Stężenie sodu i potasu w krwi pępowinowej a termin porodu noworodka, płeć i urodzeniowa masa ciała

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Stężenie sodu i potasu w krwi pępowinowej a termin porodu noworodka, płeć i urodzeniowa masa ciała"

Transkrypt

1 256 Artykuły oryginalne Hygeia Public Health / original 2011, 46(2): aers Stężenie sodu i otasu w krwi ęowinowej a termin orodu noworodka, łeć i urodzeniowa masa ciała Sodium and otassium concentration in umbilical cord blood vs. neonate arturition term, gender and birth weight Barbara Zych 1/, Małgorzata Sztanke 2/, Krzysztof Sztanke 2/, Bogumił Lewandowski 1/, Kazimierz Pasternak 2/ 1/ Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego, Uniwersytet Rzeszowski 2/ Katedra i Zakład Chemii Medycznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie Wstę. Z rzemianą sodu wiąże się ściśle rzemiana otasu i regulacja równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Sód jest głównym elektrolitem łynu zewnątrzkomórkowego, odczas gdy otas wewnątrzkomórkowego. Jony sodu służą głównie do utrzymania stałej osmolarności środowiska oraz do wydalania reszt kwasowych. Jony otasu orócz tych funkcji są niezbędnymi aktywatorami wielu enzymów wewnątrzkomórkowych, związanych rzede wszystkim z rzemianą białek i węglowodanów. Cel. Przedstawiono stężenia sodu i otasu w krwi ęowinowej w zależności od terminu orodu, łci i urodzeniowej masy ciała noworodka. Materiał i metoda. Oznaczenia ierwiastków wykonano metodą ICP-OES, a wyniki analizowano statystycznie w oarciu o orogramowanie STATISTICA, rzyjmując za istotne <0,05. Wyniki i wnioski. W krwi ęowinowej badanych noworodków średnie stężenie sodu (145,30±8,06 mmol/l) i otasu (4,75±0,51 mmol/l) mieściło się w zakresie wartości uznanych za rawidłowe. W związku z owyższym wydaje się, że fizjologiczne mechanizmy homeostazy organizmu mogą utrzymać na rawidłowym oziomie równowagę elektrolitową rodzącego się noworodka niezależnie od czasu trwania ciąży, łci i urodzeniowej masy ciała. Słowa kluczowe: sód, otas, noworodek, krew ęowinowa Hygeia Public Health 2011, 46(2): Nadesłano: Zakwalifikowano do druku: Introduction. The transformation of sodium is closely related to otassium metabolism and regulation of fluid-, electrolyte- and acid-base balance. Sodium is the major electrolyte of extracellular fluid, while otasium of intracellular. Sodium ions are mainly resonsible for maintaining a constant osmolarity and excretion of amino acid residues. Potassium ions are also essential activators of many intracellular enzymes, related to the metabolism of roteins and carbohydrates. Aim. The sodium and otassium concentrations in umbilical cord blood were analyzed with regard to the term of arturition, gender and birth weight of a neonate. Material & method. The element determination was done with the alication of ICP-OES method and the results were analyzed statistically on the basis of the STATISTICA software, with <0.05 as significant. Results & conclusions. The newborn umbilical cord blood shows that the average concentration of sodium (145,30±8,06 mmol/l) and otassium (4,75±0,51 mmol/l) falls within the normal range. Therefore, it seems that the hysiological mechanisms of human homeostasis may maintain a roer electrolyte balance in a newborn, regardless of the duration of regnancy, neonate gender and birth weight. Key words: sodium, calcium, newborn, umbilical cord blood Adres do koresondencji / Address for corresondence Barbara Zych Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Uniwersytet Rzeszowski ul. Pigonia 6, Rzeszów tel , Wrowadzenie Poród, czas bezośrednio orzedzający urodzenie noworodka oraz owikłania odczas ciąży niejednokrotnie rowadzą do zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej rodzącego się dziecka. Zaburzenia gosodarki wodno-elektrolitowej są równie częstym zjawiskiem obserwowanym w ierwszych dobach życia każdego noworodka, a zwłaszcza, jeżeli znajduje się on w gruie dzieci urodzonych rzedwcześnie lub z objawami zakażenia, gdzie nie rozoznany zbyt wcześnie może rzyczyniać się do owstawania trwałych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego [1]. Stężenia sodu i otasu w krwi ęowinowej noworodków niewątliwie wływają na organizm rozwijającego się łodu i adatację noworodka o orodzie do życia ozamacicznego, regulując równowagę kwasowo-zasadową i ściśle wiążąc się ze sobą.

2 Zych B i ws. Stężenie sodu i otasu w krwi ęowinowej a termin orodu noworodka, łeć i urodzeniowa masa ciała 257 Sód stanowi niezbędny składnik diety, a jako kation łynu ozakomórkowego bierze udział w wielu rocesach metabolicznych [2]. Porzez utrzymanie ciśnienia osmotycznego i udział w regulacji gosodarki wodno-elektrolitowej, bierze udział w utrzymaniu homeostazy organizmu noworodka. Odgrywa zasadnicze znaczenie w regulacji rzeuszczalności błon komórkowych i wływa na utrzymanie rawidłowej obudliwości nerwowo-mięśniowej, uczestniczy w rzewodzeniu imulsów nerwowych, skurczach mięśni oraz transorcie w organizmie aminokwasów, węglowodanów i witamin [1,3]. Prawidłowe stężenie sodu w osoczu wynosi mmol/l, a w ciągu doby u noworodka zaotrzebowanie na ten ierwiastek waha się w granicach 2-3 mmol/kg m.c. [3,4,5,6]. Zaburzenia gosodarki sodowej wystęują często u noworodków rzedwcześnie urodzonych z małą urodzeniową masą ciała, jednak znacznie częściej hiernatremię obserwuje się ze względu na dużą utratę wody w ierwszych godzinach życia noworodka. Zmniejszenie stężenia sodu w surowicy krwi jest najczęściej związane z nadmiernym dowozem wody, zbyt małą odażą sodu lub wystąieniem zesołu nierawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), co może mieć miejsce w zesole asiracji smółki, zaaleniu łuc lub oon mózgowo-rdzeniowych. W rzyadku zmniejszenia stężenia sodu we krwi ojawiają się objawy ze strony OUN, związane z obrzękiem mózgu manifestują się zaburzeniami świadomości, zmianami naięcia mięśniowego i drgawkami [7,8]. Potas obok sodu odgrywa równie ważną rolę w organizmie ludzkim. Jest najważniejszym kationem wewnątrzkomórkowym [1,9,10]. Zaledwie 2% całej uli otasu znajduje się w rzestrzeni ozakomórkowej, a mimo to stanowi główny wyznacznik otencjału błon komórkowych [10,11,12]. Jony otasu odgrywają również istotne znaczenie w różnicowaniu się komórek we wczesnym embrionalnym rozwoju organizmu [13]. Prawidłowe stężenie otasu waha się w zakresie 3,5-5,5 mmol/l. Noworodki dobrze tolerują stężenia między 3,0-6,5 mmol/l, jednak stężenia oza tym zakresem wymagają korekcji. Zaotrzebowanie noworodka na otas w ciągu doby wynosi 1-3 mmol/kg m.c. i jest niezbędne dla utrzymania rawidłowej czynności skurczowej mięśni [4]. Na zawartość otasu w organizmie może wływać wiele czynników. Wśród najczęstszych rzyczyn hiokaliemii wymienia się niedobór w diecie lub nadmierną utratę otasu rzez rzewód okarmowy (wymioty, biegunki, zaburzenia wchłaniania) i nerki (nefroatia, diureza osmotyczna, leki moczoędne, kortykosteroidy, zaburzenia wydzielania hormonów kory nadnerczy, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej) [3,11,14]. W ierwszym tygodniu życia noworodka, można zaobserwować zaburzenia bilansu otasu, które są szczególnie nasilone i utrzymują się u noworodków rzedwcześnie urodzonych. Objawy kliniczne hiokaliemii mogą być zróżnicowane. Najczęściej sotykane są zaburzenia rytmu serca od ostacią słaszczenia odcinka ST, słaszczenie lub odwrócenia załamka T, obecność fali U, dodatkowe skurcze komorowe lub migotanie rzedsionków, a także oszerzenie i zwiększenie amlitudy zesołu QRS [3,10]. Ponadto obserwuje się osłabienie mięśni, utrudniony asaż jelitowy, a w skrajnych rzyadkach objawy niedrożności. Zwiększenie stężenia otasu również stanowi zagrożenie życia i wymaga leczenia, ze względu na możliwość wystąienia rzedwczesnych obudzeń nadkomorowych, rowadzących do zatrzymania krążenia [3,8,10]. Cel racy Określenie stężenia sodu i otasu we krwi ęowinowej rzy użyciu metody emisyjnej sektrometrii atomowej oraz ustalenie czy stężenia te różnią się w zależności od terminu orodu, łci i urodzeniowej masy ciała noworodka. Materiał i metody Badaniem zostało objętych 71 kobiet rodzących w wieku lat w Szitalu Wojewódzkim Nr 2 w Rzeszowie. Przed zakwalifikowaniem do udziału w badaniach wykluczono wady wrodzone i inne nierawidłowości rozwojowe łodów. W 52 rzyadkach (73,2%) ciążę zakończono orodem fizjologicznym. Wśród badanej oulacji od względem kolejności ciąży zaobserwowano wzrost średnich wartości sodu w każdej ciąży, odczas gdy stężenie otasu utrzymywało się na stałym oziomie. Ze względu na tydzień ukończenia ciąży dokonano odziału na trzy gruy, w oarciu o regułę Naegelego: ierwszą gruę stanowiły kobiety rodzące do 37 tygodnia ciąży, drugą kobiety rodzące między tygodniem ciąży, trzecią kobiety rodzące owyżej 42 tygodnia trwania ciąży. Poulację badaną odzielono na 2 gruy ze względu na łeć noworodka (męska i żeńska) i urodzeniową masę ciała (normalna masa urodzeniowa: g; duża masa urodzeniowa: 3501 g i owyżej). W surowicy krwi oznaczono stężenie sodu i otasu metodą emisyjnej sektrometrii atomowej z lazmą indukcyjnie wzbudzoną (ICP-AES Inductively Couled Plasma Atomic Emission Sectrometry) rzy użyciu sektrometru Liberty 2 AX firmy Varian. Uzyskane wyniki oddano analizie statystycznej w oarciu o orogramowanie STATISTICA, rzyjmując za istotne statystycznie różnice <0,05.

3 258 Hygeia Public Health 2011, 46(2): Wyniki i ich omówienie Analizując stężenie sodu w osoczu krwi ęowinowej całości badanej gruy w zależności od sosobu ukończenia ciąży stwierdzono, że był on wyższy w rzyadku orodów fizjologicznych. Różnice te były istotne statystycznie w orównaniu do stężenia sodu w krwi ęowinowej noworodków rodzonych za omocą cięcia cesarskiego (<0, ). Średnie stężenie sodu wzrastało w niewielkim zakresie w kolejnych ciążach, jednak zmiany te nie były istotne statystycznie (tab. I). Stężenie otasu w krwi ęowinowej względem sosobu ukończenia ciąży było nieco wyższe w rzyadku orodów fizjologicznych. Z kolei stężenie badanego ierwiastka obniżało się w niewielkim zakresie w kolejnych ciążach. Zarówno sosób ukończenia ciąży jak i kolejność orodów nie były istotne statystycznie. Średnie stężenie sodu w krwi ęowinowej badanych noworodków wynosiło 145,30±8,06 mmol/l (tab. II), mieszcząc się w zakresie normy. Podobnie analizowane stężenie otasu mieściło się w zakresie wartości uznanych za rawidłowe, średnio 4,75±0,51 mmol/l (tab. II). Stężenie sodu w badanej gruie zmieniało się w zależności od terminu orodu. Najwyższe średnie stężenie sodu było w tygodniu orodu (145,91 mmol/l) w orównaniu z ozostałymi gruami. Analiza stężenia sodu w krwi ęowinowej zależnie od łci i urodzeniowej masy ciała noworodka, wykazała wyższe jego wartości odczas orodu noworodków łci żeńskiej z masą ciała mieszczącą się w rzedziale g (tab. III). Nie zostało jednak udowodnione wystęowanie istotnych statystycznie różnic w stężeniu sodu w zależności od łci i urodzeniowej masy ciała noworodka. Tabela I. Materiał badawczy dane ogólne Table I. Research material general data Sosób ukończenia ciąży Poród fizjologiczny Cięcie cesarskie x SD x SD Na,25 6,79 137,23 5,31 U Manna-Whitneya 0,000 K 4,82 0,55 4,54 0,33 U Manna-Whitneya 0,077 Kolejność ciąży ierwsza druga trzecia i kolejne x SD x SD x SD Na 145,05 9,12 145,37 8,16 145,63 6,28 analiza wariancji 0,972 K 4,78 0,54 4,71 0,56 4,75 0,41 analiza wariancji 0,871 Tabela II. Stężenie sodu i otasu w krwi ęowinowej noworodków Table II. Sodium and otassium concentrations in umbilical cord blood Odchylenie standardowe Zakres zmienności Kwartyl dolny Mediana Kwartyl górny Na 145,30 8,06 131,13-161,80 139,17,39 151,56 K 4,75 0,51 3,92-5,87 4,28 4,68 5,05 Tabela III. Stężenie sodu i otasu a tydzień orodu, łeć i masa ciała noworodka Table III. Sodium and otassium concentrations vs. week of arturition, neonate gender and birth weight Tydzień orodu 37 tydzień i oniżej tydzień 42 tydzień i owyżej x SD x SD x SD Na,20 7,63 145,91 8,07 139,75 7,65 analiza wariancji 0,246 K 5,22 0,52 4,68 0,49 4,84 0,53 ANOVA Kruskala-Wallisa 0,049 Płeć noworodka Męska żeńska x SD x SD Na,08 7,49,50 8,52 t-studenta 0,208 K 4,71 0,43 4,78 0,59 U Manna-Whitneya 0,868 Urodzeniowa masa ciała noworodka normalna masa urodzeniowa duża masa urodzeniowa SD SD Na 145,35 8,39 145,06 6,02 Cochrana-Coxa 0,896 K 4,77 0,53 4,59 0,36 U Manna-Whitneya 0,381

4 Zych B i ws. Stężenie sodu i otasu w krwi ęowinowej a termin orodu noworodka, łeć i urodzeniowa masa ciała 259 Na ,2 37 i oniżej i owyżej 37 i oniżej i owyżej Tydzień orodu Tydzień orodu Ryc. 1. Stężenie sodu i otasu a tydzień orodu noworodka Fig. 1. Sodium and otassium concentrations vs. week of arturition Na chłoiec Płeć dziewczynka Ryc. 2. Stężenie sodu i otasu a łeć noworodka Fig. 2. Sodium and otassium concentrations vs. neonate gender Na niska Masa duża K K 5,8 5,6 5,4 5,2 5,0 4,8 4,6 4,4 5,00 4,95 4,90 4,85 4,80 4,75 4,70 4,65 4,60 4,55 4,50 chłoiec Płeć dziewczynka Ryc. 3. Sód i otas a urodzeniowa masa ciała noworodka Fig. 3. Sodium and otassium concentrations vs. neonate birth weight Analiza stężenia otasu w krwi ęowinowej w zależności od tygodnia orodu wykazała, najwyższe wartości badanego ierwiastka do 37 tygodnia trwania ciąży. W wyznaczonym terminie orodu stężenie otasu ulegało nieznacznemu obniżeniu, by o wyznaczonym terminie orodu onownie wzrosnąć. Z rzerowadzonych badań wynika, że stężenie otasu zależy w sosób statystycznie istotny od tygodnia K 5,0 4,9 4,8 4,7 4,6 4,5 4,4 4,3 niska Masa duża ciąży w momencie orodu. Stężenie otasu w rzyadku orodu rzed 38 tygodniem ciąży istotnie różni się od stężenia otasu względem orodu omiędzy 38 a 41 tygodniem ciąży (=0,049). Średnie stężenie otasu, w krwi ęowinowej w zależności od łci było nieco wyższe odczas orodów noworodków łci żeńskiej o otymalnej masie ciała ( g), w orównaniu z orodami noworodków łci męskiej o dużej urodzeniowej masie ciała. Nie stwierdzono natomiast zależności statystycznych między stężeniem otasu a łcią noworodka, czy urodzeniową masą ciała (tab. III). Dyskusja Zaburzenia gosodarki wodno-elektrolitowej rowadzą do wielu nierawidłowości w metabolizmie noworodka. Nastęstwa mogą być wczesne i dotyczyć rozwoju w okresie łodowym lub odległe widoczne w życiu ozamacicznym, niekorzystne dla dalszego rozwoju sychofizycznego noworodka. Jak wykazują wyniki badań własnych, stężenie sodu we krwi ęowinowej w badanej gruie noworodków zmieniało się w zależności od terminu orodu. Najwyższe średnie stężenie sodu zaobserwowano w terminie orodu (38-41 tydzień ciąży) u noworodków łci żeńskiej z masą ciała 2500 a 3500 g. Podobne wyniki otrzymała Czeszyńska i ws [1]. Badaniami objęła ona oulację 250 noworodków (łeć żeńska: 57,2%; łeć męska: 42,8%), gdzie czas trwania ciąży wynosił od 24 do 42 tygodnia, a masa urodzeniowa wahała się w rzedziale 670 a 4580 gramów. Wykazała ona brak istotnych statystycznie różnic stężenia sodu w zależności od czasu trwania ciąży i łci noworodków. W orównaniu z badaniami własnymi zaobserwowali oni jednak niższe wartości stężenia sodu we krwi ęowinowej zależne od czasu trwania ciąży (36 t.c.: 132,2±3,7 mmol/l; 37 t.c.: 132,8±3,2 mmol/l) i łci noworodka (łeć: żeńska 132,6±3,2 mmol/l; męska 132,9±3,4 mmol/l). Przesunięcie stężenia sodu w kierunku hionatremii w gruie noworodków urodzonych z ciąż owikłanych w orównaniu z noworodkami ochodzącymi z ciąży fizjologicznej, najrawdoodobniej może mieć związek (jak zauważa autorka) z obserwowanym wysokim odsetkiem owikłań w orodach rzedwczesnych. W rzerowadzonych badaniach Elstgeest i ws. [15] również nie stwierdzono istotnej różnicy w zakresie stężenia sodu we krwi noworodków urodzonych rzed 28 tygodniem ciąży w zależności od masy ciała, u których wdrożono wczesne (141,0±3,7 mmol/l) i óźne (141,1±3,8 mmol/l) odżywianie arenteralne. Jak wynika z owyższych danych natychmiastowa interwencja w ostaci żywienia arenteralnego u wcześniaków nie wydaje się mieć istotnego wływu

5 260 Hygeia Public Health 2011, 46(2): na stężenie badanego ierwiastka w ierwszych trzech dobach życia. Również stężenie otasu w tej samej gruie noworodków nie miało istotnego wływu na zmiany w stężeniu otasu w zależności od czasu wdrożenia żywienia arenteralnego (odżywianie wczesne: 4,3±0,5 mmol/l; óźne: 4,3±0,5 mmol/l) [15]. W gruie badanej rzez nas stężenie otasu wynosiło średnio 4,75±051 mmol/l. Stężenie otasu w rzyadku orodu rzed 38 tygodniem ciąży istotnie statystycznie różniło się od stężenia otasu w rzyadku orodu noworodków omiędzy 38 a 41 tygodniem ciąży. Natomiast nie zostało udowodnione wystęowanie istotnych statystycznie różnic w oziomie stężenia badanego ierwiastka w zależności od łci i urodzeniowej masy ciała noworodków. Nieco inne wyniki w zakresie terminu orodu noworodka otrzymał zesół Czeszyńskiej i ws [1]. Dokonane rzez nich obserwacje nie wykazały istotnej różnicy w zakresie stężenia otasu zależnie od terminu orodu (wcześniaki: 5,4-6,0 mmol/l; noworodki donoszone: 7,8±2,0 mmol/l) i łci noworodka (łeć żeńska: 4,6±0,5 mmol/l; łeć męska: 4,6±0,6 mmol/l). Pomimo różnic w stężeniach badanych ierwiastków zarówno badania Elstgeesta i ws [15], Czeszyńskiej i ws. [1] i w badaniach własnych wyniki stężenia otasu mieściły się w zakresie wartości uznawanych za rawidłowe (3,5-5,0 mmol/l) [3]. W świetle uzyskanych wyników własnych wydaje się, że, fizjologiczne mechanizmy homeostazy organizmu mogą utrzymać na rawidłowym oziomie równowagę elektrolitową rodzącego się noworodka niezależnie od czasu trwania ciąży, łci i urodzeniowej masy ciała [1,3]. Wniosek W krwi ęowinowej badanych noworodków średnie stężenie sodu (145,30±8,06 mmol/l) i otasu (4,75±0,51 mmol/l) mieściło się w zakresie wartości uznanych za rawidłowe. Wydaje się, że fizjologiczne mechanizmy homeostazy organizmu mogą utrzymać na rawidłowym oziomie równowagę elektrolitową rodzącego się noworodka niezależnie od czasu trwania ciąży, łci i urodzeniowej masy ciała. Piśmiennictwo / References 1. Czeszyńska MB, Bracik M, Siak-Szmigiel O. Stężenie sodu, otasu i wania zjonizowanego we krwi tętnicy ęowinowej a stan kliniczny i biochemiczny noworodka. Klin Perinatol Ginekol 2001, XXXIV: Cavanaugh BM. Badania laboratoryjne i obrazowe dla ielęgniarek. PZWL, Warszawa Pasternak K. Bioierwiastki w raktyce medycznej. Institute of Health Education and Human Welfare. Lublin Szczaa J. Podstawy neonatologii. Wyd Lek PZWL, Warszawa Sica DA. Sodium and water retention in heart failure and diuretic theray: Basic mechanisms. Cleve Clin J Med 2006, 73 (S2): S2-S7. 6. Szonar L, Ołtarzewski M. Sożycie sodu rzez dzieci i młodzież w Polsce czynnikiem ryzyka zagrożenia zdrowia. Ped Pol 2004, 79 (12): Unal S, Anhan E, Kara N, Uncu N, Aliefendioğlu D. Breastfeeding-associated hyernatremia: retrosective analysis of 169 term newborns. Pediatrics International 2008, 50(1): Borkowski WM. Oieka ielęgniarska nad noworodkiem. Wyd Medycyna Praktyczna Elliott P, Kesteloot H, Ael LJ i ws. Dietary hoshorus and blood ressure international study of macro- and micro-nutrients and blood ressure. Hyertension 2008, 51: Knyl K. Znaczenie jonu otasowego w stanach fizjologii i atologii układu sercowo-naczyniowego. Przew Lek 2006, 2: Macdonald JE, Struthers AD. What is the otimal serum otassium level in cardiovascular atients? J Am Coll Cardiol 2004, 43: Penniiaĭnen VA, Loatina EV, Tsyrlin VA. Effect of Na(+), K(+)-um inhibitors on the sensory ganglia neurite growth. Ross Fiziol Zh Im I M Sechenova 2008, 94(3): Sun W, Bużańska L, Domańska-Janik K i ws. Voltagesensitive and ligand-gated channels in differentiating neural stem like cells derived from the nonhematooietic fraction of human umbilical cord blood. Stem Cells 2005, 23: Dembińska-Kieć A, Naskalski JW (red.). Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Urban & Partner, Wrocław Elstgeest LE, Martens SE, Loriore E i ws. Does arenteral nutrition influence electrolyte and fluid balance in reterm infants in the first days after birth? PloS One 2010, 5 (3): 9033.

OCENA ROZWOJU PSYCHOMOTORYCZNEGO NIEMOWLĄT URODZONYCH PRZEDWCZEŚNIE W PIERWSZYM PÓŁROCZU ŻYCIA

OCENA ROZWOJU PSYCHOMOTORYCZNEGO NIEMOWLĄT URODZONYCH PRZEDWCZEŚNIE W PIERWSZYM PÓŁROCZU ŻYCIA YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2011. V.3. P. 269-276 УКРАЇНИ. 2011. Т.3. С. 269-276 УДК 159.925:618.39 OCENA ROZWOJU PSYCHOMOTORYCZNEGO NIEMOWLĄT URODZONYCH PRZEDWCZEŚNIE W PIERWSZYM

Bardziej szczegółowo

Wpływ masażu leczniczego na zmiany parametrów ciśnienia i tętna

Wpływ masażu leczniczego na zmiany parametrów ciśnienia i tętna Chrzan Hygeia Public S i ws. Health Wływ 204, masażu 49(3): leczniczego 07- na zmiany arametrów ciśnienia i tętna 07 Wływ masażu leczniczego na zmiany arametrów ciśnienia i tętna Imact of theraeutic massage

Bardziej szczegółowo

Analiza czynników wpływających na spożycie warzyw i owoców przez dzieci w wieku szkolnym

Analiza czynników wpływających na spożycie warzyw i owoców przez dzieci w wieku szkolnym Wolnicka Probl Hig K Eidemiol i ws. Analiza 2014, czynników 95(2): 389-393 wływających na sożycie warzyw i owoców rzez dzieci w wieku szkolnym 389 Analiza czynników wływających na sożycie warzyw i owoców

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO 0,9% Sodium Chloride Braun, 9 mg/ml, roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera Chlorek sodu Stężenia elektrolitów:

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza lek. Jacek Bujko 17 października 2014 Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza W diagnostyce laboratoryjnej uszkodzenia podwzgórza można stwierdzić cechy niedoczynności

Bardziej szczegółowo

Ocena poziomu wiedzy położnic na temat okresu połogu

Ocena poziomu wiedzy położnic na temat okresu połogu Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 4, 296-301, 2010 Ocena oziomu wiedzy ołożnic na temat okresu ołogu MARZENA KAŹMIERCZAK 1, GRAŻYNA GEBUZA 1, MAŁGORZATA GIERSZEWSKA 1 MAŁGORZATA

Bardziej szczegółowo

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia Kategoria, WITAMINY VITAMINS 1 Wiatminy ogólnie Vitamins, in general - witaminy pomagają w rozwoju wszystkich struktur organizmu; - witaminy pomagają zachować silny organizm; - witaminy są niezbędne dla

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek Instytut Sportu Zakład Biochemii Biochemiczne wskaźniki przetrenowania Przetrenowanie (overtraining)- długotrwałe pogorszenie się dyspozycji sportowej zawodnika, na skutek kumulowania się skutków stosowania

Bardziej szczegółowo

Część VI: Streszczenie Planu Zarządzania Ryzykiem

Część VI: Streszczenie Planu Zarządzania Ryzykiem Część VI: Streszczenie Planu Zarządzania Ryzykiem Produkty lecznicze: Kalii chloridum 0,15% + Natrii chloridum 0,9% Kabi, (1,5 mg + 9 mg)/ml, roztwór do infuzji Kalii chloridum 0,3% + Natrii chloridum

Bardziej szczegółowo

Wskaźnik smukłości a wysklepienie podłużne stóp studentów

Wskaźnik smukłości a wysklepienie podłużne stóp studentów 98 Hygeia Public Health 2014, 49(1): 98-102 a wyskleienie odłużne stó studentów Index of slenderness vs. longitudinal arch of students feet Ewa Puszczałowska-Lizis Instytut Fizjoteraii, Wydział Medyczny,

Bardziej szczegółowo

The Influence of Anxiety Induced by Conservative Dentistry Procedures on Occurrence of Cardiac Arrhythmia in Patients with Ischaemic Heart Disease

The Influence of Anxiety Induced by Conservative Dentistry Procedures on Occurrence of Cardiac Arrhythmia in Patients with Ischaemic Heart Disease 424 M. Madejczyk et al. race oryginalne Dent. Med. Probl. 2010, 47, 4, 424 429 ISSN 1644-387X Coyright by Wroclaw Medical University and Polish Dental Society Marlena Madejczyk 1, Andrzej Madejczyk 2,

Bardziej szczegółowo

SEMESTR LETNI 2014/2015 HARMONOGRAM ZAJEC KIERUNEK LEKARSKI ROK III PL

SEMESTR LETNI 2014/2015 HARMONOGRAM ZAJEC KIERUNEK LEKARSKI ROK III PL 3B 3A Grupa Data Godzina miejsce Przedmiot/tematyka Prowadzący czwartek 8.00-8.45 8.45-11.45 Mieszanki mlekozastępcze. Zaburzenia karmienia u dzieci. Cyrta 4 h Rozwój psychomotoryczny dziecka do 3 roku

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej 17 Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Tabela 17.1. Ocena stopnia zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej ph krwi tętniczej Równowaga kwasowo-zasadowa Stężenie jonu wodorowego (nmol/l) < 7,2 Ciężka kwasica

Bardziej szczegółowo

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07 Zmęczenie to mechanizm obronny, chroniący przed załamaniem funkcji fizjologicznych (wyczerpaniem) Subiektywne objawy zmęczenia bóle mięśni, uczucie osłabienia i wyczerpania, duszność, senność, nudności,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW NIEPOSIADAJĄCYCH OSOBOWOŚCI PRAWNEJ

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW NIEPOSIADAJĄCYCH OSOBOWOŚCI PRAWNEJ ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 667 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 40 2011 ADAM ADAMCZYK Uniwersytet Szczeciński WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW NIEPOSIADAJĄCYCH OSOBOWOŚCI

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Hipokaliemia. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. Hipokaliemia (1)

Hipokaliemia. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. Hipokaliemia (1) Hipokaliemia Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Hipokaliemia (1) Hipokaliemia stężenie potasu w surowicy krwi

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 10/2011 Nr 4(37) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stężenia letyny, adionektyny i insulinoodorność u dzieci urodzonych z hiotrofią wewnątrzmaciczną The Letin and Adionectin Concentrations

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO NATRIUM CHLORATUM 0,9 % FRESENIUS, 9 mg/ml, roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera 9,0 mg sodu chlorku

Bardziej szczegółowo

Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania.

Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania. Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania. M. Kęsiak, A. Stolarczyk, T. Talar, B. Cyranowicz, E. Gulczyńska Klinika Neonatologii ICZMP, kierownik kliniki

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Farmakologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Farmakologia S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod AF modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Farmakologia Obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia

A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia regulamin zajęć prowadzonych w Samodzielnej Pracowni Neurotoksykologii i Diagnostyki Środowiskowej A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia Opis przedmiotu kształcenia Nazwa modułu/przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Dzienne zapotrzebowanie 1 meq/kg/dobę 1 meq K + - 2,5cm banana Dzienne zapotrzebowanie osoby 70 kg = 30 cm banana 1 Prawidłowe wartości potasu w

Bardziej szczegółowo

PŁEĆ A ROZWÓJ FUNKCJONALNY DZIECI W WIEKU DO 2 LAT GENDER AND THE FUNCTIONAL DEVELOPMENT OF CHILDREN AGED 0 2 YEARS

PŁEĆ A ROZWÓJ FUNKCJONALNY DZIECI W WIEKU DO 2 LAT GENDER AND THE FUNCTIONAL DEVELOPMENT OF CHILDREN AGED 0 2 YEARS Nowiny Lekarskie 2012, 81, 4, 316 320 JULIA JAJOR PŁEĆ A ROZWÓJ FUNKCJONALNY DZIECI W WIEKU DO 2 LAT GENDER AND THE FUNCTIONAL DEVELOPMENT OF CHILDREN AGED 0 2 YEARS Katedra Fizjoterapii, Reumatologii

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Przybysz M. i inni Ocena jakości życia dzieci z cukrzycą tyu 1 Vol. 7/2008 Nr 2(23) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena jakości życia dzieci z cukrzycą tyu 1 Evaluation of the Quality

Bardziej szczegółowo

APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor)

APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor) APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor) W Polsce rodzi się około 24 000 wcześniaków z masą ciała poniżej 2500 g. W ciągu

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 187 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 187 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 187 SECTIO D 2004 Wydział Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu Akademii Medycznej w Lublinie Faculty of Nursing & Health Sciences,

Bardziej szczegółowo

Sole Mineralne. Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI

Sole Mineralne. Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI Sole Mineralne Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI Spis Treści 1. Co to są Sole Mineralne? 2. Rola Soli Mineralnych w Organizmie? 3. Co to są Mikro i Makroelementy? 4. Przyczyny niedoboru Soli

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 ml roztworu do infuzji zawiera: L-Izoleucyna... L-Leucyna... L-Walina...

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek.

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Klinka Kardiologii i Nefrologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Edyta Barnaś dr n. med. Edyta Barnaś

dr n. med. Edyta Barnaś dr n. med. Edyta Barnaś (1) Nazwa przedmiotu Opieka specjalistyczna w ginekologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa () Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Karta Opisu Przedmiotu

Karta Opisu Przedmiotu Politechnika Opolska Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Specjalność Forma studiów Semestr studiów Fizjoterapia Praktyczny Studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo-zasadowa i gospodarka wodno-elektrolitowa

Równowaga kwasowo-zasadowa i gospodarka wodno-elektrolitowa Równowaga kwasowo-zasadowa i gospodarka wodno-elektrolitowa H + HCO 3 - HCO 3 - Konieczne Na + lub K + Nerki Zakwaszenie moczu ph = pk + log [HCO 3- ] 0,03 x pco 2 Alkalizacja moczu ph = -log[h + ] CO

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Zaburzenia gospodarki kwasowozasadowej i ich znaczenie w nefrologii. Do oceny równowagi kwasowo zasadowej potrzebujemy: Gazometria (ph, CO 2 ) Biochemia surowicy krwi

Bardziej szczegółowo

wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn

wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn Wprowadzenie Magnez wystpuje we wszystkich tkankach i pynach ustrojowych, a znaczna cz znajduje si w tkance kostnej. Razem z wapniem

Bardziej szczegółowo

Biorytmy, sen i czuwanie

Biorytmy, sen i czuwanie Biorytmy, sen i czuwanie Rytmika zjawisk biologicznych określana jako biorytm przyporządkowuje zmiany stanu organizmu do okresowych zmian otaczającego środowiska. Gdy rytmy biologiczne mają charakter wewnątrzustrojowy

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU CECHA

KARTA PRZEDMIOTU CECHA KARTA PRZEDMIOTU CECHA OPIS PRZEDMIOTU INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu FIZJOLOGIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 3

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 3 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. FIZJOLOGIA ZWIERZĄT ANIMAL PHYSIOLOGY Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr Waldemar Szaroma Zespół dydaktyczny Dr hab. Grzegorz Formicki, Prof. UP Dr Agnieszka Greń Dr

Bardziej szczegółowo

Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE

Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE [H + ] M 10 0 Silnie kwaśne 10-1 10-2 10-3 10-4 10-5 10-6 10-7 10-8 ph Większość żywych komórek ma wąską tolerancję

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny w Łodzi Wydział Nauk o Zdrowiu Sylabus 2011/2012

Uniwersytet Medyczny w Łodzi Wydział Nauk o Zdrowiu Sylabus 2011/2012 Uniwersytet Medyczny w Łodzi Wydział Nauk o Zdrowiu Sylabus 2011/2012 1. Nazwa jednostki realizującej przedmiot (adres, telefon, e-mail): Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Katedra Diagnostyki Laboratoryjnej

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 718 722 Ewa Stefańska, Lucyna Ostrowska, Danuta Czapska, Jan Karczewski OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Zakład Higieny i Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

PRACA ORYGINALNA STRESZCZENIE

PRACA ORYGINALNA STRESZCZENIE PRACA ORYGINALNA Realizacja wytycznych odaży witamin D i K w oulacji niemowląt mieszkających w środowisku miejskim na Górnym Śląsku, w różnym czasie od ich wrowadzenia Imlementation of vitamins D and K

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Nietrzymanie moczu u kobiet a zaburzenia depresyjne

Nietrzymanie moczu u kobiet a zaburzenia depresyjne Nietrzymanie moczu u kobiet a zaburzenia deresyjne Urinary incontinence in women and deressive disorders Beata Ogórek-Tęcza 1, Aneta Pulit 2 1 Instytut Pielęgniarstwa i Położnictwa Collegium Medicum w

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski. podstawowy X

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski. podstawowy X SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Propedeutyka chorób dzieci Kod modułu LK.3.E.002 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

Bardziej szczegółowo

Rola położnej w opiece nad ciężarną, rodzącą, położnicą z cukrzycą Leokadia Jędrzejewska Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego Kraków 20 21 maja 2011r. Grażyna

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków.

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Katarzyna Mazur-Kominek Współautorzy Tomasz Romanowski, Krzysztof P. Bielawski, Bogumiła Kiełbratowska, Magdalena Słomińska-

Bardziej szczegółowo

Ocena wiedzy i świadomości osób po 50. roku życia w zakresie czynników ryzyka raka jelita grubego

Ocena wiedzy i świadomości osób po 50. roku życia w zakresie czynników ryzyka raka jelita grubego Family Medicine & Primary Care Review ; 7, : doi:./fmcr/ PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Ocena wiedzy i świadomości osób o. roku życia w zakresie czynników ryzyka raka jelita grubego Coyright by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Tajemnica magnezu (część pierwsza)

Tajemnica magnezu (część pierwsza) Tajemnica magnezu (część pierwsza) Magnez, wapń, potas i sód są podstawowymi jonami niezbędnymi do zachowania równowagi pomiędzy poszczególnymi fizjologicznymi procesami w organizmie. Odchylenia od prawidłowego

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

20 września 2013 r. EMA/564255/2013. 7 Westferry Circus Canary Wharf London E14 4HB United Kingdom

20 września 2013 r. EMA/564255/2013. 7 Westferry Circus Canary Wharf London E14 4HB United Kingdom 20 września 2013 r. EMA/564255/2013 Zawieszenie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego Numeta G13%E i wprowadzenie nowych działań służących zminimalizowaniu ryzyka stosowania produktu

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH ZAKŁAD PIELĘGNIARSTWA W GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWIE KATEDRY ZDROWIA KOBIETY Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 8 00-15 30 PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZEDMIOTU PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

WPŁYW STATUSU SPOŁECZNEGO NA SPOSÓB ŻYWIENIA I STYL ŻYCIA MIESZKAŃCÓW WARSZAWY W ŚREDNIM WIEKU BADANIE POL-MONICA BIS

WPŁYW STATUSU SPOŁECZNEGO NA SPOSÓB ŻYWIENIA I STYL ŻYCIA MIESZKAŃCÓW WARSZAWY W ŚREDNIM WIEKU BADANIE POL-MONICA BIS Nowiny Lekarskie 6, 75, 5, 443 448 ANNA WAŚKIEWICZ, ELŻBIETA SYGNOWSKA WPŁYW STATUSU SPOŁECZNEGO NA SPOSÓB ŻYWIENIA I STYL ŻYCIA MIESZKAŃCÓW WARSZAWY W ŚREDNIM WIEKU BADANIE POL-MONICA BIS SOCIOECONOMIC

Bardziej szczegółowo

Zapis pochodnej. Modelowanie dynamicznych systemów biocybernetycznych. Dotychczas rozważane były głownie modele biocybernetyczne typu statycznego.

Zapis pochodnej. Modelowanie dynamicznych systemów biocybernetycznych. Dotychczas rozważane były głownie modele biocybernetyczne typu statycznego. owanie dynamicznych systemów biocybernetycznych Wykład nr 9 z kursu Biocybernetyki dla Inżynierii Biomedycznej rowadzonego rzez Prof. Ryszarda Tadeusiewicza Dotychczas rozważane były głownie modele biocybernetyczne

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Ocena ryzyka nieprawidłowego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i pomoc rodzinie doświadczenia i rekomendacje Warszawa, 10 12 grudnia 2007 Ewa Helwich Klinika Neonatologii

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

6,00 g 6,40 g 10,27 g. 4,59 g 5,53 g 5,13 g 2,05 g 5,13 g 3,02 g 3,88 g 2,59 g 2,16 g 1,29 g 1,66 g 2,59 0,54 g. 0,37 g

6,00 g 6,40 g 10,27 g. 4,59 g 5,53 g 5,13 g 2,05 g 5,13 g 3,02 g 3,88 g 2,59 g 2,16 g 1,29 g 1,66 g 2,59 0,54 g. 0,37 g CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Aminomel Nephro roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1000 ml roztworu zawiera: L-izoleucyna L-leucyna L-lizyny octan (odpowiada

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka w pediatrii

Profilaktyka w pediatrii Profilaktyka w pediatrii dr n.med. Jolanta Meller Profilaktyka (gr) - zapobieganie niekorzystnym zjawiskom Zapobieganie zachorowaniom oraz stworzenie warunków do prawidłowego rozwoju pierwszorzędowa nieswoista

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Potassium Chloride 0,15% + Sodium Chloride 0,9% B. Braun, 1,5 g/l + 9,0 g/l, roztwór do infuzji Potassium Chloride 0,3% + Sodium Chloride

Bardziej szczegółowo

Analiza związku wybranych parametrów ciężarnych z wyselekcjonowanymi cechami urodzeń noworodków

Analiza związku wybranych parametrów ciężarnych z wyselekcjonowanymi cechami urodzeń noworodków ROZDZIAŁ XXIV ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 DOBROSTAN I SPOŁECZEŃSTWO Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk o Zdrowiu im. Piastów Śląskich we Wrocławiu University of Medicine in Wrocław AGNIESZKA STRAMA, MAŁGORZATA

Bardziej szczegółowo

138 Forum Bibl. Med. 2011 R. 4 nr 1 (7)

138 Forum Bibl. Med. 2011 R. 4 nr 1 (7) Dr Tomasz Milewicz, Barbara Latała, Iga Liińska, dr Tomasz Sacha, dr Ewa Stochmal, Dorota Pach, dr Danuta Galicka-Latała, rof. dr hab. Józef Krzysiek Kraków - CM UJ rola szkoleń w nabywaniu umiejętności

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Muzyka w medycynie jako składowa leczenia noworodków przedwcześnie urodzonych Music in medicine as a component of the treatment of premature infants

Muzyka w medycynie jako składowa leczenia noworodków przedwcześnie urodzonych Music in medicine as a component of the treatment of premature infants Muzyka w medycynie jako składowa leczenia noworodków wcześnie urodzonych Music in medicine as a comnent of the treatment of remature infants Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego, Wydział Medyczny

Bardziej szczegółowo

- szac. zapotrzebowanie O pok. naturalny

- szac. zapotrzebowanie O pok. naturalny Białko w żywieniu niemowląt i małych dzieci D. Gruszfeld Klinika Neonatologii, Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka IP CZD Plan Rola białka Skutki niedoboru białka Skutki nadmiaru białka Ocena zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Analiza czynników zwiększających ryzyko upadków wśród osób starszych mieszkających w środowisku domowym

Analiza czynników zwiększających ryzyko upadków wśród osób starszych mieszkających w środowisku domowym 46 Hygeia Public Health 215, 5(2): 46-41 Analiza czynników zwiększających ryzyko uadków wśród osób starszych mieszkających w środowisku domowym Analysis of factors increasing risk of falls among the elderly

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

Dostępy dożylne- pielęgnacja wkłucia Płynoterapia. KRYTERIA WYBORU DOSTĘPU ŻYLNEGO Odporność żyły na działanie podawanych do niej płynów i leków(osmolarność i ph) Przewidywany czas wlewu Stan układu żylnego

Bardziej szczegółowo

Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011

Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011 Ocena metaboliczna chorego w OIT Kurs Doskonalący Jak żywić w OIT Gdańsk 21 września 2011 Katarzyna Karwowska I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UM im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Po

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska przyrodniczego a występowanie alergii i astmy w Polsce wyniki ECAP

Stan środowiska przyrodniczego a występowanie alergii i astmy w Polsce wyniki ECAP 316 Artykuły Probl oryginalne Hig Eidemiol / 29, original 9(3): aers 316-321 Stan środowiska rzyrodniczego a wystęowanie alergii i astmy w Polsce wyniki ECAP The state of natural environment and the occurrence

Bardziej szczegółowo

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c.

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c. Pieczęć oddziału/kliniki Miejscowość, dnia... adres, tel./fax Analiza zgonu kobiety w okresie ciąŝy, porodu i połogu I. DANE OGÓLNE: 1. Imię i nazwisko matki :... 2. Data urodzenia:... Wiek:... 3. Miejsce

Bardziej szczegółowo

Fizjologiczne podstawy rekreacji ruchowej. Pod redakcją naukową Andrzeja Eberhardta

Fizjologiczne podstawy rekreacji ruchowej. Pod redakcją naukową Andrzeja Eberhardta Fizjologiczne podstawy rekreacji ruchowej Z ELEMENTAMI FIZJOLOGII OGÓLNEJ CZŁOWIEKA Pod redakcją naukową Andrzeja Eberhardta Warszawa 2008 RECENZENCI Prof. zw. dr hab. med. Krzysztof Klukowski (całość)

Bardziej szczegółowo

Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW)

Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW) Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW) Marek Szczepański Klinika Neonatologii i intensywnej Terapii Noworodka Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Interdyscyplinarna

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Wykłady R I / S I 14 R I / S II. Prof. zw. dr hab. n. med. Paweł Piotr Liberski Prowadzący Forma Nazwisko i imię prowadzącego

Liczba godzin Wykłady R I / S I 14 R I / S II. Prof. zw. dr hab. n. med. Paweł Piotr Liberski Prowadzący Forma Nazwisko i imię prowadzącego KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek Pielęgniarstwo Profil kształcenia Praktyczny Poziom realizacji Studia pierwszego

Bardziej szczegółowo