LABORATORIUM REOLOGICZNE PODSTAWY TECHNOLOGII POLIMERÓW ĆWICZENIE NR 6 WYTŁACZANIE I OCENA CHARAKTERYSTYKI MIESZANKI KAUCZUKOWEJ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LABORATORIUM REOLOGICZNE PODSTAWY TECHNOLOGII POLIMERÓW ĆWICZENIE NR 6 WYTŁACZANIE I OCENA CHARAKTERYSTYKI MIESZANKI KAUCZUKOWEJ"

Transkrypt

1 LABORATORIUM REOLOGICZNE PODSTAWY TECHNOLOGII POLIMERÓW ĆWICZENIE NR 6 WYTŁACZANIE I OCENA CHARAKTERYSTYKI MIESZANKI KAUCZUKOWEJ 1

2 1. Wstęp teoretyczny Wytłaczanie jest procesem ciągłego formowania mieszanek kauczukowych. Polega na uplastycznianiu mieszanki w układzie uplastyczniającym wytłaczarki a następnie przepychaniu go pod wpływem wytworzonego w tym układzie ciśnienia przez kanały głowicy wytaczarskiej, a w następnej kolejności na zestaleniu bądź utwardzeniu otrzymanej wytłoczyny. Uplastycznianie następuje w wyniku nagrzewania mieszanki przez układ nagrzewający cylindra wytłaczarki oraz w wyniku rozpraszania energii wewnątrz cylindra. Poprzez pojęcie wytłaczalność rozumiemy podatność tworzywa wytłaczanego na zmiany właściwości, struktury, kształtu i wymiarów, zachodzące w czasie procesu wytłaczania. Wytłaczanie należy do metod przetwórstwa o największym znaczeniu. Stanowi ona ponad 50% wytwarzanych tworzyw, których produkcja w 2008 roku przekroczyła 245 mln ton. Metodą wytłaczania produkuje się takie wyroby gumowe jak: węże, sznury o różnorodnych profilach, dętki, kable oraz wiele półproduktów, do których w pierwszym rzędzie należą bieżniki opon. Odpowiedni kształt wytłoczyny nadaje dysza głowicy wytaczarskiej, która jest skonstruowana z uwzględnieniem efektu Barusa i zjawisk skurczu. Mieszanki przeznaczone do wytłaczania muszą cechować się możliwie dużą plastycznością, zdolnością do zachowania kształtu wytłaczanego profilu oraz odpornością na podwulkanizację. Zdolność do zachowania kształtu nadaje się mieszankom poprzez dodatek kauczuków częściowo usieciowanych, regeneratu, faktysy oraz niektórych napełniaczy, np.: węglan magnezu. Odporność na podwulkanizację zapewnia odpowiedni dobór zespołu wulkanizującego lub wprowadzenie opóźniaczy wulkanizacji. Wytłaczarka ślimakowa, której istota została opatentowana przez M. Graya już w 1879 r. w Anglii, składa się z: Układu uplastyczniającego Układu napędowego (silnik o odpowiedniej mocy, przekazujący moment obrotowy przez przekładnie redukcyjną, wymuszający obrót ślimaka). Układu sterowania Układu formującego (głowica zakończona ustnikiem) Uplastycznianie tworzywa przetwarzanego jest jednym z najważniejszych zagadnień w przetwórstwie tworzyw. Jest głównym czynnikiem determinującym wydajność przetwórstwa. 2

3 Tworzywo po procesie uplastyczniania musi charakteryzować się określonymi parametrami, a zatem temperaturą, ciśnieniem, stopniem homogenizacji, prędkością ruchu oraz natężeniem przepływu. Układ uplastyczniający wytłaczarki spełnia następujące funkcje: Nagrzewanie - prowadzone w celu zapewnienia określonego przebiegu zmian stanów fizycznych przetwarzanego tworzywa, określanego temperaturą i jej fluktuacją Sprężanie - polega na wytwarzaniu w tworzywie zadanego przebiegu zmian ciśnienia, określanego wartością ciśnienia oraz jego pulsacją Mieszanie zapewniające homogenizowanie, a zatem ujednorodnienie składu i właściwości, głównie termicznych oraz mechanicznych, także ujednorodnienie struktury tworzywa przetwarzanego Transportowanie - przemieszczanie tworzywa przez układ z uzyskaniem na jego końcu wymaganej prędkości wypływu tworzywa z określonym natężeniem oraz ustaloną fluktuacją i pulsacją. Układ uplastyczniający może również spełniać funkcje pomocnicze, do których należą: odgazowanie, porowanie, polimeryzowanie oraz przebieg reakcji chemicznych pomiędzy składnikami tworzywa. Występują one w określonych przypadkach uplastyczniania oraz z różną intensywnością. Układy uplastyczniające można podzielić na: Układ ślimakowy ( jedno- lub wieloślimakowy) Układ bezślimakowy (głównie tłokowy, tarczowy, pierścieniowy, wirnikowy i planetarny) Układ mieszany (ślimakowo-tłokowy lub ślimakowo-tarczowy) Podstawowe znaczenie ma obecnie uplastycznianie ślimakowe. Układ taki zbudowany jest z : Zespołu mechanicznego, tworzonego przez cylinder i obracający się ślimak (bądź kilka ślimaków) umieszczony w cylindrze Zespołu nagrzewająco ochładzającego, który stanowią urządzenia sterująco regulujące oraz ewentualnie wentylatory Urządzeń pomocniczych np.: zaworów odgazowujących 3

4 Nagrzewnice, grzejniki oraz wentylatory umieszczone są na cylindrze, natomiast urządzenia sterująco regulujące znajdują się przeważnie w oddzielnej strefie. Tworzywo wprowadzane jest do układu ślimakowego z zasobnika, a następnie odprowadzane jest w stanie plastycznym do głowicy wytaczarskiej. Układ napędowy wytłaczarki musi spełniać poniższe wymagania: Duży moment obrotowy rozruchowy, który wynosi ok. 1,5 momentu znamionowego Dobra stabilność prędkości obrotowej ślimaka przy zmianie obciążenia od 0 do 100% Stałość bądź niewielkie zmiany momentu obrotowego w funkcji prędkości obrotowej Prosta obsługa, małe koszty zakupu i eksploatacji Ograniczenie maksymalnego momentu obrotowego w celu zabezpieczenie ślimaka przed ewentualnym uszkodzeniem Funkcje i budowa cylindra: Z funkcji jakie spełnia układ uplastyczniający wynikają wymagania, które powinien spełniać cylinder. Należą do nich: Odpowiednie ukształtowanie i struktura geometryczna powierzchni wewnętrznej i zewnętrznej Przenoszenie obciążeń wywołanych ciśnieniem uplastycznianego tworzywa oraz masą układu uplastyczniającego Odkształcanie w zakresie umożliwiającym właściwą współpracę ślimaka bądź ślimaków Odpowiednie przenoszenie ciepła w kierunku do i od tworzywa Ze względu na charakter powierzchni cylindra, wyróżniamy dwa podstawowe typy: rowkowane oraz gładkie (najczęściej spotykane). Rowki zewnętrzne są prostopadłe do osi cylindra lub są śrubowe o dużej stromości i służą do przepływu czynnika chłodzącego, którym może być powietrze bądź woda. Rowki umieszczone są na początku cylindra na długości około 3D. Rowkowanie powierzchni cylindra wpływa na większą efektywność zbierania tworzywa z zasobnika i wprowadzania do kanału ślimaka. Zwiększa się w tym 4

5 przypadku tarcie i ciśnienie w strefie zasilania, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia natężenia przepływu tworzywa w układzie uplastyczniającym. Strefę rowkowaną należy intensywnie chłodzić, ponieważ w wyniku zwiększonego tarcia tworzywo wytłaczane mogłoby ulec przedwczesnemu uplastycznieniu. Układy uplastyczniające zawierające cylindry rowkowane odznaczają się znaczną intensywnością procesu transportu. Wytłaczarki z takimi cylindrami posiadają również wady, do których należy zwiększone zużycie energii (wymagają one silniejszego napędu). Ponadto ze względu na dużą prędkość transportową, mogą wystąpić problemy z pełnym uplastycznieniem, jak również odpowiednią homogenizacją materiału. Najważniejsze funkcje jakie pełni ślimak: Konstrukcja ślimaka ma decydujące znaczenie w przetwórstwie tworzyw. Ślimak musi w sposób prawidłowy spełniać następujące funkcje: Równomierny transport tworzywa Plastyfikację i homogenizację stopionej masy Utrzymanie zadanej temperatury przy wytworzonym ciśnieniu i natężeniu przepływu Geometria ślimaka zależy od rodzaju tworzywa, charakterystyki płynięcia, lepkości uplastycznionego tworzywa oraz współczynnika tarcia granulatu. Ślimaki w układach jednoślimakowych dzieli się ogólnie na ślimaki klasyczne, niekonwencjonalne oraz specjalne. Ślimaki klasyczne mają kanał śrubowy ciągły wzdłuż całej długości części roboczej. Różnią się między sobą elementami geometrycznymi. Ślimaki specjalne zaopatrzone są w specjalnej konstrukcji elementy, które intensyfikują proces ścinania i mieszania w układzie uplastyczniającym. Natomiast ślimaki niekonwencjonalne odznaczają się tym, że na części długości roboczej mają odcinki kanału nieśrubowego klasycznego, nieciągłego bądź ciągłego. Obecnie coraz częściej używa się ślimaków łączących rozwiązania ślimaków specjalnych i konwencjonalnych. Klasyczny ślimak w układzie jednoślimakowym podzielony jest umownie na 4 podstawowe strefy (Rys. 1): 5

6 Rys. 1. Schemat ślimaka klasycznego z zaznaczeniem poszczególnych stref: I- zasypu; II- zasilania; III- przemiany (sprężania); IV- dozowania Strefę zasypu, o długości (1,5 2)D (D-średnica zewnętrzna ślimaka) tworzy część ślimaka, która znajduje się bezpośrednio pod otworem wysypowym zasobnika tworzywa. W tej strefie następuje przyjęcie przez ślimak tworzywa wejściowego, przeważnie w kształcie granulek lub proszku, poprzez możliwie całkowite wypełnienie tworzywem obszaru między zwojami ślimaka, zwanego kanałem śrubowym ślimaka. Strefa ta nie zawsze jest wydzielana i bywa łączona ze strefą zasilania. Kolejna strefa, strefa zasilania, o długości przeważnie (4 15) D, rozpoczyna się w miejscu zamkniętym na całym obwodzie cylindra. W tej części wytłaczarki tworzywo ma taką samą postać i kształt, jak w strefie zasypu, ale ulega głownie nagrzewaniu, sprężaniu i transportowi, w wyniku czego w tworzywie zachodzą przemiany. Zdolność transportowania materiału, zależy od: - objętości kanału między zwojami ślimaka w tej strefie, - liczby obrotów, - współczynnika zapełnienia kanału, - współczynnika tarcia tworzywa o cylinder i ślimak. W części poprzecznej przekroju kanału ślimaka tworzywo przechodzi w stan plastyczny zaczyna się w tym miejscu następna strefa ślimaka zwana strefą przemiany. Ma ona długość przeważnie (5 10) D. W tej strefie rośnie udział tworzywa w stanie plastycznym w miarę jego transportowania, zwiększa się również udział tworzywa w stanie ciekłym. W momencie, gdy w całym przekroju poprzecznym kanału tworzywo jest w stanie plastycznym bądź ciekłym, rozpoczyna się strefa dozowania. Zadaniem tej strefy (długość porównywalna ze strefą przemiany) jest przede wszystkim ostateczne przeprowadzenie 6

7 resztek tworzywa w stan plastyczny bądź ciekły (mogły tego stanu nie osiągnąć wcześniej), dalsza homogenizacja oraz nadanie i ustabilizowanie parametrów tworzywa opuszczającego układ. Strefy II, II oraz IV przechodzą jedna w drugą w sposób ciągły. Często zdarza się, że granice między nimi są słabo zaznaczone. Ślimak jest charakteryzowany głównie następującymi elementami geometrycznymi: Stosunkiem długości części roboczej do średnicy zewnętrznej L/D; wartość ta zawiera się w przedziale 3 35 Głębokością h kanału śrubowego; wynosi ona na ogół (0,05 0,3) D i jest największa w strefie zasypu, a najmniejsza na końcu strefy dozowania Szerokością b kanału śrubowego Skokiem t linii śrubowej zwoju; ma ona najczęściej wartość (0,8 1,2) D Stromością γ s linii śrubowej zwoju Kątem pochylenia α linii śrubowej, który jest zależny od h Szerokością e grzbietu zwoju; na ogół e = (0,06 0,1) D Krotnością i zwojów; zazwyczaj = 1, ale można spotkać ślimaki wielozwojowe, np.: dwuzwojowe Szczeliną s pomiędzy grzbietem zwoju i powierzchnią wewnętrzną cylindra przetwórczego Redukcją objętości kanałów; redukcja całkowita jest stosunkiem objętości zwoju na początku strefy zasilania do odpowiadającej objętości zwoju na końcu strefy dozowania i wynosi na ogół 1,3 5 dla tworzyw termoplastycznych i 1,0 1,5 dla tworzyw utwardzalnych Otworem wzdłużnym o średnicy przeważnie (0,25 0,35) D Wymaganą redukcję objętości kanału, która wynika z kompensacji objętości tworzywa wskutek zmiany jego stanu fizycznego i właściwego sprężania można osiągnąć poprzez zmniejszenie skoku linii śrubowej zwoju bądź wysokości zwoju. Ze względu na tańsze oraz prostsze wykonanie ślimaka, częściej stosuje się ślimak o stałym skoku i zmniejszającej się wysokości zwoju. 7

8 Kształty ślimaków Z uwagi na to, że różne gatunki i rodzaje mieszanek kauczukowych wymagają odpowiednio różnych parametrów procesu przetwórczego, istnieje duża różnorodność rozwiązań konstrukcyjnych, a także wymiarów i kształtów ślimaka (rys. 2), co pozwala zapewnić wymagane warunki dla procesów mieszania, uplastyczniania i sprężania przetwarzanych materiałów. Rys. 2. Przykłady niektórych kształtów ślimaków Układ formujący Układ ten stanowi głowica wytłaczarska. Na jej końcu umieszczona jest dysza o odpowiednim kształcie, która nadaje uplastycznionemu tworzywu żądany kształt (pręta, folii, rury bądź innego dowolnego profilu) i wymiary w przekroju poprzecznym przy uwzględnieniu efektu Barusa oraz zjawiska skurczu. Na skutek efektu Barusa przekrój poprzeczny wytłoczyny nie jest równy przekrojowi poprzecznemu wylotu dyszy. Wzorów do obliczeń użytecznych w praktyce inżynierskiej dotychczas ciągle brak i z tego powodu 8

9 przekrój poprzeczny dyszy podczas projektowania głowicy jest kształtowany wstępnie, a następnie po wykonaniu głowicy podlega korekcji, w próbach bezpośrednio z danym tworzywem na określonej wytłaczarce. Wymaga to pewnego trudu, gdy przekrój ten nie jest kołowy (rys. 3), natomiast wytłoczynie stawiane są duże wymaganie co do dokładności wymiarów, kształtu i położenia. Coraz częściej stosuje się jednak projektowanie głowic, w tym dysz, ze wspomaganiem komputerowym. Rys. 3. Przekrój poprzeczny: a). dyszy, b). wytłoczyny, c). dyszy do wytłaczania prętów z PVC modyfikowanego twardego o wymiarach nominalnych 4x6 mm Na rys. 4 przedstawiona została przykładowa wytłaczarka jednoślimakowa do tworzyw termoplastycznych z zamocowanym na niej narzędziem. Ślimak (1) wykonuje tylko ruch obrotowy, który jest przekazywany z silnika elektrycznego (7) poprzez przekładnię pasową (8), przekładnię do bezstopniowej regulacji obrotów (6) oraz układ kół zębatych (4). W celu łatwiejszej kontroli temperatury procesu jest on czasami (w przypadku ślimaków o dużej średnicy) wewnątrz drążony, by można go było chłodzić (5) wodą lub sprężonym powietrzem. Łożysko (3) przenosi obciążenie osiowe powstające w wyniku ciśnienia panującego w układzie ślimakowym. W celu zapobieżenia zlepianiu się granulek tworzywa w zasobniku (2) (co może wpłynąć na trudności z pobieraniem tworzywa przez ślimak) oraz aby ciepło z układu uplastyczniającego nie przenosiło się do układu napędowego, cylinder w okolicy zasobnika jest chłodzony wodą (9). Wentylatory (10) ułatwiają sterowanie procesami cieplnymi w układzie ślimakowym. Z przeciwnej strony układu ślimakowego w stosunku do układu napędowego znajduje się narzędzie głowica wytłaczarska (12). Istotnym elementem 9

10 głowicy jest filtr tworzywa (11) i dysza (13), która bezpośrednio nadaje wytłoczynie żądany kształt i wymiary w przekroju poprzecznym przy uwzględnieniu efektu Barusa i zjawiska skurczu. Rys. 4 Wartość liczbowa efektu Barusa bywa określana różnymi wzorami w zależności od przyjętej konwencji i możliwości pomiarowych. Całkowita, skorygowana wartość liczbowa efektu Barusa składa się z następujących efektów składowych: rozszerzenia newtonowskiego (gwałtowne zmniejszenie ciśnienia w chwili wypływu wytłoczyny z otworu formownika), rozszerzenia sprężystego (resztkowa elastyczność mieszanki gumowej), rozszerzenia niesprężystego (dekompresja związana z pewną ściśliwością mieszanki) 10

11 rozszerzenia relaksacyjnego (powrót do stanu nieuporządkowanego po pewnej orientacji makrocząsteczek kauczuku w wyniku przepływu przez długi kanał formownika). Skurcz przetwórczy odgrywa dużą rolę w procesie wytłaczania. Zwany jest skurczem wytłaczarskim. Jest to zmniejszenie objętości lub wymiarów wytworu z tworzywa w stosunku do objętości lub odpowiadających wymiarów gniazda formującego narzędzia przetwórczego, zachodzące podczas końcowej fazy procesu przetwórstwa i w określonym czasie po jego zakończeniu. Wartość skurczu uzależniona jest od rodzaju tworzywa. Większe wartości skurczu pierwotnego wzdłużnego w przypadku tworzyw termoplastycznych krystalicznych w odniesieniu do bezpostaciowych wynikają ze zjawiska gęstszego upakowania makrocząsteczek struktury krystalicznej, zachodzące w trakcie procesu krystalizacji. Podział wytłaczarek ze względu na ilość zamieszczonych w niej ślimaków: Wytłaczarki jednoślimakowe wieloślimakowe klasyczne szybkobieżne dwuślimakowe 3 ślimakowe przeciwbieżne współbieżne Bez centralnego ślimaka Z centralnym ślimakiem Największe zastosowanie w przetwórstwie tworzyw homogenicznych zyskały wytłaczarki jednoślimakowe, ze względu na niewielką cenę. Wytłaczarki dwuślimakowe przeciwbieżne, ze względu na małe prędkości obrotowe ślimaków i niewielkie siły ścinające występujące w układzie uplastyczniającym, mają zastosowanie przede wszystkim w przetwórstwie tworzyw o niskiej stabilności termicznej, jak kauczuki bądź PVC. Wytłaczarki dwuślimakowe współbieżne, które pracują przy znacznie wyższych prędkościach obrotowych niż jednoślimakowe, generują więcej energii cieplnej w wyniku rozpraszania energii mechanicznej, wymagają większych nakładów finansowych. Stosowane są głównie w bezpośrednim wytwarzaniu gotowych półwyrobów tworzyw modyfikowanych i kompozytów polimerowych. Podział głowic: Ze względu na kierunek przepływu tworzywa w głowicy 11

12 Kątowe (krzyżowe) Liniowe (proste) Ze względu na kształt przekroju poprzecznego dyszy: Prostokątny (do wytłaczania płyt i folii płaskich) Pierścieniowy (do wytłaczania rur, folii rękawowych) Kołowy (do wytłaczania prętów) Dowolny (do wytłaczania np.: ram okiennych) Konstrukcja głowicy, bez względu na jej przeznaczenie, powinna spełniać ogólne wymagania, gwarantujące prawidłowy proces kształtowania wytworu. Należą do nich przede wszystkim: Możliwość prowadzenia procesu wytłaczania z jak największym natężeniem przepływu Zapewnienie odpowiedniego przepływu tworzywa w kanałach przepływowych, tak by w efekcie uzyskać pożądany kształt oraz wymiary wytwarzanej wytłoczyny Cechy geometryczne oraz ukształtowanie kanałów przepływowych głowicy powinny wykluczać sytuację, w której tworzone są strefy zastoju tworzywa oraz zapewniać dostatecznie duży opór podczas jego przepływu, wytwarzając odpowiednie ciśnienie na czole ślimaka oraz zapewniając właściwe mieszanie a także homogenizację, jak również stabilizację ciśnienia na wysokim poziomie Nadanie wymaganego ciężaru głowicy i zawartości jej konstrukcji, ze względu na wymaganą stabilność termiczną Zabezpieczenie powierzchni kanałów przepływowych głowicy przed agresywnym działaniem tworzyw umożliwienie regulacji natężenia wypływu tworzywa z dyszy głowicy, w momencie gdy występuje konieczność wpływania na zalecane warunki procesu wytłaczania (w szczególności na warunki w głowicy wytłaczarskiej) Warunki wytłaczania Do podstawowych warunków wytłaczania należą przede wszystkim: Rozkład temperatury tworzywa wzdłuż długości układu uplastyczniającego i głowicy Ciśnienie tworzywa przed głowicą 12

13 Zależą one nie tylko od rodzaju wytłaczanego tworzywa, ale również od rozwiązania konstrukcyjnego układu uplastyczniającego, głowicy oraz od rodzaju wytłoczyny. Warunki wytłaczania podaje się w postaci wykresów rozkładu temperatury cylindra i głowicy wzdłuż ich długości bądź w formie zestawień tabelarycznych. Natężenie przepływu tworzywa podczas wytłaczania wydajność wytłaczania- zależy od wielu czynników, ale największe znaczenie ma zależność od średnicy zewnętrznej ślimaka lub ślimaków i do ich prędkości obrotowej. Ze średnicą zewnętrzną ślimaka bądź ślimaków jest związana większość elementów geometrycznych układu uplastyczniającego wytłaczarek. Natomiast prędkość obrotowa należy do podstawowych wielkości nastawianych na wytłaczarce. Wydajność zależy także od rodzaju tworzywa wytłaczanego i od rodzaju otrzymanej wytłoczyny, np.: dla ślimaka o średnicy 90 mm w przypadku wytłaczania z rozdmuchiwaniem folii PE-LD wynosi do kg/h, folii PE-HD kg/h, a przypadku wytłaczania płytt z PS wynosi do kg/h. Podstawowe znaczenie w procesie wytłaczania ma zależność objętościowego natężenia przepływu tworzywa z układu uplastyczniającego od spadku ciśnienia w strefie dozowania (zwana charakterystyką strefy dozowania układu uplastyczniającego) rozpatrywana łącznie z tą samą zależnością odniesioną do dyszy głowicy wytaczarskiej (charakterystyka dyszy głowicy wytaczarskiej). Charakterystyki te tworzą łącznie charakterystykę procesu wytłaczania. Natomiast punkt przecięcia obu charakterystyk nazywa się punktem pracy wytłaczarki. 13

14 Poniżej przedstawione zostały główne problemy, które mogą pojawić się w trakcie procesu wytłaczania oraz metody zapobiegania ich występowaniu: Objawy i przyczyny Chropowata powierzchnia Niedostateczna plastyczność Za niska temperatura mieszanki Zapobieganie Przedłużyć czas uplastyczniania mieszanki, zwiększyć napełnienie, podwyższyć temperaturę mieszanki przez wstępne podgrzewanie na walcarce, zmniejszyć chłodzenie wytłaczarki, podgrzać formownik Zła dyspersja składników Lokalna podwulkanizacja Nadmierne zwiększenie wymiarów po wyjściu z formownika Nadmierna elastyczność, tzw. Nerw Za niska temperatura Porowatość Mieszanka zbyt miękka Temperatura wytłaczania zbyt wysoka Niedostateczne ciśnienie w wytłaczarce Niewłaściwy skład mieszanki Wilgoć Poprawić dyspersję składników Zmienić zespół wulkanizujący, wprowadzić opóźniacze wulkanizacji Zwiększyć napełnienie mieszanki, przedłużyć czas uplastycznienia Zmniejszyć chłodzenie wytłaczarki, podgrzewać mieszankę na walcarce podgrzewanej Skrócić okres uplastycznienia kauczuku, zasilać wytłaczarkę na zimno, zwiększyć twardość mieszanki Zwiększyć intensywność chłodzenia wytłaczarki Zastosować wytłaczarkę o innej konstrukcji Wyeliminować lotne składniki mieszanki Suszyć składniki mieszanki, podwyższać temperaturę przerobu w czasie wykonania mieszanki, wprowadzić do mieszanki tlenek wapnia 14

15 Deformacja profili (siadanie) Niewłaściwy skład mieszanki Zwiększyć lepkość mieszanki, zwiększyć szybkość chłodzenia wytłaczanego profilu, wulkanizować w talku lub w wodzie, zmienić skład mieszanki, wprowadzić faktysę Wytłaczarka zbyt gorąca Zwiększyć intensywność chłodzenia wytłaczarki Rodzaje wytłaczania Proces wytłaczania ze względu na sposób dostarczania ciepła koniecznego do uplastycznienia tworzywa w układzie uplastyczniającym można podzielić na wytłaczanie konwencjonalne lub autotermiczne. Wytłaczanie autotermiczne jest to proces wytłaczania bez grzejników w układzie uplastyczniającym wytłaczarki. Strumień ciepła generowany jest wskutek tarcia tworzywa. Tego typu wytłaczanie stosowane jest w przemyśle głównie do wytłaczania z rozdmuchiwaniem folii polietylenowej. Natomiast proces konwencjonalnego wytłaczania przebiega z zastosowaniem grzejników, zazwyczaj elektrycznych, mocowanych na cylindrze układu uplastyczniającego wytłaczarki, częściowo nagrzewających pośrednio tworzywo wytłaczane. Kolejny podział odnosi się do struktury otrzymanej wytłoczyny, która może być lita bądź porowata- wytłaczanie porujące oraz wytłaczanie porujące z rozciąganiem. Ponadto wyróżniamy wytłaczanie: Powlekające Wytłaczanie ze spawaniem Wytłaczanie z natryskiwaniem Z rozdmuchiwaniem Wytłaczanie z napełnianiem włóknem długim Wytłaczanie z wypełnianiem Wytłaczanie ruchome Wytłaczanie do formy Współwytłaczanie Współwytłaczanie magnetyczne Z granulowaniem 15

16 Wyróżnić można również wtryskiwanie z wytłaczaniem. Proces technologiczny wtryskiwania z wytłaczaniem stosuje się do otrzymywania wytworów składających się z części wtryskiwanych i wytłaczanych, integralnie ze sobą związanych. Odbywa się on w liniach technologicznych łącznie z jeszcze innymi procesami np.: otrzymywanie tub z PE jako opakowań. Wytłaczanie porujące Proces wytłaczania zintegrowanego, podczas którego otrzymuje się wytłoczynę porowatą z tworzywa zawierającego porofor. Rozróżnia się dwie główne metody wytłaczania porującego, a mianowicie wytłaczanie porujące swobodne, w którym wytłoczyna porowata jest ochładzana z małą intensywnością oraz wytłaczanie porujące wymuszone, gdzie wytłoczyna porowata jest ochładzana z dużą intensywnością. W pierwszym przypadku powstaje wytłoczyna porowata integralnie, natomiast w drugim- porowata strukturalnie. Rys. 5. Przebieg ciśnienia wzdłuż układu uplastyczniającego (1) i głowicy wytaczarskiej (2): a tworzywa, b gazu Wytłaczanie porujące z rozciąganiem Proces wytłaczania wytłoczyny porowatej w kształcie taśmy i formowanie ostateczne wytworu użytkowego poprzez rozciąganie próżniowe. Stanowi pospolitą metodę wytwarzania pojemników do produktów spożywczych, w tym do napoi gorących. 16

17 Wytłaczanie powlekające Proces wytłaczania łącznego służący do powlekania tworzywa różnych kształtowników, przede wszystkim przewodów i kabli elektrycznych oraz telekomunikacyjnych, jak również drutów, prętów, rur, taśm. Rozróżnia się wytłaczanie powlekające próżniowe oraz ciśnieniowe. Rys. 6. Zasada wytłaczania powlekającego a). próżniowego, b). ciśnieniowego; 1 końcówka głowicy wytaczarskiej, 2 kształtownik powlekany, 3 prowadnica kształtownika, 4 tworzywo powlekające, 5 kierunek ruchu kształtownika w procesie wytłaczania powlekającego Wytłaczanie ze spawaniem Proces wytłaczania, w którym tworzywo wytłaczane spełnia rolę uplastycznionego pręta spawalniczego, wprowadzanego do rowka spawalniczego. Rozróżnia się wytłaczanie ze spawaniem mechaniczne przewoźne (rys. 7 a) i mechaniczne ręczne przenośne (rys. 7 b). a). b). 17

18 Rys. 7. Wytłaczanie ze spawaniem: a). schemat wytłaczania ze spawaniem mechanicznym przewoźnym; 1- wytłaczarka, 2 wąż tworzywa wytłaczanego ogrzewany elektrycznie, 3 wąż powietrza sprężonego ogrzewany elektrycznie, 4 palnik elektryczny, 5 elementy spawane, 6 dmuchawa powietrza, 7 głowica spawalnicza, 8 przewody elektryczne do zasilania palnika, dmuchawy i węży, b). wygląd wytłaczania ze spawaniem mechanicznym ręcznym przenośnym (Munsch) Wytłaczanie z natryskiwaniem Proces wytłaczania wytłoczyny w kształcie rury, połączone z procesem nanoszenia natryskowego, zazwyczaj cienkiej warstwy tworzywa ślizgowego będącego w stanie ciekłym na powierzchnię wewnętrzną rury, często ulegającego polimeryzacji, w celu przede wszystkim zmniejszenia oporów podczas wciągania do rury elementów konstrukcyjnych, na przykład kabli optotelekomunikacyjnych (rys. 8 ). Rys. 8. Schemat wytłaczania z natryskiwaniem: 1 fragment końcowy głowicy wytaczarskiej, 2 rura wytłaczana, 3 deflektor, 4 zbiornik tworzywa natryskiwanego, 5 przewód z powietrzem sprężonym, 6 fragment urządzenia kalibrującego, 7 kierunek ruchu rury wytłaczanej 18

19 Wytłaczanie z rozdmuchiwaniem Wytłaczanie z rozdmuchem swobodnym Proces wytłaczania w kształcie rury cienkościennej i jej rozciąganie w kierunku poprzecznym, rozdmuchanie za pomocą powietrza o nieznacznym ciśnieniu i rozciąganie w kierunku wzdłużnym. Rozróżnia się wytłaczanie z rozdmuchiwaniem pionowo w górę (rys.9), pionowo w dół oraz poziomo. Każde z nich może być jednostopniowe natychmiastowe lub dwustopniowe zachodzące w pewnej odległości od jednostopniowego po ponownym nagrzaniu wytłoczyny. Stanowi powszechnie stosowaną metodę otrzymywania folii rurowej w postaci folii płaskiej zdwojonej. Rys. 9. Schemat wytłaczania z rozdmuchiwaniem swobodnym: 1 ślimak, 2 cylinder, 3 tworzywo wytłaczane, 4 folia, 5 korpus głowicy wytaczarskiej, 6 doprowadzenie jednorazowe powietrza rozdmuchującego, 7 kierunek rozciągania wzdłużnego folii Poniżej przedstawiona została linia technologiczna wytłaczania z rozdmuchiwaniem swobodnym. Stanowi ją układ roboczy liniowy ustawiony według kolejności wykonywanych operacji technologicznych wytłaczania. Największe znaczenie ma linia technologiczna pionowa w górę. 19

20 Wytłaczanie z rozdmuchiwaniem nieswobodnym Proces wytłaczania wytłoczyny w kształcie uplastycznionego węża grubościennego, zamknięcie jego odcinka w formie wytłaczarsko-rozdmuchowej i rozdmuchanie sprężonym powietrzem aż do wypełnienia gniazda formy (rys. 10a). Może odbywać się jako 20

21 jednoetapowe oraz dwuetapowe. Stanowi powszechnie stosowaną metodę otrzymywania pojemników o średnich rozmiarach (rys. 10b). Rys. 10a. Schemat wytłaczania z rozdmuchiwaniem nieswobodnym jednoetapowym od dołu: I). wytłaczanie, II). rozdmuchiwanie; 1 wytłoczona rura grubościenna, 2 końcówka dyszy głowicy wytaczarskiej, 3 podzespoły ruchowe formy rozdmuchowej, 4 trzpień rozdmuchujący, 5 - pojemnik b). Rys. 10b. Wygląd pojemników o średnich rozmiarach otrzymanych za pomocą wytłaczania z rozdmuchiwaniem nieswobodnym (Automa) 21

22 Wytłaczanie z napełnianiem włóknem długim Proces wytłaczania dwuślimakowego współbieżnego, w którym otrzymuje się wytłoczynę napełnioną włóknem długim, głównie w postaci rowingu. Włókna wprowadza się bezpośrednio do wytłaczarki na początku strefy dozowania. Oznacza się je skrótem TSE. Rozróżnia się wytłaczanie z napełnieniem włóknem długim w układzie liniowym (rys. 11a) lub układzie kątowym (rys. 11b). W drugim rozwiązaniu odbywa się ze wspomaganiem pompowaniem za pomocą pompy śrubowej, którego głównym zadaniem jest stabilizacja procesu. wytłoczyna wytłoczyna Rys. 11. Schemat w rzucie poziomym wytłaczania z napełnianiem włóknem długim w układzie: a). liniowym, b). kątowym. Wytłaczanie z wypełnianiem Proces wytłaczania z rozdmuchiwaniem nieswobodnym jednoetapowym, wypełnianie cieczą otrzymanego pojemnika o pojemności od 50 ml do 10 litrów, a następnie jego zamykanie. Ten proces wytłaczania znalazł szerokie zastosowanie w warunkach sterylnych do płynów farmakologicznych oraz w warunkach aseptycznych do napojów zimnych. 22

23 Wytłaczanie ruchome Proces wytłaczania, gdzie ruch liniowy wykonuje linia technologiczna wytłaczania, umieszczona na konstrukcji przemieszczającej się liniowo, natomiast wytłoczyna nie wykonuje żadnego ruchu technologicznego. Stosowane najczęściej do wytwarzania rur dużej średnicy w warunkach terenowych, wprowadzanych bezpośrednio do wykopu lub wody. Wytłaczanie do formy Proces wytłaczania, w którym wytłoczyna po opuszczeniu głowicy wytaczarskiej jest wprowadzana bezpośrednio do podłużnego gniazda formującego formy zamykanej. Służy do wytwarzania elementów długich o dużym przekroju poprzecznym. Współwytłaczanie Wytłaczanie za pomocą którego otrzymuje się wytłoczynę wielotworzywową, z jednoczesnym użyciem wielu wytłaczarek i jednej głowicy współwytłaczarskiej. Liczba tworzyw wynosi przeważnie od 2 do 7 i jest równa liczbie użytych wytłaczarek (rys. 12). a). 23

24 b). Rys. 12. Współwytłaczanie: a). schemat współwytłaczania sześciotworzywowego butelki (Bekum), b). fragment linii technologicznej współwytłaczania trójtworzywowego z rozdmuchiwaniem folii (Windmoller & Holscher) Współwytłaczanie magnetyczne Współwytłaczanie, podczas którego jednemu z elementów składowych współwytłoczyny nadaje się ściśle określone właściwości magnetyczne. Stosowane głównie do rur. Poniżej przedstawiona została linia technologiczna współwytłaczania magnetycznego którą stanowi układ roboczy ustawiony zgodnie z kolejnością wykonywanych operacji technologicznych współwytłaczania magnetycznego. 24

25 Rys. 13. Wytłaczanie z granulowaniem Jednoczesne wytłaczanie od kilkunastu do kilkudziesięciu żyłek kołowych o średnicy na ogół od 3 do 5 mm i poddaniu ich cięciu obrotowemu nieswobodnemu, na odcinki o długości porównywalnej ze średnicą, do otrzymania granulatu. Wytłaczanie z granulowaniem może odbywać się na ciepło lub na zimno, oraz z zastosowaniem jako czynnika chłodzącego wody bądź powietrza sprężonego. Rozróżnia się linię technologiczną wytłaczania z granulowaniem na ciepło oraz na zimno. Zarówno w jednym jak i drugim przypadku stosuje się jako czynnik chłodzący stanowi woda lub powietrze. 25

26 Rys Cel ćwiczenia Zapoznanie się z działaniem i obsługą wytłaczarki firmy Brabender, zjawiskami towarzyszącymi procesowi wytłaczania oraz metodami oceny wytłaczania i jakości wytłoczonego profilu mieszanki kauczukowej. 3. Wykonanie ćwiczenia Ćwiczenie należy wykonywać pod bezpośrednim nadzorem prowadzącego! 3.1 Włączyć stację bazową Lab Station, ekstruder wytłaczarkę oraz komputer z zainstalowanym oprogramowaniem sterującym aparaturą pomiarową (Program WinExt ). 3.2 Otworzyć zawór doprowadzający wodę do chłodzenia części roboczej ekstrudera. 3.3 W programie WinExt wprowadzić dane dotyczące badanego materiału, temperatury prowadzonego procesu, prędkości obrotowej ślimaka (dane otrzymane przez prowadzącego ćwiczenie). 26

27 3.4 Poczekać do momentu ustalenia się zadanej temperatury komory roboczej wytłaczarki. 3.5 Wcześniej przygotowaną mieszankę kauczukową (około 300 g) pociąć na paski o szerokości ok. 2 cm. 3.6 Po ustaleniu się odpowiedniej/żądanej temperatury ekstrudera przystąpić do wykonywania pomiarów, w tym celu paski mieszanki kauczukowej podawać równomiernie do wytłaczarki. 3.7 Po wytłoczeniu ekstrudatu o długości ok. 20 cm włączyć stoper i co 15 sekund odcinać kawałki wytłoczonej mieszanki, mierząc ich długość. Wytłoczyć minimum 5 jednakowych odcinków mieszanki kauczukowej. 3.8 Zważyć wytłoczone odcinki mieszanki kauczukowej. 3.9 Zmierzyć długości wytłoczonych odcinków mieszanki po upływie 2 godzin Po zakończeniu prowadzonego procesu wyłączyć program WinExt, komputer, wytłaczarkę oraz stację bazową Dokładnie wyczyścić wytłaczarkę. 4. Sprawozdanie Sprawozdanie musi zawierać: 1. Wstęp teoretyczny. 2. Cel przeprowadzonego ćwiczenia. 3. Główne elementy składowe aparatury pomiarowej. 4. Skład mieszanki kauczukowej użytej w ćwiczeniu. 5. Wartości temperatury zmierzonej w komorze ślimaka oraz na głowicy (ºC) podczas prowadzenia procesu. 6. Wartość ciśnienia zmierzonego na głowicy ekstrudera (bar) podczas prowadzenia procesu. 7. Wartość liczby obrotów ślimaka (obr/min) zmierzonej podczas wykonywania ćwiczenia. 8. Wartość szybkości wytłaczania: V w = l 15 / t (cm/min) gdzie: l 15 długość odcinka mieszanki wytłoczonej w ciągu 15 sekund, t czas wytłaczania jednego odcinka, t = 15 sekund. 9. Wartość skurczu liniowego mierzonego dla badanej mieszanki po upływie 3 godzin 27

28 S L = 100 (l 15 l 3 ) / l 15 gdzie: l 15 długość odcinka wytłoczonej mieszanki w ciągu 15 sekund, l 3 długość odcinka mieszanki wytłoczonej w ciągu 15 sekund, zmierzona po upływie 3 godzin, 10. Wielkość pęcznienia efekt Barusa: Wp = 100 ((g / d * l 15 * A) - 1) gdzie: g masa odcinka mieszanki wytłoczonej w ciągu 15 sekund (g), d masa właściwa mieszanki (g/cm 3 ), l 15 długość odcinka wytłoczonej mieszanki w ciągu 15 sekund, A przekrój ustnika (0,47 cm 2 ), 11. Opis jakości wytłoczonego profilu uwagi o: obecności pęknięć na krawędziach lub ich braku, stanie powierzchni wytłoczonego profilu. 12. Wnioski. 28

Przetwórstwo tworzyw sztucznych i gumy

Przetwórstwo tworzyw sztucznych i gumy Przetwórstwo tworzyw sztucznych i gumy Lab.7. Wpływ parametrów wytłaczania na właściwości mechaniczne folii rękawowej Spis treści 1. Cel ćwiczenia i zakres pracy.. 2 2. Definicje i pojęcia podstawowe 2

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJA, BUDOWA I EKSPLOATACJA UKŁADÓW UPLASTYCZNIAJĄCYCH WYTŁACZAREK JEDNOŚLIMAKOWYCH. Mgr inż. Szymon Zięba Politechnika Warszawska

KONSTRUKCJA, BUDOWA I EKSPLOATACJA UKŁADÓW UPLASTYCZNIAJĄCYCH WYTŁACZAREK JEDNOŚLIMAKOWYCH. Mgr inż. Szymon Zięba Politechnika Warszawska KONSTRUKCJA, BUDOWA I EKSPLOATACJA UKŁADÓW UPLASTYCZNIAJĄCYCH WYTŁACZAREK JEDNOŚLIMAKOWYCH Mgr inż. Szymon Zięba Politechnika Warszawska Rys. 1. Schemat wytłaczarki jednoślimakowej. Podział wytłaczarek

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJA, BUDOWA i EKSPLOATACJA UKŁADÓW UPLASTYCZNIAJĄCYCH WTRYSKAREK MGR INŻ. SZYMON ZIĘBA

KONSTRUKCJA, BUDOWA i EKSPLOATACJA UKŁADÓW UPLASTYCZNIAJĄCYCH WTRYSKAREK MGR INŻ. SZYMON ZIĘBA KONSTRUKCJA, BUDOWA i EKSPLOATACJA UKŁADÓW UPLASTYCZNIAJĄCYCH WTRYSKAREK MGR INŻ. SZYMON ZIĘBA 1 SCHEMAT WTRYSKARKI ŚLIMAKOWEJ Z KOLANOWO DŹWIGOWYM SYSTEMEM ZAMYKANIA 1 siłownik hydrauliczny napędu stołu,

Bardziej szczegółowo

PL B1 (13) B1. Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn i Urządzeń Chemicznych METALCHEM, Toruń, PL. Joachim Stasiek, Toruń, PL

PL B1 (13) B1. Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn i Urządzeń Chemicznych METALCHEM, Toruń, PL. Joachim Stasiek, Toruń, PL R Z E C Z P O S P O L IT A PO LSK A (12)OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 165778 (13) B1 (21) N um er zgłoszenia: 291142 U rząd Patentow y (22) D ata zgłoszenia: 19.07.1991 R zeczypospolitej Polskiej (51) IntC

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska. Zakład Mechaniki Technicznej

Politechnika Poznańska. Zakład Mechaniki Technicznej Politechnika Poznańska Zakład Mechaniki Technicznej Metoda Elementów Skończonych Lab. Temat: Analiza przepływu stopionego tworzywa sztucznego przez sitko filtra tworzywa. Ocena: Czerwiec 2010 1 Spis treści:

Bardziej szczegółowo

Wytłaczanie tworzyw sztucznych.

Wytłaczanie tworzyw sztucznych. 1. Wstęp.. Przez pojęcie wytłaczanie rozumie się ciągły proces otrzymania wyrobów lub półwyrobów (w postaci profilów, płyt lub folii) z tworzyw polimerowych, polegający na uplastycznieniu materiału w układzie

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów!

Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów! Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów! Wytłaczanie tworzyw sztucznych dr in. Michał Strankowski Katedra Technologii Polimerów Wydział Chemiczny Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Ćwiczenie: Przetwórstwo wtryskowe tworzyw termoplastycznych 1 Cel ćwiczenia Podstawowym celem ćwiczenia jest : poznanie budowy wtryskarki ślimakowej, tłokowej, działanie poszczególnych zespołów, ustalenie

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie ogłoszono: 88 09 01. Opis patentowy opublikowano: 1990 08 31. Wytłaczarka do przetwórstwa tworzyw sztucznych

Zgłoszenie ogłoszono: 88 09 01. Opis patentowy opublikowano: 1990 08 31. Wytłaczarka do przetwórstwa tworzyw sztucznych POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA OPIS PATENTOWY Patent dodatkowy do patentu nr Zgłoszono: 86 12 31 (P. 263478) 150 150 Int. Cl.4 B29C 47/38 B29B 7/42 URZĄD PATENTOWY PRL Pierwszeństwo Zgłoszenie ogłoszono:

Bardziej szczegółowo

Wytłaczarki dwuślimakowe. Porównanie jedno- i dwuślimakowych układów uplastyczniających

Wytłaczarki dwuślimakowe. Porównanie jedno- i dwuślimakowych układów uplastyczniających Wybrane problemy procesu wytłaczania tworzyw polimerowych Cz. 4. Porównanie jedno- i dwuślimakowych Duża liczba rozwiązań konstrukcyjnych wytłaczarek, głównie wytłaczarek ślimakowych świadczy o złożoności

Bardziej szczegółowo

Wytłaczanie z rozdmuchiwaniem do formy

Wytłaczanie z rozdmuchiwaniem do formy Wytłaczanie z rozdmuchiwaniem do formy Schemat procesu wytłaczania z rozdmuchiwaniem butelek z tworzyw sztucznych bez komory pośredniej A - wytłaczanie rury za pomocą głowicy krzyżowej, B - zamknięcie

Bardziej szczegółowo

GŁOWICE WYTŁACZARSKIE DO PROFILI MGR INŻ. SZYMON ZIĘBA

GŁOWICE WYTŁACZARSKIE DO PROFILI MGR INŻ. SZYMON ZIĘBA GŁOWICE WYTŁACZARSKIE DO PROFILI MGR INŻ. SZYMON ZIĘBA KONSTRUKCJA GŁOWIC DO PROFILI Konstrukcja profili: profile rurowe stała grubość ścianki i stały promień, profile komorowe, profile komorowe z otwartymi

Bardziej szczegółowo

Przetwórstwo tworzyw polimerowych Ćwiczenia laboratoryjne Część 1

Przetwórstwo tworzyw polimerowych Ćwiczenia laboratoryjne Część 1 Przetwórstwo tworzyw polimerowych Ćwiczenia laboratoryjne Część 1 Podręczniki Politechnika Lubelska Politechnika Lubelska Wydział Mechaniczny ul. Nadbystrzycka 36 20-618 LUBLIN Tomasz Garbacz Janusz W.

Bardziej szczegółowo

PL B1. INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH I BARWNIKÓW, Toruń, PL BUP 09/06. JOACHIM STASIEK, Toruń, PL

PL B1. INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH I BARWNIKÓW, Toruń, PL BUP 09/06. JOACHIM STASIEK, Toruń, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 207893 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 370874 (22) Data zgłoszenia: 25.10.2004 (51) Int.Cl. B29C 47/00 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów!

Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów! Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów! Łączenie elementów z tworzyw sztucznych, cz.2 - spawanie dr in. Michał Strankowski Katedra Technologii Polimerów Wydział Chemiczny Publikacja współfinansowana ze środków

Bardziej szczegółowo

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1 Miniskrypt: Płyny newtonowskie Analizujemy cienką warstwę płynu zawartą pomiędzy dwoma równoległymi płaszczyznami, które są odległe o siebie o Y (rys. 1.1). W warunkach ustalonych następuje ścinanie w

Bardziej szczegółowo

Wskaźnik szybkości płynięcia termoplastów

Wskaźnik szybkości płynięcia termoplastów Katedra Technologii Polimerów Przedmiot: Inżynieria polimerów Ćwiczenie laboratoryjne: Wskaźnik szybkości płynięcia termoplastów Wskaźnik szybkości płynięcia Wielkością która charakteryzuje prędkości płynięcia

Bardziej szczegółowo

Kompandowanie mieszanek gumowych na wytłaczarkach dwuślimakowych współbieżnych

Kompandowanie mieszanek gumowych na wytłaczarkach dwuślimakowych współbieżnych Kompandowanie mieszanek gumowych na wytłaczarkach dwuślimakowych współbieżnych IX Kongres Gumy i Kauczuków w Polsce 23.06.2016 Warszawa Dr. Alessandro GALLO 2/29 Spis treści 1. Prezentacja firmy MARIS

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII POLIMERÓW

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII POLIMERÓW POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII POLIMERÓW PRZETWÓRSTWO TWORZYW SZTUCZNYCH I GUMY Lab 8. Wyznaczanie optimum wulkanizacji mieszanek kauczukowych na reometrze Monsanto oraz analiza

Bardziej szczegółowo

Wydajne wentylatory promieniowe Fulltech o wysokim ciśnieniu statycznym

Wydajne wentylatory promieniowe Fulltech o wysokim ciśnieniu statycznym 1 Wydajne wentylatory promieniowe Fulltech o wysokim ciśnieniu statycznym Wydajne wentylatory promieniowe Fulltech o wysokim ciśnieniu statycznym Wentylatory są niezbędnym elementem systemów wentylacji

Bardziej szczegółowo

Nowe przyjazne dla Środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych

Nowe przyjazne dla Środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA Nowe przyjazne dla Środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych Projekt realizowany w ramach Działania 1.3 PO IG, Poddziałania 1.3.1. Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów

Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów Wytwarzanie i przetwórstwo polimerów PODSTAWY PROCESU UPLASTYCZNIANIA dr inż. Michał Strankowski Katedra Technologii Polimerów Wydział Chemiczny Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Elementy konstrukcyjne aparatów

Elementy konstrukcyjne aparatów Elementy konstrukcyjne aparatów Aparat procesowy zespół przedmiotów (części) zestawionych według odpowiedniego schematu określonego potrzebami i wymogami prowadzonych procesów fizykochemicznych. Typowym

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Napędy hydrauliczne są to urządzenia służące do przekazywania energii mechanicznej z miejsca jej wytwarzania do urządzenia napędzanego.

Wprowadzenie. Napędy hydrauliczne są to urządzenia służące do przekazywania energii mechanicznej z miejsca jej wytwarzania do urządzenia napędzanego. Napędy hydrauliczne Wprowadzenie Napędy hydrauliczne są to urządzenia służące do przekazywania energii mechanicznej z miejsca jej wytwarzania do urządzenia napędzanego. W napędach tych czynnikiem przenoszącym

Bardziej szczegółowo

(21) Numer zgłoszenia 393543 (51) Int.CI B29C 49/68 (2006.01)

(21) Numer zgłoszenia 393543 (51) Int.CI B29C 49/68 (2006.01) RZECZPSPLITA PLSKA (12) PIS PATENTWY (19) PL (11) 217378 (13) 81 (21) Numer zgłoszenia 393543 (51) Int.CI B29C 49/68 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia 31.12.2010

Bardziej szczegółowo

Wytłaczarki jednoślimakowe charakterystyka układu uplastyczniającego

Wytłaczarki jednoślimakowe charakterystyka układu uplastyczniającego Wybrane problemy procesu wytłaczania tworzyw polimerowych Cz. 3 Wytłaczarki jednoślimakowe charakterystyka układu uplastyczniającego Proces wytłaczania tworzyw sztucznych jest realizowany w wytłaczarkach,

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Kanałowa chłodnica wodna CPW

Kanałowa chłodnica wodna CPW 134 Kanałowa chłodnica wodna ZASTOSOWANIE Kanałowe chłodnice wodne powietrza, przeznaczone są do schładzania nawiewanego powietrza w systemach wentylacyjnych o prostokątnym przekroju kanałów, a także mogą

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy przetwórstwa i obróbki tworzyw

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy przetwórstwa i obróbki tworzyw KARTA PRZEDMIOTU. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy przetwórstwa i obróbki tworzyw. KIERUNEK: Mechanika i Budowa Maszyn 3. POZIOM STUDIÓW: Studia pierwszego stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: rok studiów I, semestr

Bardziej szczegółowo

09 - Dobór siłownika i zaworu. - Opór przepływu w przewodzie - Dobór rozmiaru zaworu - Dobór rozmiaru siłownika

09 - Dobór siłownika i zaworu. - Opór przepływu w przewodzie - Dobór rozmiaru zaworu - Dobór rozmiaru siłownika - Dobór siłownika i zaworu - Opór przepływu w przewodzie - Dobór rozmiaru zaworu - Dobór rozmiaru siłownika OPÓR PRZEPŁYWU W ZAWORZE Objętościowy współczynnik przepływu Qn Przepływ oblicza się jako stosunek

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne Wprowadzenie Pneumatyka - dziedzina nauki i techniki zajmująca się prawami rządzącymi przepływem sprężonego powietrza; w powszechnym rozumieniu także technika napędu i sterowania pneumatycznego. Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

PL B1. INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH I BARWNIKÓW, Toruń, PL BUP 10/13

PL B1. INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH I BARWNIKÓW, Toruń, PL BUP 10/13 PL 224176 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 224176 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 396897 (22) Data zgłoszenia: 07.11.2011 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO

TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO TEMAT: PARAMETRY PRACY I CHARAKTERYSTYKI SILNIKA TŁOKOWEGO Wielkościami liczbowymi charakteryzującymi pracę silnika są parametry pracy silnika do których zalicza się: 1. Średnie ciśnienia obiegu 2. Prędkości

Bardziej szczegółowo

(19) PL (11) 1734S8 (13) B1 (12) OPIS PATENTOWY PL B1 B29C 47/38 B29C 47/60 RZECZPOSPOLITA POLSKA. (21) Numer zgłoszenia:

(19) PL (11) 1734S8 (13) B1 (12) OPIS PATENTOWY PL B1 B29C 47/38 B29C 47/60 RZECZPOSPOLITA POLSKA. (21) Numer zgłoszenia: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 1734S8 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 300489 (22) Data zgłoszenia 24.09.1993 (51) IntCl6: B29C 47/38 B29C

Bardziej szczegółowo

Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne

Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne Copyright by: Krzysztof Serafin. Brzesko 2007 Na podstawie skryptu 1220 AGH Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne 1. Siłownik z zabudowanym blokiem sterującym Ten ruch wahadłowy tłoka siłownika jest

Bardziej szczegółowo

UJEDNORODNIANIE TWORZYWA W PROCESIE WYTŁACZANIA. Emil Sasimowski

UJEDNORODNIANIE TWORZYWA W PROCESIE WYTŁACZANIA. Emil Sasimowski Teka Kom. ud. Ekspl. Masz. Elektrotech. ud. OL PN, 2008, 159 164 UJEDNORODNINIE TWORZYW W PROCESIE WYTŁCZNI Emil Sasimowski Katedra Procesów Polimerowych, Politechnika Lubelska, ul. Nadbystrzycka 36, 20-618

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate Podstawy Konstrukcji Maszyn Wykład nr. 13 Przekładnie zębate 1. Podział PZ ze względu na kształt bryły na której wykonano zęby A. walcowe B. stożkowe i inne 2. Podział PZ ze względu na kształt linii zębów

Bardziej szczegółowo

Katalog grzejników. Firma HYDRO MARP Mariusz Krużyński, Gdańsk, ul. Nad Stawem 2C/6. tel ; biuro

Katalog grzejników. Firma HYDRO MARP Mariusz Krużyński, Gdańsk, ul. Nad Stawem 2C/6. tel ; biuro Oferta grzejników, wytwarzanych na nowoczesnych i w pełni zautomatyzowanych liniach produkcyjnych, począwszy od zwojów blachy stalowej, aż do gotowego produktu. Wszystkie etapy produkcji są ukierunkowane

Bardziej szczegółowo

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76 Strona 1 z 76 Kompensatory stalowe Jeśli potencjalne odkształcenia termiczne lub mechaniczne nie mogą być zaabsorbowane przez system rurociągów, istnieje konieczność stosowania kompensatorów. Nie przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

Przetwórstwo polimerów i reologia polskim oraz angielskim) Polymer processing and rheology Jednostka oferująca przedmiot

Przetwórstwo polimerów i reologia polskim oraz angielskim) Polymer processing and rheology Jednostka oferująca przedmiot Nazwa pola Komentarz Nazwa (w języku Przetwórstwo polimerów i reologia polskim oraz angielskim) Polymer processing and rheology Jednostka oferująca przedmiot CBMiM PAN Liczba punktów ECTS 4 Sposób zaliczenia

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL BUP 25/09. ANDRZEJ KOLONKO, Wrocław, PL ANNA KOLONKO, Wrocław, PL

PL B1. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL BUP 25/09. ANDRZEJ KOLONKO, Wrocław, PL ANNA KOLONKO, Wrocław, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 209351 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 385341 (51) Int.Cl. F16L 55/165 (2006.01) F16L 58/02 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL BUP 08/ WUP 09/17

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL BUP 08/ WUP 09/17 PL 226776 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 226776 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 409761 (51) Int.Cl. F16F 1/02 (2006.01) F16F 1/46 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Koncentraty z NAPEŁNIACZAMI opartymi na CaSO4

Koncentraty z NAPEŁNIACZAMI opartymi na CaSO4 11 S t r o n a 2013 1 S t r o n a Koncentraty z NAPEŁNIACZAMI opartymi na CaSO4 2 S t r o n a Firma BRB oferuje koncentraty z napełniaczami najwyższej jakości sprzedawane luzem i workowane. Koncentraty

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM SPALANIA I PALIW

LABORATORIUM SPALANIA I PALIW 1. Wprowadzenie 1.1.Podstawowe definicje Spalanie egzotermiczna reakcja chemiczna przebiegająca między paliwem a utleniaczem. Mieszanina palna mieszanina paliwa i utleniacza w której płomień rozprzestrzenia

Bardziej szczegółowo

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Hamulce elektromagnetyczne EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Elektromagnetyczne hamulce i sprzęgła proszkowe Sposób oznaczania zamówienia P Wielkość mechaniczna Odmiana

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie laboratoryjne Parcie wody na stopę fundamentu

Ćwiczenie laboratoryjne Parcie wody na stopę fundamentu Ćwiczenie laboratoryjne Parcie na stopę fundamentu. Cel ćwiczenia i wprowadzenie Celem ćwiczenia jest wyznaczenie parcia na stopę fundamentu. Natężenie przepływu w ośrodku porowatym zależy od współczynnika

Bardziej szczegółowo

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna Badania wentylatora /. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z budową i metodami badań podstawowych typów wentylatorów. II. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA Wydział Mechaniczny Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA Wydział Mechaniczny Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA Wydział Mechaniczny Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ Instrukcja do ćwiczenia T-06 Temat: Wyznaczanie zmiany entropii ciała

Bardziej szczegółowo

Kanałowa nagrzewnica wodna NOW

Kanałowa nagrzewnica wodna NOW 11 Kanałowa nagrzewnica wodna NOW ZASTOSOWANIE Kanałowe nagrzewnice wodne przeznaczone do podgrzewania nawiewanego powietrza w systemach wentylacji o przekrojach okrągłych. KONSTRUKCJA Obudowa jest wykonana

Bardziej szczegółowo

Chłodnica pary zasilającej

Chłodnica pary zasilającej Chłodnica pary zasilającej CZŁONEK GRUPY ARCA FLOW Zastosowanie chłodnic pary zasilającej ARTES Chłodnice pary zasilającej są instalacjami chłodzenia do regulacji temperatury pary i gorących gazów. Ich

Bardziej szczegółowo

PROCOGAZ HVAC. MATERIAŁY Falisty rdzeń produkowany jest ze stali austenitycznej klasy AISI 304, 304L, 321, 316L i 316Ti.

PROCOGAZ HVAC. MATERIAŁY Falisty rdzeń produkowany jest ze stali austenitycznej klasy AISI 304, 304L, 321, 316L i 316Ti. METALOWE WĘŻE ELASTYCZNE Elastyczny wąż stalowy powstaje poprzez formowanie rurowego przewodu stalowego do formy falistej umożliwiającej dowolne wyginanie w każdym kierunku i na każdym odcinku. Ze względu

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT KONSTRUKCJI MASZYN. POCZTA PNEUMATYCZNA The pneumatic post

INSTYTUT KONSTRUKCJI MASZYN. POCZTA PNEUMATYCZNA The pneumatic post INSTYTUT KONSTRUKCJI MASZYN POCZTA PNEUMATYCZNA The pneumatic post 1 POCZTA PNEUMATYCZNA The pneumatic post Zakres ćwiczenia: 1. Zapoznanie się z podziałem poczty pneumatycznej. 2. Zapoznanie się z budową

Bardziej szczegółowo

Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I

Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I W tomie pierwszym poradnika omówiono między innymi: amoniak jako czynnik roboczy: własności fizyczne, chemiczne, bezpieczeństwo użytkowania, oddziaływanie na organizm

Bardziej szczegółowo

POMIAR NATĘŻENIA PRZEPŁYWU

POMIAR NATĘŻENIA PRZEPŁYWU POMIAR NATĘŻENIA PRZEPŁYWU Określenie ilości płynu (objętościowego lub masowego natężenia przepływu) jeden z najpowszechniejszych rodzajów pomiaru w gospodarce przemysłowej produkcja światowa w 1979 ropa

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie 11B Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym 11B.1. Zasada ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający

Bardziej szczegółowo

Aparatura Chemiczna i Biotechnologiczna Projekt: Filtr bębnowy próżniowy

Aparatura Chemiczna i Biotechnologiczna Projekt: Filtr bębnowy próżniowy Aparatura Chemiczna i Biotechnologiczna Projekt: Filtr bębnowy próżniowy Opracowanie: mgr inż. Anna Dettlaff Obowiązkowa zawartość projektu:. Strona tytułowa 2. Tabela z punktami 3. Dane wyjściowe do zadania

Bardziej szczegółowo

AMARGO. Urządzenia do spawania: Ekstrudery i triacki CENNIK 2008. ul. Pogodna 10, Piotrkówek Mały 05-850 Ożarów Mazowiecki NIP: 723-152-09-67

AMARGO. Urządzenia do spawania: Ekstrudery i triacki CENNIK 2008. ul. Pogodna 10, Piotrkówek Mały 05-850 Ożarów Mazowiecki NIP: 723-152-09-67 AMARGO Urządzenia do spawania: Ekstrudery i triacki CENNIK 2008 ul. Pogodna 10, Piotrkówek Mały 05-850 Ożarów Mazowiecki NIP: 723-152-09-67 email: biuro@amargo.pl tel: +48 22 758 88 27, 22 244 29 38, 22

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest opanowanie umiejętności dokonywania pomiarów parametrów roboczych układu pompowego. Zapoznanie z budową

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6. Wyznaczanie parametrów eksploatacyjnych kolektora słonecznego

Ćwiczenie 6. Wyznaczanie parametrów eksploatacyjnych kolektora słonecznego Ćwiczenie 6 Wyznaczanie parametrów eksploatacyjnych kolektora słonecznego Wstęp Kolektor słoneczny jest urządzeniem do konwersji energii promieniowania słonecznego na ciepło. Energia docierająca do kolektora

Bardziej szczegółowo

14 Materiały techniczne 2015/1 powietrzne pompy ciepła typu split do grzania i chłodzenia

14 Materiały techniczne 2015/1 powietrzne pompy ciepła typu split do grzania i chłodzenia Powietrzne pompy ciepła typu split [system hydrobox] Rysunek wymiarowy jednostka wewnętrzna 151 125 101 54 47 0 0 99 170 201 243 274 371 380 2 x Ø7 429 695 669 628 2 x Ø7 452 20 1 2 241 3 4 1 Złącze śrubowe

Bardziej szczegółowo

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej

Bardziej szczegółowo

ZEUS Nowa wytłaczarka z silnikiem napędu bezpośredniego o wysokiej sprawności i znaczącej oszczędności energii.

ZEUS Nowa wytłaczarka z silnikiem napędu bezpośredniego o wysokiej sprawności i znaczącej oszczędności energii. ZEUS Nowa wytłaczarka z silnikiem napędu bezpośredniego o wysokiej sprawności i znaczącej oszczędności energii. Nowy zamysł projektantów i inżynierów firmy Tecnomatic, szukających nowoczesnych rozwiązań

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180869 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 314540 (51) IntCl7 C01B 13/10 Urząd Patentowy (22) Data zgłoszenia: 3 0.05.1996 Rzeczypospolitej Polskiej (54)

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie wirnika

Oddziaływanie wirnika Oddziaływanie wirnika W każdej maszynie prądu stałego, pracującej jako prądnica lub silnik, może wystąpić taki szczególny stan pracy, że prąd wirnika jest równy zeru. Jedynym przepływem jest wówczas przepływ

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM SPALANIA I PALIW

LABORATORIUM SPALANIA I PALIW 1. Wprowadzenie 1.1. Skład węgla LABORATORIUM SPALANIA I PALIW Węgiel składa się z substancji organicznej, substancji mineralnej i wody (wilgoci). Substancja mineralna i wilgoć stanowią bezużyteczny balast.

Bardziej szczegółowo

HPS III-SXE Dysze pojedyncze, 230 V zewnętrznie grzane. Rozwiązanie dla zastosowania pojedynczego

HPS III-SXE Dysze pojedyncze, 230 V zewnętrznie grzane. Rozwiązanie dla zastosowania pojedynczego HPS III-SXE Dysze pojedyncze, 230 V zewnętrznie grzane Rozwiązanie dla zastosowania pojedynczego Rozwiązanie dla zastosowania pojedynczego Wysokowydajne dysze pojedyncze HPS III-SXE HPS III-SXE dysze pojedyncze

Bardziej szczegółowo

Zawór regulacyjny ZK29 z wielostopniową dyszą promieniową

Zawór regulacyjny ZK29 z wielostopniową dyszą promieniową z wielostopniową dyszą promieniową Opis służący do pracy przy wysokich ciśnieniach różnicowych. Stosowany jest między innymi, w instalacjach przemysłowych i elektrowniach, jako: zawór regulacji wtrysku

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 4 WYMIENNIK CIEPŁA

ĆWICZENIE NR 4 WYMIENNIK CIEPŁA ĆWICZENIE NR 4 WYMIENNIK CIEPŁA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest doświadczalne zbadanie wymiany ciepła w przeponowym płaszczowo rurowym wymiennika ciepła i porównanie wyników z obliczeniami teoretycznymi.

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL BUP 02/14. PIOTR OSIŃSKI, Wrocław, PL WUP 10/16. rzecz. pat.

PL B1. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL BUP 02/14. PIOTR OSIŃSKI, Wrocław, PL WUP 10/16. rzecz. pat. PL 223648 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 223648 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 404800 (51) Int.Cl. F04C 2/08 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

Poliamid (Ertalon, Tarnamid)

Poliamid (Ertalon, Tarnamid) Poliamid (Ertalon, Tarnamid) POLIAMID WYTŁACZANY PA6-E Pół krystaliczny, niemodyfikowany polimer, który jest bardzo termoplastyczny to poliamid wytłaczany PA6-E (poliamid ekstrudowany PA6). Bardzo łatwo

Bardziej szczegółowo

AUTOMAN. Sprężarki tłokowe (0,75 8,1 kw)

AUTOMAN. Sprężarki tłokowe (0,75 8,1 kw) AUTOMAN Sprężarki tłokowe (0,75 8,1 kw) SERIA SPRĘŻAREK AH Z NAPĘDEM BEZPOŚREDNIM: MAŁE, PODRĘCZNE, BEZOLEJOWE Sprężarki bezolejowe serii AH zostały zaprojektowane z przeznaczeniem o różnych zastosowań.

Bardziej szczegółowo

(12)OPIS PATENTOWY (19)PL (11) Ol J (13) B BUP 02/08 (72) Twórca(y) wynalazku:

(12)OPIS PATENTOWY (19)PL (11) Ol J (13) B BUP 02/08 (72) Twórca(y) wynalazku: RZECZPOSPOLTA POLSKA (12)OPS PATENTOWY (19)PL (11)211501 (13) B 1 (21) Numer zgłoszenia: 380161 (51) nt.c. B29C 47/26 (2006.01) B29C 47/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej w Systemach Technicznych Symulacja prosta dyszy pomiarowej Bendemanna Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski

Bardziej szczegółowo

Operacja technologiczna to wszystkie czynności wykonywane na jednym lub kilku przedmiotach.

Operacja technologiczna to wszystkie czynności wykonywane na jednym lub kilku przedmiotach. Temat 23 : Proces technologiczny i planowanie pracy. (str. 30-31) 1. Pojęcia: Proces technologiczny to proces wytwarzania towarów wg przepisów. Jest to zbiór czynności zmieniających właściwości fizyczne

Bardziej szczegółowo

Typowe konstrukcje kotłów parowych. Maszyny i urządzenia Klasa II TD

Typowe konstrukcje kotłów parowych. Maszyny i urządzenia Klasa II TD Typowe konstrukcje kotłów parowych Maszyny i urządzenia Klasa II TD 1 Walczak podstawowy element typowych konstrukcji kotłów parowych zbudowany z kilku pierścieniowych członów z blachy stalowej, zakończony

Bardziej szczegółowo

Programy komputerowe służące do modelowania procesów

Programy komputerowe służące do modelowania procesów Badania przy wtryskiwaniu część 2 Jacek Iwko, Roman Wróblewski, Ryszard Steller Badania porównawcze modelu z rzeczywistym zachowaniem wtryskarki W artykule przedstawiono weryfikację modelu komputerowego

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Młody inżynier robotyki

Młody inżynier robotyki Młody inżynier robotyki Narzędzia pracy Klocki LEGO MINDSTORMS NXT Oprogramowanie służące do programowanie kostki programowalnej robora LEGO Mindstorms Nxt v2.0 LEGO Digital Designer - program przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie wyrobów z kompozytów polimerowych metodą Vacuum Casting

Otrzymywanie wyrobów z kompozytów polimerowych metodą Vacuum Casting Kompozyty polimerowe ĆWICZENIE 3 Otrzymywanie wyrobów z kompozytów polimerowych metodą Vacuum Casting Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z techniką odlewania próżniowego hybrydowych kompozytów

Bardziej szczegółowo

Dwuprzewodowe układy centralnego smarowania.

Dwuprzewodowe układy centralnego smarowania. WŁADYSŁAW NAUMOWICZ Dwuprzewodowe układy centralnego smarowania. Dobór elementów i podstawowych parametrów. Aby układ smarowniczy zastosowany na maszynie lub urządzeniu technicznym mógł zapewnić skuteczne

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO (12,OPIS OCHRONNY. Zakład Elementów Kotłowych ZELKOT Alojzy Brzezina i Henryk Urzynicok Spółka Jawna, Nowy Dwór, PL

WZORU UŻYTKOWEGO (12,OPIS OCHRONNY. Zakład Elementów Kotłowych ZELKOT Alojzy Brzezina i Henryk Urzynicok Spółka Jawna, Nowy Dwór, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12,OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 113422 (22) Data zgłoszenia: 29.07.2002 (19) PL (n)62293 (13) Y1 (51) Int.CI. F24H

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr. 1 do Zapytania Ofertowego - Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia

Załącznik nr. 1 do Zapytania Ofertowego - Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr. 1 do Zapytania Ofertowego - Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Przedmiotem niniejszego zapytania ofertowego jest dostawa trzech stanowisk badania procesów termo-chemicznych do laboratorium

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL BUP 20/14. TOMASZ JACHOWICZ, Lubin, PL JANUSZ W. SIKORA, Dys, PL

PL B1. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL BUP 20/14. TOMASZ JACHOWICZ, Lubin, PL JANUSZ W. SIKORA, Dys, PL PL 220496 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 220496 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 403245 (51) Int.Cl. B29B 9/00 (2006.01) B29C 47/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII OZE ŹRÓDŁA ENERGII CIEPLNEJ. Instalacje Pomp Ciepła Instalacje Solarne

PRZEGLĄD NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII OZE ŹRÓDŁA ENERGII CIEPLNEJ. Instalacje Pomp Ciepła Instalacje Solarne PRZEGLĄD NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII OZE ŹRÓDŁA ENERGII CIEPLNEJ Instalacje Pomp Ciepła Instalacje Solarne INSTALACJE POMP CIEPŁA powietrznych pomp ciepła Pompy Ciepła w Polsce - STATYSTYKI RYNKU Polski rynek

Bardziej szczegółowo

Łatwe utrzymanie czystości wewnątrz obudowy. Łatwy dostęp do wnętrza obudowy, instalacji sanitarnej.

Łatwe utrzymanie czystości wewnątrz obudowy. Łatwy dostęp do wnętrza obudowy, instalacji sanitarnej. Instrukcja montażu termoizolacyjnej obudowy studni głębinowej ETO-TERM Opis produktu Termoizolacyjna obudowa studni głębinowej ETO-TERM produkcji EOTECH stanowi innowacyjne rozwiązanie w swojej kategorii.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing Wstęp teoretyczny Poprzednie ćwiczenia poświęcone były sterowaniom dławieniowym. Do realizacji

Bardziej szczegółowo

Schemat systemu wtryskiwania z tłokiem gazowym: Airmould Aquamould

Schemat systemu wtryskiwania z tłokiem gazowym: Airmould Aquamould Schemat systemu wtryskiwania z tłokiem gazowym: Airmould Aquamould gaz gaz gaz gaz gaz gaz 1. wtrysk tworzywa 2. wtrysk gazu 3. faza docisku 4. ewentualny dodatkowy wtrysk tworzywa Wtrysk z tłokiem gazowym

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA

Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA Cel ćwiczenia: dobór nastaw regulatora, analiza układu regulacji trójpołożeniowej, określenie jakości regulacji trójpołożeniowej w układzie bez zakłóceń

Bardziej szczegółowo

Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500

Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500 , Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500 Instrukcja obsługi i montażu AFRISO sp. z o.o. Szałsza, ul. Kościelna 7, 42-677 Czekanów Tel. 032 330 33 55; Fax. 032 330 33 51; www.afriso.pl Olej

Bardziej szczegółowo

Wentylacja z odzyskiem ciepła elementy rekuperacji

Wentylacja z odzyskiem ciepła elementy rekuperacji Wentylacja z odzyskiem ciepła elementy rekuperacji Dostarczenie właściwej ilości świeżego powietrza do budynku oraz usuwanie z niego powietrza zanieczyszczonego to zadania wentylacji mechanicznej. Z zewnątrz

Bardziej szczegółowo

Zastosowania Równania Bernoullego - zadania

Zastosowania Równania Bernoullego - zadania Zadanie 1 Przez zwężkę o średnicy D = 0,2 m, d = 0,05 m przepływa woda o temperaturze t = 50 C. Obliczyć jakie ciśnienie musi panować w przekroju 1-1, aby w przekroju 2-2 nie wystąpiło zjawisko kawitacji,

Bardziej szczegółowo

Proces spawania POLETYLENU

Proces spawania POLETYLENU Proces spawania POLETYLENU Wytwarzania jednostek pływających z polietylenu (termoplastów) metodą spawania ręcznego i ekstruzyjnego oraz zgrzewania jest znamienna tym, iż powstała konstrukcja jednostki

Bardziej szczegółowo

Informacje dotyczące urządzenia

Informacje dotyczące urządzenia ST08 Informacje dotyczące urządzenia SPIS TREŚCI: OPIS I PODSTAWOWE CECHY SCHEMAT ROZMIESZCZENIOWY DANE TECHNICZNE ZNAMIONOWE KONFIGURACJA Sealed Air Polska Sp.zo.o. Duchnice, ul. Ożarowska 28A 05-850

Bardziej szczegółowo

INFLUENCE OF MONTMORILLONITE CONTENT ON MASS FLOW RATE COMPOSITE OF THE POLYAMIDE MATRIX COMPOSITE

INFLUENCE OF MONTMORILLONITE CONTENT ON MASS FLOW RATE COMPOSITE OF THE POLYAMIDE MATRIX COMPOSITE Andrzej PUSZ, Małgorzata SZYMICZEK, Katarzyna MICHALIK Politechnika Śląska Instytut Materiałów Inżynierskich i Biomedycznych e-mail: andrzej.pusz@polsl.pl WPŁYW ZAWARTOŚCI MONTMORYLONITU NA WSKAŹNIK SZYBKOŚCI

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zamówieniu

Ogłoszenie o zamówieniu Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Budżetu Państwa FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA ROZWOJU REGIONU ŁÓDZKIEGO Ogłoszenie o zamówieniu Zamawiający: P.H. SELECT Textil Partner

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA Temat ćwiczenia: WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEWODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

APV Hybrydowe Spawane Płytowe Wymienniki Ciepła

APV Hybrydowe Spawane Płytowe Wymienniki Ciepła APV Hybrydowe Spawane Płytowe Wymienniki Ciepła Technologia Hybrydowe Wymienniki Ciepła APV są szeroko wykorzystywane w przemyśle od 98 roku. Szeroki zakres możliwych tworzonych konstrukcji w systemach

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL BUP 02/17. TOMASZ KLEPKA, Lublin, PL MACIEJ NOWICKI, Lublin, PL

PL B1. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL BUP 02/17. TOMASZ KLEPKA, Lublin, PL MACIEJ NOWICKI, Lublin, PL PL 226979 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 226979 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 413084 (22) Data zgłoszenia: 10.07.2015 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy

Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy Ul. Powstańców Wielkopolskich 63 Praca Dyplomowa Temat: Pompowtryskiwacz z mechanicznym układem sterowania Wykonali: Mateusz Dąbrowski Radosław Świerczy wierczyński

Bardziej szczegółowo