Jak widzimy. naszych pacjentów. leczenie skrojone na miarę. choroba Alzheimera. marżowe marzenia zwalczanie łupieżu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jak widzimy. naszych pacjentów. leczenie skrojone na miarę. choroba Alzheimera. marżowe marzenia zwalczanie łupieżu"

Transkrypt

1 PRAKTYCZNY MAGAZYN DLA FARMACEUTÓW POLPHARMA FARMACEUTOM Nr 4 (31) Kwiecień 2010 Cena: 6,70 zł choroba Alzheimera NAUKA leczenie skrojone na miarę zaburzenia pamięci oznaka starości czy zwiastun poważnej dolegliwości farmakogenetyka, czyli przyszłość terapii personalnej marżowe marzenia zwalczanie łupieżu jak zwiększyć udział własnego narzutu doskonałe wyniki w testach cyklopiroksolaminy TEMAT MIESIĄCA Jak widzimy naszych pacjentów

2

3 Nr 4(31) kwiecień 2010 Spis treści Aktualności 5 Informacje 8 Ciekawostki 10 Raport: Analityk, maruda czy reklamożerca? Rosnącym oczekiwaniom pacjentów poświęcono już sporo miejsca. My zaglądamy na drugą stronę okienka i sprawdzamy, jak swoich pacjentów postrzegają farmaceuci? 12 Sonda: Trudne tematy wymagają szkoleń Zdrowie seksualne, problemy intymne, wstydliwe schorzenia, krępujące dolegliwości w codziennej praktyce nie sposób uciec od trudnych tematów. Jak radzą sobie z nimi farmaceuci? Prawo 14 Zapytaj eksperta Na pytania Czytelników naszego miesięcznika, nadesłane do redakcji za pośrednictwem strony odpowiadają specjaliści i eksperci branży farmaceutycznej. Opieka farmaceutyczna 15 Rola cyklopiroksolaminy w zwalczaniu łupieżu Szacuje się, że ta uciążliwa przypadłość może obecnie dotyczyć blisko 10 proc. populacji. 18 Wiosenne dolegliwości gastrologiczne Zgaga, pieczenie i ból w nadbrzuszu to najczęstsze dolegliwości, z którymi wiosną pacjenci zgłaszają się do aptek. 21 Rozmówki angielskie i niemieckie dla farmaceutów Prowadzenie apteki 24 Marżowe marzenia Zaplanowaliśmy sprzedaż, określiliśmy koszty, rozpatrzyliśmy zwiększenie przychodów teraz pora zająć się marżą! 26 Nieprawidłowości stwierdzane podczas kontroli aptek Zobacz najczęściej powtarzające się uwagi z kontroli NFZ w tym numerze oddziały: łódzki, pomorski i wielkopolski. Nauka 29 AD objawy, leczenie i wkład opiekuna Łagodne zaburzenia pamięci mogą być zwykłą oznaką starzenia, ale też zwiastunem choroby Alzheimera. 32 Farmakogenetyka przyszłość czy teraźniejszość? Już Albert Einstein mawiał, że w XXI w. proces leczenia będzie przebiegał indywidualnie, zgodnie z cechami każdego człowieka. Życie jest piękne 34 Metamorfozy 36 Prowiant legionisty Dumę z salami dzielą dziś pospołu Włosi i Węgrzy. 37 Kuchnia farmaceutyczna Wiosenna rozkosz. 38 Janosikowe turnie Trzy Korony, spływ Dunajcem, Szczawnica Pieniny witają! 40 Recenzje książek, filmów i płyt 42 Krzyżówka Farmacja Praktyczna Redaktor merytoryczna: Barbara Misiewicz-Jagielak Redaguje zespół: Dominika Bandurska, Lilianna Bartowska-Lewicka, Marta Gawrylik, Justyna Grudniak, Monika Jasłowska, Magdalena Kochańska, Monika Matowska, Barbara Misiewicz-Jagielak, Joanna Ordańska, Robert Pawlikowski, Bożenna Płatos, Magdalena Ujma. Na zlecenie: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o., ul. Bobrowiecka 6, Warszawa Wydawca: Valkea Media S.A., ul. Elbląska 15/17, Warszawa Redaktor naczelny: Łukasz Kuźmiński Dyrektor projektu: Tomasz Opiela Projekt graficzny: Wojciech Jastrzębski zdjęcia: istockphoto/stocxpert/dreamstime/123rf/pixmac/shutterstock 3

4 Edytorial mgr farm. Barbara Misiewicz-Jagielak Redaktor Merytoryczna Farmacji Praktycznej Szanowni Państwo! Podstawą pracy farmaceuty, naturalnie poza doskonałą znajomością leków, jest coraz częściej umiejętność komunikowania się z przeróżnymi typami pacjentów. Powszechną trudność w komunikowaniu się ludzi pogłębia fakt, że do apteki najczęściej przychodzą ludzie chorzy. Pracownicy aptek radzą sobie z tym w przeróżny sposób. Postanowiliśmy przejść na drugą stronę okienka i spojrzeć na pacjentów oczami farmaceutów. Udało się w ten sposób sklasyfikować poszczególne ich typy, ze względu na osobowość, cechy charakteru, zachowanie czy styl bycia. Charakterystyka poszczególnych typów, którą znajdziecie Państwo w naszym kwietniowym raporcie, być może usprawni komunikację z pacjentem. Jest to szczególnie ważne w przypadku trudnych tematów, przed którymi nie sposób uciec w codziennej praktyce. Problemy intymne pacjentów, wstydliwe schorzenia, krępujące dolegliwości o tym, jak w takich przypadkach radzą sobie pracownicy apteki, mogą przeczytać Państwo w sondzie. Powraca w niej potrzeba nabywania przez farmaceutów umiejętności komunikacyjnych i braku atrakcyjnej oferty szkoleń w tej dziedzinie. Za oknem wiosna w pełni, a to oznacza, że do aptek coraz częściej zaglądać będą osoby skarżące się na typowo wiosenne dolegliwości. W tym wydaniu Farmacji Praktycznej szczegółowo omawiamy sposoby leczenia zgagi. W dziale naukowym znajdą Państwo artykuły na temat farmakogenetyki, czyli przyszłości terapii personalnej oraz tekst o chorobie Alzheimera, w którym dociekamy, kiedy osłabienie pamięci jest zwykłym starzeniem się mózgu, a kiedy zwiastuje poważną dolegliwość. Kierownictwu aptek polecamy z kolei artykuł na temat efektywnego ustalania marży aptecznej. Wiele ciekawych artykułów znajdą Państwo również na naszej stronie internetowej do odwiedzenia której gorąco Państwa zachęcamy. Serdecznie zapraszamy do lektury! 4 Farmacja Praktyczna 4 / 2010

5 Informacje Wyrzucili leki warte miliony złotych Nowy podatek od przychodów koncernów Resort zdrowia chce wprowadzić 3-procentowy podatek od przychodów koncernów farmaceutycznych ze sprzedaży leków refundowanych podaje Rynek Zdrowia. Pozyskane w ten sposób pieniądze mają zostać przeznaczone na prowadzenie niezależnych badań klinicznych. Wiceminister zdrowia Marek Twardowski wyjaśnia, że skopiowano by w ten sposób pomysł z Włoch, gdzie producenci leków odprowadzają na rzecz państwa kwotę, która jest równa 5 proc. ich wydatków na marketing. Pieniądze te przeznaczane są na niezależne badania leków. W Polsce wprowadzono by 3-procentowy podatek od obrotu lekami refundowanymi. Trafiałby on na specjalny fundusz, wykorzystywany na badania potwierdzające, czy konkretne leki powinny być na liście leków refundowanych. źródło: Rynek Zdrowia Inwazja narkomanów w przygranicznych aptekach Czesi szturmują apteki w przygranicznych miejscowościach na Dolnym Śląsku donoszą Gazeta Lubuska i Polska Kurier Lubelski. Kupują syropy i leki na przeziębienie. Skąd ten nagły popyt? Łatwo się domyśleć. Jeszcze w latach 70. ub.w. czeski narkoman z Pragi o pseudonimie Freud wynalazł domowy sposób produkcji perwityny, znanej u nas jako metaamfetamina. Ta pochodna amfetaminy jest silnym narkotykiem, który bardzo szybko uzależnia i doprowadza do wyniszczenia organizmu. Perwitynę narkomani potrafią uzyskać z efedryny, która jest substancją leczniczą, stosowaną do produkcji lekarstw na katar i zatoki. Z tego powodu w ubiegłym roku czeskie władze wprowadziły sprzedaż lekarstw z efedryną wyłącznie na receptę albo z dowodem osobistym. W Polsce są one w sprzedaży bez recepty i bez ograniczeń. W ubiegłym roku mieszkańcy Lublina wyrzucili do specjalnych kontenerów i pojemników ustawionych w tamtejszych aptekach prawie 6 ton leków donosi dziennik Polska Kurier Lubelski. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Lublin na utylizację zebranych lekarstw wydał 240 tys. zł. Przedstawiciele Lubelskiej Izby Aptekarskiej przyznają, że część wyrzucanych leków to kosztowne preparaty refundowane przez NFZ. Urzędnicy do dziś wspominają kobietę, która przyniosła do apteki 55 opakowań insuliny, by umieścić je w stosownym kontenerze. Każde warte było ponad 100 zł. Były to leki jej zmarłej matki, która za życia zrobiła sobie zapasy, korzystając z promocji za grosz. Lubelscy farmaceuci za marnotrawstwo winią źle skonstruowane prawo, dopuszczające promocje leków w aptekach. źródło: Polska Kurier Lubelski Recepta na telefon źródło: Gazeta Lubuska / Czy można zmniejszyć kolejki w przychodniach? Zdaniem lekarzy rodzinnych tak. I nie potrzeba wcale na to większych pieniędzy z NFZ czytamy na łamach Super Expressu. Medycy mają prosty sposób. Uważają, że część chorych można leczyć przez telefon, a innym wypisywać recepty bez potrzeby fatygowania ich do gabinetu. Kolejki w przychodniach nie muszą być aż tak długie. Wystarczy inaczej zorganizować pracę podpowiada minister zdrowia Kolegium Lekarzy Rodzinnych. Medycy mają dwa rozwiązania obydwa podpatrzyli za granicą. Po pierwsze, chcą, by pozwolono im wypisywać leki pacjentom przewlekle chorym bez ich ponownego badania. Druga propozycja to porady telefoniczne, dzięki którym chorzy nie musieliby za każdym razem odwiedzać gabinetu. Na razie resort analizuje sugestie Kolegium. Polska Kurier Lubelski źródło: Super Express 5

6 Informacje Rząd rozważał zakup szczepionki przeciw A/H1N1 Polska, jako jeden z nielicznych krajów europejskich, nie kupiła szczepionki przeciw A/H1N1. Okazuje się jednak, że wbrew oficjalnym zapewnieniom, resort zdrowia sondował w Szwecji taką możliwość podają dziennik Metro oraz portal Onet.pl. Gazeta cytuje treść a wysłanego w tej sprawie 18 listopada 2009 r. przez polskiego urzędnika z Departamentu Polityki Lekowej do pracownika szwedzkiego resortu zdrowia. Przedstawiciele resortu przyznają, że negocjowali z koncernami warunki zakupu szczepionki. Szwedzi mieli jej dwa razy tyle, ile obywateli, urzędnicy byli ciekawi, co zrobią z ewentualną nadwyżką. Chcieli zorientować się m.in. czy mogą ją odsprzedać. Gdy Szwedzi odpowiedzieli, że nie rozważają takiej możliwości, rozmowy się urwały. źródło: Onet.pl / Metro Rozpoczęcie działalności już bez zgody sanepidu W myśl nowych przepisów, do rozpoczęcia działalności agroturystycznej, produkcji gazów technicznych na potrzeby branży spożywczej, otworzenia sklepu zielarskiego, apteki czy hurtowni farmaceutycznej nie będzie już potrzebna zgoda sanepidu czytamy na łamach Dziennika Gazety Prawnej. Mniej formalności przedsiębiorcy zawdzięczają ustawie z 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 21, poz. 105), która weszła w życie 11 marca br. Wystarczy, że co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem produkcji żywności, opakowań oraz wprowadzaniem towarów spożywczych do obrotu, złożą wniosek o wpis do rejestru albo o wpis i zatwierdzenie zakładu. źródło: Dziennik Gazeta Prawna Uwaga zmiana przepisów! Katalog medykamentów dostępnych poza apteką zawiera rozporządzenie w sprawie wykazu produktów leczniczych, które nie mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz w punktach aptecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 171, poz. 1335). Tymczasem kilka miesięcy temu przepisy zmieniły się i część leków wycofano z obrotu pozaaptecznego. Poza aptekami będzie można nimi handlować tylko do 15 kwietnia br. informuje internetowe wydanie dziennika Rzeczpospolita. Ponadto, nawet jeżeli jakiś lek jest dopuszczony do obrotu (np. w punkcie aptecznym), to niekoniecznie w każdej postaci i każdym opakowaniu. Kwestie te reguluje rozporządzenie w sprawie kryteriów klasyfikacji produktów leczniczych, które mogą być dopuszczone do obrotu w placówkach obrotu pozaaptecznego oraz punktach aptecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 24, poz. 151). źródło: Rp.pl Próbował kupić leki na lewe recepty Sulechowska policja zatrzymała mężczyznę, który chciał kupić lek przeciwbólowy i uspokajający na fałszywe recepty informują Rynek Zdrowia i dziennik Fakt. Funkcjonariusze otrzymali zgłoszenie, że na terenie jednej z aptek młody mężczyzna przedstawił fałszywe recepty. Na miejscu policjanci ustalili, że 21-latek przekazał farmaceutce recepty, które wydały jej się podejrzane. Po konsultacji z właścicielem apteki okazało się, że widnieje na nich nazwisko i numer PESEL, na które już wcześniej usiłowano nabyć ten sam lek, ale w innych miejscowościach kraju. Mężczyzna został zatrzymany i osadzony w policyjnej izbie zatrzymań. Grozi mu kara do pięciu lat więzienia. źródło: Rynek Zdrowia / Fakt 6 Farmacja Praktyczna 4 / 2010

7 Informacje Ulotki audio dla niewidomych Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych poinformował o możliwości odsłuchania przez osoby niewidome bądź niedowidzące treści ulotek o produktach leczniczych pod bezpłatnym nr tel donosi Rynek Zdrowia. Lista ulotek umieszczonych w infolinii jest dostępna na stronie Infolinia działa 24 godziny na dobę i jest czynna we wszystkie dni tygodnia. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie źródło: URPL / Rynek Zdrowia Leki na metabolizm były najpopularniejsze W minionym roku 18 proc. zakupów w aptekach dotyczyło leków na przewód pokarmowy i metabolizm. Często kupowaliśmy też leki nasercowe donosi Gazeta Lubuska. Porównując dane do roku poprzedniego, obie grupy leków zanotowały spadki w procentowym udziale całości obrotu aptecznego. Przedstawiciele Zakładu Analiz Statystycznych w Ogólnopolskim Systemie Ochrony Zdrowia przyznają, że spośród wszystkich grup leków największy wzrost w aptekach zanotowały leki na układ oddechowy. Mimo kryzysu finansowego, w minionym roku pacjenci wydali na lekarstwa kupowane w aptekach o 8,9 proc. więcej. źródło: Gazeta Lubuska REKLAMA

8 Ciekawostki Niszczą serce i powodują cukrzycę Od czego zależy skuteczność stosowanej diety? Amerykańscy uczeni pracują nad prostym testem genetycznym, który pozwoliłby przewidzieć skuteczność określonej diety na organizm odchudzającej się osoby informuje portal Onet.pl. Wstępne badania przeprowadzone na grupie 101 kobiet wykazały, że panie stosujące dietę dopasowaną pod względem genetycznym, zrzuciły 2 lub nawet 3 razy więcej zbędnego tłuszczyku niż inne uczestniczki eksperymentu. Według naukowców, poszczególne genotypy reagują w różny sposób na określone rodzaje tłuszczów, czyli np. na dietę bogatą w kwasy tłuszczowe omega-3, więc u niektórych odchudzających skuteczniejsza okazuje się dieta niskotłuszczowa, podczas gdy inni osiągają lepsze efekty stosując dietę niskocukrową. Dziesiątki tysięcy przypadków cukrzycy i chorób serca oraz setki milionów dolarów wydanych na opiekę zdrowotną oto, do czego, zdaniem amerykańskich naukowców, prowadzi picie słodkich napojów. Analizy danych z lat na temat spożycia słodkich napojów oraz wzrostu zachorowań na cukrzycę i choroby układu sercowo-naczyniowego w USA zaprezentowali naukowcy z University of California San Francisco na konferencji American Heart Association informuje portal Onet.pl. Autorzy badań uważają, że prawdopodobnie przyczyniły się one m.in. do ok. 130 tys. przypadków zachorowania na cukrzycę i 14 tys. zachorowań na chorobę niedokrwienną serca. Leczenie tych chorób kosztowało w latach ok mln dol. źródło: Onet.pl Drzemka lepsza niż espresso źródło: Onet.pl Witamin w słoiku trzymać nie warto Przechowywane w słoiczkach na kuchennej czy łazienkowej półce witaminy tracą swoją wartość w ciągu zaledwie tygodnia po otwarciu czytamy w portalu Onet.pl. Naukowcy amerykańscy ustalili, że nawet specjalne pojemniczki z wieczkiem nie są w stanie uchronić suplementów witaminowych przed szkodliwym działaniem wilgoci, która dostaje się do słoiczka po jego otwarciu. Każde bowiem podniesienie przykrywki powoduje zmianę składu powietrza we wnętrzu pojemnika. Oznacza to, że przy poziomie wilgotności typowym dla łazienek i kuchni, ważne składniki odżywcze suplementów po prostu rozpływają się w powietrzu. Krótka drzemka w południe może wpływać na koncentrację i efektywność działania znacznie lepiej, niż filiżanka kawy informuje serwis Nasze-choroby.pl. Uczeni z uniwersytetu w San Diego odkryli, że podwójne espresso działa wręcz słabiej niż 20-minutowa popołudniowa drzemka. Testy pamięciowe wykazały również, że starsi dorośli radzą sobie z zadaniami pamięciowymi lepiej, jeżeli śpią dłużej, podczas gdy w przypadku młodych dorosłych wpływ na wykonanie zadania miała również jakość ich snu. źródło: Onet.pl źródło: Nasze-choroby.pl 8 Farmacja Praktyczna 4 / 2010

9 Ciekawostki Supercienka i bezbolesna W Japonii wyprodukowano supercienką igłę nowego typu do strzykawek, która praktycznie nie powoduje bólu u pacjentów donosi portal Wirtualna Polska, cytując tokijskie media. Przeznaczona do pobierania krwi igła ma średnicę 0,23 mm. Producenci igły podkreślają, że ich wyrób pozbawiony jest mankamentów, jakie miały podobne supercienkie igły o nieco większej średnicy, wyprodukowane przez te same firmy w 2005 r., stosowane do wstrzykiwania insuliny. Cechą szczególną nowej igły jest to, że wejście do jej wnętrza składa się z kilku wewnętrznych kanałów. Japońscy wynalazcy twierdzą, że ta zmiana konstrukcyjna umożliwia bezbolesne pobranie krwi bez niszczenia podstawowych jej składników. źródło: Wp.pl Na co cierpią Brytyjczycy? Wyniki najnowszych badań, które przytacza serwis Nasze-choroby.pl, dowodzą, że przeciętny Brytyjczyk choruje średnio 6284 razy w ciągu całego życia, czyli ok. 80 razy rocznie. Leki przeciwbólowe zażywa zaś przez co najmniej 21 dni rocznie, czyli 1649 dni w skali całego życia. Przeprowadzone w Zjednoczonym Królestwie na grupie 3 tys. pacjentów badania wykazały również, że najczęstsze dolegliwości zdrowotne to: skurcze (średnio 19 razy rocznie), bóle głowy (16 razy rocznie), dolegliwości kręgosłupa (14 razy rocznie) oraz naderwania mięśni, przeziębienia, krwotoki z nosa, bóle żołądka i infekcje uszu. Co ciekawe, statystyczny Brytyjczyk odwiedza lekarza zaledwie ok. 3 razy w roku. źródło: Nasze-choroby.pl Impotencja może zwiastować zawał Mężczyźni borykający się z impotencją są bardziej narażeni na ryzyko zawału serca i wylewu informuje portal tvn24.pl. Impotencja jest spowodowana nieodpowiednim ciśnieniem krwi w penisie. Niemieccy naukowcy z Uniwersytetu Kraju Saary, których badania opisuje BBC, donoszą tymczasem, że dla niektórych mężczyzn zwężenie arterii w penisie (co powoduje impotencję) może oznaczać, że i inne arterie ulegają zwężeniu. A to może z kolei oznaczać zawał serca i wylew. Do takich wniosków Niemcy doszli po przebadaniu 1519 mężczyzn, którzy mieli w przeszłości problemy z systemem krążenia. Okazało się, że mężczyźni z problemami z erekcją mieli problem z krążeniem dwa razy częściej niż pozostali. źródło: tvn24, BBC Uczeni znaleźli przyczynę bezsenności ScienceDaily poinformował, że uczonym udało się wreszcie rozwiązać zagadkę bezsenności. Za przypadłość tę odpowiada ich zdaniem stężenie enzymu PDE4 w mózgu. Jeśli znajdzie się odpowiedni lek, obniżający jego poziom, kłopoty ze snem mogą zniknąć raz na zawsze. Bezsenność staje się zmorą coraz większej rzeszy ludzi na całym świecie. Do jej objawów należą zapominanie oraz zakłócone funkcjonowanie umysłowe. Wskutek braku snu cierpi nasza pamięć, maleją też możliwości uczenia się. Robbert Havekes wraz z zespołem, badając myszy, doszli do wniosku, że zakłócenia snu zależą od funkcji specjalnego mechanizmu molekularnego w hipokampie, obszarze mózgu, odpowiedzialnym za utrwalenie nowych wspomnień. źródło: ScienceDaily 9

10 Raport Analityk, maruda czy reklamożerca? Mówiąc o relacji pacjenta i farmaceuty, coraz częściej podejmuje się wątek rosnących oczekiwań pacjentów w stosunku do farmaceutów. Tym razem jednak postanowiliśmy zajrzeć na drugą stronę okienka i sprawdzić, jak pacjentów widzą sami farmaceuci. autor: Monika Matowska redaktor Farmacji Praktycznej Aby nasze rozważania nie były czysto teoretyczne, przeprowadziliśmy dyskusje grupowe z farmaceutami pracującymi za pierwszym stołem w Warszawie, Puławach i Siedlcach. W trakcie rozmów pytaliśmy o to, jak widzą Państwo swoich pacjentów i co zmieniło się w relacjach pacjenta i farmaceuty w przeciągu ostatnich lat. Na podstawie zebranych opinii podzieliliśmy pacjentów na kilka grup, ze względu na kluczowe potrzeby w stosunku do farmaceuty, poziom wiedzy o lekach OTC oraz sposób komunikowania się z farmaceutą. Oto one. Typ wszystkowiedzący Grupą najliczniejszą, a zarazem budzącą najwięcej emocji wśród farmaceutów, są osoby, które wiedzą więcej i nierzadko lepiej niż sam farmaceuta. Wszystkowiedzący to zwykle osoba młoda, z dużego lub średniego miasta, często mężczyzna, dobrze wykształcony i nieźle zarabiający. Skąd wie wszystko? To proste z Internetu lub od równie wyedukowanych znajomych, rodziny czy sąsiadów. Nierzadko jest to pacjent, który przychodzi już z postawioną diagnozą, ale myli się ten kto sądzi, że postawił ją lekarz. Wszystkowiedzący sam zdiagnozował swoją dolegliwość, a od farmaceuty oczekuje jedynie jej potwierdzenia lub porównania z opinią innego eksperta. Aby oddać pełną sprawiedliwość tej grupie pacjentów należy dodać, że najczęściej są to osoby dobrze orientujące się w portfolio leków OTC oraz świadome ich działania i składu. Choć przedstawiciele tej grupy wymagają od farmaceuty nie tylko wiedzy, ale i cierpliwości, to jak zauważył jeden z naszych rozmówców w rzeczywistości są to Typ pacjenta-marudy z polecanych mu dwóch preparatów zwykle wybierze... trzeci, typ analityka z kolei potrzebuje szczegółowej informacji i potwierdzenia, że na pewno dokonał odpowiedniego wyboru 10 Farmacja Praktyczna 4 / 2010

11 Raport osoby zagubione w natłoku informacji i poszukują wśród farmaceutów osoby, a właściwie partnera, którego będą mogli obdarzyć pełnym zaufaniem. Typ zdecydowany Odmiana typu wszystkowiedzącego. Celnie charakteryzuje go wypowiedź farmaceuty z Warszawy: Przychodzi po konkretną rzecz. Nie chce niczego innego. Nie pyta o nic więcej. Kupuje i wychodzi. Kategorie w których tzw. zdecydowani są reprezentowani najsilniej to: leki na przeziębienie i grypę (tu aż 83 proc. osób planowało zakup konkretnej marki), leki przeciwbólowe (80 proc.) i leki stosowane w przypadku zgagi (77 proc.). Choć w odczuciu farmaceutów zdecydowani są najliczniej reprezentowaną grupą odwiedzającą apteki, to, jak pokazują badania przeprowadzone wśród pacjentów, nawet osoby zdecydowane na konkretny preparat są otwarte na poradę farmaceuty. Mimo że oczekują podania konkretnego leku i niechętnie poświęcają czas na dłuższą rozmowę o chorobie, chętnie zmienią decyzję, jeśli uzyskają szybką i merytoryczną poradę. Typ oczekujący porady Grono osób, które oczekują porady farmaceuty i przychodząc do apteki nie mają wybranego leku OTC, jest bardzo liczne. Należy do niego aż co czwarty pacjent! Najczęściej do tej grupy należą osoby kupujące preparaty dziecięce: probiotyki i leki przeciwgorączkowe (w tym przypadku aż 40 proc. oczekuje porady farmaceuty). Zresztą, co podkreślają farmaceuci, rodzice małych dzieci stanowią wyraźnie osobną kategorię pacjentów. Analitycy i marudy Osoba niezdecydowana łatwo przeradza się w analityka lub w marudę. Ten drugi, z polecanych mu przez farmaceutę dwóch preparatów, zwykle wybierze... trzeci. Analityk z kolei potrzebuje szczegółowej informacji i potwierdzenia farmaceuty, że dokonał odpowiedniego wyboru, za dobrą cenę, i że zalecono mu odpowiednią dawkę. Jakie są sposoby na analityka czy marudę? Nasi rozmówcy przyznają, że najczęściej wystarczy poinformować ich o własnych pozytywnych doświadczeniach z lekiem lub szepnąć, że dany preparat jest popularny wśród innych pacjentów. Od Pani Goździkowej Typowy pacjent od Goździkowej to na ogół osoba starsza, na emeryturze, żyjąca potrzebami dnia codziennego, które zaspokajają z dużym trudem. Bardzo cenią sobie poczucie bezpieczeństwa oraz więzi społeczne, szczególnie te sąsiedzkie, stąd zapewne ich sympatia do popularnej pani Goździkowej. Mimo niewielkiej zasobności portfela są niezwykle wierni swoim ulubionym markom. Czym można ująć pacjenta od Pani Goździkowej? Zrozumieniem i rozmową, bo są to często osoby, które do apteki przychodzą przede wszystkim, by porozmawiać. Grupą najliczniejszą, a zarazem budzącą najwięcej emocji wśród farmaceutów, są osoby, które wiedzą więcej i nierzadko lepiej niż sam farmaceuta a skąd wszystkowiedzący wie wszystko? z Internetu, od równie mądrych znajomych, rodziny lub sąsiadów Reklamożercy W gruncie rzeczy pacjent od Goździkowej to reprezentant szerszej kategorii osób, którzy szukają leku po obejrzeniu reklamy telewizyjnej. Jego nazwę mają zazwyczaj na końcu języka, ale nie mogą sobie jej przypomnieć. Słowem typ reklamożercy, którzy najczęściej proszą o lek z końcówką forte w nazwie lub o takie małe, żółte tabletki, które widzieli ostatnio w telewizji. Reklamożercy bywają prawdziwą zmorą farmaceutów, wymagają bowiem od nich instynktu Sherlocka Holmes a, połączonego z wiedzą wytrawnego znawcy reklam z kategorii OTC. Nie sądziłam, że reklama ma tak wielki wpływ na ludzi. Bywa, że pacjenci przynoszą wycinki z gazet. Osoby młodsze pytają najczęściej o preparaty na bóle głowy albo bóle miesiączkowe. Starsi szukają zwykle leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, np. na bóle stawów przyznaje jeden z farmaceutów. Podsumowanie Z przeprowadzonych z Państwem rozmów na temat codziennej praktyki farmaceutycznej wynika, że największe wyzwanie stanowi dla Państwa kontakt z pacjentem. To właśnie rozmowa z nim daje Państwu największą satysfakcję i stanowi o sensie pracy farmaceuty. W tym sensie zawód farmaceuty jak przyznaje jeden z naszych rozmówców rozwija osobowość, uczy pokory i pomaga zrozumieć drugiego człowieka. Przypisy W artykule wykorzystano materiały z następujących badań przeprowadzonych na wyłączność firmy Polpharma S.A.: 1. Badanie zachowań zakupowych leków OTC, wywiady bezpośrednie z pacjentami i farmaceutami CATI, Synovate, styczeń Badanie Compliance, wywiady z farmaceutami, Pentor RI, wrzesień Brand Audit Etopiryna, Badanie kategorii leków pediatrycznych OTC, wywiady z farmaceutami IQS Quant Group, maj 2007 i grudzień Podyskutuj o tym na forum! 11

12 Sonda Trudne tematy wymagają szkoleń Zdrowie seksualne, problemy intymne, wstydliwe schorzenia, krępujące dolegliwości w codziennej praktyce nie sposób uciec przed trudnymi pytaniami ze strony pacjentów. Jak radzą sobie z nimi farmaceuci? wysłuchała: Lilianna Bartowska-Lewicka redaktor Farmacji Praktycznej mgr farm. Teresa Płoszczańska Apteka Studencka w Krakowie Antykoncepcja wciąż jest bardzo trudnym tematem, zarówno dla pacjenta, jak i dla nas, farmaceutów. Trzeba przyznać, że nasze pacjentki są znacznie lepiej wyedukowane niż mężczyźni, co jest chyba naturalne, zważywszy na cykliczne wizyty pań w gabinetach lekarzy ginekologów. Pytania odnośnie leków antykoncepcyjnych, które zadają nam nasze pacjentki, dotyczą przede wszystkim działań niepożądanych, skutków ubocznych oraz ewentualnych interakcji. Bywa, że pytają też o leki wczesnoporonne, o to, czy taki lek można kupić bez recepty. Mężczyźni są bardziej nieśmiali. Ich pytania są bardzo szczegółowe, ale wolą zadawać je telefonicznie. Gdy są już w aptece, wiedzą, o jaki lek im chodzi. Z przykrością muszę jednak zauważyć, że nie ma żadnych szkoleń, dotyczących tak drażliwych i wstydliwych kwestii, jak seksualność, współżycie seksualne czy antykoncepcja. A szkoda, bo tak drażliwe tematy wymagają od nas, farmaceutów, szczególnej delikatności i wyrozumiałości. mgr farm. Izabela Górska Apteka Peonia w Kobylnicy k/poznania Apteka wielokrotnie bywa miejscem rozmów na różne tematy, a zdarzają się i te drażliwe. Na pewno, ze względu na moje doświadczenie, jestem przygotowana na trudne pytania ze strony pacjenta. Podczas rozmowy na drażliwe tematy staram się rozładować napięcie i przyjaźnie podejść do pacjenta. Z reguły nie wnikam 12 w szczegóły, bo wiem, że to może tylko kogoś urazić albo zostać odebrane jako nadmierna ingerencja w sferę intymności. Dziś pacjenci na szczęście mają coraz mniej oporów przed zasięgnięciem fachowej porady, nawet wówczas, gdy wiąże się to z koniecznością zadawania nam trudnych pytań. To powoduje z kolei, że sami farmaceuci bez zbędnych emocji i z większą swobodą podchodzą do nawet najdziwniejszych problemów przedstawianych przez pacjentów. Nasza apteka funkcjonuje w niewielkiej miejscowości. Mentalność naszych pacjentów również w jakimś sensie wpływa na ich skrępowanie w trakcie rozmów, np. na tematy intymne. Dlatego tak bardzo cenią sobie anonimowość. Pewnie dlatego najliczniejszą grupę wśród pacjentów proszących o pomoc w kwestiach intymnych stanowią osoby nie będące naszymi stałymi pacjentami. Mimo że seksualność już od kilku lat nie jest w Polsce aż tak wielkim tematem tabu, wiele osób nadal ma kłopoty z otwartym i swobodnym komunikowaniem się w tych sprawach dotyczy to w równej mierze pacjentów, jak i farmaceutów Farmacja Praktyczna 4 / 2010

13 Sonda mgr farm. Przemysław Błoch Apteka Koronna w Lesznie Sytuacje, w których pacjent prosi nas o poradę w kwestii leków czy suplementów stosowanych w zaburzeniach potencji, należą do rzadkości. A przecież nie od dziś wiadomo, że problem ten dotyczy znacznej grupy osób. Co gorsza, osoby te nie zawsze wiedzą, że wiele schorzeń czy zaburzeń spowodowanych jest nie tylko przez choroby, ale też przez nieodpowiednie stosowanie leków. Ponieważ zdrowie seksualne jest tematem drażliwym, bez wyraźnej inicjatywy ze strony pacjenta nie sposób wypytać go wprost o ewentualne dysfunkcje. W mojej aptece istnieje możliwość odbycia indywidualnych rozmów z pacjentem w pokoju kierownika, w przestrzeni specjalnie wydzielonej, tuż przy izbie ekspedycyjnej. Przy pierwszym stole rozmowa dotyczy najczęściej ceny i oferty produktów na potencję. Intymne pytania pacjentów nie powodują rumieńców na twarzach naszych pracowników. Z jednej strony anonimowość pozwala pacjentowi uniknąć dalszych rozmów, z drugiej znając pacjenta dłużej jesteśmy w stanie pomóc mu w większym stopniu. Dlatego tak ważne jest, by osoby chorujące, podobnie jak wybierają jednego lekarza, tak samo powierzały się w opiekę jednej apteki. dr Anna Ratajska Instytut Psychologii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Trudne pytania zadawane przez pacjentów wpisane są w pracę z ludźmi przy pierwszym stole. Odnosi się to oczywiście także do kwestii dotyczących sfery seksualnej. Mimo że seksualność już od kilku lat nie jest w Polsce aż tak wielkim tematem tabu, wiele osób nadal ma kłopoty z otwartym i swobodnym komunikowaniem się w tych sprawach. Te trudności dotyczą także farmaceutów. Warto w tym miejscu dodać, że umiejętność rozmawiania na kłopotliwe tematy nakłada się na ich ogólne kompetencje komunikacyjne. Należałoby zatem zadbać, aby już w trakcie studiów farmaceuci przygotowywani byli do rozmawiania z pacjentami, a już po studiach mieli możliwość brania udziału w stosownych warsztatach i szkoleniach. Jak zatem radzą sobie farmaceuci, którym pacjent zadaje trudne pytania? Ci, którzy są komunikatywni dzięki swym cechom osobowości czy też doświadczeniom, mówią, że działają przede wszystkim intuicyjnie. Starają się zapewnić maksymalny komfort sobie i pacjentowi głównie słuchają, zadają pytania ściszonym głosem, odnoszą się do tematu jak najbardziej naturalnie (zachowując przy tym neutralny wyraz twarzy, bez uśmieszków, itp.), a kiedy w aptece jest kolejka, proszą o podejście z boku. Stosują także dodatkowe, ułatwiające taką rozmowę sposoby: powieszoną z boku gablotę z produktami, do której należy podejść, wyciąganą szufladę, przez którą można podać pacjentowi do przejrzenia interesujące go preparaty. Rozwijanie przez farmaceutów umiejętności komunikacyjnych powinno być sprawą kluczową by kontakt z drugim człowiekiem był dla nich źródłem satysfakcji, a nie udręką A co robią aptekarze, którzy mają mniejsze szczęście i w związku z tym gorsze umiejętności komunikacyjne? Ci, z którymi miałam przyjemność współpracować, mówili głównie o sposobach zaliczanych w psychologii do zachowań unikających najczęściej o odsyłaniu pacjenta do koleżanki/kolegi, proszeniu współpracowników o zajęcie się pacjentem, wychodzeniu pod jakimś pretekstem na zaplecze. Zapytani, dlaczego tak robią, najczęściej odpowiadają: bo to jest straszne, nie mam pojęcia jak rozmawiać, wstydzę się, krępuję, czerwienię się i myślę o sobie, a nie o tym człowieku, który przecież także jest skrępowany. Jakie możemy z tego wysnuć wnioski? Bez wątpienia powraca kwestia konieczności nabywania przez farmaceutów umiejętności komunikacyjnych z myślą o pacjentach oraz o nich samych, by kontakt z drugim człowiekiem był dla nich źródłem satysfakcji, a nie udręką. Podyskutuj o tym na forum! 13

14 Prawo Zapytaj eksperta Na pytania naszych Czytelników, nadesłane za pośrednictwem strony internetowej odpowiada Bartłomiej Kochlewski, adwokat specjalizujący się w prawie pracy i własności intelektualnej. 1. Czy dowóz leków do pacjenta jest legalny? Czy prawo farmaceutyczne reguluje taką sytuację (usługę)? ODPOWIEDŹ: W Polsce dopuszcza się prowadzenie przez apteki ogólnodostępne i punkty apteczne wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza (OTC). W opinii Głównego Inspektora Nadzoru Farmaceutycznego obwiązujące przepisy zakazują natomiast dowozu do pacjenta leków przepisywanych na receptę. Zgodnie ze stanowiskiem GIF leki na receptę powinny być wydawane pacjentowi w aptece lub punkcie aptecznym. Stanowisko GIF podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając w maju 2009 r., że taka usługa (dowóz leków do domu pacjenta przez pracownika apteki, upoważnionego do zrealizowania recepty w aptece) jest w rzeczywistości sprzedażą wysyłkową, niedozwoloną na mocy art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego. Wydaje się, że sprawa nie jest jednak ostatecznie przesądzona, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyroku, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania i ustalając, że prawo farmaceutyczne nie zawiera definicji sprzedaży wysyłkowej. Zanim więc sądy podejmą ostateczną decyzję, organy nadzoru farmaceutycznego mają określić, na czym polega istota sprzedaży wysyłkowej w odniesieniu do sprzedaży leków. Dla obliczania długości stażu koniecznego do nabycia uprawnień kierownika apteki nie ma znaczenia, czy praca była wykonywana na część, czy też na cały etat każdy rok pracy wykonywanej na pół czy 3/4 etatu zaliczany jest jako pełny rok stażu Aby zostać kierownikiem apteki konieczny jest 5-letni staż pracy. W jaki sposób nalicza się ten okres? Czy w przypadku pracy na pół etatu staż ten również wynosi 5 lat? A jeśli farmaceuta pracuje w aptece na dwa etaty czy wymagany staż wynosi wówczas 2,5 roku? ODPOWIEDŹ: Staż pracy to łączna długość okresów zatrudnienia, od której w danej sytuacji lub u danego pracodawcy uzależnione jest uzyskanie określonego prawa. To okres pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Obejmuje nie tylko okresy faktycznego świadczenia pracy przez pracownika, ale też okresy, w których pracownik pracy nie wykonywał, mimo że pozostawał w zatrudnieniu, np. na czas choroby, urlopu macierzyńskiego. Należy jednocześnie zaznaczyć, że dla obliczania długości stażu nie ma znaczenia, czy praca była wykonywana tylko na część, czy też na cały etat. Każdy rok pracy wykonywanej na pół czy 3/4 etatu zaliczany jest jako pełny rok stażu. Jeśli chodzi o sytuację pracy na dwóch etatach, to w przypadku, gdy pracownik jest zatrudniony u dwóch pracodawców, staż liczony jest odrębnie dla każdego pracodawcy. Jeśli jeden z tych okresów pracy został zakończony, wówczas podlega zaliczeniu do okresu drugiego zatrudnienia. W przypadku, gdy pracownik jest zatrudniony na podstawie dwóch umów (na etaty częściowe) u jednego pracodawcy, liczy się on tylko raz. W przypadku kierownika apteki znaczące jest natomiast to, że nie chodzi o jakikolwiek staż pracy w aptece, lecz staż pracy w charakterze farmaceuty, czyli osoby z tytułem magistra farmacji i zgodą rady aptekarskiej na wykonywanie zawodu. Oznacza to, że staż konieczny do nabycia uprawnień kierownika apteki liczy się od daty podjęcia uchwały przez izbę o dopuszczeniu do zawodu. Dlatego też, pomimo iż do ogólnego stażu pracy farmaceuty jako pracownika zalicza się np. pracę w okresie nabywania uprawnień, czyli np. staż przed uzyskaniem tytułu magistra, to okres ten nie będzie się zaliczał do stażu potrzebnego do objęcia funkcji kierownika apteki. Podyskutuj o tym na forum! Farmacja Praktyczna 4 / 2010

15 Opieka farmaceutyczna Rola cyklopiroksolaminy w zwalczaniu łupieżu Łupież (pityriasis simplex, dendruff) oraz łojotokowe zapalenie skóry (Dermatitis sebborhoica) są chorobami powszechnie występującymi. Szacuje się, że łupież może obecnie dotyczyć nawet 10 proc. populacji, a co druga osoba na pewnym etapie swojego życia jest narażona na wystąpienie tego schorzenia. autor: lek. med. Anna Nykiel NNajbardziej podatni na pojawienie się tego typu dolegliwości są mężczyźni między 18. a 40. rokiem życia. Łupież jest rzadko rozpoznawany u osób starszych i dzieci przed okresem pokwitania. Jest to spowodowane mniejszą aktywnością gruczołów łojowych u osób w tych grupach wiekowych. Przyczyny występowania dolegliwości Przyczyna powstawania łupieżu jest złożona i w dalszym ciągu nie w pełni wyjaśniona. Stwierdzono, że w procesie powstawania łupieżu dochodzi do nadmiernej proliferacji komórek naskórka oraz przyśpieszenia jego rogowacenia. W efekcie powstała warstwa rogowa naskórka nie spełnia swojej podstawowej roli ochronnej. Ostatnio dużą rolę w etiopatogenezie łupieżu przypisuje się grzybom drożdżopodobnym z rodzaju Melassezia (dawniej nazywanym Pityrosporum). Stwierdzono, że pewna grupa czynników może dodatkowo prowokować powstawanie łupieżu, bądź zaostrzać jego przebieg. Są to: l zaburzenia hormonalne, l niedobory odpornościowe, l nieprawidłowa dieta, l stres, l zaburzenia emocjonalne, l nadużywanie alkoholu, l predyspozycje genetyczne, l chłodny klimat, l przegrzewanie mieszkania, l niewłaściwe mycie włosów (zbyt rzadkie stosowanie szamponów lub niedostateczne ich spłukiwanie) oraz nadmierne stosowanie preparatów kosmetycznych, takich jak żele czy lakiery. Badania przeprowadzone na grupie 20 ochotników wykazały nie tylko pozytywny wpływ Pirolamu w zwalczaniu i zapobieganiu łupieżu, łojotoku oraz świądu, ale także bardzo dobre efekty pielęgnacyjne 15

16 Opieka farmaceutyczna Pirolam właściwości i działanie Najlepsze działanie przeciwłupieżowe uzyskuje się stosując Pirolam 2-3 razy w tygodniu Zwalczanie i zapobieganie Szczególną rolę w zwalczaniu i zapobieganiu łupieżu, zarówno zwykłego jaki i tłustego, odgrywa terapia miejscowa. Biorąc pod uwagę mechanizm działania, wyróżniamy trzy podstawowe grupy leków przeciwłupieżowych: l środki przeciwgrzybicze, do których należą pirytionian cynku i związki imidazolowe (ketokonazol, ekonazol), l substancje cytostatyczne, takie jak siarczek cynku, dziegcie czy piroktolamina, l środki keratolityczne, ułatwiające usunięcie zrogowaciałego naskórka (dziegcie, kwas salicylowy, mocznik i związki siarki). Rozwój nowych generacji środków przeciwłupieżowych koncentruje się obecnie na tworzeniu preparatów przeciwgrzybiczych, działających na Melassezia furfur. Jednymi z bardziej popularnych środków przcigrzybiczych są ketokonazol i pirytionian cynku. Jednak podczas planowania terapii należy wziąć pod uwagę wzrost oporności grzybów na środki z tych grup. Preparaty keratolityczne i cytostatyczne nie są obecnie zalecane w monoterapii, ze względu na częste nawroty łupieżu po zakończonym leczeniu. Cyklopiroksolamina jest nowoczesnym środkiem cytostatycznym łączącym w sobie właściwości grzybobójcze i grzybostatyczne działające na dermatofity, grzyby drożdżopodobne, pleśnie oraz grzyby dimorficzne. Pełni ona również funkcję antybakteryjną i przeciwzapalną. Mechanizm działania cyklopiroksolaminy jest odrębny w porównaniu z działaniem pochodnych imidazolu czy pirytonianu cynku. Polega on na wnikaniu substancji czynnej do wnętrza komórek grzyba i wiązaniu się jej z organellami komórkowymi, co w rezultacie powoduje wzrost przepuszczalności błony podstawnej, ucieczkę substancji odżywczych, zahamowanie procesów enzymatycznych, czego konsekwencją jest śmierć komórek. Badania porównawcze prowadzone przez Gullona 1.5 proc. cyklopiroksolaminy w szamponie z 2 proc. ketokonazolem wykazały większą skuteczność cyklopiroksolaminy w leczeniu łupieżu oraz jej dobrą tolerancję przez pacjentów. 16 Nowym produktem na rynku jest szampon Pirolam, zawierający cyklopiroksolaminę wzbogaconą kompleksem witamin A i E oraz gliceryną. Dodatkowo w składzie szamponu umieszczono Hydrolite 5 substancję ułatwiającą wnikanie cyklopiroksolaminy do komórki grzyba. Gliceryna zawarta w szamponie Pirolam jest sprawdzoną, niskocząsteczkową substancją nawilżającą. Oprócz właściwości higroskopijnych posiada również zdolność modyfikacji lipidów znajdujących się w warstwie rogowej. Ułatwia to tworzenie się struktur lamelarnych i tym samym powoduje zwiększenie ilość cząsteczek wody wiązanych w naskórku. Witamina A jest jedną z podstawowych substancji aktywnych stosowanych w kosmetyce. Pod wpływem witaminy A dochodzi do regulacji podziałów komórkowych. Ułatwia ona również keratynizację i odnowę naskórka, a także pobudza syntezę kolagenu. Witamina E jest antyutleniaczem oraz substancją przeciwrodnikową. Korzystnie wpływa na utrzymanie prawidłowego stanu tkanki łącznej oraz błon komórkowych. Szampon Pirolam jest specjalistycznym środkiem przeznaczonym do pielęgnacji włosów i skóry głowy o udokumentowanym działaniu przeciwłupieżowym. Najlepsze działanie przeciwłupieżowe uzyskuje się stosując Pirolam 2-3 razy w tygodniu, pozostawiając pianę na włosach przez 5 minut. Przeprowadzone badania wykazały, że stosując szampon Pirolam przez 4 tygodnie u większości badanych uzyskano ustąpienie zmian skórnych lub znaczne ich zmniejszenie w przypadku osób z bardzo nasilonym łupieżem. Badania przeprowadzono na grupie 20 ochotników, wykazały nie tylko jego pozytywny wpływ w zwalczaniu i zapobieganiu łupieżu, łojotoku oraz świądu, ale także jego bardzo dobre efekty pielęgnacyjne. Oceniono, że szampon Pirolam jest praktyczny, wydajny i ma odpowiednie właściwości myjące. Włosy są puszyste, mają zdrowy wygląd, łatwo się rozczesują i układają. Badania aparaturowe wykazały, że regularne stosowanie szamponu Pirolam poprawia nawilżenie skóry głowy oraz normalizuje ph. Po ustąpieniu łupieżu zaleca się kontynuację stosowania Pirolamu 1 raz w tygodniu przez 3 miesiące, w celu zapobiegania jego nawrotom. Wnioski Łupież oraz łojotokowe zapalenie skóry są powszechnie występującymi chorobami dermatologicznymi. Ostatnie badania wskazują na istotną rolę grzybów drożdżopodobnych z rodziny Melassezia w etiopatogenezie tych schorzeń. Nowoczesne zwalczanie łupieżu jest wielokierunkowe. Obejmuje działanie przciwgrzybicze, cytostatyczne oraz poprawiające strukturę i funkcję skóry. Przykładem takiego zwalczania jest szampon Pirolam, który doskonale działa nie tylko przeciwłupieżowo, przeciwświądowo i przeciwłojotokowo, ale także poprawia nawilżenie i stan skóry. Podyskutuj o tym na forum! Farmacja Praktyczna 4 / 2010

17

18 Opieka farmaceutyczna Wiosenne dolegliwości gastrologiczne Jednym z częstszych problemów, z jakim pacjenci zgłaszają się do aptek okresie wiosennym, jest ból w nadbrzuszu, uczucie pieczenia i zgaga. Warto przyjrzeć się bliżej dwóm grupom leków, skupiając się na charakterystyce najczęściej stosowanych substancji ranitydynie i omeprazolu. autor: mgr farm. Justyna Dymek Wydział Farmacji Uniwersytetu Jagielońskiego w Krakowie O Od niedawna pacjenci mogą kupić leki, wpływające na wydzielanie żołądkowe również bez recepty. Preparaty, zmniejszające produkcję kwasu solnego, które zyskały status OTC należą do grupy leków zawierających w swoim składzie blokery receptora histaminowego H2 oraz inhibitory pompy protonowej. Zarówno jedna, jak i druga grupa zmniejszając wydzielanie kwasu solnego w żołądku, znosi uciążliwe objawy gastrologiczne. Pacjent, dokonując zakupu konkretnego preparatu dostępnego bez recepty, kieruje się reklamą, doświadczeniem własnym lub innych osób, często też przychodzi ze swoim problemem do apteki, oczekując fachowej porady farmaceuty. Inhibitory receptora H2 Leki te są antagonistami receptora histaminowego H2 w błonie śluzowej żołądka. Hamują wydzielanie kwasu solnego przez komórki okładzinowe, w mniejszym stopniu również soku żołądkowego i pepsyny. Ta grupa leków, z ranitydyną na czele, polecana jest do stosowania u pacjentów powyżej 16. r.ż., u których występowanie objawów jest sporadyczne i wiąże się ze złą dietą, stosowaniem kawy czy stresem, a nie z organiczną chorobą przewodu pokarmowego. Leki z tej grupy przeznaczone są do stosowania doraźnego. Ranitydyna jest polecana przede wszystkim przy pojawiającej się co pewien czas zgadze, bólu w nadbrzuszu, nadkwaśności i niestrawności. Pokarm nie wpływa na wchłanianie leku, więc jest ona doskonałym rozwiązaniem w sytuacji uczucia dyskomfortu po ciężkostrawnym posiłku. 18 Ranitydynę w dawce 150 mg przyjmuje się raz na dobę, tabletkę połyka się w całości, nie dzieli się jej ani nie rozgryza. Jak wszystkie leki, powinno się ją popić wodą. W takiej dawce lek działa szybko i długo (12 godzin). W sytuacji, kiedy dolegliwości nie ustąpią po upływie 2 tygodni samodzielnego stosowania preparatu, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem. Ranitydyna na jakich pacjentów zwrócić uwagę? l pacjenci poniżej 16. r.ż. brak wskazań dla tej grupy wiekowej, l kobiety w ciąży i matki karmiące kategoria leku B, l pacjenci, u których objawy nie ustępują albo ulegają zmianie mimo stosowania leku, l osoby z niewydolnością wątroby ze względu na metabolizm wątrobowy należy zachować ostrożność, l pacjenci z ostrą porfirią możliwość wystąpienia ataku choroby, l stosujących leki, których wchłanianie uzależnione jest od odpowiedniej kwasowości soku żołądkowego, gdyż ranitydyna zwiększa ph (np. ketokonazol). Doradzając pacjentowi odpowiedni preparat, warto pamiętać, że nie należy stosować jednocześnie leków z grupy brokerów receptora H2 i inhibitorów pompy protonowej Farmacja Praktyczna 4 / 2010

19

20 Opieka farmaceutyczna Omeprazol metabolizowany jest w wątrobie przy użyciu enzymu CYP2C19, jednocześnie może on wydłużać czas eliminacji innych leków metabolizowanych przez ten enzym. Wydając pacjentowi omeprazol warto zwrócić uwagę, że pełne działanie leku rozpoczyna się po 4 dniach kuracji. Dlatego ważne jest, aby chory nie rezygnował wcześniej z terapii uznając ją za nieskuteczną. Jednak nie można zapominać, że najczęściej występujące działania niepożądane związane ze stosowaniem omeprazolu to zaburzenia gastrologiczne. Ból brzucha, wzdęcia, wymioty, biegunka czy zaparcia mogą być łączone przez pacjenta z pierwotną chorobą przewodu pokarmowego, a nie ze stosowaniem leku. Omeprazol na jakich pacjentów zwrócić uwagę? l stosujących atazanawir połączenie leków przeciwwskazane, gdyż omeprazol zmniejsza stężenie atazanawiru l stosujących takie leki, jak benzodiazepiny, fenytoinę, warfa- Jeśli zalecona przez farmaceutę kuracja nie pomogła, należy skierować chorego na konsultację lekarską Inhibitory pompy protonowej (IPP) Leki tej grupy hamują pompę protonową bezpośrednio wpływając na H+/K+ ATPazę w komórkach okładzinowych żołądka. Zmniejszają produkcję kwasu solnego, podwyższając przez to ph soku żołądkowego. IPP ze statusem leków OTC przeznaczone są dla pacjentów cierpiących na refluks żołądkowoprzełykowy, objawiający się cofaniem treści pokarmowej do przełyku. Wskazaniem do zastosowania inhibitorów pompy protonowej jest również zgaga. Objawy te pojawiające się 2 lub więcej razy w ciągu tygodnia kwalifikują pacjenta do podjęcia terapii IPP. Najbardziej popularnym przedstawicielem tej grupy jest omeprazol. Jako lek wydawany bez recepty lekarskiej, przeznaczony jest on do stosowania u osób powyżej 18. r.ż. IPP stosowane są również u dzieci, z tym że o podaniu leku z tej grupy terapeutycznej dziecku każdorazowo decyduje lekarz. Rodzice nie powinni sami rozpoczynać czy nawet ponawiać terapii tymi lekami. Omeprazol pod wpływem ph< 4 przekształca się w formę bardziej aktywną ulegającą wchłanianiu w jelicie cienkim. Dlatego ważne jest aby przyjmować go przed posiłkiem, a najlepiej na czczo. Kapsułki należy połykać w całości, popijając niedużą ilością wody. W sytuacji kiedy pacjent ma problemy z połknięciem kapsułki można wysypać jej zawartość, zmieszać z małą ilością wody, soku owocowego lub jogurtu i od razu zażyć. Wysypanych granulek nie wolno rozgryzać. Omeprazol należy przyjmować raz na dobę, w dawce 10 mg lub 20 mg. Można więc jednorazowo zażyć 2 kapsułki leku (leki OTC zawierające omeprazol dostępne są tylko w dawce 10 mg). Omeprazol podany w dojelitowych kapsułkach działa przez 24 godziny. 20 rynę, heksobarbital, citalopram, imipraminę, klarytromycynę, cyklosporynę ze względu na możliwe zwiększenie ich stężenia we krwi l stosujących leki, których wchłanianie uzależnione jest od odpowiedniej kwasowości soku żołądkowego (np. ketokonazol, itrakonazol wchłanianie zmniejszone ze względu na wzrost ph soku żołądkowego, digoksyna sytuacja odwrotna) l stosujących ziele dziurawca l stosujących doustnie witaminę B12 omeprazol zmniejsza wchłaniania witaminy B12 l pacjenci, u których objawy nie ustępują albo ulegają zmianie mimo stosowania leku l osoby z niewydolnością wątroby u tych chorych należy indywidualnie zmniejszyć dobową dawkę, w tym celu konieczna jest wizyta lekarska l kobiety w ciąży i matki karmiące kategoria leku C Co dla kogo? Dobierając lek dla pacjenta farmaceuta powinien przede wszystkim kierować się częstością pojawiania się objawów. U osób, które zgłaszają jednostkowy problem żołądkowy najlepiej jest zaproponować leki z grupy blokerów receptora H2. Pacjenci przedstawiający swoje objawy jako częste, pojawiające się co najmniej 2 razy w tygodniu, powinni rozpocząć 14-dniową kurację inhibitorami pompy protonowej. Przy nawracającym problemie, podobnie jak w przypadku pacjentów, którym zalecona przez farmaceutę kuracja nie pomogła, należy skierować chorego na konsultację lekarską. l Nie należy stosować jednocześnie leków z grupy blokerów receptora H2 i inhibitorów pompy protonowej. l Ze względu na możliwość maskowania objawów trwającego procesu nowotworowego żołądka, należy skierować do lekarza pacjenta, u którego kuracja lekami z jednej bądź drugiej grupy nie przyniosła poprawy bądź gdy pacjent cierpi na ciągłe remisje. Podyskutuj o tym na forum! Farmacja Praktyczna 4 / 2010

Tribux Bio 100 mg, tabletki

Tribux Bio 100 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Bio 100 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Tribux Forte 200 mg, tabletki

Tribux Forte 200 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Forte 200 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Ubezpieczonego

Przewodnik Ubezpieczonego Przewodnik Ubezpieczonego I. Ubezpieczenie Zdrowotne LUX MED Panaceus 1. Czym jest Ubezpieczenie Zdrowotne LUX MED Panaceus? Przedmiotem ubezpieczenia jest zdrowie i następstwa nieszczęśliwego wypadku

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet)

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet) Broszura dokumentacyjna z wykazem czynności kontrolnych opracowana na podstawie zaleceń Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych dla produktu leczniczego Isoderm

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 2015

Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 2015 Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 15 27 października 15 Wpływ nowego prawa na ordynację lekarską Ustawa Refundacyjna w istotny sposób

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane Ulotka dla pacjenta ależy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Gaviscon o smaku

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska

Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska Dane demograficzne: Badanie w ramach programu pt. Audyt społeczny leczenia w AMD w Polsce realizowanego przez Stowarzyszenie Retina AMD Polska Opracowanie: dr n. med. Anna Kieszkowska-Grudny 1. Inicjały

Bardziej szczegółowo

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Twój lekarz zalecił Ci stosowanie nowoczesnej metody antykoncepcji

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

CMS świadczenia dla chorych na choroby przewlekłe w lokalnej aptece

CMS świadczenia dla chorych na choroby przewlekłe w lokalnej aptece CMS świadczenia dla chorych na choroby przewlekłe w lokalnej aptece C ARE Nowa forma pomocy świadczonej przez NHS na rzecz osób leczonych na choroby przewlekłe CMS - dostępne w lokalnej aptece usługi NHS

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Viburcol compositum czopki

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Viburcol compositum czopki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Viburcol compositum czopki Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta.

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA: INSTANYL, AEROZOL DO NOSA LEK STOSOWANY W LECZENIU PRZEBIJAJĄCEGO BÓLU NOWOTWOROWEGO Szanowny Farmaceuto, Należy

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Propozycje nowych rozwiązań

Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Propozycje nowych rozwiązań Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Konferencja GRYPA 2013/2014 16 kwietnia 2013 Warszawa Propozycje nowych rozwiązań Dr n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

KLINDACIN T Clindamycinum 10 mg/g żel

KLINDACIN T Clindamycinum 10 mg/g żel Ulotka dla pacjenta Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. zmienia się pozwolenie nr 8782 na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego: typ zmiany: II nr C.l. z)

DECYZJA. zmienia się pozwolenie nr 8782 na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego: typ zmiany: II nr C.l. z) PREZES Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, W yrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Warszawa, 2015 " 12" 2 9 N ru R /Z D U 3G 9 /15 BIOFARM Sp. z o.o. ul. Wałbrzyska 13 60-198 Poznań DECYZJA Na

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej.

Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej. Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej. Copyright Fundacja MY PACJENCI Jak trudno dostać receptę na lek refundowany? Problem zdrowotny Lekarz prywatny bez umowy z NFZ Lekarz

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Sz. P. Minister Zdrowia Ewa Kopacz

Sz. P. Minister Zdrowia Ewa Kopacz Nasz znak: SIAKat-0119-2009 Katowice 2009-05-21 Sz. P. Minister Zdrowia Ewa Kopacz Dotyczy konieczności nowelizacji rozporządzeń dopuszczających leki do obrotu pozaaptecznego w związku z poszerzeniem listy

Bardziej szczegółowo

Samoleczenie. Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r.

Samoleczenie. Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r. Samoleczenie Elwira Smoleńska SKN Zdrowia Publicznego Warszawa, 2013 r. Start Konferencja Ałma-Ata, 1978 r. Ludzie mają prawo i obowiązek do zbiorowego i indywidualnego uczestniczenia w procesie planowania

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service

Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service PORADY Usługa dla osób zwolnionych od opłat za leki wydawane na receptę. Wszyscy konsumenci są dla nas ważni Broszura opracowana

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alerzina, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX, 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA WŁAŚCICIELI APTEK INTERNETOWYCH

PORADNIK DLA WŁAŚCICIELI APTEK INTERNETOWYCH PORADNIK DLA WŁAŚCICIELI APTEK INTERNETOWYCH SPRZEDAŻ PRODUKTÓW LECZNICZYCH OD 8 LUTEGO 2015 ROKU Szanowni Państwo, poniżej omawiamy najważniejsze zmiany dotyczące sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE)

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) Pharmaceutical Care Network Europe 6 kategorii problemów lekowych 6 kategorii przyczyn problemów lekowych 4 kategorie możliwych interwencji 3 kategorie wyników działań

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Wakacyjny poradnik pacjenta

Wakacyjny poradnik pacjenta Wakacyjny poradnik pacjenta Biuro Rzecznika Praw Pacjenta Pamiętaj jako pacjent masz prawo do: świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną; informacji o swoim stanie zdrowia; zgłaszania działań

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych.

Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych. Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych. Uzasadnienie do art. 57 a. Prowadzenie w aptekach, punktach aptecznych oraz placówkach obrotu pozaaptecznego

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Rupafin 10 mg, tabletki Rupatadinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Rupafin 10 mg, tabletki Rupatadinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Rupafin 10 mg, tabletki Rupatadinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alermed, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA

ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA Biosteron, 5 mg, tabletki Biosteron, 10 mg, tabletki Biosteron, 25 mg, tabletki (Dehydroepiandrosteronum) Należy

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne FARMAKOTERAPIA W GERIATRII mgr Teresa Niechwiadowicz-Czapka Instytut Pielęgniarstwa Zakład Podstaw Opieki Pielęgniarskiej Wchłanianie środków farmakologicznych

Bardziej szczegółowo

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych Głównym celem tej ankiety jest porównanie skuteczności leczenia standardowego i niestandardowego. Ponadto analizie poddane zostaną

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Atinepte, 12,5 mg, tabletki powlekane Tianeptinum natricum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Atinepte, 12,5 mg, tabletki powlekane Tianeptinum natricum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Atinepte, 12,5 mg, tabletki powlekane Tianeptinum natricum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Pantoprazole Bluefish, 20 mg, tabletki dojelitowe Pantoprazolum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Pantoprazole Bluefish, 20 mg, tabletki dojelitowe Pantoprazolum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Pantoprazole Bluefish, 20 mg, tabletki dojelitowe Pantoprazolum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nie dotyczy ogólnych zastosowań. VI.2.2 Podsumowanie korzyści wynikających

Bardziej szczegółowo

Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej

Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej I. Zasady ogólne Obrót produktami leczniczymi jest obrotem cywilnoprawnym, polegającym

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS

PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS TIENS POLSKA PRZEDSTAWIA NOWĄ SERIĘ PRODUKTÓW PLUS 5000 lat chińskiej tradycji i wiedzy połączone z najnowszą technologią z Europy PRODUTY PLUS FIRMY

Bardziej szczegółowo

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03 SUBSTANCJA CZYNNA (INN) GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU LECZNICZEGO, KTÓREGO DOTYCZY PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM 12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna:

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek. Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP

Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek. Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP Toruń / Łódź dnia 18.10.2011r TF/18/10/11/GW Szanowni Państwo! "Gazeta Wrocławska" ul. św. Antoniego

Bardziej szczegółowo

TADALIS 20mg tabletki powlekane tadalafil

TADALIS 20mg tabletki powlekane tadalafil TADALIS 20mg tabletki powlekane tadalafil Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. 1 Należy zachować tę ulotkę, aby w razie

Bardziej szczegółowo

Septolete plus, (10 mg + 2 mg)/ml, aerozol do stosowania w jamie ustnej. Benzocainum + Cetylpyridinii chloridum

Septolete plus, (10 mg + 2 mg)/ml, aerozol do stosowania w jamie ustnej. Benzocainum + Cetylpyridinii chloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Septolete plus, (10 mg + 2 mg)/ml, aerozol do stosowania w jamie ustnej Benzocainum + Cetylpyridinii chloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Trafna diagnoza i właściwe leczenie Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Oferta specjalna dla najlepszych klientów Avivy i ich rodzin Dziękujemy, że są Państwo z nami Upewnij się, kiedy chodzi

Bardziej szczegółowo

Rutacid. Hydrotalcyt, 500 mg

Rutacid. Hydrotalcyt, 500 mg Leki stosowane przy nadkwaśności, zobojętniają nadmiar kwasu żołądkowego, wydzielanego przez komórki okładzinowe, znajdujące się w dnie i trzonie żołądka. Przyjmowane w zalecanych dawkach, sprawiają, że

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

Jak prowadzić aptekę internetową? Obowiązki wynikające z ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną

Jak prowadzić aptekę internetową? Obowiązki wynikające z ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną Jak prowadzić aptekę internetową? Obowiązki wynikające z ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną Kancelaria Adwokacka Katarzyna Bondaryk 1 Prowadzenie apteki internetowej wiąże się z różnymi konsekwencjami

Bardziej szczegółowo

STODAL syrop Homeopatyczny produkt leczniczy ze wskazaniami leczniczymi

STODAL syrop Homeopatyczny produkt leczniczy ze wskazaniami leczniczymi Ulotka dla pacjenta Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

5. Województwo, w którym mieści się Pani/Pana główne miejsce pracy: G. mazowieckie. H. opolskie. I. podkarpackie. J. podlaskie. K.

5. Województwo, w którym mieści się Pani/Pana główne miejsce pracy: G. mazowieckie. H. opolskie. I. podkarpackie. J. podlaskie. K. G. G. Page 1 D. D. D. Page 2 METRYCZKA Jeżeli Pani/Pan zatrudniona/y jest u więcej niż jednego pracodawcy proszę o udzielnie odpowiedzi w całej ankiecie zgodnie z głównym miejscem pracy (powyżej 50% czasu

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu Jeżeli podczas badań przesiewowych okaże się, że jest mowa o nadmiernym spożyciu alkoholu, jesteście Państwo wówczas narażeni na większe ryzyko problemów

Bardziej szczegółowo

Bioterra zdrowie i uroda. Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych.

Bioterra zdrowie i uroda. Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych. Bioterra zdrowie i uroda Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych. Każdy człowiek marzy o zdrowiu i urodzie. Pragnienie to nie zależy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) <[logo podmiotu odpowiedzialnego]>

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) <[logo podmiotu odpowiedzialnego]> ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użycia. Espumisan Kids Rozpuszczalne cienkie listki

Instrukcja użycia. Espumisan Kids Rozpuszczalne cienkie listki Instrukcja użycia Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje. Ten wyrób medyczny jest dostępny bez recepty. Aby jednak uzyskać dobry wynik leczenia, należy przestrzegać

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Wakacyjny poradnik pacjenta

Wakacyjny poradnik pacjenta Wakacyjny poradnik pacjenta Biuro Rzecznika Praw Pacjenta Pamiętaj jako pacjent świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną; informacji o swoim stanie zdrowia; tajemnicy informacji z Tobą

Bardziej szczegółowo

MIEJSCOWE STOSOWANIE AKTYWOWANEGO MOLEKULARNIE PIRYTIONIANU CYNKU W TERAPII ŁUSZCZYCY PSORIASIS VULGARIS.

MIEJSCOWE STOSOWANIE AKTYWOWANEGO MOLEKULARNIE PIRYTIONIANU CYNKU W TERAPII ŁUSZCZYCY PSORIASIS VULGARIS. MIEJSCOWE STOSOWANIE AKTYWOWANEGO MOLEKULARNIE PIRYTIONIANU CYNKU W TERAPII ŁUSZCZYCY PSORIASIS VULGARIS. Hana Zelenkova, Julia Stracenska Prywatna Klinika Dermatologiczna, Świdnik, Słowacja Jagienka Jautova

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish Wsparcie i informacje o chorobie Parkinsona Parkinson s information and support Polish Diagnoza choroby Parkinsona może wywróci życie do góry nogami - dlatego warto zwrócić się do nas Jeśli chorują Państwo

Bardziej szczegółowo

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016 CIĄŻA I KARMIENIE PIERSIĄ > Model : 4075211 Producent : MERCK KGAA FEMINATAL N - Podwójne zdrowie dziecka i mamy Zestaw witamin i minerałów dla kobiet w ciąży i karmiących piersią - najczęściej stosowany

Bardziej szczegółowo

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie 4 Choroby wysokogórskie PORADA 4 ROBERT SZYMCZAK Choroby wysokogórskie 4 4 Choroby wysokogórskie W rozdziale omówimy choroby związane ze zmniejszającą się dostępnością tlenu na wysokości: Ostrą Chorobę

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1.Omówienie rozpowszechnienia choroby 1. Ostra biegunka: Biegunka to zwiększona

Bardziej szczegółowo

Zawiadomienie Prezesa UR z dnia 19.03.2015 CCDS March 2014

Zawiadomienie Prezesa UR z dnia 19.03.2015 CCDS March 2014 Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta PEVISONE, (10 mg + 1,1 mg)/g, krem Econazoli nitras + Triamcinoloni acetonidum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA

TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA Kogo dotyczy? Trądzik jest bardzo rozpowszechnioną chorobą skóry Dotyczy niemal 100% osób b w wieku 12 20 lat. Z obserwacji lekarzy dermatologów w wynika,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum)

ULOTKA DLA PACJENTA. PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum) ULOTKA DLA PACJENTA PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku Należy zachować te ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać.

Bardziej szczegółowo