Weso³ych Œwi¹t i Dosiego Roku!

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Weso³ych Œwi¹t i Dosiego Roku!"

Transkrypt

1 Weso³ych Œwi¹t i Dosiego Roku! Kraków Nr 69 1 grudzieñ 2005 r./styczeñ 2006 r.

2 Bo ena DWORSKA POMIMO WSZYSTKO Czas pêdzi nieub³aganie, ju nastêpne œwiêta przed nami i Nowy Rok. Ogarnia nas refleksja... Co zrobiliœmy?, kogo po egnaliœmy na zawsze i kto pojawi³ siê na œwiecie w naszych rodzinach, czy te u przyjació³. Z ulg¹ ale te niepokojem planujemy kolejne dni, miesi¹ce. Odwieczne pytanie... co to bêdzie...? I jak bêdzie...?. M³odzi planuj¹ zwi¹zki, ma³ eñskie, starzy myœl¹ o emeryturze, jeszcze inni siê rozstaja, a dzieci pragn¹ ferii zimowych. A tu. œwiêta za pasem... Znowu szaleñstwo, gonitwa po supermarketach, by jak najlepiej i najpyszniej przygotowaæ kolacjê wigilijn¹. Choinki ustrojone w firmowe bañki b³yszcz¹ w holach, kolêdy ju od koñca listopada p³yn¹ z g³oœników. Producenci nabijaj ¹ kabzê, a my nabijamy siê w butelkê. Ile cynizmu w tym zdaniu i tak przed œwiêtami...!? Mo e nie do koñca tak jest, bo przecie dziewczynka przebrana za anio³ka stoj¹ca na promocjach pamiêta opowieœæ dziadka o œwiêtach i o tym, e..., Bóg siê rodzi... Jak siê rodzi i dlaczego przyszed³ na ten œwiat? Dla kogo? Kiedy serce przepe³nia smutek, a oczy zas³ania wodospad ³ez, kiedy siedzisz przy ³ó ku i patrzysz jak gaœnie ycie cz³owieka, którego kochasz, dopada Ciê myœl stara jak œwiat, e ycie to tylko chwila. Mo e ju nie chcesz biec, mo e chcesz siê zatrzymaæ, odetchn¹æ piêknem œwiata i podzieliæ t¹ refleksj¹ z najbli szymi. Nawet, je eli nie zd¹ ysz wszystkiego kupiæ czy przygotowaæ, zd¹ ysz powiedzieæ, e ich kochasz. Tak ma³o mi³oœci; tak ma³o wspó³czucia. Tyle biedy wokó³ nas. W podziemiach, kana³ach bezdomni przytuleni do rur ciep³owniczych ³ami¹ siê chlebem wygrzebanym ze œmietników. Kto to widzi!?. Nasze oczy nie widz¹, uszy nie chc¹ s³yszeæ, serce zamkniête na cztery spusty. Ubrani w firmowe ciuchy biegniemy za z³ot¹ szkatu³¹. Pomimo wszystko On przychodzi do nas. Co roku puka do naszego Betlejem i chce, abyœmy Go przyjêli. Pragnie nas, naszego cz³owieczeñstwa, humanitaryzmu, wspó³czucia. Pomimo wszystko, e: Nie by³o miejsca dla Ciebie W Betlejem w adnej gospodzie I narodzi³eœ siê Jezu W stajni, ubóstwie i ch³odzie I wo³asz do swojego Ojca... Czemu wœród ludzi Tyle ³ez, jêków, katuszy Bo nie ma miejsca dla Ciebie W niejednej cz³owieczej duszy Dajesz nam siebie, a my co Ci dajemy? 2

3 W numerze: Wydaje: Ma³opolska Okrêgowa Izba Pielêgniarek i Po³o nych Adres redakcji: Biuro Ma³opolskiej Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych Kraków ul. Dunajewskiego 6 IIIp. fax/tel Bo ena Dworska - Pomimo wszystko Renata Madetko, Dorota Matuszyk - V Ogólnopolski Zjazd Szkó³ Rodzenia Agnieszka Marzêcka, Beata Kalisz - I Ma³opolska Konferencja Szpitali Promuj¹cych Zdrowie Komunikat Prasowy Miêdzynarodowej Rady Pielêgniarek Emma Skrzyniarz - Moje obserwacje w okresie 55 letniej pracy w S³u bie Zdrowia Stanowisko MORPiP w sprawie aktualnej sytuacji w ochronie zdrowia i migracji personelu medycznego biuro czynne: od poniedzia³ku do pi¹tku w godz Zbigniew Cybulski - Skutki przekszta³ceñ samodzielnych publicznych zak³adów opieki zdrowotnej Danuta Fija³kowska-Salawa - Ogólnopolska Konferencja Naukowo Szkoleniowa Prawo Medyczne w Praktyce Pielêgniarki Rozporz¹dzenie Ministra Zdrowia w sprawie zakresu zadañ lekarza, pielêgniarki i po³o nej podstawowej opieki zdrowotnej Sprawy zwi¹zane z PRAWEM WYKONYWANIA ZAWODU za³atwiane s¹ w poniedzia³ek w godz oraz od wtorku do pi¹tku w godz Porad prawnych dla cz³onków samorz¹du z zakresu: PRAWA PRACY I PRAWA MEDYCZNEGO udziela prawnik mgr Zbigniew Cybulski we wtorki w godz , w œrody w godz Telefon: Porad prawnych dla cz³onków samorz¹du z zakresu: PRAWA CYWILNEGO, PRAWA RODZINNEGO, PRAWA KARNEGO I PRAWA PRACY udziela adwokat Monika Ca³a w czwartki w godz Telefon: Bernadetta Brudecka - Pacjent/klient jako najwa niejsze ogniwo obecnego systemu ochrony zdrowia Marek Motyka - Rozmowa czasem wa niejsza ni lek Helena Brzozowska - Samodzielny Publiczny Specjalistyczny Szpital Chorób P³uc w Zakopanem Maria Sko³uba - Toruñskie Dni Opieki D³ugoterminowej Izabela Zajda - cd. Praca w USA - Twój wybór Halina Matoga - Ulica Julii Nenko Gabriela Ginalska (redakcja i wybór) - Stanis³awa Leszczyñska - wspomnienia by³ych wiêÿniarek Oœwiêcimia Józef B. Luberda - Na godni czas Stanis³aw ukasik - z prac Ma³opolskiej Okrêgowej Rady Pielêgniarek i Po³o nych Tadeusz Wadas - Podziêkowanie Maria Sko³uba - Podziêkowanie Konkurs na Pielêgniarkê, Pielêgniarza, Po³o n¹ Roku 2005 Wies³awa Drewniak - Ju dziœ mogê zadbaæ o zdrowie swego przysz³ego dziecka Danuta Œlusarczyk - Zawodowe nara enia na leki cytostatyczne - regulacje prawne i skutki zdrowotne Maria Sko³uba - Opieka hospicyjna - Konferencja Konferencja Wartoœci moralne, etyczne i odpowiedzialnoœæ w pracy pielêgniarki i po³o nej Posiedzenia Komisji Socjalnej odbywaj¹ siê w pierwsz¹ œrodê miesi¹ca Kasa czynna codziennie od Zuzanna Mys³owska - Informacje Komisji Kszta³cenia MOIPIP Informacje o konkursach Og³oszenia Kondolencje Lucyna Dyrcz-Kowalska - Wiersze Krzy ówka

4 Renata MADETKO Dorota MATUSZYK Fot. Beata MARZEC V OGÓLNOPOLSKI ZJAZD SZKÓ RODZENIA 4 W dniach paÿdziernika 2005 r. w Juracie odby³ siê V Ogólnopolski Zjazd Szkó³ Rodzenia. Przebiega³ on pod has³em Rola po³o nej i szko³y rodzenia w szerzeniu edukacji zdrowotnej. Organizatorem zjazdu by³o Polskie Centrum Edukacji z Warszawy z siedzib¹ przy ul. elaznej 41. Honorowym patronatem obrady objêli Panowie - Maciej Piróg - Dyrektor Instytutu Pomnika Centrum Zdrowia Dziecka i Wojciech Puzyna - Dyrektor Szpitala Specjalistycznego Œw. Zofii w Warszawie. Z Krakowa do Juraty pojecha³y cztery po³o ne. By³y to Panie: Joanna Potrzebny-Cury³o, Renata Madetko, Beata Marzec, Dorota Matuszyk. Wyjazd trzech z nich mo - liwy by³ dziêki finansowemu wsparciu z Ma³opolskiej Okrêgowej Izby Pielêgniarek i Po³o nych, która w ca³oœci pokry³a koszty konferencji i pobytu. Bardzo dziêkujemy Samorz¹dowi, bo warto by³o pojechaæ, aby spotkaæ siê z rzesz¹ po³o nych z ca³ej Polski a by³o ich oko³o 200. Wszystkie one zajmuj¹ siê w sposób bezpoœredni lub poœredni profilaktyk¹ i edukacj¹ zdrowotn¹ na rzecz kobiet oczekuj¹cych dziecka, ich dzieci i ca³ych rodzin. Buduj¹cym jest fakt, i œrodowisko po³o nych jest bardzo otwarte i chêtne do podnoszenia swoich kwalifikacji, a jak wiadomo zwi¹zana jest z tym wy sza jakoœæ us³ug œwiadczonych dla naszych podopiecznych. Tematyka wyk³adów by³a bardzo ciekawa, treœci obejmowa³y wiele nowoœci z dziedziny po³o nictwa pediatrii a tak e psychologii. Warto tu wspomnieæ o wyk³adzie Pana doc. Mariusza Skotnickiego z AM w Bia³ymstoku. Pan doc. Skotnicki omówi³ rolê i mo liwoœci po³o nej we wspó³czesnym po³o nictwie (odwo³uj¹c siê do ustawy o zawodach pielêgniarki i po³o nej). W swoim wyst¹pieniu zaprezentowa³ standardy postêpowania opieki po³o niczej w ci¹ y i w czasie porodu oraz kryteria postêpowania. Z kolei Pan prof. Ryszard Porêba ze ŒAM. w Katowicach omówi³ rolê edukacyjn¹ po³o nych w szkole rodzenia w zapobieganiu poronieniom i porodom przedwczesnym. Pan prof. Porêba przypomnia³ kole ankom po³o - nym opracowan¹ przez siebie tzw. ó³t¹ kartê, któr¹ ka da ciê arna z Tychów otrzymuje od swojego lekarza ginekologa lub po³o nej. Znajomoœæ tej karty w sposób znacz¹cy przyczyni³a siê do spadku wskaÿników porodów przedwczesnych i poronieñ w tamtym regionie (co potwierdzi³y przeprowadzone tam badania). Za zgod¹ Pana prof. Porêby pozwalamy sobie na jej przedruk do ad vocem, a z pewnoœci¹ bêdzie ona stanowiæ pomoc dla po³o nych, które pracuj¹ w œrodowisku, w szko- ³ach rodzenia i w ka dej placówce opieki zdrowotnej. Delegacja z Krakowa podczas V Ogólnopolskiego Zjazdu Szkó³ Rodzenia: Joanna Potrzebny - Cury³o, Beata Marzec, Renata Madetko, Dorota Matuszyk. Z mo liwoœciami w zakresie diagnostyki prenatalnej zapozna³ nas Pan prof. Krzysztof Preis z AM w Gdañsku. Omówi³ w sposób bardzo szczegó³owy obecne standardy diagnostyczne w po³o nictwie. Bardzo ciekawy wyk³ad wyg³osi³a Pani Gra yna Piegdoñ - Pielêgniarka Naczelna Instytutu Pomnika CZD. Przybli y³a nam zagadnienia dotycz¹ce oceny zachowañ noworodka wg metody Brazeltona. Jest to Skala Oceny Behawioralnej Noworodka (NBAS), za pomoc¹, której mo- emy rozumieæ jêzyk noworodka. Noworodki pos³uguj¹ siê jêzykiem zachowania, który obserwowany przez rodziców czy personel pielêgniarsko-po³o niczy pozwala rozpoznawaæ i zaspokajaæ ich potrzeby. Pani Beata Sztyber - Miêdzynarodowy Konsultant Laktacyjny - z AM w Warszawie omówi³a temat: Jak uczyæ o karmieniu piersi¹ - szko³a nowoczesna. Podkreœli³a ona, i pomimo ogromnego nak³adu dzia³añ promocyjnych na rzecz karmienia piersi¹ i du ych osi¹gniêæ w tej dziedzinie, ci¹gle jeszcze w Europie mamy niskie wskaÿniki karmienia naturalnego, (informacje zawarte w dokumencie Ochrona, propagowanie i wspieranie karmienia piersi¹ w Europie - wzorzec dzia³ania - opublikowanym przez Dyrektoriat Zdrowia Publicznego i Oceny Ryzyka Komisji Europejskiej w Luksemburgu). Polska boryka siê z takim samym problemem. Jest to bardzo du y (niezagospodarowany w pe³ni) obszar pracy dla po³o nych. Pracownicy ochrony zdrowia powinni realizowaæ zadania wytyczone przez Ministra zdrowia zawarte w Rozporz¹dzeniu w sprawie zakresu œwiadczeñ opieki

5 zdrowotnej, w tym badañ przesiewowych oraz okresów, w których te badania s¹ przeprowadzane. Zadania te opublikowano w Dzienniku Ustaw Nr 276 z dn r. poz za³¹cznik 1 i za³¹cznik 2. Wœród zadañ po³o nej w zakresie promocji zdrowia w wy ej wskazanym dokumencie znajduj¹ siê: n opieka przedporodowa, w tym przygotowanie do porodu, po³ogu, karmienia piersi¹ i rodzicielstwa; n prawid³owe postêpowanie oko³oporodowe umo liwiaj¹ce tworzenie wiêzi matki z dzieckiem i prawid³owe rozpoczêcie karmienia piersi¹; n w trakcie wizyt patrona owych po³o na powinna obserwowaæ i oceniæ sposób oraz techniki karmienia piersi¹, edukowaæ i udzielaæ porad w zakresie karmienia piersi¹ i laktacji. Trudno opisywaæ tutaj wszystkie wyst¹pienia zjazdowe, a warto by³o wys³uchaæ ich wszystkich. Podczas Zjazdu panowa³a niepowtarzalna rodzinna atmosfera, dba³a o ni¹ Pani Anna Osiñska - Dyrektor Polskiego Centrum Edukacji i zarazem organizatorka spotkania. Cudowne otoczenie nadmorskiego krajobrazu wspiera- ³o ten nastrój. W czasie krótkich przerw mog³yœmy pospacerowaæ po pla y i podziwiaæ piêkno jesiennego Ba³tyku. Na zakoñczenie chcia³ybyœmy podkreœliæ fakt, i bardzo optymistycznie napawa to, e jest du e grono po³o - nych, które s¹ pasjonatkami swojej pracy i zawodu. Mamy Prof. Ryszard Porêba ze Œl¹skiej Akademii Medycznej w Katowicach podczas wyk³adu. nadziejê, e takich spotkañ bêdzie organizowanych dla nas po³o nych wiêcej. Osoby zainteresowane szczegó³ow¹ tematyk¹ konferencji zapraszamy do zapoznania siê z materia³ami pokonferencyjnymi na stronie lub do bezpoœredniego kontaktu z nami za poœrednictwem MOIPiP lub w siedzibie Pracowni Podstaw Opieki Po³o niczej w Instytucie Pielêgniarstwa CMUJ przy ul. Zamojskiego 58 w Krakowie. Katedra i Oddzia³ Kliniczny Ginekologii i Po³o nictwa ŒL SKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 1 w Tychach A. ZAPOBIEGANIE PORONIENIOM I PORODOM PRZEDWCZESNYM U KOBIET CIÊ ARNYCH 1. Przestrzegaj regularnej kontroli lekarskiej zgodnie z ustaleniami lekarza. 2. Od ywiaj siê w³aœciwie (dieta wysokobia³kowa, witaminy, sole mineralne, zmniejszone spo ywanie cukru i t³uszczów). 3. Dbaj o starann¹ higien¹ osobist¹. 4. Zaprzestaj picia alkoholu i palenia tytoniu jak równie nie przebywaj w pomieszczeniach pal¹cych. 5. Unikaj kontaktów z chorobami zakaÿnymi (ró yczka, grypa, ó³taczka zakaÿna i in.). 6. Ogranicz ycie seksualne, szczególnie w okresach przypadaj¹cych miesi¹czek (okresy zwiêkszonej aktywnoœci skurczowej macicy). 7. Ogranicz czêste i uci¹ liwe podró e. 8. Unikaj du ych wysi³ków fizycznych (np. podnoszenie ciê - kich przedmiotów). 9. Unikaj stresów w pracy i w domu. 10. Nie pracuj w porze nocnej. 11. Je eli warunki Twojej pracy s¹ uci¹ liwe zg³oœ siê do lekarza celem przeniesienia do l ejszej pracy. 12. Unikaj badañ radiologicznych. 13. Nie za ywaj leków bez porozumienia z lekarzem. 14. Zg³aszaj siê do systematycznego leczenia rozpoznanych chorób: nadciœnienie, obrzêki, stany zapalne, próchnica uzêbienia, choroby nerek i in.). 15. Zg³aszaj siê w Szkole Rodzenia, która przygotuje Ciebie do porodu i nauczy zasad pielêgnacji i racjonalnego ywienia dziecka. B. WCZESNE OBJAWY MOG CE WSKAZYWAÆ NA ZAGRO ENIE PORONIENIEM I PORODEM PRZEDWCZESNYM 1. U czucie ucisku w miednicy, ci¹ enie w podbrzuszu, parcie na pêcherz moczowy. 2. Ból w okolicy krzy owej. 3. Zmiana charakteru wydzieliny z pochwy. 4. Skurcze podbrzusza i krwawienie (objawy podobne jak w czasie miesi¹czki). a) w zagra aj¹cym porodzie przedwczesnym skurcze wyczuwalne rêk¹ u³o on¹ na brzuchu (macicy) wystêpuj¹ce czêœciej ni 1 na 20 minut. 5. Obni enie siê brzucha (macicy) przed ukoñczeniem 35 tygodnia ci¹ y. WYST PIENIE NAWET JEDNEGO Z WYMIENIONYCH OBJAWÓW WYMAGA SZYBKIEGO ZG OSZENIA SIÊ U GINEKOLOGA LUB W SZPITALU PO O NICZO-GINEKOLOGICZNYM CELEM WYKONANIA BADAÑ 5

6 I MA OPOLSKA KONFERENCJA SZPITALI PROMUJ CYCH ZDROWIE Agnieszka MARZÊCKA Beata KALISZ KRAKÓW, 7 LISTOPADA 2005 r. 6 W dniu 7 listopada b.r. w Sali Obrad Urzêdu Miasta Krakowa przy Placu Wszystkich Œwiêtych 3/4 odby³a siê I Ma³opolska Konferencja Szpitali Promuj¹cych Zdrowie. Otwarcia konferencji dokona³ dr n. med. Stanis³aw Rumian - Przewodnicz¹cy Zarz¹du Ma³opolskiej Sieci Szpitali Promuj¹cych Zdrowie, który przypomnia³ o idei Szpitali Promuj¹cych Zdrowie. Idea promocji zdrowia powsta³a pod koniec lat 70 i pojawi³a siê po raz pierwszy w Deklaracji Œwiatowej Organizacji Zdrowia, przyjêtej przez Œwiatowe Zgromadzenie Zdrowia w 1977 roku. Europejski projekt Szpitala Promuj¹cego Zdrowie powsta³ w 1988 roku i zak³ada³ w³¹czenie promocji zdrowia w struktury szpitala i w jego zarz¹dzanie. Od pocz¹tku przyjêto za³o enie podstawowe, e szpital poza obowi¹zkiem udzielania œwiadczeñ leczniczych na mo liwie najwy szym poziomie, bêdzie promowa³ zdrowie w swoim œrodowisku tj. w szpitalu oraz na obszarze objêtym jego œwiadczeniami profilaktyczno - terapeutycznymi. Szpitale promuj¹ce zdrowie powinny dzia³aæ i realizowaæ swoje zadania kieruj¹c siê za³o eniami tzw. Rekomendacji Wiedeñskich (1977), Karty Ottawskiej odnosz¹cej siê do promocji zdrowia oraz Karty Lubljañskiej odnosz¹cej siê do reformowania opieki zdrowotnej. Oœrodkiem Koordynuj¹cym Europejskiej Sieci Szpitali Promuj¹cych Zdrowie jest Biuro Œwiatowej Organizacji Zdrowia w Barcelonie. Zaplecze naukowe projektu stanowi Instytut im. Ludwika Boltzmanna w Wiedniu. Polska Sieæ Szpitali Promuj¹cych Zdrowie powsta³a w 1992 roku. Szpitale nale ¹ce do ww. Sieci realizuj¹ 5 obligatoryjnych zadañ ogólnych oraz programy w³asne. Do zadañ obligatoryjnych nale ¹: 1) Organizacja zespo³u promocji zdrowia w³¹czonego w struktury szpitala. 2) Prowadzenie edukacji zdrowotnej. 3) Podejmowanie dzia³añ na rzecz zdrowego ywienia. 4) Dzia³alnoœæ antynikotynowa i antyalkoholowa. 5) Wspó³praca ze œrodowiskiem lokalnym g³ównie z samorz¹dami szczebla gminnego, powiatowego i wojewódzkiego. Przewodnicz¹cy Ma³opolskiej Sieci Szpitali Promuj¹cych Zdrowie dr med. Stanis³aw Rumian Obecnie Polska Sieæ Szpitali Promuj¹cych Zdrowie liczy ponad 120 szpitali. Od 1 czerwca 2003 roku powsta³y nastêpuj¹ce Sieci Regionalne: - Dolnoœl¹ska - Wroc³aw, - Lubelska - Lublin, - Mazowiecka - Warszawa, - Kujawsko - Pomorska - Bydgoszcz, - Ma³opolska - Kraków. Tematy konferencji zosta³y zawarte w 4 modu³ach: 1. Profilaktyka choroby niedokrwiennej serca. 2. Zastosowanie nowoczesnych metod diagnostycznych w profilaktyce schorzeñ nowotworowych. 3. Rola rehabilitacji w schorzeniach cywilizacyjnych. 4. Wspó³czesne problemy i wyzwania diagnostyki laboratoryjnej. W konferencji wziê³o udzia³ 95 osób w tym wiele znamiennych osób m.in. Wiceprezydent Miasta Krakowa Pani Stanis³awa Urbaniak oraz Zastêpca Dyrektora Departamentu Polityki Spo³ecznej Urzêdu Marsza³kowskiego Województwa Ma³opolskiego Pani Urszula Sanak. Wœród uczestników konferencji byli zarówno przedstawiciele szpitali jak i w³adz samorz¹dowych oraz inni profesjonaliœci zwi¹zani z ochron¹ zdrowia. G³ówn¹ problematyk¹ konferencji by³a profilaktyka po- ³¹czona z edukacj¹. Wysuniêto szereg wa nych wniosków podczas dyskusji towarzysz¹cej poszczególnym modu³om, m.in., e istnieje koniecznoœæ rozszerzania programów profilaktycznych na m³odsze grupy wiekowe, bo zmiany no- Fot. Alfred Lipnicki

7 Uczestnicy Konferencji wotworowe wci¹ rozpoznawane s¹ zbyt póÿno, co poci¹ga za sob¹ du y odsetek zgonów. Podkreœlano równie fakt, e choroby uk³adu sercowo - naczyniowego s¹ najczêstsz¹ przyczyn¹ zgonów w populacji Polski, bêd¹c równoczeœnie najczêstsz¹ przyczyn¹ umieralnoœci przedwczesnej, zw³aszcza wœród mê czyzn. Oko³o 1 miliona osób w Polsce jest leczonych z powodu choroby niedokrwiennej serca (na zawa³ serca zapada rocznie oko³o 100 tys. osób, 60 tys. na udar mózgu). Wyniki uzyskiwane w czasie analiz przeprowadzanych programów przemawiaj¹ za koniecznoœci¹ tworzenia interdyscyplinarnych zespo³ów w profilaktyce i prewencji chorób cywilizacyjnych, potwierdzaj¹ równie koniecznoœæ i potrzebê uwzglêdnienia roli czynników psychologicznych w programach prewencji choroby niedokrwiennej serca. Poruszona zosta³a te tematyka jakoœci pracy w laboratoriach medycznych. Podkreœlana by³a koniecznoœæ wdra ania systemu jakoœci we wszystkich laboratoriach medycznych. System jakoœci powinien obejmowaæ ka dy aspekt i dzia³anie przeprowadzone w laboratorium, pocz¹wszy od rejestracji pacjenta poprzez pobieranie materia³u do badania oraz samo badanie a koñcz¹c na wydaniu wyniku badania. Istotn¹ rolê przypisano te rehabilitacji pacjentów z ró - nego rodzaju schorzeniami, poniewa w ostatnich latach do grupy schorzeñ nazywanych chorobami cywilizacyjnymi takich jak cukrzyca, nadciœnienie, choroba niedokrwienna serca, do³¹czy³a du a grupa zmian patologicznych równie zas³uguj¹cych na tak¹ nazwê. Tymi chorobami s¹: osteoporoza, bóle krêgos³upa, choroby zwyrodnieniowe du ych stawów. Stale rosn¹ca liczba chorych z tymi schorzeniami stwarza ogromne problemy wszystkim, nawet najbardziej rozwiniêtym krajom œwiata. Rehabilitacja natomiast jest jedn¹ ze specjalizacji medycznych, która mo e w istotny sposób zmniejszyæ skutki ekonomiczne, spo³eczne a przede wszystkim zdrowotne tych schorzeñ. Mamy nadziejê, e konferencja przyczyni³a siê do integracji wielu œrodowisk na rzecz zdrowia oraz zainspirowa³a do twórczych inicjatyw w popularyzowaniu dzia- ³añ d¹ ¹cych do poprawy stanu zdrowia spo³eczeñstwa. yczymy dobrej wspó³pracy i wymiany doœwiadczeñ multidyscyplinarnych zespo³ów w profilaktyce i prewencji chorób cywilizacyjnych. A tak e dalszego podejmowania kreatywnych dzia³añ w celu zwiêkszenia œwiadomoœci spo- ³eczeñstwa w dba³oœci o zdrowie dla wzrostu jakoœci ycia. Fot. Alfred Lipnicki * * * POLSKIE TOWARZYSTWO PIELÊGNIARSKIE ZARZ D ODDZIA U WOJEWÓDZKIEGO Kraków, ul. Pr¹dnicka 80, tel Bogumi³a KUBOWICZ W dniach listopada 2005 r. odby³ siê XIV Krajowy Zjazd Delegatów PTP oraz konferencja jubileuszowa z okazji 80-lecia stowarzyszeñ pielêgniarskich w Polsce PIELÊGNIARSTWO WCZORAJ I DZIŒ. Zosta³ wybrany nowy Zarz¹d PTP. Przewodnicz¹c¹ zosta³a wybrana - mgr Dorota Kilañska z odzi, Wiceprzewodnicz¹c¹ - dr Maria Cisek z Krakowa, Wiceprzewodnicz¹cym - mgr Zbigniew Tokarski z odzi, Sekretarzem - dr Barbara Janus z Poznania. Tematy jubileuszowej konferencji: Polskie Towarzystwo Pielêgniarskie - zarys dziejów - mgr Krystyna Wolska - Lipiec, Wspó³praca PTP z organizacjami miêdzynarodowymi - dr Barbara Janus, Zarys dzia³alnoœci G³ównej Komisji Historycznej w latach mgr Halina Stecka-Fejfer, Problemy etyczno - moralne pielêgniarek w latach dr Barbara Dobrowolska, Kszta³towanie postaw zawodowych pielêgniarek wczoraj i dziœ - dyskusja panelowa. Zjazd podj¹³ szereg uchwa³, które po szczegó³owym opracowaniu zostan¹ przes³ane do zarz¹dów wojewódzkich. Informacje oraz zadania podjête przez nowy Zarz¹d postaramy siê przekazaæ w nastêpnym wydaniu czasopisma ad vocem. Wybrane materia³y pokonferencyjne przedstawimy w nastêpnych wydaniach ad vocem. Zachêcamy do wspó³pracy pielêgniarki i po³o ne zainteresowane dzia³alnoœci¹ Towarzystw Pielêgniarskich. 7

8 KOMUNIKAT PRASOWY Miêdzynarodowa Rada Pielêgniarek (ICN) oraz Miêdzynarodowa Federacja producentów leków oraz zrzeszeñ farmaceutycznych(ifpma) Genewa, 26 wrzeœnia Miêdzynarodowa Rada Pielêgniarek oraz Miêdzynarodowa Federacja producentów leków oraz zrzeszeñ farmaceutycznych powo³a³a do ycia now¹ wspóln¹ inicjatywê, której zadaniem bêdzie walka z podrabianymi lekami co po- ³¹czy dzia³ania dwóch organizacji bêd¹cych cz³onkami miêdzynarodowych sieci, jak równie uruchomi proces badañ opartych na organizacji powo³anej przez przemys³ farmaceutyczny do walki z podróbkami - Farmaceutycznego Instytutu Bezpieczeñstwa (PSI). Centralnym punktem tej inicjatywy jest podrêcznik ICN Pt. Podróbki zabijaj¹: Pielêgniarki przeciwko podrobionym lekarstwom. Podrobione lekarstwa s¹ g³ównym i wci¹ rosn¹cym problemem w zakresie zagro enia zdrowia, zw³aszcza wœród ludzi biednych w pañstwa rozwijaj¹cych siê - gdzie stanowi¹ najwiêkszy problem. Personel medyczny, w³¹czaj¹c w to pielêgniarki, lekarzy, dentystów i farmaceutów, musi pomóc zwracaæ uwagê na niebezpieczeñstwo jakie rodz¹ fa³szywe medykamenty - stwierdzi³a Judith Oulton Dyrektor wykonawczy ICN. Musimy przekazaæ proste przes³anie: jeœli podejrzewasz, e lek, który kupi³eœ nie jest oryginalny, nie ryzykuj swoim yciem zasiêgnij opinii ekspertów! Pielêgniarki s¹ kluczowym elementem w zmaganiach z podrobionymi lekami. Œwiatowy przemys³ farmaceutyczny musi dostarczyæ im odpowiedniego wsparcia aby mog³y szybko okreœliæ czy lek jest oryginalny i wprowadziæ odpowiednie mechanizmy pozwalaj¹ce zapobiec rozpowszechnianiu takiego leku - powiedzia³ dr Harvey Bale - Dyrektor Generalny IFPMA. Fa³szywe leki s¹ rosn¹cym problemem, nie tylko z powodu faktu, i coraz czêœciej trafiaj¹ do pacjentów, ale równie z uwagi na to, e tylko kilka z nich rzeczywiœcie zawiera sk³adniki, które powinny siê w nich znaleÿæ. W krajach rozwijaj¹cych siê proporcja nieoryginalnych leków na rynku mo e siêgaæ nawet 50%. Raport WHO wskazuje, e 51% podrobionych leków zawiera sk³adniki nieaktywne a 17 procent sk³adniki aktywne, które nie powinny siê w nich znaleÿæ. Kolejne 11% zawiera w³aœciwe sk³adniki aktywne, jednak w niew³aœciwej koncentracji i proporcjach. Tylko 4% zawiera sk³adniki o w³aœciwej jakoœci i koncentracji. Ryzyko za ywania podrobionych leków wykracza daleko poza ryzyko jednostkowego pacjenta, który za ywaj¹c taki lek, nie odbywa terapii, której rzeczywiœcie potrzebuje. Podrobione lekarstwa, zw³aszcza w pañstwach rozwijaj¹cych siê, bardzo czêsto zawieraj¹ sk³adniki które s¹ wrêcz truj¹ce. Nawet lekarstwa obarczone jedynie wad¹ nieodpowiedniej koncentracji w³aœciwych sk³adników s¹ du ym ryzykiem dla zdrowia, zwiêkszaj¹c ryzyko wyst¹pienia chorób i wirusów. O IFMPA Miêdzynarodowa Federacja producentów leków oraz zrzeszeñ farmaceutycznych jest pozarz¹dow¹ organizacj¹ non profit reprezentuj¹ca krajowe zrzeszenia oraz firmy zarówno z krajów rozwiniêtych jak i rozwijaj¹cych siê. Firmy zrzeszone w IFMPA prowadz¹ badania oparte na dzia- ³alnoœci firm farmaceutycznych, biotechnologicznych oraz produkuj¹cych szczepionki. W zakresie powy szych badañ, przemys³ farmaceutyczny w chwili obecnej pracuje nad ponad 700 nowymi lekami i szczepionkami, które maj¹ leczyæ i zapobiegaæ najwa niejszym zagro eniom, takim jak rak, zawa³ serca, HIV/AIDS, malaria. O ICN Miêdzynarodowa Rada Pielêgniarek jest federacj¹ 128 krajowych zrzeszeñ pielêgniarskich, reprezentuj¹cych miliony pielêgniarek na œwiecie. Prowadzona przez pielêgniarki dla pielêgniarek, ICN jest globalnym g³osem pielêgniarstwa, który ma na celu zapewnienie jakoœci opieki oraz wp³yw na globaln¹ politykê w zakresie ochrony zdrowia. Celem uzyskania szerszych informacji prosimy o kontakt: 8 Guy Willis, Director of Communications, IFPMA Tel.: , fax: Website: Linda Carrier-Walker, Director, External Relations & Communications, ICN Tel.: , fax: Website:

9 NASZE OPINIE Podziel siê swoimi opiniami na temat: - aktualnego systemu kszta³cenia, - wizerunku zawodowego pielêgniarki i po³o nej, - presti u zawodu pielêgniarki i po³o nej, - odpowiedzialnoœci zawodowej pielêgniarki i po- ³o nej. Zapraszamy do dyskusji w formie pisemnej na adres redakcji: Wydawnictwo ad vocem, ul. Dunajewskiego 6, Kraków, lub poczt¹ elektroniczn¹ na adres e- mail: Najciekawsze wypowiedzi zostan¹ opublikowane na ³amach ad vocem. Prosimy o przesy³anie opinii wraz z wyra eniem zgody na publikacjê, imieniem i nazwiskiem oraz dok³adnym adresem. Poni ej przedstawiamy pierwszy g³os w dyskusji. Emma SKRZYNIARZ Moje obserwacje w okresie 55 letniej pracy w S³u bie Zdrowia Wydarzenia w Górnoœl¹skim Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach zastanawiaj¹, dlatego stawiamy sobie pytania. Jaka jest przyczyna i co spowodowa³o, e dwie pielêgniarki zabawia³y siê dzieæmi noworodkami, wyjêtymi z inkubatora. Dzieci te, a szczególnie Mateusz, mia³ k³opoty z oddychaniem, powiêkszon¹ w¹trobê, przeszed³ operacje oczu. Nie wierzê, aby pielêgniarki obejmuj¹ce dy ur nie by³y poinformowane o stanie dzieci i na pewno pozostawiono im odpowiednie zlecenie lekarskie. Pielêgniarki na pewno wiedzia³y, e dzieci przebywaj¹ w inkubatorze dla ratowania ycia i nie mog¹ byæ pozbawione tlenu, nawet na krótki okres czasu. Wyjêcie z inkubatora dzieci, w³o enie do kieszeni, fotografowanie - ile to trwa³o, czy nie ba³y siê o ycie dzieci? Gdzie wiedza, zasady pracy pielêgniarskiej, gdzie nadzór lekarski? Zastanawialiœmy siê wspólnie z lekarzami (pediatrami) jakie s¹ przyczyny ogólnego obni enia odpowiedzialnoœci pracy pielêgniarek. Wypowiedzi by³y przewa nie stwierdzaj¹ce braki ogólne w wychowaniu pokolenia, pocz¹wszy od przedszkola w kulcie agresji i si³y, pieni¹dza, bez poszanowania zdrowia i ycia. Dobro spycha siê na margines, z³o zaœ jest nieraz wszechogarniaj¹ce. Stwierdza siê te czêsto brak dostatecznego przygotowania do zawodu, przypuszcza siê i m.in. przyczyna jest te zmiana systemu kszta³cenia pielêgniarek. Nast¹pi³a likwidacja szkó³, a wprowadzono system nauczania w stworzonych Wydzia³ach: pielêgniarskich, ratowników, po³o niczych itp. na Uniwersytecie Jagielloñskim i innych Wy szych Uczelniach. Wygl¹da to, e tak jakby, sztucznie podnosi³o siê rangê zawodu, a w efekcie zmniejsza siê iloœæ praktyki, zwiêkszaj¹c teoriê. Zauwa ono te u studentek Wydzia³ów wy szoœæ, niechêæ do wykonywania zwyczajnych prac przy chorych - s³anie ³ó ek, mycie, karmienie chorych. Pielêgniarki nie nosz¹ czepków, czêsto maj¹ niedbale ubrany mundur itp. Przypominam, e czepek pielêgniarki by³ i bêdzie oznak¹ naszego piêknego zawodu i w Anglii, na której siê podobno wzorujemy, pielêgniarki czepki nosz¹, maj¹ te zawsze eleganckie garsonki lub fartuchy. Cieszy nas to, e pielêgniarki chc¹ studiowaæ, ale lepiej by by³o aby rozpoczyna³y naukê w szko³ach pielêgniarskich, po³o nych itp. poniewa szko³y ucz¹ umiejêtnoœci praktycznych, ucz¹ obserwacji chorego i zaspokajania jego potrzeb psychicznych i fizycznych. Daje to pewnoœæ pracy w tak trudnym i odpowiedzialnym zawodzie. Pracowa³am w zawodzie pielêgniarskim 55 lat, ukoñczy³am Uniwersyteck¹ Szko³ê Pielêgniarek i Po³o nych, po 3 letniej nauce otrzyma³am dyplom Uniwersyteckiej Szko³y Pielêgniarek i Po³o nych podpisany przez Rektora Uniwersytetu Jagielloñskiego i Dziekana Wydzia³u Lekarskiego Prof. Tochowicza. Dyrektorka Szko³y Pani Anna Rydlówna zasiada³a w Kolegium Uniwersytetu Jagielloñskiego. Wszystkie instruktorki mia³y praktykê w szpitalach angielskich lub amerykañskich. Instruktorki pracuj¹ce w oddzia³ach szpitalnych mia³y du ¹ wiedzê i szczegó³owa j¹ przekazywa³y czêsto sprawdzaj¹c nasze wiadomoœci na raportach lub pielêgniarstwach, z których wyk³ady prowadzi³y w szkole. W klinikach i w szkole wyk³ady prowadzili Profesorowie lub lekarze œwietnie wyk³adaj¹cy ale bardzo wymagaj¹cy. Wspomnê Profesorów; Prof. Tempke - Klinika ds. Wewnêtrznych, Prof. Glacel i Bogusz - Chirurgia, Prof. Bujak - Pediatria. Prof. Sempowski potem Szwarc - Po³o nictwo, Sala Porodowa i Ginekologia. Ukoñczy³am wiele kursów specjalistycznych: kurs dla prze³o onych, krwiodawstwa, w szkolnictwie by³y kursy specjalistyczne z zakresu administracji i specjalizacji w przedmiotach np. biologii, kurs prowadzenia konkursów itp. W r ukoñczy³am Wy sze studia, otrzyma³am dyplom magistra nauk pedagogicznych z wynikiem b. dobrym. Praca naukowa temat przydatnoœæ absolwentek 9

10 szkó³ medycznych do zawodu otrzyma³am ocenê bardzo dobr¹ w wyró nieniem. Pracowa³am wówczas na Klinice u Profesora Hornunga - Pan Profesor i lekarze czekali na mnie w Klinice z gratulacjami i piecz¹tk¹ mgr Emma Skrzyniarz Prze³o ona Pielêgniarek. Piszê o tym dlatego, e stosunki w pracy by³y bardzo dobre, troska Kierownictwa o chorych i pracowników - wspania³a. A przypominam, e pracowa³am w wielu instytucjach. Wszyscy pracowali i odpowiadali za swoj¹ pracê - oczywiœcie by³y te pomy³ki, ale kary by³y surowe, tak surowe e lepiej by³o uwa aæ. Myœlê, e nie tylko system szkolenia pielêgniarek jest nie zawsze dobry. Dotyczy to te szkolenia m³odych lekarzy - s³yszê to od nich samych i rodziców lekarzy. Nie jestem upowa niona do krytyki np. prywatnych studiów - myœlê, e ktoœ poruszy ten temat. Brak pracy dla pracowników fachowych s³u by zdrowia lekarzy i pielêgniarek zmusza ich do szukania pracy za granic¹. My jesteœmy coraz bardziej pozbawieni leczenia i pielêgnacji. Widzimy te z³¹ organizacjê i ci¹g³e zmiany w instytucjach odpowiedzialnych za zdrowie i leczenie obywateli. Czêsto tez s³yszy siê po osi¹gniêciu np. 70 lat ycia przez cz³owieka, e nie ma leczenia chorych na raka itp. S¹ nawet pytania kierowane do pacjentów np. ma Pani 80 lat i jeszcze chce siê Pani yæ? Niestety taka jest prawda. Zastanówmy siê jak mo na zapobiegaæ nowej sytuacji? Wydaje siê, e nale y zmobilizowaæ dom, szko³ê, Koœció³ i razem wydaæ walkê g³upocie i bezdusznoœci. Nie wzorujmy siê na innych, sami potrafimy stworzyæ plany szkolenia, bo mamy wielu m¹drych, wykszta³conych ludzi szanujmy starszych bo oni dali podstawy bytu tym, którzy teraz rz¹dz¹. Plany wykonywane w innych krajach np. szkolnictwo nie s¹ dostosowane do naszych warunków. Nie idÿmy po linii najmniejszego oporu, oprzyjmy siê na przyk³adach ludzi, którzy mog¹ nam pomóc. Naprawdê warto. Ludzie zachêceni dobrym przyk³adem pomog¹ nam. A my nie b¹dÿmy papug¹ narodów jak mawia³ Piotr Skarga - sami potrafimy stworzyæ szko³y, dobre lecznictwo tylko spróbujmy. Stanowisko Ma³opolskiej Okrêgowej Rady Pielêgniarek i Po³o nych z dnia 9 listopada 2005 r. w sprawie: aktualnej sytuacji w ochronie zdrowia i migracji personelu medycznego. Ma³opolska Okrêgowa Rada Pielêgniarek i Po³o - nych w Krakowie po raz kolejny zwraca uwagê na pogarszaj¹c¹ siê sytuacjê w ochronie zdrowia i bardzo trudn¹ sytuacjê bytow¹ pracowników medycznych, a zw³aszcza pielêgniarek i po³o nych. Od pocz¹tku tak zwanych reform Ochrona Zdrowia sta³a siê elementem przetargowym i propagandowym partii politycznych. Usi³uj¹ na tym zbijaæ kapita³ polityczny lokalni dzia³acze. Pomimo obietnic nie zwiêksza siê iloœæ œrodków przeznaczanych na leczenie pacjentów. Has³o tzw. ekonomizacji i restrukturyzacji szpitali usprawiedliwia ka de dzia- ³ania administracyjne nawet takie, które w ewidentny sposób pogarszaj¹ ich funkcjonowanie. Brak jest merytorycznego nadzoru nad dzia³alnoœci¹ szpitali. Pracownicy opieki zdrowotnej traktowani s¹ w sposób lekcewa ¹cy. Spotykaj¹ siê z wymuszaniem zgody na obni enie p³ac, opóÿnianiem wyp³at i tak ju g³odowych wynagrodzeñ. System ochrony zdrowia w Polsce zaczyna siê za³amywaæ i co gorsza nie widaæ - prócz werbalnych - adnych dzia³añ w kierunku jego naprawy. Dlatego te Ma- ³opolska Okrêgowa Rada Pielêgniarek i Po³o nych po raz kolejny - ostrzega w³adze i informuje spo³eczeñstwo o pilnej koniecznoœci naprawy systemu i wprowadzenia dodatkowego finansowania. W Polsce dokonuje siê miliardowych dop³at do niektórych ga³êzi gospodarki, a od lat zapewnia siê, e dodatko- Sekretarz Ma³opolskiej Okrêgowej Rady Pielêgniarek i Po³o nych (-) Stanis³aw ukasik wych pieniêdzy na ochronê zdrowia nie ma i nie bêdzie. Pielêgniarki i Po³o ne nie zamierzaj¹ d³u ej akceptowaæ ba³aganu i niekompetencji, g³odowych p³ac wyp³acanych z ³aski, nieterminowo, utrzymywania z w³asnych poborów szpitali. Efektem takich dzia³añ s¹ masowe wyjazdy pielêgniarek i po³o nych za granicê i narastaj¹ce odchodzenie od zawodu. Narastaj¹ca migracja ju w niektórych jednostkach zdezorganizowa³a pracê oddzia³ów szpitalnych, czego efektem jest utrudniony dostêp do specjalistów, ³¹czenie oddzia³ów ze wzglêdu na braki kadrowe etc. Ma³opolska Okrêgowa Rada Pielêgniarek i Po³o - nych w imieniu ca³ego œrodowiska pielêgniarskiego zobowi¹zuje siê do podjêcia wszelkiej przewidzianej przepisami prawa walki o zachowanie godnoœci wykonywania zawodu pielêgniarki i po³o nej. Ujmê i wstyd naszemu krajowi przynosi masowa migracja pielêgniarek za chlebem - przypominaj¹ca migracjê biednych warstw spo³eczeñstwa do Ameryki na prze³omie XIX i XX w. Je eli proces zubo enia naszego œrodowiska nie zostanie zahamowany poprzez mo liwoœæ godnego wykonywania zawodu w kraju w nied³ugim okresie nie bêdzie mia³ kto wykonywaæ zawodów pielêgniarki i po³o nej. Oczekujemy pilnych i radykalnych dzia³añ w kierunku zmian w ochronie zdrowia. Przewodnicz¹cy Ma³opolskiej Okrêgowej Rady Pielêgniarek i Po³o nych (-) Tadeusz Wadas 10

11 Zbigniew CYBULSKI Skutki przekszta³ceñ samodzielnych publicznych zak³adów opieki zdrowotnej Trudna sytuacja finansowa wiêkszoœci samodzielnych publicznych zak³adów opieki zdrowotnej, co raz czêœciej wymusza na ich organach za³o ycielskich koniecznoœæ podejmowania decyzji odnoœnie wprowadzania zmian organizacyjnych polegaj¹cych na ich przekszta³caniu b¹dÿ likwidacji. Sytuacja taka wywo³uje wœród pracowników przekszta³canych b¹dÿ likwidowanych zak³adów powstawanie sytuacji niepewnoœci, co do ich przysz³oœci, w zwi¹zku z powy szym w niniejszym artykule postaram siê przybli yæ zasady i konsekwencje przekszta³ceñ samodzielnych publicznych zak³adów opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 60 ustawy o zak³adach opieki zdrowotnej - ujemny wynik finansowy samodzielnego publicznego zak³adu opieki zdrowotnej nie mo e byæ podstaw¹ do zaprzestania przez niego dzia³alnoœci, je eli dalsze istnienie tego zak³adu uzasadnione jest celami i zadaniami, do których realizacji zosta³ utworzony, a których nie mo e przej¹æ inny zak³ad w sposób zapewniaj¹cy nieprzerwane sprawowanie opieki zdrowotnej nad ludnoœci¹. Likwidacja zak³adu opieki zdrowotnej mo e, wiêc nast¹piæ jedynie w wyj¹tkowych sytuacjach przy spe³nieniu podanych powy ej warunków. Co do zasady ujemny wynik finansowy zak³adu jest pokrywany przez ten zak³ad, je eli jednak sytuacja finansowa zak³adu nie pozwala na pokrycie ujemnego wyniku finansowego przez sam zak³ad organ, który utworzy³ samodzielny publiczny zak³ad opieki zdrowotnej, wydaje rozporz¹dzenie lub podejmuje uchwa³ê o zmianie formy gospodarki finansowej zak³adu lub o jego likwidacji. W takiej sytuacji organ, który utworzy³ samodzielny publiczny zak³ad opieki zdrowotnej pokrywa ujemny wynik finansowy zak³adu ze œrodków publicznych i mo e okreœliæ formê dalszego finansowania zak³adu. Uchwa³a organu, który utworzy³ zak³ad opieki zdrowotnej, o likwidacji winna zawieraæ: 1) okreœlenie zak³adu podlegaj¹cego likwidacji, 2) oznaczenie dnia otwarcia likwidacji, 3) okreœlenie sposobu i trybu zadysponowania sk³adnikami materialnymi i niematerialnymi, 4) wskazanie podmiotu, który przejmie prawa i obowi¹zki likwidowanego zak³adu, oraz okreœlenie zakresu tych praw i zobowi¹zañ, 5) oznaczenie dnia zakoñczenia czynnoœci likwidacyjnych. Rozporz¹dzenie lub uchwa³a o likwidacji samodzielnego publicznego zak³adu opieki zdrowotnej stanowi podstawê do wykreœlenia zak³adu z Krajowego Rejestru S¹dowego. Zobowi¹zania i nale noœci samodzielnego publicznego zak³adu opieki zdrowotnej po jego likwidacji staj¹ siê zobowi¹zaniami i nale noœciami Skarbu Pañstwa lub w³aœciwej jednostki samorz¹du terytorialnego lub odpowiednio publicznej uczelni medycznej albo publicznej uczelni prowadz¹cej dzia³alnoœæ dydaktyczn¹ i badawcz¹ w dziedzinie nauk medycznych. Zgodnie z uchwa³¹ S¹du Najwy szego - Izba Cywilna z dnia 14 lipca 2005 r. - III CZP 34/ zobowi¹zania i nale noœci postawionego w stan likwidacji samodzielnego publicznego zak³adu opieki zdrowotnej staj¹ siê zobowi¹zaniami i nale noœciami jego organu za³o ycielskiego z dniem zakoñczenia czynnoœci likwidacyjnych, okreœlonych w uchwale o likwidacji (art. 60 ust. 6 w zwi¹zku z art. 60 ust. 4b pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak³adach opieki zdrowotnej - Dz. U r. Nr 91 poz. 408 ze zm.). W przypadku likwidacji zak³adu jego zobowi¹zania, w tym równie zobowi¹zania wobec pracowników staj¹ siê zobowi¹zaniami ich organów za³o ycielskich tak, wiêc pracownicy zlikwidowanych zak³adów swoje roszczenia ze stosunku pracy powinni kierowaæ do organów za³o- ycielskich zlikwidowanych spzoz-ów. W przypadku przekszta³cenia zak³adu polegaj¹cego na jego przejêciu przez inny zak³ad zastosowanie znajdzie art kodeksu pracy zgodnie, z którym, w razie przejœcia zak³adu pracy lub jego czêœci na innego pracodawcê staje siê on z mocy prawa stron¹ w dotychczasowych stosunkach pracy. Za zobowi¹zania wynikaj¹ce ze stosunku pracy, powsta- ³e przed przejœciem czêœci zak³adu pracy na innego pracodawcê, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadaj¹ solidarnie, co skutkuje tym, i pracownik zgodnie z art. 366 kodeksu cywilnego mo e ¹daæ ca³oœci lub czêœci swoich nale noœci zarówno od starego jak i nowego pracodawcy. A do zupe³nego zaspokojenia pracownika zarówno stary jak i nowy pracodawca pozostaj¹ wobec niego zobowi¹zani. Nale y w tym miejscu zaznaczyæ, i powy sza regu- ³a dotyczy równie niewyp³aconych pracownikom zaleg³ych wynagrodzeñ nale nych im z tytu³u tzw. ustawy 203, jak i tzw. 13 pensji. Ograniczeniem mo liwoœci dochodzenia roszczeñ przez pracownika jest trzyletni okres przedawnienia roszczeñ wynikaj¹cych ze stosunku pracy. Je eli u pracodawców nie dzia³aj¹ zak³adowe organizacje zwi¹zkowe, dotychczasowy i nowy pracodawca informuj¹ na piœmie swoich pracowników o przewidywanym terminie przejœcia zak³adu pracy lub jego czêœci na innego pracodawcê, jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych oraz socjalnych 11

12 skutkach dla pracowników, a tak e zamierzonych dzia³aniach dotycz¹cych warunków zatrudnienia pracowników, w szczególnoœci warunków pracy, p³acy i przekwalifikowania. Przekazanie informacji powinno nast¹piæ, co najmniej na 30 dni przed przewidywanym terminem przejœcia zak³adu pracy lub jego czêœci na innego pracodawcê. W terminie dwóch miesiêcy od przejœcia zak³adu pracy lub jego czêœci na innego pracodawcê, pracownik mo e bez wypowiedzenia, za siedmiodniowym uprzedzeniem, rozwi¹zaæ stosunek pracy. Rozwi¹zanie stosunku pracy w tym trybie powoduje dla pracownika skutki, jakie przepisy prawa pracy wi¹ ¹ z rozwi¹zaniem stosunku pracy przez pracodawcê za wypowiedzeniem, co w przypadku pracodawców zatrudniaj¹cych powy ej 20 pracowników bêdzie skutkowa³o koniecznoœci¹ wyp³aty pracownikom odprawy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwi¹zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotycz¹cych pracowników. Pracodawca, z dniem przejêcia zak³adu pracy lub jego czêœci, jest obowi¹zany zaproponowaæ nowe warunki pracy i p³acy pracownikom œwiadcz¹cym dotychczas pracê na innej podstawie ni umowa o pracê oraz wskazaæ termin, nie krótszy ni 7 dni, do którego pracownicy mog¹ z³o yæ oœwiadczenie o przyjêciu lub odmowie przyjêcia proponowanych warunków. W razie nieuzgodnienia nowych warunków pracy i p³acy dotychczasowy stosunek pracy rozwi¹zuje siê z up³ywem okresu równego okresowi wypowiedzenia, liczonego od dnia, w którym pracownik z³o y³ oœwiadczenie o odmowie przyjêcia proponowanych warunków, lub od dnia, do którego móg³ z³o yæ takie oœwiadczenie. Przejœcie zak³adu pracy lub jego czêœci na innego pracodawcê nie mo e stanowiæ przyczyny uzasadniaj¹cej wypowiedzenie przez pracodawcê stosunku pracy. Zgodnie z wyrokiem S¹du Najwy szego - Izba Pracy, Ubezpieczeñ Spo³ecznych i Spraw Publicznych z dnia 10 grudnia 2004 r. - I PK 103/ przejœcie czêœci zak³adu pracy na nowego pracodawcê powoduje przejêcie zatrudnionych w niej pracowników (art. 23[1] 1 kp), wobec tego nie dochodzi do likwidacji ich stanowisk pracy, a by³y pracodawca nie mo e wypowiedzieæ im umów o pracê. Ponadto nale y w tym miejscu zauwa yæ, i zgodnie z - wyrokiem S¹du Najwy szego - Izba Pracy, Ubezpieczeñ Spo- ³ecznych i Spraw Publicznych - II PK 76/ ochrona pracowników zwi¹zana z przejêciem zak³adu przez innego pracodawcê na mocy kodeksu pracy odnosi siê tylko do pracowników zatrudnionych w momencie przejêcia zak³adu. Warto tutaj równie zacytowaæ uchwa³ê S¹du Najwy szego - Izba Pracy, Ubezpieczeñ Spo³ecznych i Spraw Publicznych z dnia 25 lipca 2003 r. - III PZP 6/2003 zgodnie, z któr¹ przepis art. 60 ust. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak³adach opieki zdrowotnej (Dz. U r. Nr 91 poz. 408 ze zm.) ma bezpoœrednie zastosowanie w przypadkach ca³kowitej likwidacji samodzielnych publicznych zak³adów opieki zdrowotnej, a zatem nie jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 23[1] kp. W³aœciwy organ samorz¹du terytorialnego przejmuje odpowiedzialnoœæ za zobowi¹zania i nale noœci wynikaj¹ce ze stosunków pracy realizowanych w samodzielnych publicznych zak³adach opieki zdrowotnej (art. 60 ust. 6 ustawy o zak³adach opieki zdrowotnej) tak e wówczas, gdy wynika to z czynnoœci prawnych zwi¹zanych z przekszta³ceniem tych zak³adów w niepubliczne zak³ady opieki zdrowotnej i nie podwa a pracowniczych gwarancji okreœlonych w art. 23[1] kp. Danuta FIJA KOWSKA-SALAWA Rzecznik Odpowiedzialnoœci Zawodowej Ogólnopolska Konferencja Naukowo Szkoleniowa PRAWO MEDYCZNE W PRAKTYCE PIELÊGNIARKI 12 W dniach wvzeœnia 2005r. w Warszawie odby³a siê Ogólnopolska Konferencja Naukowo Szkoleniowa Prawo medyczne w praktyce pielêgniarki. Myœlê, e prezentowana na konferencji tematyka zainteresuje równie kole anki pielêgniarki i po³o ne. PIERWSZY DZIEÑ KONFERENCJI Status pielêgniarki naczelnej, prze³o onej, oddzia³owej Regulacje prawne zawarcia umowy o pracê na stanowisku pielêgniarki naczelnej, prze³o onej, oddzia³owej s¹ ró - ne w zale noœci od tego, czy dotycz¹ zatrudnienia w publicznym czy niepublicznym zak³adzie opieki zdrowotnej. Status pielêgniarki naczelnej, prze³o onej, oddzia³owej kszta³towany jest po przez regulacje prawne (centralnie), ustawy i przepisy wykonawcze powszechnie obowi¹zuj¹ce jak i dotycz¹ce zawodu oraz w zak³adzie pracy przez Regulamin porz¹dkowy, Zakres czynnoœci. Ró nice dotycz¹ce stosunku pracy na wy ej wymienionych stanowiskach w publicznym i niepublicznym zak³adzie opieki zdrowotnej Roszczenie o nawi¹zanie stosunku pracy Pielêgniarce wy³onionej przez komisjê konkursow¹ na stanowisko pielêgniarki naczelnej, prze³o onej, oddzia- ³owej przys³uguje roszczenie o nawi¹zanie stosunku pracy. W razie odmowy zawarcia umowy o pracê pielêgniar-

13 Lp. Publiczny zak³ad opieki zdrowotnej Niepubliczny zak³ad opieki zdrowotnej Przepisy prawne przewiduj¹ obowi¹zek przeprowadzenia konkursu, okreœlaj¹ sk³ad komisji konkursowej. Kandydata wy³onionego przez komisjê na stanowisko naczelnej, prze³o onej, oddzia³owej - pracodawca ma ustawowy obowi¹zek zatrudniæ na 6 lat. Obowi¹zuje ustawowa zasada nawi¹zania z pielêgniark¹ naczeln¹, prze³o on¹, oddzia³ow¹ stosunku pracy. Zawarcie umowy cywilnoprawnej stanowi naruszenie art. 44 a ust. 5, 6, 7 ustawy o zak³adach opieki zdrowotnej. Ustawodawca wyznacza status pracowniczy oparty na kodeksie pracy, istot¹ jest stosunek pracy (typowy). Po 6 latach stosunek pracy wygasa. Czas trwania umowy okreœlony w sposób konkretny od - do. Umowa rozwi¹zuje siê po up³ywie czasu, na jaki zosta³a zawarta. Nie ma obowi¹zku przeprowadzania konkursu. Nie ma regulacji ustawowej dotycz¹cej rodzaju umowy o pracê, mo e zostaæ zawarty ka dy rodzaj umowy o pracê wymieniony w art. 25 kodeksu pracy. Nie obowi¹zuje zasada nawi¹zania stosunku pracy. Zawierane - umowy cywilnoprawne nie- pracowniczy stosunek pracy (nietypowy). Nie ma regulacji ustawowej dotycz¹cej wskazania czasu zatrudnienia na stanowisku. ka mo e wyst¹piæ z roszczeniem do S¹du, zgodnie z Uchwa³¹ S¹du Najwy szego z dnia 30 sierpnia 2001 r. - podstaw¹ ¹dania nawi¹zania stosunku pracy z zak³adem opieki zdrowotnej przez osobê wybran¹ w drodze konkursu na okreœlone stanowisko jest przepis art.44 a 5. ustawy o zak³adach opieki zdrowotnej. Prawo powrotu na poprzednie stanowisko pracy Pracownica zatrudniona na stanowisku naczelnej pielêgniarki szpitala, po nawi¹zaniu stosunku pracy na okres 6 lat, nie ma powrotu na poprzednio zajmowane stanowisko chyba, e strony w umowie przewidzia³y prawo takiego powrotu (wyrok S¹du Najwy szego z dnia 17 wrzeœnia 1997 r. I PKN 297/97 OSNAP i US 1999, nr 13 poz. 392). W odniesieniu do stwierdzenia chyba, e... strony ustali³y prawo powrotu. Umowa na czas nieokreœlony zosta³a czasowo przekszta³cona co do dwóch elementów - stanowiska i wynagrodzenia. Z up³ywem 6 lat wraca na pe³nione przed konkursem stanowisko. Innym rozwi¹zaniem jest urlop bezp³atny na poprzednio pe³nionym stanowisku, którego mo e udzieliæ pracodawca na pisemny wniosek pracownika (sytuacja taka jest przejrzysta na poprzednim i obecnym nowym stanowisku pracy). Nowa umowa musi byæ jednoznaczna powinna okreœlaæ - nowe stanowisko pracy, miejsce pracy, dobowy wymiar czasu pracy, wynagrodzenie, dodatek funkcyjny inne elementy umowy wynikaj¹ce z kodeksu pracy. Pielêgniarka oddzia³owa a ordynator oddzia³u Ordynator jest kierownikiem komórki organizacyjnej jakim jest oddzia³ i prze³o onym wszystkich pracowników zatrudnionych na oddziale, w tym pielêgniarek. Kierownictwo ordynatora wobec pielêgniarki oddzia³owej obejmuj¹ sprawy o charakterze administracyjnym oraz gospodarczym. Ordynator nie mo e wydawaæ poleceñ w zakresie czynnoœci zawodowych, które maj¹ byæ wykonane wed³ug fachowej wiedzy pielêgniarskiej. W tym wyra a siê m.in. samodzielnoœæ zawodu pielêgniarki i po³o nej. Form¹ oddzia³ywania lekarzy na pracê pielêgniarek stanowi zlecenie lekarskie. Zlecenie lekarskie nie jest poleceniem pracodawcy. Zasady wykonywania zleceñ lekarskich okreœla ustawa o zawodach pielêgniarki i po³o nej art. 22. Podzia³ uprawnieñ, obowi¹zków i odpowiedzialnoœci miêdzy pielêgniark¹ oddzia³ow¹ a ordynatorem powinien zostaæ ustalony w Regulaminie porz¹dkowym szpitala okreœlaj¹c cele zadania oddzia³u, zakresy czynnoœci ordynatora i pielêgniarki oddzia³owej, organizacjê pracy czyli komu pracownik bezpoœrednio podlega w czasie wykonywania pracy, kto przydziela mu konkretn¹ pracê i poszczególne zadania. Pielêgniarka naczelna, prze³o ona, oddzia³owa wykonuj¹ pracê w podstawowym systemie czasu pracy (w systemie jednozmianowym). System pracy w zak³adzie okreœla Regulamin pracy m.in. czas rozpoczêcia i zakoñczenia pracy. Pielêgniarki pozostaj¹ w wielokrotnym podporz¹dkowaniu podlegaj¹ ordynatorowi lub kierownikowi komórki organizacyjnej, pielêgniarce oddzia³owej. Pielêgniarka oddzia³owa w sposób sta³y posiada autonomiê w zakresie nadzoru fachowego organizuje, koordynuje, nadzoruje pracê pielêgniarek. Czas pracy. Odrêbny temat - znany. Dobowa norma czasu pracy na stanowisku pielêgniarki naczelnej, prze³o onej, oddzia³owej wynosi 7godzin 35 minut, a norma tygodniowa 37 godzin 55 minut. Wynagrodzenie za pracê pielêgniarek i po³o nych Wynagrodzenie za pracê temat budz¹cy zawsze du o emocji. Kodeks pracy Rozdzia³ I a - Wynagrodzenia za pracê - art Pracowników publicznych zak³adów opieki zdrowotnej dotyczy system wynagradzania miesiêczny. Pracownik niezale nie od iloœci i jakoœci wykonanej pracy otrzymuje ustalone kwotowo wynagrodzenie, które w pe³nym wymiarze nie mo e byæ ni sze od minimalnego wynagrodzenia Za ca³y przepracowany miesi¹c pracownik otrzymuje wynagrodzenie wynikaj¹ce z umowy o pracê. Zasady naliczania takiego wynagrodzenia s¹ proste. Wa ne jest jedynie, aby przepracowa³ wszystkie dni robocze w danym miesi¹cu. Wynagrodzenie za pracê pielêgniarek i po³o nych ma ró n¹ regulacjê w samodzielnych publicznych zak³adach 13

14 14 opieki zdrowotnej oraz niepublicznych zak³adach opieki zdrowotnej. W samodzielnych publicznych zak³adach opieki zdrowotnej niektóre sk³adniki wynagrodzenia maj¹ charakter ustawowy np. dodatek za wys³ugê lat, nagroda jubileuszowa. W samodzielnych publicznych zak³adach opieki zdrowotnej zatrudniaj¹cych powy ej 50 pracowników maj¹ zastosowanie ustawowe podwy ki z³. i 110,23 z³. Podwy ki te zosta³y wprowadzone na sta³e. Nie mog¹ byæ wy³¹czone (wypowiedziane) czy ograniczone poprzez regulacje zak³adowe lub zgodê pracownika. 203 z³, 110,23 z³ jest sk³adnikiem wynagrodzenia ustawowym. Sk³adnika ustawowego nie mo na obni aæ. DRUGI DZIEÑ KONFERENCJI poœwiêcony by³ tematowi PRAWA PACJENTA Tematy: 1. Zgoda na œwiadczenia jako zasada generalna 2. Prawo pacjenta do uzyskania œwiadczeñ medycznych. 3. Informowanie pacjenta o stanie zdrowia. 4. Tajemnica zawodowa 5. Problemy zwi¹zane z ochron¹ dóbr osobistych pacjenta. W procesie leczenia wola pacjenta wyznacza zakres i warunki ingerencji medycznej Pierwsze uregulowania prawne dotycz¹ce prawa pacjenta w polskim prawodawstwie pojawi³y siê z pocz¹tkiem lat dziewiêædziesi¹tych, przede wszystkim w ustawie z 1991r. o zak³adach opieki zdrowotnej. Aktualnie w Polsce prawa pacjenta rozproszone s¹ w kilkunastu aktach normatywnych stwarza to problem ich poznania. Minister Zdrowia i Opieki Spo³ecznej Wojciech Maksymowicz przekaza³ do publicznej informacji dnia 11 grudnia 1998 r. Kartê Praw Pacjenta. Karta Praw Pacjenta jest kodyfikacj¹ praw, katalogiem praw przys³uguj¹cych pacjentowi. Stanowi j¹ zbiór unormowañ prawnych dotycz¹cy praw pacjenta zawarty w 6 ustawach. Prawa pacjenta wynikaj¹ce z ustawy o zawodach pielêgniarki i po³o nej Pacjent ma prawo do: 1. udzielania mu œwiadczeñ zdrowotnych przez pielêgniarkê, po³o n¹ posiadaj¹c¹ prawo wykonywania zawodu, zgodnie z aktualn¹ wiedz¹ medyczn¹, dostêpnymi jej metodami i œrodkami, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz ze szczególn¹ starannoœci¹ - art. 18, 2. udzielania pomocy w ka dym przypadku niebezpieczeñstwa utraty ycia, powa nemu uszczerbku na zdrowiu pacjenta, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi - art. 19, 3. uzyskania od pielêgniarki i po³o nej informacji o jego prawach - art. 20, 4. uzyskania informacji o swoim stanie zdrowia, w zakresie zwi¹zanym ze sprawowan¹ przez pielêgniarkê lub po³o n¹ opiekê pielêgnacyjn¹ - art.20. ust zachowania w tajemnicy informacji zwi¹zanych i z pacjentem, a uzyskanych w zwi¹zku z wykonywaniem zawodu - art. 21 ust wyra enia zgody lub odmowy na podawanie przez pielêgniarkê, po³o n¹ do publicznej wiadomoœci danych umo liwiaj¹cych identyfikacji pacjenta - art. 21 ust. 4. Proponujê skupiæ siê na jednym z praw pacjenta - Prawo do informacji o stanie zdrowia nie zapominaj¹c o innych prawach. Uregulowania dotycz¹ce prawa pacjenta do uzyskania informacji o swoim stanie zdrowia, obowi¹zku informowania pacjenta oraz zakres tych informacji zawarte zosta³y w: art. 19 ust.1pkt.2 i 3 ustawy o zak³adach opieki zdrowotnej Pacjent ma prawo do: 2) informacji o swoim stanie zdrowia 3) wyra enia zgody do okreœlonych œwiadczeñ zdrowotnych lub ich odmowy, po uzyskaniu odpowiednich informacji. art. ust.1 ustawa o zawodzie lekarza Lekarz ma obowi¹zek udzielaæ pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystêpnej informacji o jego stanie zdrowia rozpoznaniu proponowanych oraz mo - liwych metodach diagnostycznych, leczniczych, daj¹cych siê przewidzieæ nastêpstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu. art. 31 ustawa o zawodzie lekarza przewiduje tak e mo liwoœæ zrzeczenia siê przez pacjenta prawa do informacji Na ¹danie pacjenta lekarz nie ma obowi¹zku udzielaæ pacjentowi informacji... art. 20 ust. 2 o zawodach pielêgniarki i po³o nej Pielêgniarka, po³o na udziela pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu informacji o stanie zdrowia pacjenta, w zakresie koniecznym do sprawowania opieki pielêgnacyjnej. Na szczególne podkreœlenie zas³uguje uregulowanie zawarte w art. 31 ust. 2 ustawy o zawodzie lekarza, z treœci którego wynika, i informacji o stanie zdrowia pacjenta lekarz mo e udzieliæ innym osobom tylko i wy- ³¹cznie za zgod¹ pacjenta. Piœmiennictwo 1. Prof. dr hab. n. praw. Zdzis³aw Kubot Prawo medyczne w praktyce pielêgniarki naczelnej i oddzia³owej. Materia³y konferencyjne, Warszawa wrzeœnia 2005 Status pielêgniarki naczelnej (prze³o onej) oraz pielêgniarki oddzia³owej. 2. dr n. prawn. Maria Boratyñska i dr n. prawn. Przemys³aw Konieczniak. Wydzia³ prawa i administracji Uniwersytetu Warszawskiego Zgoda na œwiadczenia zdrowotne jako zasada generalna. 3. Zbigniew Salwa - Prawo pracy. Wydawnictwo prawnicze PWN. 4. Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielêgniarki i po³o nej (Dz. U. Nr 91 poz. 410). 5. Prawo pracy 2005 Stosunek pracy od nawi¹zania do rozwi¹zania. P³ytka - Gazeta Prawna.

15 Dziennik Ustaw Nr 214, poz ROZPORZ DZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 paÿdziernika 2005 r. w sprawie zakresu zadañ lekarza, pielêgniarki i po³o nej podstawowej opieki zdrowotnej Na podstawie art. 55 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o œwiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze œrodków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z póÿn. zm. 2) ) zarz¹dza siê, co nastêpuje: 1) Minister Zdrowia kieruje dzia³em administracji rz¹dowej - zdrowie, na podstawie 1 ust. 2 rozporz¹dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegó³owego zakresu dzia³ania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 134, poz. 1439). 2) Zmiany wymienionej ustawy zosta³y og³oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 94, poz. 788, Nr 132, poz. 1110, Nr 138, poz. 1154, Nr 157, poz. 1314, Nr 164, poz. 1366, Nr 169, poz i Nr 179, poz Ustala siê zakres zadañ lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który okreœla za³¹cznik nr 1 do rozporz¹dzenia. 2. Ustala siê zakres zadañ pielêgniarki i po³o nej podstawowej opieki zdrowotnej, który okreœla za³¹cznik nr 2 do rozporz¹dzenia. 3. Rozporz¹dzenie wchodzi w ycie po up³ywie 14 dni od dnia og³oszenia. Minister Zdrowia: M. Balicki Za³¹czniki do rozporz¹dzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 paÿdziernika 2005 r. (poz. 1816) ZAKRES ZADAÑ LEKARZA PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ Za³¹cznik nr 1 1. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, zwany dalej lekarzem POZ, wybrany przez œwiadczeniobiorcê zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o œwiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze œrodków publicznych, planuje i realizuje opiekê lekarsk¹ nad œwiadczeniobiorc¹ w zakresie udzielanych przez niego œwiadczeñ opieki zdrowotnej, z uwzglêdnieniem miejsca udzielania œwiadczenia (w warunkach ambulatoryjnych i domowych). Lekarz POZ koordynuje udzielanie œwiadczeñ podstawowej opieki zdrowotnej. 2. W ramach udzielania œwiadczeñ opieki zdrowotnej lekarz POZ wspó³pracuje z: 1) pielêgniark¹ podstawowej opieki zdrowotnej i po- ³o n¹ podstawowej opieki zdrowotnej, wybranymi przez œwiadczeniobiorcê zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o œwiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze œrodków publicznych; 2) pielêgniark¹ œrodowiska nauczania i wychowania; 3) innymi œwiadczeniodawcami, zgodnie z potrzebami œwiadczeniobiorców; 4) przedstawicielami organizacji i instytucji dzia³aj¹cych na rzecz zdrowia. 3. W zakresie dzia³añ maj¹cych na celu zachowanie zdrowia œwiadczeniobiorcy lekarz POZ: 1) prowadzi edukacjê zdrowotn¹; 2) prowadzi systematyczn¹ i okresow¹ ocenê stanu zdrowia w ramach badañ bilansowych, zgodnie z obowi¹zuj¹cymi w tym zakresie przepisami; 3) uczestniczy w realizacji programów zdrowotnych, dzia- ³aj¹c na rzecz zachowania zdrowia w spo³ecznoœci lokalnej; 4) rozpoznaje œrodowisko œwiadczeniobiorcy. 4. W zakresie dzia³añ maj¹cych na celu profilaktykê chorób lekarz POZ: 1) identyfikuje czynniki ryzyka oraz zagro enia zdrowotne œwiadczeniobiorcy, a tak e podejmuje dzia³ania ukierunkowane na ich ograniczenie; 2) koordynuje wykonanie i dokonuje kwalifikacji do obowi¹zkowych szczepieñ ochronnych œwiadczeniobiorcy oraz zapewnia wykonywanie szczepieñ, zgodnie z odrêbnymi przepisami, oraz informuje o szczepieniach zalecanych; 3) uczestniczy w realizacji programów profilaktycznych; 4) prowadzi systematyczn¹ i okresow¹ ocenê stanu zdrowia w ramach badañ przesiewowych zgodnie z odrêbnymi przepisami. 5. W zakresie dzia³añ maj¹cych na celu rozpoznanie chorób lekarz POZ: 1) planuje i koordynuje postêpowanie diagnostyczne, stosownie do stanu zdrowia œwiadczeniobiorcy; 2) informuje œwiadczeniobiorcê o mo liwoœciach postêpowania diagnostycznego w odniesieniu do jego stanu zdrowia oraz wskazuje podmioty w³aœciwe do jego przeprowadzenia; 3) przeprowadza badanie podmiotowe œwiadczeniobiorcy zgodnie z wiedz¹ medyczn¹; 4) przeprowadza badanie przedmiotowe z wykorzystaniem technik dostêpnych w warunkach podstawowej opieki zdrowotnej; 5) wykonuje testy lub zleca wykonanie badañ dodat- 15

16 kowych, a w szczególnoœci laboratoryjnych i obrazowych; 6) kieruje œwiadczeniobiorcê na konsultacje specjalistyczne w celu dalszej diagnostyki i leczenia, w przypadku gdy uzna to za konieczne; 7) kieruje œwiadczeniobiorcê do jednostek lecznictwa zamkniêtego w celu dalszej diagnostyki i leczenia, w przypadku gdy uzna to za konieczne; 8) dokonuje interpretacji wyników badañ i konsultacji wykonanych przez innych œwiadczeniodawców; 9) orzeka o stanie zdrowia œwiadczeniobiorcy w oparciu o osobiste badanie i dokumentacjê medyczn¹. 6. W zakresie dzia³añ maj¹cych na celu leczenie chorób lekarz POZ: 1) planuje i uzgadnia ze œwiadczeniobiorc¹ postêpowanie terapeutyczne, stosownie do jego problemów zdrowotnych oraz zgodnie z aktualn¹ wiedz¹ medyczn¹; 2) planuje i uzgadnia ze œwiadczeniobiorc¹ dzia³ania edukacyjne maj¹ce na celu ograniczenie lub wyeliminowanie stanu bêd¹cego przyczyn¹ choroby œwiadczeniobiorcy; 3) zleca i monitoruje leczenie farmakologiczne; 4) wykonuje zabiegi i procedury medyczne; 5) kieruje œwiadczeniobiorcê do wykonania zabiegów i procedur medycznych do innych œwiadczeniodawców; 6) kieruje do oddzia³ów lecznictwa stacjonarnego, a tak- e do zak³adów pielêgnacyjno-opiekuñczych i opiekuñczo-leczniczych oraz do oddzia³ów paliatywnohospicyjnych; 7) kieruje do pielêgniarskiej d³ugoterminowej opieki domowej; 8) kieruje do leczenia uzdrowiskowego; 9) orzeka o czasowej niezdolnoœci do pracy lub nauki zgodnie z odrêbnymi przepisami; 10) integruje, koordynuje lub kontynuuje dzia³ania lecznicze podejmowane w odniesieniu do jego œwiadczeniobiorcy przez innych œwiadczeniodawców w ramach swoich kompetencji zawodowych. 7. W zakresie dzia³añ maj¹cych na celu usprawnianie œwiadczeniobiorcy lekarz POZ: 1) zleca wykonywanie zabiegów rehabilitacyjnych przez œwiadczeniodawców; 2) wykonuje stosownie do posiadanej przez siebie wiedzy i umiejêtnoœci oraz posiadanych kwalifikacji i mo - liwoœci zabiegi i procedury rehabilitacyjne; 3) zleca wydanie œwiadczeniobiorcy przedmiotów ortopedycznych i œrodków pomocniczych zgodnie z odrêbnymi przepisami. 8. Przepisy ust. 1-7 nie naruszaj¹ prawa i obowi¹zków lekarzy POZ do realizacji zadañ i stosowania procedur wynikaj¹cych z odrêbnych przepisów. ZAKRES ZADAÑ PIELÊGNIARKI I PO O NEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ Za³¹cznik nr 2 Czêœæ I Pielêgniarka podstawowej opieki zdrowotnej, zwana dalej pielêgniark¹ POZ, i po³o na podstawowej opieki zdrowotnej, zwana dalej po³o n¹ POZ, wybrana przez œwiadczeniobiorcê zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o œwiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze œrodków publicznych, planuje i realizuje kompleksow¹ opiekê pielêgniarsk¹ i pielêgnacyjn¹, opiekê po³o niczoneonatologiczno-ginekologiczn¹ nad œwiadczeniobiorc¹ w miejscu zamieszkania i nauki, z uwzglêdnieniem miejsca wykonywania œwiadczenia, w zakresie: 1) promocji zdrowia i profilaktyki chorób; 2) œwiadczeñ pielêgnacyjnych; 3) œwiadczeñ diagnostycznych; 4) œwiadczeñ leczniczych; 5) œwiadczeñ rehabilitacyjnych. Czêœæ II A. Zakres zadañ pielêgniarki POZ 1. Pielêgniarka POZ planuje i realizuje kompleksow¹ opiekê pielêgniarsk¹ nad osob¹, rodzin¹, spo³ecznoœci¹ w œrodowisku zamieszkania, z uwzglêdnie- niem miejsca udzielenia œwiadczenia, obejmuj¹c opiek¹: 1) zdrowych i chorych niezale nie od p³ci i wieku, z wy- ³¹czeniem noworodka i niemowlêcia do drugiego miesi¹ca ycia; 2) osoby niepe³nosprawne. 2. W ramach udzielania œwiadczeñ opieki zdrowotnej pielêgniarka POZ wspó³pracuje z: 1) lekarzem POZ i w porozumieniu z lekarzem wykonuje œwiadczenia lecznicze; 2) pielêgniark¹ POZ œrodowiska nauczania i wychowania lub higienistk¹ szkoln¹; 3) po³o n¹ POZ; 4) pielêgniark¹ opieki d³ugoterminowej domowej; 5) innymi œwiadczeniodawcami zgodnie z potrzebami podopiecznych; 6) przedstawicielami organizacji i instytucji dzia³aj¹cych na rzecz zdrowia; 7) rodzin¹ (opiekunami) œwiadczeniobiorcy. 3. Œwiadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób obejmuj¹: 1) rozpoznawanie, ocenê i zapobieganie zagro eniom zdrowotnym u œwiadczeniobiorców; 2) rozpoznawanie potrzeb pielêgnacyjnych i problemów zdrowotnych œwiadczeniobiorców; 3) prowadzenie edukacji zdrowotnej; 4) prowadzenie poradnictwa w zakresie zdrowego

17 stylu ycia; 5) monitorowanie rozwoju dziecka zgodnie z odrêbnymi przepisami; 6) realizacjê programów zdrowotnych i profilaktyki chorób; 7) prowadzenie dzia³añ profilaktycznych u œwiadczeniobiorców z grup ryzyka zdrowotnego; 8) organizacjê grup wsparcia; 9) profilaktykê chorób wieku rozwojowego; 10) edukacjê w zakresie obowi¹zkowych szczepieñ ochronnych oraz informacje o szczepieniach zalecanych. 4. Œwiadczenia pielêgnacyjne obejmuj¹: 1) realizacjê opieki pielêgnacyjnej u œwiadczeniobiorców w ró nych stanach zdrowia i choroby zgodnie z aktualn¹ wiedz¹ medyczn¹ i wspó³czesnymi standardami opieki pielêgniarskiej; 2) wykonywanie zabiegów pielêgnacyjnych zgodnie z odrêbnymi przepisami; 3) przygotowywanie i aktywizowanie do samoopieki i samopielêgnacji w chorobie i niepe³nosprawnoœci. 5. Œwiadczenia diagnostyczne obejmuj¹: 1) przeprowadzanie wywiadów œrodowiskowych; 2) wykonywanie badania fizykalnego; 3) wykonywanie podstawowych pomiarów yciowych i ich ocenê oraz interpretacjê; 4) ocenê stanu ogólnego chorego oraz procesu jego zdrowienia; 5) ocenê jakoœci ycia i wydolnoœci psychofizycznej œwiadczeniobiorcy; 6) wykrywanie odchyleñ od normy rozwojowej; 7) wykonywanie testów diagnostycznych poza laboratorium w oparciu o zestawy i aparaturê przeznaczon¹ do wykonywania oznaczeñ w miejscu zamieszkania œwiadczeniobiorcy; 8) ocenê i monitorowanie bólu; 9) ocenê wydolnoœci pielêgnacyjno-opiekuñczej rodziny; 10) pobieranie materia³u do badañ diagnostycznych zgodnie z odrêbnymi przepisami. 6. Œwiadczenia lecznicze, zgodnie z odrêbnymi przepisami, obejmuj¹: 1) udzielanie pierwszej pomocy w stanach zagro- enia ycia i w nag³ych zachorowaniach, w tym prowadzenie resuscytacji kr¹ eniowo-oddechowej; 2) podawanie leków ró nymi drogami i technikami zleconymi przez lekarza oraz zgodnie z odrêbnymi przepisami, w tym wykonywanie iniekcji do ylnych, podskórnych, œródskórnych oraz wykonywanie wlewów do ylnych; 3) zak³adanie opatrunków na rany, odle yny, oparzenia; 4) cewnikowanie pêcherza u kobiet; 5) p³ukanie pêcherza; 6) wykonywanie wlewów/wlewek doodbytniczych; 7) wykonywanie zabiegów pielêgnacyjno-leczniczych w stopniach, przetokach i ranach trudno goj¹cych siê w porozumieniu z lekarzem; 8) zdejmowanie szwów; 9) wykonywanie inhalacji; 10) wykonywanie zabiegów z zastosowaniem ciep³a i zimna; 11) stawianie baniek; 12) ustalanie diety w ywieniu przewlekle chorych; 13) dobór technik karmienia w zale noœci od stanu chorego; 14) doraÿn¹ modyfikacje dawki leków przeciwbólowych, w uzgodnieniu z lekarzem i zgodnie z wykazem leków, do podawania których uprawniona jest pielêgniarka. 7. Œwiadczenia rehabilitacyjne obejmuj¹: 1) rehabilitacjê przy³ó kow¹ w celu zapobiegania powik³aniom wynikaj¹cym z procesu chorobowego i d³ugotrwa³ego unieruchomienia; 2) usprawnianie ruchowe; 3) drena u³o eniowy, prowadzenie gimnastyki oddechowej; 4) æwiczenia ogólnousprawniaj¹ce; 5) u³o enie i przemieszczanie chorego w ³ó ku. 8. Pielêgniarka POZ œrodowiska nauczania i wychowania planuje i realizuje opiekê pielêgnacyjn¹ nad œwiadczeniobiorcami na terenie szko³y lub w jednostce, o której mowa w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 wrzeœnia 1991 r. o systemie oœwiaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z póÿn. zm.3 )), zgodnie z odrêbnymi przepisami. B. Zakres zadañ po³o nej POZ 1. Po³o na POZ realizuje kompleksow¹ pielêgnacyjn¹ opiekê po³o niczo-neonatologiczno-ginekologiczn¹ obejmuj¹c¹: 1) edukacjê w zakresie planowania rodziny; 2) opiekê w okresie ci¹ y, porodu i po³ogu; 3) opiekê nad kobiet¹, noworodkiem i niemowlêciem do ukoñczenia drugiego miesi¹ca ycia; 4) opiekê w chorobach ginekologicznych; 5) opiekê nad kobiet¹ w ka dym okresie jej ycia. 2. W realizacji œwiadczeñ opieki zdrowotnej po³o na POZ wspó³pracuje z: 1) lekarzem ginekologiem (po³o nikiem) udzielaj¹cym œwiadczeñ specjalistycznych w zakresie jej zadañ; 2) lekarzem POZ i w porozumieniu z lekarzem wykonuje œwiadczenia lecznicze; 3) pielêgniark¹ POZ; 4) pielêgniark¹ POZ œrodowiska nauczania i wychowania; 5) pielêgniark¹ opieki d³ugoterminowej domowej; 6) po³o n¹ zatrudnion¹ w specjalistycznej poradni po- ³o niczo-ginekologicznej; 7) innymi œwiadczeniodawcami zgodnie z potrzebami œwiadczeniobiorców; 8) przedstawicielami organizacji i instytucji dzia³aj¹cych na rzecz zdrowia. 3. Œwiadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób obejmuj¹: 17

18 1) edukacjê w zakresie prozdrowotnego stylu ycia kobiety; 2) przygotowania do porodu, z uwzglêdnieniem porodu rodzinnego; 3) poradnictwo w zakresie higieny od ywiania w okresie po³ogu; 4) poradnictwo w zakresie pielêgnacji i prawid³owego ywienia noworodka i niemowlêcia do drugiego miesi¹ca ycia; 5) poradnictwo laktacyjne i promowanie karmienia piersi¹; 6) kszta³towanie postaw rodzicielskich; 7) edukacjê i udzielanie porad w zakresie powrotu p³odnoœci po porodzie, metod regulacji p³odnoœci; 8) profilaktykê chorób ginekologicznych i patologii po- ³o niczych; 9) edukacjê kobiety we wszystkich okresach ycia w zakresie prowadzenia samoobserwacji oraz podejmowania dzia³añ w celu wczesnego wykrywania i likwidacji czynników ryzyka nowotworowego; 10) edukacjê w zakresie zapobiegania zaka eniom HIV oraz chorobom przenoszonym drog¹ p³ciow¹; 11) profilaktykê chorób wieku rozwojowego; 12) edukacjê w zakresie szczepieñ ochronnych. 4. Œwiadczenia diagnostyczne obejmuj¹: 1) przeprowadzanie wywiadu œrodowiskowego/rodzinnego; 2) monitorowanie rozwoju ci¹ y fizjologicznej; 3) wykonywanie badania po³o niczego u kobiet; 4) ocenê relacji rodziny z noworodkiem; 5) monitorowanie przebiegu po³ogu i rozwoju noworodka i niemowlêcia do drugiego miesi¹ca ycia; 6) obserwacjê i ocenê rozwoju psychoruchowego noworodka i niemowlêcia oraz adaptacji do œrodowiska zewnêtrznego; 7) wykonywanie pomiarów u kobiety i noworodka oraz ocenê tych pomiarów; 8) ocenê poziomu bilirubiny w oparciu o topografiê za- ó³cenia wed³ug schematu Kramera oraz pobieranie materia³ów do testów na fenyloketonuriê i hypotyreozê u noworodków; 9) wykonywanie testów diagnostycznych poza laboratorium w oparciu o zestawy i aparaturê przeznaczon¹ do wykonywania oznaczeñ w miejscu zamieszkania œwiadczeniobiorcy; 10) pobieranie materia³u do badañ diagnostycznych zgodnie z odrêbnymi przepisami. 5. Œwiadczenia pielêgnacyjne obejmuj¹: 1) planowanie, realizacjê i ocenê opieki pielêgnacyjnej nad: a) kobiet¹ w okresie ci¹ y, porodu, po³ogu, b) noworodkiem i niemowlêciem do drugiego miesi¹ca ycia, c) kobiet¹ ze schorzeniami ginekologicznymi; 2) przygotowanie i wspieranie rodziny w opiece œwiadczonej na rzecz noworodka, niemowlêcia i kobiety; 3) przygotowanie kobiety do samoopieki i samopielêgnacji. 6. Œwiadczenia lecznicze, zgodnie z odrêbnymi przepisami, obejmuj¹: 1) udzielanie pierwszej pomocy w stanach zagro enia ycia i w nag³ych zachorowaniach, w tym prowadzenie resuscytacji kr¹ eniowo-oddechowej; 2) udzielanie pomocy po³o niczej i neonatologicznej w stanach nag³ych do czasu przybycia lekarza; 3) przyjmowanie porodu nag³ego w warunkach domowych; 4) zabezpieczenie naciêtego lub pêkniêtego krocza; 5) udzielanie pomocy w okresie laktacji; 6) wykonywanie zabiegów leczniczych zgodnie z odrêbnymi przepisami, w tym: a) podawanie leków ró nymi drogami i technikami zleconymi przez lekarza zgodnie z odrêbnymi przepisami, w tym wykonywanie iniekcji domiêœniowych, do ylnych, œródskórnych oraz wykonywanie wlewów do ylnych, b) zdejmowanie szwów, c) cewnikowanie pêcherza moczowego u kobiet, usuwanie cewnika, p³ukanie pêcherza, d) wykonywanie wlewów/wlewek doodbytniczych, e) p³ukanie pochwy, f) leczenie i opatrywanie oparzeñ, ran, odle yn we wspó³pracy z pielêgniark¹ POZ, g) wykonywanie zabiegów z zastosowaniem ciep³a i zimna, h) ustalanie diety kobiety zgodnie z potrzebami, i) doraÿn¹ modyfikacjê dawki leczniczej leku przeciwbólowego, w uzgodnieniu z lekarzem i zgodnie z wykazem leków, do podawania których uprawniona jest po³o na. 7. Œwiadczenia rehabilitacyjne obejmuj¹: 1) æwiczenia usprawniaj¹ce w ci¹ y, po³ogu i schorzeniach ginekologicznych; 2) wykonywanie drena u u³o eniowego u kobiety; 3) prowadzenie gimnastyki oddechowej, relaksacyjnej, przygotowuj¹cej do porodu oraz po³ogu. CZÊŒÆ III Przepisy za³¹cznika nie naruszaj¹ praw i obowi¹zków pielêgniarki POZ i po³o nej POZ do realizacji zadañ i stosowania procedur wynikaj¹cych z odrêbnych przepisów. 1) Minister Zdrowia kieruje dzia³em administracji rz¹dowej - zdrowie, na podstawie 1 ust. 2 rozporz¹dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegó³owego zakresu dzia³ania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 134, poz. 1439). 2) Zmiany wymienionej ustawy zosta³y og³oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 94, poz. 788, Nr 132, poz. 1110, Nr 138, poz. 1154, Nr 157, poz. 1314, Nr 164, poz. 1366, Nr 169, poz i Nr 179, poz ) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta³y og³oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz i Nr 281, poz oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz i Nr 167, poz

19 Bernadetta BRUDECKA PACJENT/KLIENT JAKO NAJWA NIEJSZE OGNIWO OBECNEGO SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA Niezale nie od tego, co myœlimy, w przysz³oœci pacjenci znajd¹ siê w centrum œwiata medycyny. Wtedy status pacjenta bêdzie o wiele wy szy. Dotychczas pacjenci nie mieli wiêkszego wp³ywu na wa ne decyzje medyczne. Przez ca³e lata uwa ano, e zbyt ma³o wiedz¹ o medycynie, by mogli sami zadbaæ o swoje zdrowie. Dawniej œwiat medyczny pe³en by³ lekarzy, pielêgniarek i farmaceutów dzia³aj¹cych w dobrze im znanej rzeczywistoœci, wydaj¹cych lub wykonuj¹cych polecenia i przywi¹zuj¹cych niewielk¹ wagê do zdania pacjenta. Dziœ epoka ta dobiega kresu. Za kilkadziesi¹t lat, a mo e wczeœniej, ogromna czêœæ medycyny zostanie zautomatyzowana, a pacjenci bêd¹ mieli prawo do wiêkszej kontroli nad swoim zdrowiem. To oni teraz zdobêd¹ nadrzêdn¹ pozycjê. Dlatego w obecnym czasie przysz³o nam, pracownikom ochrony zdrowia zrewidowaæ swój pogl¹d na pacjenta, który bezpowrotnie wypierany jest na rzecz klienta. A to oznacza dla nas zmianê sposobu myœlenia i dzia- ³ania, usytuowanie pacjenta/klienta na najwy szej pozycji w hierarchii wartoœci, dbanie o wizerunek firmy zarówno wewnêtrzny, jak równie zewnêtrzny oraz utrzymanie i umacnianie swojej pozycji wœród konkurencji na rynku us³ug medycznych. W warunkach gospodarki rynkowej o sukcesie lub niepowodzeniu ka dego przedsiêbiorstwa decyduj¹ klienci. Firma istnieje po to, by zaspokoiæ ich potrzeby. Przeprowadzane okresowo szczegó³owe analizy potrzeb i oczekiwañ klientów s¹ po ¹danym dzia³aniem. Najwa niejsze jest stworzenie firmy zabiegaj¹cej o podniesienie ich oczekiwañ na poziom mo liwie zbli ony do poziomu ich pragnieñ. Klient musi byæ niemal zawsze postaci¹ pierwszoplanow¹ dla wszystkich mened erów i pracowników. Orientacja na klienta wymaga zbli enia siê do niego oraz g³êbokiej wiedzy o motywacji ró nych grup odbiorców. Nie ma dwóch klientów, którzy mieliby dok³adnie takie same potrzeby lub takie same oczekiwania w zwi¹zku z kupowanymi przez siebie us³ugami. Decyzje o zakupie wi¹ ¹ siê ze skomplikowanymi procesami myœlowymi i emocjonalnymi, tote mened er, który chce wp³yn¹æ na te decyzje, musi - zanim przejdzie do dzia³ania - uzyskaæ o nich pewn¹ wiedzê. Jest to tym trudniejsze, e potrzeby i oczekiwania stale siê zmieniaj¹. Mened erem dla pacjenta / klienta w placówce opieki zdrowotnej jest ka dy jej pracownik. W prawid³owo dzia³aj¹cej placówce opieki zdrowotnej ka dy pacjent poza zaspokojonymi potrzebami fizjologicznymi musi mieæ zapewnione potrzeby wed³ug Mas³owa takie jak: bezpieczeñstwo, mi³oœæ, szacunek oraz potrzeby wtórne, do których zaliczyæ nale y: wygodê - oszczêdnoœæ czasu, unikniêcie k³opotu - zagro enia, jakoœæ za rozs¹dn¹ cenê, czy w miarê mo noœci luksus - ekskluzywnoœæ. W pierwszej kolejnoœci nale y poruszyæ kwestiê godnoœci osobistej pacjentów a odpowiedzialnoœci zawodowej pielêgniarek i po³o nych. Godnoœæ ludzka nale y do fundamentalnych wartoœci ludzkich, jest przez wszystkich uznawana, akceptowana i zas³uguje na to, by ustawiæ j¹ na piedestale. A zatem, jest wartoœci¹ bardzo wa n¹, by nie powiedzieæ najwa niejsz¹ w aspekcie problemów moralnych. Wyra a siê w jednej, niezwyk³ej i niepowtarzalnej odrêbnoœci, jak¹ prezentuje ka da osoba przez to, e jest cz³owiekiem. Znaczenie godnoœci jest bardzo rozleg³ym pojêciem. Dlatego te nie nale y tej sprawy traktowaæ marginalnie, szczególnie wobec bezbronnego i czêsto zdanego na innych chorego. Nikt nie mo e byæ poni any, pozbawiany swojej godnoœci a w dalszej konsekwencji sprowadzany do roli podmiotu czy rzeczy. O uniwersalnym charakterze godnoœci œwiadczy fakt, e jest ona zapisana w Powszechnej Deklaracji Praw Cz³owieka ONZ. Szacunek do godnoœci osobistej ka dego cz³owieka powinien byæ okazywany wszystkim, którym potrzebna jest pomoc w ratowaniu zdrowia, w okresie rekonwalescencji, podczas ³agodzenia cierpienia a tak e w zapewnieniu opieki i poparcia podczas przechodzenia na drug¹ stronê ycia. Dlatego w Karcie Praw Pacjenta znalaz³ siê odpowiedni zapis mówi¹cy o tym, e: pacjent ma prawo do poszanowania jego intymnoœci i godnoœci w czasie udzielania mu œwiadczeñ zdrowotnych. Ka dy pracownik ochrony zdrowia powinien szanowaæ godnoœæ pacjenta. By jednak tak siê sta³o, by cudza godnoœæ by³a szanowana, najpierw musimy szanowaæ godnoœæ w³asn¹. Zdarza siê i tak, e w³asna godnoœæ osobista urasta do rangi manii wy szoœci czêsto po³¹czonej z niezaspokojonymi ambicjami. Wtedy to bywa bardzo Ÿle. Wtedy pacjent 19

20 traktowany jest z góry. Traktowany jest jak intruz. Czasami zdarza siê, e personel medyczny nie docenia sfery duchowej i moralnej pacjenta a przez to poni ane jest jego cz³owieczeñstwo. Takie postêpowanie œwiadczy o zupe³nym braku wiedzy z etyki zawodowej lub o bardzo niskim poziomie jej posiadania. Oprócz poszanowania godnoœci chorego nale y spojrzeæ na niego jako osobê godn¹ zainteresowania siê nim i jego problemami zwi¹zanymi nie tylko z jego chorob¹. W wiêkszoœci przypadków 40-60% pozytywnych skutków leczniczych mo na przypisaæ trosce i zaanga owaniu (czyli temu, co wiêkszoœæ ludzi nazywa mi³oœci¹ ) okazywanych choremu przez osoby sprawuj¹ce nad nimi opiekê. To przecie nikt inny tylko pacjent/klient dziêki temu e w³aœnie chce korzystaæ z us³ug danej jednostki przynosi wymierne korzyœci zarówno danej placówce, dziêki czemu mo e ona w dalszym ci¹gu rozwijaæ swoj¹ dzia³alnoœæ i œwiadczyæ us³ugi nastêpnym pacjentom/klientom oraz jej pracownikom. W obecnej dobie coraz wiêksz¹ uwagê zwraca siê na podmiotowe traktowanie pacjenta, w tym przestrzeganie jego praw. Jednym z nich jest prawo do informowania o stanie zdrowia, jak równie o planowanym sposobie leczenia. Nastêpn¹ niezwykle wa n¹ kwesti¹ jest niestety jeszcze u nas w ma³ym stopniu postrzegana sprawa to sztuka rozmowy z chorym. Bardzo przykrym zjawiskiem jest to, e w miarê rozwoju wykszta³cenia medycznego umiejêtnoœæ nawi¹zywania kontaktu z pacjentem/klientem wrêcz maleje, a wiedza fachowa zastêpuje ludzki wymiar medycyny. Dlaczego tak siê dzieje? Mo e dlatego, e dla osób z wykszta³ceniem medycznym czêœæ wiadomoœci jest oczywista i s¹ przekonani, e dla innych, w tym równie chorych jest to oczywiste równie. A mo e ogromna iloœæ obowi¹zków, które musz¹ byæ wykonane w okreœlonych ramach czasowych powoduje, e po prostu nie ma na to czasu? Œredni personel medyczny z racji specyfiki wykonywanego zawodu ma wiêcej czasu, aby poœwiêciæ go pacjentowi / klientowi. Jest on bli ej chorego. Wiele osób - tak e z krêgu medycyny - potrafi rozmawiaæ z chorym. Intuicyjnie wyczuwaj¹, co w jaki sposób, i w którym momencie powiedzieæ. Inni musz¹ siê tej sztuki uczyæ. Rozmowa z osob¹ cierpi¹c¹ wymaga ogromnego wspó³czucia, umiejêtnoœci, chêci pomocy - jest to dar, który nie wszyscy posiadaj¹. Lekarze udowadniaj¹, e rozmowa z pacjentem/klientem jest niezbêdnym elementem terapii. Serdeczne podejœcie do chorego bywa niezast¹pionym lekiem. Pacjenci zadaj¹ trudne pytania - jest to ich prawo - a naszym obowi¹zkiem jest udzielanie rzetelnej, zrozumia³ej dla chorego odpowiedzi. yjemy w czasach, w których coraz czêœciej miêdzy chorego cz³owieka a opiekuj¹cymi siê nim wkracza coraz bardziej nowoczesna aparatura medyczna. I chocia rozwój nauki to ogromny sukces ludzkoœci, to nie zast¹pi ona cz³owieka. Szczególnie cz³owieka pozytywnie nastawionego do ludzi potrafi¹cego znaleÿæ rozwi¹zania w trudnych dla chorego sytuacjach. Do cz³owieka, który sprosta wielu problemom chory ma zaufanie a równoczeœnie do placówki, w której przebywa. Rozwi¹zanie przez personel wielu problemów chorego powoduje, e zyskuje on zaufanie u chorych. Prawid³owa postawa personelu rzutuje na ocenê pracy ca³ego zespo³u terapeutycznego. Chorzy wnikliwie oceniaj¹ zarówno zachowanie poszczególnych pracowników ochrony zdrowia jak równie ca³ego zespo³u, czêsto wystawiaj¹ œwiadectwo w œrodowisku zewnêtrznym. Opinia ta przekazywana jest innym potencjalnym pacjentom. Je eli jest ona dobra, to chorzy sami wybieraj¹ te placówki, z us³ug których bêd¹ korzystaæ. Dziêki temu czêœæ placówek, dobrych w oczach pacjentów/klientów dobrze funkcjonuje przynosz¹c zyski, w dalszym ci¹gu rozwijaj¹c siê osi¹gaj¹ wysok¹ pozycjê w rankingu poœród innych konkurencyjnych. Bardzo wa n¹ kwesti¹ w tym, by byæ konkurencyjnym na rynku jest traktowanie pacjenta w sposób partnerski. W obecnych czasach model partnerskiej relacji miêdzy lekarzem i pacjentem nie jest i nie mo e byæ kategori¹ wy³¹cznie medyczn¹. Dlatego pe³nym wyrazu i autentyzmu obrazem tak rozumianego partnerstwa nie s¹ wywody autorów podrêczników etyki lekarskiej mimo ich niew¹tpliwej u ytecznoœci, jeœli s¹ oparte na zdrowych zasadach moralnych, ani te wznios³e oracje czy inne formy literackiego kunsztu. Zawód lekarza i pielêgniarki pozostaje i zawsze bêdzie pozostawa³ w bezpoœredniej stycznoœci z cz³owiekiem w najtrudniejszych momentach jego ycia, a do chwili, kiedy z udrêki choroby wy- ³ania siê widmo œmierci. Jednym z wa nych czynników podejmowanych w zwi¹zku z tym dzia³añ leczniczych jest osobista postawa lekarza oraz wspó³pracuj¹cego z nim we wspó³czesnych warunkach personelu pielêgniarskiego. Postawê kszta³tuje nie tylko fachowa wiedza i umiejêtnoœci, ale przede wszystkim ich moralne przeœwiadczenie i humanistyczne spojrzenie na pacjenta. Chyba nie nale y podkreœlaæ, e przede wszystkim chodzi tutaj, aby pacjent/klient nie by³ traktowany przedmiotowo tylko jak podmiot. Ogromna ró norodnoœæ sytuacji wp³ywa na zró - nicowanie siê relacji lekarz - pacjent. Zale y to od zaawansowania choroby, jej ciê koœci, zewnêtrznych warunków ycia chorego. W niektórych przypadkach pacjent/klient mo e wyst¹piæ w roli równorzêdnego partnera, w innych choroba dosiêga tak cz³owieka, e czêsto pozbawia go mo liwoœci kierowania sob¹ i podejmowania decyzji. Wtedy to chory potrzebuje opieki zarówno ze strony otoczenia jak równie samego lekarza. Punkt ciê koœci partnerstwa wtedy zdecydowanie przesuwa siê w stronê œrodowiska medycznego. W relacji lekarz - pacjent wyró nia siê dwa podejœcia: model biologiczny - zachowania ukierunkowane na zadania instrumentalne, model psychospo³eczny - ukierunkowany na zachowania spo³eczne, afektywne, ekspresywne. Relacja lekarz - pacjent jest relacj¹ z³o on¹ i wielozale noœciow¹. Na przyk³ad, zale noœæ pacjenta od 20

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu 1 1. Uczelnia organizuje studenckie praktyki zawodowe, zwane dalej "praktykami", przewidziane w planach studiów

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego

Najwyższa Izba Kontroli Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego Najwyższa Izba Kontroli Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego Warszawa, dnia 8 kwietnia 2011 r. KNO-4101-05-15/2010 P/10/074 Pan Krzysztof Milczarek Dyrektor Zespołu Szkół nr 1 - I Liceum

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9/11/12 dyrektora PCKZ w Jaworze z dnia 30 marca 2012 r. Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r.

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie zasad udzielania stypendiów o charakterze motywującym ze środków Gminy Kozienice. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05

ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05 ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05 Burmistrza Gminy i Miasta Lwówek Śląski z dnia 6 kwietnia 2005r. w sprawie udzielenia dnia wolnego od pracy Działając na podstawie art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. I. Postanowienia ogóle

Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. I. Postanowienia ogóle Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 6/09/10 z dnia 17 grudnia 2009 r. Dyrektora Publicznego Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO DZIENNIK URZÊDOWY WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 TREŒÆ: Poz.: ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO 81 nr 6 z dnia 29 sierpnia 2006 r. zmieniaj¹ce zarz¹dzenie

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO. z dnia 28 października 2014 r. Tczewskiego.

Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO. z dnia 28 października 2014 r. Tczewskiego. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO z dnia 28 października 2014 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r.

ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r. ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie ustalenia Regulaminu Wynagradzania Pracowników w Urzędzie Gminy w Kołczygłowach Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej ...... pieczęć firmowa wnioskodawcy (miejscowość i data) Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA BIAŁOŁĘCKIEGO OŚRODKA KULTURY (tekst jednolity) Rozdział I Przepisy wstępne

REGULAMIN WYNAGRADZANIA BIAŁOŁĘCKIEGO OŚRODKA KULTURY (tekst jednolity) Rozdział I Przepisy wstępne REGULAMIN WYNAGRADZANIA BIAŁOŁĘCKIEGO OŚRODKA KULTURY (tekst jednolity) Rozdział I Przepisy wstępne Podstawę prawną Regulaminu Wynagradzania Białołęckiego Ośrodka Kultury stanowią przepisy: 1. Kodeksu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania:

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania: Uchwała nr III/46 z dnia 19 marca 2014 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie zasad przyznawania licencji dla lekarzy pracujących w klubach Ekstraklasy, I i II ligi oraz reprezentacjach

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA USŁUGI PRZYZNANIE DODATKU AKTYWIZACYJNEGO

KARTA INFORMACYJNA USŁUGI PRZYZNANIE DODATKU AKTYWIZACYJNEGO URZĄD PRACY Węgierska 146, 33-300 Nowy Sącz, Tel. 0048 18 442-91-08, 442-91-10, 442-91-13, Fax.0048 18 442-99-84, e-mail: krno@praca.gov.pl http://www.sup.nowysacz.pl, NIP 734-102-42-70, REGON 492025071,

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ Rozdział I ZałoŜenia wstępne 1. Narkomania jest jednym z najpowaŝniejszych problemów społecznych w Polsce. Stanowi wyzwanie cywilizacyjne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW. z dnia 20 listopada 2015 r.

Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW. z dnia 20 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r.

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania, wydawania i użytkowania Karty Rodzina Plus. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6a i

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Regulamin Wojewódzkiego Konkursu Małopolski Pracodawca Przyjazny Rodzinie 2015

Regulamin Wojewódzkiego Konkursu Małopolski Pracodawca Przyjazny Rodzinie 2015 Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr PS-0621-16/15 z dnia 26 sierpnia 2015 r. zmienionego zarządzeniem nr PS-0621-23/15 z dnia 16.10.2015 r. Regulamin Wojewódzkiego Konkursu Małopolski Pracodawca Przyjazny

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r.

Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r. Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych oraz trybu i

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/98/2015 RADY GMINY WODZIERADY. z dnia 12 sierpnia 2015 r.

UCHWAŁA NR VII/98/2015 RADY GMINY WODZIERADY. z dnia 12 sierpnia 2015 r. UCHWAŁA NR VII/98/2015 RADY GMINY WODZIERADY z dnia 12 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli oraz warunków i sposobu ich przyznawania

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 15/19/2015 ZARZĄDU POWIATU W WĄBRZEŹNIE z dnia 11 marca 2015 r.

UCHWAŁA Nr 15/19/2015 ZARZĄDU POWIATU W WĄBRZEŹNIE z dnia 11 marca 2015 r. UCHWAŁA Nr 15/19/2015 ZARZĄDU POWIATU W WĄBRZEŹNIE z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert na prowadzenie rehabilitacji osób niepełnosprawnych w różnych typach placówek -

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 5/2013 WÓJTA GMINY LIPUSZ z dnia 08.01.2013r.

ZARZĄDZENIE NR 5/2013 WÓJTA GMINY LIPUSZ z dnia 08.01.2013r. ZARZĄDZENIE NR 5/2013 WÓJTA GMINY LIPUSZ z dnia 08.01.2013r. w sprawie wprowadzenie w Urzędzie Gminy Lipusz regulaminu wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia Druk Nr Projekt z dnia UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych na cele nie związane z budową,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorzàdowych

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorzàdowych Dziennik Ustaw Nr 50 4541 Poz. 398 398 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorzàdowych Na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady"

REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady" 1 Postanowienia ogólne ORGANIZATORZY Organizatorem konkursu jest Miejski Zak³ad Oczyszczania Wysypisko z siedzib¹ w Pile, ul. Kusociñskiego

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 63/2015 Wójta Gminy Janowice Wielkie z dnia 11 grudnia 2015 roku

Zarządzenie Nr 63/2015 Wójta Gminy Janowice Wielkie z dnia 11 grudnia 2015 roku Zarządzenie Nr 63/2015 Wójta Gminy Janowice Wielkie z dnia 11 grudnia 2015 roku w sprawie regulaminu wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w Urzędzie Gminy Janowice Wielkie Na podstawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin określa cele, zadania i organizację Rady Rodziców działającej w Szkole Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci z Zaburzeniami Genetycznymi Urlop bezpłatny a prawo do zasiłków związanych z chorobą i macierzyństwem

Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci z Zaburzeniami Genetycznymi Urlop bezpłatny a prawo do zasiłków związanych z chorobą i macierzyństwem Źródło: http://podatki.pl Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek, urlopu bezpłatnego (art. 174 kp). Pracodawca,

Bardziej szczegółowo

4. Zatrudnianie kobiet i młodocianych

4. Zatrudnianie kobiet i młodocianych 4. Zatrudnianie kobiet i młodocianych 4.1. Ochrona pracy kobiet 4.2. Zatrudnianie młodocianych Informacja: Rozwinięcie powyższej tematyki m.in. na Serwis PEN-Asystent BHP i Prawo pracy pendrive żółty.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Uchwała nr 4/10/2010 z dnia 06.10.2010 r. REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Podstawa prawna: - art. 53.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW Załącznik Nr 1 do Zarządzenia REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW Centrum Administracyjnego Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w Sępólnie Krajeńskim z siedzibą w Więcborku Na podstawie art. 77 2 Kodeksu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 13 wrzeœnia 2011 r. w sprawie procedury Niebieskie Karty oraz wzorów formularzy

ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 13 wrzeœnia 2011 r. w sprawie procedury Niebieskie Karty oraz wzorów formularzy LexPolonica nr 2618806. Stan prawny 2011-12-20 Dz.U.2011.209.1245 (R) Procedura Niebieskie Karty oraz wzory formularzy Niebieska Karta. ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 13 wrzeœnia 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku Informacja dotycząca Stypendiów Burmistrza Miasta Turku za wyniki w nauce, stypendia za osiągnięcia sportowe oraz stypendia za osiągnięcia w dziedzinie kultury i działalności artystycznej. Urząd Miejski

Bardziej szczegółowo

Regulamin wynagradzania pracowników Zakładu Ekonomiczno - Finansowej Obsługi Placówek Oświatowych w Piekarach Śląskich.

Regulamin wynagradzania pracowników Zakładu Ekonomiczno - Finansowej Obsługi Placówek Oświatowych w Piekarach Śląskich. Regulamin wynagradzania pracowników Zakładu Ekonomiczno - Finansowej Obsługi Placówek Oświatowych w Piekarach Śląskich. Podstawą regulaminu wynagradzania stanowią przepisy: 1. art. 39 ustawy z dnia 21

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie określenia regulaminu otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego z zakresu wychowania przedszkolnego oraz

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 9/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 17 listopada 2014 r.

Zarządzenie Nr 9/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 17 listopada 2014 r. Zarządzenie Nr 9/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 17 listopada 2014 r. w sprawie wprowadzenia wzorów umów o finansowanie kosztów uzyskania stopnia naukowego doktora, doktora habilitowanego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach Na podstawie art. 95a ustawy

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH Załącznik do zarządzenia nr 36/14/15 Dyrektora ZSM-E w Olsztynie z dnia 8 stycznia 2015r. REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH Zespołu Szkół Mechaniczno Energetycznych im. Tadeusza Kościuszki

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

3 4 5 Zasady udzielania urlopów 6 7 8

3 4 5 Zasady udzielania urlopów 6 7 8 Zarządzenie nr 143 z dnia 27 listopada 2012 Dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w sprawie zasad wykorzystania urlopów wypoczynkowych przez nauczycieli akademickich Na podstawie 27 ust

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej Województwa Wielkopolskiego Nr 81 6898 1140 UCHWA A Nr LI/687/V/2009 RADY MIASTA POZNANIA z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyznawania stypendiów dla studentów uczelni wy szych,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu Na podstawie art. 5c w związku z art.7 ust.1 pkt 17 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej OPIS WYDARZENIA Kim jesteœmy? powsta³a w 2012 roku w Krakowie. W ramach dzia³alnoœci statutowej, Fundacja realizuje programy edukacyjne i aktywizuj¹ce, koncentruj¹ce siê na tematyce ekologicznej. Pomys³

Bardziej szczegółowo

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy UMOWA PARTNERSKA zawarta w Warszawie w dniu r. pomiędzy: Izbą Gospodarki Elektronicznej z siedzibą w Warszawie (00-640) przy ul. Mokotowskiej 1, wpisanej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych

Bardziej szczegółowo

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 ZARZĄDZENIE Nr 2/2016 z dnia 16 lutego 2016r DYREKTORA PRZEDSZKOLA Nr 14 W K O N I N I E W sprawie wprowadzenia REGULAMINU REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 IM KRASNALA HAŁABAŁY W KONINIE Podstawa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832

Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832 Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832 OBWIESZCZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO z dnia 2 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa

Bardziej szczegółowo

8. Podstawa wymiaru œwiadczeñ dla ubezpieczonych niebêd¹cych pracownikami

8. Podstawa wymiaru œwiadczeñ dla ubezpieczonych niebêd¹cych pracownikami 8. PODSTAWA WYMIARU ŒWIADCZEÑ DLA UBEZPIECZONYCH NIEBÊD CYCH PRACOWNIKAMI 563 ŒWIADCZENIA Z UBEZPIECZENIA CHOROBOWEGO W RAZIE CHOROBY I MACIERZYÑSTWA wyr. SN z 14 lipca 2005 r., II UK 314/04 ( Niewyp³acenie

Bardziej szczegółowo

1. Siedzibą Poradni jest miasto Bydgoszcz. 2. Obszarem działania Poradni jest obszar województwa kujawsko-pomorskiego.

1. Siedzibą Poradni jest miasto Bydgoszcz. 2. Obszarem działania Poradni jest obszar województwa kujawsko-pomorskiego. Załącznik do uchwały Nr 87 Senatu UMK z dnia 28 listopada 2006 r. S T A T U T Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Poradni Zdrowia Psychicznego dla Studentów I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 30/2012

ZARZĄDZENIE NR 30/2012 ZARZĄDZENIE NR 30/2012 Rektora Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie z dnia 17 lipca 2012 roku w sprawie wprowadzenia Regulaminu zatrudniania i wynagradzania osób uczestniczących

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU PLASTYCZNEGO KAMPANII INFORMACYJNEJ PORZUCONE-NIEPEŁNOSPRAWNE pt. Mój niepełnosprawny Przyjaciel

REGULAMIN KONKURSU PLASTYCZNEGO KAMPANII INFORMACYJNEJ PORZUCONE-NIEPEŁNOSPRAWNE pt. Mój niepełnosprawny Przyjaciel REGULAMIN KONKURSU PLASTYCZNEGO KAMPANII INFORMACYJNEJ PORZUCONE-NIEPEŁNOSPRAWNE pt. Mój niepełnosprawny Przyjaciel 1 Organizator Konkursu 1. Organizatorem konkursu plastycznego pt. Mój niepełnosprawny

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Podstawę prawną Regulaminu Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej zwanego dalej Walnym Zebraniem

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na cykl zajęć edukacyjnych o prawach dziecka i ich realizacji w praktyce

Regulamin Konkursu na cykl zajęć edukacyjnych o prawach dziecka i ich realizacji w praktyce Regulamin Konkursu na cykl zajęć edukacyjnych o prawach dziecka i ich realizacji w praktyce I. Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Rzecznik Praw Dziecka, zwany dalej Organizatorem, z siedzibą

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO. Szczecin, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 722 UCHWAŁA NR XII/96/2012 RADY POWIATU W WAŁCZU

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO. Szczecin, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 722 UCHWAŁA NR XII/96/2012 RADY POWIATU W WAŁCZU DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Szczecin, dnia 26 marca 2012 r. UCHWAŁA NR XII/96/2012 RADY POWIATU W WAŁCZU z dnia 24 lutego 2012 r. określenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r.

ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r. ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r. w sprawie zmian w zasadach wynagradzania za osiągnięcia naukowe i artystyczne afiliowane w WSEiZ Działając

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM Załącznik nr 1 do Uchwały Prezydium Polskiej Izby Turystyki nr 3/2015/P/E Regulamin powoływania i pracy Egzaminatorów biorących udział w certyfikacji kandydatów na pilotów wycieczek I. Postanowienia ogólne

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału!

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału! Szkolenia nie muszą być nudne! W Spółce Inwest-Park odbyło się kolejne szkolenie w ramach projektu Akcelerator Przedsiębiorczości działania wspierające rozwój przedsiębiorczości poza obszarami metropolitarnymi

Bardziej szczegółowo

Rzeszów, dnia października 2012 r.

Rzeszów, dnia października 2012 r. Rzeszów, dnia października 2012 r. Pan Artur Bożek Przewodniczący Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim LRZ-4101-06-03/2012 P/12/105 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy Europejskich

Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy Europejskich Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu na Prezentację Multimedialną dla uczniów szkól gimnazjalnych pt. Moje Miejsce w Europie Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO

Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO I. Organizator konkursu Organizatorem konkursu jest Zarząd Powiatu w Środzie Śląskiej, zwany dalej Organizatorem. Koordynatorem konkursu z ramienia Organizatora

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/114/2012 RADY GMINY RZĄŚNIA. z dnia 25 września 2012 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminnego Ośrodka Zdrowia w Rząśni.

UCHWAŁA NR XVII/114/2012 RADY GMINY RZĄŚNIA. z dnia 25 września 2012 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminnego Ośrodka Zdrowia w Rząśni. UCHWAŁA NR XVII/114/2012 RADY GMINY RZĄŚNIA z dnia 25 września 2012 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminnego Ośrodka Zdrowia w Rząśni. Na podstawie art. 18, ust. 2, pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI. z dnia 26 marca 2015 r.

Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI. z dnia 26 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania uczniom stypendium

Bardziej szczegółowo

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO Stowarzyszenie Unia Nadwarciańska ogłasza konkurs na logo. Regulamin konkursu: I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE 1. Regulamin określa: cele konkursu, warunki uczestnictwa w konkursie,

Bardziej szczegółowo

Urlopy rodzicielskie i zasiłki macierzyńskie

Urlopy rodzicielskie i zasiłki macierzyńskie Urlopy rodzicielskie i zasiłki macierzyńskie Zasady przyznawania, dokumentowania i wypłacania Bożena Lenart, Renata Tonder Darmowy dostęp do modułu Kadry i płace w firmie otrzymasz po zakupie książki i

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia... 2013 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia... 2013 r. UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDAŃSKA z dnia... 2013 r. w sprawie obowiązku ukończenia szkolenia zakończonego egzaminem dla osób wykonujących przewozy osób taksówkami Na podstawie rt. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo