ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o."

Transkrypt

1 RAPORT opracowany na zlecenie Władzy Wdrażającej Programy Europejskie w ramach projektu ewaluacyjnego Ocena zakresu i ukierunkowania Poddziałania POKL w kontekście efektów wcześniejszych działań na rzecz społeczności romskiej Znak sprawy: ZEP/01/2008 Autorzy Raportu Zespół Badawczy w składzie: Małgorzata Walczak, Joanna Talewicz-Kwiatkowska, Marek Skrzyński, Przemysław Wójcik, Łukasz Kutyło Ewaluator bierze pełną odpowiedzialność za wyniki prowadzonych badań treść wniosków i rekomendacji ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Kutno, Listopad 2008

2 0B97B194BSPIS TREŚCI SPIS TREŚCI WPROWADZENIE SSTRESZCZENIE STRESZCZENIE II. I. PRZEDMIOT I CEL BADANIA III. II. METODY ZBIERANIA DANYCH ANALIZA DANYCH ZASTANYCH (DESK RESEARCH) INDYWIDUALNE WYWIADY POGŁĘBIONE (IDI) WYWIAD KWESTIONARIUSZOWY (FACE TO FACE) ZOGNISKOWANY WYWIAD GRUPOWY (FGI) ANALIZA WYNIKÓW BADANIA AKTUALNA SYTUACJA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ W ŚWIETLE PROWADZONYCH BADAŃ OCENA PROGRAMU NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ W POLSCE PILOTAŻOWY PROGRAM RZĄDOWY NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM NA LATA ZAŁOŻENIA PROGRAMU CELE PROGRAMU EDUKACJA PRZECIWDZIAŁANIE BEZROBOCIU ZDROWIE SYTUACJA BYTOWA BEZPIECZEŃSTWO KULTURA WIEDZA O SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ GŁÓWNE ZAŁOŻENIA I CELE PROGRAMU NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ W POLSCE CELE PROGRAMU I NAJWAŻNIEJSZE ZADANIA ZASADY FINANSOWANIA PROGRAMU PROCEDURY APLIKACYJNE EWALUACJA REALIZACJA PROGRAMU NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ W LATACH W ŚWIETLE DOKUMENTÓW SPRAWOZDAWCZYCH OCENA REALIZACJI PROGRAMU W ŚWIETLE DANYCH POCHODZĄCYCH Z BADAŃ EMPIRYCZNYCH KULTURA I EDUKACJA FINANSOWANIE PROGRAMU I WSPÓŁPRACA ORGANIZACJI DZIAŁAJĄCYCH NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ Z INSTYTUCJAMI SAMORZĄDOWYMI AKTYWIZACJA ZAWODOWA INTEGRACJA SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ ZE ŚRODOWISKIEM LOKALNYM ORAZ POBUDZANIE ŚWIADOMOŚCI OBYWATELSKIEJ OCENA PROGRAMU INICJATYWY WSPÓLNOTOWEJ EQUAL NACZELNE ZASADY PIW EQUAL PODEJŚCIE TEMATYCZNE PARTNERSTWO NA RZECZ ROZWOJU ZAANGAŻOWANIE GRUP DYSKRYMINOWANYCH WSPÓŁPRACA PONADNARODOWA INNOWACYJNOŚĆ

3 WŁĄCZANIE REZULTATÓW DO GŁÓWNEGO NURTU POLITYKI REALIZACJA DZIAŁAŃ WDRAŻANIE PROGRAMU INICJATYWY WSPÓLNOTOWEJ EQUAL PRIORYTETY PROGRAMOWE PIW EQUAL I ROMOWIE PROJEKTY ROMSKIE OCENA DZIAŁAŃ PODEJMOWANYCH NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ W RAMACH PIW EQUAL W BADANIACH EMPIRYCZNYCH OCENA OBSZARU WSPARCIA ZAWARTEGO W PODDZIAŁANIU PO KL PODDZIAŁANIE KOMPONENT ROMSKI WDRAŻANIE PODDZIAŁENIA W KONTEKŚCIE WCZEŚNIEJSZYCH DZIAŁAŃ NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ DOSTĘPNOŚĆ INFORMACJI ZWIĄZANYCH Z PRZYGOTOWANIEM I REALIZACJĄ PROJEKTÓW W RAMACH PODDZIAŁANIA POKL DZIAŁANIA NA RZECZ POPRAWY POZIOMU WYKSZTAŁCENIA, KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH ROMÓW PROPOZYCJE DZIAŁAŃ NA RZECZ POPRAWY SYTUACJI ZDROWOTNEJ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ POBUDZANIE ŚWIADOMOŚCI OBYWATELSKIEJ DZIAŁANIA PROMOCYJNE BARIERY I ZAGROŻENIA WNIOSKI I REKOMENDACJE: VV. V. ZAŁĄCZNIKI: ZAŁĄCZNIK NR 1 SCENARIUSZE INDYWIDUALNYCH WYWIADÓW POGŁĘBIONYCH SCENARIUSZ IDI Z PRZEDSTAWICIELAMI INSTYTUCJI CENTRALNYCH I WOJEWÓDZKICH SCENARIUSZ IDI Z PRZEDSTAWICIELAMI INSTYTUCJI SAMORZĄDOWYCH ORAZ ORGANIZACJI DZIAŁAJĄCYCH NA RZECZ SPOŁECZNOŚCI ROMSKIEJ ZAŁĄCZNIK NR 2 KWESTIONARIUSZ BADANIA BEZPOŚREDNIEGO ZAŁĄCZNIK NR 3 SCENARIUSZ ZOGNISKOWANEGO WYWIADU GRUPOWEGO (FGI) ORAZ PANELU EKSPERCKIEGO 174 3

4 1B98B195BWPROWADZENIE Zgodnie z danymi uzyskanymi w trakcie ostatniego spisu ludności przeprowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny w roku 2002 roku, w Polsce 1 mieszka jedynie tysięcy Romów.F F Jednakże według przybliżonych danych zestawionych przez organy administracji terytorialnej, liczebność mniejszości romskiej 2 w Polsce, wynosi ok osób.f F Różnice te wynikają z faktu, iż poszczególne urzędy, jak np. urzędy pracy, nie prowadzą odrębnych statystyk, uwzględniających pochodzenie etniczne bądź narodowe. Nieoficjalnie jednak szacuje się, że w Polsce żyje 3 ok osób posługujących się j. romskim.f F Zgodnie z Ustawą o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku 4 regionalnym z 2005 rokuf F społeczność romska traktowana jest w naszym kraju jako 5 jedna z mniejszości etnicznychf F, a co się z tym wiąże, zgodnie z umowami międzynarodowymi podpisanymi przez Polskę oraz prawem wewnętrznym (w tym zwłaszcza konstytucją), należy jej się pełna ochrona prawna i pomoc ze strony państwa. Polska przyjęła szereg aktów prawa międzynarodowego, w których znalazły się regulacje dotyczące ochrony mniejszości narodowych. Są to m.in.: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 roku, Międzynarodowa Konwencja w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej z 7 marca 1966r, Międzynarodowy Pakt Praw obywatelskich i politycznych z 16 grudnia 1966r, Konwencja Praw Dziecka z 20 listopada 1989r. W Europie najważniejszym dokumentem regulującym prawa mniejszości narodowych jest Konwencja ramowa Rady Europy o ochronie mniejszości narodowych, którą Prezydent RP ratyfikował 10 listopada 2000r. 1 Zob. Tamże. 2 Zob. HUwww.mswia.gov.pl/portal/pl/185/2982/UH 3 Zob. HUhttp://pl.wikipedia.org/wiki/Romowie_w_Polsce#cite_note-0UH 4 Zob. Dz.U Nr 17, poz. 141; Dz.U Nr 62, poz. 550, _o_jezyku_regionalnym.html 5 Tamże, art. 2, pkt 4. 4

5 W ramach ONZ oraz instytucji europejskich przyjęto szereg dokumentów odnoszących się wyłącznie do Romów. Najważniejsze z nich to: Rezolucja nr 65 Komisji Praw Człowieka ONZ z 4 marca 1992r, O ochronie Romów/Cyganów; Rekomendacja Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy nr 563 z 1969r, O sytuacji Cyganów i innych wędrowców w Europie; Rekomendacja Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy nr 1203 z lutego 1993r, O Cyganach w Europie; Uchwała Stałej Konferencji Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy nr 243 z marca 1993r, O Cyganach w Europie: rola i odpowiedzialność władz lokalnych i regionalnych; Rekomendacja Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy nr 11 z 1995r, Ku tolerancyjnej Europie: wkład Romów/Cyganów; Rekomendacja Europejskiej Komisji Przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji Rady Europy nr 3 z 1997r, Walka z rasizmem i nietolerancją wobec Romów/Cyganów; Deklaracja Brukselska z 12 lipca 1996r uczestników rozmów okrągłego stołu w Parlamencie Europejskim 6 w Brukseli dotyczących Romów/Cyganów w Europie.F F W 1995r przy Radzie Europy powołana została Grupa Specjalistów do spraw Romów/Cyganów, a przy Biurze Instytucji Demokratycznych Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (ODHIR ) - Punkt Kontaktowy do Spraw Romów i Sinti. Zainteresowanie sytuacją Romów w Europie Środkowo-Wschodniej zaowocowało szeregiem konferencji i międzynarodowych programów. W wielu krajach tego regionu przyjęto narodowe bądź regionalne programy na rzecz społeczności romskiej. W Polsce do 2001 roku takiego programu nie było. Swoje zainteresowanie kwestią Romów, przede wszystkim w państwach Europy Środkowej i Wschodniej, Unia Europejska oraz Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie opierają na dwóch generalnych stwierdzeniach: mniejszość Romów jest najliczniejszą mniejszością etniczną w całej Europie, w tym szczególnie w państwach Europy Środkowej, ich sytuacja oceniana jest m.in. w oparciu o raport Wysokiego Komisarza ds. Mniejszości Narodowych OBWE z marca 2000r jako często najgorsza ze wszystkich grup zamieszkujących w obszarze OBWE. 6 Por. Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata , Warszawa 2001; Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce, Warszawa 2003, 5

6 Poprawa sytuacji społeczności Romów stała się krótko i średnioterminowym priorytetem w ramach Partnerstwa dla Członkostwa w odniesieniu do 5 państw kandydujących (Bułgaria, Czechy, Węgry, Rumunia i Słowacja). Dla realizacji działań w ramach tych priorytetów przeznaczono w 1999r. ze środków PHARE ok. 10 mln Euro, a w roku 2000 ok. 13 mln Euro. Ponadto w tym czasie społeczność romska mogła korzystać z programów horyzontalnych, przygotowanych w ramach strategii przedakcesyjnej, takich jak PHARE DEMOCRACY i Lien. W ramach programu PHARE dla organizacji pozarządowych o nazwie ACCESS przewidziano niektóre działania 7 wyłącznie dla RomówF F. W raporcie Komisji Europejskiej oceniającym przygotowanie Polski i innych krajów kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej zwrócono uwagę na brak w naszym kraju strategii integracji społeczności romskiej na poziomie administracji rządowej. Odnotowano, iż warunki ekonomiczne i socjalne Romów są gorsze niż pozostałych członków społeczeństwa. Raport ten mówiąc o programach na rzecz Romów, podejmowanych przez państwa aplikanckie, zwracał uwagę na konieczność 8 finansowania ich ze środków budżetowych.f Spośród zamieszkujących Polskę mniejszości narodowych i etnicznych sytuacja Romów jest najtrudniejsza. Największym problemem jest niski poziom edukacji. Konsekwencją niskiego poziomu edukacji jest wysoki poziom bezrobocia. Środowisko romskie można uznać za szczególnie zagrożone długotrwałym pozostawaniem poza rynkiem pracy. Nie ma dokładnych danych dotyczących poziomu bezrobocia wśród 9 Romów, jednakże opierając się na dostępnych badaniach rynku pracyf F i opiniach ekspertów można z pewnością stwierdzić, że Romowie są grupą szczególnie dotkniętą przez problem długotrwałego bezrobocia oraz wykluczenia społecznego, ponieważ w niektórych regionach o najwyższej stopie bezrobocia w Polsce nawet 75% - 95% 10 osób pochodzenia romskiego jest stałymi klientami ośrodków pomocy społecznej.f 7 Por. Tamże 8 Por. Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata HUhttp://www.mswia.gov.pl/portal/pl/192/285/Tresc_pilotazowego_programu_rzadowego_na_rzecz_spolecz nosci_romskiej_w_wojewodzt.htmluh 9 Zob. Mapa społeczna Romów w województwie świętokrzyskim 2001, raport z badań z 2001, EPRD, KHF. 10 Por. Raport Końcowy z badań realizowanych w ramach projektu Equal Partnerstwo na rzecz rozwoju: Romowie na rynku Pracy, Mróz L. (red) Oświęcim

7 W latach w Polsce realizowano Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim. Konieczność stworzenia programu wynikła ze szczególnie trudnej sytuacji społeczności romskiej zamieszkującej niektóre powiaty województwa małopolskiego. Samorządy terytorialne nie były w stanie samodzielnie, bez udziału rządu, uporać się z występującymi problemami. Romowie zarzucali często władzom lokalnym brak wrażliwości na swoje specyficzne kłopoty. Na problemy związane z położeniem Romów w województwie małopolskim, w sposób zasadniczy odbiegającym od współczesnych warunków cywilizacyjnych, zwracali także uwagę posłowie na Sejm RP oraz eksperci z państw Europy Zachodniej 11 (w tym Komisji Europejskiej i Rady Europy)F F. Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim był wstępem do przygotowania i realizacji ogólnopolskiego, wieloletniego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce. Od 2004r. Program jest realizowany na obszarze całego kraju i będzie funkcjonował do roku 2013 (z możliwością kontynuacji Programu w latach następnych). Inne programy, których beneficjentami mogą być członkowie społeczności romskiej w Polsce, wiążą się z członkostwem Polski w Unii Europejskiej. Zgodnie z podpisanym w dniu 16 kwietnia 2003 roku traktatem o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (UE) i towarzyszącym mu aktem dotyczącym warunków przystąpienia i dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, wraz z załącznikami i protokołami, Polska została objęta od dnia przystąpienia pomocą z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Dzięki tej decyzji możliwa była - i jest - realizacja takich programów Unijnych jak Inicjatywa Wspólnotowa Equal czy wdrażany obecnie Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w ramach którego powstał tzw. komponent romski ). Wymienione programy mają na celu szeroko pojętą poprawę sytuacji Romów w Polsce w obszarze m.in. rynku pracy, edukacji, ochrony zdrowia czy integracji społecznej. 11 Por. Pilotażowy program rządowy na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata HUhttp://www.mswia.gov.pl/portal/pl/192/285/Tresc_pilotazowego_programu_rzadowego_na_rzecz_spolec znosci_romskiej_w_wojewodzt.htmlu 7

8 Prezentowany raport zawiera zbiorcze wyniki badań prowadzonych wśród społeczności romskiej, która korzystała ze wsparcia w ramach powyższych programów, a także wśród przedstawicieli organizacji działających na rzecz społeczności romskiej oraz przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego oraz administracji rządowej (centralnej i terytorialnej) odpowiedzialnych za realizację wymienionych programów. Badania te zostały zrealizowane na zlecenie Władzy Wdrażającej Programy Europejskie w ramach badania ewaluacyjnego Ocena zakresu i ukierunkowania Poddziałania POKL. 8

9 2B99B196BSTRESZCZENIE Niniejsze opracowanie jest raportem końcowym badania ewaluacyjnego pt. Ocena zakresu i ukierunkowania Poddziałania POKL w kontekście efektów wcześniejszych działań na rzecz społeczności romskiej, realizowanego w IV kwartale 2008r, przez instytut badawczy ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. na zlecenie Władzy Wdrażającej Programy Europejskie. Badaniem zostali objęci: przedstawiciele instytucji rządowych, samorządowych oraz organizacji pozarządowych zaangażowanych w realizację Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce, Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL, a także osoby pochodzenia romskiego korzystające ze wsparcia organizowanego w ramach wymienionych programów. Głównym celem badania było podsumowanie dotychczasowych inicjatyw pomocowych organizowanych na rzecz społeczności romskiej w ramach ww. programów w kontekście przyszłych przedsięwzięć jakie będą podejmowane w ramach podziałania POKL. Ponadto ewaluacja miała na celu weryfikację kierunków wsparcia dedykowanego dla grupy docelowej Podziałania (czyli społeczności romskiej i jej otoczenia) w świetle jej najpilniejszych potrzeb stosownie do przyjętych celów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki uszczegółowionych w Poddziałaniu Uzyskanie danych i informacji niezbędnych do osiągnięcia zakładanego celu ewaluacji zostało zaplanowane z wykorzystaniem następujących metod i technik badawczych: Analiza danych zastanych (Desk Research); Indywidualne wywiady pogłębione (IDI); Wywiad kwestionariuszowy (F2F); Zogniskowany wywiad grupowy (FGI); Zogniskowany wywiad grupowy (FGI) Wariant Delficki. Przeprowadzona analiza danych zastanych i wywołanych pozwoliła na sformułowanie szeregu kluczowych wniosków i spostrzeżeń dotyczących przedmiotu badania, których synteza została przedstawiona poniżej. 9

10 Dokonując analizy danych zastanych udało się zgromadzić pewne podsumowania i kluczowe wnioski dotyczące działań, które były podejmowane na rzecz społeczności romskiej w Polsce w ostatniej dekadzie. Pierwsza z tych inicjatyw jaką był Pilotażowy o programu rządowego na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata zyskała pozytywne opinie w raporcie Komisji Europejskiej z 2002r. oceniającym przygotowanie Polski i innych krajów kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej. Autorzy Raportu jednakże podkreślili, że realizacja Programu została poważnie ograniczona z powodu niedostatecznego finansowania ze środków budżetowych. Tym niemniej inicjatywa ta była pewnym przełomem, z uwagi na fakt, że w poprzednich raportach zwracano uwagę na brak w naszym kraju strategii integracji społeczności romskiej, której realizacja koordynowana byłaby przez administrację rządową. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy Alvaro Gil-Robles w swoim raporcie z pobytu w Polsce w 2002r zamieścił postulat by rozszerzyć działania podejmowane w ramach Pilotażowego programu rządowego na rzecz społeczności romskiej 12 w województwie małopolskim na lata na całą Polskę.F Wydaje się, że niedostateczna ilość środków finansowych była największą przeszkodą w realizacji Pilotażowego programu rządowego na rzecz społeczności romskiej w województwie małopolskim na lata i jest największą przeszkodą dla realizowanego od 2004r. rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce. Diagnoza sytuacji Romów, na której oparto oba programy jest rzetelna i kompletna, jednak zbyt krótki czas realizacji programów i zbyt małe środki uniemożliwiają realizację większości celów. Harmonogram realizacji Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce zakładał, że w latach budżet państwa przeznaczy na ten cel po 10 mln zł rocznie. Faktyczne nakłady zamknęły się jednak w tych latach kwotą o niemal połowę mniejszą. Zaplanowany poziom finansowania programu udało się osiągnąć dopiero w roku Analiza nakładów finansowych wskazuje, że priorytetowo są traktowane dwa spośród ośmiu komponentów Programu edukacja oraz poprawa sytuacji bytowej. Na edukację w latach przeznaczano odpowiednio 46%, 57%, 57% i 43% całego budżetu Programu. Zadania związane z poprawą sytuacji bytowej Romów pochłaniały odpowiednio w tych latach 41%, 21,5%, 29,5%, 39,7% całego budżetu 12 Por. Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce, HUhttp://www.mswia.gov.pl/portal/pl/185/2982/ Tresc_Programu.htmlUH. 10

11 13 Programu.F F Na mniej więcej stałym poziomie finansowane były zadania związane z ochroną zdrowia w tej dziedzinie stosunkowo niewielkie nakłady skutkowały dobrymi wynikami każdego roku z badań profilaktycznych korzystało ponad tysiąc osób. W Harmonogramie finansowania Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce w latach założono, że na edukację i poprawę sytuacji bytowej Romów przeznaczać się będzie po 36% wszystkich środków, na przeciwdziałanie bezrobociu 7%, na kulturę i zachowanie romskiej tożsamości etnicznej 5%, na pozostałe dziedziny po 3%. W rzeczywistości na edukację przeznaczano znacznie więcej środków niż przewidywano, a na większość dziedzin mniej, np. w 2006 roku na przeciwdziałanie bezrobociu przeznaczono 1,8% wszystkich środków z rezerwy 14 celowej.f Wydaje się, że finansowanie zadań związanych z edukacją osiągnęło pewien maksymalny pułap. W ostatnich latach mimo sporych nakładów liczba uczniów romskich w szkołach zaczęła nieznacznie spadać. W roku szkolnym 2006/ obowiązkiem szkolnym objętych było o 9,2% mniej dzieci niż w roku 2005/2006.F F Poza środkami z Programu na rzecz Społeczności Romskiej w Polsce na finansowanie dodatkowych zadań edukacyjnych dla uczniów romskich dedykowane są specjalne środki ze zwiększonej części oświatowej subwencji ogólnej samorządów. Niestety realizacji tego zadania towarzyszy niepokojące zjawisko, na które uwagę zwróciły media latem 2008 roku sugerując, iż środki z subwencji oświatowej mogą być przez 16 gminy i szkoły wykorzystywane niezgodnie z ich przeznaczeniem.f F Te niekorzystne zjawiska mogą negatywnie wpływać na ilość asystentów edukacji romskiej i zasady ich zatrudniania, ponieważ w drodze systemowych zmian postulowanych przez MSWiA, koszty pracy asystentów edukacji romskiej zostały przeniesione z budżetu Programu na Rzecz Społeczności Romskiej w Polsce do części 13 Por. Sprawozdania z realizacji Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce w latach Zbiorcze informacje dotyczące decyzji MSWiA w sprawie podziału środków pochodzących z rezerwy celowej Pomoc dla społeczności romskiej w Polsce przeznaczonych na realizację zadań Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce za lata Por. Harmonogram finansowania Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce w latach , Sprawozdania z realizacji Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce w latach Sprawozdanie z realizacji Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce w 2007 roku; HUwww.mswia.gov.plUH. Wskaźnik tej jest wyższy od ogólnego spadku populacji dzieci i młodzieży objętych obowiązkiem szkolnym, który w zależności od typów szkół oscyluje wokół -5%. 16 Jak giną pieniądze dla romskich dzieci, Dziennik, 31 lipca 2008, 11

12 oświatowej subwencji ogólnej samorządów, na co zawracali uwagę na wniosek MEN 17 i MSWiA Kuratorzy Oświaty.F F W realizacji zadań z dziedziny poprawa sytuacji bytowej Romów sporą przeszkodą jest nieuregulowany status własnościowy działek, na których stoją domy Romów. Na zjawisko to zwróciła uwagę Helsińska Fundacja Praw Człowieka w najnowszym raporcie Ksenofobia i dyskryminacja na tle etnicznym w Polsce zarys sytuacji (Warszawa 2008). Od kilku lat nierozwiązana pozostaje sprawa podłączenia bieżącej wody do mieszkań zamieszkałych przez Romów na terenie gminy Limanowa. Władze gminy, dzięki pieniądzom z rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce, wybudowały wodociąg. Niestety, woda nie dopłynęła do mieszkań Romów, którzy mieli być beneficjentami projektu. Zgodnie z informacjami uzyskanymi w MSWiA jedną z przeszkód w doprowadzeniu wody jest nieuregulowana sytuacja prawna części mieszkań romskich (samowola budowlana). Co ciekawe, brak tychże regulacji nie stał na przeszkodzie podczas wnioskowania o dotację na zbudowanie wodociągu i doprowadzenie wody, jak również podczas przyznawania i akceptowania 18 tejże dotacji.f Wobec opieszałości niektórych samorządów w zakresie działań podejmowanych na rzecz społeczności romskiej racjonalne i skuteczne są interwencje podejmowane bezpośrednio przez Administratora Programu. Warto, aby Administrator podejmował 19 je nie incydentalnie (np. po interwencjach mediów), ale systemowo.f F Programy rządowe oparte zostały na potencjale samorządów i instytucji, które otrzymywały na realizację zadań 75% 85% wszystkich środków. Udział romskich podmiotów i organizacji pozarządowych w Programie, mimo iż z roku na rok wzrasta, nadal pozostaje na niskim poziomie. Wynika to z faktu, iż znaczna część zadań 20 realizowanych w ramach Programu pokrywa się z zadaniami własnymi gmin.f F 17 Zob. HUhttp://www.kuratorium.waw.pl/pl/samorzady,2x x1/ podejmowanie_dzialan_na_rzecz_edukacji_dzieci_romskichuh 18 Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Raport - Ksenofobia i dyskryminacja na tle etnicznym w Polsce zarys sytuacji, Warszawa Zadania systemowe rozumie się jako realizowane w sposób zaplanowany, systematyczny i spójny dla wszystkich tego typu przypadków. Jeśli samorządy uporczywie nie wywiązują się z zadań, które związane są z działaniami na rzecz społeczności romskiej w ramach Programów, wówczas interwencje powinny być podejmowane bezpośrednio przez Administratora Programu. 20 Sprawozdania z realizacji Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce w latach , Zbiorcze informacje dotyczące decyzji MSWiA ws. podziału środków pochodzących z rezerwy celowej Pomoc społeczności romskiej w Polsce z lat , 12

13 Warto jednakże zwiększać udział organizacji romskich w Programie, zwłaszcza w takich dziedzinach jak np. Kultura i tradycja Romów. Realizacja programu obejmuje działania dedykowane jedynie bezpośrednio dla społeczności romskiej, natomiast przedstawiciele romskich organizacji pozarządowych objęci niniejszą ewaluacją sygnalizowali potrzebę wspierania również struktur logistycznych tych organizacji (np. poprzez zakup lokalu) oraz personalnych (np. poprzez kwalifikowanie części wydatków na koordynację realizowanych zadań). Dzięki temu aktywność organizacji romskich odznaczałaby się większą stabilnością i dynamizmem, a w konsekwencji zaangażowane środki z Programu pozwoliłyby na generowanie wartości dodanej, w postaci dodatkowych inicjatyw na rzecz społeczności romskiej wykraczających poza działania realizowane w ramach Programu. Szeroki katalog zidentyfikowanych problemów i działań zmierzających do ich rozwiązania może utrudniać realizację Programu, ze względu na ograniczenia finansowe. Wybór priorytetów przez administrację rządową i samorządową (mimo, że słuszny) sprawia, że niektóre problemy nadal pozostały nierozwiązane, a podejmowane działania na miarę możliwości finansowych rozwiązują problemy w sposób ograniczony do jednostkowych interwencji. Przykładem jest problem bezrobocia. Wśród Romów w Polsce panuje niemal powszechne bezrobocie. W 2006 roku na realizację zadań z dziedziny Praca-bezrobocie przeznaczono zł, czyli jedynie 1,8% wszystkich nakładów finansowych poniesionych na realizację Programu a w 2007 roku zł, czyli 1,9%.F F Nie ma dokładnych danych dotyczących bezrobocia społeczności romskiej w Polsce, jednakże opierając się na opracowaniach regionalnych oraz opiniach ekspertów można przypuszczać, że poziom bezrobocia Romów w regionach, gdzie jest ono najwyższe w kraju, dochodzi nawet do ok. 90% (od 75% do 90% osób ze 22 społeczności romskiej korzysta regularnie ze świadczeń pomocy społecznej).f Wysoki poziom bezrobocie wśród społeczności romskiej w głównej mierze spowodowany jest niskim poziomem wykształcenia, brakiem kwalifikacji zawodowych, a także słabą znajomością języka polskiego. Poza tym obserwuje się znaczące 21 Por. Sprawozdania z realizacji Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce w latach , Zbiorcze informacje dotyczące decyzji MSWiA ws. podziału środków pochodzących z rezerwy celowej Pomoc społeczności romskiej w Polsce z lat , 22 Zob. Mapa społeczna Romów w województwie świętokrzyskim raport z badań z 2001, EPRD, KHF. Por. Sienicka A. Romskie integracyjne spółdzielnie socjalne, w Jak odnaleźć się na rynku pracy. Przykłady modelowych działań na rzecz grup defaworyzowanych. Warszawa, Grudzień 2006, s

14 osłabienie popytu na usługi i rzemiosło związane z tradycyjnymi zawodami romskimi tj. kowalstwo artystyczne, handel końmi, kotlarstwo, działalność artystyczna itp. W ostatnich latach problem ten dodatkowo potęgował ogólny wzrost poziomu bezrobocia w Polsce czy też upadek wielu przedsiębiorstw państwowych, w których Romowie znajdowali zatrudnienie. Braki odpowiednich kwalifikacji i wykształcenia, niezwykle istotne w gospodarce rynkowej, powoduje, że Romowie pozostają na 23 straconej pozycji na otwartym rynku pracy.f F Bardzo poważny problem stanowi także brak integracji społecznej i kulturowej pomiędzy społeczeństwem polskim a środowiskiem romskim. Wyrosłe ze wspólnego obcowania stereotypy i uprzedzenia, są dużą przeszkodą w wyrównywaniu szans ludności romskiej na rynku pracy oraz poza nim. Stereotypy złego Cygana, złodzieja i żebraka, silnie zakorzeniły się 24 w mentalności Polaków, kształtując niechętne, lękliwe i wrogie postawy.f Dlatego dla większości Romów nadzieją mogą być tylko odpowiednio przemyślane i zorganizowane interwencje. Inicjatywy tego typu poza wspominanym już Programem na rzecz społeczności romskiej w Polsce były również podejmowane w ramach Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL. Wdrażanie Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL w Polsce miało na celu uruchomienie eksperymentalnej interwencji w rozwiązywaniu trudnych problemów społecznych obejmujących takie kwestie, jak wykluczenie społeczne, dyskryminacja oraz brak równości powodowanej zarówno przez dysproporcje w rozwoju społecznym, jak i zakorzenione w kulturze stereotypy. Wśród problemów wchodzących w zakres interwencji PIW EQUAL znalazły się również kwestie wynikające z faktu, że istnieją w Polsce grupy społeczne, które mają o wiele mniejsze szanse na rynku pracy niż inne. Do takich grup zaliczani są Romowie. W Polsce w ramach PIW EQUAL do realizacji zakwalifikowano 107 z 751 przedstawionych projektów. Cztery z nich dotyczyły poprawy sytuacji na rynku pracy 23 Por. Bara I. Romowie w kontekście rynku pracy. s. 14 Badania realizowane na terenie Małopolski w ramach projektu pt. Inicjatywa na rzecz przedsiębiorczości Romów KXETANES-RAZEM realizowanego w latach w ramach PIW EQUAL. 24 Por. Tamże s , 53, 54; Por. Bara I., Nocoń M., Wiecha A., Płachta J., Pracodawcy o zatrudnianiu Romów w Analiza lokalnego rynku pracy pod kątem zatrudniania Romów, Tarnów 2008; A. Mikulska, A. Sobańska, S. Łodziński, Uchodźcy, pracownicy migranci, intruzi, obcy społeczność Romów/Cyganów z Rumunii w Warszawie, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Czerwiec 1998; A. Mirga, L. Mróz, Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994; 14

15 mniejszości romskiej, przy czym jeden z nich ( Romskie Koło Życia ) zakończył się 25 wraz z zakończeniem realizacji Działania 1.F Dużą zaletą realizowanych w ramach PIW EQUAL projektów było wieloaspektowe ujęcie. Na wstępie zostały przeprowadzone badania dotyczące sytuacji 26 Romów Polsce ze szczególnym uwzględnieniem położenia na rynku pracy.f F Badanie sytuacji i potrzeb społeczności romskiej służyło lepszemu zdiagnozowaniu problemów, jak również wdrażaniu pilotażowych rozwiązań (podobne badania przeprowadzono 27 ostatnio w 1999rF F). W ramach realizowanych projektów podjęto konkretne kroki, takie jak dostosowane do potrzeb grupy docelowej kursy, szkolenia umożliwiające zdobycie lub podniesienie konkretnych kwalifikacji. Dodatkowym efektem inicjatyw podejmowanych w ramach PIW EQUAL była kooperacja beneficjentów z nie-romami, która sprzyjała rozwojowi dialogu międzykulturowego i niwelowaniu dystansu etnicznego. Z drugiej strony istnieje cały szereg argumentów krytycznych wobec działań podejmowanych w ramach PIW EQUAL. Krytyka działań realizowanych w ramach PIW EQUAL na rzecz społeczności romskiej wypływała najczęściej z faktu, iż ich rezultaty okazały się nietrwałe. Podważyło to sensowność i efektywność większości działań podejmowanych dla ich osiągnięcia względem nakładów finansowych, które pochłonęły. Jednakże nie wszystkie działania i inicjatywy podejmowane w ramach eksperymentu PIW EQUAL okazały się nietrwałe, ponieważ część struktur powołana do życia w ich trakcie nadal istnieje i sprawnie funkcjonuje jak np. Centrum Aktywizacji Zawodowej Romów w Tarnowie czy Romskie Pośrednictwo Pracy w Oświęcimiu. Najtrwalszym efektem inicjatyw podejmowanych w ramach PIW EQUAL było pobudzenie świadomości potrzeby prowadzenia działań na polu aktywizacji zawodowej Romów oraz ich inicjacja. Inicjatywy te są dobrym uzupełnieniem dla działań podejmowanych w ramach Programu na rzecz społeczności romskiej, ponieważ Raporty badawcze dotyczące sytuacji Romów na rynku pracy opracowane w ramach projektów realizowanych w PIW EQUAL: Mróz L. (red.) Romowie na rynku pracy. Oświęcim 2006; Zawicki M. (red.) Romowie na rynku pracy, Kraków 2007; Zawicki M. (red.) Aktywizacja zawodowa Romów, Kraków 2007; Bara I. Romowie w kontekście rynku pracy, Romowie Przedsiębiorcy, Otoczenie społeczne o Romach; Bara I., Nocoń M., Wiecha A., Płachta J., Pracodawcy o zatrudnianiu Romów w Analiza lokalnego rynku pracy pod kątem zatrudniania Romów, Tarnów Kwiatkowski R., Gruszczyński L., Pawela H., Pasternak J., Opis położenia społecznego Romów w Polsce, Katowice-Oświęcim 1999; 15

16 realizowane są w dziedzinie, w której pozostawały największe niezaspokojone potrzeby. Z tego też względu we wdrażaniu nowych programów tj. PO Kapitał Ludzki, warto promować inicjatywy, które do tej pory w ramach rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce były i są realizowane w niewielkim zakresie. Takie założenie pozwoliłoby Administratorom Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce skoncentrować środki na dziedzinach uznanych przez nich za priorytetowe (edukacja, sytuacja bytowa Romów), co w konsekwencji skutkować powinno większą ich efektywnością. Wśród dziedzin wymagających zdecydowanego wsparcia finansowego najważniejsze wydają się Przeciwdziałanie bezrobociu (przeciwdziałanie apatii społecznej, aktywizacja Romów, w przypadku zdobycia zatrudnienia poprawa sytuacji materialnej, wzrost świadomości społecznej), Zdrowie, Kultura i zachowanie romskiej tożsamości etnicznej oraz Wiedza o społeczności romskiej (wzrost samoświadomości Romów, duma z własnego dziedzictwa kulturowego, zwalczanie krzywdzących stereotypów, wzrost aktywności społecznej i obywatelskiej), co powinno skutkować: zwiększeniem liczby osób w wieku produkcyjnym uczestniczących w różnych formach edukacji oraz w szkoleniach podnoszących i zmieniających kwalifikacje zawodowe, wzrostem poziomu zatrudnienia osób ze społeczności romskiej, wzrostem liczby osób ze społeczności romskiej korzystających z dodatkowych form pomocy medycznej, wzrostem liczby osób ze społeczności romskiej czynnie uczestniczących w życiu społecznym i obywatelskim, wzrostem liczby osób spoza społeczności romskiej dysponujący wiedzą na 28 temat Romów.F Na podstawie doświadczeń wynikających z realizacji dotychczasowych Programów można wskazać następujące bariery i zagrożenia w prawidłowej realizacji Poddziałania POKL: szeroki zakres oferowanego wsparcia może prowadzić do tego, że w niektórych dziedzinach wsparcie będzie nadmiernie zintensyfikowane, a w innych 28 Program Operacyjny Kapitał Ludzki Poddziałanie Projekty na rzecz społeczności romskiej, Warszawa 2008, HUhttp://www.efs.gov.pl/Dokumenty/Lists/Dokumenty%20programowe/ Attachments/87/POKL_zatwierdzony_ pdfUH 16

17 niewystarczające. Zapobiec temu może Instytucja Ogłaszająca Konkurs przez odpowiednie zdefiniowanie i premiowanie określonych obszarów wsparcia, w których notuje się największe potrzeby interwencji; istnieje zagrożenie, że projekty w ramach komponentu romskiego nie będą mogły być realizowane przez organizacje romskie o mniejszym potencjale instytucjonalnym, ludzkim i finansowym, który jest brany pod uwagę w ocenie projektów. Rozwiązaniem może być tworzenie Partnerstw, jednakże w tym przypadku istnieje ryzyko zmarginalizowania roli organizacji romskiej w konsorcjum na rzecz silniejszego lidera. Warto we wdrażaniu komponentu romskiego POKL promować zasadę empowerment stosowaną w PIW EQUAL, dzięki czemu przedstawiciele grupy docelowej zaangażowani są we wszystkie działania związane z realizacją projektu - od pisania do mainstreamingu; w opinii społeczności większość urzędników samorządowych jest negatywnie nastawiona do inicjatyw podejmowanych na rzecz społeczności romskiej, ze względu na to, że wymaga ona od nich większej ilości pracy i zaangażowania. Poza tym ich zdaniem urzędnicy samorządowi nadal w kontaktach z nimi kierują się stereotypami i uprzedzeniami; poza środowiskiem szkolnym działania integracyjne ze społecznością lokalną są zaburzone przez stereotypy i uprzedzenia; w opinii większości uczestników badań, społeczność romska oczekuje wsparcia obejmującego działania dotyczące integracji społecznej i aktywizacji zawodowej; na niepowodzenia skazane są projekty, w których realizację nie będą zaangażowane (jako koordynator lub partner) organizację działające na rzecz społeczności romskiej, ze względu na pewną nieufność tego środowiska względem obcych instytucji i organizacji; mało skuteczne będą projekty, które nie będą poprzedzane konsultacjami środowiskowymi z Beneficjentami Ostatecznymi, analizą ich potrzeb, a także potencjału zawodowego oraz możliwości lokalnego rynku pracy; na niską efektywność skazane są również projekty szkoleniowe i doradcze oferujące wsparcie w postaci specjalistycznych szkoleń i usług doradczych wymagających wysokiego poziomu wykształcenia, ze względu na braki edukacyjne grupy docelowej; 17

18 zagrożone niepowodzeniem są projekty oferujące szkolenia długotrwałe ze względu na dużą mobilność Beneficjentów Ostatecznych; istnieją zawody i konkretne czynności, których wykonywanie jest w kulturze i obrzędowości Romskiej niewskazane, zatem realizacja działań aktywizujących dla społeczności romskiej w tych obszarach skazana jest na niepowodzenie; zagrożone niepowodzeniem są również projekty, które nie będą uwzględniać wsparcia towarzyszącego dla Beneficjentów Ostatecznych np. w postaci opieki nad dziećmi, refundacji dojazdów i pokrycia innych wydatków związanych z uczestnictwem w projekcie. Jednocześnie można wskazać szereg rekomendacji ułatwiających wdrażane Poddziałania. Sposobem na pokonywanie barier komunikacyjnych, stereotypów oraz uprzedzeń jest organizacja szkoleń, warsztatów, seminariów, lub innych form spotkań mających na celu bliższe zapoznanie się osób pracujących z Romami lub na rzecz Romów ze specyfiką ich kultury obrzędowości, tradycji i zwyczajów, co znacznie ułatwia układanie się dalszych relacji. Projekty realizowane w ramach Poddziałania powinny uwzględniać elementy integrujące społeczność romską z osobami współpracującymi ze społecznością romską (urzędników, dyrektorów szkół, pracodawców) oraz społecznością lokalną. Działania promocyjne i wizerunkowe powinny koncentrować się na promocji dobrych przykładów i dobrych praktyk. Kampanie promocyjne trzeba jednakże bardzo ostrożnie przemyśleć by nie odnosiły odwrotnego skutku do zamierzonego. Przygotowanie projektu w ramach Poddziałania powinno być poprzedzone konsultacjami ze społecznością romską i włączaniem jej przedstawicieli (organizacji działających ich rzecz) do konsorcjów realizujących projekt. Realizacja projektu powinna zakładać diagnozowanie potrzeb i potencjału BO oraz możliwości ich rozwoju dla podnoszenia własnej konkurencyjności na lokalnym rynku pracy. Beneficjenci ostateczni oczekują projektów kompleksowych, które będą oferowały, poza wsparciem podstawowym również wiele innych form wsparcia towarzyszącego związanego z działaniami obejmującymi również ich rodziny, np. doradztwa prawnego. 18

19 Beneficjenci Ostateczni oczekują również bardzo konkretnych form wsparcia towarzyszącego związanych z rozwiązywaniem podstawowych problemów egzystencjalnych np. refundacją kosztu okularów niezbędnych do zajęć szkoleniowych oraz innych wydatków koniecznych do udziału w projekcie. 19

20 I. 3B100B197BPRZEDMIOT PRZEDMIOT I CEL BADANIA Głównym celem realizacji badania ewaluacyjnego było podsumowanie dotychczasowych efektów działań realizowanych na rzecz społeczności romskiej w ramach wspomnianych programów w kontekście skuteczności działań, jakie będą realizowane dla tej grupy etnicznej w ramach Poddziałania POKL. Realizowane badanie miało również na celu weryfikację kierunków wsparcia w świetle zaspokojenia potrzeb społeczności romskiej oraz osiągnięcia założonych celów tego Poddziałania na poziomie założeń Programu Operacyjnego. Zakłada się, że podstawowe cele, jakie powinny zostać osiągnięte w ramach Poddziałania to: zwiększenie liczby dzieci i młodzieży uczestniczącej w działaniach z zakresu edukacji formalnej i nieformalnej; zwiększenie liczby osób w wieku produkcyjnym uczestniczących w różnych formach edukacji oraz w szkoleniach podnoszących i zmieniających kwalifikacje zawodowe; wzrost poziomu zatrudnienia osób ze społeczności romskiej; wzrost liczby osób ze społeczności romskiej korzystających z dodatkowych form pomocy medycznej; wzrost liczby osób ze społeczności romskiej czynnie uczestniczących w życiu społecznym i obywatelskim; wzrost liczby osób spoza społeczności romskiej uczestniczących w działaniach propagujących podniesienie stanu wiedzy o Romach. Za podstawowe pytania badawcze, ważne z punktu widzenia ewaluacji, uznano: 1. Czy obszar wsparcia Poddziałania PO KL odpowiada na potrzeby grupy docelowej? 2. Jakiego typu projekty będą najbardziej skuteczne z punktu widzenia realizacji zakładanych celów Podziałania/Priorytetu? 3. Jakiego typu projekty powinny być realizowano w ramach Poddziałania POKL, aby miały największy pozytywny wpływ na: zwiększenie liczby dzieci i młodzieży uczestniczących w działaniach z zakresu edukacji formalnej i nieformalnej; 20

WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010

WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010 WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010 Czego dotyczyła uwaga? Treść uwagi Kto zgłosił? Komentarz 7.2.2, nowe kryterium jako nr 4 7.2.2, nowe kryterium

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW WYBORU PROJEKTÓW

RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW WYBORU PROJEKTÓW Załącznik nr 4 do Szczegółowego opisu osi priorytetowych RPO WP 2014-2020 Zakres: Europejski Fundusz Społeczny Projekt do konsultacji, 22 maja 2015 r. RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny Co to jest Europejski Fundusz Społeczny? Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest jednym z funduszy, poprzez które Unia Europejska wspiera rozwój społeczno-gospodarczy wszystkich

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Warszawa, 28 czerwca 2012 r.

Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Warszawa, 28 czerwca 2012 r. Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Warszawa, 28 czerwca 2012 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - 2012-07-19 Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach PO KL 1. Formy

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej

Program Aktywności Lokalnej Miasto i Gmina Wąchock Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Wąchock na lata 2009-2013 Wąchock, sierpień 2009 1 Wprowadzenie 3 Cele Programu Aktywności Lokalnej. 4 Kierunki działań.. 6 Odbiorcy programu

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych

Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Gmina - Miasto Płock Towarzystwa Wiedzy w Płocku Stowarzyszenia PLAN I HARMONOGRAM PROCESU

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Rybnik, 24 marca 2015 r. Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w kontekście realizacji Wieloletniego regionalnego

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU OPERACJI FINANSOWYCH

KRYTERIA WYBORU OPERACJI FINANSOWYCH załącznik do Uchwały nr 32/XI/2016 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020 z dnia 22 kwietnia 2016 roku KRYTERIA WYBORU OPERACJI FINANSOWYCH Działanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne województwem

Zarządzanie strategiczne województwem IV Warsztaty Strategiczne Zespołu ds. aktualizacji SRWM do 2020 Zarządzanie strategiczne województwem Zadania na lata 2010-2012 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 4 września

Bardziej szczegółowo

Obywatele dla Demokracji. program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG

Obywatele dla Demokracji. program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG Obywatele dla Demokracji program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG Obywatele dla Demokracji Realizatorzy: Fundacja im. Stefana Batorego w partnerstwie z Polską Fundacją Dzieci i

Bardziej szczegółowo

10 maja 2013 r. Magdalena Bajorek - Wrona Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Gorlicach

10 maja 2013 r. Magdalena Bajorek - Wrona Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Gorlicach A k t y w n o ś ć I I n t e g r a c j a S z a n s ą N a L e p s z e J u t r o 10 maja 2013 r. Projekt systemowy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Gorlicach Projekt systemowy 3 letni, realizowany w

Bardziej szczegółowo

Typ projektu ( REALIZACJA PROGRAMÓW STYPENDIALNYCH (PROJEKT POZAKONKURSOWY )) kształcenie uczniów

Typ projektu ( REALIZACJA PROGRAMÓW STYPENDIALNYCH (PROJEKT POZAKONKURSOWY )) kształcenie uczniów Załącznik nr 1 do Uchwały nr 7/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020 KRYTERIA DOSTĘPU Poddziałanie 10.1.3(10i) Typ projektu ( REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Nowa perspektywa finansowania PROW 2014-2020, w ramach której kontynuowane będzie wdrażanie działania LEADER. Zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PROGRAMU. I. Wstęp

KONCEPCJA PROGRAMU. I. Wstęp KONCEPCJA PROGRAMU I. Wstęp Głównym celem niniejszego Programu jest zmniejszenie zjawiska przemocy w rodzinie oraz ze względu na płeć występującego na terenie Polski. Celem bezpośrednim jest przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiot zamówienia: Przeprowadzenie badań jakościowych w Projekcie pn. Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim realizowanym w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r.

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. w sprawie przyjęcia Programu Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Ostródzkim na 2012 rok Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Plan działania na lata 2014-2015

Plan działania na lata 2014-2015 Plan działania na lata 2014-2015 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ Numer i nazwa Priorytetu Instytucja Pośrednicząca Adres korespondencyjny VI. Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich realizuje projekt Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ nr UDA-POKL.01.01.00-00-018/10-03 Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich jest

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Projekty INFORMACJE na rzecz OGÓLNE społeczności romskiej

Projekty INFORMACJE na rzecz OGÓLNE społeczności romskiej PO FUNDUSZE KL Poddziałanie EUROPEJSKIE 1.3.1 2014-2020 Projekty INFORMACJE na rzecz OGÓLNE społeczności romskiej Władza Wdrażająca Programy Europejskie ul. Syreny 23, 01-150 Warszawa tel. 22 315 22 00

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny wsparcie dla młodzieży 11/4/2014 Sytuacja osób młodych w UE Ponad 5,5 mln młodych Europejczyków jest bezrobotnych; Stopa bezrobocia młodzieży wynosi obecnie 23,5 %; 13,2 %

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do Uchwały Nr XXV/149/2008 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 30 grudnia 2008 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI

REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI WSPÓŁFINANSOWANEGO ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI realizowanego w okresie 1 września

Bardziej szczegółowo

Pakt na rzecz Seniorów. Rok 2012 Rokiem UTW

Pakt na rzecz Seniorów. Rok 2012 Rokiem UTW Pakt na rzecz Seniorów Rok 2012 Rokiem UTW Liczba UTW z podziałem na województwa 20 21 20 21 9 20 38 71 24 41 11 44 40 6 17 21 UTW w województwie małopolskim Liczba UTW w latach 1975-2012 424 248 187 125

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE:

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: 1. REGIONALNY RYNEK PRACY Poddziałanie 7.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Bożena PIETRAS-GOC Koordynator projektu Kancelaria Zarządu Województwa Małopolskiego Kontekst projektu

Bardziej szczegółowo

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Cele FIO w 2006 Podstawowym celem FIO jest finansowe wsparcie inicjatyw obywatelskich z udziałem organizacji pozarządowych, podejmowanych na rzecz: Cel 1

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny dla kobiet. Sylwia Kowalczyk Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - 09-10-30

Europejski Fundusz Społeczny dla kobiet. Sylwia Kowalczyk Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - 09-10-30 Europejski Fundusz Społeczny dla kobiet Sylwia Kowalczyk Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Informacje ogólne Europejski Fundusz Społeczny, to jeden z funduszy Unii Europejskiej, który finansuje działania

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie ogłasza nabór wniosków o dofinansowanie

Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie ogłasza nabór wniosków o dofinansowanie Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie ogłasza nabór wniosków o dofinansowanie projektów ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Priorytetu I Osoby młode na rynku pracy, Działanie 1.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r.

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. W latach 2009-2014 w funkcjonowało Obserwatorium Integracji Społecznej: projekt ogólnopolski w ramach

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r.

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Stan wdrażania ania PO KL w województwie warmińsko sko-mazurskim Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Postęp p finansowy Postęp p wdrażania ania PO KL wg stanu na 15.11.2010 r. 100 000 250% 90000 80000 70000

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

wparcie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VI Działanie 6.1

wparcie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VI Działanie 6.1 Europejski Fundusz Społeczny w województwie mazowieckim w latach 2007-2013 wparcie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VI Działanie 6.1 w latach 2007-2013 Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Oświęcimiu INWESTYCJA W KAPITAŁ LUDZKI POWIATU OŚWIĘCIMSKIEGO

Powiatowy Urząd Pracy w Oświęcimiu INWESTYCJA W KAPITAŁ LUDZKI POWIATU OŚWIĘCIMSKIEGO Powiatowy Urząd Pracy w Oświęcimiu INWESTYCJA W KAPITAŁ LUDZKI POWIATU OŚWIĘCIMSKIEGO Projekty Powiatowego Urzędu Pracy w Oświęcimiu finansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Budowa i wsparcie sieci organizacji działających na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie mazowieckim

Budowa i wsparcie sieci organizacji działających na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie mazowieckim REGULAMIN uczestnictwa w projekcie Budowa i wsparcie sieci organizacji działających na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie mazowieckim POKL.05.04.02-00-I16/14 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE PODCZAS SPOTKANIA INFORMACYJNEGO DOTYCZĄCEGO DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ W RAMACH DZIAŁANIA 7.4 PO KL Pytanie nr 1: Czy partnerem Beneficjenta może być

Bardziej szczegółowo

SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY

SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY SPOŁECZEŃSTWO / POMOC SPOŁECZNA / ZDROWIE / GOSPODARKA... 2 NAUKA / EDUKACJA... 5 KULTURA I SZTUKA... 7 EKOLOGIA/OCHRONA ŚRODOWISKA/TURYSTYKA I KRAJOZNAWSTWO...

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce to innowacyjny projekt, który łączy w sobie różne podejścia do badania opieki. Wykorzystuje ilościowe i jakościowe

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE. Czas odnowy klientów GOPS w Spytkowicach. na lata 2013-2014

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE. Czas odnowy klientów GOPS w Spytkowicach. na lata 2013-2014 REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE realizowanym przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Spytkowicach na lata 2013-2014 Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r.

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r. RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Grudzień 2013 r. 1 1. Podstawy prawne Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Wydział ds. Mniejszości Romskiej

Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Wydział ds. Mniejszości Romskiej Wydział ds. Mniejszości Romskiej Działania podejmowane na rzecz przekraczania barier z doświadczeń Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce Romowie w Polsce Romowie to mniejszość etniczna, do której

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2 Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Instytucja Pośrednicząca dla Priorytetu V PO KL Dobre Rządzenie

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020 Spotkanie grupy roboczej ds. realizacji projektów 7.1.1. - 7.1.2 POKL

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020 Spotkanie grupy roboczej ds. realizacji projektów 7.1.1. - 7.1.2 POKL Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020 Spotkanie grupy roboczej ds. realizacji projektów 7.1.1. - 7.1.2 POKL Kraków, 11 grudnia 2014 r. Harmonogram działań MRPO 2014-2020 04.04.2013

Bardziej szczegółowo

Karta dobrej praktyki w zakresie współpracy Instytucji Pomocy i Integracji Społecznej i Instytucji Rynku Pracy

Karta dobrej praktyki w zakresie współpracy Instytucji Pomocy i Integracji Społecznej i Instytucji Rynku Pracy Karta dobrej praktyki w zakresie współpracy Instytucji Pomocy i Integracji Społecznej i Instytucji Rynku Pracy Powiat/nazwa jednostki:. Skład Powiatowego Zespołu Koordynującego Współpracę:.. Współpraca

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA. Szkoła Podstawowa w Chojnie ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA W OBSZARZE

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA. Szkoła Podstawowa w Chojnie ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA W OBSZARZE Projekt realizowany przez Powiat Gryfiński pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich realizuje projekt Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ nr UDA-POKL.01.01.00-00-018/10-03 Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich (CRZL)

Bardziej szczegółowo

Struktura wdrażania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Struktura wdrażania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Struktura wdrażania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Instytucja Zarządzająca Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Instytucja Certyfikująca Ministerstwo Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Mechanizm Finansowy EOG i Norweski Mechanizm Finansowy dla organizacji pozarządowych

Mechanizm Finansowy EOG i Norweski Mechanizm Finansowy dla organizacji pozarządowych Mechanizm Finansowy EOG i Norweski Mechanizm Finansowy dla organizacji pozarządowych Norbert Tomkiewicz Departament Polityki Regionalnej i Funduszy Strukturalnych Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Priorytet VII Promocja integracji społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Dział Koordynacji Programów Europejskich 20-950 Lublin, Al. Racławickie 14 tel. +48 81 445 41 66, fax +48 81 445

Bardziej szczegółowo

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu - Działania Pełnomocnika Wojewody Mazowieckiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych. Warszawa, dnia 11 czerwca 2013 r. Przestawione dane dotyczą społeczności

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA NA ROK 2015 INFORMACJE O INSTYTUCJI OPRACOWUJĄCEJ PLAN DZIAŁANIA. Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa. efs@kprm.gov.

PLAN DZIAŁANIA NA ROK 2015 INFORMACJE O INSTYTUCJI OPRACOWUJĄCEJ PLAN DZIAŁANIA. Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa. efs@kprm.gov. PLAN DZIAŁANIA NA ROK 2015 INFORMACJE O INSTYTUCJI OPRACOWUJĄCEJ PLAN DZIAŁANIA Numer i nazwa osi priorytetowej Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji Instytucja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r.

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014 GNOJNIK 2014 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE II. CELE PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców 1 Autor: Aneta Para PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców Informacje ogólne o PO KL 29 listopada br. Rada Ministrów przyjęła projekt Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL), który jest

Bardziej szczegółowo

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Cel 1: Cel 2: Cel 3: Cel 4: Cel 5: Cel 6: Celem głównym Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki jest: Wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej CELE SZCZEGÓŁOWE

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej projektu innowacyjnego testującego pt: 50+ doświadczenie Warszawa, 01 grudnia 2014 r Zamawiający: Agrotec Polska sp z oo, ul Dzika 19/23

Bardziej szczegółowo

Struktura PO KL. X Pomoc techniczna

Struktura PO KL. X Pomoc techniczna Możliwości wsparcia wolontariatu w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet VI i VII PO KL Struktura PO KL Priorytety centralne I Zatrudnienie i integracja społeczna II Rozwój zasobów ludzkich

Bardziej szczegółowo

POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA

POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA Pierwszym krokiem przygotowującym racjonalnie zaplanowaną zmianę powinna być zawsze diagnoza stanu posiadania, swoisty bilans otwarcia poprzedzający i wspomagający

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z pracy pełnomocnika wojewody Zachodniopomorskiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych w roku 2014.

Sprawozdanie z pracy pełnomocnika wojewody Zachodniopomorskiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych w roku 2014. Sprawozdanie z pracy pełnomocnika wojewody Zachodniopomorskiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych w roku 2014. 1. Liczba spotkań ze środowiskami mniejszości narodowych i etnicznych, w tym zorganizowanych

Bardziej szczegółowo

Miejsce w dokumencie Dotychczasowy zapis (jest) Powinno być s. 32 IV.1.14. Planowane działania: a) badanie możliwości godzenia ról rodzinnych z rolami

Miejsce w dokumencie Dotychczasowy zapis (jest) Powinno być s. 32 IV.1.14. Planowane działania: a) badanie możliwości godzenia ról rodzinnych z rolami Errata do Planu działania na lata 2007-2008 dla Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna (sprostowanie treści dokumentu w związku z pomyłką techniczną polegającą na zamianie opisu działań pomiędzy

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY SYSTEMOWE przewidziane do realizacji w 2011 r.

PROJEKTY SYSTEMOWE przewidziane do realizacji w 2011 r. Warszawa, 2011-02-03 WYKAZ PROJEKTÓW PRZEWIDZIANYCH DO REALIZACJI W PLANIE DZIAŁANIA NA 2011 ROK DLA DZIAŁANIA 5.4 ROZWÓJ POTENCJAŁU TRZECIEGO SEKTORA ORAZ DZIAŁANIA 5.5 ROZWÓJ DIALOGU SPOŁECZNEGO Działając

Bardziej szczegółowo

Obywatele dla Demokracji program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG

Obywatele dla Demokracji program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG Obywatele dla Demokracji program dla organizacji pozarządowych finansowany z funduszy EOG Realizatorzy: Fundacja im. Stefana Batorego w partnerstwie z Polską Fundacją Dzieci i Młodzieży budżet: 37 mln

Bardziej szczegółowo

Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT. Kraków 13 marca 2015 r.

Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT. Kraków 13 marca 2015 r. Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT Kraków 13 marca 2015 r. 1. Podsumowanie dotychczasowych prac nad Strategią ZIT. 2. Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Opracowanie i uchwalenie programu w pierwszej połowie 2011 roku.

Opracowanie i uchwalenie programu w pierwszej połowie 2011 roku. Załącznik do Uchwały Nr X/48/11 Rady Miasta Bielsk Podlaski z dnia 28 czerwca 2011 r. 3.2.1 Harmonogram wdrażania strategii Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w mieście Bielsk Podlaski została

Bardziej szczegółowo

Pomoc instytucjonalna dla młodzieży straumatyzowanej w województwie pomorskim. Prezentacja wyników badań. Lech Kalita

Pomoc instytucjonalna dla młodzieży straumatyzowanej w województwie pomorskim. Prezentacja wyników badań. Lech Kalita PI Centrum Pomocy Psychotraumatologicznej w woj. Pomorskim Innowacyjny model wspierania młodzieży straumatyzowanej z wykorzystaniem doświadczeń niemieckich Nr projektu : POKL.07.02.02-22-011/11 Pomoc instytucjonalna

Bardziej szczegółowo

MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB

MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB Uwaga: Każdy z powiatów uprawniony do udziału w naborze może złożyć tylko jeden wniosek. Jednocześnie, dany powiat może być partnerem w nieograniczonej

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dla ekonomii społecznej w regionie łódzkim (cz. 2)

Rekomendacje dla ekonomii społecznej w regionie łódzkim (cz. 2) Rekomendacje dla ekonomii społecznej w regionie łódzkim (cz. 2) Współpraca OWES i ROEFS z województwa łódzkiego Wnioski z panelu ekspertów CZŁOWIEK NAJLEPSZA INWESTYCJA Łódź, 28 maja 2012 r. Rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Prezentacja raportu metodologicznego

Prezentacja raportu metodologicznego Ocena skuteczności i efektywności instytucji uczestniczących we wdraŝaniu priorytetów VIII i IX, w tym procesu komunikacji Prezentacja raportu metodologicznego Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego

Bardziej szczegółowo

Plan działania na lata 2014-2015

Plan działania na lata 2014-2015 Plan działania na lata 204-205 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI ZARZĄDZAJĄCEJ Numer i nazwa Priorytetu Instytucja Zarządzająca Adres korespondencyjny V. Dobre rządzenie Województwo

Bardziej szczegółowo