UNIWERSYTET WROCŁAWSKI Wydział Nauk Społecznych. Instytut Studiów Międzynarodowych. Dominika Latusek. Kierownik w Korporacji Międzynarodowej w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UNIWERSYTET WROCŁAWSKI Wydział Nauk Społecznych. Instytut Studiów Międzynarodowych. Dominika Latusek. Kierownik w Korporacji Międzynarodowej w Polsce"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET WROCŁAWSKI Wydział Nauk Społecznych Instytut Studiów Międzynarodowych Dominika Latusek Kierownik w Korporacji Międzynarodowej w Polsce Etnografia roli zawodowej Praca magisterska napisana pod kierunkiem Prof. dr hab. Beaty Ociepki Wrocław 2004 Praca napisana samodzielnie

2 Powiem ci, czym są słowa. To kruche naczynia rżnięte przez samego Boga z najcieńszych kryształów. Lecz jeśli ich nie wypełni sens rzeczy, lecz ludzkie miazmaty, mętnieją przeźroczyste wzory, szlachetne szkło pęka. Zanika sens. Zięba, 2000, str

3 Spis treści 1. Wstęp str Część teoretyczna str Założenia paradygmat (jaka jest rzeczywistość?) i metafora epistemologiczna (jaki jest adekwatny sposób opisu rzeczywistości?) str Metodologia str Część empiryczna str Sprawozdanie z badań str Aktor str Teatr działania str Dwa światy str Przenikanie się światów str Rola zawodowa str Zadanie str Standardy str Wykształcenie str Kodeks etyczny str Dyskusja str W jakim teatrze gra menedżer? świat w firmie i świat poza firmą str Co robi menedżer? str Kto określa scenariusz roli zawodowej? str Standardy roli zawodowej str Scenariusz a swoboda interpretacji roli str Bibliografia str Załącznik opis rozmówców str

4 1. Wstęp W obliczu postępujących tendencji globalizacyjnych i integracyjnych zarządzanie w organizacjach międzynarodowych staje się popularnym tematem w debacie publicznej. Ze szczególnym zainteresowaniem spotyka się to zagadnienie w Polsce (np. Cielemęcki, 2003; Gajdziński, 2000; Holzmueller, 2003), gdzie w obecnej sytuacji otwierania się rynku widoczne jest duże zapotrzebowanie na wiedzę z dziedziny kierowania w wymiarze międzynarodowym. Można z łatwością zaobserwować to na księgarskiej półce, gdzie pozycje naukowe sąsiadują często z książkami o charakterze poradnikowym. Perspektywa, którą oferuje się menedżerom, studentom, czy po prostu zainteresowanym tematyką zarządzania w aspekcie międzynarodowym, jest w mojej opinii dość jednostronna nie obejmuje pełnej specyfiki fenomenu zarządzania, jest ona bowiem skoncentrowana wyłącznie wokół wolnorynkowych kategorii takich jak np. wydajność czy zysk. 1 Ekonomia jest kompleksowym zjawiskiem społecznym, ponieważ, w ogromnej mierze wpływa, jak i ulega wpływowi innych pozaekonomicznych zjawisk społecznych, oraz, co jest szczególnie widoczne w świecie współczesnym; jest po prostu jednym z konstytutywnych elementów formujących środowisko i kulturę 2. Odpowiednio, ekonomia jest także zjawiskiem, którego kategorią centralną jest/powinien być człowiek widziany z perspektywy społecznej (a nie takie kategorie jak produktywność czy zysk), ponieważ wszystkie jej słabości i patologie są jednocześnie słabościami i patologiami współczesnego człowieka 3. Dlatego też wydaje mi się, że studia nad zarządzaniem powinny być przede wszystkim potraktowane jako jedne ze specjalistycznych obszarów badań w naukach społecznych. Dobitnie formułuje ten problem Kiełczewski (2002) twierdząc, że...nauki ekonomiczne wyobcowały się z naturalnego dla nich kręgu nauk społecznych (humanistycznych). (...) Współcześnie człowiek pozostaje w sferze zainteresowania nauk ekonomicznych niemal wyłącznie jako uczestnik gry rynkowej. (...) W tych naukach robi się beznadziejnie duszno i nudno, a duże grupy społeczne w skali kraju i globu tracą nadzieję. (str. 3-4). Za przyjęciem bardziej humanistycznej perspektywy w studiowaniu kierowania przemawia także jego relacyjny charakter zarządzanie jest przecież procesem 1 Jest to perspektywa polemiczna zgodna z i inspirowana przez nurt filozofii krytycznej i postmodernistycznej. 2 por. np. Dylus, por. np. Sen,

5 dziejącym się między ludźmi, konstruowanym w rozmowach i interakcjach; a ciągły dialog jest formą jego urzeczywistniania. 4 W kontekście bezpośrednich inwestycji zagranicznych relacyjny charakter procesu zarządzania jest szczególnie widoczny tzw. zarządzanie międzykulturowe nie jest niczym innym jak współpracą ludzi pochodzących z odmiennych kultur (np. Hofstede, 2000; Koźmiński, 1999). Charakteryzując najbardziej pożądany profil menadżera w korporacji międzynarodowej Hofstede (2000) twierdzi, że...osoba ta powinna mieć umiejętność funkcjonowania w dwóch różnych kulturach: kulturze jednostki biznesowej i kulturze korporacyjnej, która jest zazwyczaj pod silnym wpływem kultury narodowej kraju będącego kolebką danej korporacji. (str. 332). Wydaje się zatem, że w swojej codziennej pracy zawodowej kierownik w międzynarodowej korporacji pełni swoją funkcję według dwojakich zasad: z jednej strony są to reguły zgodne z kulturą koncernu, z drugiej z kulturą kraju działalności firmy. W Polsce problem ten zyskuje na aktualności wobec wyraźnego w ostatnich 15 latach napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich; a także może stać się osobnym zagadnieniem badawczym, ze względu na specyficzne doświadczenia polskiej transformacji. Jak pisze Koźmiński (1998)...kultura organizacyjna odziedziczona po komunizmie zakorzeniona jest [głęboko] w mentalności (...) ludzi...dla nich współczesny kapitalizm jest tak samo nie do zaakceptowania, jak późny, skorumpowany komunizm Breżniewa i Gierka. (...) Nowe kultury organizacyjne znacznie łatwiej można odnaleźć w sektorze prywatnym... Nie znaczy to, że stara mentalność nie jest obecna nawet tam, w takiej czy innej formie. (str ). Wobec tego, ważnym i zasadnym wydaje się być przeanalizowanie w jaki sposób wygląda codzienna praca kierowników zatrudnionych w koncernach zagranicznych inwestujących w Polsce. W takiej analizie konieczne jest sprawdzenie czy w polskich warunkach rzeczywiście do osiągnięcia sukcesu niezbędna jest wspomniana przez Hofstede (2000) umiejętność funkcjonowania zgodnie z dwoma różnymi porządkami zasad, oraz czy doświadczenia transformacji odbijają się w sposobie zarządzania. Głównym problemem badawczym w niniejszej pracy jest rola zawodowa kierowników w przedsiębiorstwie międzynarodowym działającym w Polsce. Celem 4 Perspektywa ta jest podkreślana we współczesnej Europie przez nurt filozofii dialogicznej (wywodzący się z tradycji myśli M. Bubera; zob. np. Buber, 1970), w Polsce silnie reprezentowana przez naukę społeczną Kościoła Katolickiego (zob. np. Wojtyła, 1994). W Stanach Zjednoczonych na relacyjny aspekt wszelkich przedsięwzięć biznesowych zwracają uwagę komunitarianie (the communitarians, zob. np. Etzioni, 1995), na kontynencie azjatyckim natomiast nurt myślowy opierający się na dziedzictwie Konfucjusza. 5

6 studium jest zbadanie, w jaki sposób, z punktu widzenia samych kierowników, konstruowana jest ich rola zawodowa. Pojęcie rola zawodowa jest zdefiniowane, zgodnie z typologią zaproponowaną przez Kosterę (1996, szerzej omówiona w części teoretycznej), jako jeden z wymiarów roli społecznej menedżera, na który składają się oczekiwania i normy określane przede wszystkim przez samo środowisko profesjonalistów. Stąd, w ramach badania procesu konstruowania roli, spróbuję zidentyfikować podstawowe elementy składowe scenariusza roli kierowniczej oraz sformułować tezę na temat autorstwa tego scenariusza. Prezentowany materiał ma także dostarczyć odpowiedzi na pytanie, jak ściśle określone są standardy i oczekiwania dotyczące roli zawodowej menedżera w przedsiębiorstwie międzynarodowym w Polsce, czyli na ile menedżerowie mogą swobodnie kreować własny sposób wykonywania funkcji kierowniczej. Prezentowana praca stanowi studium wycinkowe (tzw. window study wg Czarniawskiej-Joerges, 1992, cyt. w: Kostera, 1996, str. 47) roli profesjonalnej menedżera. Analizowany materiał badawczy to 15 wywiadów, które przeprowadziłam z kierownikami zatrudnionymi w trzech polskich spółkach wchodzących w skład korporacji transnarodowych 5, oraz w jednej firmie wielonarodowej 6 posiadającej w Polsce własne struktury sprzedaży. Rozmowy z kierownikami odbyły się w okresie od lipca 2003 do stycznia W badaniach przyjęto perspektywę zgodną z paradygmatem interpretatywnym (Konecki, 2002), zgodnie z którym ośrodkiem zainteresowania jest proces konstruowania roli zawodowej widziany oczyma samych uczestników. W zbieraniu materiału posłużyłam się narzędziami oferowanymi przez dwie metodologie indukcyjne, utrzymane w nurcie interpretatywnym: etnografię (Kostera, 2003; Rosen, 1991) oraz teorię ugruntowaną (Konecki, 2000). W interpretacji materiału posługuję się rdzenną metaforą organizacji jako kultury oraz organizacji jako teatru (Morgan, 1997); a także zaproponowaną przez Hatch, Koźmińskiego i Kosterę (1999) aplikacją metaforyki teatralnej do badań nad zarządzaniem. Każda relacja z badań naukowych powinna zostać poprzedzona deklaracją przekonań i założeń, które leżą u podstaw działań badacza. Dopiero w konsekwencji wyborów dotyczących natury rzeczywistości, jak i możliwości jej poznania wyłania się 5 Zgodnie z definicją UNCTAD (2001). W pracy będę używam zamiennie pojęć korporacja i koncern. 6 Zgodnie z definicją Barletta i Ghosala (1989, cyt. w: Koźmiński, 1999). 6

7 metodologia, czyli strategia badania rzeczywistości odpowiednia jednocześnie do natury badanego zjawiska jak i do światopoglądu naukowego. (Czarniawska, 1992; Konecki, 2000; Kostera, 2003). W pierwszej, teoretycznej części pracy (rozdział 2) przedstawiam zatem paradygmat, który wyraża przyjęte w pracy przekonania dotyczące badanej rzeczywistości, oraz adekwatną do niego metaforę rdzenną (epistemologiczną). Rozdział ten zawiera także propozycję pozycjonowania prezentowanych badań w dotychczasowym dyskursie nauki, jako przedsięwzięcia interdyscyplinarnego czerpiącego zarówno z dorobku nauki o komunikacji jak również nauki o organizacji i zarządzaniu. Zarysowuję tu także ogólnie zasady i źródła zastosowanej następnie metody badawczej. Część druga (roz. 3) poświęcona jest prezentacji badań empirycznych. Rozpoczyna się ona relacją z przebiegu badań-wywiadów z kierownikami, a następnie prezentuję koncepcję roli zawodowej według Kostery (1996), która jest podstawą kompozycji raportu z rozmów z menedżerami. Podrozdziały od 3.2. Aktor do 3.4. Rola zawodowa to utrzymana w przyjętej konwencji metafory teatralnej bezpośrednia relacja z badań. Obejmuje ona charakterystykę głównego bohatera kierownika w międzynarodowej korporacji w Polsce, sceny - terenu, na których koncentruje się jego działalność, oraz roli najważniejszych aspektów pełnienia funkcji kierowniczej w środowisku międzynarodowym. Dyskusja (roz. 4) obejmuje interpretację zaprezentowanego materiału w świetle wcześniej zarysowanych teorii. Zawiera ona omówienie środowiska pracy, głównych zadań menedżera i standardów ich wypełniania, a także próbę odpowiedzi na pytanie, kto jest autorem tych norm. Umieszczone tu zostały także moje uwagi i refleksje dotyczące przyszłych możliwości konstruowania roli zawodowej polskich menedżerów zatrudnionych w międzynarodowych korporacjach w Polsce. 7

8 2. Część teoretyczna 2.1. Założenia paradygmat (jak jest rzeczywistość?) i metafora epistemologiczna (jaki jest adekwatny sposób opisu rzeczywistości?) Jak wskazują autorzy zajmujący się interdyscyplinarnymi badaniami procesu zarządzania, w naukach społecznych (a ekonomię uważam za naukę społeczną) paralelnie istnieje wiele klasyfikacji paradygmatów. Odmienne typologie proponują np. komunikolodzy (Littlejohn, 2002), badacze komunikacji w organizacjach (np. Alevsson i Deetz, 1996), teoretycy organizacji (np. Hatch, 2002; Kostera, 2003) czy socjologowie organizacji (np. Konecki, 2000). 7 Jeżeli zarządzanie uznamy za proces konstytuujący się poprzez dialog na różnych poziomach, to naturalnym wyborem wydaje się być zwrócenie się w kierunku paradygmatu nazywanego interpretatywnym (Konecki, 2000; Kostera, 2003), alternatywnym (Littlejohn, 2002), czy symboliczno-interpretującym (Hatch, 2002). Jest to perspektywa najbliższa prezentowanemu w tej pracy rozumieniu świata, mieści się ona ona z jednej strony pomiędzy pozytywistyczną wiarą w obiektywny i całkowicie poznawalny charakter świata, z drugiej pomiędzy rewolucyjnym zawołaniem o aktywną zmianę społeczną reprezentowanym przez paradygmaty radykalne (na podstawie Burrell i Morgan, 1979, opisany w: Littlejohn, 2002, str.13). Uznaję, że obiektywna rzeczywistość istnieje, jednak nie jest możliwe całkowite jej poznanie i pełny, obiektywny opis. Każde myślenie jest bowiem uwikłane w konkretny czas i przestrzeń a za każdym razem sposób widzenia rzeczywistości wydaje się człowiekowi jak najbardziej naturalny. Kompleksowo wyrażają i uzasadniają to przekonanie Berger i Luckmann (1983): Co jest rzeczywiste dla tybetańskiego mnicha, może nie być rzeczywiste dla amerykańskiego biznesmena. (str. 25). To, w jaki sposób widzimy swój świat jest uwarunkowane wprawdzie czasem i miejscem, w którym żyjemy, ale przede wszystkim konstytuuje się w codziennym dialogu z innymi ludźmi: Rzeczywistość życia codziennego przedstawia się (...) jako świat intersubiektywny, świat, który dzielę z innymi. Ta intersubiektywność wyróżnia ostro życie codzienne od innych rzeczywistości, których jestem świadom. W świecie snów jestem sam, wiem natomiast, że świat życia codziennego jest dla innych tak 7 Różnice w tych podziałach nie są jednak głębokie i najczęściej dotyczą odmiennych poziomów analizy - np. Konecki (2000) za oś podziału uznaje pogląd na naturę rzeczywistości społecznej i wyróżnia dwa podstawowe paradygmaty; Alevsson i Deetz (1996) przeprowadzają klasyfikację w dwóch wymiarach dodając jeszcze stosunek do dominującego dyskursu społecznego i uzyskują cztery paradygmaty; lub wręcz sprowadzają się do odmiennych nazw przypisywanych poszczególnym nurtom myślowym. 8

9 samo rzeczywisty jak dla mnie. (...) Wiem oczywiście, że inni ujmują ten wspólny świat w perspektywie, która wcale nie jest identyczna z moją (...) Mimo tego wiem, że żyję z nimi we wspólnym świecie. Co najważniejsze, wiem, że między moimi znaczeniami i ich znaczeniami w tym świecie istnieje nieustanna odpowiedniość, że dzielimy wspólny sens, w jakim on jest rzeczywisty. (ibid., str ). Pogląd ten we współczesnym dyskursie nauki nazywany jest społecznym tworzeniu rzeczywistości 8. Czarniawska (1992) precyzuje, że społeczna konstrukcja rzeczywistości oznacza uznanie ludzkiej percepcji za jeden z elementów tworzenia rzeczywistości, i jedyne dostępne narzędzie do jej poznawania (str. 33). W kontekście organizacyjnym można się więc zapytać: Do organizations cease to exist on Sunday? (ibid., str. 34). Odpowiedź, dość oczywiście zgodna z intuicją, brzmi nie, ponieważ: their rules of constructions currently entail not coming to work on Sundays. Thus they are not enacted on Sundays but exist, nevertheless, as a memory of Friday and in anticipation of Monday. (ibid., str. 34) Konstrukcjonizm społeczny stanowi jeden z fundamentów paradygmatu interpretatywnego (Hatch, 2002, str. 56); kolejnym z nich jest uznanie procesualnego charakteru rzeczywistości społecznej (Konecki, 2000, str. 45). Jeśli bowiem uznaje się, że zjawiska nie dzieją się automatycznie, lecz są one kształtowane stopniowo przez uczestników we wzajemnych interakcjach, to w logiczny sposób centralną kategorią analizy w badaniach staje się proces społeczny. Jest to wyraźnie widoczne w analizie działań organizacyjnych (np. pracy ludzkiej), gdzie, jak wskazują Glaser i Strauss (1993, cyt. w: Konecki, 2000, str. 43), działania następują po sobie sekwencyjnie i wymagają od uczestników ciągłego dostosowywania lub dopasowywania. Koncepcja procesualności zwraca uwagę na temporalny aspekt zjawiska (tutaj: pracy) nie wyłącznie w aspekcie technicznym (tempo pracy, terminarz spotkań, absencja), ale także w wymiarze refleksyjnym, kiedy uznajemy, ze konstruowanie danego zjawiska społecznego ma miejsce w czasie (ibid.). Uznanie procesu za centralną kategorię analizy pozwala na uchwycenie i opisanie skomplikowanych i złożonych zjawisk społecznych. W ogóle, w ramach paradygmatu interpretatywnego, ciężko byłoby ustalić inną kategorię w centrum badań jak wskazuje Czarniawska (1992) nie da się tutaj studiować np. abstrakcyjnych konceptów czy pojęć: One cannot study power (although one can study people s use of power), value systems, or ideologies in any direct way. One can study a way of life, or a way to act, and use these 8 Analizą sposobów, w jaki dla przeciętnego człowieka postrzegana rzeczywistość staje się czymś obiektywnie istniejącym i trwałym, ma zajmować się dziedzina socjologii wiedzy (ibid., str. 26). 9

10 concepts to interpret them. (str. 188). Co więcej, używając pojęć do interpretacji zjawisk, trzeba mieć na uwadze, że również one należą do społecznie skonstruowanej rzeczywistości i jako takie nie posiadają waloru obiektywności; ludzie najpierw sami nadają słowom znaczenia, a następnie używają tych słów do rozumienia świata 9. Obrazowo sformułował tę myśl cytowany niemal w każdej pozycji poruszającej temat paradygmatu interpretatywnego Geertz (1973, cyt. w: Hatch, 2002): Człowiek jest zwierzęciem uwięzionym w pajęczynie znaczeń, które sam uprządł (str. 57). Słowa te wskazują na jeszcze jeden ważny element postrzegania świata przez interpretatywistę. Człowiek sam (kursywa D.L.) uprządł pajęczynę znaczeń jednostka ludzka jest zatem traktowana podmiotowo i widziana jako twórcza. Jak słusznie zauważa Konecki (2000), W paradygmacie interpretatywnym pojęcie działania jest przeciwstawione bezznaczeniowemu zachowaniu. Zachowanie jest jednym z kluczowych pojęć w paradygmacie normatywnym, gdzie bodziec traktowany jako zmienna niezależna (np. wysokość płacy) wywołuje określoną reakcję, czyli zachowanie (np. wyższą wydajność pracy). (str. 17). Roli społecznej nigdy nie można określić z góry ma ona charakter dynamiczny i w codziennych relacjach jest zawsze na nowo negocjowana i w twórczy sposób podtrzymywana (ibid.); podejście podmiotowe oznacza, że aktorzy organizacyjni mają zdolność względnie niezależnego działania (ibid., str. 103). W konsekwencji, role społeczne mają potencjał do zmiany skoro sami tworzymy swoje role, to możemy także odtwarzać je w inny od ogólnie przyjętego, innymi słowy: (...) autorstwo ról społecznych, które gramy, jest w zasięgu naszej ręki (...). Nie trzeba robić rewolucji, by zmienić świat (...), wystarczy tylko rozmawiać inaczej (Kostera, 1998, str. 22). Badania naukowe w nurcie symboliczno-interpretującym koncentrują się rozumieniu zjawisk w oparciu o perspektywę samych aktorów. Jeśli, jak zaznaczono wcześniej, ludzie najczęściej traktują swoją codzienność jako coś oczywistego, to zadaniem naukowca jest ukazanie, w jaki sposób jest ona konstruowana. Aby opisać tak rozumianą rzeczywistość, należałoby skoncentrować się na definicjach i znaczeniach, jakie przypisują swoim działaniom sami uczestnicy interakcji zatem w obserwacji, która odbywa się jak najbliżej ludzi tkwi klucz do adekwatnego opisania (i być może zrozumienia, bądź objaśnienia) rzeczywistości. (Kostera, 2003, str ; Konecki, 2000, 9 Wydaje mi się, że chodzi o rozumowanie w wymiarze szerszym niż np. jedno pokolenie ludzkości. Znaczenia słowa mogło ustalić się np. wiele setek lat temu, co jednak ani nie zmienia faktu, że kiedyś zostało jednak przez ludzi stworzone, ani, że sami konstruujemy to znaczenie poprzez używanie go (czy uznawanie za oczywiste) w codziennych interakcjach. 10

11 str ). Opis taki, jak pisze Czarniawska-Joerges (1992, str. 4) jest interpretacją procesu z perspektywy jego uczestników opowiedzianą przez badacza. Jako, że badania naukowe są tutaj zorientowane przede wszystkim na rozumienie, a nie na wyjaśnianie rzeczywistości (Czarniawska-Joerges, 1992; Konecki, 2000; Kostera, 2003) uzasadnione jest podejście interdyscyplinarne, czerpiące z dorobku różnych dziedzin nauki. Za wyraz tego rodzaju tendencji można uznać wyłonienie się takich nurtów jak np. antropologia organizacji 10 (Czarniawska-Joerges, 1992; Littlejohn, 2002 nazywa ten nurt kulturowymi badaniami organizacji) oraz komunikacja w organizacjach 11 (Jablin, Putnam, Roberts, i Porter, 1987). Zwłaszcza nauka o komunikacji oferuje ciekawą optykę patrzenia na zjawisko zarządzania szczególnie w aspekcie międzynarodowym, ponieważ daje ona możliwość jednoczesnego spojrzenia na zjawisko zarówno na płaszczyźnie makro (poziom dialogu kultur) i mikro (poziom komunikacji międzyludzkiej); pozwala również na uchwycenie roli menedżera w kontekście relacyjnym. Niewiele miejsca w omówieniach i komentarzach dotyczących paradygmatu interpretatywnego poświęca się na rozważania na temat koncepcji prawdy. Część interpretatywistów uważa za Rortym (jak sugeruje np. Kostera, 1998, str ), że prawda jest wyłącznie własnością wypowiedzi ludzi, i wspólnie negocjują oni prawdziwość czy fałszywość swoich twierdzeń. Pogląd ten jestem w stanie przyjąć tylko częściowo natura prawdy wydaje mi się bliska naturze rzeczywistości (zatem istnieje, ale nie jest nam w całości dostępna 12 ). Przyjmuję za von Balthasarem (1998), że prawda jest symfoniczna (str. 1), więc jest w świecie obecna w sposób pluralistyczny 13, a każdy 10 Czarniawska-Joerges (1992) w kompleksowym opracowaniu na temat kulturowej perspektywy w nauce o organizacjach wskazuje wartościowe elementy antropologii kulturowej, których zaadoptowanie pomogłoby znacznie w badaniu i rozumieniu współczesnych, kompleksowych organizacji. Należą do nich m. in.: koncentrowanie się na doświadczeniach i interpretacjach uczestników procesów (nawet, a może szczególnie wtedy, gdy wydają się nam niezrozumiałe), uznanie holistycznego i kontekstualnego charakteru badanej rzeczywistości, a przede wszystkim zachowanie antropologicznego nastawienia (anthropological frame of mind), które polega na ciągłym problematyzowaniu obserwowanego świata, zdziwieniu wobec niego i nie uznawaniu go za oczywisty (ibid., str. 72). 11 Krone i in. (1987) oraz Euske i Roberts (1987) analizują wzajemne relacje pomiędzy teorią komunikacji a teorią organizacji. Wyróżniając cztery główne linie badań w nauce o komunikacji (mechanistyczna, psychologiczna, symboliczno-interpretująca i systemowa) autorzy zauważają, że dotychczasowe badania nad organizacjami w przytłaczającej większości można uznać za korespondujące z perspektywą mechanistyczną, gdy tymczasem szczególnie stanowisko symbolicznego interakcjonizmu oraz systemów miałyby wiele do zaoferowania nauce o organizacjach, ponieważ w inny sposób widziana jest w nich sama organizacja (jako kompleksowa i interakcyjna). Wydaje się jednak, że częściowo stanowisko to jest już nieaktualne, ponieważ badania organizacji w nurcie systemowym i interpretatywnym od momentu publikacji tekstu znacznie się rozwinęły. 12 Podobne stanowisko prezentuje filozofia chrześcijańska: człowiek poznaje ją wprawdzie tylko w części, ale nie to zmienia faktu, że prawda obiektywna jednak istnieje por. Zięba, von Balthasar (1998) w innym miejscu pisze: Świat przypomina wielką orkiestrę, strojąca swoje instrumenty; każdy rzępoli po swojemu, podczas gdy publiczność gromadzi się, a dyrygenta jeszcze nie 11

12 człowiek opisałby ją w inny sposób (tak samo jak dyskutowaną wcześniej rzeczywistość). Sądzę jednak, że różnica ta nie ma wpływu na przyjętą w paradygmacie interpretatywnym koncepcję badań naukowych. Uznanie istnienia prawdy, lecz jednocześnie jej nie całkiem poznawalnego i pluralistycznego charakteru, sugeruje, moim zdaniem, podobne rozumienie zadania nauki: zbieranie możliwego szerokiego katalogu opinii 14. Przyjęcie określonych założeń dotyczących natury rzeczywistości pociąga za sobą następnie uznanie adekwatnych możliwości jej opisu. Taki zestaw podstawowych przekonań, na temat najbardziej odpowiedniego w ramach danego paradygmatu opisu naukowego, wyraża się w postaci metafory rdzennej (epistemologicznej); zresztą, przyjęcie takiej metafory, uświadomione lub nie, leży u podstaw każdego przedsięwzięcia badawczego (Morgan, 1997). Ważne jest jednak refleksyjne i świadome stosowanie metafory, ponieważ z jednej strony pozwala ona (...) uchwycić wielostronność życia organizacji (...) (ibid., 1997, str. 16), z drugiej jednak wysuwając na pierwszy plan pewne interpretacje, zmierza do zepchnięcia innych do roli tła. (ibid., str. 11). 15 Jako epistemologiczne metafory odpowiednie dla badań nad organizacją w nurcie interpretatywnym proponuje się między innymi: teatr, kulturę, świątynię lub tekst (Kostera, 1996, str. 41) 16. Do badania roli kierowniczej za najbardziej odpowiednie przyjmuję dwie pierwsze propozycje. Uznanie kultury za metaforę rdzenną rozumiem jako widzenie organizacji jako kultury (Smircich, 1983; Czarniawska-Joerges, 1992); pozwala mi to na kontekstualne i relacyjne patrzenie na organizację (tutaj: firmę), i jak wskazuje Morgan (1997) zwraca uwagę na symboliczny i interpretacyjny charakter każdego działania (str ). Metafora teatralna pomaga natomiast wyeksponować znaczenie jednostki w konstruowaniu codziennego życia organizacji oraz nieuniknione bycie w relacji, oraz dostarcza aparatu pojęciowego do analizy problemu badawczego: przede wszystkim chodzi tu o pojęcie roli. Perspektywę dramaturgiczną w widzeniu całej rzeczywistości widać. Na fortepianie zostało jednak podane A, wokół którego tworzy się pewien jednolity nastrój: strojenie zmierza ku czemuś wspólnemu. (...) niebawem, gdy uderzy dyrygencka batuta, jedność przyciągnie wszystko ku sobie i dopiero wtedy będzie można zobaczyć, w jakim celu każdy jest tu obecny (str. 1-2). 14 Inny jest, jak przypuszczam, tylko cel: u Rorty ego chodzi o wynegocjowanie prawdy, w myśli inspirowanej przez symfoniczna metaforę von Balthasara chodzi o zbliżenie się do prawdy poprzez poznanie wielości jej manifestacji. 15 Hatch (2002) podaje przykład: Utożsamiając życie z długą, kręta drogą, zapominamy o jego krótkotrwałości i bogactwie. Tak samo nazywając kogoś lwem, przywołujemy wyobrażenie charakteryzujące cechy, takie jak odwaga i dominacja, ale pomijamy jego śmieszne lęki i nieśmiałość. (str. 70). 16 Nie jest to jednak zamknięty katalog metafor, Morgan (1997) zwraca uwagę, że można i należy tworzyć własne metafory, w sytuacji, gdy istniejące ujęcia nie wyrażają specyfiki badanego zjawiska. 12

13 społecznej, którą ja stosuję do widzenia tego wycinka, jakim jest organizacja biznesowa, szeroko omawia Goffman (1981). Uznaje on, że obecność innych ludzi dyktuje sposób zachowania, innymi słowy nadaje zachowaniu cechy występu. Takie ujęcie dyktuje ustawienie w centrum zainteresowań badawczych człowieka, ale widzianego zawsze w perspektywie interakcji (obecności innych ludzi, od której nie da się uciec) 17. Przedmiotem badań nie jest zatem ludzkie wnętrze (świadomość aktora), lecz chodzi o skupienie uwagi na ludzkich działaniach jako prowadzących do wywołania pewnego obrazu aktora w oczach innych ludzi. (ibid., str. 24) Metodologia Poniżej, postaram się bliżej dookreślić jaka metoda badania rzeczywistości odpowiada przyjętym przede mnie założeniom. Za najbardziej konsekwentną metodologię dla nurtu interpretatywnego i zgodnej z nim epistemologicznej metafory kulturowej uznaje się metody jakościowe (Hatch, 2002; Kostera, 2003; Konecki, 2000). Jednak, jak trafnie spostrzega Konecki (2000), Metodologia (...) sama w sobie jest tylko ogólnym narzędziem operacyjnym badacza Adama i jak każde narzędzie samo w sobie ma charakter neutralny. (str. 16). Dopiero na poziomie interpretacji zebranych danych, która następuje zgodnie z przyjętymi założeniami ontologicznymi i epistemologicznymi, metodologia-narzędzie badawcze traci walor neutralności. 18 (por. Konecki, 2000, str ). Za narzędzie badawcze posłużyły mi dwie metodologie wpisujące się w nurt badań interpretatywnych antropologia/etnografia organizacji (Kostera, 2003; Rosen, 1991) i metodologia teorii ugruntowanej (Konecki, 2000; Czarniawska, 1983) jak wskazują autorzy, obie tradycje metodologiczne bazują na takich samych założeniach paradygmatycznych, dlatego mogą się nawzajem uzupełniać i integrować. Przy opracowywaniu i merytorycznej segregacji wywiadów w dużej mierze opierałam się na procedurach kodowania proponowanymi przez teorię ugruntowaną 17 W nauce o komunikacji na interakcję, w której człowiek tkwi niezależnie od swojej świadomości czy woli zwrócili na to uwagę przedstawiciele szkoły Palo Alto formułując słynne hasło nie można się nie komunikować (Watzlawick i in., 1967). 18 Tym samym, użycie metodologii jakościowej nie jest zastrzeżone tylko dla badacza-interpretatywisty (a badanie ilościowe dla badacza-normatywisty) - stosowanie różnych metod do zbierania danych jest dopuszczalne, a nawet rekomendowane (w tzw. procedurze triangulacji metodologicznej), ponieważ może dostarczyć nowej wiedzy i pomóc/wzbogacić opis w wyjaśnieniu badanego problemu. Nieprawidłowe jest dopiero dokonywanie triangulacji paradygmatycznej, tj. mieszanie założeń różnych paradygmatów. 13

14 (Konecki, 2000) 19, jednak dla mnie była to wyłącznie metoda porządkowania i układania materiału a nie, tak jak w przypadku teorii ugruntowanej, etap pracy mający na celu wygenerowanie teorii. Na etapie interpretacji i komponowania wypowiedzi uznałam, że cel pracy bliższy jest etnografii: moim celem jest opisanie i zrozumienie uczestników kultury (tutaj: firmy) z ich punktu widzenia (Prasad i Prasad, 1999 cyt. w: Kostera, 2003, str. 42). Choć, jak zaznaczyłam we wstępie, tematyka związana z kulturą w kontekście organizacyjnym, jak i rolą kierowniczą, są w Polsce 20 silnie reprezentowanym w literaturze przedmiotem zainteresowania tak naukowców jak i praktyków; to jednak większość pozycji z którymi się zetknęłam oparta jest na odmiennych od przyjętych w tej pracy założeniach. Dominuje w nich konceptualizacja kultury jako zmiennej, która współokreśla mechanizmy zarządzania, a kierowanie w organizacji międzynarodowej jest swego rodzaju operacją na kulturze (Koźmiński, 1999, str. 205). 21 W zakresie analizy roli kierownika, dominują studia porównawcze, w których centrum znajduje się proces zmiany związany z polską transformacją systemową, bądź też publikacje, które koncentrują się wyłącznie na roli menedżera w nowym kontekście ustrojowym 22. Ze względu na przyjęty w tej pracy relatywnie wąski obszar badawczy, który nie obejmuje tematyki związanej z transformacją i zmianą ustrojową, oba wspomniane ujęcia okazały się nie do końca przydatne. Aczkolwiek, stanowiły one bardzo ważne i inspirujące źródła informacji dotyczącej przede wszystkim teorii. Podstawą do kompozycji materiału badawczego w tekst (roz. III) oraz próby jego interpretacji w części wniosków (roz. IV) były następujące publikacje utrzymane w konwencji paradygmatu interpretatywnego: badania porównawcze przedsiębiorstwa i jego głównych aktorów zaprezentowane przez Kosterę (1996), badania nad systemem motywowania w zarządzaniu Czarniawskiej (1983) oraz analiza lansowanych współcześnie mitów zarządzania za pomocą metaforyki teatralnej autorstwa Hatch, Kostery i Koźmińskiego (1999). W redakcji tekstu części empirycznej pomocne były także prace Czarzastego (2000) oraz Kociatkiewicza (1998). 19 Kodowanie rzeczowe, a nie teoretyczne 20 mam na myśli pozycje zarówno autorów poslkich jak i obcych, ale opublikowane w języku polskim. 21 Np. Gesteland, 2000; Hofstede, 2000; Iszkowski, 2000; Koźmiński, 1998; Koźmiński, 1999; Murdoch, 1999; Trompenaars i Hampden-Turner, 2002; Zbiegień-Maciąg, Np. Błaszczyk (1999), Gładys-Jakóbik (1998), Szaban (2000), Wawrzyniak (1998). 14

15 3. Część empiryczna 3.1. Sprawozdanie z badań Wywiady przeprowadzałam w czterech koncernach - trzy z nich ulokowały produkcję na terytorium Polski, natomiast jeden ograniczył się do wprowadzenia na polski rynek struktur sprzedaży swoich produktów. Badania odbywały się w okresie od lipca do września 2003, oraz w styczniu Po uzyskaniu formalnej zgody na prowadzenie badań moimi pierwszymi rozmówcami było dwóch lub trzech menedżerów wytypowanych przez kierownictwo firmy do kontaktów ze mną. Najczęściej sami rozmówcy kierowali mnie potem do kolejnych osób swoich podwładnych i współpracowników. Starałam się w miarę możliwości spotykać z rozmówcami w ich codziennym miejscu pracy. W przypadku, gdy kierownik pracował w obszarze produkcji oglądałam także hale produkcyjne i starałam się zrozumieć proces produkcyjny oraz organizację pracy przy produkcji. W sumie przeprowadziłam 20 rozmów, z czego 5 odbyło się z osobami nie zajmującymi stanowisk kierowniczych (pracownicy niższego szczebla lub asystenci) nagrania i stranskrybowane wywiady są w moim posiadaniu, tak samo jak inne zebrane materiały drukowane i audiowizualne (gazety firmowe, dokumenty wewnętrzne, wzory podań o pracę, filmy promocyjne, prezentacje firmowe, gadżety reklamowe) rozmów odbyło się w bezpośrednim miejscu pracy menedżerów (biuro lub stanowisko na hali produkcyjnej), 3 na terenie zakładu pracy, ale nie w bezpośrednim miejscu pracy menadżera (np. stołówka, sala konferencyjna), z jedną osobą spotkałam się w prywatnym mieszkaniu (na jej wyraźne życzenie). Podczas dwóch rozmów w pomieszczeniu obecne były osoby trzecie, które częściowo przysłuchiwały się rozmowie, a w jednym przypadku wtrącały swoje uwagi. Z reguły wywiad odbywał się bez przerwy i trwał od 45 minut do 2 godzin. W trzech przypadkach spotykałam się z tą samą osobą dwukrotnie, za każdym razem na jej wyraźne życzenie, gdy nie udało się wyczerpać tematu we wcześniej zaplanowanym czasie (te trzy wywiady trwały w sumie od 1h 45 do 2,5h). Każdy z wywiadów został doprowadzony do końca momentu, w którym ja miałam poczucie zrozumienia poruszanych przez menedżera wątków, a mój rozmówca stwierdzał, że również z jego strony temat wydaje się wyczerpany. 23 Ostatecznie tekst opiera się wyłącznie na 15 rozmowach z kierownikami; ze względu na brak zgody ze strony jednej z firm nie wykorzystuję również materiałów drukowanych i audiowizualnych. 15

16 Wszystkie wywiady miały charakter osobisty i nieukierunkowany (Nachmias, Nachmias: 2001, str ). Zgodnie z metodologicznymi wskazówkami (ibid.; Jankowicz, 2000; Konecki, 2000; Kostera, 2003) starałam się ograniczyć swoją ingerencję w narrację rozmówcy do minimum. Wszystkie osoby wyraziły zgodę na rejestrację wywiadu na taśmie magnetofonowej, jednak z zastrzeżeniem o przekazaniu pełnego tekstu nagrania wyłącznie do mojej dyspozycji oraz pod warunkiem zapewnienia w pracy ich pełnej anonimowości. Zresztą, miałam także wrażenie, że tylko dzięki temu podzielili się ze mną wieloma cennymi spostrzeżeniami, świadczą o tym pewne charakterystyczne wtrącenia w trakcie wywiadów, jak np. D.L.: zastanawiam się, czy chcą się państwo rozwijać tutaj w koncernie, czy może pojawiają się też jakieś inne możliwości? Marcin: bardzo trudne pytanie, ale to jest zupełnie anonimowe, tak? I nie będzie zupełnie nigdzie indziej przekazane? D.L.: tak, jeśli pan oczywiście chce, to ja mogę wyłączyć magnetofon... Marcin: Znaczy, o tyle jest... To pytanie jest po prostu polityczne, co pani zadała w tym momencie. Jeśli natomiast chodzi o firmy, to każda z nich wyraziła w różnym zakresie zgodę na ujawnienie tożsamości. Z tych powodów w tekście przyjęłam rygorystyczną wersję kodowania informacji 24 - imiona i nazwiska rozmówców, nazwy firm, jak i pojawiające się w rozmowach nazwy miejscowości, w których znajdują się siedziby firm zostały zmienione. Wywiady transkrybowałam sukcesywnie w miarę zbierania, zgodnie z instrukcjami Silvermana (1993/2001, str.303) dotyczącymi zapisu etnometodologicznego 25. W ostatecznym tekście pracy natomiast zdecydowałam się zredagować część wypowiedzi, w których liczba potknięć w znaczny sposób utrudniałaby zrozumienie tekstu. Po dokonaniu transkrypcji 26 rozpoczęłam analizę zebranego materiału. 27 Na etapie segregowania wywiadów korzystałam z narzędzi teorii ugruntowanej (Konecki, 2000) 28, 24 Wydaje mi się zresztą, że ma to marginalne znaczenie dla analizy problemu, ponieważ centrum opowieści stanowi postać kierownika, a konkretna firma stanowi raczej pewien teatr działania. 25 Polega ona na zachowaniu możliwie najwierniejszego zapisu wypowiedzi, z uwzględnieniem przerw, powtórzeń, zająknięć, etc. 26 W interpretacji materiału opierałam się wyłącznie na tekście transkrypcji. 16

17 samo pisanie starałam się natomiast utrzymać w konwencji narracyjnej (Littlejohn, 2002, str ; Kostera, 2003, str ). Główną osią konstrukcji tekstu, a także modelem, którym następnie posłużyłam się w interpretacji materiału jest koncepcja roli zawodowej jako jednego z wymiarów roli społecznej menedżera zaproponowana przez Kosterę (1996). Zdecydowałam się na to przede wszystkim z dwóch powodów: po pierwsze, jest to propozycja utrzymana w duchu paradygmatu interpretatywnego, po drugie, uwzględnia ona wielowarstwowość ról odgrywanych przez kierownika: Role społeczne widziane będą (...) jako kulturowy proces porządkujący funkcjonowanie aktorów, w tym przypadku menedżerów, w swoim polu organizacyjnym. (ibid., str. 13). Według tego modelu rolę społeczną kierownika można rozpatrywać w trzech głównych wymiarach: oczekiwania społeczne, konstruowanie roli przez kierowników oraz kontekst instytucjonalny (rys. 1). Rys. 1 Wymiar Grupa społeczna (społeczność) Oczekiwania Stakeholders: społeczność społeczne lokalna/społeczeństwo Wymiar Business profesjonalny community/środowisko fachowe Kontekst Organizacja (uczestnicy) instytucjonalny Źródło: Kostera, 1996, str Znaczenie Jak kierownicy powinni/nie powinni postępować Zasady gry, jak profesjonalista (osoba wykonująca zawód kierownika) powinien/nie powinien się zachowywać Normy i wartości organizacji dotyczące pożądanego i niepożądanego zachowania kierowników tej organizacji 27 Jak twierdzą Alevsson i Skoeldberg (1994, w: Kostera, 2003, str ) na etapie interpretacji materiału w badaniach jakościowych możliwe są dwie postawy: albo szybkie umiejscowienie materiału wśród różnych teorii, albo świeżość umysłu polegająca na maksymalnie świadomym ograniczeniu wszelkich prekonceptualizacji; dla mnie naturalne było przyjęcie drugiej postawy. 28 Generowanie kategorii i porządkowanie kategorii wokół centralnych pojęć 17

18 Warto zauważyć, że w praktyce wymiary te nie są całkowicie rozłączne i przenikają się wzajemnie (por. ibidem, str. 128). Ponadto, można wyróżnić jeszcze inne wymiary ról społecznych, jak na przykład role specjalizacyjne, np. kierownik księgowości, kadr, produkcji oraz role prywatne, np. matki/ojca, a jedna osoba może pełnić jednocześnie wiele ról. 29 Przedmiotem zainteresowania tej pracy jest jednak ograniczony do wyodrębnionego jednak arbitralnie - wymiaru profesjonalnego roli społecznej kierownika. Obszar dodatkowo zawężam przez wybór organizacji: chodzi o kierowników narodowości polskiej zatrudnionych w firmach mieszczących się na terenie Polski, ale będące częścią międzynarodowych korporacji. Jak wskazuje autorka typologii w wymiarze zawodowym roli menedżera najważniejszymi elementami składowymi są: oczekiwania dotyczące efektywności, normy i wartości związane z wykształceniem i doświadczeniem oraz standardy etyczne (Kostera, 1996, str ), (rys. 2). Rys. 2. Element profesjonalnego wymiaru roli społecznej kierownika/menedżera Zadanie Oczekiwania i wartości Definicje elementów scenariusza Efektywność: co jest Co powinno być wykonane uznawane za osiągnięcie Standardy Wykształcenie Ogólne zasady pracy Jak powinno być kierownika/menedżera; co wykonywane? kierownicy/menedżerowie Przez kogo? powinni wiedzieć i umieć Kodeks Etyka: jak powinni etyczny postępować kierownicy/menedżerowie Źródło: Kostera, 1996, str Za Płoszajskim (1996), powiedziałabym, że najbardziej adekwatnym narzędziem do ilustracji takiej sytuacji byłaby metafora holograficzna: Obraz w hologramie tworzony jest przez dynamiczny proces interakcji i różnicowania. Informacje są w nim rozlokowane w ten sposób, że w każdej jego części zawarta jest informacja o całości. (...) wszystkie elementy są powiązane w bezmierną sieć zależności powstałych w wyniku tego samego procesu i zawierających całość w każdej części. 18

19 Przed przystąpieniem do prezentacji badań, chciałabym jeszcze zaznaczyć, że nie było moim celem wtłoczenie badanej rzeczywistości w ramy prezentowanego modelu, typologia ta zainspirowała mnie przede wszystkim w interpretacji tekstu, oraz okazała się użytecznym narzędziem do zaprezentowania zebranego materiału. 3.2 Aktor Wykształcenie. Wyższe magisterskie lub inżynierskie, w różnych dziedzinach (filologia polska, filologie obce, kierunki techniczne, historia, psychologia, geologia, zarządzanie). Dwie osoby posiadają obecnie wykształcenie średnie, natomiast kontynuują studia zaocznie. Wszyscy kierownicy, z którymi rozmawiałam, zdobywali także dodatkowe kwalifikacje, najczęściej związane z konkretną dziedziną, którą się zajmują, lub skoncentrowane na tzw. umiejętnościach społecznych (Stoner, Freeman i Gilbert: 2001) 30 uczestnicząc w studiach podyplomowych lub różnego rodzaju kursach i szkoleniach. Stanowisko. Zgodnie z kryteriami zaproponowanymi przez Stonera, Freemana i Gilberta (2001) 31 bohaterowie niniejszej pracy pełnią funkcje kierowników średniego i najwyższego szczebla; dwie osoby kierują wprawdzie liczebnie małymi grupami ludzi (co wynika ze specyfiki ich działu, np. public relations), ale jako osoby stojące na czele ważnych jednostek organizacyjnych, są usytuowane wysoko w hierarchii przedsiębiorstwa i ponoszą za swoje działami odpowiedzialność równą odpowiedzialności osób zajmujących klasyczne pozycje kierownicze. Jeśli chodzi o zakres obowiązków, to bywa on różny w zależności od zajmowanego stanowiska. Wśród bohaterów są zarówno szefowie naczelni, którzy odpowiadają za pracę i wyniki całego przedsiębiorstwa, jak i kierownicy działów operacyjnych, takich jak: jakość, kadry, księgowość, produkcja, komunikacja wewnętrzna i zewnętrzna. Przy analizie relacji zależności służbowych w firmach widać, że bezpośrednim przełożonym każdego kierownika, we wszystkich przypadkach, jest obcokrajowiec (nie Polak). Wśród ich współpracowników równych rangą znajdują się bądź sami obcokrajowcy, bądź są to osoby różnej narodowości, także polskiej. Grupa podwładnych składa się natomiast wyłącznie z pracowników narodowości polskiej (orientacyjną liczbę 30 umiejętności społeczne to zdolność współpracowania z innymi ludźmi, rozumienia ich i motywowania zarówno indywidualnie, jak i grupowo (str. 33). 31 Kierownicy najniższego szczebla nadzorują jedynie wykonawców, nie są przełożonymi innych kierowników (...) Kierownicy średniego szczebla nadzorują pracę innych kierowników, a niekiedy także wykonawców. Głównym zadaniem kierowników średniego szczebla jest sterowanie działaniami, prowadzącymi do realizacji polityki przedsiębiorstwa, i równoważenie wymagań stawianych im przez przełożonych z możliwościami podwładnych (...) Naczelne kierownictwo (...) ponosi odpowiedzialność za całokształt zarządzania organizacją. (str ). 19

20 podwładnych kierownika podaję w załączniku nr 1), za wyjątkiem jednego zagranicznego menedżera pełniącego stanowisko dyrektora naczelnego całej fabryki: podlegają mu zarówno pracownicy polscy, jak i obcokrajowcy przebywający w Polsce na kontraktach. Praca w korporacji jest dla siedmiu osób pierwszym stałym miejscem zatrudnienia, dziewięć pozostałych pracowało poprzednio bądź w innych koncernach lub firmach zagranicznych, bądź też w przedsiębiorstwach polskich. Jedna z nich przez okres kilku lat prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą (pracowała na własny rachunek), trzy przez okres kilku lat pracowały zagranicą (kraje Europy Zachodniej, bądź USA), w przypadku obcokrajowców jest to ich pierwszy kontrakt w Polsce, choć niekoniecznie pierwszy poza ojczystym krajem. Różne były motywy podjęcia pracy w korporacji. Menedżerowie mówią o szerokich możliwościach rozwoju zawodowego, które stwarza korporacja, o rozczarowaniu poprzednim miejscu pracy, ale także o poszukiwaniu stabilizacji we współczesnej polskiej rzeczywistości stałe legalne zatrudnienie oraz adekwatne i otrzymywane na czas wynagrodzenie nie są wcale oczywistością. Trzy osoby przyznają, że do korporacji trafiły za pośrednictwem firm headhunterskich, pozostali odpowiedzieli na ogłoszenia bądź zgłosili się do firmy z własnej inicjatywy. Dziewięć osób zostało przyjętych bezpośrednio na dzisiejsze pozycje kierownicze, i posiadało już wcześniej doświadczenia w kierowaniu; pozostali natomiast objęli swoje stanowiska w wyniku awansu wewnętrznego Teatr działania Choć siedziba każdej z opisywanych firm mieści się w innej miejscowości (a raczej: na obrzeżach; dwie firmy są zlokalizowane w Specjalnych Strefach Ekonomicznych), uderzają podobne cechy fizyczne budynków i sposobu organizacji przestrzeni. Obiekty imponują rozmiarami, niestandardowym kształtem i precyzja wykonania - wywołują pozytywne skojarzenia z nowoczesnością, wysoką technologią i solidną jakością. Widać, że przemyślano także kolorystykę budowli, nawiązuje ona do łatwo rozpoznawalnych barw znaku graficznego całego koncernu. W dwóch przypadkach, patrząc z zewnątrz, nie da się w zasadzie wyodrębnić części biurowej i produkcyjnej (pomieszczenia biurowe są tak architektonicznie wkomponowane w całość budynku), natomiast w jednej z korporacji dla zewnętrznego obserwatora dobrze widoczny jest tylko 20

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy Two zen e przestrzen biur socjologiczny projekt badawczy Wywiady pogłębione Storytelling OBSERWACJA UCZESTNICZĄCA Motto projektu Zadaniem etnografii, a w każdym razie jednym z zadań, jest dostarczanie,

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się;

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się; I DZIEŃ COACHING ZESPOŁU PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA MODUŁ TEMATYKA ZAJĘĆ przedstawienie się; SESJA WSTĘPNA przedstawienie celów i programu szkoleniowego; analiza SWOT moja rola w organizacji

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Metody Badań Methods of Research

Metody Badań Methods of Research AKADEMIA LEONA KOŹMIŃSKIEGO KOŹMIŃSKI UNIVERSITY SYLABUS PRZEDMIOTU NA ROK AKADEMICKI 2010/2011 SEMESTR letni NAZWA PRZEDMIOTU/ NAZWA PRZEDMIOTU W JEZYKU ANGIELSKIM KOD PRZEDMIOTU LICZBA PUNKTÓW ECTS Metody

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy. SELEKCJA jest procesem zbierania informacji o kandydatach na uczestników

REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy. SELEKCJA jest procesem zbierania informacji o kandydatach na uczestników SPOSOBY REKRUTACJII II SELEKCJII KANDYDATÓW DO PRACY STOSOWANE PRZEZ PRACODAWCÓW REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy kandydatów wolnym stanowiskiem. SELEKCJA jest procesem zbierania

Bardziej szczegółowo

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28 Z Olgierdem Bagniewskim*, szefem zespołu analityków niemieckiego instytutu East Stock Informationsdienste GmbH w Hamburgu, rozmawia Iwona Bartczak. I.B.: Brak równowagi finansów publicznych jest znanym

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Seminarium dyplomowe Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU Wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Agenda szkolenia certyfikującego na Modelu osobowości persolog

Agenda szkolenia certyfikującego na Modelu osobowości persolog I dzień szkolenia, godz. 09:30 17:30, przerwa 13:00 14:30 Powitanie uczestników i krótka prezentacja narzędzi szkoleniowych persolog oraz ich zastosowanie w szkoleniach, rekrutacji oraz coachingu Profil

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje RECENZJE Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje Autor: red. Marta Juchnowicz Wydawnictwo PWE Warszawa 2014 Przedstawiona mi do recenzji książka zatytułowana Zarządzanie kapitałem ludzkim.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia 1. Nazwa kierunku: SOCJOLOGIA 2. Stopień studiów: pierwszy 3. Profil: ogólnoakademicki 4. Obszar: nauki społeczne 5. Sylwetka absolwenta Absolwent posiada ogólną wiedzę o rodzajach struktur, więzi i instytucji

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO Szkolnictwo wyższe - przemiany lat 90-tych Spektakularny boom edukacyjny

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

Obserwacja pracy/work shadowing

Obserwacja pracy/work shadowing Temat szkolenia nieformalnego: Obserwacja pracy/work shadowing 1. Cele szkolenia Celem szkolenia jest przyśpieszenie procesu aklimatyzacji nowego pracownika w firmie oraz podwyższenie poziomu jego kompetencji,

Bardziej szczegółowo

Informacje o EthicsPoint

Informacje o EthicsPoint Informacje o EthicsPoint Zgłaszanie Informacje ogólne Zgłaszanie spraw z zakresu bezpieczeństwa i poufności Wskazówki i najlepsze praktyki Informacje o EthicsPoint Czym jest system EthicsPoint? EthicsPoint

Bardziej szczegółowo

Indywidualne wywiady pogłębione. Blanka Słowik Żaneta Wąsik Joanna Stefańczyk

Indywidualne wywiady pogłębione. Blanka Słowik Żaneta Wąsik Joanna Stefańczyk Indywidualne wywiady pogłębione Blanka Słowik Żaneta Wąsik Joanna Stefańczyk Plan prezentacji Definicja Pogłębione wywiady indywidualne (IDI) są jedną z podstawowych technik badań jakościowych. Polegają

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI Prowadzący - dr Sylwia Szymańska - trener FPL Każda sytuacja wywołuje emocje

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW

KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW Cel szkolenia: Przekazanie wiedzy na temat kompleksowego zarządzania jakością w tym modelowania procesów. Podnoszenie kompetencji i umiejętności związanych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku studiów: UKRAINISTYKA studia drugiego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA KOMUNIKACJA SPOŁECZNA Cel szkolenia: Komunikacja społeczna jest podstawą dla wielu innych umiejętności: zarządzania, przewodzenia, efektywnej pracy w zespole, a można jej się nauczyć jedynie w praktyce

Bardziej szczegółowo

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Wiele osób marzy o własnym biznesie... Ale często brak im odwagi na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium magisterskie nt. Organizacje pozarządowe i edukacja w perspektywie porównawczej. Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut

Bardziej szczegółowo

Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN

Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN Opis Co to jest przywództwo? Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN Jest to proces pozytywnego wpływu - nie manipulacji - aby pomóc zespołowi zrealizować cele. Praktyka przywództwa sytuacyjnego mówi:

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI [czas trwania wywiadu do 120 minut] Ogólne wskazówki odnośnie przeprowadzania wywiadu: Pytania

Bardziej szczegółowo

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Aspekty kształcenia WIEDZA I stopień II stopień III stopień Wiedza dotycząca fundamentów nauk przyrodniczych (fizyki, chemii, na poziomie

Bardziej szczegółowo

Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Kierunki studiów: Europeistyka Filozofia Kognitywistyka Kreatywność społeczna Socjologia Zarządzanie w politykach publicznych

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie Załącznik nr 21 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Menedżer Fitness & Wellness

Menedżer Fitness & Wellness Menedżer Fitness & Wellness Studia Podyplomowe Zostań pierwszym w Polsce Dyplomowanym Menedżerem Fitness & Wellness. Kreowanie standardów zarządzania sportem poprzez edukowanie i podnoszenie kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które 1. Gdyby miał P. urządzać mieszkanie, to czy byłoby dla P. wzorem [ANKIETER odczytuje wszystkie opcje, respondent przy każdej z nich odpowiada tak/nie, rotacja] 1.1 To, jak wyglądają mieszkania w serialach,

Bardziej szczegółowo

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013 OCENA 360 Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl www.considero.pl Warszawa luty 2013 Diagnoza kompetencji zawodowych czym jest ocena 360 Ocena 360 to metoda uzyskiwania informacji o pracowniku

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia drugiego stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia drugiego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 9/VI/2012 Senatu Wyższej Szkoły Handlowej im. Bolesława Markowskiego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 roku. Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia drugiego stopnia

Bardziej szczegółowo

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK Kierunkowe Efekty Kształcenia Wydział: Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Stopień: 1. (studia licencjackie) Kierunek: Europeistyka Rok semestr: 2012/13 zimowy Kod KEK Status Kategoria Profil

Bardziej szczegółowo

OŚRODKI OCENY SET EVALUATION

OŚRODKI OCENY SET EVALUATION Pomagamy: OŚRODKI OCENY SET EVALUATION I. ZARYS METODOLOGICZNY II. CASE STUDY Stwarzamy możliwości do rozwoju kreując niebanalny klimat do dokonywania trwałych i odważnych zmian Misja Grupy SET I. ZARYS

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami

ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Kadrze menedżerskiej i kierowniczej przedsiębiorstw Kierownikom

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. pod redakcją naukową Marty Juchnowicz Profesjonalny zespół autorów: Marta Juchnowicz, Lidia Jabłonowska, Hanna Kinowska, Beata Mazurek-Kucharska,

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWE STRATEGIE MEDIACYJNE

MOŻLIWE STRATEGIE MEDIACYJNE dr Marta Janina Skrodzka MOŻLIWE STRATEGIE MEDIACYJNE Wprowadzenie Każde postępowanie mediacyjne, co zostało wskazane w przygotowanych do tej pory opracowaniach, przebiega zasadniczo w podobny sposób,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Projekt Sektorowej Ramy Kwalifikacji w Sporcie (SRKS) Prosimy o odesłanie wypełnionej ankiety do dnia 26 stycznia 2015 r.

ANKIETA. Projekt Sektorowej Ramy Kwalifikacji w Sporcie (SRKS) Prosimy o odesłanie wypełnionej ankiety do dnia 26 stycznia 2015 r. ANKIETA Projekt Sektorowej Ramy Kwalifikacji w Sporcie (SRKS) Prosimy o odesłanie wypełnionej ankiety do dnia 26 stycznia 2015 r. na adres: Biuro Konsorcjum SRKS Instytut Sportu ul. Trylogii 2/16 01-982

Bardziej szczegółowo

Raport specjalny. 5 edycji Akademii Produktywności za nami

Raport specjalny. 5 edycji Akademii Produktywności za nami Raport specjalny 5 edycji Akademii Produktywności za nami Za nami 5 edycji Akademii Produktywności. Wystartowaliśmy 22-go lutego. Regularnie, co tydzień lub dwa, spotykaliśmy się z kilkunastoma firmami,

Bardziej szczegółowo

wywiadu środowiskowego. 1

wywiadu środowiskowego. 1 1. DANE OSOBY Z KTÓRĄ PRZEPROWADZONO WYWIAD 1 Narzędzie pracy socjalnej nr 1 Wywiad Rozpoznanie sytuacji Przeznaczenie narzędzia: Etap 1 Diagnoza / Ocena Podetap 1a Rozeznanie sytuacji związanej z problemem

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Teambuilding budowanie zespołu

Teambuilding budowanie zespołu Teambuilding budowanie zespołu Opis szkolenia: Praca zespołowa jest to jedna z najbardziej cenionych i potrzebnych umiejętności pracowników w większości firm. Zgrany i zaangażowany zespół nie może pracować

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek kształcenia prawno-ekonomiczny należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek kształcenia prawno-ekonomiczny należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. Efekty kształcenia dla kierunku PRAWNO-EKONOMICZNEGO studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne Studia prowadzone wspólnie przez Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja - potrzeby, oczekiwania, cele, treści. Planowanie metody, Realizacja przeprowadzenie szkolenia zgodnie z konspektem

Identyfikacja - potrzeby, oczekiwania, cele, treści. Planowanie metody, Realizacja przeprowadzenie szkolenia zgodnie z konspektem Identyfikacja - potrzeby, oczekiwania, cele, treści Planowanie metody, ćwiczenia, czas, zasoby przestrzeń, Realizacja przeprowadzenie szkolenia zgodnie z konspektem Ocena w jakim stopniu zostały zaspokojone

Bardziej szczegółowo

A PO WYKŁADZIE... ĆWICZENIA I SAMOKSZTAŁCENIE!

A PO WYKŁADZIE... ĆWICZENIA I SAMOKSZTAŁCENIE! HISTORIA ADMINISTRACJI A PO WYKŁADZIE... ĆWICZENIA I SAMOKSZTAŁCENIE! OSOBISTY PODRĘCZNIK STUDENTA ZREDAGOWAŁ dr ZYGMUNT JANCZYK WARSZAWA 2014 TREŚĆ 1. WPROWADZENIE 2. WSKAZÓWKI METODYCZNE DO SAMOKSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):...

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Kwestionariusz AQ wersja dla młodzieży 12-15 lat Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Płeć osoby wypełniającej kwestionariusz:... Wiek:... Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13

Wstęp... 9. Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13 Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13 1. Ekonomizacja bezpieczeństwa państw... 13 2. Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego państw... 27 3. Typologia zagrożeń

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ.

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. P r z e r o b o w y r a c h u n e k k o s z t ó w S t r o n a 1 CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. Literatury na temat rachunkowości zarządczej i rachunku kosztów jest tak dużo, że każdy zainteresowany

Bardziej szczegółowo

badania empiryczne podejścia & proces badawczy [warto mieć z tyłu głowy]

badania empiryczne podejścia & proces badawczy [warto mieć z tyłu głowy] badania empiryczne podejścia & proces badawczy [warto mieć z tyłu głowy] na początku każdego procesu poznawczego stoją różne założenia teoretyczne i hipotezy które mogą być ukryte/nieświadome metody badawcze

Bardziej szczegółowo

RECENZJA. rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. "Znaczenie strategii marketingowej w

RECENZJA. rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. Znaczenie strategii marketingowej w Prof. zw. dr hab. Marian Noga Wyższa Szkota Bankowa we Wrocławiu RECENZJA rozprawy doktorskiej Jolanty GRZEBIELUCH nt. "Znaczenie strategii marketingowej w zarządzaniu podmiotem leczniczym będącym spółką

Bardziej szczegółowo

W jakich działaniach projekty coachingowe sprawdzają się najlepiej

W jakich działaniach projekty coachingowe sprawdzają się najlepiej W jakich działaniach projekty coachingowe sprawdzają się najlepiej Krzysztof Michał Nowak By odpowiedzieć na pytanie w jakich działaniach projekty coachingowe sprawdzają się najlepiej, warto przyjrzeć

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PLACÓWKĄ ZARZĄDZANIE PO WROCŁAWSKU prof. UWr Kinga Lachowicz-Tabaczek Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, HR Projekt Wrocław

Bardziej szczegółowo

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Outsourcing, czyli skrót angielskich wyrazów outsideresource-ing oznacza nie mniej, nie więcej, jak wykorzystywanie zasobów z zewnątrz. Coraz

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main.

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main. Część XVI C++ Funkcje Jeśli nasz program rozrósł się już do kilkudziesięciu linijek, warto pomyśleć o jego podziale na mniejsze części. Poznajmy więc funkcje. Szybko się przekonamy, że funkcja to bardzo

Bardziej szczegółowo

Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów

Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów Eksploracja danych Piotr Lipiński Informacje ogólne Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów UWAGA: prezentacja to nie

Bardziej szczegółowo

REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO

REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO (według Mieczysława Gogacza) Plan i cel prezentacji PLAN 1. Odróżnianie pytań badawczych od odpowiedzi 2. Analiza pytań badawczych 3. Analiza odpowiedzi 4. Precyzowanie

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

views porównawczy profil

views porównawczy profil views porównawczy profil Uczestnik: Jurek Ogórek Wykonanie: 05.02.2007 raport wygenerowano: 24.02.2007 cut-e polska ul. Kochanowskiego 21 80-402 Gdańsk tel +48-50-8269.179 E-post: info@cut-e.com www.cut-e.com

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: Załącznik do uchwały nr 145/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW Administracja studia drugiego stopnia poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Załącznik nr 2 Odniesienie efektów kierunkowych do efektów obszarowych i odwrotnie Załącznik nr 2a - Tabela odniesienia

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy...

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... 4 Elementy, które zaskoczyły Ukraińców po przyjeździe do Polski... 4

Bardziej szczegółowo

(NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę?

(NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę? (NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę? "Młodego twórczego absolwenta z przynajmniej 10 letnim stażem pracy, perfekcyjną znajomością minimum dwóch języków obcych,

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo