ENDOKRYNOLOGIA POLSKA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ENDOKRYNOLOGIA POLSKA"

Transkrypt

1 E P ENDOKRYNOLOGIA POLSKA POLISH JOURNAL OF ENDOCRINOLOGY CASE REPORT

2 / CASE REPORT Endokrynologia Polska / Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 55; Numer/Number 1/2004 ISSN X Przypadek pierwotnej nadczynności przytarczyc w przebiegu raka przytarczyc o ektopowej lokalizacji w klatce piersiowej Waldemar Misiorowski, Andrzej Pietraszek*, Stefan Zgliczyński Klinika Endokrynologii CMKP, Warszawa *Klinika Nowotworów Klatki Piersiowej, Centrum Onkologii Instytut Marii Skłodowskiej-Curie, Warszawa Przez wiele lat rozpoznanie pierwotnej nadczynności przytarczyc opierało się o typowy obraz kliniczny. Rozwój technik zautomatyzowanego oznaczania stężenia wapnia w surowicy, a w konsekwencji wykrycie znacznej liczby pacjentów z bezobjawową pierwotna nadczynnością przytarczyc radykalnie zmieniło postrzeganie tej choroby. Obecnie w krajach Europy Zachodniej, a zwłaszcza w USA, spektrum kliniczne nadczynności przytarczyc rozciąga się od stosunkowo rzadko spotykanych pacjentów z klasycznymi objawami nadczynności przytarczyc po praktycznie bezobjawową większość, u których rozpoznanie opiera się jedynie o nieprawidłowe wyniki badań biochemicznych. Jednocześnie, klasyczne objawy pierwotnej nadczynności przytarczyc: objawowa hiperkalcemia i zmiany kostne charakterystyczne dla osteitis fibrosa cystica mogą przypominać w znacznym stopniu zaawansowaną chorobę nowotworową z osteolitycznymi przerzutami do kości. Różnicowanie pomiędzy pierwotną nadczynnością przytarczyc, a zaawansowaną chorobą nowotworową staje się szczególnie trudne w przypadku ektopowej lokalizacji guza przytarczyc. Opisujemy przypadek mężczyzny z uogólnionymi zmianami osteolitycznymi i guzem śródpiersia, początkowo rozpoznanymi jako rak jasnokomórkowy nerki w okresie uogólnienia. Opis przypadku 53-letni mężczyzna, leczony od wielu lat z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów. Nigdy nie miał złamań kości, ani kamicy nerkowej. Nie palił papierosów. Pozostawał w dobrej kondycji ogólnej do momentu, gdy zaczął odczuwać nasilające się bóle stóp, nóg, a następnie kręgosłupa, powodujące coraz większe trudności w poruszaniu się. Badanie rtg kości stóp wykazało obecność rozlanych, litycznych ognisk o nieostrych granicach. Podobne zmiany stwierdzono w obrazach rtg innych części szkieletu (nogi, miednica, żebra), a następnie potwierdzono badaniem radioizotopowym. Wstępne rozpoznanie uogólnionej choroby nowotworowej potwierdzono stwierdzając badaniami tomografii komputerowej guz w śródpiersiu oraz powiększenie prawej nerki Obraz mikroskopowy biopsji guza śródpiersia, uzyskanej drogą videotorakoskopii oceniony został jako przerzut raka jasnokomórkowego. Wobec sugerowanego rozpoznania przerzutowego raka nerki podjęto próbę embolizacji guza, jednak w trakcie arteriografii nie uwidoczniono patologicznego unaczynienia. Niezależnie od tego, podjęto immuno-chemoterapię (VBL + IFN alpha). Po kilku kursach leczenia stan pacjenta uległ pogorszeniu, poza ogólnym osłabieniem wystąpiły brak łaknienia i postępujący ubytek ciężaru ciała oraz wyraźnie wzmożone pragnienie i poliuria. Stwierdzono wybitnie podwyższone stężenie wapnia w surowicy krwi (14-16 mg/dl) oraz cechy pogorszenia funkcji nerek (kreatynina 2,1 mg/dl). Podjęte objawowe postępowanie: nawodnienie dożylne, furosemid, a następnie leczenie dożylnymi bisfosfonianami: pamidronianem i zolendronianem nie spowodowało istotnego spadku stężenia wapnia w surowicy. Stwierdzone w dalszej kolejności znacznie podwyższone stężenia parathormonu (intact-pth) w surowicy: 347 pg/ml potwierdziło rozpoznanie pierwotnej nadczynności przytarczyc. Badanie scyntygraficzne, wykonane z użyciem Tc-99m-sestamibi wykazało intensywne gromadzenie radionuklidu w rzucie opisywanego guza śródpiersia. Pacjent został poddany leczeniu operacyjnemu. Z dojścia przez lewą połowę klatki piersiowej usunięto guz o wymiarach 3,0 x 3,0 cm, jednak całkowite wycięcie guza nie było możliwe ze względu na bezpośrednie przyleganie guza do łuku aorty. Zaistniała konieczność przecięcia nerwów: lewego krtaniowego wstecznego i lewy błędnego, wtopionych w masę guza. Bezpośrednio po usunięciu guza stężenie PTH w surowicy spadło do 98 pg/ml, zaś w następnej dobie po operacji wystąpiły objawy tężyczkowe: mrowienia, drętwienia i dodatni objaw Chvostka, a stężenie wapnia w surowicy spadło do 7,8 mg/dl. Wdrożono leczenie dożylnymi preparatami wapnia, a następnie podjęto leczenie doustne węglanem wapnia (3 x 1,0 g/d) i stopniowo zwiększaną dawką alfakalcidolu do 3,0 µg/d, uzyskując normokalcemię. Pacjent został wypisany po dwóch tygodniach do domu. 75

3 Przypadek raka przytarczyc Misiorowski W. W badaniu histopatologicznym guza stwierdzono utkanie raka przytarczycy. Sześć miesięcy po operacji, pacjent nadal wymaga suplementacji wapnia i alfakalcidolu do utrzymania prawidłowego stężenia wapnia w surowicy. Stężenie PTH w surowicy wynosi 56 pg/ml. W badaniu densytometrycznym DEXA (LUNAR-EXPERT) wykazano wzrost gęstości mineralnej kości kręgosłupa lędźwiowego o 45%, szyjki kości udowej o 67% i dystalnej części kości promieniowej o 36% w stosunku do wartości przed operacją. Omówienie Rak przytarczyc stanowi rzadką przyczynę pierwotnej nadczynności przytarczyc. W literaturze anglojęzycznej od roku 1930 do dziś opisano jedynie około 400 przypadków tej choroby [1-18]. Manifestuje się on przede wszystkim objawami nadmiernej produkcji parathormonu, a nie klasycznymi objawami zaawansowanej choroby nowotworowej [3-6, 8, 19-28]. Przeciwnie niż u większości pacjentów z pierwotną nadczynnością przytarczyc, w obrazie klinicznym raka dominują objawy hiperkalcemii i typowe zmiany w układzie kostnym oraz kamica nerkowa Czy istnieją objawy, które mogą sugerować złośliwą etiologię pierwotnej nadczynności przytarczyc [19]? Rak przytarczyc nie wykazuje jednoznacznego związku z płcią, stosunek kobiet do mężczyzn wynosi 1:1, inaczej niż w pierwotnej nadczynności przytarczyc o łagodnym podłożu, gdzie częściej chorują kobiety (3-4:1). Rak przytarczyc dotyczy też młodszej populacji, przeciętnie w wieku około 40 lat, a więc około 10 lat młodszej niż typowy pacjent z gruczolakiem przytarczyc [18, 26]. Stężenia wapnia w surowicy chorych na raka przytarczyc są na ogół wysokie, przekraczają przeważnie o 3-4 mg/dl górną granicę normy (tzn. kształtują się powyżej 14 mg/dl) i w większości przypadków powodują kliniczne objawy hiperkalcemii [3-6, 9, 18, 20-28]. Najczęściej spotykanymi dolegliwościami są uczucie stałego zmęczenia, osłabienie, utrata wagi, brak łaknienia, nudności i wymioty oraz wzmożone pragnienie i poliuria. Ten obraz kliniczny pozostaje w głębokim kontraście z łagodną, bezobjawową hiperkalcemią (około 1 mg/dl powyżej górnej granicy normy), stwierdzaną obecnie u większości chorych z pierwotną nadczynnością przytarczyc, nierzadko wykrywaną przypadkowo w trakcie rutynowych badań profilaktycznych [29-31]. Również stężenia PTH w surowicy chorych z rakiem przytarczyc są zazwyczaj znacznie podwyższone, kilku- a nawet kilkunastokrotnie przewyższając górną granicę normy. Tak wysokie wartości stężeń PTH rzadko natomiast stwierdzane są w łagodnej nadczynności przytarczyc, gdzie na ogół nie przekraczają dwulub trzykrotnej granicy wartości prawidłowych. Innymi objawami charakterystycznymi dla ciężkiej nadczynności przytarczyc, powszechnie występującymi w przebiegu raka przytarczyc są bóle kostne i patologiczne złamania kości oraz napady kolki nerkowej [3, 4, 20, 21, 23, 26, 33, 34]. Zarówno klasyczne objawy radiologiczne nadczynności przytarczyc: osteitis fibrosa cystica i resorpcja podokostnowa, jak uogólniony zanik kostny, stwierdzany w badaniach densytometrycznych w obrębie szkieletu osiowego i obwodowego występują u większości pacjentów z rakiem przytarczyc (60-91%). Znacznie rzadziej widzi się obecnie zaawansowany zanik kostny i klasyczne objawy radiologiczne w przebiegu pierwotnej nadczynności przytarczyc o łagodnym podłożu [29, 30, 32]. Częstość występowania kamicy nerkowej u chorych z rakiem przytarczyc szacuje się natomiast na 40-60% [26]. Niezwykle istotnym jest, aby w oparciu o obraz kliniczny brać pod uwagę możliwość raka przytarczyc wśród przyczyn pierwotnej nadczynności, ponieważ rokowania w tej chorobie w ogromnej mierze zależą od zakresu i kompletności wykonanego zabiegu operacyjnego [3, 4, 6, 7, 9, 18, 20-27, 28,]. Niestety, zbyt często rak przytarczyc rozpoznawany jest retrospektywnie, w okresie lokalnej wznowy lub ujawnienia się odległych przerzutów. Wykrycie w większości badanych przypadków raka przytarczyc mutacji niedawno zidentyfikowanego genu supresorowego HRPT2, rodzi nadzieję na możliwość wykorzystania badań genetycznych w diagnostyce tej choroby. Należy jednak podkreślić, że obraz kliniczny zaawansowanej choroby nowotworowej o dowolnym punkcie wyjścia, zwłaszcza przebiegającej z hiperkalcemią i osteolitycznymi przerzutami do kości może łatwo być pomylony z ciężką nadczynnością przytarczyc, zarówno w przebiegu raka przytarczyc, jak o łagodnym podłożu. Badaniem palpacyjnym obecność guza na szyi można stwierdzić u 30-70% chorych z rakiem przytarczyc. Pozostaje to w głębokim kontraście z łagodnymi przyczynami pierwotnej nadczynności przytarczyc, gdzie macalny guz przytarczycy stanowi rzecz niezwykłą [29]. Wobec rozpowszechnienia w naszym kraju wola guzowatego, obserwacja ta musi być jednak traktowana ze znacznie większą ostrożnością niż np. w USA. Problem lokalizacji patologicznie zmienionej przytarczycy znacząco komplikuje fakt zmiennego położenia tych gruczołów, związany z ich embriogenezą. Przytarczyce mogą być zlokalizowane w dowolnym miejscu na drodze embrionalnej migracji grasicy i struktur wywodzących się z III i IV łuku skrzelowego: od kąta żuchwy do górnego śródpiersia (oraz w samej grasicy) [36]. Zazwyczaj, dwie górne przytarczyce przylegają od tyłu do górnych części płatów tarczycy lub położone są za spojeniami pierścienno-tarczowymi, jednak 76

4 Endokrynologia Polska / Polish Journal of Endocrinology 2004; 1 (55) zdarza się, że leżą z tyłu z przełykiem. Lokalizacja przytarczyc dolnych jest znacznie bardziej różnorodna, w istotnym odsetku przypadków położone są one ektopowo (6-10%). Znajdowane są w one okolicy rozdwojenia tętnicy szyjnej, w wejściu do klatki piersiowej, w śrópiersiu, a nawet w worku osierdziowym [36]. Należy jednak podkreślić, że u chorego z podejrzeniem uogólnionej choroby nowotworowej jak miało to miejsce w opisywanym przypadku wykryty w badaniu radiologicznym klatki piersiowej i potwierdzony badaniem TK znacznie powiększony, położny ektopowo w śródpiersiu, guz przytarczycy może łatwo zostać zinterpretowany jako zmiana o charakterze przerzutowym. Podobnie jak w większości nowotworów wywodzących się z tkanek czynnych hormonalnie, rozpoznanie histopatologiczne raka przytarczyc jest trudne. W 1973 r. Shantz i Castleman określili zestaw kryteriów ułatwiających mikroskopowe rozpoznanie złośliwości guzów przytarczyc [24], jednak żadne z nich nie jest patognomiczne dla raka [29, 37, 38]. Jeszcze trudniejsza wydaje się być diagnostyka cytologiczna patologii przytarczyc w oparciu o materiał biopsyjny [39]. W tym świetle, sformułowane w opisywanym przypadku rozpoznanie biopsyjne przerzutu raka jasnokomórkowego staje się bardziej zrozumiałe, zwłaszcza wobec podobieństwa komórek jasnych przytarczyc do raka jasnokomórkowego, a zwłaszcza sugestii klinicznej przerzutowego raka nerki. Rak przytarczyc charakteryzuje się powolnym rozwojem i raczej niskim potencjałem złośliwości, jednak wykazuje tendencję do wzrastania z naciekaniem otaczających tkanek. Przerzuty odległe występują późno w rozwoju choroby, szerzą się drogą zarówno limfatyczną jak i krwiopochodną. Najczęstszymi narządami, w których występują przerzuty są płuca (40%) i wątroba (10%), rzadziej kości, opłucna, osierdzie i trzustka [19]. Najbardziej skuteczna formę leczenia stanowi kompletne wycięcie pierwotnego guza [10, 20, 23, 25, 28]. W przypadku lokalizacji w obrębie szyi, zabieg operacyjny powinien obejmować usunięcie en block guza wraz z odpowiednim bocznym płatem tarczycy i jej cieśnią, oszkieletowanie tchawicy i usunięcie wszystkich tkanek bezpośrednio przylegających do guza. Należy także wyciąć węzły chłonne przytchawicze i tchawiczo-przełykowe. W przypadku obejmowania przez guz nerwu krtaniowego wstecznego, należy go resekować. Rozległe boczne wycięcie szyi powinno jednak być rezerwowane do przypadków przebiegających z udokumentowanym rozsiewem do przednich węzłów szyjnych. Zakres operacji jest znacznie trudniejszy do zdefiniowania w przypadkach ektopowego położenia guza przytarczycy, zwłaszcza wewnatrz klatki piersiowej. W opisywanym przypadku wycięcie guza z przylegającymi tkankami en block nie było możliwe. Ze względu na bezpośrednią styczność i zrosty z łukiem aorty, nawet całkowite usunięcie guza z zachowaniem ciągłości torebki pozostało problematyczne. Powoduje to wysokie prawdopodobieństwo zarówno wznowy, jak i uogólnienia choroby w przyszłości. W okresie pooperacyjnym wystąpiły kliniczne objawy hipokalcemii, odzwierciedlające intensywną mineralizację tkanki kostnej kości (zespół głodnej kości ). Objawy te, wraz ze stwierdzonym w dalszym postępowaniu wzrostem gęstości mineralnej kości potwierdzają dotychczasową skuteczność przeprowadzonego zabiegu operacyjnego. Ponieważ nawet bardzo mały nawrotowy rak przytarczyc jak i odległe przerzuty tego nowotworu zachowują zdolność produkcji bioaktywnego PTH, a w konsekwencji powodują hiperkalcemię, monitorowanie powinno opierać się o wykonywane co trzy, a później co 6 miesięcy, oznaczenia stężeń wapnia i PTH w surowicy. Postępowaniem z wyboru zarówno w przypadku wznowy, jak przerzutów raka przytarczyc jest operacyjne wycięcie patologicznej tkanki. W lokalizacji nawrotowego raka przytarczyc w obrębie szyi i górnego śródpiersia, najbardziej przydatna wydaje się być scyntygrafia z wykorzystaniem Tc99m-sestamibi lub badanie subtrakcyjne z talem 201-technetem 99m [40-42]. Scyntygrafia Tc99m-sestamibi z wykorzystaniem ręcznej sondy promieniowania γ wydaje się znacząco poprawiać możliwości śródoperacyjnej identyfikacji patologicznej tkanki przytarczyc [14]. Tomografia komputerowa i badanie rezonansu magnetycznego mogą być wykorzystywane zarówno do oceny struktur szyi i sródpiersia, jak i identyfikacji odległych przerzutów raka przytarczyc. Arteriografia i selektywne cewnikowanie układu żylnego mogą okazać się przydatne w przypadkach, w których badania nieinwazyjne okazały się nieskuteczne [19]. W przypadku nawrotowego raka przytarczyc, zlokalizowanego w obrębie szyi, należy wykonać szerokie wycięcie podejrzanego regionu wraz z regionalnymi węzłami chłonnymi i przylegającymi strukturami. Należy również dążyć do paliatywnego wycięcia, jeżeli to możliwe, odległych przerzutów do węzłów chłonnych a także do wątroby czy płuc. Postępowanie takie skutkuje znaczącym obniżeniem lub nawet normalizacją kalcemii utrzymującym się w czasie od kilku miesięcy do kilku lat [10]. W opisywanym przypadku, lokalizacja pierwotnego guza w zrostach z aortą czyni jednak możliwość skutecznego chirurgicznego wycięcia ewentualnej wznowy mało prawdopodobną. W większości opisanych przypadków próby zastosowania radioterapii zarówno w celu zmniejszenia masy guza, jak i zahamowania produkcji PTH okazały się nieskuteczne [22, 24]. Jedynie Wynne i wsp. przestawili przypadek wyleczenia miejscowo inwazyjnego raka przytarczyc z zastosowaniem 77

5 Przypadek raka przytarczyc Misiorowski W. radioterapii, zaś Chow i wsp. u sześciu pacjentów poddanych radioterapii po leczeniu operacyjnym (z powodu niedoszczętności zabiegu stwierdzonej w badaniu mikroskopowym) w okresie od miesięcy nie obserwowali cech wznowy [15]. Ze względu na rzadkość występowania raka przytarczyc, doświadczenie z chemoterapią tego nowotworu ogranicza się do różnorodnych opisów przypadków. Nie istnieje jakakolwiek wiarygodna ocena przydatności któregoś z proponowanych schematów leczenia. Generalnie, podejmowane próby kontroli raka przytarczyc za pomocą chemoterapii są jak dotąd zniechęcające. Wykazano nieskuteczność szeregu leków i schematów terapii: samej adriamycyny; adriamycyny + cyclofosfamid + 5-fluorouracyl; nitrogranulogenu + vincristina + cyklofosfamid oraz actinomycyny C [43-45]. Opisano pojedynczego pacjenta, u którego leczenie dakarbazyną spowodowało znaczący spadek stężenia wapnia w surowicy [46]. W innym przypadku po leczeniu dakarbazyną + 5-fluorouracylem + cyklofosfamidem osiągnięto 13-miesięczne obniżenie stężenia PTH i normalizację stężenia wapnia u pacjenta z przerzutami raka przytarczyc do płuc [47]. Regresję masy w śródpiersiu i wysięku do opłucnej obserwowano w okresie 18 miesięcy u pacjenta leczonego metotreksatem + doxorubicyną + cyklofosfamidem + lomustyną [48]. Osiągnięto również ograniczoną poprawę stanu dwóch pacjentek leczonych wysokimi dawkami syntetycznych estrogenów: stilboestrolem oraz hexestrolem [49,50]. Nawet w przypadkach, gdy chirurgiczne leczenie nawrotowego lub przerzutowego raka przytarczyc nie jest już możliwe, lub gdy doszło do uogólnionego rozsiewu nowotworowego, manifestacja kliniczna zależy w znacznie większym stopniu od nadprodukcji PTH przez tkankę nowotworową niż od zaawansowania miejscowego samego procesu. Podstawowym więc wyzwaniem terapeutycznym staje się tu objawowe zwalczanie hiperkalcemii. Postępowanie w ostrej, zagrażającej życiu hiperkalcemii (przełom hiperkalcemiczny) w przebiegu raka przytarczyc nie różni się od postępowania w przełomie hiperkalcemicznym z jakiejkolwiek innej przyczyny [51, 52]. Ze względu na stale wysoką sekrecję PTH, a w konsekwencji ogromną intensywność resorpcji kostnej, nawodnienie dożylne i diuretyki pętlowe rzadko wystarczają do opanowania hiperkalcemii. Stąd zawsze należy rozważyć zastosowanie leków hamujących osteoklastyczną resorpcję kości. Bisfosfoniany bezpośrednio hamują aktywność metaboliczną osteoklastów, a niektóre z nich dodatkowo nasilają apoptozę komórek kościogubnych. Wykazano, że klodronian podawany dożylnie obniża stężenia wapnia u chorych z rakiem przytarczyc [53, 54, 55]. Wykazujący większą aktywność antyresorpcyjną pamidronian, podawany we wlewie dożylnym w dawkach od mg/d, u większości chorych co najmniej przejściowo obniża kalcemię [10, 12, 13, 56-58]. Wiąże się duże nadzieje z nowymi, bardzo aktywnymi bisfosfonianianami: ibandronianem i zolendronianem, które wykazują wysoką skuteczność w zwalczaniu hiperkalcemii w przebiegu chorób nowotworowych. Należy jednak zwrócić uwagę, że w opisywanym przypadku zarówno pamidronian, jak i zolendronian nie wykazywały istotnego wpływu na stężenia wapnia w surowicy opisywanego pacjenta. Mithramycyna (plicamycyna), podawana dożylnie w jednorazowej dawce 25 µg/kg zazwyczaj obniża kalcemię u chorych z rakiem przytarczyc, jednak na ogół nie dochodzi do jej normalizacji, zaś efekt leczenia jest jedynie przejściowy, natomiast skuteczność kolejnych dawek leku spada z każdym powtórzeniem [51, 52, 59]. Ponadto, mithramycyna wykazuje silnie toksyczne działanie na narządy miąższowe, zwłaszcza wątrobę i nerki oraz na szpik kostny, potęgujące się z każdym podaniem leku. Kalcytonina, podawana dożylnie w dawkach IU/d jedynie przejściowo i nie u wszystkich obniża stężenie wapnia w surowicy chorych z rakiem przytarczyc, zaś dokuczliwe objawy uboczne czynią tę formę terapii obecnie trudną do zaakceptowania [20, 47, 53, 60-62]. Azotan galu hamuje resorpcję kości poprzez uniemożliwianie dysocjacji kryształów hydroksyapatytu. Stosowany w postaci ciągłego pięciodniowego wlewu kroplowego w dawce 200 mg/m 2 /dobę obniża kalcemię u części pacjentów z rakiem przytarczyc, jednak jego stosowanie organiczna znacząca nefrotoksyczność [11, 63]. Duże nadzieje wiąże się z nowymi lekami, przeznaczonymi do objawowego leczenia nadprodukcji parathormonu. W III fazie badań klinicznych znajduje się allosteryczny modulator receptora wapniwego (calcimimetyk). W dwuletniej obserwacji wykazano, że lek ten skutecznie obniżał stężenie PTH i wapnia w surowicy pacjenta z rakiem przytarczyc, nie powodując działań niepożądanych [16, 64]. Opisano także przypadek wykorzystania długo działającego analogu somatostatyny, oktreotydu, do hamowania sekrecji PTH u kobiety z rakiem przytarczyc [65]. Prowadzone są także badania nad możliwością immunizowania przeciwko PTH. Obserwowano szybką i trwałą poprawę u kobiety z uogólnionym rakiem przytarczyc i ciężką hiperkalcemią po immunizacji ludzkim i bydlęcym PTH. Obecność przeciwciał przeciwko PTH stwierdzono w surowicy pacjentki po 4 tygodniach równocześnie z normalizacją kalcemii nie obserwowano żadnych istotnych objawów ubocznych [19]. Rokowania w raku przytarczyc w znacznej mierze zależą od skuteczności pierwszego zabiegu operacyjnego. Całkowite usunięcie guza daje dużą szansę wyleczenia, jednak zmniejsza się ona drastycznie w przypadku wznowy. W opisanym 78

6 Endokrynologia Polska / Polish Journal of Endocrinology 2004; 1 (55) przypadku, niedoszczętne wycięcie pierwotnego guza powoduje wysokie prawdopodobieństwo nawrotu choroby. Rodzi to pytanie o potrzebę leczenia uzupełniającego po zabiegu operacyjnym, niezależnie od prawidłowych wyników stężenia wapnia i PTH w surowicy. Jak odnieść się do przebytej przez pacjenta chemoterapii, stosowanej przed postawieniem ostatecznego rozpoznania nadczynności przytarczyc? Brak standardów postępowania w przypadkach raka przytarczyc i rzadkość choroby nie ułatwiają odpowiedzi. Bibliografia 1. Yoshimoto K, Endo H, Tsuyuguchi M, et al. Familial isolated primary hyperparathyroidism with parathyroid carcinomas: clinical and molecular features. Clin Endocrinol (Oxf) 1998; 48: Boyle NH, Ogg CS, Hartley RB, Owen WJ. Parathyroid carcinoma secondary to prolonged hyperplasia in chronic renal failure and in coeliac disease. Eur J Surg Oncol 1999; 25: Hakaim AG, Esselstyn CB, Jr. Parathyroid carcinoma: 50- year experience at The Cleveland Clinic Foundation. Cleve Clin J Med 1993; 60: Rosen IB, Young JE, Archibald SD, Walfish PG, Vale J. Parathyroid cancer: clinical variations and relationship to autotransplantation. Can J Surg 1994; 37: Mendoza V, Hernandez AF, Marquez ML, Delgadillo MA, Pena J, Mercado M. Primary hyperparathyroidism due to parathyroid carcinoma. Arch Med Res 1997; 28: Cordeiro AC, Montenegro FL, Kulcsar MA, et al. Parathyroid carcinoma. Am J Surg 1998; 175: Favia G, Lumachi F, Polistina F, D Amico DF. Parathyroid carcinoma: sixteen new cases and suggestions for correct management. World J Surg 1998; 22: Miki H, Sumitomo M, Inoue H, Kita S, Monden Y. Parathyroid carcinoma in patients with chronic renal failure on maintenance hemodialysis. Surgery 1996; 120: Sandelin K, Thompson NW, Bondeson L. Metastatic parathyroid carcinoma: dilemmas in management. Surgery 1991; 110: Obara T, Okamoto T, Ito Y, et al. Surgical and medical management of patients with pulmonary metastasis from parathyroid carcinoma. Surgery 1993; 114: Vetto JT, Brennan MF, Woodruf J, Burt M. Parathyroid carcinoma: diagnosis and clinical history. Surgery 1993; 114: de Papp AE, Kinder B, LiVolsi V, Gupta SM, Stewart AF. Parathyroid carcinoma arising from parathyroid hyperplasia: autoinfarction following intravenous treatment with pamidronate. Am J Med 1994; 97: Vainas IG, Tsilikas C, Grecu A, Pasaitu K, Stergiou I, Kortsaris AH. Metastatic parathyroid carcinoma (mpca): natural history and treatment of a case. J Exp Clin Cancer Res 1997; 16: Martinez DA, King DR, Romshe C, et al. Intraoperative identification of parathyroid gland pathology: a new approach. J Pediatr Surg 1995; 30: Chow E, Tsang RW, Brierley JD, Filice S. Parathyroid carcinoma the Princess Margaret Hospital experience. Int J Radiat Oncol Biol Phys 1998; 41: Collins MT, Skarulis MC, Bilezikian JP, Silverberg SJ, Spiegel AM, Marx SJ. Treatment of hypercalcemia secondary to parathyroid carcinoma with a novel calcimimetic agent. J Clin Endocrinol Metab 1998; 83: Bradwell AR, Harvey TC. Control of hypercalcaemia of parathyroid carcinoma by immunisation. Lancet 1999; 353: Hundahl SA, Fleming ID, Fremgen AM, Menck HR. Two hundred eighty-six cases of parathyroid carcinoma treated in the U.S. between : a National Cancer Data Base Report. The American College of Surgeons Commission on Cancer and the American Cancer Society. Cancer 1999; 86: Shane E. Parathyroid carcinoma. J Clin Endocrinol Metab 2001; 86: Shane E, Bilezikian J. Parathyroid carcinoma: a review of 62 patients. Endocr Rev 1982; 3: Shane E, Bilezikian J. Parathyroid carcinoma. In: Williams CJ, Green MR, Raghaven D, eds. Textbook of uncommon cancer. Wiley & Sons, New York 1987, pp Cohn K, Silverman M, Corrado J, Sedgewick C. Parathyroid carcinoma: The Lahey Clinic experience. Surgery 1985; 98: Holmes E, Morton D, Ketcham A. Parathyroid carcinoma: a collective review. Ann Surg 1969; 169: Schantz A, Castleman B. Parathyroid carcinoma: a study of 70 cases. Cancer 1973; 31: Wang C, Gaz R. Natural history of parathyroid carcinoma: diagnosis, treatment, and results. Am J Surg 1985; 149: Wynne A, Heerden JV, Carney J, Fitzpatrick L. Parathyroid carcinoma: clinical and pathological features in 43 patients. Medicine 1992; 71: Cryns VL, Rubio MP, Thor AD, Louis DN, Arnold A. p53 abnormalities in human parathyroid carcinoma. J Clin Endocrinol Metab 1994; 78: Obara T, Fujimoto Y. Diagnosis and treatment of patients with parathyroid carcinoma: an update and review. World J Surg 1991; 15: Heath H, Hodgson S, Kennedy M. Primary hyperparathyroidism: incidence, morbidity, and potential economic impact in a community. N Engl J Med 1980; 302: Silverberg SJ, Shane E, de la Cruz L, et al. Skeletal disease in primary hyperparathyroidism. J Bone Miner Res 1989; 4: Bilezikian J, Silverberg S, Shane E. Primary hyperparathyroidism in the 1980 s. In: Kleerekoper MKS, ed. Clinical disorders of bone and mineral metabolism. New York 1989: Mary Anne Liebert; Silverberg S, Shane E, Jacobs T, et al. Nephrolithiasis and bone involvement in primary hyperparathyroidism. Am J Med 1990; 89: Fujimoto Y, Obara T. How to recognize and treat parathyroid carcinoma. Surg Clin North Am 1987; 67: Obara T, Okamoto T, Kanbe M, Iihara M. Functioning parathyroid carcinoma: clinicopathologic features and rational treatment. Semin Surg Oncol 1997; 13: Levin K, Galante M, Clark O. Parathyroid carcinoma versus parathyroid adenoma in patients with profound hypercalcemia. Surgery 1987; 101: Wang CA. The anatomic basis of parathyroid surgery. Ann Surg 1976; 183: Holck S, Pedersen N. Carcinoma of the parathyroid gland. A light and electron microscopic study. Acta Pathol Microbiol Scand 1981; 89: Smith J, Coombs R. Histological diagnosis of carcinoma of the parathyroid gland. J Clin Pathol 1984; 37: de la Garza S, de la Garza E, Batres F. Functional parathyroid carcinoma: Cytology, histology and ultrastructure of a case. Diag Cytopathol 1985; 1: Fujimoto Y, Obara T, Ito Y, Kodama T, Nobori M, Ebihara S. Localization and surgical resection of metastatic parathyroid carcinoma. World J Surg 1986; 10: Johnston LB, Carroll MJ, Britton KE, Lowe DG, Shand W, Besser GM, Grossman AB. The accuracy of parathyroid gland localization in primary hyperparathyroidism using sestamibi radionuclide imaging. J Clin Endocrinol Metab 1996; 81: Obara T, Fujimoto Y, Tanaka R, et al. Mid-mediastinal parathyroid lesions: preoperative localization and surgical approach in two cases. Jpn J Surg 1990; 20:

7 Przypadek raka przytarczyc Misiorowski W. 43. Anderson B, Samaan N, Vassilopoulou-Sellin R, Ordonez N, Hickey R. Parathyroid carcinoma: features and difficulties in diagnosis and difficulties in diagnosis and management. Surgery 1983; 94: Golden A, Canary J, Kerwin D. Concurrence of hyperplasia and neoplasia of the prathyroid gland. Am J Med 1965; 38: Grammes C, Eyerly R. Hyperparathyroidism and parathyroid carcinoma. South Med J 1980; 73: Calandra D, Chejfec G, Foy B, Lawrence A, Paloyan E. Parathyroid carcinoma: Biochemical and pathologic response to DTIC. Surgery 1984; 96: Bukowski R, Sheeler L, Cunningham J, Esselstyn C. Successful combination chemotherapy for metastatic parathyroid carcinoma. Arch Int Med 1984; 144: Chahinian A, Holland J, Nieburgs H, Marinescu A, Geller S, Kirschner P. Metastatic nonfunctioning parathyroid carcinoma: ultrastructural evidence of secretory granules and response to chemotherapy. Am J Med Sci 1981; 282: Sigurdsson G, Woodhouse N, Taylor S, Joplin G. Stilboestrol diphosphate in hypercalcemia due to parathyroid carcinoma. Br Med J 1973; 1: Goepfert H, Smart C, Rochlin D. Metastatic parathyroid carcinoma and hormonal chemotherapy; case report and response to hexestrol. Ann Surg 1966; 164: Bilezikian J. Management of acute hypercalcemia. N Engl J Med 1992; 326: Shane E. Hypercalcemia: pathogenesis, clinical manifestations, differential diagnosis and management. In: Favus M, ed. ASBMR primer on metabolic bone disease, 4th Ed. Philadelphia 1999: Lippincott-Raven; Jungst D. Disodium clodronate is effective in management of severe hypercalcemia caused by parathyroid carcinoma. Lancet 1984; 1: Jacobs T, Siris E, Bilezikian J, Baquiran D, Shane E, Canfield R. Hypercalcemia of malignancy: treatment with intravenous dichloromethylene diphosphonate. Ann Intern Med 1981; 94: Shane E, Jacobs T, Siris E, Steinberg S, Stoddart K, Canfield R, Bilezikian J. Therapy of hypercalcemia due to parathyroid carcinoma with intravenous dichloromethylene diphosphonate. Am J Med 1982; 72: Mann K. Oral bisphosphonate therapy in metastatic parathyroid carcinoma. Lancet 1985; 1: Sandelin K, Thompson N, Bondeson L. Metastatic parathyroid carcinoma: dilemmas in management. Surgery 1992; 110: Weinstein R. Parathyroid carcinoma associated with polycythemia vera. Bone 1991; 12: Singer FR, Neer RM, Murray TM, Keutmann HT, Deftos L, Potts Jr JT. Mithramycin treatment of intractable hypercalcemia due to parathyroid carcinoma. N Engl J Med 1970; 283: Dubost C, Jehanno C, Lavergne A, Charpentier Y. Successful resection of intrathoracic metastases from two patients with parathyroid carcinoma. World J Surg 1984; 8: Lake M, Kahn S, Favus M, Bermes E. Case report: clinical pathological correlations in a case of primary parathyroid carcinoma. Ann Clin Lab Sci 1984; 14: Trigonis C, Cedermark B, Willems J, Hamberger B, Granberg P. Parathyroid carcinoma - Problems in diagnosis and treatment. Clin Oncol 1984; 10: Warrell R, Isaacs M, Alcock N, Bockman R. Gallium nitrate for treatment of refractory hypercalcemia from parathyroid carcinoma. Ann Intern Med 1987; 197: Silverberg SJ, Bone III HG, Marriott TB, et al. Shortterm inhibition of parathyroid hormone secretion by a calcium-receptor agonist in patients with primary hyperparathyroidism. N Engl J Med 1997; 337: Koyano H, Shishiba Y, Shimizu T, et al. Successful treatment by surgical removal of bone metastasis producing PTH: new approach to the management of metastatic parathyroid carcinoma. Intern Med 1994; 33:

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych

Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych Emilia Mórawska Katerda i Klinika Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Plan prezentacji 1.Wstęp 2.Epidemiologia 3.Podział i Patogeneza

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Opis programu Leczenie radioizotopowe

Opis programu Leczenie radioizotopowe Opis programu Leczenie radioizotopowe I. Leczenie radioizotopowe z zastosowaniem 131-I Leczenie dotyczy schorzeń tarczycy (choroby Graves-Basedowa, wola guzowatego, guzów autonomicznych). Polega ono na

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa 1 PROBLEMY DIAGNOSTYCZNE Wady rozwojowe Wole Guzki tarczycy Nowotwory tarczycy Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007

Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Leczenie nowotworów tarczycy Dr hab. n. med. Sylwia Grodecka-Gazdecka 2007 Klasyfikacja guzów tarczycy wg WHO Guzy nabłonkowe 1. Łagodne 2. Złośliwe Gruczolak pęcherzykowy Inne gruczolaki 2.1. Rak pęcherzykowy

Bardziej szczegółowo

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym Dr n. med. Katarzyna Pudełek Rola radioterapii w szpiczaku plazmocytowym Radykalna radioterapia szpiczaka odosobnionego kostnego i pozakostnego

Bardziej szczegółowo

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008.

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. 1. Nazwa programu:

Bardziej szczegółowo

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń 1. Scyntygrafia i radioizotopowe badanie czynnościowe tarczycy 1) gamma kamera planarna lub scyntygraf;

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Raki: rak podstawnokomórkowy rak kolczystokomórkowy rak płakonabłonkowy Czerniak Nowotwory złośliwe skóryrak podstawnokomórkowy

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa ROZPOZNAWANIE: PET - CT W ONKOLOGII poszukiwanie ognisk choroby - wczesne wykrywanie różnicowanie zmian łagodnych

Bardziej szczegółowo

Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO

Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO Pacjentka lat 47 ocena zmian w płucach w poszukiwaniu ogniska pierwotnego liczne zmiany meta w obu płucach, w układzie kostnym, wątrobie i węzłach chłonnych

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Możliwości diagnostyczne w nowotworach nerki - rola wczesnego wykrywania

Możliwości diagnostyczne w nowotworach nerki - rola wczesnego wykrywania Możliwości diagnostyczne w nowotworach nerki - rola wczesnego wykrywania Rak nerki stanowi około 3% wszystkich nowotworów złośliwych u człowieka. Najczęściej rozwija się w starszym wieku, aczkolwiek coraz

Bardziej szczegółowo

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE SZPICZAKA MNOGIEGO Bartosz Białczyk Ośrodek Diagnostyki, Terapii i Telemedycyny KSS im. Jana Pawła II Szpiczak mnogi multiple

Bardziej szczegółowo

Rak tarczycy. Jadwiga Szymczak. Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Rak tarczycy. Jadwiga Szymczak. Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Rak tarczycy Jadwiga Szymczak Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Uproszczona klasyfikacja nowotworów złośliwych tarczycy wg ATA A. Rak

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym?

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego Rak stercza (PCa - prostatic cancer) należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca i wyprzedza

Bardziej szczegółowo

Rak stercza oporny na kastrację. leczenie ukierunkowane na przerzuty do kości

Rak stercza oporny na kastrację. leczenie ukierunkowane na przerzuty do kości Rak stercza oporny na kastrację leczenie ukierunkowane na przerzuty do kości Nowotwór Częstość przerzutów do kości Rak piersi 65 75% Rak stercza 65 75% Niedrobnokomórkowy rak płuca 30 40% Coleman RE. Cancer

Bardziej szczegółowo

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy Rak prostaty męska sprawa Dr med. Piotr Machoy Wstęp Rocznie w Europie ok. 10% zgonów u mężczyzn z powodu chorób nowotworowych spowodowanych jest przez raka prostaty Rak prostaty (RS) jest jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 1. Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia... 9 Zbigniew I. Nowecki, Piotr Rutkowski 1.1. Wstęp... 9 1.2. Epidemiologia i etiologia...... 9 1.3. Objawy kliniczne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy endokrynne żołądka 1% nowotworów narządu, 9% wszystkich tego typu w układzie pokarmowym 1-2 przypadki

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Guz neuroendokrynny żołądka typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Mariusz I.Furmanek CSK MSWiA i CMKP Warszawa Ocena wyjściowa, metody strukturalne WHO 2 (rak wysoko zróżnicowany); Endoskopia i/lub EUS;

Bardziej szczegółowo

LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY. Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi

LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY. Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi LIMFADENEKTOMIA W LECZENIU RAKA TRZONU MACICY Andrzej Bieńkiewicz Oddział Kliniczny Ginekologii Onkologicznej Uniwersytet Medyczny w Łodzi II Kongres PTGO, POZNAŃ 2011 ARGUMENTY "ZA" ARGUMENTY "PRZECIW"

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne

Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne Pytanie 3 W powyższym przypadku jeśli kielichy byłyby poszerzone przy miedniczce normalnej wielkości jakie byłoby najbardziej prawdopodobne rozpoznanie? Wrodzone wodokielisze (megacalycosis) Pytanie 4

Bardziej szczegółowo

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus)

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) NOWOTWORY PIERSI NOWOTWORY ŁAGODNE SUTKA: GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) TORBIEL (cystis mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) BRODAWCZAK

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie glejaków mózgu Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie glejaków mózgu Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE GLEJAKÓW MÓZGU ICD-10 C71 nowotwór złośliwy mózgu Dziedzina medycyny: Onkologia kliniczna,

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska wprowadzenie Nowotwór jest chorobą o podłożu genetycznym, czyli procesem spowodowanym nakładającym się zaburzeniami struktury DNA.

Bardziej szczegółowo

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST 30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST Przedlacki J, Księżopolska-Orłowska K, Grodzki A, Sikorska-Siudek K, Bartuszek T, Bartuszek D, Świrski A, Musiał J,

Bardziej szczegółowo

Rak przytarczyc trudnoêci ró nicowo-rozpoznawcze i problemy terapeutyczne

Rak przytarczyc trudnoêci ró nicowo-rozpoznawcze i problemy terapeutyczne NOWOTWORY Journal of Oncology 2004 volume 54 Number 4 377 383 Rak przytarczyc trudnoêci ró nicowo-rozpoznawcze i problemy terapeutyczne Andrzej Wygoda 1, Zbigniew Wygoda 2, Barbara Jarzàb 2, Krzysztof

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa

Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa Marcin Ligaj Zakład Patologii Centrum Onkologii w Warszawie Planowanie postępowania onkologicznego???

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja Rak piersi Najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce 2004 r. ponad12 000 nowych zachorowań na raka piersi

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34)

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34) Załącznik B.6. LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:...

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... FORMULARZ ZGODY I Informacje o osobach uprawnionych do wyrażenia zgody Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... PESEL/Data urodzenia Pacjenta:... II Nazwa procedury medycznej

Bardziej szczegółowo

Chirurgia w leczeniu raka nerki

Chirurgia w leczeniu raka nerki Chirurgia w leczeniu raka nerki W I, II i III stopniu zaawansowania klinicznego podstawową rolę odgrywa postępowanie chirurgiczne. Wyróżnia się dwa główne rodzaje zabiegów: radykalną oraz częściową nefrektomię

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Zdjęcie rentgenowskie oraz tomografia komputerowa u chorych z mechanicznym wspomaganiem oddychania

Zdjęcie rentgenowskie oraz tomografia komputerowa u chorych z mechanicznym wspomaganiem oddychania Zdjęcie rentgenowskie oraz tomografia komputerowa u chorych z mechanicznym wspomaganiem oddychania Jan Głowacki Współcześnie stosowane metody w diagnostyce chorób KLP: -zdjęcie sumacyjne P-A i boczne -zdjęcie

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja 1 U kogo wykonywać badania w kierunku osteoporozy? Badania w kierunku osteoporozy należy wykonać u

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO:

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Andrzej W. SZAWŁOWSKI CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Żołądka Jelit Trzustki GEP z Kliniki Nowotworów Górnego Odcinka Układu Pokarmowego -Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać.

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. Program realizowany

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA PIERSI (ICD-10 C 50)

LECZENIE RAKA PIERSI (ICD-10 C 50) Załącznik B.9. LECZENIE RAKA PIERSI (ICD-10 C 50) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe raka piersi trastuzumabem 1.1 Kryteria kwalifikacji 1) histologiczne rozpoznanie raka piersi; 2) nadekspresja

Bardziej szczegółowo

diagnostyka raka piersi

diagnostyka raka piersi diagnostyka raka piersi Jedyne w Polsce badanie genetyczne połączone z badaniem obrazowym piersi 1 Czy jesteś pewna, że nie grozi Ci zachorowanie na raka piersi? Aktualny stan wiedzy medycznej umożliwia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny POZAGONADALNE I POZACZASZKOWE GUZY GERMINALNE (EXTRAGONADAL GERM CELL TUMOR) Ewa IŜycka-Świeszewska Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny 1.

Bardziej szczegółowo

Pojedynczy guzek płuca

Pojedynczy guzek płuca Pojedynczy guzek płuca Postępowanie z pojedynczymi guzkami płuca: punkt widzenia torakochirurga Operować, czy nie operować? 1. Jeśli nie operować, to co dalej? - w ogóle nie obserwować? - obserwować? (co

Bardziej szczegółowo

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne

leczenie miejscowe leczenie systemowe leczenie skojarzone Leczenie chirurgiczne wznowy miejscowej leczenie radykalne Leczenie W terapii raka jelita grubego stosuje się trzy podstawowe metody leczenia onkologicznego: chirurgię, radioterapię oraz chemioterapię. Dwie pierwsze określa się jako leczenie miejscowe, ostania

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC

ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC ELEKTROMAGNETYCZNA NAWIGACJA W DIAGNOSTYCE OBWODOWYCH GUZKÓW PŁUC płk dr hab. n. med. A. CHCIAŁOWSKI WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY Warszawa CIEŃ OKRĄGŁY PŁUCA Przeważnie rozpoznanie przypadkowe Powyżej 150

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

LECZENIE RAKA PIERSI ICD-10 C

LECZENIE RAKA PIERSI ICD-10 C załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE RAKA PIERSI ICD-10 C 50 nowotwór złośliwy sutka Dziedzina medycyny: onkologia kliniczna I. Cel

Bardziej szczegółowo

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Nowe algorytmy oceny odpowiedzi na leczenie w badaniach strukturalnych, dużo dalej niż klasyczne kryteria RECIST Jarosław B. Ćwikła Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Radiologiczna

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Cel wykonywania badań przesiewowych Jak powinna postępować każda kobieta? U jakich

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE RAKA WĄTROBOKOMÓRKOWEGO

Nazwa programu: LECZENIE RAKA WĄTROBOKOMÓRKOWEGO Załącznik nr 48 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE RAKA WĄTROBOKOMÓRKOWEGO ICD-10 C 22.0 Rak komórek wątroby Dziedzina medycyny: Onkologia

Bardziej szczegółowo

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Michał Pasierbek, Andrzej Grabowski, Filip Achtelik, Wojciech Korlacki Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Klinika Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego

Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego Lek. Szymon Wałejko, dr hab. med. Tomasz Mazurek, lek. Andrzej Klapkowski Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Marek Chojnowski II Letnia Szkoła Energetyki i Chemii Jądrowej Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostnostawowego

Bardziej szczegółowo

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE

RAK PŁUCA A CHOROBY WSPÓŁISTNIEJĄCE Beata Brajer-Luftmann Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej UM w Poznaniu TPT 30.11.2013r. Najczęstszy nowotwór na świecie (ok. 1,2 mln zachorowań i ok. 1,1ml zgonów)

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6.

1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. 1. Co to jest chłoniak 2. Chłoniaki są łagodne i złośliwe 3. Gdzie najczęściej się umiejscawiają 4. Objawy 5. Przyczyny powstawania 6. Zachorowania na chłoniaka 7. Rozpoznanie i diagnostyka 8. Warto wiedzieć

Bardziej szczegółowo

Typ histopatologiczny

Typ histopatologiczny Typ histopatologiczny Wiek Stopieo zróżnicowania nowotworu Typ I (hormonozależny) Adenocarcinoma Adenoacanthoma Naciekanie przestrzeni naczyniowych Wielkośd guza Typ II (hormononiezależny) Serous papillary

Bardziej szczegółowo

Rak nerki. Patrycja Tudrej Biotechnologia, II rok USM

Rak nerki. Patrycja Tudrej Biotechnologia, II rok USM Rak nerki Patrycja Tudrej Biotechnologia, II rok USM Budowa nerki (http://www.cancerresearchuk.org/; zmodyfikowano) 2 Charakterystyka epidemiologiczna raka nerki 3 pod względem występowania nowotwór urologiczny

Bardziej szczegółowo

Kurs dla studentów i absolwentów

Kurs dla studentów i absolwentów Kurs dla studentów i absolwentów Profilaktyka, rozpoznanie i leczenie raka piersi. Etapy postępowania fizjoterapeutycznego u pacjentek po mastektomii Cel główny kursu: Przygotowanie do praktycznej pracy

Bardziej szczegółowo

Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa?

Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa? Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa? Marcin Ligaj Zakład Patologii Centrum Onkologii w Warszawie Diagnostyka patomorfologiczna 1. Ocena wycinków z biopsji chirurgicznej jądra pacjenci

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi Płód w płodzie fetus in fetu. Hanna Moczulska 1, Maria Respondek-Liberska 2 1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi 2. Zakład

Bardziej szczegółowo