Chorzy po pierwszym zawale serca w obserwacji odległej analiza w grupach wiekowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Chorzy po pierwszym zawale serca w obserwacji odległej analiza w grupach wiekowych"

Transkrypt

1 Ann. Acad. Med. Siles. 2006, 60, 6 PRACA ORYGINALNA Katarzyna Mizia-Stec, Katarzyna Kańczuga, Weronika Zwolińska, Paweł Kumor, Agnieszka Niedojadło-Kumor, Zbigniew Gąsior Katedra i Klinika Kardiologii Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach Chorzy po pierwszym zawale serca w obserwacji odległej analiza w grupach wiekowych Patients after first myocardial infarction in a long-term follow-up analysis in different age groups ABSTRACT Background: Due to our observations some age-related differences in a course of myocardial infarction (MI) may impact subsequent course of the coronary heart disease and influence further treatment. The aim of the study was to compare patients with a history of first MI under 45 (group A) and over 60 (group B) in a long-term follow-up. Materials and methods: The assessment was based on an inquiry conducted among 98 patients 1 3 years after hospitalization due to their first MI. Analysis of general symptoms, past diagnostic and therapeutic interventions, pharmacotherapy and lifestyle were considered. Results: We observed complaints of: chest pain in 26% of younger (A) and 44% older (B) patients, dyspnoea 28% vs. 29%, following acute coronary event 8% vs. 8% (NS). The groups examined were comparable as to frequency of invasive procedures performed in the follow-up period: coronary angiography: 18% vs. 27%, PCI: 1 vs. 15%, CABG: 12% vs. 13%. 98% of patients used pharmacotherapy regularly. Younger patients used beta-blockers (84% vs. 73%, p < 0.05) and aspirin (96% vs. 81%, p < 0.05), and controlled blood pressure (9 vs. 81%, p < 0.05) more frequently than the olders. A reduction in smoking was significantly higher in the younger group (19.8 ± 17 vs ± 13 cigarettes per day, p < 0.05) and correlated positively with the increase in body mass index (BMI) in both groups (r A = 0.41 vs. r B = 0.27). Conclusions: Myocardial infarction constitutes an important factor modifying lifestyle regardless of patient s age. Most patients use pharmacotherapy regularly, give up smoking and practice moderate physical activity. Some people put on weight which can be probably due to reduction of smoking. People over 60 complain of chest pain more often, control blood pressure less regularly and can not take as many kinds of medication as the young patients. KEY WORDS: myocardial infarction, young people, health condition, long-term follow-up STRESZCZENIE Wstęp: Istnieją zależne od wieku różnice w przebiegu zawału serca (MI). Prawdopodobnie mogą dotyczyć także dalszego przebiegu choroby wieńcowej. Ich znajomość pozwala zindywidualizować postępowanie lekarskie. Celem pracy było porównanie stanu zdrowia i stylu życia chorych, którzy przebyli pierwszy MI przed 45 rż. (grupa A) i po 60 rż. (grupa B). Materiał i metody: Przeprowadzono ankietę wśród 98 chorych, którzy przebyli wcześniej MI. Ocenie poddano: objawy kliniczne, dokonane interwencje diagnostyczne i terapeutyczne, regularne stosowanie leków i zmianę stylu życia. Wyniki: W analizie częstości występowania objawów klinicznych wykazano obecność bólów dławicowych u 26% vs. 44%, duszności u 28 vs. 29% i kolejnego incydentu wieńcowego u 8% vs. 8% chorych odpowiednio w grupie A i B. Inwazyjne procedury przeprowadzano z następującą częstością kolejna koronarografia: 18% vs. 27%, PCI: 1 vs. 15%, CABG: 12% vs. 13%. Leki regularnie przyjmowało 98% pacjentów. Osoby poniżej 45 rż. znamiennie częściej stosowały: leki b-adrenolityczne (84% vs. 73%, p < 0,05) i kwas acetylosalicylowy (96% vs. 81%, p < 0,05). Młodsi chorzy systematycz- Adres do korespondencji: Dr hab. med. Katarzyna Mizia-Stec Katedra i Klinika Kardiologii Śl. AM ul. Ziołowa 45/47, Katowice Tel./faks: ( ) Annnales Academiae Medicae Silesiensis 2006, 60, 5, Copyright Śląska Akademia Medyczna ISSN

2 Katarzyna Mizia-Stec i wsp., Chorzy po pierwszym zawale serca w obserwacji odległej niej kontrolowali ciśnienie tętnicze (9 vs. 81%, p < 0,05). Ograniczenie liczby wypalanych papierosów było znamiennie większe u chorych poniżej 45 rż. (o 19,8 ± 17 vs. 10,7 ± 13 sztuk na dobę, p < 0,05). Obserwowano porównywalny przyrost wskaźnika masy ciała (1,1 ± 3 kg/m 2 vs. 0,7 ± 2 kg/m 2 ), który dodatnio korelował z ograniczeniem palenia (r A = 0,41 vs. r B = 0,27). Wnioski: Przebycie MI jest silnym bodźcem stymulującym do zmiany stylu życia bez względu na wiek chorego. Pacjenci regularnie zażywają przepisane leki, większość zaprzestaje palenia tytoniu i podejmuje przynajmniej umiarkowaną aktywność fizyczną. Niekorzystna tendencja do przyrostu masy ciała najpewniej wynika z ograniczenia palenia tytoniu. Pacjenci ze starszej grupy wiekowej wymagają ścisłego nadzoru lekarskiego, gdyż częściej skarżą się na dolegliwości dławicowe, mniej systematycznie kontrolują ciśnienie tętnicze, a także rzadziej stosują leki zalecane po MI. Słowa kluczowe: zawał serca, młody wiek, stan zdrowia, obserwacja odległa Wstęp Ostry incydent wieńcowy może występować u chorych w różnym wieku. Zgodnie z naszymi wcześniejszymi obserwacjami istnieją pewne istotne różnice między pacjentami, którzy przebyli zawał serca (MI, myocardial infarction) w młodym i starszym wieku. U chorych z MI przed 45 rż. często nie stwierdza się zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych, a czynnikami ryzyka o szczególnym znaczeniu w tej grupie wiekowej okazują się: nadwaga, hipertriglicerydemia, palenie tytoniu oraz dodatni wywiad rodzinny [1]. Prawdopodobnie dalszy przebieg choroby wieńcowej w różnych przedziałach wieku również kształtuje się odmiennie, co wymaga zindywidualizowania postępowania lekarskiego. Istotne zatem jest nie tylko właściwe postępowanie (diagnostyczne, terapeutyczne i rehabilitacyjne) w okresie okołozawałowym, ale także dalsza opieka lekarska i uzyskanie trwałych zmian stylu życia pacjenta. Celem pracy było porównanie stanu zdrowia i stylu życia chorych po MI przebytym przed 45 rż. i po 60 rż., ze szczególnym uwzględnieniem stosowania się do zaleceń lekarskich i przestrzegania zachowań prozdrowotnych. Materiał i metody Rycina 1. Przykładowa ankieta Figure 1. Exemplary questionaire W badaniu uczestniczyło 98 chorych, którzy odpowiedzieli na ankietę, spośród 132 pacjentów hospitalizowanych w Katedrze i Klinice Kardiologii Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach w latach objętych badaniem dotyczącym pierwszego w życiu zawału serca. Badnych podzielono na 2 grupy: grupa A 50 chorych po MI przebytym przed 45 rż. (średnia wieku 41,3 ± 5 lat, 8% kobiet i 92% mężczyzn); grupa B 48 pacjentów po MI przebytym po 60 rż. (średnia wieku 62,8 ± 2 lat, 25% kobiet i 75% mężczyzn). Czas obserwacji w grupie A wyniósł 22,9 ± 13 miesięcy, a w grupie B 21,7 ± 4 miesiące. Badanie miało formę ankiety przeprowadzanej telefonicznie. Przykładową ankietę przedstawiono na rycinie 1. Analizowano następujące dane: częstość występowania objawów klinicznych, np. bóle stenokardialne, duszność, ograniczenie wydolności fizycznej; przebycie kolejnego incydentu wieńcowego; interwencje diagnostyczne i terapeutyczne: wykonane koronarografie, przebyte zabiegi: przezskórnej angioplastyki wieńcowej (PCI, percutaneous transluminal intervention) oraz pomostowania naczyń wieńcowych (CABG, coronary artery bypass grafting) w okresie od przebytego MI; stosowanie zaleceń lekarskich dotyczących farmakoterapii i rodzaj przyjmowanych leków; efektywność kontroli ciśnienia tętniczego; zmiana stylu życia: używki, masa ciała, aktywność fizyczna i zawodowa. Analiza statystyczna Bazę danych materiału klinicznego utworzono w arkuszu kalkulacyjnym EXCEL v firmy Microsoft. Tak 423

3 Ann. Acad. Med. Siles. 2006, 60, 5 sporządzoną bazę danych poddano analizie statystycznej, wykorzystując standardowe procedury statystyczne. W statystycznej analizie opisowej zmiennych losowych opierano się na ich wartościach odsetkowych. W statystycznej analizie zmiennych liczbowych obliczano: średnią arytmetyczną i odchylenie standardowe. W przypadku zmiennych charakteryzujących się rozkładem normalnym do porównania dwóch wartości średnich w dwóch różnych grupach stosowano test t-studenta (poprzedzony testem Fishera sprawdzającym jednorodność wariancji) dla zmiennych niepowiązanych. W przypadku zmiennych charakteryzujących się rozkładem odbiegającym od normalnego do porównania dwóch grup stosowano test U Manna-Whitneya. W celu oceny częstości występowania wybranych cech nominalnych (jakościowych) stosowano test niezależności c 2, uzupełniony w razie potrzeby o poprawkę Yatesa. We wszystkich weryfikacjach za pomocą testów statystycznych przyjmowano następujące poziomy znamienności statystycznej: p 0,05 brak znamienności statystycznej; p < 0,05 znamienność statystyczna. Wyniki W trakcie prowadzonej obserwacji nie wykazano znamiennych różnic w częstości występowania charakterystycznych dla choroby wieńcowej objawów klinicznych między badanymi grupami. Pacjenci ze starszej grupy wiekowej nieznacznie częściej zgłaszali bóle stenokardialne (grupa A: 26% vs. grupa B: 44%; NS), podczas gdy z podobną częstotliwością występowały pozostałe objawy. Kolejny ostry incydent wieńcowy wystąpił z taką samą częstością w obu grupach (grupa A: 8% vs. grupa B: 8%) (ryc. 2) W grupie B odnotowano ponadto 1 zgon sercowy u 66- letniej pacjentki 4 miesiące po pierwszym incydencie zawałowym. Analizując dane dotyczące kolejnych inwazyjnych procedur diagnostycznych i rewaskularyzacyjnych, stwierdzono, że nieznacznie częściej przeprowadzano je u pacjentów % 44% Bóle w klatce piersiowej Grupa A (< 45 rż.) 28% 29% Duszność (NS) 8% 8% Ostry incydent wieńcowy (NS) Grupa B (> 60 rż.) w starszym wieku: koronarografia (grupa A: 18% vs. grupa B: 27%), PCI (grupa A: 1 vs. grupa B: 15%), CABG (grupa A: 12% vs. grupa B: 13%) (ryc. 3). W obu badanych grupach 98% pacjentów przyjmowało leki kardiologiczne. Zdecydowana większość deklarowała regularne zażywanie przepisanych preparatów (grupa A: 96% vs. grupa B: 92%). Wśród przyjmowanych leków wyraźnie dominowały preparaty bezwzględnie zalecane w chorobie niedokrwiennej serca, czyli kwas acetylosalicylowy, statyny, leki beta-adrenolityczne, inhibitory konwertazy angiotensyny. Z pozostałych preparatów jedynie nitraty i diuretyki częściej stosowano u osób w starszym wieku, lecz różnice nie były znamienne statystycznie (ryc. 4). Spośród leków wskazanych po MI w młodszej grupie wiekowej znamiennie częściej stosowano: leki beta- 3 25% 2 15% 1 5% 18% Tienopirydyny Blokery kanałów wapniowych Diuretyki Nitraty Inhibitory ACE Kwas acetylosalicylowy Leki b-adre- nolityczne Statyny 27% Koronarografia (NS) Grupa A (< 45 rż.) Rycina 3. Inwazyjne procedury diagnostyczne i rewaskularyzacyjne Figure 3. Invasive diagnostic and therapeutic procedures 16% 17% 14% 18% 1 25% 18% 31% Grupa A (< 45 rż.) 1 PCI 15% 12% 13% Grupa B (> 60 rż.) 71% 74% CABG 73% 84% 78% 86% 81% Grupa B > (60 rż.) 96% Rycina 2. Objawy kliniczne zgłaszane przez pacjentów analizowanych grup wiekowych Rycina 4. Leki stosowane w terapii choroby wieńcowej w analizowanych grupach 424

4 Katarzyna Mizia-Stec i wsp., Chorzy po pierwszym zawale serca w obserwacji odległej Tabela I. Przyrost wskaźnika masy ciała (BMI) po zawale serca % 6 w analizowanych grupach wiekowych Table I. An increase in body mass index (BMI) after myocardial infarction in the groups analyzed % 21% Grupa BMI poprzednio Przyrost BMI BMI obecnie [kg/m 2 ] [kg/m 2 ] [kg/m 2 ] Grupa A: odsetek palaczy poprzednio Grupa A: odsetek palaczy obecnie Grupa B: odsetek palaczy poprzednio Grupa B: odsetek palaczy obecnie Grupa A (< 45 rż.) 27,2 ± 4 1,1 ± 3 28,3 ± 4 Grupa B (> 60 rż.) 27,1 ± 50,7 ± 2 27,8 ± 4 A 8 Rycina 5. Palenie tytoniu w analizowanych grupach wiekowych Figure 5. Cigarette smoking in the groups analyzed adrenolityczne (grupa A: 84% vs. grupa B: 73%, p < 0,05) i kwas acetylosalicylowy (grupa A: 96% vs. grupa B: 81%, p < 0,05). Natomiast z podobną częstością w obu grupach przyjmowano statyny (grupa A: 86% vs. grupa B: 78%, NS) oraz inhibitory enzymu konwertującego (grupa A: 74% vs. grupa B: 71%; NS). Oceniając systematyczność kontroli ciśnienia tętniczego, stwierdzono, że pacjenci z młodszej grupy wiekowej regularniej dokonywali pomiarów niż pacjenci starsi (grupa A: 9 vs. grupa B: 81%, p < 0,05). Bezwzględne wartości ciśnienia skurczowego były znamiennie wyższe w starszej grupie wiekowej (grupa A: 127,3 ± 16 mm Hg vs grupa B: 134,6 ± 18 mm Hg, p < 0,05), natomiast istotnych różnic nie odnotowano w zakresie ciśnienia rozkurczowego (grupa A: 81,8 ± 11 mm Hg vs. grupa B: 83,4 ± 12 mm Hg, NS). W części ankiety dotyczącej używek wykazano znacznie częstsze palenie tytoniu w młodszej grupie wiekowej, ale w obu grupach występowało wyraźne zmniejszenie odsetka osób palących tytoń: w grupie A z 88% do 32%, w grupie B z 6 do 21% (p < 0,05) (ryc. 5). Ograniczenie liczby wypalanych dziennie papierosów było znamiennie większe wśród młodszych chorych (Grupa A: 19,8 ± 17 papierosów na dobę vs. B: 10,7 ± ± 13 papierosów na dobę; p < 0,05). Po przebytym zawale serca odnotowano tendencję do zwiększania masy ciała wyrażoną porównywalnym w obu analizowanych grupach przyrostem wskaźnika masy ciała (BMI, body mass index); w grupie A z 27,2 ± 4 kg/m 2 o 1,1 ± 3 kg/m 2, a w grupie B z 27,1 ± 5 kg/m 2 o 0,7 ± 2 kg/m 2 (NS) (tab. I). Przyrost BMI w obu grupach dodatnio korelował ze stopniem ograniczenia nikotynizmu wyrażonym zmniejszeniem liczby wypalanych dziennie papierosów (r A = 0,41 vs. r B = 0,27) (ryc. 6). Z danych ankiety wynika, iż profil aktywności fizycznej jest niemal identyczny u pacjentów z obu analizowanych grup: 1/3 nie wykonuje większych wysiłków, pozostałe 2/3 B Zmiana BMI Zmiana BMI są przynajmniej umiarkowanie aktywne fizycznie, w tym około 15 16% regularnie trenuje i uprawia sport (ryc. 7). Dyskusja Ograniczenie palenia r = 0,41 B Ograniczenie palenia r B = 0,27 Rycina 6. Ograniczenie palenia papierosów a przyrost wskaźnika masy ciała (BMI). A. Grupa A (< 45 rż.); B. Grupa B (> 60 rż.) Figure 6. A correlation between reduction in smoking and body mass index (BMI) increase U chorych po przebytym zawale serca szczególne znaczenie ma wtórna prewencja kolejnego incydentu wieńcowego. Powinna ona uwzględniać nie tylko zalecenia dotyczące stosowania leków, ale także regularnej kontroli ci- 425

5 Ann. Acad. Med. Siles. 2006, 60, 5 A B Tak Tak 5 54% 16% Regularnie 18% Regularnie 34% śnienia tętniczego, utrzymania optymalnego profilu lipidowego, ograniczenia palenia tytoniu, stosowania właściwej diety czy zwiększenia aktywności fizycznej [2, 3]. Nie zawsze zalecenia te są przestrzegane. Wydaje się, że jednym z czynników, który może wpływać na dalszy przebieg choroby modyfikowany przez stopień dostosowywania się do zaleceń prewencji wtórnej, jest wiek, w którym chory przebył pierwszy incydent wieńcowy. W niniejszej pracy analizowano pod tym kątem dwie grupy chorych pacjentów, którzy pierwszy MI przebyli przed 45 rż. i po 60 rż. Oceniając objawy kliniczne, wykazano nieco częstsze występowanie dławicy piersiowej w grupie pacjentów starszych. Najpewniej jest to uwarunkowane większym zaawansowaniem i wieloogniskowym charakterem zmian miażdżycowych. Z kolei przed 45 rż. aż u 2 chorych zawał przebiegał bez zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych [1, 4 6]. Na zmniejszenie nasilenia objawów klinicznych, a tym samym poprawę jakości życia i samopoczucia pacjentów niebagatelny wpływ mają m.in. przeprowadzane w dalszym przebiegu choroby wieńcowej inwazyjne procedury zarówno diagnostyczne (koronarografia), jak i rewaskularyzacyjne (PCI, CABG) [2, 7]. Wśród pacjentów badanych przez autorów niniejszej pracy nieznacznie częściej zabie- Nie 31% Rycina 7. Aktywność fizyczna w analizowanych grupach wiekowych. A. Grupa A (< 45 rż.); B. Grupa B (> 60 rż.) Figure 7. Physical activity in the groups analyzed Nie gi te wykonywano w starszej grupie wiekowej (ryc. 3). Problem nieprzestrzegania zaleceń lekarskich bardzo często jest przyczyną nieskuteczności leczenia i oporności na terapię. Niestosowanie się do zaleceń jest powszechne, a problem ten nasila się wraz z wiekiem chorych. W niniejszej analizie w obu badanych grupach 98% pacjentów deklarowało przyjmowanie przepisanych leków kardiologicznych, a starsi chorzy byli jedynie nieznacznie mniej systematyczni w stosowaniu się do zaleceń (A: 96% vs. 92%, NS). Po zawale serca, jeśli nie ma przeciwwskazań, u wszystkich pacjentów stosuje się kwas acetylosalicylowy, leki betaadrenolityczne, inhibitory konwertazy angiotensyny i statyny [7, 8]. Jednak pewne ograniczenia pojawiają się u chorych w starszym wieku. Fizjologiczny proces starzenia się organizmu prowadzi do odmiennej farmakokinetyki i farmakodynamiki leków, zmienionej wrażliwości narządowej na substancje aktywne w nich zawarte, a także do większego ryzyka interakcji z pozostałymi przyjmowanymi preparatami [9, 10]. W szczególności, u starszych pacjentów znamiennie rzadziej stosowane są leki beta-adrenolityczne i kwas acetylosalicylowy [11]. Podobnie i w niniejszym badaniu wymienione leki stosowano istotnie rzadziej wśród pacjentów po 60 rż.: kwas acetylosalicylowy (96% vs. 81%, p < 0,05), leki b-adrenolityczne (84% vs. 73%, p < 0,05). W przypadku leków betaadrenolitycznych może to wynikać ze zwiększonej wrażliwości układu bodźcoprzewodzącego, a także z częstszego współwystępowania chorób towarzyszących u osób starszych (miażdżyca obwodowa, obturacyjna choroba płuc) [12 14]. Pacjenci starsi są również bardziej wrażliwi na wiele działań niepożądanych kwasów acetylosalicylowych, jak nietolerancja ze strony przewodu pokarmowego, krwawienia, reakcje alergiczne i interakcje lekowe [7]. Spośród pozostałych leków bezwzględnie zalecanych po MI, statyny i inhibitory konwertazy angiotensyny stosowano z podobną częstością w obu grupach wiekowych. Wraz z wiekiem zmniejsza się podatność ściany naczyniowej, co skutkuje częstszym występowaniem nadciśnienia u starszych chorych [10, 15]. Również analizowaną populacją starszych pacjentów charakteryzowały istotnie wyższe wartości ciśnienia skurczowego (A: 127,3 ± 16 mm Hg vs. B: 134,6 ± 18 mm Hg, p < 0,05). Niepokojący jest fakt, że w starszej grupie wiekowej pacjenci znamiennie rzadziej kontrolują ciśnienie tętnicze (9 vs. 81%, p < 0,05). Szacuje się, że około 3 dorosłych Polaków jest uzależnionych od tytoniu [16]. Palenie tytoniu stanowi jeden z najistotniejszych czynników ryzyka choroby wieńcowej podkreślany w licznych wieloośrodkowych badaniach (m.in. INTERHEART, Framingham Heart Study, Health and Nutrition Examination Survey) [17]. Odsetek osób palących tytoń jest niepokojąco wysoki w młodej populacji chorych [5, 18, 19], również w niniejszym badaniu znacząco wyższy w młodszej grupie wiekowej zarówno w okresie okołozawałowym (grupa A: 88% vs. B: 6, p < 0,05), jak i w dłuższej obserwacji (grupa A: 32% vs. 21%, 426

6 Katarzyna Mizia-Stec i wsp., Chorzy po pierwszym zawale serca w obserwacji odległej p < 0,05). Zadowalający jest jednak fakt, że wśród badanych zaznacza się wyraźna tendencja do ograniczania nałogu, znamiennie większa wśród młodych pacjentów. Taylor i wsp. [2, 20] wykazali, że 32% chorych po MI zaprzestaje palenia tytoniu. Jeżeli zostaną oni objęci programem antynikotynowym, to odsetek ten zwiększy się do 61%. Inni autorzy wykazali, że jeśli 36% pacjentów po zawale zaprzestanie palenia, to o 3 zmniejszy się częstość zgonów z powodów sercowo-naczyniowych [21, 22]. Znaczenie czynników ryzyka w chorobach układu sercowo-naczyniowego jest niezwykle istotne. Według badania EUROASPIRE w latach liczba palaczy wśród pacjentów kardiologicznych zwiększyła się z 19% do 21%, częstość występowania cukrzycy z 18% do 22%, a otyłości z 25% do 33% [23]. Według Jonssona i wsp. [24] nadwaga o 24% zwiększa ryzyko MI i zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca. Zmniejszenie masy ciała u chorych otyłych z chorobą niedokrwienną serca istotnie redukuje ryzyko kolejnych incydentów wieńcowych, a także korzystnie wpływa na wiele innych czynników ryzyka [2]. W badanej populacji analizowano wahania masy ciała po MI, porównując wartości BMI z okresu hospitalizacji i w dłuższej obserwacji. W obu grupach pacjentów odnotowano niekorzystną tendencję do wzrostu masy ciała, wyrażoną porównywalnym w obu grupach przyrostem BMI (grupa A: o 1,1 ± ± 3 kg/m 2 vs. grupa B: o 0,7 ± 2 kg/m 2, NS). Równocześnie uzyskano dodatnie korelacje między przyrostem wartości BMI a stopniem ograniczenia palenia w obydwu grupach (r A = 0,41 vs. r B = 0,27), dlatego stwierdzono, że przyrost masy ciała po MI może z jednej strony wiązać się ze zmniejszeniem narażenia na dym tytoniowy, a z drugiej, wynikać z czasowego ograniczenia aktywności fizycznej i zawodowej. Nadwaga i otyłość stanowią poważny problem w polskim społeczeństwie, co potęgują niewłaściwe nawyki żywieniowe oraz niekorzystny profil aktywności fizycznej. Polacy wykazują najniższy odsetek osób deklarujących wysoką aktywność fizyczną (około 6 8% dorosłych) i największy odsetek prowadzących siedzący tryb życia wykazany w projekcie Bridging the East-West Gap przeprowadzonym w latach w 6 krajach europejskich [25, 26]. Regularny wysiłek fizyczny u osób z chorobą wieńcową zwiększa efektywność dowozu tlenu i poprawia metabolizm mięśni szkieletowych (poprzez zwiększenie liczby mitochondriów i enzymów oksydacyjnych), zwiększa wrażliwość na insulinę i aktywność fibrynolityczną osocza, modyfikuje gospodarkę lipidową, prowadzi do obniżenia ciśnienia i redukcji masy ciała, zmniejsza pracę serca, zwiększa średnicę i poprawia motorykę naczyń wieńcowych, nasila rozwój krążenia obocznego, a także poprawia samopoczucie i wywiera efekt uspokajający [27 29]. Profil aktywności fizycznej w analizowanych grupach jest porównywalny. Zadowalający jest fakt, że 2/3 badanych wykazuje przynajmniej umiarkowaną aktywność fizyczną, a 15 16% regularnie uprawia sport. Po zawale serca zaleca się, uwzględniając ryzyko i stopień wydolności fizycznej pacjenta, szybki powrót do codziennej aktywności i trening fizyczny: minimum 30 minut umiarkowanie intensywnego wysiłku przez większość, a najlepiej wszystkie dni tygodnia [7, 30]. Rehabilitacja kardiologiczna pacjentów po MI przynosi redukcję śmiertelności o około 20 26% przez następne 3 lata [29]. Należy jednak pamiętać, iż intensywny wysiłek fizyczny, szczególnie trening siłowy, zwiększa ryzyko zawału i nagłego zgonu sercowego [31, 32]. Opieka nad chorymi po MI nie powinna kończyć się wraz z datą wypisu ze szpitala. Powinna być kompleksowa i długofalowa, łącząca wiele dziedzin medycyny i obejmować także członków rodziny pacjenta. W celu zahamowania rozwoju choroby, zapobiegania powikłaniom, przywracania utraconej sprawności fizycznej szczególne znaczenie ma trwała zmiana stylu życia. Stąd istotna rola lekarzy, pielęgniarek i rehabilitantów nie tylko w prawidłowym prowadzeniu terapii farmakologicznej i zabiegowej, lecz także w edukacji i wprowadzaniu programów wtórnej prewencji oraz zachęcaniu do zachowań prozdrowotnych i kreowaniu aktywnego stylu życia. Wnioski 1. Przebycie zawału serca jest silnym bodźcem stymulującym do zmiany nawyków i trybu życia. 2. Niezależnie od wieku, w którym chorzy przebyli pierwszy incydent zawału serca, w okresie pozawałowym regularnie zażywają zalecone leki, większość rzuca palenie tytoniu i wykazuje przynajmniej umiarkowaną aktywność fizyczną. 3. Zaznaczona bez względu na wiek niekorzystna tendencja do przyrostu masy ciała może wiązać się z czasowym ograniczeniem aktywności fizycznej i zawodowej, a także rzuceniem palenia. 4. Chorzy, którzy przebyli zawał serca w starszym wieku, wymagają ścisłego nadzoru lekarskiego, gdyż częściej skarżą się na dolegliwości dławicowe, mniej systematycznie kontrolują ciśnienie tętnicze, a także rzadziej stosują zalecane po zawale leki. PIŚMIENNICTWO 1. Mizia-Stec K., Gąsior Z., Zwolińska W., Kańczuga K., Kośmider J., Skowerski M. Analiza parametrów klinicznych charakteryzujących chorych z zawałem mięśnia sercowego w młodym wieku. Ann. Acad. Med. Siles. 2005; 59: Gibbons R.J., Chatterjee K., Daley J. i wsp. ACC/AHA/ACP-ASIM Guidelines for the Management of Patients with Chronic Stable Angina: Executive Summary and Recommendations. Circulation 1999; 99: The Tobacco Use and Dependence Clinical Practice Guideline Panel, Staff, and Consortium Representatives: A clinical practice guideline for treating tobacco use and dependence. A US Public Health Service Report. JAMA 2000; 283: Choudhury L., Marsh J.D. Myocardial infarction in young patients. Am. J. Med. 1999; 107: Zimmerman F.H., Cameron A., Fischer L.D. Myocardial infarction in young adults: angiographic characterization, risk factors and prognosis. J. Am. Coll. Cardiol. 1995; 26: Hong M.K., Cho S., Hong B. Acute myocardial infarction in the young adults. Yonsei Med. J. 1994; 35:

7 Ann. Acad. Med. Siles. 2006, 60, 5 7. Antman E.M., Anbe D.T., Armstrong P.W. i wsp. ACC/AHA Guidelines for the Management of Patients with ST-Elevation Myocardial Infarction Executive Summary. J. Am. Coll. Cardiol. 2004; 44: Grabowski M., Filipiak K.J., Karpiński G., Opolski G. Strategia podejścia do pacjenta z ostrym zespołem wieńcowym. Przewodnik Lekarza 2003; 6: Woon V.C., Lim K.H. Acute Myocardial Infarction in the Elderly The Differences Compared with the Young. Singapore Med. J. 2003; 44: Avezum A., Makdisse M., Spencer F. i wsp. Impact of age on management and outcome of acute coronary syndrome: Observations from the Global Registry of Acute Coronary Events (GRACE). Am. Heart J. 2005; 149: Janion M. Różnice w przebiegu klinicznym zawału serca i rokowaniu odległym w trzech grupach wiekowych. Pol. Przegl. Kardiol. 1999; 1: Freemantle N., Cleland J., Young F., Mason J., Harrison J. Beta-blockade after myocardial infarction: systematic review and meta regression analysis. BMJ 1999; 318: Ko D.T., Hebert P.R., Coffey C.S. i wsp. Beta-blocker therapy and symptoms of depression, fatique, and sexual dysfunction. JAMA 2002; 288: Kostowski W., Herman Z.S. Farmakologia. Podstawy farmakoterapii. PZWL Warszawa Paul D.S., O Gara P.T., Mahjoub Z.A., i wsp. Geriatric patients with acute myocardial infarction: cardiac risk profiles, presentation, thrombolysis, coronary interventions and prognosis. Am. Heart J. 1996; 131: Braunwald E., Goldman L. W: Opolski G. red. Kardiologia. Wyd. I. Urban & Partner, Wrocław Yusuf S., Hawken S., Ounpuu S., i wsp. Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study. Lancet 2004; 364: Malberg K., Bavenholm P., Hamsten A. Clinical and biochemical factors associated with prognosis after myocardial infarction at young age. J. Am. Coll. Cardiol. 1994; 24: Mahonen M.S., McElduff P., Dobson A.J., Kuulasmaa K.A., Evans A.E. Current smoking and the risk of non-fatal myocardial infarction in the WHO MONICA Project populations. Tob. Control. 2004; 13: Ussher M.H., West R., Taylor A.H., McEwen A. Exercise interventions for smoking cessation. In: Cochrane Collaboration. Cochrane Library. Issue 3. Update Software, Oxford Burt A., Thornley P., Illingworth D., i wsp. Stopping smoking after myocardial infarction. Lancet 1974; 1: Lancaster T., Stead L. Silagy C., Sowden A. Effectiveness of interventions to help people stop smoking: Findings from the Cochrane Library. BMJ 2000; 321: EUROASPIRE I and II Group. Clinical reality of coronary prevention guidelines: a comparison of EUROASPIRE I and II in nine countries. Lancet 2001; 357: Jonsson S., Hedblad B., Angstrom G., Nilsson P., Berglund G., Janzon L. Influence of obesity on cardiovascular risk. Twenty-three-year follow-up of men from an urban Swedish population. Inter. J. Obes. 2002; 26: Kałucka S., Ruszkowska J., Drygas W. Aktywność fizyczna, wciąż niedoceniony element profilaktyki zdrowotnej. Pol. Med. Rodz. 2002; 4: Drygas W., Skiba A., Bielecki W., Puska P. Ocena aktywności fizycznej mieszkańców sześciu krajów europejskich. Projekt Bridging East-West Health Gap. Medicina Sportiva 2001; 5: Hambrecht R., Wolf A., Gielen S., i wsp. Effect of exercise on coronary endothelial function in patients with coronary artery disease. N. Engl. J. Med. 2000; 342: Samiec W., Sudoł-Jednorowicz E.A. Poziom aktywności fizycznej społeczeństwa polskiego. Potrzeba zmian. Wojewódzkie Centrum Zdrowia Publicznego w Łodzi; Dział Promocji Zdrowia i Nadzoru Świadczeń Medycznych. Marzec O Connor G.T., Bering J.E., Yusuf S., i wsp. An overview of randomized trials of rehabilitation with exercise after myocardial infarction. Circulation 1989; 80: Lee I.M., Sesso H.D., Paffenbarger R.S. Physical activity and coronary heart disease risk in men: Does the duration of exercise episodes predict risk? Circulation 2000; 102: Giri S., Thompson P.D., Kiernan F.J. i wsp. Clinical and angiographic characteristics of exertion-related acute myocardial infarction. JAMA 1999; 282: Thompson P.D., Funk E.J., Carleton R.A., Sturner W. Incidence of death during jogging in Rhode Island from 1975 through JAMA 1982; 247:

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego

Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Innowacje w kardiologii, Warszawa, 17 maja 2012 Potencjalny konflikt interesów NIE ZGŁASZAM

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku)

Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku) T. XXXIII Zeszyty Naukowe WSHE 2011 r. Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku) LECZENIE INWAZYJNE PACJENTÓW Z OSTRYM ZAWAŁEM SERCA Z UTRZYMUJĄCYM SIĘ UNIESIENIEM

Bardziej szczegółowo

"Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji. i Wtórnej Prewencji "

Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji. i Wtórnej Prewencji "Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji i Wtórnej Prewencji " Skrócony raport z prac zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Autorzy: Piotr Jankowski, Maciej Niewada, Andrzej Bochenek,

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Opolski. Doświadczenia polskie w leczeniu chorych z ostrymi zespołami wieńcowymi

Grzegorz Opolski. Doświadczenia polskie w leczeniu chorych z ostrymi zespołami wieńcowymi Doświadczenia polskie w leczeniu chorych z ostrymi zespołami wieńcowymi Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii Akademii Medycznej w Warszawie Docelowy model leczenia OZW zasady systemu system

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Szkoły Serca dla lepszej organizacji opieki zdrowotnej, edukacji pacjentów i prewencji wtórnej. z Polski i Norwegii

Szkoły Serca dla lepszej organizacji opieki zdrowotnej, edukacji pacjentów i prewencji wtórnej. z Polski i Norwegii Szkoły Serca dla lepszej organizacji opieki zdrowotnej, edukacji pacjentów i prewencji wtórnej chorób układu krążenia jako element wymiany i współpracy międzynarodowej kardiologów z Polski i Norwegii Opracowanie

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA Jadwiga Wolszakiewicz Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii w Warszawie Zdrowie seksualne jest odzwierciedleniem

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf Załącznik nr 1 Opis programu zdrowotnego pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych 1. Opis problemu zdrowotnego Pomimo zaznaczającego

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Repetytorium z EKG dla zaawansowanych. Rady praktyczne przed egzaminem.

Repetytorium z EKG dla zaawansowanych. Rady praktyczne przed egzaminem. 1 KSIĄŻKI 1. M.E. Starczewska, M.M. Pierścińska Repetytorium z EKG dla zaawansowanych. Rady praktyczne przed egzaminem. Via Medica 2006 2. M.E. Starczewska, M.M. Pierścińska Repetytorium z EKG część 1

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 277 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 277 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 277 SECTIO D 2003 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego Wydziału Pielęgniarstwa

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca

Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca Załącznik nr 2 Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca I.1.Nazwa projektu: Ogólnopolski projekt edukacyjny w zakresie niewydolności serca dla lekarzy rodzinnych.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze CZYM JEST NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo

Bardziej szczegółowo

Should we perform percutaneous angioplasty in stable angina? Landscape after the COURAGE trial results

Should we perform percutaneous angioplasty in stable angina? Landscape after the COURAGE trial results GERIATRIA OPARTA NA FAKTACH/EVIDENCE-BASED GERIATRICS Wpłynęło: 24.09.200 Poprawiono: 04.10.200 Zaakceptowano: 22.10.200 Czy stosować przezskórną angioplastykę wieńcową w stabilnej chorobie wieńcowej?

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego w XX i XXI wieku. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski I Klinika Kardiologii i Nadciśnienia Tętniczego IK CMUJ

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w chorobach

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu Maciej Niewada PLAN Udar epidemia? Jak migotanie przedsionków wpływa na udar? Nowe leki przeciwkrzepliwe:

Bardziej szczegółowo

"Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji. i Wtórnej Prewencji "

Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji. i Wtórnej Prewencji "Optymalny Model Kompleksowej Rehabilitacji i Wtórnej Prewencji " Raport z prac zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Autorzy: Piotr Jankowski, Maciej Niewada, Andrzej Bochenek, Krystyna

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ RUCHOWA W PIERWOTNEJ PREWENCJI CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Wstęp

AKTYWNOŚĆ RUCHOWA W PIERWOTNEJ PREWENCJI CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Wstęp AKTYWNOŚĆ RUCHOWA W PIERWOTNEJ PREWENCJI CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wstęp Systematyczna aktywność ruchowa zmniejsza umieralność z powodu chorób sercowonaczyniowych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Nowe wytyczne ESC/PTK w kardiologii Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Przemysław Trzeciak Częstochowa 11.12.2012 Umieralność z powodu chorób ukł. krążenia w latach

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe: nadciśnienie tętnicze, wiek podeszły, leczenie, jakość życia Key words: hypertension, elderly patients, treatment, quality of life

Słowa kluczowe: nadciśnienie tętnicze, wiek podeszły, leczenie, jakość życia Key words: hypertension, elderly patients, treatment, quality of life PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2008;5(1):37-46 artykuł oryginalny oryginal article Pacjent z nadciśnieniem tętniczym w wieku podeszłym wpływ choroby i prowadzonego leczenia na samopoczucie chorego Hypertensive

Bardziej szczegółowo

Porównanie występowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca u chorych po przebytym zawale serca do osób bez klinicznych objawów tej choroby

Porównanie występowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca u chorych po przebytym zawale serca do osób bez klinicznych objawów tej choroby Stanisławska Hygeia Public J Health i wsp. Porównanie 2014, 49(1): występowania 127-133 czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca u chorych... 127 Porównanie występowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA KRK - DEFINICJA KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA (WHO) to kompleksowe i skoordynowane działania,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 Zakład Antropologii Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Department of Anthropology Academy

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek SZKOLENIA PSYCHOLOGICZNO- ZDROWOTNE JAKO INWESTYCJA W KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ KADRY MENEDŻERSKIEJ, CZYLI WPŁYW ZDROWIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ NA WYNIK FINANSOWY ZARZĄDZANYCH PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u kobiet przed menopauzą

Czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u kobiet przed menopauzą Ewa Zabielska 1, Aldona Kubica 2, Marek Koziński 1, Anna Król 1, Tamara Sukiennik 1, Ryszard Dobosiewicz 1, Zofia Grąbczewska 1, Jacek Kubica 1 1 Katedra i Klinika Kardiologii i Chorób Wewnętrznych Collegium

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w ostrych zespołach wieńcowych. wytyczne i praktyka

Postępowanie w ostrych zespołach wieńcowych. wytyczne i praktyka Postępowanie w ostrych zespołach wieńcowych wytyczne i praktyka Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Śmiertelność Zmniejszenie śmiertelności w świeżym zawale serca w okresie 2003-2010 20%

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii.

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologi Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii Warszawa - Anin Ryszard Piotrowicz Komitet

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Program zdrowotny pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych

Załącznik nr 1. Program zdrowotny pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych Załącznik nr 1 Program zdrowotny pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych 1. Opis problemu zdrowotnego Pomimo zaznaczającego się

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny

Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny Prof. Karina Jahnz-Różyk Wojskowy Instytut Medyczny Przewlekła choroba układu oddechowego przebiegająca z dusznością Około 2 mln chorych w Polsce, ale tylko 1/3 jest zdiagnozowana (400-500 tys) Brak leczenia

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 261/2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. o projekcie programu zdrowotnego Program profilaktyki i wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

Motto: Rehabilitacja winna być integralną częścią postępowania dla każdego chorego na serca - Światowa Organizacja Zdrowia 1993 r.

Motto: Rehabilitacja winna być integralną częścią postępowania dla każdego chorego na serca - Światowa Organizacja Zdrowia 1993 r. I. OPIS PROJEKTU Załącznik nr 1 Motto: Rehabilitacja winna być integralną częścią postępowania dla każdego chorego na serca - Światowa Organizacja Zdrowia 1993 r. 1. Nazwa projektu. Opracowanie wzorcowego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Wpływ usprawniania ambulatoryjnego na wydolność fizyczną pacjentów po zawale mięśnia sercowego

Wpływ usprawniania ambulatoryjnego na wydolność fizyczną pacjentów po zawale mięśnia sercowego Wydawnictwo UR 2008 ISSN 1730-3524 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2008, 3, 220 225 Renata Kielnar, Małgorzata Janas, Elżbieta Domka-Jopek Wpływ usprawniania ambulatoryjnego na wydolność

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Monitorowana telemedycznie rehabilitacja kardiologiczna

Monitorowana telemedycznie rehabilitacja kardiologiczna Monitorowana telemedycznie rehabilitacja kardiologiczna Dr n.med. Bożena Wierzyńska Departament Prewencji i Rehabilitacji ZUS TELEMEDYCYNA I E-ZDROWIE. Kierunki rozwoju systemu ochrony zdrowia Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia

Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia Magdalena Cedzyńska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów CO-I Spotkanie współorganizatorów Programu Prewencji Pierwotnej Nowotworów 5 maja 2008, Centrum Onkologii-Instytut

Bardziej szczegółowo

GATS wyniki badania. Witold Zatoński, Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, oraz Zespół Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów

GATS wyniki badania. Witold Zatoński, Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, oraz Zespół Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów GATS wyniki badania Witold Zatoński, Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, oraz Zespół Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Zespół ZEiPN Mgr Magda Cedzyńska Mgr Jadwiga Cieśla Mgr inż. Kinga

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS w Cyklu Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizjoterapii Klinicznej i Praktyk Zawodowych Kierunek: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii

Denerwacja nerek stan wiedzy 2013. Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Denerwacja nerek stan wiedzy 2013 Prof. dr hab. med. Andrzej Januszewicz Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytut Kardiologii Katowice, 21 listopada 2013 2009 Lancet. 2009;373:1275-1281 Pierwsza ocena

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Spotkaniu sesji przewodniczyli prof. Franciszek Kokot i prof. Grzegorz Opolski.

Spotkaniu sesji przewodniczyli prof. Franciszek Kokot i prof. Grzegorz Opolski. ,,Kardiologiczny 2ABS - które leki przedłużają życie" - sesja z dnia 17 września, przeprowadzona w Teatrze Narodowym podczas VIII Międzynarodowego Jubileuszowego Kongresu PTK. Satelitarna sesja zorganizowana

Bardziej szczegółowo

Analiza poziomu tolerancji wysiłkowej chorych po zawale serca w przebiegu 10 letniej obserwacji

Analiza poziomu tolerancji wysiłkowej chorych po zawale serca w przebiegu 10 letniej obserwacji 284 Hygeia Public Health 2014, 49(2): 284-290 Analiza poziomu tolerancji wysiłkowej chorych serca w przebiegu 10 letniej obserwacji Analysis of the level of physical effort capacity in patients after myocardial

Bardziej szczegółowo

MONITEL-HF. DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE

MONITEL-HF. DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE MONITEL-HF DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński III Katedra i Kliniczny oddział Kardiologii SUM, Śląskie Centrum Chorób

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA JAKO METODA ZAPOBIEGANIA CHOROBOM SERCA W OPINII I PRAKTYCE UCZESTNIKÓW SONDAŻU REPREZENTATYWNEGO W POLSKIM PROJEKCIE 400 MIAST

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA JAKO METODA ZAPOBIEGANIA CHOROBOM SERCA W OPINII I PRAKTYCE UCZESTNIKÓW SONDAŻU REPREZENTATYWNEGO W POLSKIM PROJEKCIE 400 MIAST Ann. Acad. Med. Gedan., 2006, 36, 201 209 MARZENA ZARZECZNA-BARAN 1, EWA WOJDAK-HAASA 1, JOLANTA PĘGIEL-KAMRAT 1, TOMASZ ZDROJEWSKI 2, BOGDAN WYRZYKOWSKI 3 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA JAKO METODA ZAPOBIEGANIA CHOROBOM

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH

ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH Bartosz Wnuk 1, Teresa Kowalewska-Twardela 2, Damian Ziaja 3 Celem pracy była ocena przydatności 6-minutowego

Bardziej szczegółowo

HRS 2014 LATE BREAKING

HRS 2014 LATE BREAKING HRS 2014 LATE BREAKING DFT SIMPLE Michał Chudzik, Anna Nowek 1 Czy wyniki badania SIMPLE mogą wpłynąć na NIE wykonywanie rutynowego DFT? 2 Wyniki badnia SIMPLE pokazały, że wykonywanie DFT nie wpływa na

Bardziej szczegółowo

Choroba niedokrwienna serca

Choroba niedokrwienna serca Choroba niedokrwienna serca II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Aktywności Fizycznej Seniorów

Regionalny Program Aktywności Fizycznej Seniorów Regionalny Program Aktywności Fizycznej Seniorów Koordynator programu: dr Gabriel Chęsy - Katedra i Zakład Fizjologii Collegium Medium im. L. Rydygiera w Bydgoszczy, Wojewódzka Przychodnia Sportowo Lekarska

Bardziej szczegółowo

Definicja. Choroba niedokrwienna serca. Podział choroby wieńcowej. Epidemiologia 2015-04-23

Definicja. Choroba niedokrwienna serca. Podział choroby wieńcowej. Epidemiologia 2015-04-23 Definicja Choroba niedokrwienna serca II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Karta Opisu Przedmiotu

Karta Opisu Przedmiotu Politechnika Opolska Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Specjalność Forma studiów Semestr studiów Karta Opisu Przedmiotu Fizjoterapia Praktyczny

Bardziej szczegółowo