prof. dr hab. Joachim Meisner: Wyprzedzaæ trendy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "prof. dr hab. Joachim Meisner: Wyprzedzaæ trendy"

Transkrypt

1 Euroregiony 27.qxd :23 Page 1 miesiêcznik - samorz¹dnoœæ/ gospodarka/ integracja europejska Rok III, nr 27, paÿdziernik 2003 cena: 8,50 z³ prof. dr hab. Joachim Meisner: Wyprzedzaæ trendy

2 Euroregiony 27.qxd :44 Page 2

3 Euroregiony 27.qxd :43 Page 3 OD REDAKCJI Jednostka informacyjna? W gruncie rzeczy namiêtny ogl¹dacz zamiast w³asnych myœli ma w g³owie telewizyjne k³êbowisko zas³yszanych zdañ, zapamiêtanych obrazków i sytuacji, a w koñcu sam nie wie, kim jest i jakie ma o danej sprawie zdanie, bo tyle tych opinii siê nas³ucha³. Co gorsza nie wie nawet, czy to, co myœli, to s¹ jego w³asne, czy mo e cudze myœli. ' Ten fragment felietonu Ewy Wanackiej gor¹co zachêcam do lektury w³aœciwie roz³o y³ mnie na obie ³opatki. O czym tu pisaæ, do kogo, jak byæ uczciwym, by SWOJE myœli chcieæ przekazaæ innym, skoro do koñca mam nie byæ pewien, co jest mojego, a co konglomeratem zas³yszanych i wciœniêtych mi na falach eteru opinii i pogl¹dów. Po co w ogóle cokolwiek publikowaæ? Z gór¹ 20 lat temu w jednym z tygodników opublikowa³em tekst pod znamiennym tytu³em,,terror informacji Wybuch³a wówczas solidarnoœciowa rewolucja, i obok jedynie s³usznej propagandy, nagle pojawi³a siê rzeka niczym nieskrêpowanej informacji. Miliony ludzi by³y bezradne wobec tej powodzi. Nie przewidywa³em wówczas, e tamte bezradnoœci bêd¹ niczym w porównaniu z dzisiejszym potopem. Elektronika, informatyka, komputery w ka dym pokoju, internet, palmtopy, cyberprzestrzeñ, wirtualna rzeczywistoœæ, spo³eczeñstwo informacyjne, spo³eczeñstwo oparte na wiedzy, globalizacja. Mam dopiero 46 lat. Co mnie jeszcze spotka za ycia, a mo e i po nim? Jak¹ kolejn¹ rewolucjê zafunduje mi postêp cywilizacyjny. Czy wytrzymam, czy nad¹ ê, bo ju teraz ³apie mnie zadyszka. Czy wypadnê z obiegu, bo nie bêdê potrafi³ korzystaæ z,,dobrodziejstw kolejnej technologii, bo mój umys³ ju jej nie przerobi i nie przyswoi? To pytania drêcz¹ce moich rówieœników, ludzi w sile wieku i potencji twórczej. Ale czy na pewno? Czy mo na tworzyæ wartoœciowe dobra, skoro ich odczytanie ju jutro mo e czarno na bia³ym wykazaæ, jak by³y nijakie, mia³kie, przebrzmia³e. Tempo, tempo. Kosmiczne przyspieszenie nie wystêpuje jedynie w technologiach informatycznych. Zero jedynkowo próbuje siê zapisywaæ ca³e spo³eczeñstwa. Jedyna nadzieja w tym, e z jednostk¹ zapisan¹ jako zbiór liczb nie pójdzie tak ³atwo choæ ju teraz próby s¹ czynione vide odczytanie genomu. Wierzê w potêgê rozumu, która przywiod³a ludzkoœæ do rozwi¹zywania problemów ju nie tylko istniej¹cych w rzeczywistoœci, ale skoro tworzymy nowe rzeczywistoœci istniej¹cych wy³¹cznie dziêki temu, e MY jesteœmy. Potêga rozumu mo e nas zaprowadziæ donik¹d. Dlatego bardziej wierzê w potêgê cz³owieczeñstwa, które niestety, ma coraz mniej wspólnego z intelektem. Wierze jednak, e nadejd¹ chwile, kiedy te proporcje nabior¹ w³aœciwych kszta³tów i tak po- ¹dany dziœ kapita³ intelektualny nie bêdzie kwit³ w osamotnieniu, a cz³owiek bêdzie istot¹ po prostu pe³n¹, niepowtarzaln¹, a ju na pewno nie cyfrow¹. Jacek Broszkiewicz redaktor naczelny SPIS TREŒCI Wyprzedzać trendy Z regionem do Unii Ożywienie, czy skraj przepaści?...7 Pokonywanie przeszkód mentalnych Wiedza i materia Wzrost i cięcia Hausneraa...10 Zrównoważony rozwój - efektywna edukacja...11 Bliżej chorego...13 Sezon (na) Małysza...13 Dobre misjsce do życia Na dawnym węgierskim szlaku Aktywni gospodarze Galicyjskie Merano Będzie Rynek! i Rondo Echa różnych kultur...21 Stan nierównowagi...22 Tęsknota za wyspą bezludną Nieuleczalna choroba?...24 Niska emisja - duży problem...25 Oskarżam cię...26 Redaktor Naczelny: Jacek Broszkiewicz ISSN www. globaleconomy. pl/euroregiony-polska Z-ca red. naczelnego: Ewa Grochowska Zespó³: Marek Szpyra (Wroc³aw), Grzegorz P³onka, Jacek Dubiel, Gra yna Brochwicz, Antoni Szczêsny, Ewa Wanacka. Stale wspó³pracuj¹: Bo ena Wróblewska, Marek Starczewski. Rada Redakcyjna: przewodnicz¹cy prof. dr Andrzej Limañski (rektor Wy szej Szko³y Zarz¹dzania Marketingowego i Jêzyków Obcych w Katowicach), wiceprzewodnicz¹cy prof. dr Józef Antoni Haber (Akademia Ekonomiczna w Katowicach, Action Jean Monnet), Piotr Uszok (prezes Unii Metropolii Polskich), prof. dr hab. Tadeusz Sporek (Akademia Ekonomiczna w Katowicach), Janusz Gacmanga (Kopex S. A), prof. dr hab. Piotr Dobrowolski (dziekan wydzia³u zamiejscowego w Katowicach poznañskiej Wy szej Szko³y Umiejêtnoœci Spo³ecznych), prof. dr Henryk Kolka (Wy sza Szko³a Zarz¹dzania Marketingowego i Jêzyków Obcych w Katowicach), dr Jan Rzymelka (pose³ na Sejm RP), DTP: ukasz Szyma³a, marketing: Urszula Serafiñska, Maria Le ucha, atelier fotograficzne FOTO-IRENA (Katowice, ul. Wita Stwosza 1, tel. (0-32) ) Redakcja: KATOWICE, ul. Jerzyków 5, Tel/fax+48 (0-32) , tel , , Wydawca: APR Jupiter, Katowice, AL Korfantego 32/44, tel. (0-32) PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 3

4 Euroregiony 27.qxd :47 Page 4 INAUGURACJA ROKU AKADEMICKIEGO 2003/2004 Wyprzedzaæ trendy Z prof. dr hab. Joachimem Meisnerem, rektorem Œl¹skiej Wy szej Szko³y Zarz¹dzania im. Gen. Jerzego Ziêtka w Katowicach rozmawia Jacek Broszkiewicz Kierowana przez Pana Rektora uczelnia obchodzi³a w tym roku 10-lecie swej dzia³alnoœci. Jest najstarsz¹ uczelni¹ niepañstwow¹ na Œl¹sku i jedn¹ z pierwszych w kraju. Nic zatem dziwnego, e to z Panem Rektorem mam przyjemnoœæ rozmawiaæ w czasie, który stoi pod znakiem inauguracji roku akademickiego w setkach tego typu placówek w Polsce. Ta rozmowa jest w pewnym sensie symboliczna, albowiem dotyczy olbrzymich zmian, jakie zasz³y w minionej dekadzie w polskiej edukacji, zw³aszcza tej szczebla najwy szego. W pierwszych latach transformacji ustrojowej sta³o siê jasne, e pañstwowe szkolnictwo wy sze nie zdo³a wykszta³ciæ takiej liczby absolwentów, zw³aszcza kierunków ekonomicznych i zarz¹dczych, jaka by³a i nadal jest potrzebna do udÿwigniêcia ciê aru przeprowadzania przemian w gospodarce, polityce i yciu spo- ³ecznym. Mieliœmy wówczas do czynienia z relatywnie niskim wskaÿnikiem tzw. skolaryzacji, czyli udzia³em ludzi wykszta³conych w ca³ej populacji. Chcieliœmy wykorzystaæ ogromny pêd do wiedzy m³odych ludzi, którzy w jej zdobywaniu zobaczyli swa szansê yciow¹. Zaowocowa³o to powstawaniem du ej iloœci uczelni wy szych o niepañstwowym charakterze. Decydenci milcz¹co zak³adali, e proces ten bêdzie siê odbywa³ bez anga owania œrodków bud etowych zw³aszcza, e finansowanie nowych uczelni niepañstwowych bêdzie siê odbywa³o wy³¹cznie z czesnego wp³acanego przez studentów. I tak siê dzieje do dzisiaj. Tymczasem ostatnio pojawi³y siê niebezpieczne pomys³y ministerstwa finansów, by nie tylko uczelniom niczego nie dawaæ ze œrodków publicznych, ale nawet im zabraæ opodatkowuj¹c je. Na szczêœcie ten projekt upad³. W istocie bowiem by³by tym samym, co dodatkowe opodatkowanie studentów, b¹dÿ ich rodziców. Czesne musia³oby wzrosn¹æ. Ponadto opodatkowanie szkó³ wy szych zahamowa³oby ich mo liwoœci rozwojowe. Uczelnie niepañstwowe s¹ ponadto placówkami non profit, wiêc pomys³ dodatkowego ich opodatkowania, mia³ s³abiutkie podstawy natury etycznej... Owszem, choæ nie przesadza³bym ze zbyt wygórowanymi oczekiwaniami wobec sfer rz¹dz¹cych w tej w³aœnie materii. Zak³adam, e w kilku, spoœród setek uczelni niepañstwowych, ich za³o yciele mogli z³amaæ zasadê non profit i czerpali nienale ne im zyski, ale przecie nie mo na tych paru ewentualnych patologicznych przyk³adów uogólniaæ i rozci¹gaæ na ca³e niepañstwowe œrodowisko akademickie. Dodam przy tym, e niepañstwowe jeszcze prawie w ca³oœci pokrywa siê z pañstwowym, bowiem ci sami pracownicy naukowi i dydaktyczni tworz¹ z regu³y kadry obu tych typów uczelni w Polsce. Powoli jednak zaczyna siê proces krystalizowania kadr naukowo-dydaktycznych pracuj¹cych na tzw. pierwszych etatach, co z kolei œwiadczy o tym, e œrodowisko przekona³o siê, i uczelnie niepañstwowe s¹ ju stabilnym i wa nym elementem polskiego krajobrazu edukacyjnego. Fakt, e byliœmy pierwsz¹ niepañstwow¹ uczelni¹ w regionie stworzy³ nam handicap istotny w doborze najlepszych ludzi. Dziœ nasza kadra jest chlub¹ Z regionem do Unii Im bli ej do magicznej daty 1 maja 2004 roku, która oznacza dzieñ wejœcia Polski do rodziny Unii Europejskiej, tym bardziej na plan pierwszy wybija siê rola pañstwa zarówno w negocjacjach, jak i przygotowaniach do tej donios³ej chwili. Nic dziwnego zatem, e coraz wiêcej zwolenników zdobywa sobie w Polsce pogl¹d, i reformy decentralizacyjne zosta³y skutecznie wyhamowane. Ci, którzy dobrze znaj¹ zasadnicze cele Unii Europejskiej, wiedz¹ co oznaczaæ bêdzie data 1 maja 2004 roku to szansa powrotu Jacek Kwiatkowski. do realizacji skutecznej i d³ugofalowej polityki regionalnej i to w oparciu o regiony, a nie o centralny aparat pañstwowy. Te w¹tki przewija³y siê zarówno w przemówieniu powitalnym rektora Œl¹skiej Wy - szej Szko³y Zarz¹dzania im. Gen. Jerzego Ziêtka w Katowicach prof. dr hab. Joachima Meisnera, mgr Jacka Kwiatkowskiego prezesa Zarz¹du Zak³adu Doskonalenia Zawodowego w Katowicach za³o yciela uczelni, jak i Marsza³ka Województwa Œl¹skiego Micha³a Czarskiego, który podczas uroczysto- Micha³ Czarski. STRONA 4 EUROREGIONY - POLSKA PAŸDZIERNIK 2003

5 Euroregiony 27.qxd :32 Page 5 ŒL SKA WY SZA SZKO A ZARZ DZANIA IM. GEN. JERZEGO ZIÊTKA W KATOWICACH wywaniu za³o eñ strategii regionalnej, bior¹ te udzia³ w przygotowaniach regionalnej akcesji do UE. Prof. dr hab. Joachim Meisner w swym przemówieniu do reprezentantów grupy 1476 studentów, którzy rozpoczn¹ naukê w I semestrze podkreœli³, e celem uczelni jest przygotowanie jej absolwentów do pracy w instytucjach i firmach dzia³aj¹cych w zjedno- uczelni i ma decyduj¹cy wp³yw na opinie o niej. Zatem o pozycji i randze uczelni decyduje tak e sposób jej prowadzenia przez za³o yciela. Ten sposób mia³ i ma najwiêksze znaczenie przy doborze kadry naukowo-dydaktycznej. W tej materii decyduje przedsiêbiorczoœæ, ale mo e jeszcze coœ innego? Istnieje jeszcze kilka innych, mniej wymiernych od kwestii finansowych i zdolnoœci negocjacyjnych, elementów. W przypadku Œl¹skiej Wy szej Szko³y Zarz¹dzania im. Gen. Jerzego Ziêtka pierwszorzêdne znaczenie mia³ i ma fakt, e jej za³o ycielem jest Zak³ad Doskonalenia Zawodowego w Katowicach, najstarsza, bo prawie osiemdziesiêcioletnia placówka edukacyjna w regionie. To mocny fundament naszej uczelni, który wspiera nasz rozwój i inwestycje. Przeznaczyliœmy olbrzymie sumy na restauracjê kompletnie zdewastowanego gmachu by³ej Biblioteki Œl¹skiej, w którym obecnie mieœci siê Wydzia³ Ekonomiczno Spo³eczny i Wydzia³ Informatyki Uczelni. Co trzy lata wymieniamy ca³e wyposa enie komputerowe oko³o 200 sztuk na sprzêt nowej generacji. Ta liczba ca³kowicie wystarcza na potrzeby naszej 4,5 tysiêcznej spo³ecznoœci studenckiej. Tym bardziej, e korzystamy tak e z du ej bazy komputerowej Zak³adu Doskonalenia Zawodowego. Tak polityka ma bardzo du e znaczenie w obliczu faktu, e uruchomiliœmy ostatnio dwa nowe kierunki: pedagogikê spo³eczn¹ i informatykê in yniersk¹. To dla nas spory wysi³ek, bo musimy zapewniæ profesjonalna kadrê wyk³adowców, a w pierwszym roku nie ma pe³nego obci¹ enia zajêciami. Wychodzimy jednak z za³o enia, e trzeba byæ elastycznym, i choæ moim zdaniem, gospodarka i inne dziedziny nie s¹ jeszcze nasycone dobrze przygotowanymi fachowcami od zarz¹dzania, to nale y bardzo uwa nie c.d na str. 6 Wiedzieæ wiêcej Wbrew nik³ym funduszom na oœwiatê, na przekór wzrastaj¹cemu bezrobociu wœród absolwentów uczelni wy szych, wobec du ych kosztów samodzielnego kszta³cenia, z roku na rok wzrasta w Polsce odsetek studiuj¹cych osób. Ci m³odzi ludzie wiedz¹, e wszystko, tak e recesja gospodarcza, znajdzie w koñcu swój kres, a wówczas rzetelna wiedza poparta dyplomem szko³y wy szej stanie siê nieocenion¹ przepustk¹ do wygodniejszego, lepszej jakoœci ycia. Euroregiony-Polska od pocz¹tku istnienia pisma zwracaj¹ szczególn¹ uwagê na kapita³ intelektualny, który kszta³tuje siê na wy szych uczelniach. Obok tych szkó³, które dzia³aj¹ ju na rynku wiedzy dziesi¹tki lat mowa o placówkach publicznych, wyraÿniej w studenckim krajobrazie kraju zaznaczaj¹ siê uczelnie niepubliczne, zdobywaj¹ce coraz lepsz¹ pozycjê w rankingu. Nie wszystkim uda³o siê przetrwaæ ostr¹ rynkow¹ konkurencjê, której podlegaj¹, nie ka da z nich uzyska³a pozytywn¹ opiniê Pañstwowej Komisji Akredytacyjnej. Jednak e to wszystko by³o potrzebne, eby krajobraz szkolnictwa wy szego w Polsce zacz¹³ przypominaæ ten znany z krajów Unii Europejskiej. Coraz bardziej licz¹c¹ siê rolê, jaka odgrywaj¹ wy sze uczelnie niepubliczne docenia równie Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, które w osobie minister Krystyny ybackiej skierowa³o z okazji inauguracji nowego roku akademickiego specjalny list, adresowany w³aœnie do tych szkó³. Oto jego treœæ: Magnificencjo Rektorze, Wysoki Senacie, Szanowna Spo³ecznoœci Akademicka! Ka dego roku z pocz¹tkiem paÿdziernika wype³niaj¹ siê audytoria uczelni i rozpoczyna siê nowy rok akademicki. Jest to rok szczególny, bowiem w trakcie jego trwania zrealizowane zostan¹ nasze d¹ enia do cz³onkostwa w Unii Europejskiej. Integracja stwarza nadzieje, ale te stawia nowe wyzwania. Nasza droga do Europy wiedzie przez polskie szko³y wy sze. To efekt twórczej pracy uczelni wyznacza narodom miejsce w spo³eczeñstwie opartym na wiedzy. Pozostajê w przekonaniu, e rozpoczynaj¹cy siê rok akademicki bêdzie czasem umacniania roli Polski w Europie i na œwiecie, poprzez kolejne, znacz¹ce osi¹gniêcia naukowe i dydaktyczne polskich uczonych. W tym uroczystym dniu yczê wszystkim studentom radoœci ze zdobywania wiedzy. Nauczycielom akademickim yczê, by ich codzienny trud by³ Ÿród³em osobistej satysfakcji z wykonywanych obowi¹zków. Ca³ej spo³ecznoœci akademickiej i wszystkim uczestnikom dzisiejszej uroczystoœci przekazujê wyrazy szacunku oraz yczenia wszelkiej pomyœlnoœci. Krystyna ybacka Warszawa, 1 paÿdziernika 2003 r. akademickiego, jaka odby³a siê 4 paÿdziernika, wyg³osi³ wyk³ad inauguracyjny. Uczelnia powsta³a 10 lat temu, jako pierwsza w województwie ówczesnym katowickim niepañstwowa uczelnia wy sza. ŒWSZ od pierwszych chwil swej dzia³alnoœci postawi³a na œcis³e zwi¹zki z regionem. Przed kilkoma laty podkreœlono je symbolicznie obieraj¹c za patrona gen. Jerzego Ziêtka, wieloletniego powojennego wojewodê œl¹skiego, który po dziœ dzieñ kojarzy siê ludziom tu mieszkaj¹cym z trosk¹ o ich los, o rozwój gospodarczy i infrastrukturê spo- ³eczn¹ tej ziemi. Specjalne zwi¹zki z regionem ŒWSZ wynikaj¹ równie z faktu, e kszta³ci ona specjalistów zarz¹dzania zw³aszcza na potrzeby œl¹skiej gospodarki. Warto podkreœliæ, e jako jedyna uczelnia na Œl¹sku uzyska³a certfikat jakoœci ISO 9001: 2000 nadany przez PCBC i IQNet, odzwierciedlaj¹cy jakoœæ œwiadczonych us³ug. Uczelnia posiada akredytacjê Pañstwowej Komisji Akredytacyjnej. Wysoki poziom us³ug edukacyjnych jest w du ej mierze prost¹ konsekwencj¹ dba³oœci o to samo w instytucji za³o ycielskiej Zak³adzie Doskonalenia Zawodowego w Katowicach, którego marka zdobyta w ci¹gu 77-letniej dzia³alnoœci, zosta³a potwierdzona przed trzema laty przyznaniem tej placówce, jako pierwszej tego typu w Polsce, certyfikatu jakoœci ISO 9001 w zakresie kszta³cenia i doskonalenia zawodowego w systemie kursowym. Wysoka pozycja uczelni na œl¹skim i krajowym rynku edukacyjnym jest wynikiem bardzo dobrych relacji szko³y z w³adzami samorz¹dowymi regionu i g³ównych jego oœrodków. Naukowcy zwi¹zani z ŒWSZ uczestniczyli w opraco- Wrêczenie dyplomów absolwentom. c.d na str. 6 PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 5

6 Euroregiony 27.qxd :27 Page 6 INAUGURACJA 2003/2004 ŒWSZ W KATOWICACH c.d ze str. 5 Wyprzedzaæ trendy analizowaæ trendy wynikaj¹ce z rozwoju cywilizacyjnego. Powszechnie znany jest Pañski bardzo krytyczny pogl¹d na temat poziomu polskich elit rz¹dz¹cych. Czy gwa³towny rozwój szkolnictwa wy szego mo e coœ w tej kwestii zmieniæ na lepsze? Mój pogl¹d jest raczej realistyczny, co oczywiœcie nie mo e wykluczaæ to - samoœci z krytycznym. Wracaj¹c jednak do pytania uwa am, e walory intelektualne, nie maj¹, niestety, takiego znaczenia w polityce, na jakie by zas³ugiwa³y. Dzieje siê coœ przeraÿliwie dziwacznego, kiedy luminarze nauki, potêgi intelektualne, dostawszy siê w tryby polityki przejmuj¹ zasady postêpowania polityków. Polityka wymaga postêpowania koniunkturalnego, podejmowania natychmiastowych decyzji nie poprzedzanych refleksj¹ intelektualn¹. Na ni¹ w polityce nie zawsze jest czas. Uwa am jednak, e podniesienie ogólnego poziomu wykszta³cenia przyczyni siê do podniesienia kultury politycznej zarówno krêgów w³adzy, jak i spo³eczeñstwa. Nie bêdzie to sprawa ³atwa, bo ludzi trudno przekonaæ do tego, by próbowali rozumieæ uwarunkowania podejmowania ró nych decyzji w gospodarce i poza ni¹. Zw³aszcza, gdy tendencje s¹ dla nich niekorzystne. Tego siê nie pozna ogl¹daj¹c Big Brothera, czy wenezuelskie seriale... Trzeba w ludziach wykszta³caæ potrzebê poznawania, s³uchania, rozumienia zjawisk ich otaczaj¹cych, wyci¹gania w³asnych wniosków, czyli samodzielnego myœlenia. To jest w³aœnie zadanie sektora edukacyjnego, uczelni wy - szych, których misj¹ jest dostarczyæ studentowi profesjonaln¹, nowoczesn¹ i u yteczn¹ wiedzê specjalistyczn¹. Wspomnia³em o dwóch nowych kierunkach nauczania, które uruchomiliœmy w naszej uczelni. Œwiat zmienia siê w bardzo szybkim tempie. Potrzeby w zakresie informatyki s¹ niekwestionowane i d³ugo jeszcze nie bêd¹ w Polsce zaspokojone. Istniej¹ prognozy, e ju w nied³ugim czasie w najbardziej rozwiniêtych krajach 20 proc. obecnie zatrudnionych wytworzy tyle, co wytwarza obecnie 100 proc. zatrudnionych. Co ma robiæ reszta? To bêdzie bardzo powa ny problem do rozwi¹zania. Dlatego bêdziemy kszta³ciæ pedagogów spo³ecznych, bo to na nich spadnie ciê ar organizowania czasu i opieki nad coraz wiêkszymi, dysponuj¹cymi wolnym czasem i œrodkami grupami ludzi. Chodzi o to, by cz³owiek nie czu³ siê niepotrzebnym i spo- ³ecznie bezu ytecznym. W Polsce, która boryka siê z bied¹, s³owa te brzmi¹ mo- e nieco fantastycznie, ale 3 miliony bezrobotnych to ju pierwszy zwiastun problemu, z którym kiedyœ bêdziemy musieli siê zmierzyæ. To wyzwanie, które roœnie na gruncie globalizacji, postêpu technologicznego i chocia codziennie na œwiecie miliony ludzi cierpi¹ g³ód, bêdzie siê stawa³o coraz wyrazistsze i pal¹ce. W pierwszym rzêdzie musz¹ je podj¹æ ludzie nauki tak, aby przygotowaæ teoretyczne modele rozwi¹zywania kwestii spo³ecznych wynikaj¹cych z postêpu cywilizacji. Dziêkujê za rozmowê. c.d ze str. 5 Z regionem do Unii Œlubowanie studentów I roku. czonej Europie. Natomiast Marsza³ek województwa Œl¹skiego Micha³ Czarski w swym wyk³adzie inauguracyjnym najwiêcej uwagi poœwiêci³ regionalnym zagro eniom i szansom zwi¹zanym z wejœciem Polski do Unii Europejskiej. Wyrazi³ nadziejê, e akcesja przyspieszy proces decentralizacji pañstwa, regiony zyskaj¹ wiêksz¹ niezale noœæ od centralnego aparatu i bud etu pañstwowego, a wêz³owe problemy regionalne bêd¹ rozwi¹zywane lokalnymi si- ³ami i œrodkami. Mówca roztoczy³ przed s³uchaczami wizjê nap³ywu do regionu w ci¹gu najbli szych trzech lat kwoty pó³ miliarda euro unijnej pomocy strukturalnej. Te œrodki trzeba bêdzie umieæ nie tylko pozyskaæ, znaleÿæ dla nich uzupe³nienie w postaci tzw. wk³adu w³asnego, ale i rozs¹dnie, skutecznie wydaæ. To wielkie zadanie dla mieszkañców Œl¹ska, wielkie wyzwanie dla ludzi, którzy bêd¹ uczestniczyæ w zagospodarowywaniu tych pieniêdzy, w budowaniu dobrobytu. To zadanie dla was zaakcentowa³ marsza- ³ek zwracaj¹c siê do kadry naukowo-dydaktycznej uczelni i studentów, zgromadzonych w auli gmachu by³ej Biblioteki Œl¹skiej, na którego remont i adaptacjê uczelnia wyda³a 4 miliony z³otych. Uroczysta inauguracja roku akademickiego w Œl¹skiej Wy szej Szkole Zarz¹dzania im. Gen. Jerzego Ziêtka w Katowicach zapocz¹tkowa³a XI rok jej dzia³alnoœci. Naukê w niej bêdzie kontynuowa³o 4200 studentów m. in. na specjalnoœciach: studia europejskie, zarz¹dzanie przedsiêbiorstwem europejskim, ubezpieczenia gospodarcze, zarz¹dzanie administracj¹ samorz¹dow¹, zarz¹dzanie ekorozwojem. Nowymi propozycjami s¹ dwa kierunki: informatyka in ynierska i pedagogika spo³eczna. O misji uczelni i celach jej dzia³ania mówi jej rektor - prof. dr hab. Joachim Meisner w wywiadzie, który publikujemy obok. (jbr) STRONA 6 EUROREGIONY - POLSKA PAŸDZIERNIK 2003

7 Euroregiony 27.qxd :21 Page 7 POLSKA FIRMA W UNII EUROPEJSKIEJ: UTEX SP. Z O.O. O ywienie, czy skraj przepaœci? Coraz g³oœniej mówi siê o bezspornym o ywieniu gospodarczym, które zazwyczaj najszybciej widaæ w bran y budowlanej. Faktem jest, e w budownictwie pewne o ywienie istotnie ma miejsce. Nie oznacza to niestety, e owe pozytywne zjawisko wystêpuje z jednakowym natê eniem w ka dej dziedzinie zwi¹zanej z bran ¹. W odniesieniu do przemys³u kruszyw, a œciœlej rzecz ujmuj¹c do piasków p³ukanych i wirów, w ci¹gu ostatnich czterech miesiêcy obserwuje siê wyraÿn¹ poprawê sytuacji. Logicznym tego wynikiem bêdzie poprawa w sektorze betonów towarowych i w robotach z nimi zwi¹zanych. To pocz¹tek ka dej inwestycji budowlanej. Jeœli idzie o pozosta³e materia³y budowlane, na przyk³ad o kostkê brukow¹, kleje i zaprawy, to tego o ywienia jeszcze tak wyraÿnie nie widaæ. Rynek ustabilizowa³ siê na poziomie sprzeda y z ubieg³ego roku. Rozpatruj¹c budownictwo jako ca³oœæ mo na dojœæ do wniosku, e obecnie hamulcem rozwoju tego sektora gospodarki jest w zasadzie rzadko przywo³ywany w publicznych dyskusjach fakt pojawienia siê na rynku ca³ej masy niesolidnych firm, które œwiadomie id¹ w postêpowania uk³adowe i upad³oœciowe, staj¹ siê nierzetelnymi p³atnikami, nie mówi¹c ju o doœæ du ej grupie ludzi, którzy nazwijmy rzecz po imieniu wy³udzaj¹ towar, nie p³ac¹c za niego. Nadal bardzo trudno jest sprawdziæ kondycjê i rzetelnoœæ kontrahenta, który przychodzi z ulicy. Dotyczy to niestety tak e du ych, wydawa³oby siê nie budz¹cych w¹tpliwoœci firm, które po prostu nastawione s¹ na oszustwa lub tej drogi próbuj¹. Takie postêpowanie staje siê niebezpieczn¹ manier¹ w polskiej gospodarce i rzutuje na jej postrzeganie przez otoczenie zewnêtrzne. Rok 2003 w budownictwie mo e i by³by lepszy od poprzedniego, gdyby nie d³uga UTEX - Mieszalnia spoiw. i mroÿna zima. Te z materia³ów budowlanych, których nie sprzeda³o siê w ci¹gu trzech pierwszych miesiêcy, ju nie bêd¹ sprzedane i wykorzystane w tym roku. W sumie wiêc pewne zwiastuny o ywienia obserwujemy, ale to nie jest jeszcze to, na co wszyscy czekamy. Kiedy zastanawiam siê nad perspektywami budownictwa w roku przyst¹pienia Polski do Unii Europejskiej, na plan pierwszy wysuwa siê pytanie: W jakim stopniu powszechne wprowadzenie 22-procentowego VAT-u w budownictwie i przemyœle materia³ów budowlanych mo e wp³yn¹æ na kondycjê polskich firm, zw³aszcza w starciu konkurencyjnym z przedsiêbiorstwami unijnymi? OdpowiedŸ na nie jest w zasadzie ³atwa. Wiele firm dzia³aj¹cych w bran y budowlanej jest w trudnej sytuacji finansowej, ma k³opoty z zachowanie p³ynnoœci p³atniczej. Terminy regulowania faktur dochodz¹ do 120 dni. Widaæ wyraÿnie, ze kapita³u obrotowego po prostu nadal brak. Je eli zostanie wprowadzony 22- procentowy podatek VAT, to oczywistym siê stanie, e zapotrzebowanie na ten kapita³ bêdzie jeszcze wiêksze. Bran a ma k³opoty ze zdobywaniem kredytów, a bêdzie z tym jeszcze gorzej. Ta kwestia dotyczy zw³aszcza firm produkuj¹cych materia³y budowlane. Z du ym prawdopodobieñstwem zatem mo na za³o yæ, e wprowadzenie 22- procentowego VAT-u nie przyczyni siê do znacz¹cego wzrostu produkcji materia³ów niezbêdnych w budownictwie. Inne zagro enie, które zmniejszy zapotrzebowanie na materia³y budowlane, wyst¹pi w przypadku, kiedy koñcowy odbiorca nie bêdzie p³atnikiem VAT. Wiele osób fizycznych, które nie prowadz¹ dzia³alnoœci gospodarczej, a wiêc na przyk³ad tych, którzy buduj¹ domy jednorodzinne lub remontuj¹ mieszkania, po prostu nie bêdzie na to staæ, bowiem wzrost ceny towaru, czy us³ugi o ró nicê pomiêdzy VAT- em 7, a 22- procentowym, zmieni wszystkie kalkulacje. Budownictwo zdro- eje o 15 procent. To bêdzie mimo wszystko szok, który na pewno spowoduje w pierwszym okresie zastój w œrodowisku prywatnych inwestorów, nie bêd¹cych p³atnikami VAT. Wzrostu VAT paradoksalnie nie nale y wi¹zaæ ze zmian¹ konkurencyjnych zdolnoœci polskich firm budowlanych lub przemys³u materia³ów budowlanych, poniewa VAT bêdzie identyczny dla firm unijnych i polskich. Oczywiœcie mo e siê okazaæ, e op³acalnym bêdzie sprowadzanie materia³ów budowlanych z krajów, gdzie VAT jest ni szy, ale s¹dziæ te nale y, e polski parlament zadba o odpowiednie zapory. Konkurowanie to nie jedyne zjawisko wystêpuj¹ce na rynku. Odrêbnym pytaniem jest kwestia gotowoœci polskich firm do konkurencji, ale i wspó³pracy z partnerami unijnymi. Oczywiœcie wi¹ e siê to z osi¹ganiem przez polskie przedsiêbiorstwa standardów jakoœciowych, na przyk³ad w zakresie ochrony œrodowiska. Od lat zagraniczne podmioty oferuj¹ce materia³y budowlane ta dziedzina jest mi najbli sza ze wzglêdu na firmê UTEX, któr¹ kierujê s¹ obecne na naszym rynku. Jak widaæ nie przegraliœmy i nie przegrywamy tego starcia, mimo dotkliwego braku kapita³u obrotowego, o czym ju wspomina³em wczeœniej. Wchodz¹c na rynek polski firmy zachodnie korzystaj¹ z ró nych form dokapitalizowania w krajach swego pochodzenia, a to zwiêksza ich przewagê nad nami. Przejawia siê to wrêcz w stosowaniu dumpingu, za którym musimy nad¹ yæ. Mo na podejrzewaæ, e podmioty zagraniczne po prostu czyszcz¹ rynek, poprzez przejmowanie naszych firm, albo powodowanie ich upad³oœci. Kiedy proces ten dobiegnie koñca rynek wróci do stanu normalnoœci, ale ju bez nas, a ceny skocz¹ do góry. To czarny scenariusz, ale ca³kiem prawdopodobny, bo silni mog¹ sobie pozwoliæ na d³ugotrwa³e ponoszenie strat, maj¹c pewnoœæ, e i tak, po oczyszczeniu rynku z konkurencji, z nawi¹zk¹ sobie te straty powetuj¹. Ratunkiem dla przedsiêbiorstw wytwarzaj¹cych materia³y budowlane, mo e byæ dywersyfikowanie dzia³alnoœci lub wi¹zanie jej z wymogami proekologicznymi, ale to ju zupe³nie inna kwestia, do której mam nadziejê jeszcze kiedyœ powróciæ na tych ³amach. Na razie z niecierpliwoœci¹ i niepokojem budownictwo wita ka dy tydzieñ i miesi¹c przybli aj¹cy nas do cz³onkostwa w Unii Europejskiej. ywiê jednak nadziejê, e dynamizm, przedsiêbiorczoœæ i pomys³owoœæ rodzimych przedsiêbiorców i skutecznoœæ polityków odsun¹ na plan dalszy realizacjê czarnych scenariuszy, czego i sobie yczê. Andrzej Szo³tysek Autor jest Prezesem Zarz¹du Przedsiêbiorstwa Produkcyjno-Handlowego Sp. z o. o. w Rybniku, które oprócz wytwarzania szerokiej gamy materia³ów budowlanych, zajmuje siê utylizacj¹ odpadów energetycznych, dziedzin¹, w której jest jedn¹ z najwiêkszych i najlepszych firm w Polsce. W sferze tej zbyt silnej konkurencji obecnie nie ma, a perspektywy s¹ obiecuj¹ce. PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 7

8 Euroregiony 27.qxd :37 Page 8 AKADEMIA EUROPEJSKA: Pokonywanie przeszkód mentalnych Z prof. dr hab. Jerzym Koplem - Rektorem Wy szej Szko³y Zarz¹dzania i Marketingu w Sosnowcu rozmawia Jacek Broszkiewicz Nasza rozmowa odbywa siê tu po inauguracji roku akademickiego 2003/2004. Rok przysz³y bêdzie, jak nale y s¹dziæ, prze³omowym w ca³ej historii Polski 1 maja nasz kraj ma wst¹piæ do Unii Europejskiej. Im bli ej tej daty, tym wiêcej ludzi jest zaanga owanych w przygotowania do obecnoœci Polski w zjednoczonej Europie. W tych dniach a milion 800 tysiêcy studentów podjê³o naukê na ró nego rodzaju studiach to rekordowa liczba. O czym œwiadczy ten niespotykany ruch w mrowisku edukacyjnym? Gdybym chcia³ odpowiedzieæ na to pytanie bardzo zwiêÿle powiedzia³bym, ze nie tylko wybitni uczeni z ca³ego œwiata stawiaj¹ jako podstawowy problem pocz¹tku XXI wieku kwestie wyzwañ, jakie s¹ zwi¹zane z wy³aniaj¹c¹ siê gospodark¹ opart¹ na wiedzy. Wyczuwa to tak e i spo³eczeñstwo. Myœlê o studentach, o ich rodzicach, o ich œrodowiskach. Coraz przejrzystsz¹ jest œwiadomoœæ, e edukacja jest najlepsz¹ inwestycj¹ dla rodzin oraz samej m³odzie y. Nie ulega w¹tpliwoœci, e to, co na ogó³ rozwa a siê w kategorii wyzwañ stoj¹cych przed organizacjami, które musz¹ znaleÿæ swoje miejsce na konkurencyjnym rynku i przyt³aczaj¹cej wrêcz dynamiki zmian w jakiœ sposób dotyczy poszczególnych osób, zw³aszcza ludzi m³odych. Wypierana jest z rynku pracy prosta si³a robocza. Nie tak ³atwo daje siê wypieraæ, by wspomnieæ niedawne pochody górników ze,,sztylami na Warszawê. To prawda. Ten proces jest i byæ mo e bêdzie jeszcze bardziej dramatyczny. A skoro tak, to ten dramatyzm dotyczy sytuacji m³odych ludzi, ich rodzin. To on sprawia, e jest taki napór na uczelnie wy sze, e wykszta³cenie oznacza byæ albo nie byæ. Nie trzeba byæ profesorem, by wyczuæ ducha zmian i sk¹d wiatr powieje. Widaæ to zw³aszcza w Sosnowcu mieœcie, które w minionym pó³wieczu wspaniale siê rozwija³o, a ostatnio podupada gospodarczo w wyniku wstrz¹saj¹cej restrukturyzacji, ma wysokie, 22 procentowe bezrobocie. Czy jedynym lekiem na te bol¹czki nie tylko w skali miasta, ale regionu i kraju, istotnie mo e byæ edukacja? Nie potrafiê zagwarantowaæ, e bêdzie to lek, który wyleczy wszystkie choroby. Nie widzê natomiast leku lepszego ni edukacja. Globalizacja, procesy zwi¹zane z przechodzeniem do gospodarki opartej na wiedzy to wyzwania stoj¹ce przed organizacjami, firmami biznesowymi, m³odymi ludÿmi. S¹ to jednak tak e wyzwania pojawiaj¹ce siê przed miastami, regionami, pañstwami. Nie jest przypadkiem, e mówi siê o organizacjach, miastach, regionach ucz¹cych siê, organizacjach inteligentnych itp. Otó kapita³ intelektualny, który obecnie jest kapita³em najwa niejszym, liczy siê nie tylko w dzia³alnoœci organizacji i decyduje o tym, czy ta organizacja sprosta konkurencji. Ten kapita³ równie dobrze zawa- y na pomyœlnoœci, lub nie daj Bo e, klêsce poszczególnych miast i regionów. Te organizmy musz¹ byæ sprawnie zarz¹dzane, a wiêc dysponowaæ sprawn¹ administracj¹. Wy sza Szko³a Zarz¹dzania i Marketingu w Sosnowcu, jako jedyna uczelnia w regionie posiada certyfikat Pañstwowej Komisji Akredytacyjnej na kszta³cenie specjalistów w³aœnie w dziedzinie administracji: gospodarczej, pañstwowej i samorz¹dowej. Czy oznacza to, e mury uczelni opuszczaj¹ urzêdnicy nowej generacji, ludzie administracji oœwieconej, która jest zaprzeczeniem biurokracji i mitrêgi urzêdniczej? Po raz kolejny trudno mi powiedzieæ, czy tak jest. Ze swej strony robimy wszystko, by byli to ludzie jak pan powiedzia³ nowej generacji. Zatrudniamy kadrê naukowo-dydaktyczn¹ o najwy szych kwalifikacjach. Nie ograniczamy siê w naszej dzia³alnoœci edukacyjnej tylko do realizowania wytyczonego programu zajêæ. Konsekwentnie stawiamy na poszerzanie horyzontów studentów, na kszta³towanie nowoczesnego spojrzenia na œwiat, organizuj¹c w ramach programu Humanitas cykliczne spotkania z najwybitniejszymi postaciami œrodowisk naukowych, politycznych, dziennikarskich. W ramach program Praxis odbywaj¹ siê spotkania z praktykami ycia gospodarczego i spo³ecznego. Studenci maj¹ dodatkowe, fakultatywne zajêcia, rozszerzaj¹ce ich zainteresowania w zakresie poszczególnych przedmiotów w³aœnie w kontekœcie europejskim i globalizacyjnym. Mo na zatem stwierdziæ, e uczelnia zalicza siê do europejskiej rodziny edukacyjnej? Wiedza i materia Wiedza i materia w jednej auli (pierwszy z lewej w I rzêdzie - prezydent Sosnowca K. Górski). Istotnych celów nie osi¹ga siê byle jakim wysi³kiem. Trzeba wykazaæ siê pokor¹ wobec wiedzy jako wartoœci szczególnie cennej i w³o- yæ w jej zdobycie spory trud. powiedzia³ prof. dr Jerzy Kopel, rektor Wy szej Szko³y Zarz¹dzania i Marketingu w Sosnowcu, podczas niedawnej inauguracji nowego roku akademickiego. Dzisiaj nie istnieje problem dostêpu do informacji, s¹ natomiast k³opoty z jej selekcj¹ i interpretacj¹. Informacja ponadto bardzo szybko siê starzeje. Kilka lat temu w sieci internetowej by³o 550 mld stron, a od tej pory codziennie przybywa w niej 7,5 mln nowych. W pierwszej kolejnoœci wiêc podczas studiów trzeba wykszta³ciæ zdolnoœæ do ustawicznego uczenia siê. doda³ rektor uczelni. Sosnowiecka szko³a stawia na wszechstronne kszta³cenie swoich s³uchaczy. W Europie Zachodniej nikogo nie dziwi fakt, e student fizyki jest uczestnikiem wyk³adów z historii malarstwa, a m³ody filolog biegnie na wyk³ad z astronomii. Podobne nauczanie bowiem, niemal e holistyczne, wykszta³ca w m³odym cz³owieku postawê kreatywnoœci wobec œwiata. A taki pracownik otwarty na nowoœci, potrafi¹cy ci¹gle siê dokszta³caæ i maj¹cy szerokie horyzonty zawsze jest mile widziany przez pracodawcê. Tymczasem, jak us³yszeli uczestnicy inauguracji roku akademickiego w sosnowieckiej uczelni, czêsto bywa, i absolwenci studiów wy szych wykazuj¹ po zdobyciu dyplomu znamiona wyuczonej bezradnoœci. Dlatego te Wy sza Szko³a Zarz¹dzania i Marketingu w stolicy Zag³êbia D¹browskiego stawia na partnerski dialog miêdzy uczonymi i ucz¹cymi siê, a tak e na du ¹ inicjatywê w³asn¹ s³uchaczy. W tym roku akademickim uczelni przyby³o prawie 1200 nowych studentów, ogó³em zaœ zdobywa w niej wiedzê 3480 osób. Uroczystego aktu immatrykulacji dokona³ dr Grzegorz aszczyca, dziekan szko³y. Jej kanclerz natomiast mgr Aleksander Dudek przedstawi³ zgromadzonym goœciom k³opoty uczelni zwi¹zane z planami rozwoju jej bazy lokalowej. S¹siedztwo Sosnowieckiej Spó³dzielni Mieszkaniowej znacznie bowiem ich realizacjê utrudnia. Samorz¹d miasta podejmuje dzia³ania zmierzaj¹ce do tego, i by liczba studentów w mieœcie wzros³a czterokrotnie. Dlatego te jak najszybciej postaramy siê STRONA 8 EUROREGIONY - POLSKA PAŸDZIERNIK 2003

9 Euroregiony 27.qxd :46 Page 9 WY SZA SZKO A ZARZ DZANIA I MARKETINGU W SOSNOWCU Jako pierwsi w regionie uruchomiliœmy specjalnoœæ europeistyka. Powody by³y oczywiste: Coraz bli sza i realniejsza stawa³a siê perspektywa naszego cz³onkostwa w Unii Europejskiej. Jasne zatem by³o, e Polska musi dysponowaæ wysokiej klasy specjalistami, którzy jeœli ju nie wprowadz¹ nas do UE, to umo liwi¹ póÿniej spo³eczeñstwu godne i dostatnie w niej ycie. Mamy bogate kontakty z uczelniami w Europie Zachodniej, zw³aszcza z Zeppelin Universitat w Friedrichshafen w Niemczech, z któr¹ to uczelni¹ wspó³pracujemy na razie naukowo, a ju nied³ugo rozwiniemy wymianê naukowców i studentów. W listopadzie na wspólnej konferencji naukowej we Friedrichshafen poruszaæ bêdziemy kwestie zwi¹zane z integracj¹ europejsk¹ i wzajemn¹ wspó³prac¹ w pozyskiwaniu funduszy z Unii Europejskiej na realizacjê zadañ wynikaj¹cych z VI Programu Ramowego UE, dotycz¹cego m. in. edukacji, innowacji i badañ naukowych. Europejskoœæ polega tak e na bardzo praktycznej wspó³pracy z Europejczykami. Zajêcia prowadzi u nas mened er z koncernu Volkswagena z Wolfsburga, cykl wyk³adów poprowadzi prof. Jan Stêpniewski z Uniwersytetu Paris XIII. To w³aœnie takie formy zbli aj¹ nas do standardów, procedur, sposobu myœlenia i pojmowania rzeczywistoœci, obowi¹zuj¹cych w UE. Dotyczy to tak e przenoszenia na nasz grunt najnowszych technik zarz¹dzania. Mam tu na myœli na przyk³ad tak fascynuj¹cy przedmiot jak zarz¹dzanie projektem. Wspó³czesny biznes i instytucje ycia publicznego w coraz wiêkszym stopniu swoje przedsiêwziêcia i zadania bêd¹ musia³y realizowaæ w³aœnie w formie konkretnych projektów. Niekiedy szalenie skomplikowanych, wymagaj¹cych wyrafinowanego zarz¹dzania. Œwiat staje na g³owie. Najpierw projekt a potem dopiero firma, czy te konglomerat firm do jego realizacji. To siê wi¹ e z porzuceniem etatyzacji w dzia³alnoœci wytwórczej, us³ugowej, czy jakiejkolwiek innej. Jedna trzecia Amerykanów ju tak pracuje. To s¹ dziesi¹tki milionów ludzi, którym od dzieciñstwa wpajano sk³onnoœæ do przemieszczania siê w poszukiwaniu zajêcia. USA ju wesz³y w gospodarkê opart¹ na wiedzy st¹d te ogromne migracje ludzi anga owanych do poszczególnych projektów na ca³ym œwiecie. Staramy siê przygotowywaæ naszych studentów do myœlenia w takich kategoriach, ale jest to zadanie bardzo trudne. Co prawda, ka dy student naszej uczelni przechodzi cykl wyk³adów dotycz¹cych procesów globalnych, ale nie ka dy jest mentalnie gotów do przyjêcia sposobu myœlenia oferowanego w ich trakcie. To nie jest kwestia intelektu, czy zdolnoœci, ale wychowania, nawyków myœlenia, stereotypów, presji œrodowiska itp. Na tym polu mamy wiele przeszkód do pokonania. Nadal nad spor¹ czêœci¹ m³odzie y, i to na studiach dziennych, ci¹ y odium niezrozumienia czemu ma s³u yæ wykszta³cenie. Wielu studentów s³ysz¹c o procesach globalizacyjnych, zmianach na rynku pracy, nie odnosi tych informacji do siebie osobiœcie. Wcale niema³a czêœæ studiuje dla papierka, Wyk³adu prof. Dietla s³uchano z zapartym tchem. wspólnie rozwi¹zaæ k³opoty uczelni. Intensywnie poszukujemy inwestorów, którzy tej gromadzie wykszta³conych ludzi zapewni¹ w naszym mieœcie miejsca pracy. zadeklarowa³ Kazimierz Górski, prezydent Sosnowca. Wyk³ad inauguracyjny wyg³osi³ prof. zw. dr hab. Jerzy Dietl, prezes Fundacji Edukacyjnej Przedsiêbiorczoœci w odzi, która sta³a siê fundatorem czterech stypendiów dla najlepszych studentek. W ci¹gu 13 lat istnienia Fundacja ufundowa³a ³¹cznie 25 tysiêcy rozmaitych stypendiów, nie tylko dla s³uchaczy szkó³ wy szych w Polsce, ale równie m. in. dla uzdolnionych dzieci z terenów popegeerowskich. Prof. Dietl w swoim inauguracyjnym wyst¹pieniu mówi³ o zasadach przedsiêbiorczoœci i wymaganiach stawianych przedsiêbiorcy w warunkach wspó³czesnego rynku. (ewka) nie widzi sprzê enia zwrotnego pomiêdzy swoim wykszta³ceniem a przysz³oœci¹, jak¹ ono mo e wykreowaæ. Po dwóch, trzech rozmowach, kiedy nie widzimy oznak porzucenia tej swoistej postawy inercji rezygnujemy z takich studentów i egnamy siê z nimi. Dajemy tym samym wyraÿny sygna³, czego oczekujemy od ich kolegów. Taki stosunek do edukacji z ca³¹ pewnoœci¹ buduje rangê uczelni i jej poziom. Na szczêœcie, by nawi¹zaæ do stwierdzeñ z pocz¹tku naszej rozmowy, roœnie odsetek studentów, którzy doskonale wiedz¹ po co studiuj¹ i co im te studia mog¹ daæ. Dziêkujê za rozmowê. Aleksander Dudek Za³o yciel i Kanclerz Wy szej Szko³y Zarz¹dzania i Marketingu w Sosnowcu: Boli mnie, e uczelnia kszta³c¹ca kadry specjalistów nowego typu dla potrzeb administracji tak e samorz¹dowej, napotyka na przeszkody ograniczaj¹ce jej rozwój, stawiane przed niektórych pracowników w³aœnie tej e administracji samorz¹dowej Sosnowca. Jesteœmy jedyn¹ uczelni¹ wy sz¹ maj¹c¹ siedzibê w tym ponad 200-tysiêcznym mieœcie. Na w³asnym przyk³adzie odczuwamy, jakie przykre nastêpstwa i nieuzasadnione logicznie decyzje mo e przynieœæ z³e zarz¹dzanie i nieprzejrzyste motywy dzia³ania administracji, czy te aparatu w³adzy samorz¹dowej. Uczelnia cieszy siê coraz wiêksz¹ renom¹, przybywa nam studentów, którzy nie maj¹ siê ju gdzie pomieœciæ. Rocznie na wynajem sali wyk³adowych w mieœcie wydajemy oko³o 200 tysiêcy z³otych. Nic wiêc Stan zawieszenia dziwnego, e chcemy zbudowaæ campus z prawdziwego zdarzenia, poszerzyæ nasz¹ bazê o budynek dla potrzeb nowego wydzia³u, akademik, obiekty administracyjne i bazê sportowo-rekreacyjn¹ (hala sportowa, basen, klub studencki, ogród botaniczny) oraz parking. Na inwestycjê tê chcemy przeznaczyæ 100 milionów z³otych. Niestety, na terenach, które pragniemy pozyskaæ od miasta, w bliskim s¹siedztwie uczelni wybudowano ju drogê, ma stan¹æ ekskluzywny blok mieszkalny, a Sosnowiecka Spó³dzielnia Mieszkaniowa na gruntach wieczyœcie przez siebie u ytkowanym postawi³a szeregi gara y, które obecnie usi³uje sprzedawaæ po 19 tysiêcy za jeden.. Wszystko to dzieje siê bez naszej zgody i niestety za przyzwoleniem odpowiednich przedstawicieli w³adz miasta. Na ka dym kroku spotykamy siê z biurokratyczn¹ opiesza³oœci¹, podczas gdy sprawy naszego oponenta SSM s¹ za³atwiane b³yskawicznie. Nie potrafimy poj¹æ dlaczego niektórzy urzêdnicy nie widz¹ w rozwoju uczelni interesu publicznego, interesu dla miasta i regionu. To kolejny dowód na niski poziom kadr samorz¹dowych, których misj¹ powinno byæ wywa- anie racji stron i wybór tych opcji, które s¹ najkorzystniejsze dla spo³ecznoœci lokalnej. Jest oczywiste, e w jej interesie nie jest bezprawne przekazywanie atrakcyjnych terenów wokó³ uczelni pod budowê gara y lub bloku, który zapewne bêdzie oferowa³ bardzo drogie stancje naszym studentom. Mam nadziejê, e nasz protest znajduj¹cy siê obecnie w Kolegium Odwo³awczym przy Urzêdzie Marsza³kowskim zostanie uwzglêdniony, a b³êdne decyzje skorygowane. I jeszcze jedno. Nad szkolnictwem niepañstwowym ci¹ y stereotyp, ka ¹cy myœleæ, e jest ono kur¹ znosz¹c¹ z³ote jajka i przynosz¹ca za³o ycielom takich uczelni krociowe zyski. Jako za³o- yciel uczelni zaanga owa³em w jej utworzenie maj¹tek rodzinny. Zafundowa³em miastu szko³ê wy sz¹. Jednak nie jestem jej w³aœcicielem, a placówka ma status non profit, czyli nie przynosi zysków. Wszystkie pozyskane, czy wygenerowane przez ni¹ œrodki kierowane s¹ na pokrycie kosztów dzia³alnoœci, op³acenie kadry oraz na inwestycje. To tytu³em wyjaœnienia, które jak s¹dzê rozwieje mity, którymi karmi siê ludzi, i co do których prawdziwoœci przekonane s¹ osoby piastuj¹ce wysokie funkcje ze spo³ecznego mandatu. Wiara w mity nie mo e byæ usprawiedliwieniem dla podejmowania z³ych, nietrafionych z punktu widzenia spo³ecznego interesu, decyzji. Studenci protestuja przeciwko budowie gara y. PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 9

10 Euroregiony 27.qxd :12 Page 10 PERSPEKTYWY POLSKIEJ GOSPODARKI (1) Wzrost i ciêcia Hausnera Nie ulega w¹tpliwoœci, e sytuacja gospodarcza Polski jest w dalszym ci¹gu trudna i d³ugo jeszcze bêdzie taka, mimo e mamy do czynienia z wyraÿnymi ju oznakami o ywienia gospodarczego. Uwa am, e obserwuj¹c proces wychodzenia kraju z k³opotów gospodarczych warto te zwróciæ uwagê tak na zachowywanie siê naszego spo³eczeñstwa w obecnej sytuacji, jak i na rolê, jak¹ w tworzeniu atmosfery sprzyjaj¹cej mobilizacji spo³ecznej wokó³ spraw gospodarczych odgrywaj¹ media. W tym zakresie poczyni³em szereg obserwacji, które sk³oni³y mnie do raczej smutnych refleksji. Od d³u szego ju czasu trwa festiwal medialnych wypowiedzi komentatorów na temat stanu polskiej gospodarki i jej perspektyw. Wypowiedzi maj¹ charakter czarno-bia³y z dominacj¹ czerni. Tymczasem: * GUS od kilku miesiêcy informuje o systematycznie poprawiaj¹cej siê sytuacji w polskiej gospodarce. Polski wskaÿnik wzrostu PKB w II kwartale wyniós³ 3,8 proc. i by³ najwy szy w naszym regionie Europy. Dynamicznie rós³ eksport i mala³ deficyt wymiany handlowej z zagranic¹, ros³a te konsumpcja. Inflacja utrzyma³a siê na znacznie ni szym poziomie, ni jeszcze nie tak dawne prognozowa³a RPP... * presti owa w œwiecie Agencja Moody s poinformowa- ³a, e utrzymuje dla Polski jej dotychczasowy, dobry rating, * nasz kraj zaj¹³ wysokie czwarte miejsce (!) w rankingu organizowanym przez równie presti ow¹ AT Kearney. Jest on oparty o wynikowe opinie prezesów, dyrektorów finansowych i innych przedstawicieli kadry kierowniczej firm ze œwiatowej listy Global Na tej liœcie uszeregowano œwiatowe kraje wed³ug tzw. wskaÿnika zaufania do bezpoœrednich inwestycji zagranicznych w danym kraju. Okazuje siê, e te informacje prawie wcale nie maj¹ wp³ywu na masow¹ opiniê Polaków o stanie krajowej gospodarki. Mo na nawet powiedzieæ, e mimo coraz lepszych wyników uzyskiwanych w ostatnich kwarta- ³ach, w dalszym ci¹gu systematycznie pogarsza³a siê w œwiadomoœci spo³ecznej opinia o naszej gospodarce! Potwierdza siê stara prawda, e: * w sprawach gospodarczych myœlimy przede wszystkim w³asnym portfelem, * reagujemy w pierwszej kolejnoœci na zmiany w mo - liwoœciach zaspokojenia w³asnych potrzeb, * interesuje nas w³asne bezpieczeñstwo (w tym stabilnoœæ zatrudnienia, gwarancje dot. opieki zdrowotnej, zabezpieczenia emerytalne). To jest normalne, z tym zawsze nale y siê liczyæ. Taki te sposób reagowania powinni uwzglêdniaæ w swoich politycznych kalkulacjach ci, którzy rz¹dz¹ polska gospodark¹. Pozostaj¹ jednak pytania: czy mamy siê z tak¹ sytuacj¹ godziæ i czy nie powinniœmy dzia³aæ na rzecz wzrostu spo³ecznej œwiadomoœci w sprawach gospodarczych? Jeszcze sporo czasu up³ynie, zanim te pozytywne dziœ tendencje i zapowiedzi lepszych czasów w naszej gospodarce umocni¹ siê i utrwal¹ tak, by nasze spo³eczeñstwo odczu³o wyraÿne i trwa³e polepszenie siê sytuacji we w³asnych domach. Czeka nas jednak wiele wysi³ku, a i obecne czasy wymagaæ bêd¹ wytrwa³oœci. Doœwiadczenie pokazuje, e szanse chorego zdecydowanie rosn¹, gdy on sam bardzo chce pokonaæ powa n¹ chorobê, ma zaufanie do lekarzy oraz postawionej przez nich diagnozy i wierzy w sukces stosowanej terapii. Widzimy te czêsto, jak trac¹ swoje szanse sportowcy, którzy wychodz¹c na boisko nie maj¹ w sobie wiary w mo liwoœæ zwyciêstwa. Polska gospodarka jest powa nie chora, jednak s¹ namacalne dowody na to, e ma szanse wróciæ do zdrowia. Ale do pe³nego wyzdrowienia jeszcze d³uga droga, d³u sza ni to prognozuj¹ politycy. Dziœ potrzebna nam jest ogólnospo³eczna atmosfera prosukcesowa sprzyjaj¹ca wyzwalaniu rezerw i mo - liwoœci gospodarczych. Jednak, by nie sta³a siê kolejn¹ propagand¹ nieistniej¹cych sukcesów musi byæ budowana na: * realnej, ch³odnej ocenie rzeczywistego stanu i mo - liwoœci naszej gospodarki, oraz dzia³aj¹cych w niej mechanizmów, * sensownych i realizowalnych planach, * spo³ecznym zaufaniu do tych, którzy procesami gospodarczymi kieruj¹, * trwa³ym ogólnospo³ecznym zaanga owaniu w to, co robimy. Z drugiej strony jest oczywiste, e nasza przysz³oœæ zale y od skutków wzajemnego na³o enia siê œwiatowych procesów gospodarczych i rezultatów zbiorowej pracy ca³ego spo³eczeñstwa. Na ten pierwszy czynnik mamy raczej ograniczony wp³yw, lecz drugi zale y ju od nas, zale y od naszej m¹droœci przy wyznaczaniu celów, priorytetów i jakoœci wypracowywanych rozwi¹zañ oraz od naszej konsekwencji po³¹czonej z profesjonalizmem w realizacji. Dziœ w dyskusjach nad stanem i przysz³oœci¹ naszej gospodarki dominuj¹ dwa gor¹ce problemy: * jak podtrzymaæ obecne o ywienie gospodarcze i jak podnieœæ poziom wzrostu gospodarczego (byæ mo- e powy ej 5 proc.), * jak obni yæ obecny niebezpieczny poziom niepokojów spo³ecznych i jak pobudziæ niezbêdne, a przy tym trwa³e zaanga owanie w spo³eczeñstwie w procesy gospodarcze. Pilnym problemem na dziœ jest realizacja reformy finansów publicznych i sensowne powi¹zanie w systemie podatkowym dochodów obywateli z dochodami pañstwa. Rz¹d ju kilkakrotnie wypowiada³ siê za obni on¹ stawk¹ podatkow¹, uproszczon¹ i jednakow¹ dla wszystkich rodzajów firm. Popierali go w tym przedsiêbiorcy, a ostatnio pomys³ ten popieraj¹ tak e pracobiorcy. Jednak jak zwykle diabe³ tkwi w szczegó³ach. Tu partnerzy w negocjacjach ró ni¹ siê co do wysokoœci podatku, kwoty wolnej od opodatkowania, zwolnieñ i ulg podatkowych, minimalnego miesiêcznego wynagrodzenia, wskaÿnika wzrostu wynagrodzeñ w sferze bud etowej, sposobu opodatkowania rolników itp. Jak zwykle koñcowe rozwi¹zanie musi byæ kompromisem, do którego zawarcia niezbêdna jest w pierwszej kolejnoœci dobra wola przedstawicieli wszystkich stron i chêæ osi¹gniêcia porozumienia. Dziœ powa nym zagro eniem dla kraju jest deficyt bud etowy i niepokoj¹co rosn¹ce zad³u enie pañstwa, a na plan pierwszy wysuwa siê problem obni enia jego wydatków po³¹czony z reform¹ podatkow¹. Iskierkê nadziei roznieci³ wicepremier Hausner og³aszaj¹c swój plan redukcji wydatków bud etowych o 12 mld z³. Kwesti¹ otwart¹ jest, czy uda mu siê go wprowadziæ w ycie, bo oszczêdnoœci maj¹ siê zacz¹æ od aparatu rz¹dowego i likwidacji wielu synekur obsadzonych przez partyjnych kolegów wicepremiera. Realizacja tego pierwszego kroku bêdzie papierkiem lakmusowym oznaczaj¹cym stopieñ determinacji Hausnera w reformowaniu finansów publicznych. Jeœli mu siê on powiedzie bêdzie mia³ za sob¹ powa ny argument w domaganiu siê ciêæ w innych dziedzinach gospodarki i administracji. Zderzenie dzia³añ oszczêdnoœciowych z coraz lepszymi wynikami polskiej gospodarki mo e byæ jedynym ratunkiem przed kryzysem niektórzy mówi¹: na miarê argentyñskiego. W tych wynikach szukamy odpowiedzi na pytania dotycz¹ce jej stanu i perspektyw. Dziœ p³yn¹ z niej w wiêkszoœci sygna³y potwierdzaj¹ce o ywienie gospodarcze, chocia wci¹ brak jest pewnoœci czy jest ono trwa³e. Wed³ug GUS nasza gospodarka rozwija siê zdecydowanie szybciej ni przed rokiem. Œwiadczy o tym wzrost PKB w drugim kwartale (3,8 proc.) przy w dalszym ci¹gu niskim poziomie inflacji. Optymizm ch³odzi trudna sytuacja w rolnictwie i budownictwie oraz wysoki poziom bezrobocia. Coraz bardziej niepokoi poziom zad³u enia publicznego. Wed³ug analityków drugie pó³rocze ma byæ lepsze od pierwszego. Cdn. dr Henryk Kolka Autor jest profesorem w Wy szej Szko³e Zarz¹dzania Marketingowego i Jêzyków Obcych w Katowicach STRONA 10 EUROREGIONY - POLSKA PAŸDZIERNIK 2003

11 Euroregiony 27.qxd :05 Page 11 ZIELONA DROGA DO EUROPY Z równowa ony rozwój efektywna edukacja Ubolewam nad tym, e w Polsce prawie wcale nie istnieje tzw. reklama spo- ³eczna. T³umaczê sobie ów fakt tym, e dzisiaj spece od komunikacji spo³ecznej unikaj¹ tego narzêdzia ze wzglêdu na fatalne konotacje wynikaj¹ce z niedawnej naszej historii. Z podobnych technik korzysta³a przecie kiedyœ jedynie s³uszna partia... Skrótem myœlowym w przekazie medialnym operuje siê wiêc rzadko, zw³aszcza dla nazwania rozmaitych spo³ecznych akcji. Dotyczy to równie dzia³añ zwi¹zanych z edukacj¹ ekologiczn¹. Tymczasem jednak mamy do czynienia z ca³kiem powa nym wysi³kiem spo³ecznym ró nych instytucji, które tak z racji ustawowych zapisów, jak i w³asnych decyzji, prowadz¹ wielk¹ akcjê edukacyjn¹, zwi¹zan¹ z propagowaniem idei ochrony œrodowiska i zrównowa onego rozwoju. Gdyby ktoœ zada³ sobie trud przyjrzenia siê temu, co dzieje siê np. w szko³ach woj. œl¹skiego, to z pewnoœci¹ zauwa y³by, ile wysi³ku wk³adaj¹ nauczyciele w zachêcanie uczniów do aktywnego uczestnictwa w rozmaitych konkursach i akcjach proekologicznych. Zauwa y³by równie wielk¹ rozmaitoœæ wszelkiego rodzaju dzia³añ w tym kierunku. Drugim nurtem pracy edukacyjnej w zakresie ochrony œrodowiska s¹ te dzia³ania, które realizuj¹ organizacje pozarz¹dowe. Mój szacunek dla nich jest tym wiêkszy, e te jednostki korzystaj¹c z ró nych form dofinansowania, tak- e ze œrodków publicznych, potrafi¹ oszczêdnie, a przy tym efektywnie pracowaæ. Z³¹ robotê wykonali ci, którzy dzia³aj¹c w organizacjach pozarz¹dowych dopuœcili siê nieuczciwoœci w swoich zachowaniach, stoj¹cych nieraz na pograniczu sfery kryminalnej, bowiem cieñ pad³ na wszystkim, ale trzeba pamiêtaæ o tym, i jest to margines, a uogólnianie nie powinno mieæ miejsca. Dodam jeszcze, e organizacje pozarz¹dowe bardzo urozmaicaj¹ paletê œrodków u ywanych w celach edukacji proekologicznej, poniewa nie s¹ one zwi¹zane np. programami dydaktycznymi, które z kolei realizuj¹ szko³y. Trzeba przyznaæ, e oprócz form nieco skostnia³ych, ale jednak kupowanych przez odbiorców, mamy mo liwoœæ uczestniczenia np. w ekologicznych happeningach, które ci¹gle s¹ w Polsce nowoœci¹. Moj¹ uwagê zwraca jednak fakt, e niestandardowe sposoby przekazywania treœci wymagaj¹ nieraz u ycia form ekstremalnych, które, bywa wywo³uj¹ reakcjê odwrotn¹ do zamierzonej. Czasem bowiem nowatorstwo jest tak daleko posuniête, e zniechêca odbiorców. Trzeba wiêc znaleÿæ z³oty œrodek. S³aboœci¹ polskiej edukacji ekologicznej jest, jak to nazywam wszystkoizm. Czêsto nie wybieramy jednego zagadnienia czy tematu, ale staramy siê powiedzieæ wszystko od razu. To b³¹d, gdy ten, do którego adresujemy nasze s³owa, zaczyna siê gubiæ i traci z oczu g³ówny w¹tek. Tymczasem wybranie dwóch-trzech zagadnieñ na jeden rok, przy ró nicowaniu form przekazu, znacznie wspomaga tzw. atak informacyjny i przynosi lepsze efekty. W Polsce istnieje kilkadziesi¹t, jeœli nie kilkaset ekologicznych organizacji pozarz¹dowych, w tym zieloni, pó³zieloni i ca³kiem zieloni, a tak e bogactwo typów od zupe³nej egzotyki, poprzez powagê i g³êbok¹ kontemplacjê, na artach skoñczywszy. Uwa am, e nic w tym z³ego, tak w³aœnie musi byæ. Ró ni s¹ bowiem odbiorcy, inaczej myœl¹, inaczej reaguj¹, inne argumenty do nich trafiaj¹. Wojewódzki Fundusz Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach w tym roku wyda ³¹cznie na edukacjê proekologiczn¹ kwotê ok. 5 mln z³ (panie prezesie, proszê sprawdziæ tê kwotê!), z której w³aœnie skorzystaj¹ organizacje pozarz¹dowe, a to przecie nie wszystko, bo te jednostki s¹ wspierane tak e np. przez samorz¹dy, organizacje miêdzynarodowe, p³ynie strumieñ pieniêdzy z funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Dotacje przekazywane s¹ równie przez bud et pañstwa i ministerstwo œrodowiska. Niektórzy powiedz¹ dobrze, tych dzia³añ jest tak wiele. Czy jednak nie za wiele? Czy nie jest to mo e trwonienie pieniêdzy? Zastanowi¹ siê te na skupieniem edukacyjnych dzia³añ proekologicznych w jednym rêku, a nie w dziesi¹tkach instytucji. Uwa am, e wówczas mielibyœmy do czynienia ze swego rodzaju przedsiêbiorstwem ekologicznym, a przecie spo³eczeñstwa tak nie mo na organizowaæ. Centralizm ju mieliœmy i wszyscy wiedz¹, jakie by³y tego skutki. Edukacja ekologiczna musi zmierzaæ w dwóch kierunkach pierwszy to nauka funkcjonowania w lokalnym œrodowisku przyrodniczym, a drugi to uwzglêdnienie otoczenia, w którym yjemy, z jego uwarunkowaniami spo³ecznymi, historycznymi i kulturowymi. Oznacza to tylko, e edukacjê ow¹ trzeba realizowaæ lokalnie. Przy czym im wiêcej konkretów, tego dotkniêcia przyrody, tym lepiej. Irytuje mnie ci¹g³e narzekanie na to, e zarówno edukacji ekologicznej, jak i pieniêdzy na ni¹ jest zbyt ma³o. To taki temat dy urny, gdy brakuje innego. Tymczasem tak nie jest, dzia³ania proekologiczne s¹ permanentne, wysi³ek coraz wiêkszy i coraz wiêksze kwoty. Których nikt nie a³uje, bo te wydatki wszystkim siê op³acaj¹. Uwa am, e wbrew obiegowej opinii, poziom œwiadomoœci ekologicznej w Polsce jest wysoki, poniewa trzeba odró niæ wiedzê powszechn¹ od specjalistycznej, wymagaj¹cej studiów, czêsto interdyscyplinarnych. Nie wszyscy musz¹ mieæ tytu³ profesorski z dziedziny œrodowiska naturalnego. Te zostawmy fachowcom. Czêsto szkodzenie œrodowisku przez pojedyncze osoby nie wynika z ich braku œwiadomoœci co do samego faktu, ale z okreœlonej kultury i nawyków. Tego nie zmieni siê, niestety, z dnia na dzieñ. Widzê potrzebê promocji zasad zrównowa onego rozwoju nowego pojêcia, które wkrótce zast¹pi termin ochrona œrodowiska. Zrównowa ony rozwój zak³ada takie dzia³anie cz³owieka, które wyklucza rabunkow¹ gospodarkê zasobami naturalnymi istniej¹cymi w przyrodzie. Chodzi o to, ebyœmy przysz³ych pokoleñ nie pozbawili mo liwoœci pe³nego korzystania ze œrodowiska i jego bogactw Ÿróde³ energii i surowców. Wielka tu rola dla resortów gospodarczych, które tê filozofiê powinny wdra aæ, a dzia³ania edukacyjne musz¹ uzupe³niaæ spo³eczn¹ wiedzê w tym zakresie. Nowoczesne technologie, oszczêdzaj¹ce œrodowisko, musz¹ byæ znane kadrze mened erskiej, osobom kieruj¹cym firmami. Ich liderzy tak e s¹ adresatami wszelkich dzia³añ edukacyjnych, bo od nich zaczyna siê filozofia zrównowa onego rozwoju, maj¹ równie wp³yw na kszta³towanie postaw swoich zespo³ów. Sprawa ta ma ogromne znaczenie tak w przypadku mened erów dopiero wchodz¹cych w gospodarkê, jak i tych, którzy ju w niej funkcjonuj¹. Tu równie widzê wielkie znaczenie dzia³añ edukacyjnych, prowadzonych przez wszystkich, którzy rozumiej¹ potrzebê szanowania przyrody i jej zasobów. Wies³aw Siwczak Autor jest prezesem Zarz¹du Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 11

12 Euroregiony 27.qxd :52 Page 12 FAM-PIONKI Sp. z o. o. jest kontynuatorem istniejącej od ponad 50 lat Wytwórni Amunicji Myśliwskiej działającej w strukturze Zakładów Chemicznych PRONIT. Bazą do rozpoczęcia tej produkcji były doskonałe prochy myśliwskie nitrocelulozowe produkowane w Pionkach od 1923 roku. Proces restrukturyzacji Zakładów PRONIT spowodował w 1991r. wyodrębnienie i samodzielną działalność Spółki, która przejęła istniejący majątek produkcyjny. Linie technologiczne to w większości maszyny i urządzenia specjalistyczne wyprodukowane przez belgijską firmę LACHAUSSEE, zabezpieczające produkcję amunicji śrutowej na poziomie 30 mln sztuk w skali rocznej w trzech kalibrach: 12, 16 i 20. Produkcja amunicji oparta jest na importowanych materiałach najwyższej jakości. Do elaboracji używana jest spłonka typu W-209 produkcji włoskiej firmy MARTIGNIONI. Szeroko znany na świecie proch myśliwski SOKÓŁ jak i śrut ołowiany pochodzą od rodzimych producentów. FAM-PIONKI posiada własną komputerową stację balistyczną, gdzie sprawdzana jest jakość i parametry balistyczne amunicji gwarantujące wszelkie wymogi bezpieczeństwa i niezawodności naboi. Badania własne potwierdzane są również corocznym certyfikatem uzyskiwanym przez firmę w Centralnym Instytucie Stałego Biura C. I. P. (Permanent International Commision For the Prof od Small Arms) w Liege Belgia. Spółka sprzedaje swoje produkty do kilkunastu krajów świata. Szczególnie popularna od wielu lat jest amunicja marki FAM w krajach Półwyspu Arabskiego. Sprzedaż krajowa odbywa się głównie poprzez sieć sklepów myśliwskich związanych z producentem umowami patronackimi. Krajowe zapotrzebowanie na amunicję śrutową w 70% pokrywane jest własną produkcją gwarantując uzyskanie pełnej satysfakcji jej użytkownikom. FAM-PIONKI jest również sponsorem i współorganizatorem wielu zawodów strzeleckich zarówno w konkurencjach sportowych SKEET i TRAP jak i w wieloboju myśliwskim rozgrywanym wg reguł określonych przez Polski Związek Łowiecki. FAM-PIONKI oferuje swoim odbiorcom doskonałą amunicję sportową marki OLYMPIC z naważką śrutu 24 i 28 g do konkurencji SKEET, TRAP i DOUBLE-TRAP o prędkościach zarówno standardowych jak i wyczynowych high speed, a także o zmniejszonych parametrach prędkościowych typu light dla młodych pasjonatów strzelectwa. Dla polowań i treningów strzeleckich oferujemy amunicję myśliwska śrutową FAM z naważkami śrutu 36 i 32 g dla kalibru 12/70; 27 g dla kalibru 16/70 i 24g dla kalibru 20/70. Program produkcji obejmuje również amunicję z grubym śrutem tzw. loftka SG o średnicy 8,45 mm i SSG o średnicy 6,8 mm, a także z pociskiem kulowym w trzech wersjach: W-8; DZIK-96 oraz F-S. Oddzielną ofertę kierujemy do uprawnionych służb specjalnych mających na wyposażeniu broń gładkolufową typu pump-action kal. 12. Asortyment naboi jaki został zaprojektowany dla tych odbiorców uwzględnia specyfikę zastosowań oraz skuteczność działania. Siedzibą Spółki FAM-PIONKI jest 25-tysięczne miasto PIONKI usytuowane w centralnej Polsce -100 km na południe od Warszawy posiadające dogodne połączenia z głównymi arteriami komunikacyjnymi kraju.

13 Euroregiony 27.qxd :59 Page 13 FORUM POLSKIEJ FARMACJI: PROMOTORZY ZDROWIA Wzrastaj¹c¹ rolê farmaceutów w profilaktyce zdrowotnej, ich znaczenie w trakcie choroby pacjenta jako przewodników po skomplikowanym œwiecie chemii i biologii, dostrzegana jest w Polsce coraz powszechniej. Od kilku lat na tym polu dzia³aj¹ aptekarze zrzeszeni w Forum Polskiej Farmacji. Realizowany przez FPF program Partnerzy dla zdrowia wykorzystuje zasadnicz¹ wiedzê farmaceutów w prowadzeniu indywidualnej edukacji zdrowotnej pacjentów aptek. Placówki uczestnicz¹ce w programie s¹ swego rodzaju przychodniami promocji zdrowia, a ich celem jest rozwijanie u chorych potrzeby zadbania o siebie, umiejêtnoœci rozpoznawania zagro- eñ zdrowotnych oraz metod radzenia sobie z problemami dotycz¹cymi cia³a i ducha. Pacjenci aptek uczestnicz¹cy w ogólnopolskim konkursie Aptekarz Roku wybieraj¹ grupê tych farmaceutów, którzy w ocenie spo- ³ecznej s¹ najbardziej zaanga owani w etyczn¹ misjê apteki. Honorowy tytu³ Aptekarza roku Przyjaciela i Doradcy Pacjenta jest zwieñczeniem 12-miesiêcznej akcji. W listopadzie odbêdzie siê w Krynicy Miêdzynarodowy Kongres Promocji Zdrowia, na którym zostanie rozstrzygniêty fina³ trzeciej edycji plebiscytu pacjentów aptek. Wybrany g³osami osób odwiedzaj¹cych farmaceutów Aptekarz Roku otrzyma nagrodê w postaci 14-dniowego pobytu na farmie zdrowia w Piwnicznej. Jednak e farmaceutyczny konkurs to nie jedyna akcja, któr¹ realizuje Forum Polskiej Farmacji. Obok edukacji prozdrowotnej stowarzyszenie podejmuje dzia³ania o zwiêkszenie dostêpnoœci leków dla ludzi, których nie staæ na zakup medykamentów. S³u y temu sprzeda p³yt-cegie³ek nagrywanych wspólnie z krakowskim poet¹ i kompozytorem Paw³em Orkiszem. W 2001 roku nagrana zosta³a p³yta Aptekarskie Betlejem, z której dochód przekazano na rzecz Hospicjum w Nowym S¹czu. W lutym 2002 roku, z okazji kolejnej konferencji zwi¹zanej z Œwiatowym Dniem Chorego, nagrany zosta³ kr¹ ek Na mi³oœæ serce otworzê, z balladami Bu³ata Okud awy. Dochód ze sprzeda y tej p³yty zasili³ konto Hospicjum Œw. Brata Alberta w D¹browie Tarnowskiej. Kilka miesiêcy póÿniej Pawe³ Orkisz nagra³ swoj¹ p³ytê autorsk¹, której sprzeda wspar³a finansowo polsko-amerykañsk¹ ekspedycjê naukow¹ do Ameryki Œrodkowej. By³a ona zorganizowana przez Wydzia³ Farmacji Uniwersytetu Jagielloñskiego w Krakowie przy wspó³pracy z Duquesne University Pittsburgh USA. Celem ekspedycji by³y badania nad nowymi substancjami roœlinnymi o wysokiej aktywnoœci przeciwnowotoworowej. Wreszcie jesieni¹ roku ubieg³ego powsta³a p³yta Muzyka s³owiañskiej duszy, dochód z jej sprzeda y zosta³ przekazany na konto Stowarzyszenia Pacjentów Aptek, umo liwiaj¹c zakup leków wielu chorym bêd¹cym w trudnej sytuacji finansowej. Sezon (na) Ma³ysza Gdzieœ tam ju spad³ œnieg. To widoma oznaka pocz¹tku kolejnej edycji ma³yszomanii. Nasz specjalista od pokrzepiania serc pilnie trenuje pod opiek¹ nowej ekipy specjalistów odnowy, dietetyki i psychologii. Tylko trener zosta³ ten sam. Skoczek obiecuje jak zwykle skakaæ dobrze, a reszta dopowiada, e to wystarczy do zdobycia czwartego z kolei Pucharu Œwiata. By³by to piêkny sportowy prezent tu przed akcesj¹ Polski do Unii Europejskiej. Ma³ysz nadal paraduje w s³ynnej bejsbolówce Red Bulla, ale jego koledzy z reprezentacji maj¹ ju na nich logo rodzimej Ustronianki wytwórni wód mineralnych z Ustronia. To znak czasu kolejna polska firma zaczyna sponsorowaæ polskich sportowców. Póki co, skoczkowie pilnie trenuj¹, a w tym samym czasie trener Apoloniusz Tajner i w³aœciciel Ustronianki Micha³ Bo ek znajduj¹ chwilê czasu na lekturê Euroregionów-Polska. yczymy powodzenia w imieniu naszych Czytelników! W roku bie ¹cym dotychczasowa Konferencja Okr¹g³ego Sto³u Polskiej Farmacji zosta³a przekszta³cona w Stowarzyszenie Forum Polskiej Farmacji. Grupuje ono przedstawicieli samorz¹du aptekarskiego, Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, akademii medycznych, Stowarzyszenia Pacjentów Aptek, Stowarzyszenia Farmaceutów Katolickich Polski, Miêdzynarodowego Stowarzyszenia Waleologicznego zajmuj¹cego siê promocj¹ zdrowia, aptekarzy, lekarzy i dziennikarzy. Do udzia³u w Forum zosta³y równie zaproszone samorz¹dy lokalne, do których adresowany jest konkurs Gmina promuj¹ca zdrowie. Na prze³omie wrzeœnia i paÿdziernika Forum Polskiej Farmacji zorganizowa³o wyjazdow¹ konferencjê we W³oszech, w której uczestniczyli przedstawiciele 30 aptek zajmuj¹cych siê promocj¹ zdrowia w makroregionie po- ³udniowo-wschodnim. Tematem podstawowym Forum Italia by³y zagadnienia zwi¹zane z jakoœci¹ obs³ugi pacjentów aptek w zjednoczonej Europie. Spotkanie mia³o miejsce dok³adnie w czasie, w którym w Rzymie odbywa³ siê szczyt Unii Europejskiej obraduj¹cy nad projektem nowej konstytucji Wspólnoty. Tymczasem promotorzy zdrowia mieli mo liwoœæ zapoznania siê z doœwiadczeniami w³oskich aptekarzy z pó³wyspu Gargano dotycz¹cymi metod komunikacji z pacjentem oraz efektywnego zarz¹dzania aptek¹. Tematem specjalistycznych warsztatów by³y m. in. problemy zwi¹zane z diagnostyk¹ potrzeb pacjenta, rol¹ farmaceuty w komunikacji z chorym, formami sprzeda y, budowaniem wiêzi z pacjentem, marchandisingiem, aran acj¹ wnêtrza apteki, reklam¹ oraz informacj¹ farmaceutyczn¹. Uczestnicy warsztatów uzyskali stosowne certyfikaty. Niezwykle wa nym elementem pobytu we W³oszech by³a dla uczestników konferencji audiencja u papie a Jana Paw³a II. Waga tego spotkania sta³a siê tym wiêksza, i trzy lata temu promotorzy zdrowia podczas wizyty u Ojca Œwiêtego przekazali mu certyfikat Przyjaciel i doradca pacjenta. Wówczas to osoby zwi¹zane z Forum Polskiej Farmacji podjê³y zadanie powszechnej edukacji prozdrowotnej swoich pacjentów oraz trud pomocy ludziom cierpi¹cym. Ta ostatnia wizyta w rezydencji Jana Paw³a II sta³a siê nowym impulsem dla realizacji etycznej misji polskich aptek. (ewka) Bli ej chorego,,euroregiony W CENIE PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 13

14 Euroregiony 27.qxd :56 Page 14 POD PATRONATEM,,ER-P Dobre miejsce do ycia Jej po³o enie tu przy Nowym S¹czu sprawia, i coraz chêtniej mieszkañcy tego miasta wybieraj¹ gminê Che³miec jako swoje miejsce do ycia. Uciekaj¹c od gwaru, ha³asu, nieznoœnego tempa ycia znajduj¹ tutaj swoje siedliska. Spokój, czyste powietrze i harmonia, któr¹ zapewnia kontakt z przyrod¹ staj¹ siê magnesem sk³aniaj¹cym do porzucenia iluzorycznych korzyœci wynikaj¹cych z ycia w mieœcie. Mimo, i jesteœmy gmin¹ rolnicz¹, to ze wzglêdu na s¹siedztwo mamy charakter regionu podmiejskiego. Kurcz¹ siê tereny rolnicze, przybywa zaœ dzia³ek budowlanych, które kupuj¹ pod budowê domów mieszkañcy Nowego S¹cza, ale tak e Œl¹ska. Przybyszów jest u nas coraz wiêcej. St¹d wynika okreœlona logika dzia³añ w³adz samorz¹dowych. mówi Stanis³aw Porêba, wójt Che³mca. Gmina poszukuje i wyznacza nowe tereny nie tylko z myœl¹ o budownictwie jednorodzinnym, ale tak e maj¹c na uwadze potencjalnych inwestorów. S¹ oni tu potrzebni jak powietrze, gdy bezrobocie osi¹gnê- ³o œredni¹ 22 proc. i ka de nowe miejsce pracy jest dzisiaj na wagê czyjegoœ lepszego losu. Rynek pracy w ostatnich latach mocno siê skurczy³, np. jeden z wiêkszych pracodawców w tym rejonie Zak³ady Naprawcze Taboru Kolejowego w Nowym S¹czu o ponad 50 proc. zredukowa³y zatrudnienie. W³adze gminy wspieraj¹ wiêc przedsiêbiorców pragn¹cych w Che³mcu otworzyæ dzia³alnoœæ zwi¹zan¹ z przetwórstwem warzyw i owoców, us³ugami, a tak e wybudowaæ tu ma³e firmy przemys³owe. Powsta³a niedawno fabryka Okien Dako pozwoli³a na wyjœcie z bezrobocia kilkudziesiêciu rodzinom z gminy. Sami mieszkañcy tak e widz¹ koniecznoœæ zmiany modelu ycia. Nie bez przyczyny od paru lat spada w gminie pog³owie hodowanej trzody chlewnej i byd³a, wzrasta natomiast area³ upraw owoców agrestu, porzeczek, truskawek. Ci¹gle jednak brakuje kontrahentów do ich kupna. Jak zawsze i wszêdzie, pocz¹tki s¹ trudne. Problemem gminy s¹ niedostatki wody, zlokalizowane tutaj wsie mieszcz¹ siê bowiem na pagórkach i wzniesieniach, co utrudnia jej doprowadzenie do domowych gospodarstw. Naszym ratunkiem jest budowa wodoci¹gów. W I edycji unijnego programu SAPARD gmina skorzysta³a z jego wsparcia i wybudowa³a doprowadzenie wody dla czêœci miejscowoœci Che³miec. Koszt inwestycji wyniós³ 530 tys. z³, z czego 75 proc. pokry³y fundusze pomocowe Unii Europejskiej. Z³o yliœmy jeszcze kilka innych wniosków, tak e dotycz¹cych wodoci¹gów, które chcemy poprowadziæ w rejonie wsi: Wielog³owy, Ubiat, Klimkówka, Wielopole, D¹browa. Potrzeba na to 1,5 mln z³, bo te inwestycja jest spora, dotyczy 35 km sieci. wyjaœnia Stanis³aw Porêba i wyra a nadziejê, e starania gminy w tej kwestii wesprze Urz¹d Marsza³kowski Województwa Ma³opolskiego. Od tego, czy woda dotrze w najtrudniejsze zak¹tki gminy zale y jej atrakcyjnoœæ jako miejsca do osiedlania siê przez mieszkañców miast. Jest wiêc o co walczyæ. Jest te kim walczyæ, gdy wœród pracowników Urzêdu Gminy znalaz³ siê zespó³ potrafi¹cy znaleÿæ unijne Ÿród³a finansowania inwestycji, pokonuj¹cy administracyjne bariery zwi¹zane choæby ze sformu³owaniem wniosków do funduszy pomocowych. Liczê na to, e po akcesji Polski do Unii Europejskiej bêdziemy jeszcze lepiej korzystali ze œrodków wpisanych do funduszy strukturalnych, a nasza gmina mocno na tym skorzysta. dodaje wójt Porêba. Niezwykle istotna dla Che³mca jest równie sprawa kanalizacji. Istniej¹ ju dwie oczyszczalnie œcieków jedna w samym mieœcie o przepustowoœci 430 m szeœæ. na dobê, druga w Ma³ej Wsi 750 m szeœæ na dobê. W Narodowym Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej le y STRONA 14 EUROREGIONY - POLSKA PAŸDZIERNIK 2003

15 Euroregiony 27.qxd :51 Page 15 KONKURS GMINA PROMOTOR ZDROWIA: CHE MIEC tak e wniosek o udzielenie po yczki na preferencyjnych warunkach, która zosta³aby spo ytkowana na dalszy rozwój sieci kanalizacyjnej w gminie. Che³miec stawia na ekologiê. Nic w tym dziwnego, zwa ywszy na po³o enie gminy w przepiêknej dolinie Dunajca, gdzie zasoby przyrody s¹ szczególnie bogate i atrakcyjne. Czwarty ju rok prowadzona jest tutaj segregacja odpadów, która dziêki zaanga owaniu i zrozumieniu sprawy przez mieszkañców przebiega bardzo sprawnie. Ka dego roku gmina kupuje sadzonki drzew i odnawia tereny leœne oraz te przeznaczone do zalesienia. W obecnie konstruowanych planach zagospodarowania terenu przyjêto zasadê, i na dzia³kach budowlanych istnieje obowi¹zek zachowania 60 proc. powierzchni jako terenu biologicznie czynnego. W³adze samorz¹dowe zwracaj¹ równie uwagê na przestrzeganie warunków zrównowa onego rozwoju, w którym kszta³towanie przestrzeni urbanistycznej musi iœæ w parze z poszanowaniem otoczenia przyrodniczego. Rozwój wszelkich form dzia³alnoœci gospodarczej nie mo e naruszaæ przepisów ustawy o ochronie œrodowiska. Niestety, na swoim koncie mamy tak- e pora ki. Najbardziej chyba bolesn¹ jest fiasko budowy zak³adu utylizacji odpadów. Wyznaczyliœmy na terenie gminy oko³o 20 hektarów, gdzie z powodzeniem móg³by ten zak³ad powstaæ i nikomu nie przeszkadzaæ. Technologie tam zainstalowane mia- ³y przeciwdzia³aæ uci¹ liwoœci dla œrodowiska. Co wiêcej, œrodki na ten cel mo na stosunkowo ³atwo pozyskaæ z funduszy Unii Europejskiej, zw³aszcza e zak³ad mia³ obs³ugiwaæ prawie ca³y powiat nowos¹decki. Nie uda³o siê ze wzglêdu na protesty mieszkañców, które znalaz³y ogromne nag³oœnienie w lokalnych mediach. Sprawa jednak nie jest zamkniêta. mówi wójt Porêba. Istotnie, nie jest zamkniêta, bo teraz ka da gmina nowos¹decka stanê³a przed problemem co zrobiæ ze swoimi œmieciami? Na jego rozwi¹zanie w³adze samorz¹dowe maj¹ 6 miesiêcy. Co dalej nie wiadomo, a rzecz ca³a wygl¹da naprawdê powa nie, bo jak wiadomo UE w tej mierze stosuje bardzo rygorystyczne przepisy. Zostawiaj¹c na chwilê na boku problemy gminy warto na koniec wspomnieæ, i na turystów czekaj¹ tutaj spore atrakcje. W Che³mcu znajduj¹ siê ciekawe tereny do grzybobrania, polowañ, wêdkowania, uprawiania sportów na lotniach i paralotniach. Zajdziemy tu ciekawe szlaki turystyczne, œcie ki rowerowe, pola campingowe. Miejscowoœæ jest znakomitym punktem wypadowym w kierunku Pienin, Nowego S¹cza oraz Krynicy. Dla mi³oœników wypoczynku w siodle istnieje mo liwoœæ korzystania z tras konnych brzegami Dunajca. Przeja d ki organizuje S¹decki Klub JeŸdziecki Centaur prowadzony przez braci Wodów w Wielog³owach. Klub gwarantuje dobrze wyszkolone konie szlachetnych ras, odpowiedni sprzêt jeÿdziecki i fachowy instrukta. Ewa Grochowska MIASTO PROMOTOR ZDROWIA: GRYBÓW Na dawnym wêgierskim szlaku Najpierw trafisz na krzywy Rynek. To punkt charakterystyczny tego niewielkiego miasteczka le ¹cego na granicy Beskidu S¹deckiego i Ciê kowickiego. Ukszta³towanie ryneczku jest niezwyk³e i na pewno go zapamiêtasz wyznaczony niegdyœ na terasie obronnego zbocza, opada w kierunku rzeki Bia³ej. Okalaj¹ce go kamieniczki pochodz¹, co prawda, z XIX i pocz¹tków XX wieku, ale powstanie jednej z nich datuje siê na 1616 rok. Nic dziwnego, przecie miasto za³o y³ sam król Kazimierz Wielki. By³o to 15 maja Roku Pañskiego W akcie lokacyjnym czytamy: My, Kazimierz, z Bo ej aski król Polski, wiadomym czynimy wszem i ka demu z osobna, teraÿniejszym i przysz³ym, którym zale y aby o tym wiadomoœæ mieli, e pragn¹c po ytki królestwa pomno yæ i ubogich swoich poddanych w czasie najazdów od nieprzyjació³ zachowaæ Hankowi, mieszczaninowi s¹deckiemu, synowi Jana Bo ego, za³o yciela wsi Sio³kowa, Bia³a Ni na i Bia³a Wy na nad rzek¹ Bia³¹, polecamy poœród granic tych e wsi miasto prawem magdeburskim na 150 ³anach frankoñskich za³o yæ, a w nagrodê trudów z tem za³o eniem po³¹czonych nadajê mu wójtostwo w tym mieœcie... Takie by³y niegdysiejsze pocz¹tki miasta, które dzisiaj dobrze sobie radzi z zadaniami wspó³czesnoœci. Rozpocz¹æ trzeba od dba³oœci o zdrowie Grybowian. Odnowiony z niema³ym trudem budynek Niepublicznego Zak³adu Opieki Zdrowotnej zrobi³ ogromne wra enie na przedstawicielu unijnego programu SAPARD, który stwierdzi³, i rzadko w Europie mo na zobaczyæ tak¹ placówkê. Obrazu dope³nia fakt, i NZOZ pracuje wed³ug nowoczesnych standardów i nie s¹ mu straszne kolejne zawirowania w strukturach krajowej s³u by zdrowia. Stawiamy na rozwój kultury fizycznej mieszkañców. Uwa am bowiem, e w dzisiejszej rzeczywistoœci pracodawcy oczekuj¹ od pracowników dobrej kondycji, która przecie ma bezpoœredni wp³yw na wydajnoœæ i efekty ekonomiczne. Na zachodzie Europy wiedz¹ to ju od dawna, u nas ta œwiadomoœæ przebija siê z trudem i trzeba ca³emu procesowi pomóc. twierdzi Wojciech Œlusarczyk, burmistrz Grybowa. Jeszcze rok temu lider grybowskiego samorz¹du by³ dyrektorem Zespo³u Szkó³ Zawodowych, najstarszej tutaj placówki oœwiatowej, istniej¹cej od 1890 roku. Jego to staraniem szko- ³a wzbogaci³a siê o pe³nowymiarow¹, nowoczesn¹ halê sportowa, z której korzystaj¹ tak m³odzi mieszkañcy Grybowa, jak i okolic. Nic te dziwnego, e placówka prze ywa prawdziwe oblê enie, gdy rozpoczynaj¹ siê zapisy na nowy rok szkolny. Wœród obiektów sportowych, zlokalizowanych w mieœcie, wart zauwa enia jest równie piêkny stadion, którego pozazdroœciæ mo e niejedno du e miasto wojewódzkie. Mam nadziejê, e uda nam siê w krótkim czasie obiekt oœwietliæ i po³o yæ tartanow¹ nawierzchniê na bie ni, co jeszcze bardziej podniesie atrakcyjnoœæ stadionu. W tej inwestycji liczymy bardzo na finansowe wsparcie Urzêdu Marsza³kowskiego Województwa Ma³opolskiego. dodaje burmistrz Œlusarczyk. ci¹g dalszy na str. 16 PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 15

16 Euroregiony 27.qxd :47 Page 16 ci¹g dalszy ze str. 15 Na dawnym wêgierskim szlaku MIASTO PROMOTOR ZDROWIA: GRYBÓW W planach rozwoju kultury fizycznej mieszkañców Grybowa znajdzie siê tak e miejsce dla emerytowanych nauczycieli wychowania fizycznego, którzy bêd¹ mogli spo³ecznie prowadziæ w sportowych obiektach zajêcia dla m³odzie y. Byæ mo e i doroœli Grybowianie zainteresuj¹ siê te podobn¹ form¹ spêdzania wolnego czasu? Kto wie... Miasto le ¹ce wœród nieska onej przemys³em przyrody stawia na ochronê swoich zasobów naturalnych, które s¹ niezaprzeczalnym atutem regionu. St¹d w gabinecie burmistrza mo na dostrzec wyeksponowany certyfikat ukoñczenia z wyró nieniem cyklu szkoleñ,,rozwój infrastruktury i zarz¹dzania w dziedzinie ochrony œrodowiska i opracowania projektu,,miasto oraz,,ochrona wód dorzecza Bia³ej Tarnowskiej. Uda³o siê bowiem rozbudowaæ w mieœcie kanalizacjê,,piêtê achillesow¹ tutejszych gmin, a tak e doprowadziæ bie ¹c¹ wodê do domów. Nieprzerwanie trwa edukacja ekologiczna uczniów, którzy zdobyt¹ w szkole wiedzê przenosz¹ do swego rodzinnego œrodowiska. To skutkuje. W mieœcie skoñczy³ siê problem dzikich wysypisk œmieci, sprawnie przebiega segregacja odpadów. Mieszkañcy p³ac¹ zrycza³towan¹ stawkê za wywóz nieczystoœci, co zaaprobowali wypowiadaj¹c siê na ten temat w spo³ecznym referendum. O modernizacjê wo³a natomiast bardzo stara i archaiczna oczyszczalnia œcieków, która ma byæ zast¹piona przez nowoczesny zak³ad biologiczno-mechaniczny. Trwaj¹ poszukiwania Ÿróde³ finansowania tej inwestycji. Grybów potrafi korzystaæ z funduszy pomocowych Unii Europejskiej skierowanych do ma³ych miejscowoœci. Samorz¹d pozyska³ ju œrodki na odbudowê miejskich dróg po ostatniej powodzi, remonty kosztowa- ³y 500 tys. z³. Z programu PHARE Odbudowa 2001 uda³o siê zdobyæ œrodki na odbudowê drogi lokalnej, Bank Œwiatowy w ramach programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich wspar³ budowê kanalizacji sanitarnej w czêœci miasta. Ten sam bank pomóg³ równie w realizacji zadañ szkoleniowo-dydaktycznych dla samorz¹dowców i mieszkañców Grybowa. Sam urz¹d miasta zaœ wprowadzi³ w ubieg³ym roku System Zarz¹dzania Jakoœci¹ ISO 9001: 2001, który zosta³ pozytywnie zweryfikowany przez niezale nych audytorów w roku bie ¹cym. Grybowianie, jak wielu mieszkañców ma³ych miasteczek, utrzymuj¹ siê w wiêkszoœci z drobnego handlu prowadzonego w miejscowych sklepikach i punktach ma³ej gastronomii. Du ¹ szans¹ dla rozwoju miasta jest agroturystyka, do której organizowania zachêca grybowski samorz¹d. Dobrym uzupe³nieniem tej inicjatywy bêdzie wybudowanie, takie s¹ w ka dym razie plany, du ego kompleksu rekreacyjno-basenowego, który zachêci mieszkañców Podbeskidzia i Œl¹ska do wypoczynku weekendowego i wakacyjnego w jak e piêknej okolicy. Ju dzisiaj funkcjonuj¹ dwie trasy turystyczne: spacerowa i rowerowo-widokowa. Prowadz¹ one ³agodnymi, lesistymi grzbietami Gór Grybowskich w kierunku Jaworzyny Krynickiej, Kamiannej miejscowoœci s³ynnej z leczniczych miodów, Nowego S¹cza, Gorlic i Wysowej. Z pobliskiego Che³mu i Jaworza rozci¹gaj¹ siê piêkne widoki na kotlinê rzeki Bia³ej i Ropy. Mi³oœnikom historii i zabytków Grybów oferuje zbiory Muzeum Parafialnego mieszcz¹ce siê w modrzewiowej plebanii z 1699 roku, mo na równie podziwiaæ cenne rzeÿby ze szko³y Wita Stwosza w koœciele pw. Œw. Katarzyny, dawny Dwór Hoschów i synagogê ydowsk¹ z XIX wieku. Lucjan Drzewiecki STRONA 16 EUROREGIONY - POLSKA PAŸDZIERNIK 2003

17 Euroregiony 27.qxd :35 Page 17 GMINA PROMOTOR ZDROWIA: KAMIONKA WIELKA A ktywni gospodarze Historia tej ziemi zatrzyma³a siê i zaczê³a od nowa pewnego dnia 1947 roku, kiedy to nast¹pi³a swoista wêdrówka ludów. Dot¹d mniej lub bardziej zgodnie yli tu po s¹siedzku polscy Podgórzanie i emkowie grupa etniczna, albo jak chce wielu naród zamieszkuj¹cy tereny po obu stronach Karpat. Ich pochodzenie jedni wi¹ ¹ z fal¹ osadnictwa wo³osko-ruskiego, inni ze staro ytnym plemieniem Bia- ³ych Chorwatów, jeszcze inni z plemieniem Traków-Daków, których wymienia Herodot ju w V wieku n. e. Polskie represje wobec niedobitków Ukraiñskiej Powstañczej Armii rykoszetem uderzy³y równie w emków. Przesiedlono ich na tereny zachodnie i pó³nocne naszego kraju, zaœ tu w po³udniowej Ma³opolsce pozosta³y po nich nieliczne ju drewniane cerkwie, charakterystyczne chaty, zwane w jêzyku ³emkowskim chy- ami, niszczej¹ce cmentarze i pamiêæ mieszkañców. W gminie Kamionka Wielka do dzisiaj mo na spotkaæ œlady dawnych mieszkañców, którzy po latach odwiedzaj¹ strony swoich przodków, przynosz¹c na te ziemie dawne bogactwo swojej kultury, przede wszystkim materialnej i duchowej. Historia jest tu stale obecna, widaæ j¹ na ka dym kroku. np. le- ¹ca na terenie naszej gminy wieœ Królowa Górna do 1967 roku nazywa³a siê Królowa Ruska. W Boguszy z kolei wsi ³emkowskiej, zachowa³a siê cerkiew, któr¹ parafia rzymsko-katolicka odrestaurowa³a i zamieni³a na koœció³. W po³owie lat 90. Stowarzyszenie emków w Polsce wystêpowa³o o przywrócenie podwójnego nazewnictwa tutejszych instytucji pañstwowych, ale mieszkañcy nie zgodzili siê z tym postulatem. opowiada Kazimierz Siedlarz, wójt Kamionki Wielkiej. Dzieñ dzisiejszy mieszkañców gminy jest jednak zupe³nie inny. Na odkurzanie historii brakuje czasu wobec wyzwañ niesionych przez bie ¹c¹ chwilê. 48 proc. gminy zajmuj¹ lasy, które stanowi¹ o jej klimacie i charakterze. Wszystkie wsie zosta³y zgazyfikowane ju na prze³omie 1989/1990 roku. Od 1995 do po³owy 1997 roku trwa³a natomiast telefonizacja gminy tak, e ka dy mieszkaniec, gdy tylko wyrazi³ wolê, móg³ mieæ ³¹cznoœæ telefoniczn¹ w domu. W okresie 10 lat tutejsi gospodarze wp³acili na szeroko pojête inwestycje infrastrukturalne kwotê 1,2 mln z³, przy ³¹cznej wartoœci 10 mln z³ wszystkich gminnych przedsiêwziêæ. To pokazuje skalê zaanga owania mieszkañców w rozwój tego terenu z naciskiem podkreœla wójt Siedlarz. I chocia z tzw. inicjatyw¹ spo- ³eczn¹ jest dzisiaj gorzej, ni kiedyœ, to nadal w³adze samorz¹dowe mog¹ liczyæ na aktywnoœæ mieszkañców przy planowaniu nowych gminnych inwestycji. Bezrobocie w gminie Kamionka Wielka, podobnie jak w ca³ej Nowos¹decczyŸnie, jest wysokie. Tu siêga 20 proc. Wa - nym pracodawc¹ jest znana w ca³ej Polsce firma Konspol, hoduj¹ca drób i produkuj¹ca jego przetwory, a tak e kilkanaœcie ma³ych przedsiêbiorstw, które nieco ³agodz¹ problemy rynku pracy. Do optymizmu jednak jeszcze daleko. Unia Europejska jest dla nas du ¹ szans¹, ale niesie tak e pewne zagro enia. Ja osobiœcie obawiam siê zach³yœniêcia Wspólnot¹, po którym mo e przyjœæ rozczarowanie. I co wtedy? Znowu bêdziemy siê odbijaæ od skrajnoœci do skrajnoœci? zastanawia siê Kazimierz Siedlarz. Owe szanse, o których mówi lider gminy, to wielki szacunek tutejszych gospodarzy do ziemi oraz proekologiczne rolnictwo. Zdrowa ywnoœæ to w du ej mierze wymuszone brakiem pieniêdzy ograniczenia w stosowaniu nawozów sztucznych, ale przypadek ten okaza³ siê byæ bardzo na czasie. Super nowoczesna gospodarka rolna w krajach Unii Europejskiej da³a negatywne skutki uboczne, a bezustanne poprawianie Matki Natury obróci³o siê przeciwko cz³owiekowi. Gospodarze z Kamionki mog¹ wiêc mieæ pewnoœæ, e chêtnych do kupna ich wytworów nie zabraknie. I tak bieda mo e byæ bogactwem. Potencja³ gminy tkwi tak e w strukturze wiekowej jej mieszkañców. S¹ oni stosunkowo m³odzi osoby w wieku produkcyjnym to blisko 55 proc. na ponad wszystkich mieszkañców, zaœ w wieku przedprodukcyjnym (dzieci i m³odzie ) znajduje siê 34 proc. Gmina dysponuje idealnymi warunkami dla rozwoju gospodarstw agroturystycznych. Wszystkie miejscowoœci zlokalizowane s¹ tutaj w piêknym krajobrazie, z czystymi rzekami, potokami i strumieniami, gdzie pojawi³y siê ju raki i pstr¹gi i gdzie c.d na str. 18 PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 17

18 Euroregiony 27.qxd :38 Page 18 KAMIONKA WIELKA c.d ze str. 18 Aktywni gospodarze Siedziba Urzêdu Gminy. ingerencja cz³owieka nie skazi³a œrodowiska naturalnego. Tereny gminy stanowi¹ doskona³e zaplecze do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej. W zimie mo na skorzystaæ z wyci¹gu narciarskiego w Kamionce Wielkiej. Turyœci przybywaj¹cy do gminy nie powinni narzekaæ na gastronomiê, ani na brak bazy noclegowej. Istnieje tu ju kilkanaœcie gospodarstw agroturystycznych oferuj¹cych przybyszom atrakcje dla ducha i dla cia³a. Gdyby jeszcze gospodarze zechcieli dostrzec korzyœci ze wspólnego dzia³ania, to by³bym spokojny o rozwój zaplecza turystycznego. Ale có, wielu z nich to indywidualiœci i nie chc¹ siê zrzeszaæ. Tymczasem specjalizacja jest potrzebna tak e w agroturystyce. - wzdycha wójt Kamionki Wielkiej. Gospodarstwa, o których mowa, zlokalizowane s¹ przy trasie Nowy S¹cz Kamionka Wielka Florynka, w malowniczej okolicy nad potokami Kamionka i Królówka, z licznymi k¹pieliskami. Rozwój agroturystyki w gminie jest szans¹ na powstanie nowych miejsc pracy poza rolnictwem, którego struktura musi siê zmieniaæ i dla wielu nie bêdzie w niej miejsca. Dlatego te na cele rekreacyjne w³adze samorz¹dowe przeznaczy³y tereny inwestycyjne na pograniczu wsi Królowa Górna i Kamionka Wielka, gdzie planowane jest powstanie kompleksu wypoczynku œwi¹tecznego. Grunt o powierzchni 8 hektarów zlokalizowany jest przy orczykowym wyci¹gu narciarskim. Gmina, podobnie jak inne tereny o charakterze wiejskim le ¹ce w pobli u Nowego S¹cza, przyci¹ga coraz liczniej mieszkañców tego miasta, oraz innych regionów, którzy tu siê osiedlaj¹. Dla nich oraz dla rdzennych gospodarzy przygotowana jest bogata oferta kulturalna, realizowana przede wszystkim przez zespo³y folklorystyczne i œpiewacze. Dla wszystkich równie wydawany jest, rzecz rzadka w dzisiejszej Polsce, kwartalnik spo³eczno-kulturalny pod nazw¹ Gminne Wieœci. ZnaleŸæ tu mo na wszystko co interesuje mieszkañców, od imprez plenerowych, koncertów i przegl¹dów po sprawy tak wa ne jak bud et i priorytety inwestycyjne gminy. Redakcja pamiêta równie o najstarszych mieszkañcach regionu oddaj¹c nale ny szacunek krzepkim stulatkom. W Kamionce Wielkiej teraÿniejszoœæ splata siê z histori¹, nowoczesnoœæ z zabytkami, a wszystko to tworzy obraz wart zapamiêtania. Monika Olizarowska PROMOTORZY ZDROWIA: UZDROWISKO WYSOWA S.A. Galicyjskie Merano Znakomite i silne szczawy sodowo-chlorowcowo-bromowo- elaziste. Nadspodziewanie dobre i niezwykle skuteczne w najdotkliwszych przypadkach: blednicy, niedokrwistoœci, upoœledzonej przemianie materii, zo³zach i niemocach b³on œluzowych, sk³onnoœciach do zatkañ ywota, obrzmieniach w¹troby, zboczeniach miesi¹czkowania, w¹t³oœci organów p³ciowych, a tak e w nerwowoœci. dr Boles³aw Lutostañski, Kraków A. D Wspania³y klimat, czyste powietrze i przede wszystkim lecznicze wody mineralne oto walory Wysowej, le ¹cej w Ziemi Gorlickiej, które znane by³y w Polsce i Europie ju przed z gór¹ wiekiem. Przyje d ali tu ludzie zamo ni, jak to siê kiedyœ mawia³o,,do wód eby ratowaæ nadw¹tlone zdrowie lub po prostu odpocz¹æ. Tak jest do dzisiaj. Zmieni³y siê tylko realia, przede wszystkim ekonomiczne. Z mocy ustawy lecznictwo uzdrowiskowe stanowi integraln¹ czêœæ systemu ochrony zdrowia. Niestety, zapis ten nie generuje potrzebnych dzia³añ. Doœæ powiedzieæ, i w przysz³ym roku przewidziano w bud ecie ogólnych wydatków na system zdrowotny zaledwie 1,19 proc. na lecznictwo uzdrowiskowe. W 1998 roku przeznaczono na ten cel 4,5 proc. I tu tkwi nasz g³ówny problem. mówi Marek Maækowiak, prezes zarz¹du,,uzdrowiska Wysowa SA. Co gorsza, rozpoczêta prywatyzacja zosta³a wstrzymana tak, e zdo³ano urynkowiæ system dzia³ania tylko jednego uzdrowiska w Na³êczowie. Uzdrowiska maj¹ byæ zatem nadal finansowane z bud etu pañstwa, co z kolei grozi upad³oœci¹ wielu z nich, szczególnie tych, które pozyskaj¹ niskie kontrakty na us³ugi medyczne. Dzisiaj przecie zaledwie 15 proc. kuracjuszy to ci p³ac¹cy z w³asnej kieszeni za turnus w polskich uzdrowiskach. W takich samych zak³adach znajduj¹cych siê w sanatoryjnych miejscowoœciach krajów Unii Europejskiej pañstwo p³aci jedynie za procedury lecznicze, zaœ pacjent pokrywa tzw. koszty hotelowe pobytu. U nas lecznictwo uzdrowiskowe, jako dobro narodowe, ci¹gle znajduje siê w rêkach pañstwowych, co rodzi okreœlone i z regu³y negatywne skutki ekonomiczne. Wysowa radzi sobie nieÿle przede wszystkim dlatego, e oprócz us³ug leczniczych dysponuje równie rozlewni¹ wód mineralnych. Tak na dobr¹ sprawê to wszystkie zyski wypracowywane przez zak³ad zajmuj¹cy siê pozyskiwanie i rozlewnictwem wody musimy kierowaæ na pokrycie strat STRONA 18 EUROREGIONY - POLSKA PAŸDZIERNIK 2003

19 Euroregiony 27.qxd :32 Page 19 WYSOWA S. A. w lecznictwie. Wskutek tego nie mo emy np. zmodernizowaæ naszej linii technologicznej, co jest równie konieczne, bo dzia³amy przecie na wymagaj¹cym wolnym rynku. mówi prezes Maækowiak. Jedyn¹ rad¹ na uzdrowiskowe bol¹czki by- ³oby dokapitalizowanie firmy. Uzdrowiska bowiem, w tym i Wysowa, zosta³y skomercjalizowane w 1999 roku z pominiêciem niezbêdnego w takich sytuacjach procesu restrukturyzacji. Kiepski jest nadzór merytoryczny, gdy w ministerstwie zdrowia zasiada zaledwie jeden doradca w tej sprawie, a nie ma nikogo, kto zna³by od podszewki i szczegó³owo problemy polskich uzdrowisk. Co wiêcej Wysowa jako spó³ka z 100% udzia³em skarbu pañstwa nie mo e ubiegaæ siê o wsparcie z funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Kapita³u brakuje jak powietrza, a na ten brak nak³ada siê sezonowoœæ us³ug œwiadczonych przez zak³ady przyrodolecznicze. Gdyby furtka prywatyzacji zosta³a otwarta, to inwestorzy znaleÿliby siê bez problemu. Ju zagl¹daj¹ do nas przedsiêbiorcy tak z Polski, jak i z Niemiec, gdzie uzdrowiska s¹ znakomitym interesem. Po akcesji do UE skorzystaj¹ placówki znajduj¹ce siê przede wszystkim na œcianie zachodniej, bowiem w³aœnie w Niemczech us³ugi uzdrowisk kosztuj¹ trzykrotnie wiêcej, ni u nas. denerwuje siê prezes Maækowiak. Tymczasem jednak ycie biegnie swoimi œcie kami, niezale nymi od skomplikowanych gospodarczych zale noœci, i do Wysowej przyje d a coraz wiêcej kuracjuszy. Tutejsze sanatoria i szpitale uzdrowiskowe œwiadcz¹ us³ugi dla oko³o 1500 osób w sezonie. Obok nich do tej piêknej podgórskiej miejscowoœci przenosz¹ siê na sta³e mieszkañcy Warszawy, Katowic, Krakowa, poszukuj¹cy tu nieska- onej przyrody, ciszy i spokoju. Leczniczy profil uzdrowiska to przede wszystkim schorzenia uk³adu pokarmowego i nerek. W sanatorium,,biawena funkcjonuje 32-³ó kowy Oœrodek Diabetologiczny pod merytorycznym nadzorem Kliniki Chorób Wewnêtrznych i Diabetologii Œl¹skiej Akademii Medycznej, kierowany przez prof. dr hab. nauk med. W³adys³awa Grzeszczaka. Tu trafiaj¹ pacjenci cierpi¹cy na cukrzycê. Z kolei w szpitalu,,beskid dzia³a 6-stanowiskowy oddzia³ hemodializy, nadzorowany przez prof. dr hab. nauk med. Franciszka Kokota, œwiatowej s³awy nefrologa. wyjaœnia dr nauk med. Mariusz Paszkot, dyrektor NZOZ,,Uzdrowisko Wysowa. W po³owie lat 90. Wysowa zosta- ³a oceniona przez ekspertów pod wzglêdem jej walorów klimatologicznych. Okaza³o siê, e panuj¹ce tutaj warunki przypominaj¹ klimat Rabki, st¹d dobrze czuj¹ siê tu równie osoby choruj¹ce na schorzenia uk³adu kr¹ enia. Wysowa nazywana jest wiêc,,galicyjskim Merano nie tylko z uwagi na du ¹ liczbê dni s³onecznych w roku (ponad 100), ale przede wszystkim na jej zasoby wód mineralnych. Tutaj praktycznie wodê lecznicz¹ mo na piæ prosto z ka dego g³êbinowego ujêcia. Wody lecznicze,,józef,,,henryk i,,franciszek uzyska³y wyró nienie na XV Targach Zdrowego ycia i ywnoœci Ecolife 99 w Tarnowie, a w roku bie ¹cym na XIX targach Ecolife 2003 z³oty medal. Wody lecznicze i woda mineralna,,wysowianka posiadaj¹ znak,,zdrowa ywnoœæ Atestowana. Odwiedzaj¹cy Wysow¹ kuracjusze mog¹ korzystaæ z leczenia sanatoryjnego i rehabilitacji w dobrze wyposa onych placówkach uzdrowiska sanatorium, szpitalu i zak³adzie przyrodoleczniczym. Dla dzieci i m³odzie- y organizowane s¹ tu kolonie, zimowiska i,,zielone szko³y, jak równie wczasy odchudzaj¹ce i turnusy rehabilitacyjne dla osób niepe³nosprawnych, podczas których warto wzi¹æ udzia³ w zajêciach hipoterapii. W nowoczesnych pomieszczeniach zabiegowych mieszcz¹ siê urz¹dzenia do k¹pieli pere³kowych i mineralnych, biczów szkockich, masa- u podwodnego, ok³adów borowinowych, k¹pieli 4-komorowych, masa u wirowego. W ofercie mieœci siê równie aquavibron, inhalacje indywidualne, terapuls, lampy Solux, diadynamik, jonoforeza, pr¹dy interferencyjne, laser, magnetronic. Panie pragn¹ce zrzuciæ nadmiar kilogramów powinny poddaæ siê dzia³aniu pasa wibracyjnego do rozbijania tkanki t³uszczowej, æwiczeniom relaksacyjno- -koncentruj¹cym oraz gimnastyce indywidualnej i zbiorowej. We wrzeœniu br. na,,spotkaniu Ludzi i Firm Sukcesu 2003 w azienkach Królewskich Teatrze Stanis³awowskim w Warszawie,,Uzdrowisko Wysowa S. A. otrzyma³o nominacjê do tytu³u promocyjnego,,placówka Medyczna Przyjazna Pacjentowi nadan¹ przez Œwiatow¹ Fundacjê Zdrowie Rozum Serce. Przyznanie nominacji jest dowodem wysokiej oceny po wzglêdem fachowoœci i yczliwoœci personelu medycznego i administracyjnego przez przebywaj¹cych w Uzdrowisku Wysowa pacjentów. Ewa Grochowska PAŸDZIERNIK 2003 EUROREGIONY - POLSKA STRONA 19

20 Euroregiony 27.qxd :25 Page 20 STOLICA ŒL SKA ZMIENIA OBLICZE B êdzie Rynek! i Rondo Gdybym sam tego nie widzia³ nie uwierzy³bym. Wchodz¹c w podziemia Œródmieœcia brodzi siê w œciekach po pas. Tak wiek ca³ej infrastruktury kanalizacyjnej, jak i eksploatacja górnicza wyrz¹dzi³y nieopisane szkody. Musimy wreszcie zrobiæ z tym porz¹dek, eby pomyœleæ o tym, co na powierzchni. mówi Józef Kocurek, wiceprezydent Katowic. Stolica Œl¹ska jest, póki co, miastem bez Rynku. Trudno bowiem tak traktowaæ przecinaj¹ce siê linie tramwajowe biegn¹ce ze wschodu na zachód i z pó³nocy na po³udnie, zlokalizowane miedzy wyasfaltowanymi traktami z parkingami. A wszystko to w otoczeniu ogromnych sklepów z epoki Gierka. Pojawiaj¹ce siê tu i ówdzie letnie ogródki nie zmieniaj¹ charakteru Œródmieœcia, z którego mieszkañcy, jeœli tylko mog¹, uciekaj¹ do zielonych i spokojnych dzielnic na obrze ach Katowic. Idea nowego zagospodarowania katowickiego Rynku powsta³a ju latach 90. atwo jednak pomyœleæ, znacznie trudniej wykonaæ. Nie wystarczy bowiem zrobiæ porz¹dek na górze zacz¹æ trzeba od podziemi. Owe podziemia s¹ dodatkowo skomplikowane ze wzglêdu na p³yn¹c¹ tam rzekê Rawê, któr¹ mieszkañcy dawno ju rzek¹ przestali nazywaæ. Raczej œciekiem nie przydaj¹cym aglomeracji urody. Tylko na starych fotografiach, gdzieœ z po³owy XIX wieku, zobaczyæ mo na elegancko ubrane damy w tiurniurach i d entelmenów w cylindrach przechadzaj¹cych siê zielonymi, nadrzecznymi bulwarami. Tak by³o kiedyœ... Nie dziwi stan obecny rzeki. Wybudowana przed 100 laty kanalizacja jest teraz tak zdewastowana, e œcieki zamiast do kolektora sp³ywaj¹ do Rawy. Z kolei kolektory w ogóle nie maj¹ tzw. spadków, albo posiadaj¹ spadki przeciwne, co sprawia, i nie ma szansy na wy³apanie przez nie nieczystoœci. To wszystko wymaga gigantycznej naprawy. dodaje prezydent Kocurek. Ca³oœæ sprawy komplikuje fakt, e rozpoczynaj¹ca siê wkrótce inwestycja bêdzie prowadzona na obszarze, po którym codziennie przemieszczaj¹ siê tysi¹ce ludzi. Obok Rynku bowiem znajduje siê g³ówny kampus Uniwersytetu Œl¹skiego, zaraz przy nim pachn¹cy jeszcze œwie ¹ farb¹ nowoczesny wie owiec Uni-Centrum, nieopodal biurowce z setkami firm, g³ówny trakt handlowy miasta, siedziby redakcji prasowych, Teatr Œl¹ski im. St. Wyspiañskiego. A wœród tego wszystkiego kursuj¹ tramwaje. Tak powa nych prac na ywym miejskim organizmie prawdopodobnie w Polsce jeszcze nie prowadzono. Co prawda, przebudowy œródmieœcia prze y³a ju i Warszawa, i Zielona Góra, i Wroc³aw, ale nie na tak¹ skalê. Spraw¹ o pierwszorzêdnym znaczeniu sta³y siê, co oczywiste, pieni¹dze. Nie trzeba ekonomisty, eby siê domyœliæ, i inwestycja w œródmieœciu Katowic poch³onie ogromne sumy. adne miasto w Polsce nie dysponuje takim pokaÿnym bud etem. W 1999 roku pojawi³a siê jednak szansa pozyskania funduszy z unijnego programu pomocowego ISPA. Projekt kompleksowej przebudowy Rynku zosta³ wiêc zg³oszony do Narodowego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej, który sta³ siê koordynatorem programu. Przedstawiony wniosek zawiera³ nie tylko plan wymiany kanalizacji, ale tak e budowê nowej oczyszczalni œcieków dla Œródmieœcia. Chodzi bowiem o to, eby obs³uguj¹ca miasto infrastruktura by³a wydajna i efektywna. Obliczono, i ca³oœci inwestycji poch³onie 52 mln euro. Uda³o siê skorzystaæ z programu ISPA i tym sposobem UE wspomo e Katowice kwot¹ 30 mln euro. A to otwiera przed w³adzami miasta mo liwoœci realizacji planów. Mamy ju gotow¹ ca³¹ inwentaryzacjê podziemi Rynku, któr¹ trzeba by³o wykonaæ od podstaw, bowiem plany przedwojenne siê nie zachowa³y i tak naprawdê nie wiedzieliœmy, co pod p³yt¹ œródmieœcia znajdziemy. W³aœnie trwa koñcowy etap przetargu na realizacjê kolektora. Zg³osi³y siê do niego cztery zachodnie konsorcja, jednak e ostatecznie wykonawcê musi zatwierdziæ przedstawiciel Unii Europejskiej, która wyk³ada na ca³oœæ spor¹ czêœæ kwoty. Przewidujemy zakoñczenie inwestycji w podziemiach Rynku na grudzieñ 2005 roku. Ze wzglêdu na skomplikowanie prac to bardzo szybki termin. wyjaœnia prezydent Kocurek. Wnêtrze Katowic bêdzie modernizowane przy u yciu najnowoczeœniejszych technologii, tzw. mikrotunelingu. By³ on ju zastosowany w mieœcie przy budowie kolektora realizo- STRONA 20 EUROREGIONY - POLSKA PAŸDZIERNIK 2003

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Sergiusz Sawin Innovatika

Sergiusz Sawin Innovatika Podsumowanie cyklu infoseminariów regionalnych: Siedlce, 16 lutego 2011 Płock, 18 lutego 2011 Ostrołęka, 21 lutego 2011 Ciechanów, 23 lutego 2011 Radom, 25 lutego 2011 Sergiusz Sawin Innovatika Projekt

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PRACA ZAROBKOWA EMERYTÓW I RENCISTÓW A PROBLEM BEZROBOCIA BS/80/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PRACA ZAROBKOWA EMERYTÓW I RENCISTÓW A PROBLEM BEZROBOCIA BS/80/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo społeczne

Bezpieczeństwo społeczne Bezpieczeństwo społeczne Potrzeby współczesnego społeczeństwa w zakresie bezpieczeństwa Potrzeba - odczuwany brak czegoś i chęć jego zaspokojenia. W literaturze znana jest hierarchia potrzeb według Maslowa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

GDZIE DZIEDZICZYMY, CO DZIEDZICZYMY, JAK DZIEDZICZYMY

GDZIE DZIEDZICZYMY, CO DZIEDZICZYMY, JAK DZIEDZICZYMY 08 kwietnia 2014 r. Od dziś, 1 kwietnia 2014 r., przez najbliższe cztery miesiące, ubezpieczeni płacący składki emerytalne będą mogli zdecydować gdzie chcą gromadzić kapitał na przyszłe emerytury: czy

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku i Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 30.06.2005 Uchwała nr 660 Druk Nr 687 UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU z dnia 27.06.2005roku w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r.

Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r. Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Nadzwyczajna "Przyjazne Państwo" do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji NPP-020-51-2008 Pan Bronisław

Bardziej szczegółowo

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba - IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ Niniejszy dokument jest przeznaczony wyłącznie dla jego odbiorcy nie do dalszej dystrybucji 1 2012 Fundacja

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie pedagogiczne

Przygotowanie pedagogiczne Przygotowanie pedagogiczne Informacje o usłudze Numer usługi 2016/04/08/7405/7773 Cena netto 3 700,00 zł Cena brutto 3 700,00 zł Cena netto za godzinę 13,31 zł Cena brutto za godzinę 13,31 Możliwe współfinansowanie

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej OPIS WYDARZENIA Kim jesteœmy? powsta³a w 2012 roku w Krakowie. W ramach dzia³alnoœci statutowej, Fundacja realizuje programy edukacyjne i aktywizuj¹ce, koncentruj¹ce siê na tematyce ekologicznej. Pomys³

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU Seminarium zarządzania finansami jednostek samorządu terytorialnego ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j Szanowni Państwo, wiele jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

Główne wyniki badania

Główne wyniki badania 1 Nota metodologiczna Badanie Opinia publiczna na temat ubezpieczeń przeprowadzono w Centrum badania Opinii Społecznej na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniach od 13 do 17 maja 2004

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie:

Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie: Klub Absolwenta Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie: Pierwszy, problem wysokiego bezrobocia wśród absolwentów uczelni wyższych (gwarancja

Bardziej szczegółowo

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku W sprawie przyj cia Statutu Zespo u Administracyjnego Placówek O wiatowych w Trzebnicy Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15 w zwi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!!

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Nowy międzywydziałowy kierunek Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE LKA 4101-07-04/2013 P/13/151 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE I. Dane identyfikacyjne kontroli Numer i tytuł kontroli Jednostka przeprowadzająca kontrolę P/13/151 Zapewnienie prawa do jednakowego wynagradzania

Bardziej szczegółowo

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl Rynek informatyków w województwie kujawsko-pomorskim o f e r t a s p r z e d a ż y r a p o r t u KRAKÓW 2009 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl

Bardziej szczegółowo

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne.

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. 1. Komentarz Sprawozdanie przedstawia pełną szczegółowość

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 PODATKI 96 WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 PODATKI 96 WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

DOP-0212-90/13. Poznań, 20 czerwca 2013 roku

DOP-0212-90/13. Poznań, 20 czerwca 2013 roku DOP-0212-90/13 Poznań, 20 czerwca 2013 roku Zarządzenie nr 90/2013 Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2013 roku w sprawie wprowadzenia procedury zasięgania opinii absolwentów

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej Opinie mieszkańców o zmianach klimatu i gazie łupkowym Raport z badania opinii publicznej Lena Kolarska-Bobińska, członek Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w Parlamencie Europejskim, Platforma

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W POWIECIE GOŁDAPSKIM W 2012 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W POWIECIE GOŁDAPSKIM W 2012 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W GOŁDAPI ul. śeromskiego 18, 19-500 GOŁDAP (087) 615-03-95, www.goldap.pup.gov.pl, e-mail: olgo@praca.gov.pl RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W POWIECIE GOŁDAPSKIM W 2012

Bardziej szczegółowo

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału!

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału! Szkolenia nie muszą być nudne! W Spółce Inwest-Park odbyło się kolejne szkolenie w ramach projektu Akcelerator Przedsiębiorczości działania wspierające rozwój przedsiębiorczości poza obszarami metropolitarnymi

Bardziej szczegółowo

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ Adam Krawiec Dyrektor Departamentu Edukacji i Sportu Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego MISJĄ SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA JEST REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO

DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO Kraków, dnia 28 kwietnia 2008 r. Nr 268 TREŒÆ: Poz.: Str. UCHWA A ZARZ DU WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO: 1678 z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie sprawozdania rocznego

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE Z BUD ETU, PROJEKTÓW EFS PO KL I FUNDUSZU PRACY

PLANY FINANSOWE Z BUD ETU, PROJEKTÓW EFS PO KL I FUNDUSZU PRACY Powiatowy Urz d Pracy w Czarnkowie ul. Przemys owa 2a, 64-700 Czarnków PLANY FINANSOWE Z BUD ETU, PROJEKTÓW EFS PO KL I FUNDUSZU PRACY Czarnków, maj 2009 rok Powiatowy Urz d Pracy w Czarnkowie realizuje

Bardziej szczegółowo

Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej

Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej Przekaż swoją opinię Unii Europejskiej! Projekt dofinansowany w ramach programu Europa dla Obywateli Unii Europejskiej POWITANIE Dlaczego dobrze, że tu jestem?

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 97/1167/16 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. z dnia 29 marca 2016 r.

UCHWAŁA NR 97/1167/16 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. z dnia 29 marca 2016 r. UCHWAŁA NR 97/1167/16 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO z dnia 29 marca 2016 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania rocznego z wykonania budżetu Województwa Lubuskiego za 2015 rok Na podstawie art. 267 ust.

Bardziej szczegółowo

Wiceprezes NajwyŜszej Izby Kontroli Józef Górny. Pani Prof. dr hab. Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa WyŜszego WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

Wiceprezes NajwyŜszej Izby Kontroli Józef Górny. Pani Prof. dr hab. Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa WyŜszego WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Wiceprezes NajwyŜszej Izby Kontroli Józef Górny KNO-4101-02-04/2010 P/10/071 Warszawa, dnia 18 luty 2011 r. Pani Prof. dr hab. Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa WyŜszego WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy. Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 12 października 2015 r. Analiza wskaźnikowa Każda

Bardziej szczegółowo

Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki

Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Studia II stopnia (magisterskie) Niestacjonarne Wybór promotorów prac dyplomowych - magisterskich Rok akademicki 2015/2016 Promotorzy prac dyplomowych - magisterskich

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach Na podstawie art. 95a ustawy

Bardziej szczegółowo

Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020

Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020 Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020 Uniwersytet jest wspólnotą nauczycieli akademickich, studentów i doktorantów oraz wszystkich pracowników Nauka...i

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie ustalenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom, którym powierzono stanowiska

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

V Kongres Obywatelski

V Kongres Obywatelski V Kongres Obywatelski Sesja: Rozwój lokalny. Bariery i stymulanty. V Kongres Obywatelski Efekty i perspektywy rozwoju samorządu terytorialnego Cezary Trutkowski Znaczenie wyborów samorządowych 68% Średnia

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 3/2012 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu z dnia 26 stycznia 2012 roku

Zarządzenie nr 3/2012 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu z dnia 26 stycznia 2012 roku PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM. ROTMISTRZA WITOLDA PILECKIEGO W OŚWIĘCIMIU Zarządzenie nr 3/2012 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu z dnia 26

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 27/2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 26 kwietnia 2012 roku

Uchwała Nr 27/2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 26 kwietnia 2012 roku Uchwała Nr 27/2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2012 roku w sprawie Wewnętrznego Sytemu Zapewniania Jakości Kształcenia Na podstawie 9 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

1. emisja akcji o wartości 2 mln PLN w trybie oferty prywatnej

1. emisja akcji o wartości 2 mln PLN w trybie oferty prywatnej PROJEKT INWESTYCYJNY Nazwa projektu: Forma projektu: TEVOR 1. emisja akcji o wartości 2 mln PLN w trybie oferty prywatnej 2. wprowadzenie akcji do obrotu na rynku NewConnect Podmiot: PL Consulting sp.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS W AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI ZASADY REALIZACJI 2010/2011 I. WSTĘP 1. Decyzję o przystąpieniu Uczelni do Programu Lifelong Learning (dawniej Sokrates) podejmuje Senat Uczelni.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO Nr 22/14/P-VII PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ z dnia 6 czerwca 2014 r.

STANOWISKO Nr 22/14/P-VII PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ z dnia 6 czerwca 2014 r. STANOWISKO Nr 22/14/P-VII PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie limitu przyjęć na kierunki lekarski i lekarsko-dentystyczny

Bardziej szczegółowo

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach projektu Nauka i rozwój Założenia programu studiów Człowiek

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Cyfrowe Centrum Serwisowe S.A. JEDNOSTKOWY RAPORT KWARTALNY. obejmujący okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r.

Cyfrowe Centrum Serwisowe S.A. JEDNOSTKOWY RAPORT KWARTALNY. obejmujący okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. Cyfrowe Centrum Serwisowe S.A. JEDNOSTKOWY RAPORT KWARTALNY obejmujący okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. Piaseczno, 12 sierpnia 2013 1. Informacje podstawowe Cyfrowe Centrum Serwisowe

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ PRACOWNIKA NIEBĘDĄCEGO NAUCZYCIELEM AKADEMICKIM WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ PRACOWNIKA NIEBĘDĄCEGO NAUCZYCIELEM AKADEMICKIM WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ PRACOWNIKA NIEBĘDĄCEGO NAUCZYCIELEM AKADEMICKIM WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO Załącznik nr 1 Ocena a administracyjnego i bibliotecznego I. Dane dotyczące ocenianego a Dane

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r.

Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r. Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r. Zasady i tryb przyznawania oraz wypłacania stypendiów za wyniki w nauce ze Studenckiego

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Opole, 10 grudnia

Bardziej szczegółowo

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA KONTEKST EKONOMICZNY W POLSCE IMPONUJĄCE WYNIKI W ZAKRESIE WZROSTU Wzrost PKB per capita w Polsce w ciągu ostatnich 15 lat wyniósł

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie zasad i standardów wzajemnego informowania się jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych o planach, zamierzeniach

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

Rzeszów: Usługi szkoleniowe w zakresie: Prawo jazdy kat. C z

Rzeszów: Usługi szkoleniowe w zakresie: Prawo jazdy kat. C z 1 z 5 2014-05-19 13:33 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.pup.rzeszow.pl Rzeszów: Usługi szkoleniowe w zakresie: Prawo jazdy kat.

Bardziej szczegółowo

Ekonomia rozwoju. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I

Ekonomia rozwoju. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Ekonomia rozwoju wykład 1 dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Plan wykładu Ustalenie celu naszych spotkań w semestrze Ustalenie technikaliów Literatura, zaliczenie Przedstawienie punktu startowego

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH Ludwik Synoradzki Jerzy Wisialski EKONOMIKA Zasada opłacalności Na początku każdego

Bardziej szczegółowo

JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Wojewódzkiego Urzędu Pracy

JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Wojewódzkiego Urzędu Pracy JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Gabriela Woźnica-Bańka Kierownik Centrum Metodycznego Poradnictwa Zawodowego Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach Obecnie karierę zawodową wyznacza trend całoŝyciowego uczenia

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r.

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE z dnia 31 maja 2016 r. w sprawie zatwierdzenia Lokalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu 1 1. Uczelnia organizuje studenckie praktyki zawodowe, zwane dalej "praktykami", przewidziane w planach studiów

Bardziej szczegółowo