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części.

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. ANKIETA Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. Bardzo proszę, abyś czytał/a uważne i udzielił/a odpowiedzi na wszystkie

Bardziej szczegółowo

TEST ZAINTERESOWAŃ ZAWODOWYCH. Imię i nazwisko lub pseudonim.. Płeć M / K Wiek. Data badania

TEST ZAINTERESOWAŃ ZAWODOWYCH. Imię i nazwisko lub pseudonim.. Płeć M / K Wiek. Data badania Katarzyna Rewers TEST ZAINTERESOWAŃ ZAWODOWYCH Imię i nazwisko lub pseudonim.. Płeć M / K Wiek. Data badania Instrukcja Każdy z nas posiada jakieś zainteresowania i lubi wykonywać innego typu czynności,

Bardziej szczegółowo

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 Profilaktykę należy rozumieć jako działania stwarzające człowiekowi okazję aktywnego gromadzenia różnych

Bardziej szczegółowo

Bieganie dla początkujących

Bieganie dla początkujących Bieganie dla początkujących Plan Treningowy PRZYKŁADOWY FRAGMENT Spis treści Wstęp...2 Rola diety...3 Plan Treningowy...5 Zasady treningu:...6 Dni z zalecanym odpoczynkiem lub innym sportem...7 Znaczenie

Bardziej szczegółowo

RAPORT MEDIALNY PRO PLUS

RAPORT MEDIALNY PRO PLUS 1. Rozkład publikacji w czasie 0:43:12 180 0:36:00 150 0:28:48 120 Czas trwania materiałów 0:21:36 0:14:24 0:07:12 0:00:00 90 60 30 0 1 III 3 III 5 III Liczba publikacji 7 III 9 III 11 III 13 III 15 III

Bardziej szczegółowo

SKANDYNAWSKI STYL ZARZĄDZANIA. (Kultura narodowa i organizacyjna- model Geert Hofstede)

SKANDYNAWSKI STYL ZARZĄDZANIA. (Kultura narodowa i organizacyjna- model Geert Hofstede) SKANDYNAWSKI STYL ZARZĄDZANIA (Kultura narodowa i organizacyjna- model Geert Hofstede) Porównanie różnić kulturowych pomiędzy krajami nordyckimi, USA,Polską i Włochami Dystans Władzy Indywidualizm Męskość

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE PROGRAM PROFILAKTYKI DLA DZIECI ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 67 PROGRAM SZKOLNEJ PROFILAKTYKI Na rok szkolny 2015/2016

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 67 PROGRAM SZKOLNEJ PROFILAKTYKI Na rok szkolny 2015/2016 ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 67 PROGRAM SZKOLNEJ PROFILAKTYKI Na rok szkolny 2015/2016 Program szkolnej profilaktyki uzupełnia program wychowawczy szkoły, odpowiadając na problemy oraz zagrożenia pojawiające się w

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

Wykład 2. Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Wykład 2 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska proces, w którym ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i zdrowie społeczeństwa, w którym żyją jest nieodłącznym i komplementarnym elementem promocji zdrowia

Bardziej szczegółowo

Zdecyduj się na jedną z naszych propozycji i połącz wypoczynek, aktywność fizyczną i odnowę biologiczną z jednoczesnym zastosowaniem zdrowej diety.

Zdecyduj się na jedną z naszych propozycji i połącz wypoczynek, aktywność fizyczną i odnowę biologiczną z jednoczesnym zastosowaniem zdrowej diety. Jeżeli tradycyjny wypoczynek to dla Państwa zbyt mało, zachęcamy do skorzystania z naszych PAKIETÓW AKTYWNYCH, które standardowy pobyt zamienią w prawdziwie efektywny, regenerujący i skuteczny program!

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki. Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń. w Piasecznie

Szkolny Program Profilaktyki. Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń. w Piasecznie Szkolny Program Profilaktyki Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń w Piasecznie 1. Założenia programu Program profilaktyki realizowany w naszej szkole jest oparty na strategii edukacyjnej. Strategia

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Aneta Jendrzej - psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu Jak się czuję? Nie

Bardziej szczegółowo

Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż

Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż Sprawozdanie z zadania numer 2 SP2 im. Marii Skłodowskiej Curie w Sobótce W dn. 5 listopada 2014 r. w kl. III VI (75 uczniów) przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Publiczna Szkoła Podstawowa w Pilźnie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

Publiczna Szkoła Podstawowa w Pilźnie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Publiczna Szkoła Podstawowa w Pilźnie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI 2014-2017 1 CELE PROFILAKTYKI W SZKOLE Dbanie o zdrowie i bezpieczeństwo uczniów w szkole Diagnoza zagrożeń w szkole Wczesna interwencja

Bardziej szczegółowo

WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE

WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE www.profilaktyka-przasnysz.pl Profilaktyka chorób układu krążenia szansą na poprawę sytuacji zdrowotnej mieszkańców powiatu przasnyskiego w ramach Programu PL13 Ograniczanie społecznych

Bardziej szczegółowo