Latawce reż. Beata Dziadowicz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Latawce reż. Beata Dziadowicz"

Transkrypt

1 Latawce reż. Beata Dziadowicz MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Informacje o filmie. (str. 2) 2. Scenariusz lekcji geografii. (str. 3) Temat: Współczesny Afganistan warunki naturalne, ludność, gospodarka na podstawie filmu Latawce. 3. Scenariusz lekcji historii i wos. (str. 6) Temat: Codzienność w mieście zniszczonym wojną. Załącznik 1: Zadania i materiały dla grup. (str. 9) 4. Scenariusz lekcji języka polskiego. (str. 12) Temat: Trud stawiania pytań i odwaga słuchania odpowiedzi zobaczyć Kabul waszymi oczami. Załącznik 1: Materiały dla grup (str. 14) Zdjęcia do pobrania z bazy filmów na stronie stowarzyszenie nowe horyzonty zamenhofa 1, warszawa, tel , fax ,

2 INFORMACJE O FILMIE NOTA O FILMIE Tytuł: Latawce; Kraj i rok produkcji: Polska 2007; Reżyseria: Beata Dzianowicz; Scenariusz: Beata Dzianowicz; Zdjęcia: Jacek Petrycki; Muzyka: Hubert Połoniewicz; Montaż: Katarzyna Maciejko - Kowalczyk; Prowadzący kurs: Jacek Szarański. O FILMIE Latawce były dla reżyserki Beaty Dzianowicz kolejnym projektem realizowanym w Afganistanie. Swój pierwszy krótki dokument nakręciła tam w roku 2002, na prośbę Janiny Ochojskiej z Polskiej Akcji Humanitarnej, która w tym samym roku otworzyła w Afganistanie misję. Pierwszym zadaniem, jakie wyznaczyli sobie uczestnicy misji była odbudowa średniej szkoły artystycznej. Janina Ochojska zaprosiła do współpracy Beatę Dzianowicz, która zrealizowała krótki reportaż filmowy w nowoodbudowanej średniej szkole artystycznej w Kabulu. Dokument nosił tytuł Lekcja nadziei. W 2002 roku, niedługo po tym, jak wojska amerykańskie odzyskały panowanie nad Kabulem, a talibów zastąpił prezydent Hamid Karzaj, reżyserka w towarzystwie producenta filmowego Krzysztofa Kopczyńskiego ponownie wyjechała do Afganistanu i wielokrotnie do niego powracała, by w 2005 roku rozpocząć zdjęcia do pełnometrażowego filmu Latawce. Większość materiałów została nakręcona we wrześniu 2006 roku. Film to portret uczestników warsztatów filmowych Kabul moje miasto, które prowadził Jacek Szarański.

3 Opracowała: Agata Szydłowska SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII Temat: Współczesny Afganistan warunki naturalne, ludność, gospodarka na podstawie filmu Latawce. CELE LEKCJI Po lekcji uczeń powinien: podawać nazwę stolicy Afganistanu; określać położenie Afganistanu; charakteryzować rzeźbę terenu, klimat, wody powierzchniowe kraju; określać poziom życia mieszkańców; określać wpływ warunków naturalnych na życie mieszkańców; analizować dane i wyciągać wnioski. METODY I FORMY PRACY praca indywidualna, praca w grupach, analiza danych statystycznych, burza mózgów, rozmowa, mapa mentalna. ŚRODKI DYDAKTYCZNE film: Latawce, reż. Beata Dzianowicz, Polska 2007, atlas geograficzny, mapa ścienna Azji, mazaki, duży arkusz papieru (może być tablica, kreda), roczniki statystyczne (Świat w liczbach). POJĘCIA KLUCZOWE CZAS stabilizacja polityczna, analfabetyzm, brak wody. 1 lekcja

4 BIBLIOGRAFIA 1. Encyklopedia Geograficzna Świata - Tom VI - Azja, Wydawnictwo OPRES, Kraków Oficjalna Strona Ministerstwa Obrony Narodowej dotycząca Polskiego Kontyngentu Wojskowego Afganistan PRZEBIEG LEKCJI 1. Nauczyciel rozpoczyna lekcję od luźnej rozmowy z uczniami na temat filmu. 2. Praca z atlasem geograficznym. Uczniowie na podstawie atlasu określają: położenie geograficzne Afganistanu (region Azji, sąsiedzi, stolica), rzeźbę terenu, wody powierzchniowe, strefę klimatyczną, największe miasta Afganistanu (jeden z uczniów wskazuje Afganistan na mapie ściennej Azji), wielkości powierzchni, liczbę ludności, gęstości zaludnienia (Świat w liczbach). Nauczyciel podaje pozostałe dane statystyczne, zwraca uwagę, że dane są szacunkowe ze względu na brak spisu powszechnego oraz brak stabilizacji politycznej (dane zapisuje na tablicy, uczniowie w zeszytach). skład etniczny: Pasztunowie 44%, Tadżycy 26%, Uzbecy 10%, Hazarowie 7%, Czahar Ajmakowie 6%, Turkmeni 3%, Beludżowie 1% i inni (państwo wielonarodowościowe); główne wyznania: Muzułmanie : sunnici 74%, szyici 25%; analfabetyzm 68%; urbanizacja 18%; struktura PKB: rolnictwo 52%, przemysł 33%, usługi 15%,; struktura zatrudnienia: rolnictwo 80%, przemysł 9%, usługi 11%; Afganistan zajmuje III miejsce na świecie pod względem umieralności noworodków (166 zgonów na 1000 urodzeń); średnia długość życia: mężczyźni 46 lat, kobiety 45 lat; ponad 2,5 miliona ludzi to koczownicy; przyrost naturalny 23,81% (2000), jeden z najwyższych na świecie społeczeństwo II fazy rozwoju demograficznego; średnia gęstość zaludnienia 36os/km²; jednostka monetarna 1 afgani = 100 pul. 3. Rozmowa. Nauczyciel rozdaje na kartkach ksero z najważniejszymi datami dotyczącymi najnowszej historii Afganistanu. Uczniowie czytają. Następnie nauczyciel prosi o wypowiedzi, co w historii kraju jest dziwne, szokujące, jakie wydarzenia historyczne są przywoływane przez bohaterów filmu. Najnowsza historia Afganistanu w datach: od 1992 r. oficjalna nazwa Afganistanu brzmi: Islamskie Państwo Afganistan; od 1994 r. w państwie pojawiają się talibowie (ugrupowanie złożone ze słuchaczy szkół koranicznych), zajmują Kabul, ogłaszają się rządem. W tym samym czasie w kraju pojawia się Osama bin Laden, który organizuje wiele zamachów;

5 1998 r. USA żąda jego wydania za zamachy w Kenii i Tanzanii; listopad 1999 r. ONZ nakłada na Afganistan sankcje ekonomiczne i żąda wydania Bin Ladena (sankcje zostają wzmocnione w 2001 r., m.in. zakaz sprzedaży Afganistanowi broni); 11wrzesień 2001 r. zamach na WTC w Nowym Yorku i Pentagon w Waszyngtonie; 7 październik 2001 r. rozpoczęcie działań wojennych przez wojska brytyjskie i amerykańskie, do stycznia 2002 r. siły talibów i Al Kaidy Osamy bin Ladena zostały całkowicie rozbite; od 2002 r. przybyło tu kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy sił pokojowych pod dowództwem NATO; Po obaleniu Talibów 22 grudnia 2001 roku został zaprzysiężony nowy tymczasowy rząd z Hamidem Karzajem na czele, który rządzi do chwili obecnej. Po ponad półtora roku od obalenia reżimu talibów sytuacja w Afganistanie jest nadal niestabilna i rząd prezydenta Karzaja kontroluje tylko część terytorium. Krytycy w USA twierdzą, że winę za to ponosi administracja nie pomagając dostatecznie w odbudowie Afganistanu. 4. Mapa mentalna. Praca w grupach. Nauczyciel dzieli klasą na grupy, każda dostaje arkusz papieru, na którym umieszczony jest napis CECHY WSPÓŁCZESNEGO AFGANISTANU. Zadaniem grup jest stworzenie map mentalnych na podstawie filmu i informacji przedstawionych na lekcji. Po wykonaniu polecenia grupy prezentują swoje mapy. Przykładowo uzupełniona mapa mentalna. życie na skale brak wody praca dzieci (krajobraz górski, (dzieci noszą ją (noszenie wody, pustynny) z dużych odległości) tkanie dywanów) brak stabilizacji politycznej rola kobiety opieka nad dziećmi CECHY WSPÓŁCZESNEGO brak prądu AFGANISTANU kraj słabo rozwinięty rola mężczyzny gospodarczo praca zarobkowa wysoki przyrost naturalny słaba opieka analfabetyzm medyczna wysoka brak dostępu do edukacji - umieralność brak transportu, praca dzieci brak czasu na naukę PRACA DOMOWA Ułóż krzyżówkę zawierającą następujące hasła dotyczące omawianego tematu: analfabetyzm, pustynia, islam, Kabul, obszar bezodpływowy, Noszak, Amu-daria, Pasztuni, talibowie, afgani. Hasłem krzyżówki powinno być słowo AFGANISTAN.

6 SCENARIUSZ LEKCJI HISTORII I WOS Opracowała: Martyna Stawarz Temat: Codzienność w mieście zniszczonym wojną. CELE LEKCJI Po lekcji uczeń powinien: określać gatunek filmu; poszerzyć swoją wiedzę na temat konfliktu w Afganistanie; wyjaśnić dlaczego wybrano taki tytuł dla filmu; wymieniać podstawowe prawa człowieka i prawa dziecka; tłumaczyć, co oznaczają wybrane prawa; rozpoznać, kiedy i które prawa dziecka są łamane; METODY I FORMY PRACY dyskusja, praca w grupach, burza mózgów, mapa pojęć, praca z tekstem źródłowym ŚRODKI DYDAKTYCZNE film: Latawce, reż. Beata Dzianowicz, Polska 2007, arkusze papieru, flamastry, fragmenty tekstu o Afganistanie, Konwencja o Prawach Dziecka, ścienna mapa świata lub mapa w atlasie. POJĘCIA KLUCZOWE CZAS prawa dziecka, wojna domowa, talibowie, analfabetyzm, latawce. 1 lekcja

7 PRZEBIEG LEKCJI 1. Dyskusja. Nauczyciel rozpoczyna lekcję od rozmowy na temat obejrzanego filmu. Zadaje następujące pytania: do jakiego gatunku filmowego zaliczymy Latawce? W której części świata rozgrywa się akcja filmu? Z jakimi państwami graniczy Afganistan? (wskazanie na mapie: Pakistan, Iran, Turkmenistan, Uzbekistan, Tajkistan, Chiny). 2. Praca w grupach. Nauczyciel dzieli klasę na cztery grupy. Każda otrzymuje tekst i pytania do jego analizy. Odpowiedzi uczniowie zapisują na dużych arkuszach papieru. ZADANIA DLA GRUP Grupa 1 Kiedy i w jakim środowisku narodził się ruch talibów? Kto stał na czele tego ruchu? Jakie cele zakładał ten ruch i dlaczego zyskał zwolenników? Jaki strój nosili talibowie? Grupa 2 Jakie jest podłoże wojny domowej w Afganistanie? Od kiedy trwa wojna w Afganistanie? Jak duża część kraju znalazła się pod kontrolą talibów? Jaka jest liczebność sił talibów? Grupa 3 Jakie zakazy wprowadzili talibowie w 1994 roku? Jakie jest uzasadnienie wprowadzonych zakazów? Które państwa uznały powstanie Islamskiego Emiratu Afganistanu? Dlaczego obejrzany dokument nosi tytuł Latawce? Jakie zabytki światowego dziedzictwa zniszczyli talibowie? Grupa 4 Jaki jest procent analfabetyzmu w Afganistanie? Jaki jest procent uczących się dzieci i uczącej się młodzieży? Jaka jest średnia życia w Afganistanie? Jak kształtuje się umieralność niemowląt w Afganistanie? Jaka może być przyczyna tych zjawisk? 3. Uczniowie prezentują wyniki pracy lider odczytuje odpowiedzi na pytania. 4. Burza mózgów. Nauczyciel pyta uczniów, jakie prawa człowieka i dziecka znają, jakie dokumenty są źródłem praw człowieka i praw dziecka (zapis na tablicy). 5. Praca w grupach. Uczniowie na podstawie obejrzanego filmu tworzą mapę pojęć do podanego tematu. Odpowiedzi w dalszym ciągu zapisują na arkuszach papieru. Grupa 1: Życie codzienne dzieci. Wśród pojęć powinny pojawić się: ubóstwo, bezdomność, sieroctwo, żebractwo, dzieci ulicy, praca, brak wody, latawce, brak dostępu do edukacji.

8 Grupa 2: Życie codzienne młodzieży. Uczniowie opisują: kurs filmowy, realizację dokumentu, kurs prowadzony przez instruktora z Polski, przeprowadzone wywiady, szkołę artystyczną, grę w piłkę nożną, kalectwo, postój taksówek. Grupa 3: Życie codzienne kobiet. Powinny pojawić się: brak wody, ciężka praca, ubóstwo, brak stabilizacji, smutek, specjalny ubiór burki. Grupa 4: Życie codzienne mężczyzn. Uczniowie powinni zwrócić uwagę na: wspomnienia z dzieciństwa, latawce, śmierć bliskich, zamachy terrorystyczne, talibowie itp. 6. Prezentacja prac. Arkusze z odpowiedziami powinny być wywieszone na tablicy, a liderzy grup powinni odczytać zapisane hasła i pojęcia. 7. Dyskusja. Nauczyciel prosi by uczniowie na podstawie zebranych informacji wskazali, które z wymienionych podczas burzy mózgów uczniów praw człowieka i dziecka są wciąż łamane w Afganistanie? PRACA DOMOWA Przygotuj informacje na temat działań, które prowadzi Polska Akcja Humanitarna w Afganistanie.

9 ZAŁĄCZNIK 1: ZADANIA I MATERIAŁY DLA GRUP Grupa 1 Kiedy i w jakim środowisku narodził się ruch talibów? Kto stał na czele tego ruchu? Jakie cele zakładał ten ruch i dlaczego zyskał zwolenników? Jaki strój nosili talibowie? Materiał pomocniczy: Początki ruchu. Zalążkiem ruchu była grupa ok. 30 studentów medresy (szkoły koranicznej) w Kandaharze, skupiona wokół mułły Mohammada Omara. Grupa ta w połowie lat 90. była jedną z wielu nieformalnych organizacji planujących zbrojne przejęcie władzy w kraju i wprowadzenie nowego ustroju, opartego na prawie koranicznym. Do ruchu przyłączały się kolejne osoby. Wynikało to zarówno z powszechnego rozczarowania postkomunistyczną rzeczywistością Afganistanu i zniechęceniem do rządu prezydenta Burhanuddina Rabbaniego, który nie potrafił rozwiązać problemów kraju, jak też z osobowości i zdolności organizacyjnych mułły Omara. Uważa się, że do popularyzacji ruchu przyczyniły się też pakistańskie służby specjalne, które w sposób niejawny popierały talibów, pragnąc zyskać większy wpływ na sytuację w Afganistanie. Talibowie charakteryzowali się noszeniem czarnych turbanów (dlatego tak też niekiedy ich określano) i białej odzieży. Grupa 2 Jakie jest podłoże wojny domowej w Afganistanie? Od kiedy trwa wojna w Afganistanie? Jak duża część kraju znalazła się pod kontrolą talibów? Jaka jest liczebność sił talibów? Materiał pomocniczy: Przejęcie władzy w Afganistanie. By osiągnąć cel, jakim było przejęcie władzy, talibowie zaangażowali się w trwającą w kraju wojnę domową. Za sprawą konfliktu w szeregach rządzącego krajem Sojuszu Północnego, który znalazł ujście m.in. w walkach o Kabul pomiędzy wojskami prezydenta Rabbaniego i premiera Gulbuddina Hekmatjara, talibowie szybko stali się znaczącą siłą i już w marcu 1995 r. kontrolowali 12 z 34 prowincji Afganistanu, tj. ok. 1/3 obszaru kraju. Ich siły liczyły wówczas ok. 25 tys. bojowników. Rabbani i Hekmatjar porozumieli się w styczniu 1996 r., ale nie zatrzymało to postępów talibów. Wręcz przeciwnie w następnych miesiącach zdołali oni zająć aż 2/3 obszaru kraju, a już 27 września 1996 r. zdobyli Kabul i ogłosili powstanie Islamskiego Emiratu Afganistanu. Głową państwa został mułła Omar, który przyjął tytuł wodza wiernych (arab. amir ul - mu'minin), zaś funkcję premiera objął Mohammad Rabbani. Rząd talibów uznały tylko Pakistan, Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie i separatystyczne władze Czeczenii. Reszta świata (w tym ONZ) za legalne władze uznawała wygnanego z kraju prezydenta Burhanuddina Rabbaniego i jego rząd. W ciągu następnych kilkunastu miesięcy talibowie przejęli kontrolę nad północną częścią kraju, zamieszkaną przez Uzbeków i u szczytu potęgi kontrolowali ok. 90% terytorium Afganistanu i dysponowali ok. 110 tys. uzbrojonych bojowników. Obszarem, nad którym nie zdołali przejąć kontroli, była północno-wschodnia część państwa, zamieszkana głównie przez Tadżyków, a ich jedynym liczącym się przeciwnikiem był już tylko dowódca wojsk Sojuszu Północnego, Ahmad Szah Masud.

10 Grupa 3 Jakie zakazy wprowadzili talibowie w 1994 roku? Jakie jest uzasadnienie wprowadzonych zakazów? Które państwa uznały powstanie Islamskiego Emiratu Afganistanu? Dlaczego obejrzany dokument nosi tytuł Latawce? Jakie zabytki światowego dziedzictwa zniszczyli talibowie? Materiał pomocniczy: Rządy talibów. Na kontrolowanych przez siebie terenach talibowie wprowadzili surowe prawo, oparte na najbardziej rygorystycznych interpretacjach szariatu. Kobiety nie mogły uczyć się ani pracować i były zobowiązane do noszenia burki. Mężczyznom talibowie mierzyli brody, by sprawdzić, czy mają one taką samą długość, jak broda proroka Mahometa. Zakazane było m.in. oglądanie telewizji, słuchanie muzyki i korzystanie z Internetu, a także prognozowanie pogody, uznawane przez talibów za formę czarnej magii. Zabroniono też praktykowania wielu innych przejawów aktywności, niepotępianych przez Koran (m. in. uprawiania niektórych dyscyplin sportu; nie wolno w żaden sposób utrwalać wizerunku człowieka; nie wolno puszczać latawców); przywódcy ruchu uznali bowiem, że jakkolwiek czyny te same w sobie nie stanowią grzechu, to odciągają one społeczeństwo od modlitwy i Boga. Prawo to obowiązywało aż do roku 2002, kiedy powstańcze oddziały Sojuszu Północnego, wsparte wojskami amerykańskimi, odzyskały władzę w Afganistanie. Talibowie prześladowali też mniejszości religijne, zwłaszcza szyitów, a także nielicznych żyjących w Afganistanie wyznawców hinduizmu. 8 marca 2001 r. talibowie, uznawszy iż przedstawianie postaci ludzkich jest sprzeczne z Koranem, zniszczyli dwa gigantyczne starożytne posągi Buddy w Bamianie. Podobny los spotkał wiele mniejszych zabytków. Akt ten został potępiony przez wiele państw muzułmańskich i ONZ. Jednocześnie na kontrolowanych przez siebie obszarach talibowie zwalczyli anarchię związaną z ciągłymi sporami i walkami pomiędzy konkurującymi ze sobą frakcjami mudżahedinów, a surowe egzekwowanie prawa szariatu doprowadziło do znaczącego zmniejszenia stopnia przestępczości pospolitej i wyraźnej poprawy stanu bezpieczeństwa. Pod rządami talibów Afganistan pozostawał jednym z największych producentów narkotyków na świecie. Mimo iż produkcja opium była oficjalnie zakazana, de facto była ona głównym źródłem finansowania rządów talibów. Jednak trwające do dziś działania wojenne nie przyczyniły się do zmniejszenia produkcji opium. Od roku 2002 odnotowuje się niepokojąco szybki wzrost areału przeznaczonego pod uprawy maku. W roku 2007 osiągnął on rekordową powierzchnię ha.

11 Grupa 4 Jaki jest procent analfabetyzmu w Afganistanie? Jaki jest procent uczących się dzieci i uczącej się młodzieży? Jaka jest średnia życia w Afganistanie? Jak kształtuje się umieralność niemowląt w Afganistanie? Jaka może być przyczyna tych zjawisk? Materiał pomocniczy: Afganistan w liczbach. Liczba mieszkańców wynosi tys., jednak ludność jest rozmieszczona bardzo nierównomiernie. Główne skupiska to kotliny śródgórskie i oazy na obszarach północno-wschodniej części kraju; tereny wysokogórskie na północy i półpustynne na południowym zachodzie są prawie bezludne. Ok. 2 mln mieszkańców to koczownicy. Ponad 3 mln osób przebywa na emigracji, głównie w Pakistanie i Iranie. Skład narodowościowy jest zróżnicowany: Pasztunowie 53%, Tadżycy 12%, Hazarowie i Uzbecy po ok. 8 % i Beludżowie. Tylko 23% ludności mieszka w miastach. Poziom życia ludności i jej zdrowotność należą do najniższych w świecie; powszechnym zjawiskiem jest analfabetyzm 79%. - struktura wieku 0-14 lat: 44,5% lat: 53% 65 i więcej lat: 2,4% - dzieci i młodzież objęte nauczaniem (1990) 7-14 lat ok. 25% lat ok. 8% lata 1,3% - przyrost naturalny jeden z najwyższych w świecie 2,629% w główne miasta (ludność wg stan na 21 września 2006) Kabul 2 536,3 tys. Herat 349,0 tys. Kandahar 324,8 tys. Mazar i Szarif 300,6 tys. Dżalalabad 168,6 tys. Kunduz 117,5 tys. - umieralność niemowląt: 166 na 1000 urodzeń żywych - średnia długość życia: 42,46 lat osób na 1 lekarza (w 1990 r osób na 1 lekarza) osób na łóżko szpitalne - 23% ludności żyje poniżej poziomu ubóstwa

12 Opracowały: Dorota Bąk, Izabela Jach SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA POLSKIEGO Temat: Trud stawiania pytań i odwaga słuchania odpowiedzi zobaczyć Kabul waszymi oczami. CELE LEKCJI Po lekcji uczeń powinien: znać definicję filmu dokumentalnego; opisywać zwyczaje, kulturę, tradycje, życie codzienne, wydarzenia współczesnej historii Afganistanu; stosować formę opisu informacyjnego i emocjonalnego, porównywać sytuację w Afganistanie z sytuacją w Polsce, wyszukiwać informacje w tekście i przetwarzać je, analizować film pod kątem określonych problemów. METODY I FORMY PRACY dyskusja, praca w grupach, analiza filmu, praca z tekstem, opis zdjęć, tworzenie własnego tekstu. ŚRODKI DYDAKTYCZNE film: Latawce, reż. Beata Dzianowicz, Polska 2007, fragmenty publikacji PAH: Afganistan materiały edukacyjne dla szkół, Warszawa 2009 zdjęcia ze stron internetowych: CZAS 2-3 lekcje

13 PRZEBIEG LEKCJI 1. Dyskusja. Nauczyciel pyta uczniów o wrażenia z filmu. Co im się podobało w filmie? Jakie tematy zostały w nim poruszone? Kto jest bohaterem filmu? Czego dowiedzieli się o Afganistanie? Jakim gatunkiem filmowym są Latawce? Rozmowa powinna doprowadzić do następujących wniosków: Film Latawce to dokument poruszający dwa tematy. Pierwszy temat to projekt filmowy Kabul moje miasto prowadzony przez polskiego reżysera Jacka Szarańskiego bohaterami tej części filmu są uczniowie Szkoły Artystycznej i ich zmagania z materią dokumentu polski reżyser tłumaczy sens tworzenia dokumentu, jego najważniejsze cele i funkcje, wyznacza uczniom zadania. Drugi temat to współczesny Afganistan, jego mieszkańcy, ich problemy, codzienność bohaterami są ludzie i miasto. 2. Tworzenie tekstu. Zadaniem klasy jest próba stworzenia definicji dokumentu. Nauczyciel przytacza wypowiedzi reżysera. Uczniowie notują na kartach najważniejsze, ich zdaniem, informacje służące zdefiniowaniu terminu film dokumentalny. Nauczyciel czyta: Dokument to jest życie. Nie można fabularyzować, bo tracimy autentyczność rozwijającej się historii. Trzeba łapać życie takim jakim jest. Nie reżyseruje się dokumentu. Dokument nie musi być dosłowny. Scena drastyczna może być zasugerowana, a nie pokazana. Nie wiecie, co to jest żyć w normalnym, spokojnym domu, bo tego nie macie. Musimy się wymienić doświadczeniami: ja swoimi, wy swoimi. Ja bym chciał zobaczyć to miasto waszymi oczami. Nie szukajcie efekciarstwa. Bohater musi czuć więź z wami, że nie zrobicie mu krzywdy. Bo filmem można też zrobić krzywdę, czasem świadomie, czasem nieświadomie. Kamera to jest takie specjalne urządzenie do zaglądania w duszę. Trzeba pytać o rzeczy najważniejsze, czego wasz bohater się boi, o czym marzy, w co wierzy, co czuje, dlaczego? Zadajecie pytania o uczucia. Od razu nie powie, ale prędzej czy później to wycieknie. Ktoś się otworzy. To jest dokument wtedy. Po odczytaniu wypowiedzi, nauczyciel wraz z uczniami zbiera zgromadzone informacje. Na tablicy zapisuje te, które charakteryzują dokument. Proponowany zapis. Film dokumentalny: jest oparty na faktach (autentyczny), pokazuje rzeczywistość, prawdziwe życie, nie zawsze musi być dosłowny (czasem lepiej zasugerować, niż pokazać dosłownie), to wymiana doświadczeń różnych ludzi, patrzenie na świat oczami innych, najważniejszy jest bohater, stawia pytania i próbuje znaleźć na nie odpowiedzi. 3. Praca w grupach. Nauczyciel dzieli klasę na 4 grupy. Zapowiada, że zadaniem każdej będzie opisanie Kabulu z perspektywy ucznia z Polski. Podobne zadanie mieli uczniowie ze Szkoły Artystycznej w Kabulu. Uczniowie w Polsce posłużą się innymi narzędziami, zamiast kamer skonstruują opis. Każda grupa zajmie się wylosowanym przez przedstawicieli tematem. W kopertach grupy dostają materiały, które będą pomocne przy prezentacji wylosowanego tematu. Każda koperta zawiera zdjęcia ilustrujące temat, fragmenty książki PAH o Afganistanie i wypisane sceny z filmu Latawce, które powinny być uwzględnione w opisie. Tematy dla poszczególnych grup to: Ludzie, Codzienność, Zwyczaje, Przeżycia wojenne. Opisy przygotowane przez grupy powinny zawierać elementy opisu informacyjnego, opisu emocji, opisy zdjęć oraz porównanie Afganistanu z Polską w kontekście wylosowanego tematu. 4. Prezentacja. Po skończeniu pracy przedstawiciel każdej z grup prezentuje jej efekty.

14 ZAŁĄCZNIKI MATERIAŁY DLA GRUPY 1 TEMAT: LUDZIE kobieta mężczyzna dziecko rodzina 1. ZDJĘCIA:

15 2. FRAGMENTY KSIĄŻKI. Rodzina Rodzina jest w Afganistanie najważniejszą instytucją społeczną i zarazem największą wartością. Typowa jest wielopokoleniowa składa się z kilkunastu do kilkudziesięciu osób. W Afganistanie panuje patriarchat, to mężczyzna podejmuje najważniejsze decyzje. Na czele rodziny stoją ojciec (pedar) i matka (madar). Największym szacunkiem i poważnieniem darzy się nestorów rodu dziadka i babcię. Cała rodzina żyje razem, żonaci synowie mieszkają pod jednym dachem z rodzicami, którymi się opiekują. Nad synową władzę sprawuje matka męża. Każdy w rodzinie ma ściśle określone obowiązki. Matka i babcia są odpowiedzialne za wychowanie dzieci, a zwłaszcza dziewczynek i prowadzenie domu. Ojciec zarządza finansami rodziny, mimo iż sam nie zawsze pracuje. Dzieci pomagają w gospodarstwie, chodzą po wodę i zbierają chrust. Dziewczynki pomagają matkom, zmywają naczynia, gotują posiłki, noszą ciasto na chleb do piekarni, prasują ubrania mężczyznom. Synowie mają obowiązek utrzymywać rodziców aż do śmierci. Dzieci wychowują się w domu pod okiem starszych, nie ma bowiem takich instytucji jak żłobki i przedszkola. Na wsiach, w górskich rejonach Afganistanu, zdarzają się rodziny, w których mężczyzna ma kilka żon. Prawo tego nie zabrania, a zgodnie z szariatem poligamia jest dopuszczalna pod warunkiem, że obie żony są równo traktowane i cieszą się takimi samymi względami męża. W mieście, wśród klasy średniej i wyższej zjawisko to praktycznie nie istnieje. A jeśli już, to w sytuacji, kiedy pierwsza żona nie wydaje na świat potomka męskiego albo jest bezpłodna. W tym ostatnim przypadku mąż może rozwieźć się z żoną. Szariat (arab. - droga prowadząca do wodopoju) to prawo kierujące życiem wyznawców sunnickiej jak i szyickiej odmiany islamu. Islam nie uznaje rozdziału życia świeckiego i religijnego i dlatego reguluje zarówno zwyczaje religijne, organizację władzy religijnej jak i codzienne życie muzułmanina. Dzieci Afganistan to jedno z najmłodszych państw świata, prawie połowa społeczeństwa ma mniej niż 14 lat. W przeciętnej afgańskiej rodzinie jest około sześciorga dzieci. Nie mają one takiego długiego i beztroskiego dzieciństwa, jak np. dzieci polskie, od najmłodszych lat pracują. Przeważnie traktowane są jako tania siła robocza i inwestycja na przyszłość. Wiele dzieci jest sierotami albo półsierotami, gdyż ich ojcowie zginęli podczas wojny, która nieprzerwanie toczy się od 30 lat. W Kabulu dzieci żebrzą na ulicach, sprzedają gazety, gumy do żucia, mapy, produkty żywnościowe, pracują jako pucybuci, zbierają aluminiowe puszki i złom. Organizacja Narodów Zjednoczonych szacuje, iż w Kabulu na ulicach pracuje dzieci. Aby wspomóc swoje rodziny zatrudniają się też w fabrykach i na budowach, gdzie pracują po kilkanaście godzin dziennie. Na wsiach kilkuletnie dzieci przemierzają wielkie odległości na osiołkach aby na targu kupić mąkę i inne produkty. Dziewczynki kilka razy dziennie chodzą po wodę, którą dźwigają w ciężkich 30 litrowych kanistrach. Te prace odbywają się często kosztem szkoły. Rodziców nie stać na kształcenie wszystkich dzieci. Najczęściej do szkoły posyłają tylko chłopców. Minister edukacji Faruq Wardak, podał w styczniu 2009 do wiadomości, iż co najmniej 45% dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, nie ma dostępu do edukacji. Dzieci afgańskie inaczej rozumieją słowa marzenie. Nigdy nie mówią, że coś chciałyby mieć. Kiedy pyta się je o marzenia, zawsze mówią, kim chciałyby być w przyszłości pilotem, lekarzem, nauczycielem. Mużgan, III klasa szkoły podstawowej, Kabul: Po lekcjach sprzedaję gumy do żucia i czasopisma na ulicy, póki się nie zrobi ciemno. Podczas wakacji pracuję przez cały dzień. Kiedy dorosnę będę nauczycielką albo lekarką. Kobiety Nowa konstytucja Afganistanu z 2004 r. gwarantuje kobietom i mężczyznom równe prawa. Jednak życie codzienne znacznie różni się od zapisów prawnych. Relacje pomiędzy kobietami i mężczyznami, rola kobiet w rodzinie i społeczności zależy od regionu, a przede wszystkim od przywiązania danej rodziny do tradycji. Życie Afganek jest ściśle podzielone na strefę publiczną i prywatną. Kobieta króluje za zamkniętymi drzwiami, czyli w sferze prywatnej. W domu może czuć się swobodnie, nie nosić burki ani chust. Tylko tam ma pewną władzę, zwłaszcza nad córkami i synowymi. Relacje w rodzinie pozostają jednak patriarchalne, to mężczyzna jest głową domu i podejmuje najważniejsze

16 decyzje. Na wsiach gros kobiet łączy pracę na roli z obowiązkami domowymi i opieką nad dziećmi. Rodziny są na ogół wielodzietne. Posiadanie dużej liczby dzieci jest powszechnie pożądane i decyduje o szacunku, jakim darzona jest dana rodzina. Sytuacja polityczna i społeczna kobiet teoretycznie uległa poprawie po obaleniu rządów talibów. Mogą one pracować i kształcić się. Dość dużo kobiet zajmuje wysokie stanowiska w urzędach i ministerstwach. W parlamencie jest ok. 90 kobiet na 341 parlamentarzystów. Co jest pozornym sukcesem, gdyż w samej Izbie Wyższej Zgromadzenia Narodowego, liczącej 102 członków, zgodnie z konstytucją połowę powinny stanowić kobiety. Spośród 34 prowincji Afganistanu tylko jedna Bamjan rządzona jest przez kobietę. Bardzo ciężka praca, trudne warunki życia, jak również klimat powodują, że kobiety już około trzydziestki wyglądają staro. Są spracowane, zniszczone życiem i często schorowane. Dostęp do opieki zdrowotnej jest ograniczony, szczególnie na terenach oddalonych od dużych miast. Mało jest klinik i przychodni, w których pracują kobiety, brakuje odpowiednio wykształconych położnych i akuszerek. Możliwość leczenia i edukacji dodatkowo komplikuje tradycja - kobieta może być leczona i uczona tylko przez inną kobietę. Nawet w dużych miastach, takich jak Kabul wciąż można spotkać kobiety ubrane w burki. Oficjalnie nie jest to już obowiązujący strój, jednak bardzo często wymagany przez tradycję i rodzinę. Stałym elementem krajobrazu Kabulu są żebraczki. Najczęściej są to wdowy, które straciły mężów w wojnach. W muzułmańskiej rodzinie, mężczyzna powinien opiekować się kobietą i dbać o jej bezpieczeństwo materialne. Kobiety skazane na siebie wychodzą na ulice i próbują zdobyć pieniądze i jedzenie. Nachalne żebranie zostało uznane za proceder przynoszący hańbę narodowi afgańskiemu, dlatego w listopadzie 2008 prezydent Afganistanu wydał zakaz żebrania na terenie Kabulu. Jednak i w tym przypadku zapis likwiduje problem tylko na papierze. Co 30 minut podczas porodu umiera jedna Afganka. 80 % Afganek nie umie czytać i pisać. Afganka żyje przeciętnie 44 lata. Moda Tradycyjnym strojem męskim w Afganistanie jest szalwar kamiz, czyli luźna, długa koszula do kolan i luźne spodnie wiązane w pasie sznurkiem. Na kamiz często zakłada się kamizelkę albo patu wełniany pled w kolorze brązowym, szarym albo białym - który świetnie chroni przed zimnem. Na głowie mężczyźni noszą turbany czyli longi lub pakole. Często nazywa się masudkami od nazwiska słynnego komendanta mudżahedinów Ahmada Shaha Masuda. Ze względu na wszechobecny kurz wielu chłopców owija swoje twarze chustami podobnymi do arafatek chustami. Nie wszyscy hołdują tradycyjnej modzie. W Kabulu młodzi mężczyźni ubierają się po europejsku, w dżinsy i bawełniane bluzy. Nikt nie nosi krótkich spodenek. Kobiety ubierają się w luźne stroje, zakrywające ręce i nogi, na głowy zakładają chusty, zwane czadorami. Tradycyjnym strojem noszonym przez kobiety od XIX wieku jest burka, strój zakrywający całe ciało łącznie z głową i oczami. Współcześnie wiele kobiet zakłada burkę na europejskie ubrania. W miejscu oczu tkanina ma siateczkę, przez którą kobieta widzi drogę. Burki najczęściej są niebieskie, ale bywają też czerwone, żółte, zielone, czarne lub białe. Hiżdzab czyli czarny strój okrywający całe ciało razem z głową, odsłaniający oczy noszony jest przez Afgańczyków powracających z imigracji w Iranie. Kobiety Kuczi (koczownicy) nie noszą burek. Ubierają się bardzo kolorowo i noszą wiele metalowych ozdób, które wykonują samodzielnie. Noszą szarawary i tuniki. Podczas świąt religijnych i wesel wszyscy starają się wyglądać pięknie, modnie i bogato. Im więcej błyskotek, biżuterii tym lepiej. Obecnie prym wiedzie moda z Pakistanu i Indii, charakteryzującą się przesadną wzorzystością, mocnymi kolorami, złoceniami i ozdobami. 3. SCENY Z FILMU: Dziewczynka nosząca wodę. Chłopiec żebrak. Kobiety wypiekające podpłomyki. Mężczyzna i jego rodzina. Sposób ubierania młodzieży w szkole

17 MATERIAŁY DLA GRUPY 2 TEMAT: CODZIENNOŚĆ miasto wieś szkoła 1. ZDJĘCIA: wieś dziewczynki w szkole widok na Kabul

18 2. FRAGMENTY KSIĄŻKI. Miasto Największe miasta Afganistanu to Kabul (stolica kraju), Herat (stolica prowincji Herat), Mazar-e Szarif (stolica prowincji Balkh), Dżelalabad (stolica prowincji Nanghar), Kandahar (stolica prowincji Kandahar), Ghazni (stolica prowincji Ghazni). Pozostała część kraju to wsie lub małe miasta. Kabul jest największym miastem, szacuje się, że 10% ludności Afganistanu mieszka w stolicy, która stale się powiększa i rozbudowuje wraz z napływem Afgańczyków powracających z uchodźctwa. Życie w stolicy zaczyna się bardzo wczesnym rankiem, dzieci idą do szkół, mężczyźni do pracy, głównie do sklepików ulicznych. Pracę przerywa nawoływanie muezina z meczetu do modlitwy. W porze obiadowej wielu Afgańczyków korzysta z małych restauracyjek, gdzie podają dużo taniego jedzenia (kabouli ryż z warzywami, kebab smażone mielone mięso z przyprawami lub w kawałkach z grilla itp.). Podczas, gdy mężczyźni pracują, kobiety robią zakupy albo zajmują się domem. Wieczorem przy rodzinnym posiłku Afgańczycy oglądają telewizję (w mieście prąd jest generowany przez generatory, choć ostatnio jest dostępny prawie cały czas). Mieszkańcy Kabulu lubią wybrać się do zoo, do ogrodów Babura, puszczają latawce, odwiedzają rodziny lub jadą za miasto na piknik. Ulubionym miejscem wypoczynku jest sztuczny zalew na obrzeżach miasta niedaleko Pagmanu, gdzie znajduje się też pole golfowe. W mieście żyje się łatwiej jest dostępna opieka medyczna, są szkoły, miejsca rozrywki, jak np.: parki, kina, łaźnie publiczne, siłownie (głównie dla mężczyzn), ale życie jest droższe niż na wsi. Centrum miasta jest nowoczesne jak grzyby po deszczu rosną supermarkety, banki, hotele. Jest sklep Pierre Cardin i miejscowa wersja KFC (Kabul Fred Chicken). Prawie nie widać śladów zniszczeń wojennych. Wszechobecne są korki, handel uliczny i policjanci. W porze największego natężenia ruchu, przejazd trwa wieczność. Utrudnienie w poruszaniu się po mieście stanowi częste zamykanie ulic, głównie po demonstracyjnych aktach samobójczych, dokonywanych przy/w budynkach ministerstw,ambasad i willach organizacji międzynarodowych. Muezin w islamie mężczyzna 5 razy dziennie wzywający do modlitwy z minaretu wieży przy meczecie. Wieś Większość mieszkańców Afganistanu żyje na wsiach, tylko 2% powierzchni kraju to tereny zurbanizowane (współczynnik urbanizacji to 24%). Afgańska wioska liczy przeciętnie około rodzin i składa się z kilku kiszlaków (skupisko kilku domów zajmowanych najczęściej przez jedną wielką rodzinę). Każda wioska ma przedstawiciela, odpowiednika polskiego sołtysa i kilkunastu członków tzw. szury rady wiejskiej, która decyduje o wszystkich sprawach dotyczących wioski. W domach nie ma centralnego ogrzewania, kanalizacji ani instalacji elektrycznej. Kobiety czerpią wodę z pobliskiej rzeki, strumienia, albo studni, wybudowanych przez NGOS czy rząd. W wielu wioskach wykorzystuje się prąd rzeki do budowy mikro elektrowni wodnych, które dają zazwyczaj światło na 2-3 żarówki w każdym domu. Tam gdzie nie ma takich urządzeń, używa się lampek olejowych zwanych alkan albo lamp gazowych. Domy są budowane z gliny zmieszanej ze słomą i kamieniami. Są ciepłe zimą i chłodne latem. Zimą ludzie rozpalają paleniska w kuchni suszonymi krowimi odchodami.do ogrzewania pomieszczeń służy fantastyczny wynalazek sandali stolik nakryty kocami i kołdrami, pod spód którego wkłada się węgiel drzewny. Sandali trzyma ciepło całą noc. Może pod nim spać cała rodzina. Kobiety gotują jedzenie w piecach zwanych tandorami. Większość wiosek położona jest w dolinach, na zboczach wzgórz. Każdy skrawek ziemi jest wykorzystywany do uprawy. Dzieci pilnują stad kóz i owiec, albo chodzą po wodę. Ciężko pracują pomagając rodzicom w gospodarstwie. Afgańczycy są niezwykle gościnnym narodem, zawsze zaproszą przybysza do domu na herbatę i coś słodkiego. Szkoła Z roku na rok coraz więcej małych Afgańczyków uczęszcza do szkoły. W ostatnich latach liczba uczniów wzrosła z 900 tysięcy do ok. 5,4 miliona. Nadal jednak ponad połowa dzieci ma ograniczony dostęp do edukacji. Kształci się też więcej chłopców niż dziewczynek, stanowią one ok. 35% uczących

19 się. Powszechnie uważa się też, że nauka nie jest im potrzebna. Na południu kraju dochodzi nawet do ataków na idące do szkoły uczennice. Do szkoły uczęszcza zaledwie 36% dzieci wiejskich, 53% dzieci z miast. Poważną przeszkodą w zdobywaniu wiedzy jest prawie doszczętnie zniszczona w czasie wojen infrastruktura. Od kilku lat społeczność międzynarodowa rekonstruuje system szkolnictwa, kształci nauczycieli i buduje szkoły. Potrzeby są wciąż bardzo duże. Latem dzieci często uczą się pod drzewami, w namiotach lub prywatnych mieszkaniach. W szkołach brakuje wody, nie ma toalet, nie ma kredy, krzeseł, ławek oraz pomocy szkolnych. Rodziców nie stać na zakup podręczników, mimo iż to koszt zaledwie kilku dolarów. W szkole podstawowej chłopcy i dziewczynki uczą się razem, w gimnazjum zostają rozdzieleni. Dziewczynki uczone są przez nauczycielki, a chłopcy przez nauczycieli. Szkolny strój żeński to biała chusta na głowę i czarny mundurek zakrywający całe ciało. W wielu miejscowościach brak jest szkół i dzieci muszą chodzić na piechotę nawet 10 km w jedna stronę. Oprócz takich przedmiotów, jak matematyka, język dari i paszto, biologia, geografia, dzieci mają kilka przedmiotów związanych z wychowaniem religijnym m.in. czytanie i recytacja Koranu. Nie ma wakacji, są tylko długie zimowe ferie trwające od listopada do marca. Jest to spowodowane złymi warunkami atmosferycznymi droga do szkoły jest często zasypana i nieprzejezdna. Wypowiedź matki czwórki dzieci z rejonu Chahar Asyab wszystkie jej dzieci chodzą do szkoły: Byłam pierwszą osobą, która wysłała córki do szkoły utworzonej przy meczecie. Część ludzi w wiosce poszła moim śladem. Jestem więc pewna, że gdyby stworzono u nas szkołę państwową, to rodzice posłaliby dzieci na zajęcia. Jeśli się nie uczysz jesteś jak niewidomy! 3. SCENY Z FILMU: Pierwsza scena apel, czytanie Koranu. Wypowiedzi uczniów Szkoły Artystycznej. Wygląd Kabulu. Wypowiedzi uczniów porównujące miasto i wieś.

20 MATERIAŁY DLA GRUPY 3 Temat: KULTURA I SZTUKA latawce zwyczaje religia tradycyjne wyroby latawce święto ofiar buzkaszi

Latawce reż. Beata Dzianowicz

Latawce reż. Beata Dzianowicz Latawce reż. Beata Dzianowicz MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Informacje o filmie. (str. 2) 2. Scenariusz lekcji geografii. (str. 3) 3. 4. Temat: Współczesny Afganistan warunki naturalne,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Film to życie, z którego wymazano plamy nudy (A. Hitchcock) rodzaje i gatunki filmowe

Film to życie, z którego wymazano plamy nudy (A. Hitchcock) rodzaje i gatunki filmowe Scenariusz lekcji bibliotecznej pt. Film to życie, z którego wymazano plamy nudy (A. Hitchcock) rodzaje i gatunki filmowe CEL GŁÓWNY: kształcenie umiejętności patrzenia na film i dyskutowania o nim CELE

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ I ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO PAŃSTW

ROZWÓJ I ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO PAŃSTW ROZWÓJ I ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO PAŃSTW Koleżanko, Kolego! Chciałabym zaproponować Wam lekcję przeprowadzoną w 3 module geografii w/g programu wydawnictwa Nowa Era. Tytuł tego modułu

Bardziej szczegółowo

Patyk się żeni reż. Martin Lund

Patyk się żeni reż. Martin Lund Patyk się żeni reż. Martin Lund MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Co to jest scenografia i czego się dzięki niej dowiadujemy? stowarzyszenie nowe horyzonty

Bardziej szczegółowo

Kim jestem? Skąd pochodzę? lekcja powtórzeniowa

Kim jestem? Skąd pochodzę? lekcja powtórzeniowa Kim jestem? Skąd pochodzę? lekcja powtórzeniowa Powtórzenie działu Świat wokół mnie Cele lekcji Wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń posługuje się podstawowym określeniem czasu historycznego:

Bardziej szczegółowo

Dzieciaki z podwórka reż. Ylva Gustafsson, Catti Edfeldt

Dzieciaki z podwórka reż. Ylva Gustafsson, Catti Edfeldt Dzieciaki z podwórka reż. Ylva Gustafsson, Catti Edfeldt MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str.2) Temat: Kolega opiekun tata: rozmawiamy o historii Aminy i Johana.

Bardziej szczegółowo

Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie

Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie miejsce, zaraz po chrześcijaństwie. Nazwa islam pochodzi od

Bardziej szczegółowo

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot Opowieści nocy reż. Michel Ocelot 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Jak powstaje film? 2. Karta pracy. (str. 5) MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI SCENARIUSZ LEKCJI Opracowała: Paulina

Bardziej szczegółowo

Jak dzieci spędzają swój wolny czas? Dzieci po szkole wolne czy zajęte

Jak dzieci spędzają swój wolny czas? Dzieci po szkole wolne czy zajęte Dzieci po szkole wolne czy zajęte Raport badawczy Wrzesień 2016 r. SPIS TREŚCI Metodologia badania Podsumowanie badania Szczegółowe wyniki badania Wyniki dla wszystkich rodziców dzieci w wieku przedszkolnym

Bardziej szczegółowo

Temat: Nasze państwo nasze prawa.

Temat: Nasze państwo nasze prawa. Konspekt zajęć Edukacja dla bezpieczeństwa Dane informacyjne: Data: Miejsce zajęć: Czas trwania: 2x45min Prowadząca: mgr Marta Romanowska Klasa: 2a ZSZ Temat: Nasze państwo nasze prawa. Cele ogólne; Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Życie młodych ludzi w państwie Izrael

Życie młodych ludzi w państwie Izrael III SPOTKANIE - Konflikt izraelsko-palestyński na progu XXI wieku Życie młodych ludzi w państwie Izrael 1. Powszechna służba wojskowa kobiet i mężczyzn (rola IDF w społeczeństwie); 2. Aktywność polityczna

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Instytut Wschodni UAM moduł: Mapa problematyki społeczno-gospodarczej Azji Centralnej

Bardziej szczegółowo

El Cid legenda o mężnym rycerzu reż. Jose Poso

El Cid legenda o mężnym rycerzu reż. Jose Poso El Cid legenda o mężnym rycerzu reż. Jose Poso MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Hiszpania ojczyzna Cyda. 2. Karta pracy. (str. 5) stowarzyszenie nowe horyzonty

Bardziej szczegółowo

Temat: Piękno Tatr i ich stolicy czym charakteryzują się górskie krajobrazy?

Temat: Piękno Tatr i ich stolicy czym charakteryzują się górskie krajobrazy? Scenariusz zajęć nr 106 Temat: Piękno Tatr i ich stolicy czym charakteryzują się górskie krajobrazy? Cele operacyjne: Uczeń: podaje elementy krajobrazu górskiego - góry utworzone ze skał, brak roślinności

Bardziej szczegółowo

Sekret z Kells reż. Tomm Moor

Sekret z Kells reż. Tomm Moor Sekret z Kells reż. Tomm Moor MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Dzień świętego Patryka 2. Załączniki do lekcji. (str. 4) stowarzyszenie nowe horyzonty

Bardziej szczegółowo

Mała Szkoła Wielka Sprawa

Mała Szkoła Wielka Sprawa Mała Szkoła Wielka Sprawa www.malaszkola.elementarz.edu.pl; e-mail: malaszkola@elementarz.edu.pl; tel/fax. 32/25 25 199 SCENARIUSZ Realizacja polityki równości płci Temat zajęd: Mama pracuje, tata wychowuje

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk 1. Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA

Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Życie młodych ludzi w państwie Izrael

Życie młodych ludzi w państwie Izrael III SPOTKANIE - Konflikt izraelsko-palestyński na progu XXI wieku Życie młodych ludzi w państwie Izrael 1. Powszechna służba wojskowa kobiet i mężczyzn (rola IDF w społeczeństwie); 2. Aktywność polityczna

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy

Bardziej szczegółowo

1. Arabia przed Mahometem

1. Arabia przed Mahometem Świat islamu 1. Arabia przed Mahometem 2. Pojawienie się islamu Członkowie licznych plemion arabskich byli politeistami; ważną rolę odgrywała pielgrzymka do Mekki (tutaj tzw. Czarny Kamień w świątyni Al-Kaaba)

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA. Śp. Nelson Mandela powiedział kiedyś: Edukacja jest najpotężniejszą bronią, której możesz użyć, aby zmienić świat.

FUNDACJA. Śp. Nelson Mandela powiedział kiedyś: Edukacja jest najpotężniejszą bronią, której możesz użyć, aby zmienić świat. FUNDACJA Afryka i Syberia nie jest są już zacofaną abstrakcją bez kontaktu ze światem są tam siedziby wielu firm, aglomeracje miejskie, inwestycje, centra handlowe, cenne złoża, studiująca młodzież i wykształceni

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji patriotycznej. Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota?

Scenariusz lekcji patriotycznej. Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota? Scenariusz lekcji patriotycznej Szkoła: Gimnazjum Czas: 45 min. Temat: Co to znaczy być patriotą? Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota?

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej I. Źródła informacji geograficznej i sposoby ich wykorzystania. II. Funkcjonowanie światowego

Bardziej szczegółowo

Jan z księżyca reż. Stephen Schesch

Jan z księżyca reż. Stephen Schesch Jan z księżyca reż. Stephen Schesch MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Jan z Księżyca najeźdźca czy poszukiwacz przyjaźni? 2. Karta pracy. (str. 5)

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zadania konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń: ZADANIE 1 Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Afryki Subsaharyjskiej

Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji w krajach Abstrakt Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji jest podstawowym warunkiem rozwoju wszystkich państw. Szczególnie istotne jest nauczanie najmłodszych obywateli, bo to oni

Bardziej szczegółowo

Poznajemy rodzaje podmiotu

Poznajemy rodzaje podmiotu Poznajemy rodzaje podmiotu 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: wie, jaką funkcję w zdaniu pełni podmiot, zna definicję podmiotu, zna rodzaje podmiotów, wymienia przypadki, w których występują różne typy

Bardziej szczegółowo

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura najsilniej rozwinięta na tym obszarze. Majowie to grupa

Bardziej szczegółowo

Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić

Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić Opracowanie: Anna Twardowska Etap edukacyjny: gimnazjum, liceum Czas:

Bardziej szczegółowo

Wielki astronom Mikołaj Kopernik

Wielki astronom Mikołaj Kopernik Wielki astronom Mikołaj Kopernik 1. Cele lekcji Cel ogólny: Poznanie sylwetki Mikołaja Kopernika. a) Wiadomości Uczeń wie, kim był Mikołaj Kopernik. b) Umiejętności Uczeń potrafi udzielać odpowiedzi na

Bardziej szczegółowo

Karta pracy nr 15 Obliczanie stopy bezrobocia

Karta pracy nr 15 Obliczanie stopy bezrobocia Karta pracy nr 15 Obliczanie stopy bezrobocia Stopa bezrobocia to procentowy udział bezrobotnych w ogólnej liczbie osób zawodowo czynnych Aby obliczyć stopę bezrobocia należy: ustalić liczbę mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 22 Temat: Podróż po Polsce poznajemy różne krajobrazy

Scenariusz zajęć nr 22 Temat: Podróż po Polsce poznajemy różne krajobrazy Scenariusz zajęć nr 22 Temat: Podróż po Polsce poznajemy różne krajobrazy Cele operacyjne: Uczeń: wyszukuje w tekście potrzebne informacje, rozróżnia na ilustracji krajobraz nadmorski, nizinny i górski,

Bardziej szczegółowo

Pełny talerz dla 10 miliardów jak wyżywić świat?

Pełny talerz dla 10 miliardów jak wyżywić świat? SCENARIUSZ DOTYCZĄCY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCIOWEGO Tytuł/temat lekcji Pełny talerz dla 10 miliardów jak wyżywić świat? Czas trwania lekcji: 45 minut Krótki opis scenariusza: Proponowany scenariusz lekcji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA

Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Oto przykład konspektu lekcji jaką przeprowadziłam w klasie pierwszej gimnazjum.

Oto przykład konspektu lekcji jaką przeprowadziłam w klasie pierwszej gimnazjum. Metody aktywizujące na lekcjach matematyki. Przygotowując lekcje matematyki staram się tak dobrać metody pracy, żebybyłyone atrakcyjne dla ucznia oraz zachęcały do intensywnej nauki. Podczas lekcji utrwalających

Bardziej szczegółowo

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM 5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści! Niedawno rozpoczęliście naukę

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji języka polskiego dla klasy III gimnazjum

Scenariusz lekcji języka polskiego dla klasy III gimnazjum Scenariusz lekcji języka polskiego dla klasy III gimnazjum Temat: Świat na strychu tworzymy opis świata wewnętrznego Myszki. Cel główny: Próba interpretacji i analizy tekstu literackiego Cele operacyjne:

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE!

TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE! Scenariusz lekcji geografii dla klasy III gimnazjum TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE! Hasło programowe: zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego. Zakres treści: zanieczyszczenia powietrza, działania

Bardziej szczegółowo

Marzenia uskrzydlają... Historia Dedala i Ikara

Marzenia uskrzydlają... Historia Dedala i Ikara Marzenia uskrzydlają... Historia Dedala i Ikara 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna treść lektury, zna zasady interpretacji mitu, wie, w jakim celu tworzono mity. b) Umiejętności Uczeń: potrafi wymienić

Bardziej szczegółowo

Konspekt do lekcji matematyki w klasie I

Konspekt do lekcji matematyki w klasie I Konspekt do lekcji matematyki w klasie I Prowadzący: Edyta Pikor Miejsce: Publiczne Gimnazjum w Jacie Temat lekcji: O ile procent więcej, o ile procent mniej. Punkty procentowe. Cel główny: Poznanie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Azja 1. Azja kontynent wielkich kontrastów

Azja 1. Azja kontynent wielkich kontrastów Azja 1. Azja kontynent wielkich kontrastów terminu Eurazja świata Eurazję i Azję wymienia przykłady kontrastów geograficznych Azji wybrane elementy linii brzegowej Azji i podaje ich nazwy wymienia czynniki

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo Dyrektorzy oraz nauczyciele geografii gimnazjów

Szanowni Państwo Dyrektorzy oraz nauczyciele geografii gimnazjów Szanowni Państwo Dyrektorzy oraz nauczyciele geografii gimnazjów Nasz znak: SCE. 58/2-3/11 Tarnów,03 stycznia 2011 r. Samorządowe Centrum Edukacji w Tarnowie zaprasza wszystkich nauczycieli geografii do

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELA SCENARIUSZ LEKCJI opracowanie: Małgorzata Bazan, Iwona Złotnicka-Brzózka

MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELA SCENARIUSZ LEKCJI opracowanie: Małgorzata Bazan, Iwona Złotnicka-Brzózka Dział Edukacji Stowarzyszenie Nowe Horyzonty www.nhef.pl facebook.com/nowehoryzontyedukacjifilmowej CYKL KINO WSPÓŁCZESNE GRUPA WIEKOWA SZKOŁA PODSTAWOWA 4 6 PRZEDMIOT GODZINA WYCHOWAWCZA MATERIAŁY DYDAKTYCZNE

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI. Temat : Uczymy się wędrować i obserwować przyrodę przygotowanie do wycieczki

KONSPEKT LEKCJI. Temat : Uczymy się wędrować i obserwować przyrodę przygotowanie do wycieczki Beata Cieślewicz KONSPEKT LEKCJI Temat : Uczymy się wędrować i obserwować przyrodę przygotowanie do wycieczki 1. Cele ogólne : 1) Wzbudzanie w dzieciach ciekawości poznawczej 2) Wyrabianie w dzieciach

Bardziej szczegółowo

Słynny malarz polski Jan Matejko

Słynny malarz polski Jan Matejko Słynny malarz polski Jan Matejko 1. Cele lekcji Cel ogólny: Poznanie sylwetki i dzieł Jana Matejki. a) Wiadomości Uczeń wie, kim był Jan Matejko. Uczeń zna najważniejsze dzieła Jana Matejki. b) Umiejętności

Bardziej szczegółowo

Rozwój osadnictwa na świecie

Rozwój osadnictwa na świecie Rozwój osadnictwa na świecie 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna pojęcia ekumena, anekumena oraz subekumena i podaje po jednym przykładzie takich miejsc, zna cztery bariery osadnicze, zna wartość bariery

Bardziej szczegółowo

KODEKS UCZNIA Gimnazjum nr 6 w Płocku im. prof. Władysława Szafera

KODEKS UCZNIA Gimnazjum nr 6 w Płocku im. prof. Władysława Szafera KODEKS UCZNIA Gimnazjum nr 6 w Płocku im. prof. Władysława Szafera PRAWA I OBOWIĄZKI UCZNIA 1. Uczniowie mają prawo do: właściwie zorganizowanego procesu kształcenia i bezpiecznych warunków pobytu w szkole,

Bardziej szczegółowo

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra SCENARIUSZ 1 Temat zajęć: Zawody w zawody kobiety i mężczyźni w pracy - eliminowanie stereotypów związanych z płcią - zainteresowanie własną przyszłością w kontekście wyboru zawodu - kształcenie spostrzegawczości

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII W SZKOLE ŚREDNIEJ. Opracowała: Elżbieta Paluchowska

SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII W SZKOLE ŚREDNIEJ. Opracowała: Elżbieta Paluchowska SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII W SZKOLE ŚREDNIEJ Opracowała: Elżbieta Paluchowska Temat: Charakterystyka klimatu Polski. Cele lekcji: uczeń zna czynniki kształtujące klimat w Polsce, potrafi podzielić je

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI Owoce i warzywa źródłem witamin

SCENARIUSZ LEKCJI Owoce i warzywa źródłem witamin SCENARIUSZ LEKCJI Temat lekcji: Owoce i warzywa źródłem witamin Klasa: IV szkoły podstawowej Lekcja: Przyroda Czas trwania: 45 minut Prowadząca: Małgorzata Burdajewicz Cel lekcji: Celem lekcji jest uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 10. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem.

Scenariusz nr 10. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka. Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem. Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Jesień z pełnym koszem. Scenariusz nr 10 I. Tytuł scenariusza zajęć : Sposoby poznawania przyrody " II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III.

Bardziej szczegółowo

Przygody lisa urwisa reż. Thierry Schiel

Przygody lisa urwisa reż. Thierry Schiel Przygody lisa urwisa reż. Thierry Schiel 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Wizyta w Parlamencie Europejskim. 2. Załącznik 1: Karta pracy. (str. 4) stowarzyszenie nowe horyzonty MATERIAŁY DYDAKTYCZNE

Bardziej szczegółowo

2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie

2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie a. 2. Czy jestem patriotą? Karol Wojtyła *** [Ziemia trudnej jedności]. Quiz wiedzy o naszej ojczyźnie a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń: zna sylwetki znanych Polaków, którzy byli patriotami, wie,

Bardziej szczegółowo

Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I. że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli.

Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I. że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli. Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I Piotr: Ludzie nie rozumieją pewnych rzeczy, zwłaszcza tego, że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli. Kasa nie może

Bardziej szczegółowo

Scenariusz nr 39 zajęć edukacji wczesnoszkolnej. Metryczka zajęć edukacyjnych. Cele operacyjne. Środki dydaktyczne

Scenariusz nr 39 zajęć edukacji wczesnoszkolnej. Metryczka zajęć edukacyjnych. Cele operacyjne. Środki dydaktyczne Scenariusz nr 39 zajęć edukacji wczesnoszkolnej Metryczka zajęć edukacyjnych Miejsce realizacji zajęć: sala szkolna Ośrodek tematyczny realizowanych zajęć: Kartki z kalendarza. Temat zajęć: Nasz klasowy

Bardziej szczegółowo

To lektura godna polecenia. Piszemy recenzję

To lektura godna polecenia. Piszemy recenzję To lektura godna polecenia. Piszemy recenzję 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna dzieje książki, zna zasady redagowania recenzji, zna reguły gromadzenia argumentów i sposoby ich uzasadniania. b) Umiejętności

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i klasyfikacja podatków

Pojęcie i klasyfikacja podatków Pojęcie i klasyfikacja podatków 1. Cele lekcji a) Wiadomości Zapoznanie z pojęciem podatku. Charakterystyka poszczególnych podatków bezpośrednich i pośrednich. b) Umiejętności Doskonalenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Sąsiedzi-przyjaciele i był. Program etwinning

Sąsiedzi-przyjaciele i był. Program etwinning sasiedzi:gimnazjum 2009-11-15 23:52 Page 63 Sąsiedzi - przyjaciele Program etwinning Logo szkoły w Prostejovie Uczniowie Gimnazjum nr 1 w Koluszkach nawiązują międzynarodową współpracę z rówieśnikami nie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 4 Temat: Pozory często mylą czy wszystkie czarownice są złe?

Scenariusz zajęć nr 4 Temat: Pozory często mylą czy wszystkie czarownice są złe? Scenariusz zajęć nr 4 Temat: Pozory często mylą czy wszystkie czarownice są złe? Cele operacyjne: Uczeń: czyta baśń M. Strzałkowskiej Plaster Czarownicy z podziałem na role, określa czas i miejsce akcji

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII DLA KLASY II W ROKU SZKOLNYM 2016/2017

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII DLA KLASY II W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII DLA KLASY II W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca wymienić charakterystyczne Afryki.

Bardziej szczegółowo

Metody i techniki nauczania: dwiczenia praktyczne, ekspresyjna, zabawa ruchowa, burza mózgów.

Metody i techniki nauczania: dwiczenia praktyczne, ekspresyjna, zabawa ruchowa, burza mózgów. Scenariusz zajęd nr 46 Temat: Nasze noworoczne postanowienia na czym nam najbardziej zależy? Cele operacyjne: Uczeo: śpiewa piosenkę o tematyce noworocznej, przedstawia w formie ustnej swoje postanowienia

Bardziej szczegółowo

www.filmotekaszkolna.pl

www.filmotekaszkolna.pl Temat: Jak zbudować dobre relacje z rodzicami? Rozważania na podstawie filmu Ojciec Jerzego Hoffmana Opracowanie: Lidia Banaszek Etap edukacyjny: ponadgimnazjalny Przedmiot: godzina wychowawcza Czas: 2

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Temat: W grupie jestem odpowiedzialny za innych

Temat: W grupie jestem odpowiedzialny za innych Temat: W grupie jestem odpowiedzialny za innych Opracowanie: Lidia Banaszek Czas: 2 godziny lekcyjne (w tym projekcja filmu) Etap edukacyjny: gimnazjum, liceum Przedmiot: godzina wychowawcza Po zajęciach

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

1. Czym jest społeczność lokalna?

1. Czym jest społeczność lokalna? 1. Czym jest społeczność lokalna? CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOŻEŃ PROGRAMU: 1. Uczniowie zdobywają wiedzę potrzebną do realizacji programu, poznają pojęcie,,społeczności lokalnej. 2. Uczniowie przygotowują

Bardziej szczegółowo

Współczesne problemy rozwojowe Kenii

Współczesne problemy rozwojowe Kenii Warszawa, listopad 2006 Natalia Ćwik Współczesne problemy rozwojowe Kenii Scenariusz zajęć z edukacji globalnej dla szkół ponadgimnazjalnych Informacje o scenariuszu: Pojęcie rozwoju gospodarczego i związane

Bardziej szczegółowo

Geografia Bliżej geografii Część 3 Przedmiotowy system oceniania. Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca

Geografia Bliżej geografii Część 3 Przedmiotowy system oceniania. Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu ognia Islandia podstawowe jednostki Europy; wymienić podstawowe

Bardziej szczegółowo

Pomoc uchodźcom - ofiarom konfliktu zbrojnego na Ukrainie

Pomoc uchodźcom - ofiarom konfliktu zbrojnego na Ukrainie Pomoc uchodźcom - ofiarom konfliktu zbrojnego na Ukrainie Sprawozdanie dla Darczyńców Stowarzyszenia Pomocników Mariańskich STOWARZYSZENIE POMOCNIKÓW MARIAŃSKICH PRZY ZGROMADZENIU KSIĘŻY MARIANÓW Niezawinione

Bardziej szczegółowo

COMENIUS REGIO BIBLIOPREVENTION

COMENIUS REGIO BIBLIOPREVENTION ANALIZA ANKIETY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJÓW I SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH (12 20 LAT) W roku szkolnym 2009/2010 badaniom ankietowym zostało poddanych 22 uczniów klasy VII B w wieku 12 lat (13

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ. Małgorzata Marcinkowska, Aleksandra Michałowska

SCENARIUSZ ZAJĘĆ. Małgorzata Marcinkowska, Aleksandra Michałowska Małgorzata Marcinkowska, Aleksandra Michałowska SCENARIUSZ ZAJĘĆ Typ szkoły: podstawowa Etap kształcenia: II, klasa V Rodzaj zajęć: lekcja języka polskiego Temat zajęć: Czym jest muzyka Fryderyka Chopina?

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Odpoczynek czy praca zarobkowa? Wakacje dzieci i młodzieży NR 134/2015 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Odpoczynek czy praca zarobkowa? Wakacje dzieci i młodzieży NR 134/2015 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 134/2015 ISSN 2353-5822 Odpoczynek czy praca zarobkowa? Wakacje dzieci i młodzieży Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ NA TEMAT ZACHOWAŃ DZIECI W INTERNECIE

RAPORT Z BADAŃ NA TEMAT ZACHOWAŃ DZIECI W INTERNECIE RAPORT Z BADAŃ NA TEMAT ZACHOWAŃ DZIECI W INTERNECIE W celu zdiagnozowania zagrożeń związanych z korzystaniem przez dzieci z komputera i Internetu, w drugim semestrze roku szkolnego 2011/2012 przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Są rodziny, w których życie kwitnie.

Są rodziny, w których życie kwitnie. Są rodziny, w których życie kwitnie. Są rodziny, w których jest źle. Czy Twój dom jest spokojnym miejscem? Czy masz dokąd wracad? Czy czujesz się w domu bezpiecznie? Jeśli tak, to gratuluję. Niektóre dzieci

Bardziej szczegółowo

Dzień z życia... ...Marii, twórczyni martenic.

Dzień z życia... ...Marii, twórczyni martenic. Dzień z życia......marii, twórczyni martenic. 1 Nazywam się Maria. Jestem emerytką i zajmuję się wytwarzaniem martenic. To moje hobby oraz praca. Pozwólcie, że najpierw opowiem wam czym jest martenica.

Bardziej szczegółowo

Mikser GAZETKA SZKOLNA UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 5 W RACIBORZU

Mikser GAZETKA SZKOLNA UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 5 W RACIBORZU WITAMY WAS W NOWYM ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Witam Nazywam się Jolanta Otlik i jestem opiekunem Naszej gazetki szkolnej, która również w tym roku szkolnym będzie w wersji elektronicznej. Chyba bardziej dla

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Nic o Was bez Was debata o przystąpieniu Polski do NATO. Autor: Urszula Małek. Rodzaj materiału: scenariusz zajęć. Data publikacji:

Tytuł: Nic o Was bez Was debata o przystąpieniu Polski do NATO. Autor: Urszula Małek. Rodzaj materiału: scenariusz zajęć. Data publikacji: Tytuł: Nic o Was bez Was debata o przystąpieniu Polski do NATO Autor: Urszula Małek Rodzaj materiału: scenariusz zajęć Data publikacji: 01-09-2011 Temat: Nic o Was bez Was Na czym polega skuteczność w

Bardziej szczegółowo

Scenariusz godziny wychowawczej w kl. VI

Scenariusz godziny wychowawczej w kl. VI Chełm Źródło: http://chelm.lscdn.pl/oc/publikacje-nauczycieli/konspekty-lekcji/777,co-znaczy-byc-patriota-scenariusz-godziny-wychowawczej-w-kla sie-vi.html Wygenerowano: Niedziela, 19 lutego 2017, 07:38

Bardziej szczegółowo

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja 2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja ADRESACI: uczniowie klas I VI Szkoły Podstawowej nr 7 PROWADZĄCY: wychowawcy klas CZAS I MIEJSCE ZAJĘĆ: - sala lekcyjna - październik listopad 2014 CEL GŁÓWNY: - poznanie

Bardziej szczegółowo

TEMATY GODZIN WYCHOWAWCZYCH W KLASIE V

TEMATY GODZIN WYCHOWAWCZYCH W KLASIE V TEMATY GODZIN WYCHOWAWCZYCH W KLASIE V Lp. Temat Tematyka zajęć Ścieżka edukacyjna Termin 1. Wybór samorządu klasowego, prawa i obowiązki ucznia. 2. Bezpieczny pobyt w szkole 3. Jacy jesteśmy wobec siebie?

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Opolu. Gry, zabawy. Kliknij tutaj aby rozpocząć quiz STATYSTYKA KAŻDY CHĘTNIE KLIKA!

Urząd Statystyczny w Opolu. Gry, zabawy. Kliknij tutaj aby rozpocząć quiz STATYSTYKA KAŻDY CHĘTNIE KLIKA! Urząd Statystyczny w Opolu Gry, zabawy STATYSTYKA KAŻDY CHĘTNIE KLIKA! Urząd Statystyczny w Opolu zachęca do udziału w quizie wiedzy o statystyce. Każdy może sprawdzić, a także pogłębić swoją wiedzę. Quiz

Bardziej szczegółowo

Mikser GAZETKA SZKOLNA UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 5 W RACIBORZU

Mikser GAZETKA SZKOLNA UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 5 W RACIBORZU WITAMY WAS W NOWYM ROKU SZKOLNYM 2016/2017 Witamy. na stronie Naszej gazetki szkolnej, która również w tym roku szkolnym będzie w wersji elektronicznej. Chyba bardziej dla Was dostępnej. Każdy numer będziemy

Bardziej szczegółowo

Internet. łączy pokolenia

Internet. łączy pokolenia Internet łączy pokolenia n Temat zajęć: Internet łączy pokolenia n Cel główny: Nawiązanie więzi międzypokoleniowej; edukacja międzypokoleniowa n Cele szczegółowe: uświadomienie dzieciom ważnej roli przewodnika

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O WYJEŹDZIE POLSKICH ŻOŁNIERZY DO AFGANISTANU I DZIAŁANIACH ANTYTERRORYSTYCZNYCH NATO BS/4/2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O WYJEŹDZIE POLSKICH ŻOŁNIERZY DO AFGANISTANU I DZIAŁANIACH ANTYTERRORYSTYCZNYCH NATO BS/4/2002 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła -

Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła - Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń I. Cele ogólne: Dostrzeganie różnorodności postaw

Bardziej szczegółowo

Adopcja na odległość w naszej szkole.

Adopcja na odległość w naszej szkole. Adopcja na odległość w naszej szkole. O międzynarodowym programie "Adopcja na odległość" po raz pierwszy usłyszałam w 2006 roku. Jego głównym celem jest pomoc biednym dzieciom i młodzieży z Afryki, Ameryki

Bardziej szczegółowo

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim.

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Program szkoły zakłada wychowanie i przygotowanie człowieka do rozumienia otaczającego go świata. Człowiek

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji języka polskiego w klasie szóstej szkoły podstawowej. Temat: DLACZEGO POWIEŚĆ HISTORYCZNA NIE JEST PODRĘCZNIKIEM HISTORII?

Konspekt lekcji języka polskiego w klasie szóstej szkoły podstawowej. Temat: DLACZEGO POWIEŚĆ HISTORYCZNA NIE JEST PODRĘCZNIKIEM HISTORII? Konspekt lekcji języka polskiego w klasie szóstej szkoły podstawowej Temat: DLACZEGO POWIEŚĆ HISTORYCZNA NIE JEST PODRĘCZNIKIEM HISTORII? Cele ogólne: kształcenie umiejętności wskazywania cech, podobieństw

Bardziej szczegółowo

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie!

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Autor: Urszula Depczyk Dla kogo: szkoła podstawowa, klasa VI Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Cele lekcji: Kształcenie umiejętności dostrzegania zagrożeń związanych ze zmianami klimatycznymi

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Maria Piotrowska. Blok tematyczny: Sprawiamy radość innym. Scenariusz nr 7

Autor scenariusza: Maria Piotrowska. Blok tematyczny: Sprawiamy radość innym. Scenariusz nr 7 Autor scenariusza: Maria Piotrowska Blok tematyczny: Sprawiamy radość innym Scenariusz nr 7 I. Tytuł scenariusza zajęć: Wywiad z wolontariuszem. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje

Bardziej szczegółowo

*12 Polska między wojnami

*12 Polska między wojnami *12 Polska między wojnami Cele lekcji Wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń posługuje się podstawowymi określeniami czasu historycznego: wiek, rok; przyporządkowuje fakty historyczne datom;

Bardziej szczegółowo

Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk

Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk Podejmując ryzyko reż. Nicole van Kilsdonk MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Być jak bojaźliwy mężczyzna czy podjąć ryzyko? 2. Karta pracy. (str. 5)

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć edukacyjnych prowadzonych w ramach programu Bezpieczniki TAURONA. Włącz dla dobra dziecka

Konspekt zajęć edukacyjnych prowadzonych w ramach programu Bezpieczniki TAURONA. Włącz dla dobra dziecka Konspekt zajęć edukacyjnych prowadzonych w ramach programu Bezpieczniki TAURONA. Włącz dla dobra dziecka GRUPA WIEKOWA: Zajęcia prowadzone dla dzieci w wieku 10-12 lat (klasy IV-VI szkoły podstawowej)

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W ROKU SZKOLNYM 2013/14

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W ROKU SZKOLNYM 2013/14 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W ROKU SZKOLNYM 2013/14 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie nadzoru pedagogicznego z dnia 7 października 2009 r. wraz ze zmianami z dnia

Bardziej szczegółowo