Projekt okładki Krzysztof Matłosz. Redakcja Leokadia Drobnica. Skład komputerowy Krzysztof Matłosz. Korekta Sabina Walat, Danuta Ławniczak

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Projekt okładki Krzysztof Matłosz. Redakcja Leokadia Drobnica. Skład komputerowy Krzysztof Matłosz. Korekta Sabina Walat, Danuta Ławniczak"

Transkrypt

1

2 Projekt okładki Krzysztof Matłosz Redakcja Leokadia Drobnica Skład komputerowy Krzysztof Matłosz Korekta Sabina Walat, Danuta Ławniczak Wydawca Zespół Szkół Gospodarczych im. Mikołaja Spytka Ligęzy w Rzeszowie

3 III Sesja Popularnonaukowa dla Szkół Promujących Zdrowie w Zespole Szkół Gospodarczych im. Mikołaja Spytka Ligęzy w Rzeszowie Temat przewodni: Zarządzanie jakością żywności i żywienia Honorowy patronat: Prezydenta Miasta Rzeszowa Podkarpackiego Kuratorium Oświaty Marszałka Województwa Podkarpackiego Rzeszów

4 Spis treści Wstęp...5 Regulamin...8 Uwagi ogólne...8 Cel sesji...8 Warunki uczestnictwa, przebieg...8 Program...11 Referaty...12 Rolnictwo ekologiczne w regionie jako sposób na bezpieczną żywność...13 Znaczenie rolnictwa ekologicznego...16 System obrotu żywnością ekologiczną w polsce...17 Polska żywność ekologiczna na Światowych Targach Żywości Ekologicznej Biofach Norymberga Współczesne tendencje w żywieniu ekologicznym...19 Model życia i diety...22 Jak zbudowałem piramidę, czyli o skutkach pewnej wizyty u lekarza...25 Metody utrwalania a wartość odżywcza i bezpieczeństwo żywności...28 Receptury kulinarne...36

5 WSTĘP Sesje popularnonaukowe organizowane najpierw w Zespole Szkół Ekonomicznych im. Marii Skłodowskiej Curie w Rzeszowie, a obecnie w Zespole Szkół Gospodarczych im. Mikołaja Spytka Ligęzy w Rzeszowie mają rozległe znaczenie. Pomysł upowszechniania i propagowania wiedzy z dziedziny żywności i zdrowego żywienia w szerokim środowisku zrodził się w połowie 2003 roku. Zasięgiem sesja obejmuje całe Podkarpacie. Inspiracją pomysłu była Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy o Żywieniu i program profilaktyki zdrowia pod hasłem Szkoła Promująca Zdrowie. Sesje organizowane są głównie dla uczniów z sieci szkół promujących zdrowie, szkół średnich ogólnokształcących i zawodowych pragnących rozwijać zainteresowania i pogłębiać wiedzę z zakresu technologii żywności i żywienia człowieka, towaroznawstwa i technologii gastronomicznej. Do udziału w sesjach zapraszani są też uczniowie deklarujący chęć udziału w sesji. W ten sposób poszerzany jest krąg osób interesujących się problematyką żywności i żywienia człowieka. Działanie to ma bezpośredni wpływ na realizację programu edukacji prozdrowotnej w szkołach. Cele cyklu sesji popularnonaukowych to: pobudzanie i rozwijanie zainteresowań uczniów problemami żywienia; upowszechnianie i propagowanie wzorców racjonalnego żywienia i promocja zdrowia; konfrontacja możliwości i osiągnięć uczniów z różnych szkół; możliwość wymiany doświadczeń zawodowych nauczycieli opiekunów naukowych; podniesienie poziomu kształcenia; wspomaganie merytoryczne uczniów przygotowujących się do olimpiad i konkursów; wdrażanie do edukacji prozdrowotnej. Młodzieżowa, miła atmosfera sesji, a zarazem naukowy charakter, bezpośredni kontakt z wykładowcami wyższych uczelni, spotkania uczniów gotowych pogłębiać swoją wiedzę i nauczycieli wymieniających poglądy inspirowały do organizowania sesji cyklicznie. Tego typu spotkania mają ogromny wpływ na poziom wiedzy i umiejętności, motywują uczniów i nauczycieli do odnoszenia sukcesów, stwarzają okazję do poszukiwania źródeł wiedzy w otoczeniu. Ponadto sesje popularnonaukowe mogą być pomocne i nieocenione w przygotowywaniu uczniów do olimpiad i konkursów o tematyce żywieniowej, jak i późniejszej nauce na wyższych uczelniach. Życzę wszystkim uczestnikom sesji przyjemnego pogłębiania wiedzy i wielu sukcesów. Kieruję również serdeczne podziękowania dla Dyrekcji ZSG, współorganizatorów, sponsorów i osób wspierających tę inicjatywę oraz pracowników administracji i obsługi ZSG. Inicjator i promotor sesji Leokadia Drobnica 5

6 Podziękowanie dla instytucji i firm, które finansowo wspomogły organizację III Sesji Popularnonaukowej dla Szkół Promujących Zdrowie Żywność nasz przyjaciel czy wróg? : Urząd Miasta Rzeszowa BioAvena Sp. z o.o. BNP Paribas Lease Group Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska Rzeszowska Spółdzielnia Mleczarska Resmlecz Powszechna Spółdzielnia Spożywców Społem Stowarzyszenie Wspierania Młodych Talentów Łowcy Pereł Mera-Projekt 6

7 Podziękowanie dla osób, które swoją wytrwałością i zaangażowaniem przyczyniły się do zorganizowania III Sesji Popularnonaukowej dla Szkół Promujących Zdrowie Żywność nasz przyjaciel czy wróg? : Elżbiety Gorczycy Marka Pikuły Sabiny Walat Krzysztofa Matłosza Marii Drewniak Marii Danuty Rybki Danuty Ławniczak Danuty Richert Jolanty Sieczkowskiej Anny Kielar Agaty Kowal Beaty Łuki Barbary Gwóźdź Andżeliki Lorenc Lidii Pokojskiej Jadwigi Daszkiewicz Zofii Jandy Renaty Rzepki Renaty Szajny Grzegorza Wałeckiego Wandy Korab Jadwigi Domaradzkiej Magdaleny Łuki Bożeny Kołodziej 7

8 REGULAMIN III Sesja Zarządzanie jakością żywności i żywienia Wykładowca: dr hab. inż. Jan Krupa, profesor Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Kwiecień 2006 REGULAMIN SESJI POPULARNONAUKOWEJ DLA SZKÓŁ PROMUJĄCYCH ZDROWIE ŻYWNOŚĆ NASZ PRZYJACIEL CZY WRÓG? UWAGI OGÓLNE 1. Organizatorem sesji jest Zespół Szkół Gospodarczych w Rzeszowie ul. Spytka Ligęzy Pomysłodawcą i koordynatorem jest mgr Leokadia Drobnica nauczyciel przedmiotów zawodowych. 3. Organizacją sesji zajmuje się Komitet Organizacyjny. 4. Za merytoryczne przygotowanie sesji odpowiada Komitet Naukowy. 5. Skład komitetów jest powoływany przez koordynatora sesji z upoważnienia Dyrektora Szkoły. 6. Nadzór nad prawidłowością działań organizacyjnych i przebiegu sesji pełnią wicedyrektorzy szkoły mgr Elżbieta Gorczyca i mgr Marek Pikuła. CEL SESJI 7. Pobudzenie i rozwijanie zainteresowań uczniów problemami żywienia. 8. Upowszechnianie wzorców racjonalnego żywienia i promocja zdrowia. 9. Konfrontacja możliwości i osiągnięć uczniów z różnych szkół. 10. Podniesienie poziomu kształcenia z przedmiotów zbliżonych profilem nauczania. WARUNKI UCZESTNICTWA, PRZEBIEG 11. Uczestnicy sesji to uczniowie i ich opiekunowie naukowi ze szkół średnich całego Podkarpacia, realizujących program Szkoła Promująca Zdrowie i szkół zainteresowanych promocją zdrowia. 12. Z jednej szkoły może brać udział 1-4 uczniów i 1-2 nauczycieli. 13. Każda sesja posiada odrębny program. Stałymi punktami programu są: a) wykłady, b) referaty przygotowane przez uczniów, c) debaty, d) sesja plakatowa prezentacja przygotowanych materiałów, konkurs na najciekawszy plakat. 14. Wykłady są wygłaszane przez zaproszonych gości, specjalistów w dziedzinie technologii żywności i żywienia człowieka, pracowników naukowych wyższych uczelni. 15. Referaty przygotowują uczniowie ze strony organizatora i ze szkół zgłaszających udział w sesji. 16. Organizatorzy obligatoryjnie przygotowują referat lub inne materiały na każdą sesję. 8

9 17. Warunki zakwalifikowania referatu na sesję: a) akceptacja Komitetu Naukowego, b) ciekawy temat najlepiej nawiązujący do myśli przewodniej sesji, c) czas trwania 15 min., d) autorem referatu może być tylko jedna osoba, e) do referatu należy dołączyć następujące dane: temat referatu, spis literatury, nazwisko i imię autora oraz opiekuna naukowego, typ szkoły, klasa, f) wydruk komputerowy - format A4, CD. 18. Referaty muszą być nadesłane w terminie i powinny spełniać warunki pkt Nadesłane referaty nie są odsyłane. 20. O zakwalifikowaniu referatu do prezentacji szkoły są informowane telefonicznie. Referaty nie zakwalifikowane do prezentacji ustnej mogą być przedstawione na sesji plakatowej jako odrębny materiał (oprócz plakatu konkursowego). 21. Uczestnicy sesji proszeni są o przygotowanie sesji plakatowej, nawiązującej do myśli przewodniej sesji i jej zaprezentowanie na sali konferencyjnej w wyznaczonym miejscu. Informacje dotyczące sesji plakatowej: a) wymiary plakatu 70cm x 100cm (format B1), b) materiały umieszczone na plakacie powinny być przedstawione w formie tekstu i przekazu obrazowego, c) sesja plakatowa jest oceniana w kilku kategoriach: pomysł i projekt forma przekazu treść merytoryczna technika i estetyka wykonania d) autorem pracy plakatowej może być tylko jedna osoba. 22. Szkoła uczestnicząca w sesji może przygotować tylko jedną sesję plakatową, ale może wygrać w dwóch kategoriach. 22. Skład komisji powołanej do rozstrzygnięcia konkursu sesji plakatowej: a) przewodniczący dyrektor szkoły, b) z-ca przewodniczącego ekspert z dziedziny żywienia lub ze znajomością biologiczno chemicznych aspektów żywienia człowieka, zaproszony gość, c) członkowie dwóch nauczycieli opiekunów wybranych drogą losowania ze szkół uczestniczących sesji, d) sekretarz nauczyciel opiekun wybrany drogą losowania ze szkół uczestniczących sesji, 23. Kryteria oceny plakatów: pomysł i projekt pkt. forma przekazu pkt. treść merytoryczna 0-10 pkt. technika i estetyka wykonania pkt. 24. Autorzy najlepszych sesji plakatowych otrzymują dyplomy i drobne upominki rzeczowe. USTALENIA KOŃCOWE 24. Organizator w miarę możliwości może opublikować materiały prezentowane na sesji jako materiały konferencyjne. 25. Materiały będą publikowane tylko za pisemną zgodą uczestników sesji. 26. Uczestnictwo w sesji jest bezpłatne. 28. Szczegółowych informacji udziela koordynator sesji. 27. Wydatki związane z organizacją sesji pokrywają: a) instytucje wspomagające sponsorzy, b) organizatorzy, 29. Zaproszenie i wszelkie terminy związane z sesją są przekazywane w piśmie informacyjnym z wyprzedzeniem kilku miesięcznym. 30. Program sesji uczestnicy otrzymują na ok. 2 tygodnie przed sesją. 31. Zmiany w regulaminie sesji wprowadza koordynator w porozumieniu z Komitetem Organizacyjnym. 9

10 DOKUMENTY SESJI 34. Komitet Organizacyjny Sesji ustala rodzaj dokumentów, sposób jej sporządzania i przechowywania. Dokumentacja powinna być przechowywana przez okres 5 lat. 35. Dokumentacja Komitetu Organizacyjnego Sesji obejmuje: listę członków komitetu protokoły zebrań pisma wychodzące i przychodzące sprawozdanie z organizacji i przebiegu sesji regulamin lista uczestników 36. Dokumentacja Komitetu Naukowego obejmuje: protokoły z posiedzeń protokół powołania komisji konkursowej protokół z przeprowadzenia konkursu Regulamin sesji opracowała: mgr Leokadia Drobnica koordynator sesji 10

11 PROGRAM Program III Sesji Popularnonaukowej dla Szkół Promujących Zdrowie Żywność nasz przyjaciel czy wróg? Temat przewodni: Zarządzanie jakością żywności i żywienia 6 kwietnia 2006 r Rozpoczęcie III Sesji Popularnonaukowej dla Szkół Promującej Zdrowie Maria Kalinowska, Dyrektor Zespołu Szkól Gospodarczych w Rzeszowie 9 10 Wybór Komisji Konkursowej Leokadia Drobnica, Koordynator Sesji 9 15 Prezentacja multimedialna Opakowania a jakość żywności przechowalnictwo żywności Elżbieta Pelc, Zespół Szkół Spożywczych, Chemicznych i Ogólnokształcących w Jarosławiu, opiekun naukowy: Urszula Machaj 9 30 Prezentacja multimedialna Metody utrwalania żywności a wartość odżywcza i bezpieczeństwo zdrowotne Urszula Rykiel, Zespół Szkół Gospodarczych w Rzeszowie, opiekun naukowy: Maria Danuta Rybka 9 45 Wykład Bezpieczeństwo zdrowotne żywności i żywienia dr hab. inż. Jan Krupa, profesor Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Przerwa degustacja zdrowej żywności Prezentacja multimedialna Rolnictwo ekologiczne w regionie jako sposób na bezpieczną żywność Renata Rusnak, Zespół Szkół Gastronomicznych i Przemysłu Spożywczego w Przemyślu, opiekun naukowy: Monika Sidor Prelekcja Znaczenie rolnictwa ekologicznego - Marian Wójtowicz, wiceprezes Podkarpackiej Izby Rolnictwa Ekologicznego rolnik ekologiczny Prelekcja Rozwój rolnictwa ekologicznego na Podkarpaciu Marian Wójtowicz, wiceprezes Podkarpackiej Izby Rolnictwa Ekologicznego rolnik ekologiczny Prelekcja System obrotu żywnością ekologiczną w Polsce Stanisław Selwa, Dyrektor BioAvena Prelekcja Polska żywność ekologiczna na Światowych Targach Żywności Ekologicznej BioFach, Norynberga 2006 Stanisław Selwa, Dyrektor BioAvena Prelekcja Współczesne tendencje w żywieniu ekologicznym Grażyna Radek, przewodnicząca Klubu Ekologicznego Zdrowego Żywienia działającego przy Stowarzyszeniu Producentów Żywności Ekologicznej Eko Dar Przerwa degustacja zdrowej żywności Sesja plakatowa konkurs na Najciekawszy plakat sesji Prezentacja multimedialna Jak zbudowałem piramidę, czyli o skutkach pewnej wizyty u lekarza Damian Smoleń, Zespół Szkół Technicznych w Mielcu, opiekun naukowy: Danuta Jarząb Prezentacja multimedialna Model życia i diety Agnieszka Bober, Zespół Szkół Ekonomicznych w Brzozowie, opiekun naukowy: Anna Warzybok Debata Odchudzaniu tak czy nie? przygotowali: Sabina Walat, Krzysztof Matłosz, Jolanta Sieczkowska Inscenizacja Cukrzyca przygotowała Jolanta Sieczkowska Ogłoszenie wyników konkursu, wręczenie dyplomów i upominków Zakończenie sesji Program opracowała: Leokadia Drobnica 11

12 REFERATY

13 ROLNICTWO EKOLOGICZNE W REGIONIE JAKO SPOSÓB NA BEZPIECZNĄ ŻYWNOŚĆ Opracowała i wygłosiła: Renata Rusnak, Zespół Szkół Gastronomicznych i Przemysłu Spożywczego w Przemyślu Pod kierunkiem: Moniki Sidor Ogólna charakterystyka polskiego rolnictwa Polskie rolnictwo charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem gospodarstw, dominacją gleb o średniej i małej przydatności rolniczej, a także relatywnie niskim zużyciem przemysłowych środków produkcji. Polska jest znaczącym w świecie i Europie producentem szeregu produktów rolniczych, ogrodniczych i produktów pochodzenia zwierzęcego, przez co należy do czołowych producentów owoców jagodowych, głównie truskawek, malin i porzeczek (drugie miejsce w Europie), jak również cebuli, kapusty, kalafiorów oraz jabłek. Polska ma sprzyjające warunki rolno środowiskowe do rozwoju rolnictwa ekologicznego; jakość ekologiczna przestrzeni produkcyjnej w rolnictwie oraz jej bogactwo różnorodności biologicznej należy do jednych z najlepszych wśród krajów europejskich. Definicje rolnictwa ekologicznego i bezpiecznej żywności Rolnictwo ekologiczne, to system gospodarowania o możliwie zrównoważonej produkcji roślinnej i zwierzęcej, bazujący na środkach naturalnych i nie przetworzonych technologicznie. Aktywizując przyrodnicze mechanizmy produkcyjne w gospodarstwie ekologicznym zapewniamy trwałą żyzność gleby, zdrowotność zwierząt oraz wysoką jakość biologiczną produktów rolniczych. Rolnictwo ekologiczne jest systemem produkcji rolnej opartej na wykorzystaniu naturalnych procesów zachodzących w przyrodzie. Stosuje się w nim nawozy organiczne- naturalne, zamiast sztucznych jak również naturalne metody ochrony roślin w postaci preparatów biologicznych zamiast pestycydów. Bezpieczna żywność to żywność, która spełnia wymagania jakości zdrowotnej i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia konsumenta. Bezpieczna żywność jest to w dużej mierze efektem wiedzy, przestrzegania przepisów oraz funkcjonowania w branży żywnościowej szeregu systemów zapewniających żądaną jakość żywności. Rolnictwo ekologiczne a żywność ekologiczna To żywność produkowana metodami rolnictwa ekologicznego z dbałością o wyeliminowanie używania nawozów sztucznych, pestycydów, regulatorów wzrostu. Rolnictwo ekologiczne jest najbardziej przyjazną przyrodzie metodą produkcji rolniczej, umożliwia zwiększenie żyzności gleby oraz zachowanie różnorodności biologicznej i krajobrazowej. Potoczne określenie "żywność ekologiczna" często bywa używane zamiennie z określeniem zdrowa żywność i oba te pojęcia mają znaczenie umowne. Żywność ekologiczna jest pełnowartościowa, o wartości żywności ekologicznej decydują nie tylko węglowodany, białka, witaminy i inne składniki występujące w korzystnych proporcjach, lecz także swoiste właściwości biologiczne wpływające korzystnie na stan zdrowia człowieka. Jakość żywności 13

14 ekologicznej można porównać do produktów, które wzrastały wiele lat temu w nieskażonym środowisku bez stosowania syntetycznych środków produkcji. Jakość żywości ekologicznej Podstawowe systemy zapewniania jakości zdrowotnej żywności : - GAP Dobra Praktyka Rolnicza - realizowana jest na etapie hodowli i uprawy, - GHP Dobra Praktyka Higieniczna, - GMP Dobra Praktyka Produkcyjna, - HACCP Systemu Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli. Produkcja ekologiczna podlega ścisłej kontroli, co uregulowane jest ustawowo. Polski system kontroli i certyfikacji stanowią w Polsce: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który upoważnia jednostki certyfikujące: - Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, jako urząd nadzoru nad upoważnionymi jednostkami certyfikującymi - upoważnione jednostki certyfikujące, które uzyskały akredytację w Polskim Centrum Akredytacji. I tak w Polsce w 2005 r. kontrolę i certyfikację w rolnictwie ekologicznym prowadzą następujące jednostki certyfikujące: EKOGWARANCJA PTRE Sp. z o. o. Jednostka Certyfikacji Produkcji Ekologicznej COBICO Sp. z o. o., Kraków, ul. Lekarska; BIOEKSPERT Sp. z o. o. BIOCERT Sp. z o. o. Polskie Centrum Badań i Certyfikacji (PCBC) Rozwój rolnictwa ekologicznego w województwie podkarpackim Rolnictwo ekologiczne w województwie podkarpackim rozwija się bardzo dynamicznie. Znaczny wzrost liczby gospodarstw zanotowano w roku 2001 (189 gospodarstw), co wówczas na tle kraju stawiało województwo na IV miejscu pod względem liczby gospodarstw ekologicznych, W 2003 roku województwo podkarpackie przesunęło się na III miejsce co do ilości znajdujących się na jego terenie gospodarstw ekologicznych. 14

15 Gospodarstwa ekologiczne w Polsce w 2004 r Wnioski: 1. Rolnictwo ekologiczne to gwarancja zdrowej i bezpiecznej żywności. 2. Województwo podkarpackie to region, w którym obserwuje się bardzo dynamiczny rozwój rolnictwa ekologicznego. 3. W społeczeństwie polskim obserwuje się ciągły wzrost świadomości społecznej odnośnie związków pomiędzy żywieniem a zdrowiem. Bibliografia: 1. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ROLNICTWO I GOSPODARKA ŻYWNOŚCIOWA W POLSCE, Warszawa Rolnictwo ekologiczne na Podkarpaciu Ustawodawstwo UE i przepisy prawa krajowego w zakresie bezpieczeństwa żywności. 15

16 ZNACZENIE ROLNICTWA EKOLOGICZNEGO Opracował: Marian Wójtowicz, Wiceprezes Podkarpackiej Izby Rolnictwa Ekologicznego, rolnik ekologiczny Ekonomiczne: - Popyt na żywność ekologiczną w kraju i za granicą stale rośnie. - Istnieje możliwość eksportu produktów ekologicznych. - Prowadzenie produkcji metodami przyczyniającymi się do zwiększenia żyzności gleby bez stosowania nawozów sztucznych. Społeczne: - Wraz z rozwojem rolnictwa ekologicznego, zwiększa się szansa zagospodarowania nadwyżki siły roboczej na wsi, rolnictwo takie uatrakcyjnia tereny turystyczne. - Sprzyja zachowaniu gospodarstw rolniczych, utrzymaniu tradycji, zwiększa więź rolnika z przyrodą. - Zwiększa pewność konsumenta, co do jakości odpowiednio oznakowanych produktów, co daje możliwość identyfikacji producenta. Zdrowotne: - Produkty rolnictwa ekologicznego maja wysoka jakość wpływającą korzystnie na przeciwdziałanie chorobom cywilizacyjnym, a przez to na zmniejszenie wydatków na leczenie. - Ekologiczne metody produkcji sprzyjają poprawie zdrowia zarówno rolnika jak i całego lokalnego społeczeństwa przez wyeliminowanie stosowania pestycydów, bardzo widocznie poprawia się jakość wód. Ekologiczne: - Ekologiczne metody produkcji rolniczej nie stwarzają zagrożenia dla środowiska, nie zanieczyszczają gleb i wód łatwo rozpuszczalnymi nawozami sztucznymi i chemicznymi środkami ochrony roślin. - Rolnictwo ekologiczne przyczynia się do zachowania naturalnego krajobrazu, różnorodności biologicznej. - Ekologiczne metody produkcji są energooszczędne ze względu na stosowanie lekkiego sprzętu mechanicznego, ograniczenia transportu wewnętrznego i wyeliminowanie nawozów sztucznych. 16

17 SYSTEM OBROTU ŻYWNOŚCIĄ EKOLOGICZNĄ W POLSCE Opracował: Stanisław Selwa, Dyrektor firmy BioAvena Sp. z o.o. Żywność ekologiczna to wysokiej jakości płody rolne i produkty zwierzęce uzyskiwane dzięki aktywizacji przyrodniczych mechanizmów produkcyjnych i odrzuceniu środków chemii rolnej. Ekologiczne produkty żywnościowe to niewielki procent w krajowej produkcji żywności. Z uwagi na wysoką jakość i sposób wytworzenia są produktami bardzo wartościowymi i coraz bardziej poszukiwanymi przez społeczeństwo. Każdy produkt opatrzony jest odpowiednią etykietą, która informuje o jego pochodzeniu i certyfikacie. Produkty ekologiczne posiadają certyfikat nadany po dokładnych kontrolach i badaniach przez jednostkę certyfikującą upoważnioną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W Polsce jest 7 jednostek posiadających uprawnienia do nadania certyfikatu. Skład produktów jest harmonijnie zbilansowany tj. składniki ich znajdują się we właściwych, naturalnych proporcjach, najbardziej korzystnych dla zdrowia człowieka. Żywność ekologiczna nie zawiera zanieczyszczeń stanowiących pozostałości chemii rolnej, nie zawierają żadnych dodatków chemicznych. Produkowana jest głównie w małych i średnich gospodarstwach z użyciem rodzimych środków produkcji. Przetwory mogą być uznane za ekologiczne jeśli co najmniej 95 % składników pochodzi z produkcji ekologicznej. Ekologiczny asortyment branży spożywczej oferowany w Polsce obejmuje kilkaset produktów rodzimych wytwórców. Produkty te trafiają do zainteresowanych odbiorców w różnych formach i miejscach sprzedaży takich jak: - sprzedaż bezpośrednia, - na imprezach i targowiskach związanych z ekologią, - do przetwórni produktów ekologicznych, - do hurtowni i sklepów oferujących produkty ekologiczne, - poprzez internet. Sprzedaż bezpośrednia z gospodarstwa jest korzystną formą handlu dla małych gospodarstw. Rolnik tym sposobem promuje swoje produkty, ze względu na bezpośredni kontakt z klientem. Ma stałych odbiorców, którym niejednokrotnie dowozi produkty do domu. Imprezy masowe o charakterze targów, dożynek, dni świątecznych są również ważnym miejscem sprzedaży dla producentów rolnych. W miejscach tych rolnicy ekologiczni posiadają swoje stoiska z dużą ilością produktów ekologicznych. Rolnicy posiadający większe gospodarstwa certyfikowane, którzy specjalizują się w określonej produkcji oferują swoje produkty przetwórniom i hurtowniom prowadzącym dystrybucję produktów ekologicznych. Odbiorcami produktów ekologicznych są również sklepy spożywcze z tzw. "zdrową żywnością", które oprócz szerokiej gamy produktów zdrowej żywności bez certyfikatu oferują również w mniejszej ilości produkty ekologiczne certyfikowane. Korzystną formą systemu obrotu żywnością ekologiczną w Polsce, która znajduje wielu zwolenników jest internetowa sprzedaż produktów ekologicznych. System ten umożliwia dokonanie zakupów nie wychodząc z domu z bezpośrednim dowozem produktów pod wskazany adres. 17

18 Pierwszy sklep, który oferuje wyłącznie produkty posiadające certyfikat, czyli w 100 % ekologiczne prowadzi firma BIOAVENA w Rzeszowie przy ul. Pułaskiego 3 (pawilon handlowy). Nasza oferta to około 800 produktów ekologicznych w różnych asortymentach. Współpracujemy z wieloma rolnikami z całej Polski, jak również z hurtowniami, stowarzyszeniami rolników ekologicznych i Podkarpacką Izbą Rolnictwa Ekologicznego. Jesteśmy firmą młodą lecz prężnie działającą. Oferujemy produkty z możliwością dostawy do domu klienta w cenach sklepowych. Z naszymi produktami można zapoznać się również na stronie internetowej (www.bioavena.pl ). POLSKA ŻYWNOŚĆ EKOLOGICZNA NA ŚWIATOWYCH TARGACH ŻYWOŚCI EKOLOGICZNEJ BIOFACH NORYMBERGA 2006 Opracował: Stanisław Selwa, Dyrektor firmy BioAvena Sp. z o.o. Targi BioFach to najpoważniejsza w Europie, jedna z największych w świecie imprez w zakresie produktów rolnictwa ekologicznego. Są to targi organizowane corocznie od 1990 roku w Norymberdze. Na powierzchni 8 dużych pawilonów swoje stoiska posiada ponad 2 tysiące wystawców z całego świata. W dniach lutego 2006 roku targi te zwiedziło ponad 40 tysięcy osób. W roku bieżącym na targach BioFach Polska była krajem roku. Jest to niewątpliwe wyróżnienie dla naszego kraju, w którym mamy 7300 gospodarstw ekologicznych, które wytwarzają swoje produkty na powierzchni 160 tys. hektarów. Uzupełnieniem jest 100 certyfikowanych przetwórni i 300 miejsc sprzedaży ekoproduktów. Na targach swoją ofertę prezentowało około 40 naszych wystawców ekologicznych z całej Polski. Wystawcami były również jednostki certyfikujące, oraz samorządy poszczególnych województw. Wielkie zainteresowanie naszą ofertą serów, soków, wędlin, ziół oraz owoców i warzyw było spowodowane ich wysoką jakością i wyjątkowymi walorami smakowymi. Oferta Polska w pawilonie nr 5 na powierzchni 1100 m 2, jako kraj roku prezentowała w sposób kompleksowy dorobek swojego rolnictwa ekologicznego. W bezpośredni sposób można było się zapoznać z bogatą ofertą żywności ekologicznej. 18

19 WSPÓŁCZESNE TENDENCJE W ŻYWIENIU EKOLOGICZNYM Opracowała: Grażyna Radek, logopeda lecz od 20 lat zgłębia tajniki naturalnych sposobów żywienia, leczenia, medytacji relaksacji i utrzymania harmonii ciała, umysłu i ducha, przewodnicząca Klubu Ekologicznego Zdrowego Żywienia działającego przy Stowarzyszeniu Producentów Żywności Ekologicznej Eko Dar Seneka rzymski filozof, pisarz poeta i retoryk napisał: Musimy trzymać się drogi, którą wyznaczyła natura i nie zbaczać z niej: dla tych, co idą za naturą, wszystko jest łatwe i wygodne a życie tych, co na przekór niej postępują, nie jest niczym innym niż wiosłowaniem pod prąd. Słowa te nie straciły na swojej aktualności pomimo, że od czasu ich napisania upłynęło XXI wieków. Nasza cywilizacja dokonała gigantycznego skoku naprzód w zakresie postępu technicznego, coś jednak zostało zaburzone, skoro nękają ludzi choroby cywilizacyjne i otyłość. Na półki sklepowe trafiają produkty spożywcze, które na każdym etapie produkcji od uprawy rolnej, po wysoki stopień przetworzenia, oczyszczenia uszlachetnienia pod względem smakowym i zapachowym, są traktowane środkami chemicznymi. Zakonserwowane mają dłuższe terminy przydatności do spożycia ale ich wartość odżywcza nie tylko staje się mniejsza lecz częste ich spożywanie jest wręcz szkodliwe. Żywność ekologiczna uzyskiwana bez użycia nawozów chemicznych i środków ochrony roślin, dla świadomego klienta staje się towarem coraz bardziej poszukiwanym z kilku powodów: łagodzi skutki chorób a w wielu przypadkach zdrowy czysty pokarm jest czynnikiem przyspieszającym proces zdrowienia i oczyszczania organizm, zapobiega otyłości produkty ekologiczne zawierają więcej masy suchej dlatego systematycznie spożywane szybciej dają uczucie sytości, zawierają więcej witamin oraz składników mineralnych mają więc większą wartość odżywczą. Zarówno w Polsce jak i na świecie, obserwuje się trzy tendencje w żywieniu ekologicznym: makrobiotyczna, wegetariańska, dieta tradycyjna oparta na produktach ekologicznych. Słowo makrobiotyka pochodzi z greki: makros wielki i bios życie zatem umiejętność wielkiego, życia, pełnego zdrowia i harmonii wewnętrznej. Według filozofii makrobiotycznej człowiek jest jednością z Ziemią i Kosmosem. Zanieczyszczone, zaburzone środowisko przyrodnicze sprawia iż nasza obciążona chemią żywność, powoduje że ludzkie ciała i umysły chorują, dokonujemy w życiu niewłaściwych wyborów, nie jesteśmy szczęśliwi, nie żyjemy pełnią życia. Podstawą diety makrobiotycznej jest pełne ziarno zbóż, jest ono równocześnie nasieniem i owocem, stanowi % diety. Każde małe ziarenko ma potencjał energetyczny dla całej rośliny, która może z niego wyrosnąć. Warzywa zajmują % diety. Ziarna zbóż i nasion dostarczają węglowodanów, białek i tłuszczów, natomiast warzywa są źródłem witamin enzymów, które przyspieszają 19

20 procesy trawienne. Zboża i warzywa zawierają błonnik bez którego organizm ma trudności z prawidłowym oczyszczaniem. 5 do 10 % diety to rośliny strączkowe, których nadmiar jest równie szkodliwy jak białka zwierzęcego oraz glony morskie. W diecie makrobiotycznej jada się owoce przede wszystkim jako samodzielny posiłek. Okazjonalnie dopuszcza się mięso ryb. Podstawowym warunkiem makrobiotycznej diety jest dokładne żucie pokarmów, ponieważ pełnowartościowe węglowodany jakimi są zboża i ziarna, trawione są głównie przy pomocy śliny, a źle strawiony tego typu pokarm zakwasza organizm. Zatem powiedzenie: Długie żucie to długie życie, ma głębokie uzasadnienie. Glony są bogatym źródłem naturalnego jodu, a także mikro i makroelementów. Ważnym elementem makrobiotycznego sposobu żywienia są fermentowane produkty sojowe, takie jak: miso, sosy sojowe, tofu i tempeh. W tej postaci soja jest lekkostrawna i jest łatwo przyswajalnym białkiem, bogatym w lecytynę i fitoestrogeny, zapobiegające procesom przedwczesnego starzenia się zwłaszcza u kobiet. W diecie makrobiotycznej nie stosuje się białej mąki, tylko razową, białego cukru w zamian brązowy albo miód lub naturalne słody. Zamiast dostępnej w sklepach soli, stosuje się sól kopalną lub morską, obie bogate w sole mineralne. Wegetarianizm to cała filozofia etyczna, nie tylko żywieniowa. W tym ujęciu tradycyjny polski schemat: mięso, wędliny, cukier, słodycze, tłuszcze zwierzęce i białe pieczywo to dokładne zaprzeczenie wegetarianizmu. Od 1956 roku kiedy to ogłoszono, że zdrowy ludzki organizm potrzebuje 1g białka na kg masy ciała, zaczęła się epoka kultu białka, schabowego i befsztyków. W kwietniu 1991 roku lekarze reprezentujący Stowarzyszenie Medycyny Odpowiedzialnej opublikowali raport, z którego wynika, że problemem bogatych krajów jest nadmiar białka głównie zwierzęcego, w diecie, to bowiem jest przyczyną wysokiego poziomu złego cholesterolu LDL i miażdżycy a to sprawca chorób serca, układu krążenia, wylewów, udarów, otyłości. W raporcie postuluje się spożywanie głównie 4 grup pokarmowych: zboża, warzyw, owoców i roślin strączkowych, zaś białko pochodzenia zwierzęcego (mięso i nabiał) traktuje się jako nadmiernie obciążające organizm. Zaleca się także obniżenie ilości niezbędnego białka z 1 g na kg masy ciała do 0,57 g na 1 kg masy. Zastrzeżeniem dodatkowym jest to, że ta ilość powinna być liczona nie od posiadanej masy ciała tylko od prawidłowej w stosunku do wzrostu człowieka. Zatem ktoś mający 160 cm wzrostu a ważący 100 kg, powinien konsumować 57g białka dobowo, a nie 160 g jak wskazywałaby masa jego otyłego ciała. Wegetarianizm to nie tylko dbałość o figurę i zdrowie, to również NIE! dla zabijania zwierząt, których rocznie ginie mld aby nasycić nieposkromione ludzkie apetyty. Mówi się,że kiedyś w czasach naszych babć i prababć ludzie tak nie chorowali to prawda ale też żywili się inaczej. Mięso jadali 2 3 razy w roku przy okazji wielkich świąt a na co dzień królowały kasze z pełnego przemiału, czarny chleb, warzywa, kapusta kiszona, żur, czasami nabiał a cukru i słodyczy nikt nie znał. Pojawiał się miód w dni świąteczne a ciasta wypiekano przy okazji wesel. Gdyby zamiast paszy dla zwierząt mięsnych, uprawiać zboże można by wyżywić wielu głodujących. W statystykach podaje się, że z 1 hektara można uzyskać 1 kg białka zwierzęcego, którym nakarmi się 2 rodziny i aż 19 kg białka roślinnego, które wystarczyłoby dla kilku rodzin. Może wtedy nie byłoby takich zastraszających informacji, że co 2 sekundy umiera z głodu 1 dziecko na świecie. W ekologicznym żywieniu makrobiotycznym i wegetariańskim obowiązuje zasada: 6 części węglowodanów pełnowartościowych, 6 części warzyw i owoców, 1 część białka i ½ tłuszczów nienasyconych, bogatych w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe NNKT. Trzeci trend w żywieniu ekologicznym, to tradycyjna dieta składająca się z mięsa i wędlin ekologicznych, spożywanych 2 3 razy w tygodniu, dużej ilości nabiału, ciast i słodyczy uzyskiwanych 20

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze spis treści 3 Wstęp... 8 1. Żywność 1.1. Podstawowe definicje związane z żywnością... 9 1.2. Klasyfikacja żywności... 11 2. Przechowywanie i utrwalanie żywności 2.1. Zasady przechowywania żywności... 13

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 1. Podstawy towaroznawstwa 13 1.1. Zakres towaroznawstwa 13 1.2. Klasyf ikacja towarów 15 1.3. Kryteria podziału towarów (PKWiU) 15 1.4. Normalizacja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Zdrowo jem - więcej wiem

Zdrowo jem - więcej wiem Zdrowo jem - więcej wiem Co to znaczy być zdrowym??? Być zdrowym: 1. nie chorować, 2. czuć się dobrze, 3. być radosnym, 4. być sprawnym fizycznie. Prawidłowe odżywianie! Jeśli właściwie się odżywiamy,

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia.

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Nieprawidłowe odżywianie w wieku niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym: hamuje rozwój

Bardziej szczegółowo

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo?

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Według definicji zdrowe odżywianie to sposób jedzenia, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu jego zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Symbole Szkoły Podstawowej nr 6 SKLEPIK WZOROWY SMACZNY I ZDROWY Zdrowe odżywianie to podstawa!!! Jeść musimy, bowiem to podstawowy składnik

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Żywienie, szczególnie zbiorowe, nie powinno być realizowane w sposób doraźny. Jest to istotny problem

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (MS i TŻiŻCz z uz.)

Bardziej szczegółowo

GDA. Prawidłowe odżywianie

GDA. Prawidłowe odżywianie GDA Prawidłowe odżywianie Co to jest GDA? Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego stanu zdrowia. Aby móc dopasować swój sposób odżywiania do stylu życia jaki prowadzimy, niezbędne

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW CO POWINNY JEŚĆ DZIECI WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka 1 / 5 Zdań na temat czy unikać, czy wręcz przeciwnie, postawić na węglowodany w naszej diecie, jest mnóstwo. Kwestie żywienia są zawsze względne i zależne od sytuacji w jakiej się

Bardziej szczegółowo

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?!

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Rozporządzenie Z dniem 01.09.2015 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie jest to sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie jest to sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. ZDROWE ODŻYWIANIE Zdrowe odżywianie jest to sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Istotne jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie?

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? prof. dr hab. Lidia Wądołowska

Bardziej szczegółowo

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać?

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Komponując codzienne posiłki z ulubionych produktów spożywczych zwykle nie zastanawiamy się nad ich wpływem na nasz organizm

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: II stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z OBSŁUGĄ KONSUMENTA CZ. 2. Danuta Górecka, Halina Limanówka, Ewa Superczyńska, Melania Żylińska-Kaczmarek

TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z OBSŁUGĄ KONSUMENTA CZ. 2. Danuta Górecka, Halina Limanówka, Ewa Superczyńska, Melania Żylińska-Kaczmarek TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z OBSŁUGĄ KONSUMENTA CZ. 2 Danuta Górecka, Halina Limanówka, Ewa Superczyńska, Melania Żylińska-Kaczmarek SPIS TREŚCI Rozdział 1. Podstawowe wiadomości o produktach spożywczych

Bardziej szczegółowo

Czym jest program Trzymaj

Czym jest program Trzymaj Trzymaj formę! Czym jest program Trzymaj formę"? "Trzymaj formę" " to inicjatywa propagująca zdrowy styl życia o unikalnym dwukierunkowym podejściu: promującym zbilansowane odżywianie połą łączone z regularną

Bardziej szczegółowo

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):*

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):* Przykładowe jadłospisy na redukcję masy ciała 1. Przykładowy jadłospis na zrzucenie wagi (zalecenia ogólne, na podstawie wywiadu z zawodnikiem trójboju siłowego): CZĘŚĆ I 3 TYGODNIE: 7 00 L - karnityna

Bardziej szczegółowo

Zasada trzecia. Zasada czwarta

Zasada trzecia. Zasada czwarta Zdrowe odżywianie jest podstawą zachowania zdrowego organizmu. Przestrzegając dziesięciu podstawowych zasad właściwego żywienia, wykorzystamy dostępne pożywienie w najbardziej efektywny dla naszego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców

Warsztaty dla Rodziców Warsztaty dla Rodziców Kanapki inaczej dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Warszawa, 31 marca 2015 r. Co zamiast tradycyjnej kanapki? Kanapki są bardzo dobrym rozwiązaniem na drugie

Bardziej szczegółowo

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r.

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r. Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce 31 marca 2007r. Cele akcji: wzrost spożycia warzyw i owoców do co najmniej 5 porcji dziennie uprawianie aktywności fizycznej utrzymywanie prawidłowej masy ciała Hasło

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód

Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód PURE DIET Joanna Flis Os. Wichrowe Wzgórze 33C 61-699 Poznań tel. 511 02 99 44 Imię i nazwisko Rok urodzenia Nr telefonu E-mail Dane kontaktowe Grupa krwi Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód

Bardziej szczegółowo

Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie

Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie Zdrowie to stan pełnego dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby i kalectwa. Na zdrowie mają wpływ: -styl życia

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny TALERZ PEŁEN ZDROWIA realizowany w zespole szkół w Borecznie Termin realizacji 01.03.2012-03.06.2013 r

Projekt edukacyjny TALERZ PEŁEN ZDROWIA realizowany w zespole szkół w Borecznie Termin realizacji 01.03.2012-03.06.2013 r Projekt edukacyjny TALERZ PEŁEN ZDROWIA realizowany w zespole szkół w Borecznie Termin realizacji 01.03.2012-03.06.2013 r I. CELE: 1. Poszerzenie wiedzy na temat zdrowego żywienia, zbilansowanej diety,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 Spis treści WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 1.1. Podstawowe pojęcia towaroznawstwa 12 1.2. Towar 14 1.2.1. Podział towaroznawstwa 14 1.2.2. Przydatność wiedzy o towarach w pracy w handlu 15

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM . WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM TESTY TESTY ROZWIĄZAŁO 140 UCZNIÓW 1.Co dostarcza organizmowi najwięcej energii? A)WĘGLOWODANY, TŁUSZCZE I BIAŁKA B)MAGNEZ,POTAS

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA mgr Katarzyna Liptak Nauczyciel wych. wczesnoszkolnego, Trener Wellness Co to jest ODŻYWIANIE? To proces życiowy polegający na pozyskiwaniu przez organizm ze środowiska

Bardziej szczegółowo

Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia. Anna Jelonek dietetyk

Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia. Anna Jelonek dietetyk Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia Anna Jelonek dietetyk Rola jednostek i społeczeństwa Sposób odżywiania kobiety w ciąży związany z przekarmieniem

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejszy temat: DLACZEGO DIETY NIE DZIAŁAJĄ Statystyki otyłości i chorób w Polsce: 61,6% mężczyzn ma nadwagę lub otyłość. 50,3% kobiet ma nadwagę lub otyłość. Na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 1. Cel główny Uczeń ocenia swój sposób żywienia Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 2. Cele szczegółowe Uczeń: ocenia wielkość porcji poszczególnych grup produktów spożywczych identyfikuje

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie żywienia w placówkach nauczania i wychowania w świetle nowych przepisów

Prowadzenie żywienia w placówkach nauczania i wychowania w świetle nowych przepisów Prowadzenie żywienia w placówkach nauczania i wychowania w świetle nowych przepisów Piotr Pokrzywa Kierownik Oddziału Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Procesów Nauczania Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006

Bardziej szczegółowo

http://www.odkryjjakschudnac.pl

http://www.odkryjjakschudnac.pl 7 Pokarmów Automatycznie Spalających Tłuszcz Czy może to być możliwe, że jedzenie niektórych pokarmów może pomóc Ci schudnąć oraz automatycznie spalać tłuszcz bez ćwiczeń lub diet? Odpowiedź na to pytanie

Bardziej szczegółowo

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował.

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował. Specjaliści od zdrowego żywienia biją na alarm. Jemy za mało ryb morskich, co oznacza, że w organizmie przeciętnego Polaka brakuje nienasyconych kwasów Omega 3, uważanych przez wielu naukowców za złoty

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ CO POWINNY JEŚĆ DZIECI? PIRAMIDA ZDROWIA

SCENARIUSZ CO POWINNY JEŚĆ DZIECI? PIRAMIDA ZDROWIA SCENARIUSZ CO POWINNY JEŚĆ DZIECI? PIRAMIDA ZDROWIA CELE: 1. Zapoznanie dzieci z Piramidą Zdrowia pożądanym modelem zdrowego odżywiania. 2. Zapoznanie dzieci z produktami ważnymi w ich diecie. 3. Podjęcie

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności Motto: Prawidłowe żywienie jest konieczne nie tylko dlatego, aby zapobiec chorobom, ale

Bardziej szczegółowo

Zdrowy talerz ucznia. mgr inż. Justyna Siwiela-Tomaszczyk lic. Ewa Stepek

Zdrowy talerz ucznia. mgr inż. Justyna Siwiela-Tomaszczyk lic. Ewa Stepek mgr inż. Justyna Siwiela-Tomaszczyk lic. Ewa Stepek Zdrowy talerz ucznia Powiatowy program profilaktyki i promocji zdrowia w celu zmniejszania zachorowalności i śmiertelności z powodu chorób układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 16 Strona 2 z 16 Strona 3 z 16 Strona 4 z 16 Strona 5 z 16 Strona 6 z 16 Strona 7 z 16 Strona 8 z 16 W pracach egzaminacyjnych oceniane były następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej.

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko KATEGORIE ŻYWIENIOWE WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA WIERSZE NA ZDROWIE

Bardziej szczegółowo

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego:

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego: DANE OSOBOWE........................ data*.................................................. Imię i nazwisko: *............................................... Telefon: *..................................................

Bardziej szczegółowo

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM opracowane przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie 1. Jedz

Bardziej szczegółowo

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak Podstawy żywienia w sporcie Aneta Sojak Właściwe żywienie i nawodnienie = Osiągnięcie sukcesu Energia do pracy mięśni Adaptacja do wysiłku Skuteczna regeneracja (zmniejszenie procesów katabolicznych) Zły

Bardziej szczegółowo

Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej

Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej 1 Zasady ogólne 1. Częstość i regularność posiłków 2. Śniadanie - najważniejszy posiłek dnia 3. Ostatni posiłek -2 godz. przed snem 4. Posiłek budulcem

Bardziej szczegółowo