Serpente Project. Poprawa Efektywnoœci Energetycznej Obiektów U ytecznoœci Publicznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Serpente Project. Poprawa Efektywnoœci Energetycznej Obiektów U ytecznoœci Publicznej"

Transkrypt

1 Serpente Project PUBLIKACJA FINALNA Poprawa Efektywnoœci Energetycznej Obiektów U ytecznoœci Publicznej

2 Spis treœci: Wstêp Krótki przegl¹d projektu Serpente Cele koñcowej publikacji Serpente Polityka i przepisy Kwestie finansowe Zmiana zachowañ / kszta³towanie postaw Technologie Audyt i monitoring Finalny raport pilota owego projektu Serpente Final Publication

3 Wprowadzenie Kwestia zu ycia energii w budynkach europejskich jest œciœle powi¹zana z rozwi¹zaniami przyjêtymi przez dane pañstwo w ramach krajowej polityki energetycznej. Prawie 40% koñcowego zu ycia energii jak równie 36% emisji gazów cieplarnianych przypisane jest budynkom sektora prywatnego i publicznego. Dotyczy to budynków, takich jak szko³y, urzêdy, obiekty sportowe, mieszkania socjalne i budynki historyczne. W konsekwencji, wzrost inwestycji publicznych i prywatnych na rzecz efektywnoœci energetycznej w budynkach na terenie Unii Europejskiej jest po ¹dany, ze wzglêdu na wyznaczone cele energetyczne na rok 2020 oraz dla kontynuacji programu de-karbonatyzacji do roku W³adze publiczne odgrywaj¹ kluczow¹ rolê w zakresie polityki energetycznej. Jednak we w³asnych budynkach napotykaj¹ przeszkody, które mo na podzieliæ na kategorie: techniczne: zastosowane materia³y budowlane i technologie, stopieñ amortyzacji finansowe: ograniczone œrodki na inwestycje; zarz¹dzanie: na przyk³ad skomplikowane procedury zwi¹zane z wnioskowaniem o dotacje, koniecznoœæ koordynowania pracy wielu podmiotów zaanga owanych w inwestycje energetyczne SERPENTE, realizowany w ramach Programu Operacyjnego Wspó³pracy Miêdzynarodowej INTERREG IV C (www.interreg4c.eu) i wspó³finansowany przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego pomaga w³adzom publicznych w rozwi¹zywaniu tych problemów. G³ównym celem projektu jest poprawa efektywnoœci energetycznej w budynkach u ytecznoœci publicznej, poprzez wprowadzenie zmian w przyjêtej polityce energetycznej. Jej szczegó³owe cele s¹ nastêpuj¹ce: Podniesienie œwiadomoœci i wiedzy wœród decydentów, obywateli i grup docelowych odnoœnie potencjalnego i praktycznego zastosowania efektywnoœci energetycznej w budynkach u ytecznoœci publicznej; Promowanie odpowiedzialnego zu ywania energii wœród u ytkowników z zastosowaniem praktycznych, sprawdzonych rozwi¹zañ; Zwiêkszenie wydajnoœci energetycznej w budynkach u ytecznoœci publicznej poprzez poprawê zarz¹dzania, w oparciu o dobre praktyki i wytyczne dla rozwoju polityki racjonalnego wykorzystania energii. 03

4 Projekt obejmuje 10 partnerów z 10 krajów: PARTNER PROWADZ CY Agencja Energii Florencji Miasto Malmö Agencja Energii Lokalnej i Klimatu Metropolitan district of Bordeaux and the Gironde Cypryjska Agencja Energetyczna Centrum Miejskie - Agencja Energetyczna w Brukseli S³owacki Uniwersytet Technologiczny w Bratys³awie Rada Prowincji Barcelona Agencja Energetyczna Wysoczyny Górnoœl¹ski Zwi¹zek Metropolitalny Rada Hrabstwa Cork SERPENTE, projekt prowadzony przez Agencjê Energii Florencji, W³ochy, polega na wymianie doœwiadczeñ, tych pozytywnych jak i tych negatywnych, celem unikniêcia dalszych b³êdów. Dzia³ania obejmuj¹: Spotkania, wizyty robocze, pracê w podgrupach Identyfikacjê dobrych praktyk i opracowanie analizy kontekstowej na poziomie regionalnym i EU koordynowane przez Centrum Miejskie Agencjê Energetyczn¹ w Brukseli, Belgia Akcje pilota owe, testuj¹ce dobre praktyki koordynowane przez Miasto Malmö, Szwecja Dzia³ania komunikacyjne koordynowane przez Górnoœl¹ski Zwi¹zek Metropolitalny, Polska. 04

5 Krótki przegl¹d projektu SERPENTE Projekt SERPENTE zajmuje siê tematem efektywnoœci energetycznej w budynkach u ytecznoœci publicznej. Projekt Serpente rozpocz¹³ siê w kwietniu 2012 roku. Na pocz¹tku projektu partnerzy zidentyfikowali g³ówne cele analizy, dokonuj¹c wyboru pomiêdzy: budynkami historycznymi, socjalnymi budynkami mieszkalnymi, obiektami sportowymi, urzêdami i szko³ami. U yto 5 kryteriów do analizy dobrych praktyk wœród nastêpuj¹cych kategorii: dostêpnoœæ wyników, poziom innowacyjnoœci, zrównowa ony rozwój, zarz¹dzanie budynkiem, przejrzystoœæ. Celem by³o u³atwienie wymiany dobrych praktyk pomiêdzy partnerami, poprzez analizê konkretnych informacji od samego pocz¹tku dzia³añ projektowych. Partnerzy przeprowadzili analizê na w³asnym terytorium w celu identyfikacji mocnych i s³abych stron oraz opracowali analizy kontekstowe. Ka dy z partnerów skupi³ siê na spisaniu i przestudiowaniu odpowiednich dobrych praktyk na terenie istniej¹cych budynków, nale ¹cych do ich podgrup oraz polityki efektywnoœci energetycznej. 5 partnerów podjê³o równie kroki w kierunku konkretnych dzia³añ pilota owych inspirowanych dobrymi praktykami i taktykami zidentyfikowanymi i przeanalizowanymi przez partnerów projektu. Podczas trwania projektu partnerzy podjêli dzia³ania anga uj¹ce zainteresowane strony zewnêtrzne oraz spotkania robocze/ seminaria celem wymiany dobrych praktyk i informacji na temat poprawy efektywnoœci energetycznej. Przyk³adem mo e byæ wizyta w Sofielundsskolan (Malmö), podejmuj¹ca problem zaprojektowania i przeprowadzenia skoordynowanych inwestycji w budynku, nie tylko w celu poprawy efektywnoœci energetycznej, ale tak e jego ogólnej funkcjonalnoœci. Remont po³¹czony by³ z inicjatyw¹ edukacyjn¹, której zadaniem by³o przedstawienie znaczenia efektywnoœci energetycznej nastêpnym pokoleniom i przyzwyczajenie ich do traktowania tej tematyki jako istotnej czêœci ich ycia. Spotkanie robocze w Meyer Hospital we Florencji pozwoli³o partnerom doceniæ znaczenie po³¹czenia stylu architektury i zagadnieñ efektywnoœci energetycznej w celu stworzenia skutecznych, wygodnych i trwa³ych miejsc pracy. Uczestnicy zwiedzili równie odnowione budynki historyczne La Fàbrica del Sol (Barcelona), gdzie zwyk³y znajdowaæ siê biura fabryki Catalan Gas, a która zosta³a ca³kowicie odnowiona, korzystaj¹c te ze œrodowiskowych rozwi¹zañ Biblioteki Miejskiej Strovolos na Cyprze. W zakresie budownictwa mieszkaniowego bardzo dobrym przyk³adem procesu rewitalizacji by³ Savonnerie Heymans w Brukseli. W ci¹gu trzech lat partnerzy projektu organizowali spotkania grup regionalnych aby zaanga owaæ zainteresowanych partnerów lokalnych. Celem tych spotkañ by³o zapoznawanie siê z wynikami wszystkich dzia³añ projektowych, aby zrozumieæ potrzeby od podszewki ale tak e, aby dopasowaæ lokalne problemy do rozwi¹zañ dostêpnych w ramach partnerstwa Serpente. Partnerzy z powodzeniem anga owali przedstawicieli samorz¹dów lokalnych, przedsiêbiorstw, stowarzyszeñ oraz administracji publicznej na poziomie regionalnym, jak i krajowym. 05

6 Cele Koñcowej Publikacji SERPENTE Celem niniejszej publikacji jest zaprezentowanie wyników i informacji zebranych dziêki projektowi wszystkim zainteresowanym stronom zaanga owanym w projekt oraz ka demu komu bliska jest problematyka efektywnoœci energetycznej. Pierwsze rozdzia³y skupiaj¹ siê na polityce, przepisach i kwestiach finansowych, podczas gdy inne przedstawiaj¹ praktyczne œrodki poprawy efektywnoœci energetycznej, zebrane dziêki dobrym praktykom zidentyfikowanym w trakcie realizacji projektu. Nale ¹ do nich: zmiany zachowania, usprawnienia techniczne, kontrole i monitoring. Praktyczne studia przypadków podejmowane w trakcie projektu zosta³y przedstawione w ostatnim rozdziale poœwiêconym dzia³aniom pilota owym. 06

7 Polityka i przepisy W paÿdzierniku 2011 roku, Europejski Instytut Efektywnoœci Budynków (BPIE) opublikowa³ obszerny raport na temat œrodowiska budowlanego w Europie. Zgodnie z jego danymi, EU27 posiada 24 miliardy metrów kwadratowych powierzchni u ytkowej, z czego 75% jest w sektorze mieszkaniowym, a 25% w sektorze przemys³owym. Dane dla sektora mieszkaniowego dalej dziel¹ siê na œrednio 64% udzia³u procentowego dla domów jednorodzinnych a 36% dla bloków mieszkalnych. Powierzchniê przemys³ow¹ stanowi¹ œrednio: 28% sprzeda hurtowa i detaliczna, 23% biura, 17% edukacja, 11% hotele & restauracje, 7% szpitale, 4% obiekty sportowe i 10% inne. 2.1 Ogólna polityka EU W roku 2007 kraje cz³onkowskie UE zobowi¹za³y siê do osi¹gniêcia do roku 2020: 20% redukcji emisji gazów cieplarnianych w porównaniu do poziomu z lat % udzia³u energii ze Ÿróde³ odnawialnych w zu yciu energii w EU ; oraz 20% redukcji zu ycia energii poprzez poprawê efektywnoœci energetycznej Ogólne cele polityki UE do roku 2020 zosta³y prze³o one na cele krajowe, tak aby ka de pañstwo cz³onkowskie mog³o sprawdziæ w³asne postêpy w osi¹ganiu tych celów. Krajowe cele na drodze do osi¹gniêcia efektywnoœci energetycznej (EE) cele zosta³y okreœlone przez ka de pañstwo cz³onkowskie w kwietniu 2013, zgodnie z wymogami artyku³u 3 Dyrektywy o efektywnoœci energetycznej (EED). Niestety wskazuj¹ one na fakt, e obecnie UE nie jest na dobrej drodze, aby osi¹gn¹æ swój target efektywnoœci energetycznej. Patrz¹c w przysz³oœæ UE przedstawi³a w roku 2011 "Plan przejœcia na konkurencyjn¹ gospodarkê niskoemisyjn¹ do 2050 r.", który wyznacza sposób osi¹gniêcia 80% obni ki emisji gazów krajowych z roku 1990, w stosunku roku 2050, oraz "Energetyczny Plan 2050", który ustala priorytety d³ugoterminowe i ilustruje trzy opcje "bez alu": EE, energii odnawialnej (RE) i lepszej infrastruktury energetycznej ³¹cz¹ca rynki. W marcu 2013 Komisja Europejska (KE) przyjê³a Zielon¹ Ksiêgê zatytu³owan¹ "Ramy polityki klimatycznoenergetycznej roku 2030", która okreœla wytyczne dzia³añ w perspektywie œrednioterminowej. (Wskazówki Techniczne, Finansowania renowacji energetycznej budynków z funduszy polityki spójnoœci, Raport koñcowy, Komisja Europejska, DG Energia Bruksela, Luty 2014). 07

8 kontynuacja poprzedniej strony Kilka kluczowych aktów prawnych zosta³o wprowadzonych przez UE aby osi¹gn¹æ 20% targetu EE, w tym do wykonania przekszta³cenia energetycznego budynków (EPBD) oraz zastosowania siê do nowej Dyrektywy o Efektywnoœci Energetycznej. Dyrektywa Energii Odnawialnej (RED) jest równie wa nym elementem prawodawstwa wdra aj¹cym RE w budynkach i wyznaczaj¹cym ich integracjê w lokaln¹ infrastrukturê energetyczn¹. Te trzy dyrektywy maj¹ na celu skoncentrowanie œrodków na SE w budynkach i uruchamianie inwestycji. 24 miliardy metrów kwadratowych powierzchni u ytkowej budynków w UE 75% 25% w sektorze mieszkaniowym w sektorze pozamieszkaniowym W UE podzia³ miêdzy budynkami mieszkalnymi wygl¹da nastêpuj¹co: 64% udzia³ domy jednorodzinne 36% udzia³ bloki mieszkalne Powierzchnia niemieszkalna w UE jest podzielona nastêpuj¹co: 28% 23% 17% 11% 7% 4% 10% 08

9 2.2 Dyrektywa Efektywnoœci Energetycznej (EED) i Europejska Dyrektywa w Sprawie Charakterystyki Energetycznej Budynków (EPBD) Od 5 czerwca termin przedstawienia EED - EED uniewa ni Dyrektywy w sprawie us³ug energetycznych oraz Dyrektywy w sprawie kogeneracji. EED wprowadza obligatoryjne rozwi¹zania maj¹ce na celu uzyskanie oszczêdnoœci energii we wszystkich sektorach i zaleca, aby Pañstwa Cz³onkowskie ustanawia³y d³ugoterminow¹ strategiê uruchamiania inwestycji w renowacjê budynków mieszkalnych i komercyjnych. Strategia winna obejmowaæ przegl¹dy budynków, przedstawiaæ op³acalne kosztowo rozwi¹zania remontowe i zawieraæ taktykê i wytyczne stymuluj¹ce zastosowanie wydajnych technik renowacji budynków i przysz³oœciow¹ perspektywê wspieraj¹c¹ podejmowanie decyzji inwestycyjnych. Obok EED przekszta³cona EPBD okreœla szereg wymagañ w tym wycofanie œwiadectw charakterystyki energetycznej budynków, warunki inspekcji kot³ów i instalacji klimatyzacyjnych oraz wymagania dla nowych budynków, których zu ycie energii winno byæ prawie zerowe. Zgodnie z EPBD nowe budynki publiczne maj¹ charakteryzowaæ siê niemal zerowym zu yciem energii do roku 2019, a wszystkie nowe budynki do EPBD wymaga równie, by pañstwa cz³onkowskie okreœli³y minimalne wymagania dotycz¹ce charakterystyki energetycznej dla nowych budynków i budynków poddawanych renowacji w celu osi¹gniêcia optymalizacji kosztów. Obie Dyrektywy wspólnie wyznaczaj¹ Pañstwom cz³onkowskich ramy dla przeprowadzenia redukcji zu ycia energii w budynkach prowadz¹ce do uzyskania korzyœci ekonomicznych, œrodowiskowych, spo³ecznych oraz bezpieczeñstwa energetycznego. 5 Dec Apr Jun Jun Dec 2014 Notification of plans on Article 7 implementation National Energy Efficiency Action Plans Renovation Roadmaps Transposition deadlines Billing information must be accurate and based on actual consumption Assessment of potential for district heating and co-generation Rys 1: EED Przedstawienie i wdro enie schematu osi¹gniêcia Efektywnoœci Energetycznej Budynków 2.3 Krajowe Plany Dzia³ania Na Rzecz Racjonalizacji Zu ycia Energii (NEEAP's) Krajowe strategie tworzone s¹ zgodnie a regulacjami EED w szczególnoœci poprzez Krajowe plany dzia³ania na rzecz racjonalizacji zu ycia energii (NEEAP), które - zgodnie z art. 24 (2) EED winny byæ przygotowane do 30 kwietnia 2014 (a nastêpnie co trzy lata ) i sk³adane do KE. Krajowe plany powinny zawieraæ wzorce œrodków osi¹gania oczekiwanych i / lub uzyskanych oszczêdnoœci energii. W ramach krajowych planów pañstwa cz³onkowskie ustanawiaj¹ d³ugoterminow¹ strategiê uruchamiania inwestycji w renowacjê krajowych zasobów budynków mieszkalnych i komercyjnych, zarówno publicznych jak i prywatnych. Model przyjêty przez Komisjê w dniu 22 maja 2013 okreœla jakie informacje Pañstwa Cz³onkowskie s¹ zobowi¹zane zawrzeæ w swoich planach krajowych co do œrodków przyjêtych lub planowanych do przyjêcia, celem wdro enia g³ównych wytycznych dyrektywy, chocia sposób sprawozdawczoœci nie jest wi¹ ¹cy. MSS by³y wczeœniej zobowi¹zane do przedstawienia swoich planów na mocy Dyrektywy w sprawie us³ug energetycznych, przedstawiaj¹c swoje pierwsze i drugie plany Komisji w roku 2007 i

10 2.4 Krajowe Plany Remontowe Zgodnie z art. 4 EED wszystkie kraje cz³onkowskie winny ustanowiæ d³ugoterminowe strategie uruchamiania inwestycji w renowacjê narodowych zasobów budynków mieszkalnych i komercyjnych, zarówno publicznych jak i prywatnych". Artyku³ 4 stanowi, e jednym z elementów tych strategii ma byæ stworzenie "przysz³oœciowej perspektywy wspieraj¹cej podejmowanie decyzji inwestycyjnych jednostek, przemys³u budowlanego i instytucji finansowych". G³ównym mechanizmem realizacji tego celu jest przygotowanie "Krajowych Planów Remontowych", które zostan¹ opublikowane i przedstawione Komisji ramach NEEAP. Ka dy Plan wymaga od kraju cz³onkowskiego, aby zapewni³: Przegl¹d budynków istniej¹cych oparty na danych statystycznych winien zawieraæ szczegó³ow¹ klasyfikacjê kategorii budynków, wiek, rodzaj w³asnoœci i najmu, lokalizacjê. Dla ka dej kategorii budynków plan ma oszacowaæ zu ycie energii i charakterystykê energetyczn¹ Pakiet op³acalnych œrodków remontowych dla efektywnoœci energetycznej i Ÿróde³ energii odnawialnej, opartej na ocenie istniej¹cych budynków Ocena wymaganych inwestycji do wdro enia takich œrodków Specyficzny wymóg EED w stosunku do planów nakazuje, eby strategie remontowe odzwierciedla³y tak¹ politykê i œrodki, aby zachêciæ do przeprowadzania op³acalnych gruntownych remontów, w tym tych bardzo zaawansowanych, dla których przyznawane s¹ fundusze Krajowych planów dzia³ania na rzecz racjonalizacji zu ycia energii. Remonty maj¹ce na celu poprawê zu ycia energii s¹ kluczowe dla polityki na poziomie europejskim i s¹ priorytetem w realizacji celów na rok 2020 i Szczególny ciê ar spoczywaj¹cy na pañstwach cz³onkowskich to sposób wdro enia dyrektywy oraz zapewnienie w³aœciwego odbioru przes³ania na wszystkich poziomach. Kraj cz³onkowski musi wdro yæ plan dzia³ania, który bêdzie mierzalny i weryfikowalny. Bêdzie równie potrzebowa³ dostêpu do podstawowych narzêdzi, takich jak wsparcie finansowe, mo liwoœci techniczne i wskazówek, jak uczyæ wszystkie sektory zasad efektywnego wykorzystania energii. Czego brak w przepisach prawnych? Wiêcej gruntownych kontroli przeprowadzanych przez w³adze i ekspertów w istniej¹cych budynkach.

11 Zagadnienia finansowe (okresy zwrotu kosztów, efektywnoœæ inwestycji) Wyniki finansowe przebudowy budynku zale ¹ od wielu czynników, które wzajemnie na siebie wp³ywaj¹. Najwa niejsze czynniki, które nale y uwzglêdniæ: Rodzaj budynku (cel, zastosowanie, wielkoœæ i kszta³t) Rok budowy Zapotrzebowanie na energiê przed rekonstrukcj¹ U yte materia³y konstrukcyjne / konstrukcje Lokalizacja budynku i jego orientacja w kierunku do s³oñca Poziom (stopieñ) u ytkowania budynku Innymi g³ównymi czynnikami wp³ywaj¹cymi na efektywnoœæ ekonomiczn¹ przebudowy budynku s¹: Zaprojektowany zakres modernizacji: musi zostaæ wykonany, aby spe³niæ kryteria okreœlone przez prawodawstwo dotycz¹ce efektywnoœci energetycznej budynków. Zakres winien odnieœæ siê do koncepcji projektu lub lepiej do audytu energetycznego, jeœli istnieje (w takim przypadku audyt energetyczny jest kluczowym dokumentem dla dokumentacji projektowej). Poziom cen jednostkowych energii dotycz¹cej zakupionej i / lub uzyskanych paliw i / lub energii: jest uzale niony równie od wielu okolicznoœci, m.in. czy budynek posiada w³asne Ÿród³o energii i jaki jest stan takiego Ÿród³a, czy budynek jest pod³¹czony do centralnego systemu grzewczego, czy budynek ju korzysta z jakichkolwiek odnawialnych Ÿróde³ energii, itd. Rodzaj i typ ka dej zaprojektowanej aran acji: w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energiê / koszty eksploatacji. Poziom regulacji energii / paliwa: zarówno po stronie dostawy i wykorzystania przed rekonstrukcj¹. 11

12 Poziom tzw. rocznych ignorowanych kosztów eksploatacji niezbêdnych do utrzymania budynku: koszty te s¹ niezbêdne do przed³u enia okresu eksploatacji budynku - nieuniknione inwestycje konserwacji, naprawyi drobne rekonstrukcje w trakcie u ytkowania budynku. Zwykle konieczne jest stworzenie i utrzymanie zapasów finansowych przeznaczonych na takie dzia³ania. Kwota ta stanowi wartoœæ od oko³o 0,5% do 1,5% ceny odtworzeniowej budynku (cena nowego budynku). Jeœli budynek jest dobrze utrzymany, koszty te s¹ ni sze, i vice-versa. Wzajemne powi¹zanie gospodarcze poszczególnych (zwykle odrêbnych) rozwi¹zañ: zmniejszenie ca³kowitych kosztów po wprowadzeniu dwóch lub wiêcej rozwi¹zañ w porównaniu z matematyczn¹ sum¹ odrêbnych rozwi¹zañ, gdy ka de z nich jest stosowane jako pojedyncze (bez synchronizacji czasowej), staje siê dwoma odrêbnymi elementami. Oszczêdnoœci s¹ tworzone w wyniku kwestii technicznych. Na przyk³ad, gdy rusztowania budowane do wykonania izolacji zewnêtrznej œciany, jest tak e wykorzystywane do prac na dachu i wymiany okien / elementów instalacyjnych (w przeciwnym razie rusztowanie musia³oby byæ zamawiane i p³acone 3 razy). Innym Ÿród³em oszczêdnoœci jest organizacja / koordynacja. Wzajemne powi¹zania techniczne poszczególnych aran acji: rekonstrukcja jednego elementu jest po³¹czona z inn¹. Od gospodarczych powi¹zañ techniczne ró ni¹ siê tym, e s¹ obowi¹zkowe, czyli elementy nie bêdzie dzia³aæ prawid³owo, je eli nie s¹ one ca³kowicie zast¹pione w ³añcuchu. Takie po³¹czenie równie przynosi redukcjê kosztów. Metoda oceny, opartej na energii, operacyjne i ekonomiczne korzyœci p³yn¹cych z przebudowy budynku i dostêpnoœæ prawdziwej energii / zu ycia paliwa przed i po przebudowie.

13 Podejscie behawioralne ZMIANA NAWYKÓW U YTKOWNIKÓW Osi¹gniêcie celów UE 2020 wymaga znacz¹cych zmian w stylu ycia i gospodarce - od globalnych do lokalnych. Istniej¹ ró ne sposoby, aby to osi¹gn¹æ. Mo emy zastosowaæ dzia³ania remontowe, ulepszyæ technologiê, ale mo e równie mo emy wp³yn¹æ na zarz¹dzanie i wykorzystanie energii w budynku. Pierwszy blok dzia³añ koncentruje siê na budowli i systemach / zasobach, wymaga du ych inwestycji, których nie zawsze mo emy siê podj¹æ. Inn¹ opcj¹ jest wp³yw na zapotrzebowanie na energiê poprzez zmiany zarz¹dzania i zachowañ co nie wymaga du ych inwestycji. Wprowadzenie zarz¹dzania energi¹ w budynku publicznym oznacza pracê z jego u ytkownikami, mened erami i pracownikami. G³ówne dzia³ania s¹ skoncentrowane na u ytkownikach, opieraj¹c siê na zarz¹dzaniu wiedz¹ i energi¹. Wszyscy maj¹ prawo i mo liwoœæ podjêcia walki ze zmianami klimatu. Nawet drobne zmiany w naszym zachowaniu, bez istotnych zmian w naszym stylu ycia, mog¹ przyczyniæ siê do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, a tym samym zmniejszenie globalnego ocieplenia.

14 Jak zmniejszyæ zu ycie energii w budynkach? mamy zwyczaj korzystaæ z elektrycznoœci, gdy tylko chcemy dla wiêkszoœci z nas œwiat³a pozostaj¹ w³¹czone przez wiêkszoœæ czasu, nawet jeœli nie jest to konieczne korzystaj¹c z grzejnika, gdy w pomieszczeniu jest gor¹co - otwieramy okno, zamiast wy³¹czyæ grzejnik to samo dotyczy klimatyzacji - u ywamy jej w niskich temperaturach i otwieramy okna, gdy robi siê zbyt zimno Ale jeœli nie ma adnych problemów, a system dzia³a dobrze, to dlaczego musimy zmieniæ nasze nawyki? aby rozwi¹zaæ problem globalnego ocieplenia. Dziœ wiêkszoœæ energii elektrycznej jest produkowana z wysokoemisyjnych Ÿróde³ energii a powinniœmy korzystaæ z niskoemisyjnych Ÿróde³ energii, ale równie zmniejszyæ zu ycie powinniœmy wykorzystywaæ energiê bardziej efektywnie. Droga do osi¹gniêcia efektywnoœci energetycznej budynków Dla zapewnienia zrównowa onej przysz³oœci poprzez wspó³pracê spo³ecznoœci, niezbêdne jest: Myœlenie o procesie Myœlenie o potrzebach Myœlenie o szkoleniu u ytkowników Uczenie siê od innych Jak mo emy wprowadziæ zmiany w zachowaniu, aby zredukowaæ zu ycie energii? Wprowadzenie zarz¹dzania energi¹ w budynkach u ytecznoœci publicznej zak³ada zmianê naszych przyzwyczajeñ. Celem jest optymalizacja zu ycia bez zmniejszania komfortu a zdrowy rozs¹dek to czasem mo e byæ za ma³o. Aby osi¹gn¹æ sukces potrzebni s¹ ludzie, oddani idei zapewnienia efektywnoœci energetycznej budynku. Mo na to osi¹gn¹æ pracuj¹c z ludÿmi, którzy zarz¹dzaj¹ budynkiem poprzez stworzenie zespo³u dedykowanego temu przedsiêwziêciu. Zespó³ taki musi dobrze znaæ budynek i posiadaæ motywacjê oraz czas na dokonanie oceny efektywnoœci i próbowaæ zwiêkszyæ jej poziom.

15 Kierownictwo obiektu powinno wyznaczyæ cele i zapewniæ bud et. Warsztaty i seminaria mog¹ odegraæ bardzo istotn¹ rolê w tym procesie. Wyniki procesu oszczêdzania energii powinny byæ dostêpne dla wszystkich, poprzez , informacje w pomieszczeniach biurowych, korytarzach, publikacje na stronie internetowej i wzmianki w trakcie spotkañ. To daje wszystkim zaanga owanym poczucie spe³nienia i zachêca innych do w³¹czenia siê w proces. Obowi¹zki stworzonego zespo³u ds. efektywnoœci energetycznej budynku powinny polegaæ na: Zdobywaniu wiedzy na temat zu ywania energii poprzez udzia³ w seminariach, warsztatach, aby lepiej rozumieæ i wype³niaæ cele pracy w powo³anym zespole Rozwijaniu i poszerzaniu wiedzy o budynku, aby znaleÿæ s³abe punkty nadmiernego zu ycia energii Stworzeniu planu dzia³ania wraz z planem komunikacji z u ytkownikami Uruchomieniu kampanii promocyjnej i œwiadomoœciowej na temat wagi efektywnego gospodarowania energi¹ Zachêcaniu i anga owaniu u ytkowników w proces wdro enia œrodków pomiaru efektywnoœci gospodarowania energi¹. Szkoleniu u ytkowników jak powinien budynek byæ eksploatowany (np. Nie otwieraæ okien w trakcie ogrzewania/klimatyzowania) Siêgaj¹c do literatury teorii i studiów zachowañ œrodowiskowych znajdziemy podsumowanie 1 Darntona, które brzmi modele nie podró uj¹ dobrze. Aby zainicjowaæ i opracowaæ program, który by³by najkorzystniejszy dla u ytkowników, wa ne jest aby zespó³ podj¹³ nastêpuj¹ce dzia³ania: Jeœli to mo liwe wyposa y³ u ytkowników w liczniki energii Przeprowadzi³ rozmowy odnoœnie wzorców zu ywania energii Okreœli³ wspólne tematy/potrzeby Zbudowa³ program wspierania tych potrzeb Przeprowadza³ regularne spotkania celem: omówienia bie ¹cych spraw(miesiêczne), zmiany zachowañ, odczyty mierników oraz ogólnej dyskusji Dzia³ania te mog¹ byæ wspierane przez technologiê np. liczniki energii. Licznik taki pozwala monitorowaæ zu ycie energii w jednostkach energetycznych (kwh), koszty lub emisjê wêgla. Niektóre posiadaj¹ dodatkowe czujniki, które pozwalaj¹ ustawiæ dzienne target zu ycia energii lub powiadamiaj¹ kiedy zostaje zu yta okreœlona iloœæ energii. 1 Darnton A, 'Shaping the energy related behaviour of future consumers. Report for the Energy Savings Trust' (2006)

16 Przekazuj¹c wiedzê, motywujemy u ytkowników Je eli chcemy odnieœæ sukces i dokonaæ zamiana zachowañ dotycz¹cych zu ycia energii wa ne jest, aby przekazaæ osobom, które maj¹ zostaæ zaanga owane w proces, szczegó³owe informacje na temat gospodarowania energi¹: zu ycie, dystrybucja, zaopatrzenie, u ytkownicy, koszty w odniesieniu do budynku, na poziomie lokalnym, krajowym i europejskim. Je eli istnieje mo liwoœæ monitorowania zu ycia energii wtedy mo liwe jest obserwowanie zmiennoœci / wp³ywu zu ycia energii na zmiany zachowañ u ytkowników. Prezentacja wyników jest istotna, aby u ytkownicy zobaczyli skutki swoich dzia³añ. Czasami idealnie jest skorzystaæ z wykresu (bary, wykres ko³owy, wykres liniowy, itp), czasem lepiej przedstawiæ to za pomoc¹ liczb. To zale y od tego jakie s¹ wyniki i jak chcia³oby siê je zaprezentowaæ (pozytywne czy negatywne). W rzeczywistoœci jest to klucz do zaanga owania u ytkowników i do pokazania ich partycypacji. 16

17 Technologie Wed³ug analizy kontekstowej oraz dobrych praktyk opracowanych przez poszczególnych partnerów, dobre pomiary efektywnoœci energetycznej budynków s¹ wa ne dla charakterystyki budynku, temperatury zewnêtrznej i wilgotnoœci, zu ytkowania powierzchni, zachowañ dotycz¹cych zu ycia energii, zaludnienia etc. G³ówne œrodki efektywnego wykorzystania energii Wiele dobrych praktyk zosta³o zaprezentowanych w projekcie SERPENTE i to nie s¹ tylko przek³ady pojedynczych œrodków osi¹gniêcia efektywnoœci energetycznej. Pe³n¹ listê œrodków prezentujemy poni ej: Uwzglêdniaj¹c przegrody zewnêtrzne: Izolacja pomieszczeñ, fundamentów, dachu, sufitu, zewnêtrznych œcian, elewacji Wymiana drzwi zewnêtrznych Energooszczêdne drzwi, podwójne/potrójne szyby, pow³oka niskoemisyjna, s³oneczna pow³oka ochronna Zaciemnienia Redukcja infiltracji powietrza Uwzglêdniaj¹c ogrzewanie i klimatyzacjê: Geotermalne pompy ciep³a Kocio³ na pelety Gazowe kot³y kondensacyjne Centralne ogrzewanie Sterowanie impulsowe grzejników panelowych Systemy s³onecznego ogrzewania wody Prysznice wodooszczêdne Wodne systemy ogrzewania Ch³odzenie swobodne 17

18 Uwzglêdniaj¹c wentylacjê: Wentylacja z odzyskiem ciep³a VAV (Uk³ady zmiennego przep³ywu powietrza) systemy wentylacji Zmienna prêdkoœæ wentylatorów Nocna wentylacja podczas letniego sezonu BMS: Regulacja system wentylacji zgodnie z godzinami pracy w budynku (np.: zastosowanie timerów) Uwzglêdniaj¹c organizacjê i zarz¹dzanie: Skuteczna konserwacja(utrzymanie) Obecnoœæ Menagera Energii i monitorowanie zu ycia energii w budynku Opracowanie audytów energii budynków Opracowanie pe³nego audytu uwzglêdniaj¹cego wszystkie ulepszenia wprowadzone w zakresie efektywnoœci energetycznej BMS: Instalacja mierników energii i cyfrowych systemów kontroli Nadzorowanie robót remontowych w zakresie zgodnoœci z projektem Uwzglêdniaj¹c oœwietlenie: Energooszczêdne oœwietlenie Maksymalizacja wykorzystania naturalnego œwiat³a Zamiana lamp arowych i rtêciowych na lampy LED Czujniki ob³o enia Uwzglêdniaj¹c zu ycie energii: Sprzêt wykorzystuj¹cy kompensacjê mocy biernej Panele fotowoltaiczne Ogrzewanie kogeneracyjne Uwzglêdniaj¹c treningi w zakresie zmian zachowañ: Trening pracowników obs³ugi i konserwatorów w zakresie oszczêdzania energii BMS: wprowadziæ system kontroli urz¹dzeñ technicznych w budynku w optymalnym stopniu zamiast sprawowania kontroli przez mieszkañców Wdro enie metodologii 50/50, by podnieœæ efektywnoœæ energetyczn¹ w budynku szkolnym poprzez zmianê zachowañ Umotywowanie wyborów projektów: Wybraæ materia³y dobrej jakoœci i trwa³e, materia³y spe³niaj¹ce wymogi unijne wszystkich prac remontowych Utylizowaæ stare materia³y rozbiórkowe i u ywaæ równie materia³ów z recyclingu Poprawiæ izolacjê(zaizolowaæ pomieszczenia wentylacyjne, kana³y wentylacyjne i rury cieplne) zapewniæ dobr¹ jakoœæ u ywanych materia³ów izolacyjnych Zapewniæ stabilnoœæ i odpowiedni poziom eksploatacji budynku (np. naprawa dachów, kominów, schodów, chodników, wymiana rynien i odp³ywów, wycinka drzew stwarzaj¹cych zagro enie) Budowaæ zielone dachy, aby zredukowaæ obci¹ enie wody deszczowej i wzi¹æ pod uwagê proces odzysku wody deszczowej 18

19 Nie wszystkie œrodki uzyskania efektywnoœci energetycznej bêd¹ odpowiednie we wszystkich projektach. Prace w zakresie efektywnoœci czasem nie mog¹ byæ prowadzone z wykorzystaniem najlepszych technologii, nale y uzyskaæ pewien kompromis: na przyk³ad z powodu braku kompetencji technicznych lub wysokich cen. Podczas wykonywania prac nale y przyj¹æ rozwi¹zania zgodnie z : U ytkowaniem budynku Ob³o eniem (zaludnieniem) Warunkami pogodowymi Charakterystyk¹ techniczn¹ budynku Jeœli jest potrzeba wykonania prac konserwacyjnych jest to okazja do poprawy efektywnoœci energetycznej np. uszczelnienia, odnowienia œcian, prac elektrycznych, ulepszenia wentylacji itp. Na koniec nale y przypomnieæ, e ka de rozwi¹zanie musi byæ dostosowane do warunków lokalnych. Na przyk³ad potrójna szyba lub wentylacja z odzyskiem ciep³a nie s¹ wskazane do monta u w krajach œródziemnomorskich, a klimatyzacja niekoniecznie powinna byæ zak³adana w krajach Europy Pó³nocnej. Podobnie jak fakt, i izolacja pustych przestrzeni jest specjalnie przystosowana do warunków budowy domów w klimacie Irlandii. 19

20 Audyt i monitoring Audyt energetyczny i monitoring zu ycia energii w budynkach u ytecznoœci publicznej Jednym z najwa niejszych osi¹gniêæ projektu "Serpente" jest stwierdzenie braku konsekwencji ze strony w³adz publicznych, w tworzeniu polityki d¹ enia do efektywnoœci energetycznej zasobów mieszkaniowych bêd¹cych w ich posiadaniu. Z tego powodu jeden z wniosków, do którego doszliœmy po trzech latach pracy jest absolutna koniecznoœæ, aby rz¹d wdro y³ politykê monitorowania zu ycia energii i audytów energetycznych. Audyt energetyczny Kwestia zarz¹dzania energi¹ i œrodowiskiem w budynkach u ytecznoœci publicznej jest obowi¹zkiem w³adz publicznych na wszystkich poziomach. Organy te s¹ zobowi¹zane do zarz¹dzania nieruchomoœci¹ w sposób racjonalny, efektywnie gospodaruj¹c publicznymi œrodkami, wydaj¹c je na pokrycie kosztów zu ycia mediów i inwestycji. Wydatki na energiê zu ywan¹ przez budynki u ytecznoœci publicznej jest nadal znacznym obci¹ eniem dla bud etu miast. Niemniej jednak, istnieje kilka dobrych przyk³adów kompleksowego rozwi¹zania tego problemu. Co to jest audyt energetyczny? Audyt energetyczny w kilku prostych s³owach jest rodzajem technicznej i ekonomicznej ekspertyzy okreœlaj¹cej zakres i parametry projektu modernizacyjnego. Koncepcja modernizacji obejmuje po³¹czenie szeregu dzia³añ podejmowanych w celu zmniejszenia zu ycia energii w budynkach. Celem audytu energetycznego jest, aby odpowiedÿ na pytania: Co nale y poddaæ modernizacji? W jaki sposób? Za jak¹ kwotê? Jakie korzyœci mo emy uzyskaæ? Badanie s³u y identyfikacji konkretnych rozwi¹zañ (technicznych, organizacyjnych, formalnych) wraz z okreœleniem ich op³acalnoœci w zakresie energii i pieniêdzy. Definicja audytu energetycznego mo e byæ rozszerzona lub zmodyfikowana w zale noœci od rodzaju us³ugi energetycznych. 20

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 17 marca 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 17 marca 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 43 4067 Poz. 346 346 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie szczegó owego zakresu i form audytu energetycznego oraz cz Êci audytu remontowego, wzorów

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Podstawy realizacji LEEAP oraz SEAP

Podstawy realizacji LEEAP oraz SEAP Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski Podstawy realizacji LEEAP

Bardziej szczegółowo

dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa 16.3.2010

dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa 16.3.2010 Nowy zakres wymagań stawianych wyrobom budowlanym związanych z efektywnościąenergetyczną budownictwa dr inż. Robert Geryło Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Prezentacja tematów konkursów przeznaczonych dla miast w programie H2020 ENERGIA

Prezentacja tematów konkursów przeznaczonych dla miast w programie H2020 ENERGIA Warszawa, 10 maja 2016 Prezentacja tematów konkursów przeznaczonych dla miast w programie H2020 ENERGIA dr Maria Śmietanka Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut Podstawowych Problemów

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice J. Bargiel, H. Grzywok, M. Pyzik, A. Nowak, D. Góralski Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice Streszczenie W artykule przedstawiono główne elektroenergetyczne innowacyjne realizacje

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów revati.pl rozwi¹zania dla poligrafii Systemy do sprzeda y us³ug poligraficznych w internecie Drukarnia Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych Na 100% procent wiêcej klientów drukarnia drukarnia

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Plan Komunikacji na temat projektu samooceny

Plan Komunikacji na temat projektu samooceny Projekt wspóùfinansowany przez Uniê Europejsk¹ w ramach Europejskiego Funduszu Spoùecznego Dziaùanie 5.2. Wzmacnianie potencjaùu administracji samorz¹dowej Plan Komunikacji na temat projektu w Urzêdzie

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Opole, 10 grudnia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A

KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A ZW 1. ZASTOSOWANIE REKUPERATORA ZW Rekuperator kompaktowy ZW to urz¹dzenie nawiewno-wywiewne umo liwiaj¹ce mechaniczn¹ wentylacje powietrzem

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW Opole, 29.01.2016 r. Danuta Michoń Opolski Ośrodek Badań Regionalnych Badania z zakresu innowacji ujęte w PBSSP Podstawowe pojęcia Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK Projekt budżetu Powiatu Zwoleńskiego na 2015 r. został opracowany na podstawie : - informacji o wysokości poszczególnych części

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 (rok, za który sk ładane jest o świadczenie) DzialI Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca PO CO MIASTU MIELEC PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ? Pozwala na inwentaryzację emisji (różne od stężenie) gazów cieplarnianych, głównie CO2, innych substancji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Audyting energetyczny i certyfikacja energetyczna budynków.

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Audyting energetyczny i certyfikacja energetyczna budynków. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Audyting energetyczny i certyfikacja energetyczna budynków. Program studiów został opracowany z uwzględnieniem wymagań zawartych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z

Bardziej szczegółowo

audyt energetyczny budynku.

audyt energetyczny budynku. Sektor budowlany zużywa 40% całkowitej energii w UE, więc realizacja celów polityki klimatycznej bez radykalnego zmniejszenia zużycia energii w budynkach nie jest możliwe. Około 85% tej energii jest przeznaczana

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

F Ă MD LH Q D ] G È ] U

F Ă MD LH Q D ] G È ] U Metoda 5S Fachowa VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. Świat profesjonalnej wiedzy al. Krakowska 271, 02 133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66 faks: 22 829 27 00, 829 27 27 Ksi¹

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

Matematyka-nic trudnego!

Matematyka-nic trudnego! Dział II Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia Usługa zarządzania projektem, w charakterze Specjalisty ds. przygotowania wniosków o płatność, w ramach projektu pn.: Matematyka-nic trudnego!

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

AUDYT OŚWIETLENIA BUDYNKU PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 13. Rzeszów ul. Piastów 2

AUDYT OŚWIETLENIA BUDYNKU PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 13. Rzeszów ul. Piastów 2 1 AUDYT OŚWIETLENIA BUDYNKU PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO NR 13 Rzeszów ul. Piastów 2 Inwestor: Wykonawca: Gmina Miasto Rzeszów, ul. Rynek 1, 35-064 Rzeszów CERTIS Kiełb Sławomir; Kosina 735; 37-112 Kosina 2

Bardziej szczegółowo

1 Postanowienia ogólne

1 Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXV/494/2014 Rady Miejskiej w Miechowie z dnia 19 lutego 2014 r. Regulamin określający zasady udzielania dotacji celowych z budżetu Gminy i Miasta Miechów do inwestycji służących

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU Seminarium zarządzania finansami jednostek samorządu terytorialnego ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j Szanowni Państwo, wiele jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. (Dz. U. Nr 75, poz. 866, z dnia 15 wrzeœnia 2000 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Wykonanie budŝetu za I półrocze 2012 r. Samorządowego Zakładu BudŜetowego Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Bierawie

Wykonanie budŝetu za I półrocze 2012 r. Samorządowego Zakładu BudŜetowego Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Bierawie Załącznik Nr 5 do Zarządzenia Nr 276/2012 Wójta Gminy Bierawa z dnia 24.08.2012r. Wykonanie budŝetu za I półrocze 2012 r. Samorządowego Zakładu BudŜetowego Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Bierawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin. rozliczania kosztów centralnego ogrzewania i kosztów podgrzewania wody użytkowej w lokalach Spółdzielni Mieszkaniowej Domy Spółdzielcze

Regulamin. rozliczania kosztów centralnego ogrzewania i kosztów podgrzewania wody użytkowej w lokalach Spółdzielni Mieszkaniowej Domy Spółdzielcze Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej nr 76/05 z dnia 15.12.2005 r. ze zmianą uchwałą nr 31/06 z dnia 21.06.2006 roku Regulamin rozliczania kosztów centralnego ogrzewania i kosztów podgrzewania wody użytkowej

Bardziej szczegółowo

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Jerzy Kowalczyk Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Zasady doskonalenia systemu zarządzania oraz podstawowe procedury wspomagające Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik

Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik FUNDUSZE STRUKTURALNE ORAZ FUNDUSZ SPÓJNOŚCI Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik Od autorów Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie priorytetu Pomoc techniczna

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie priorytetu Pomoc techniczna Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie priorytetu Pomoc techniczna Uwaga: ubiegaj cy si o dofinansowanie projektu nie wype nia pól ciemnych. Data z o enia wniosku o dofinansowanie realizacji

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI PODSTAWA PRAWNA 1. 1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.kodeks

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe Załącznik Nr 5 do Zarządzenia Nr 100/08 Burmistrza Myszyńca z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia zasad (polityki) prowadzenia rachunkowości w Urzędzie Miejskim w Myszyńcu, w jednostkach budżetowych,

Bardziej szczegółowo

CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne

CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne Str. 1 typ T1001 2000mm 45mm 6mm Czujnik ogólnego przeznaczenia wykonany z giêtkiego przewodu igielitowego. Os³ona elementu pomiarowego zosta³a wykonana ze stali nierdzewnej.

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne

Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne Doświadczenia projektu Lepsza Przyszłość Ekonomii Społecznej Małgorzata Lublińska Warszawa, 19 czerwca 2012 roku Lepsza Przyszłość Ekonomii Społecznej Europejska

Bardziej szczegółowo

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Anna Tyrała Anna Siemek-Filuś PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

JUKAWA. Co dalej? Metoda analizy

JUKAWA. Co dalej? Metoda analizy JUKAWA Co dalej? Metoda analizy Na czym polega warto JUKAWY dla miasta? Jakie s cele miasta? Podstawowy: utrzyma budynek z powodu jego unikalnej i cennej historycznie architektury Uzupe niaj ce (o ile

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny budynku

Audyt energetyczny budynku budynek zbiorowego zamieszkania - Dom Pomocy Społecznej, Łużycka 73, 11-040 Dobre Miasto Strona 1 Audyt Energetyczny Budynku Łużycka 73 11-040 Dobre Miasto Powiat Olsztyński województwo: warmińsko-mazurskie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska 1. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI 1 RODZAJE DZIAŁAŃ REALIZOWANYCH W PRZEDSIĘBIORSTWIE CHARAKTERYSTYKA I RODZAJE DZIAŁAŃ W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali

Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali FIBER LASER 2013 Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali przyczyni³o siê do stworzenia niezawodnego,

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG LP Działanie Poprzednie brzmienie Aktualne brzmienie 1. 1.4-4.1 Projekt obejmuje badania przemysłowe i/lub prace rozwojowe oraz zakłada wdroŝenie

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

na otaczający świat pozytywnie wpłynąć

na otaczający świat pozytywnie wpłynąć nie tylko ekologia Słońce nieprzerwanie dostarcza energii, której zamiana na ciepło jest rozwiązaniem czystym i prostym. Dzisiejsze technologie są na tyle rozwinięte, aby energia słoneczna mogła być dostępna

Bardziej szczegółowo

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Ogrzewanie podłogowe staje się coraz bardziej docenianym systemem podnoszącym komfort użytkowników mieszkań, apartamentów i domów jednorodzinnych. Niestety

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 20 października 2015 r.

Wrocław, 20 października 2015 r. 1 Wrocław, 20 października 2015 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Działanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa (Szybka Ścieżka) MŚP i duże Informacje

Bardziej szczegółowo

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe Lublin, 19.07.2013 Zapytanie ofertowe na wyłonienie wykonawcy/dostawcy 1. Wartości niematerialne i prawne a) System zarządzania magazynem WMS Asseco SAFO, 2. usług informatycznych i technicznych związanych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z II warsztatów

Sprawozdanie z II warsztatów Sprawozdanie z II warsztatów 28 lutego 2015 roku odbyły się drugie warsztaty w ramach projektu realizowanego przez Stowarzyszenie Warnija w partnerstwie z Gminą Olsztyn, Forum Rozwoju Olsztyna OLCAMP,

Bardziej szczegółowo

Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego

Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Sosnowiec 17 listopada 2009 Zawartość prezentacji 1. Implikacje pakietowe

Bardziej szczegółowo

GENESIS SOLAR INVERTER

GENESIS SOLAR INVERTER SYSTEM SOLARNY - 800 kw GENESIS SOLAR INVERTER KOMPLEKSOWA OBSŁUGA INWESTYCJI SPRZEDAWAJ ENERGIĘ Z ZYSKIEM Systemy fotowoltaiczne to nie tylko sposób na obniżenie rachunków za prąd, to również sposób na

Bardziej szczegółowo

Lublin, dnia 16 lutego 2016 r. Poz. 775 UCHWAŁA NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI. z dnia 29 stycznia 2016 r.

Lublin, dnia 16 lutego 2016 r. Poz. 775 UCHWAŁA NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI. z dnia 29 stycznia 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 16 lutego 2016 r. Poz. 775 UCHWAŁA NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego programu

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

Projekt i etapy jego realizacji*

Projekt i etapy jego realizacji* dr Ewa Lasecka-Wesołowska esołowska,, MGPiPS Projekt i etapy jego realizacji* *Na podstawie materiałó łów w Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich (Lemtech Consulting/RTI) Co to jest projekt Projekt -

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/27/15 RADY GMINY SANTOK. z dnia 29 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/27/15 RADY GMINY SANTOK. z dnia 29 stycznia 2015 r. UCHWAŁA NR IV/27/15 RADY GMINY SANTOK z dnia 29 stycznia 2015 r. w sprawie uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Santok na lata 2015-2019. Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020

Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020 Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020 FORUM Bydgoskie Dni Energii Roman Adrych Główny specjalista ds. zarządzania energią Energetyk

Bardziej szczegółowo

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi Agnieszka Wróblewska RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO Projekt zakłada wdrażanie na poziomie gminy

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Dofinansowanie projektów związanych z inwestycjami w OZE w ramach Polskich Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007 2013 moŝe

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny budynku

Audyt energetyczny budynku budynek szkolno-oświatowy, wolnostojący, średniowysoki, Piastowska 2a, 67-200 Głogów Strona 1 Audyt Energetyczny Budynku Piastowska 2a 67-200 Głogów Powiat Głogowski województwo: dolnośląskie Dla przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. PLAST-MET SYSTEMY OGRODZENIOWE SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ul. Milicka 34 55-100 Trzebnica

ZAPYTANIE OFERTOWE. PLAST-MET SYSTEMY OGRODZENIOWE SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ul. Milicka 34 55-100 Trzebnica ZAPYTANIE OFERTOWE I. Nazwa i adres zamawiającego. PLAST-MET SYSTEMY OGRODZENIOWE SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ul. Milicka 34 55-100 Trzebnica II. Tytuł realizowanego Projektu.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN rozliczania dostaw ciep ej i zimnej wody w lokalach mieszkalnych i u ytkowych S. M. OSIEDLE STARÓWKA W WARSZAWIE

REGULAMIN rozliczania dostaw ciep ej i zimnej wody w lokalach mieszkalnych i u ytkowych S. M. OSIEDLE STARÓWKA W WARSZAWIE Za cznik do Uchwa y Nr 1/2013 Rady Nadzorczej Spó dzielni Mieszkaniowej Osiedle Starówka z dnia 15.01.2013 REGULAMIN rozliczania dostaw ciep ej i zimnej wody w lokalach mieszkalnych i u ytkowych S. M.

Bardziej szczegółowo

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy.

Oferta. Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Oferent: FlowService Adresat: Oferta Przedmiot: System odczytu, transmisji i archiwizacji danych z ciepłomierzy i wodomierzy. Warszawa, lipiec 2006 Wstęp Przedmiotem niniejszej oferty jest wdrożenie systemu

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.11.2011 KOM(2011) 710 wersja ostateczna 2011/0327 (COD) C7-0400/11 Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniająca dyrektywę 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła różni się od pompy ciepła zasilanej energią elektryczną tym, że jej kompresor napędzany jest przez silnik gazowy. Agregat GHP (gazowej pompy ciepła)

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. 1) Przedmiot zamówienia:

ZAPYTANIE OFERTOWE. 1) Przedmiot zamówienia: 00-695 Warszawa, ul. Nowogrodzka 47a tel.: +48 22 39 07 401, fax: +48 22 20 13 408 sekretariat@ncbr.gov.pl 1) Przedmiot zamówienia: ZAPYTANIE OFERTOWE Przeprowadzenie dwudniowego szkolenia w formie warsztatu

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone zarządzanie energią w Warszawie. Leszek Drogosz Urząd m.st. Warszawy

Zrównoważone zarządzanie energią w Warszawie. Leszek Drogosz Urząd m.st. Warszawy Zrównoważone zarządzanie energią w Warszawie Leszek Drogosz Urząd m.st. Warszawy 1 fot. Ron Garan NASA Zespół ds. ochrony klimatu Powo any w 2008 r. przez Prezydent m.st. Warszawy, Panią Hannę Gronkiewicz-Waltz,

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument DEC 13/2016.

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument DEC 13/2016. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 30 czerwca 2016 r. (OR. en) 10775/16 FIN 415 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 30 czerwca 2016 r. Do: Dotyczy: Kristalina GEORGIEVA, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

XXV BIULETYN EUROPEJSKI. Biuro ds. Unii Europejskiej KIG. Biur. marzec 2012

XXV BIULETYN EUROPEJSKI. Biuro ds. Unii Europejskiej KIG. Biur. marzec 2012 XXV Biur BIULETYN EUROPEJSKI Biuro ds. Unii Europejskiej KIG marzec 2012 Lepsze narzędzie w uwzględnianiu problemów związanych z ochronąśrodowiska podczas opracowywania projektów budowlanych. Weszła w

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia... 2016 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z udzielania dotacji celowej w 2015r. na zadania związane ze zmianą systemu ogrzewania na proekologiczne, zainstalowania

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r.

Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r. Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie zatwierdzenia Systematyki kryteriów wyboru projektów

Bardziej szczegółowo

Obywatelski audyt efektywności świadczenia usług administracyjnych przez samorządy lokalne

Obywatelski audyt efektywności świadczenia usług administracyjnych przez samorządy lokalne Obywatelski audyt efektywności świadczenia usług administracyjnych przez samorządy lokalne Informacje o projekcie PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny dla zarządców nieruchomości

Audyt energetyczny dla zarządców nieruchomości dr Włodzimierz Berdychowski Budownictwo Audyt energetyczny dla zarządców nieruchomości Copyright 2011 Dashöfer Holding Ltd. & Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych 1 Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych Opracowanie w ramach projektu Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych.

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR Załącznik nr 3 do Regulaminu Rady A. część ogólna - operacje inne niż granty Karty oceny zgodności z LSR PIECZĘĆ LGD NUMER WNIOSKU NADANY PRZEZ LGD KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR DATA ZŁOŻENIA WNIOSKU WERSJA

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo