Spis treści: 5 Dobre impulsy Rozmowa z Arturem Laskowskim, podinspektorem ds. promocji i komunikacji zewnętrznej Urzędu Miasta w Wyszkowie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Spis treści: 5 Dobre impulsy Rozmowa z Arturem Laskowskim, podinspektorem ds. promocji i komunikacji zewnętrznej Urzędu Miasta w Wyszkowie"

Transkrypt

1 Nr 2/2007

2 Spis treści: 2 Waga dobrej informacji Znaczenie lokalnej polityki marketingowej nabiera w Polsce szczególnego znaczenia w kontekście rozwoju spółdzielczości socjalnej osób zagrożonych społecznym wykluczeniem, w tym osób niepełnosprawnych 4 Wyszków: Pomoc gminy Do zatrudniania niepełnosprawnych oraz utworzenia spółdzielni socjalnej nie wystarczą jedynie dobre pomysły i dobre chęci samych niepełnosprawnych 5 Dobre impulsy Rozmowa z Arturem Laskowskim, podinspektorem ds. promocji i komunikacji zewnętrznej Urzędu Miasta w Wyszkowie 7 Morąg: Integracja z kłopotami Niepełnosprawni są zainteresowani utworzeniem spółdzielni socjalnej. Mówią o świadczeniu usług ogrodniczych, pielęgnacji zieleni miejskiej, sprzątaniu mieszkań, rozwożeniu korespondencji, pracach gospodarczych u rolników 8 Próba spółdzielni O aktywizacji niepełnosprawnych w gminie Morąg opowiada Jadwiga Kosieradzka, dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej 9 Niespójne przepisy O aktywizacji zawodowej niepełnosprawnych w gminie Stoczek Łukowski mówi Zofia Żuk, prezes Zarządu, dyrektor generalny Spółdzielni Łuksja im. Gen. Kleeeberga w Łukowie 10 Łomianki: Program partnerstwa Partnerstwo dla Łomianek powstało w marcu 2006 r. jako ciało społeczne, działające na zasadzie dobrowolnego porozumienia partnerów. W jego skład wchodzi czternastu przedstawicieli trzech sektorów 11 Budujemy bazę danych O sytuacji niepełnosprawnych w gminie oraz procesie tworzenia spółdzielni socjalnej opowiada Beata Tuziemek z Urzędu Gminy i Miasta w Łomiankach 13 Włoskie doświadczenia We Włoszech funkcjonują dwa typy spółdzielni: działające na polu świadczenia usług socjalnych dla grup osób zagrożonych społecznym wykluczeniem oraz tworzące miejsca pracy dla osób społecznie defaworyzowanych i ułatwiające im powrót na otwarty rynek pracy 15 Pierwsza taka firma Umieszczona w internecie tablica ogłoszeń poszukujących pracy, umożliwiła wyselekcjonowanie grupy osób niepełnosprawnych, posiadających umiejętności z zakresu stosowania technik teleinformatycznych Publikacja i projekt realizowane są przy udziale środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL. Adres Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, ul. Żurawia 4A, Warszawa;

3 Szanowni Państwo! Przekazujemy Państwu drugi numer wydawnictwa Gmina Niepełnosprawnym, przygotowanego w ramach projektu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Na łamach naszego biuletynu prezentujemy i prezentować będziemy rozmaite zagadnienia związane z praktyczną realizacją projektu, którego najważniejszym celem jest wykorzystanie możliwości jakie daje formuła spółdzielczości socjalnej dla szeroko rozumianej aktywizacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Pozwalam sobie przypomnieć, że w poprzednim numerze przedstawiliśmy głównych uczestników projektu, którzy po to by osiągnąć zamierzony cel zawiązali pod egidą Administratora, jakim jest Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Partnerstwo na rzecz Rozwoju. W ubiegłym roku przeprowadziliśmy cykl spotkań informacyjno-promocyjnych i szkoleń w gminach, które wyraziły zainteresowanie uczestnictwem w projekcie, posiadają odpowiednie warunki i podejmują działania sprzyjające tworzeniu miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych. W bieżącym numerze przedstawiamy doświadczenia tych gmin, które przystąpiły do projektu i są zainteresowane tworzeniem spółdzielni socjalnych dla osób niepełnosprawnych. Piszemy także o włoskich doświadczeniach w tworzeniu spółdzielni socjalnych, które Partnerstwo zdobywa w ramach współpracy ponadnarodowej. Polecamy też artykuł poświęcony roli lokalnej polityki marketingowej w rozwoju lokalnych przedsiębiorstw społecznych, do jakich przecież zaliczają się spółdzielnie socjalne. W długofalowej perspektywie projekt nasz ma na celu poprzez odpowiednie zmiany legislacyjne i polityczne wzorowane na sprawdzonych doświadczeniach samorządowych we Włoszech, Grecji i Francji dostarczenie wszystkim samorządom gminnym instrumentów i środków na prowadzenie aktywnej polityki zatrudnieniowej wobec osób niepełnosprawnych i zagrożonych społecznym wykluczeniem. Nasze doświadczenia pokazują m.in., że wielu liderów samorządowych chce podejmować działania na rzecz aktywizacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. Obecnie obowiązujące rozwiązania prawne i społeczno-polityczne nie dają niestety samorządom gminnym odpowiednich możliwości, środków i instrumentów, pozwalających na realizację takich zadań. W kolejnych wydaniach biuletynu, a także na łamach miesięcznika GMINA oraz na naszych stronach internetowych będziemy te sprawy opisywać i przedstawiać. Zapraszamy serdecznie do współpracy. Ogromnie zależy nam na tym aby Gmina Niepełnosprawnym docierała do tych wszystkich którzy mają wpływ, w skali lokalnej, regionalnej i krajowej, na politykę społeczną wobec osób niepełnosprawnych. Do końca 2007 roku planujemy wydanie 10 numerów biuletynu, które łącznie zarysują w pełniejszym zakresie, warunki, możliwości i sposoby podejmowania zadań w coraz poważniejszej sferze aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Mamy wielką, a co ważniejsze uzasadnioną nadzieję, że Gmina Niepełnosprawnym znajdzie wśród Państwa życzliwych czytelników a projekt nowych samorządowych partnerów. Mikołaj Niedek Koordynator ds. Promocji w Partnerstwie na rzecz Rozwoju WYDAWCA: Fundacja Promocji Gmin Polskich Prezes Adolf Reut ul. Jaworzyńska 7/3, Warszawa, tel./faks: , , czasopismo dla wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów partner Programu Informacyjnego Wsparcia Samorządów Terytorialnych Przygotował zespół: Wojciech Koczanowicz redaktor odpowiedzialny oraz: Anna Mikołajczyk-Kłębek, Włodzimierz Kaleta, Klaudia Sanetra-Reut, Anna Hoffmann-Niedek (rysunek na okładce). Zdjęcia: Fundacja Aktywnej Rehabilitacji, fot. na str. 14 J. Wójtowicz, PFON Współpraca: Serwis Samorządowy PAP oraz eksperci uczestnicy Projektu Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Koordynator ds. Promocji Projektu: Mikołaj Niedek Przygotowanie do druku i druk: Agencja Wydawniczo - Reklamowa s.c. ISSN

4 Znaczenie lokalnej polityki marketingowej nabiera w Polsce szczególnego znaczenia w kontekście rozwoju spółdzielczości socjalnej osób zagrożonych społecznym wykluczeniem, w tym osób niepełnosprawnych Waga dobrej informacji Zazwyczaj termin polityka marketingowa kojarzy się z działalnością firm, które chcąc lepiej sprzedawać swoje produkty prowadzą strategiczną i długofalową działalność marketingową W ostatnich latach możemy w Polsce zaobserwować coraz większe zainteresowanie samorządów terytorialnych tymi obszarami działalności, które dotychczas przypisywane były jedynie komercyjnym organizacjom gospodarczym (przedsiębiorstwom). Należą do nich w szczególności działalność public relations i działalność marketingowa. Samorządy zaczynają wszakże coraz częściej dostrzegać, że bez tego typu działań efektywne zarządzanie gminą, powiatem czy regionem staje się coraz trudniejsze. Bez działań PR lokalna społeczność i wszelkie podmioty społeczne i gospodarcze nie są wystarczająco informowane o działalności i planach samorządu, zaś bez działań marketingowych danej Spółdzielnia socjalna, tak jak każda organizacja gospodarcza zajmuje się wytwarzaniem dóbr lub świadczeniem usług jednostce samorządowej trudno jest zainteresować i przyciągnąć na swój teren inwestorów i przedsiębiorstwa w celu rozwoju działalności gospodarczej i tworzenia miejsc pracy. Znaczenie lokalnej polityki marketingowej nabiera w Polsce szczególnego znaczenia w kontekście rozwoju spółdzielczości socjalnej osób zagrożonych społecznym wykluczeniem, w tym osób niepełnosprawnych. Większość małych i średnich firm w Polsce (sektor MSP) boryka się z wieloma trudnościami natury ekonomicznej, finansowej, organizacyjnej, administracyjnej i prawno-podatkowej. Dotyczy to także stosunkowo nowych w Polsce, innowacyjnych form prowadzenia działalności gospodarczej, jakimi są spółdzielnie socjalne. Obok celów ekonomicznych organizacje te muszą równolegle rozwiązywać problemy natury społecznej i starać się je funkcjonalnie pogodzić. Na obecnym etapie rozwoju spółdzielczości socjalnej w Polsce i borykania się z wieloma trudnościami, niezbędna jest w tym zakresie aktywna pomoc samorządów lokalnych, w szczególności gmin, które są najbliższym obywatelom szczeblem administracji publicznej (samorządowej). Raczkujące dopiero w Polsce różne formy gospodarki społecznej nie są w stanie, jako organizacje społeczno-gospodarcze, samodzielnie prowadzić profesjonalnych działań marketingowych, niezbędnych dla ich efektywnego funkcjonowania na rynku. Wynika stąd potrzeba określenia zadań samorządów lokalnych w tej dziedzinie, jak również strategicznych, długofalowych wytycznych prowadzenia lokalnej polityki marketingowej na rzecz rozwoju lokalnych spółdzielni socjalnych. Projekt PIW EQUAL Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych za swój strategiczny cel postawił sobie zadanie wypracowania modelu tworzenia lokalnej spółdzielni socjalnej osób niepełnosprawnych na obszarach wiejskich i małomiasteczkowych z aktywnym (kluczowym) udziałem samorządu gminnego. Jednym z elementów tej roli gminy powinna być adekwatnie prowadzona polityka marketingowa, uwzględniająca cele, uwarunkowania i potrzeby lokalnej (lokalnych) spółdzielni socjalnej (socjalnych). Należy wszakże zaznaczyć, że udział samorządu gminnego powinien mieć charakter konieczny i wystarczający oraz być prowadzony do czasu nabycia przez spółdzielnię samodzielności ekonomicznej (względnej efektywności i niezależności finansowej). Spółdzielnia socjalna, tak jak każda organizacja gospodarcza zajmuje się 2

5 rozwoju gospodarczego lokalnych spółdzielni socjalnych powinna być traktowana jako zadanie publiczne z dziedziny aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu osób zagrożonych społecznym wykluczeniem, w szczególności osób niepełnosprawnych. W tym celu powinny zostać wprowadzone odpowiednie zmiany w ustawach regulujących: Głównym zadaniem samorządu powinno być zidentyfikowanie i określenie specyfiki aktualnych i potencjalnych odbiorców produktu spektrum zadań własnych samorządu gminnego (ustawa o samorządzie gminnym), w celu stworzenia prawnych podstaw do tego typu wspierania spółdzielni; wytwarzaniem dóbr lub świadczeniem usług. W celu utrzymania lub rozwoju odpowiedniego popytu na wytwarzany produkt (usługę) potrzebne są odpowiednio prowadzone działania marketingowe, mające na celu przyciągnięcie odpowiedniej liczby nabywców. Władze gminy, czy też dział samorządu odpowiedzialny za utrzymywanie kontaktu ze spółdzielnią powinien posiadać adekwatną wiedzę o produkcie lokalnej spółdzielni socjalnej, specyfice niepełnosprawności pracujących tam osób i charakterze procesu produkcyjnego (świadczenia usług) spółdzielni. Głównym zadaniem samorządu lub jego wydzielonej jednostki (np. Działu Promocji; Komunikacji; Komunikacji Marketingowej; PR) powinno być zidentyfikowanie i określenie specyfiki grupy (grup) aktualnych i potencjalnych odbiorców (nabywców) tego produktu, na poziomie lokalnym (gminnym), ponadlokalnym (powiatowym) i regionalnym (wojewódzkim). Drugim ważnym zadaniem jest dobranie odpowiednich instrumentów promocji i marketingu produktu spółdzielni i ujęcie tego w formę strategicznego planu zadaniowego polityki marketingowej. Wykonywanie efektywnej działalności marketingowej wymaga odpowiednich kompetencji i możliwości. W tym celu postuluje się współpracę samorządu gminnego z profesjonalnymi firmami marketingowymi i PR-owymi lub odbycie przez delegowany zespół pracowników samorządowych specjalistycznych szkoleń. Z uwagi na społeczny charakter organizacji spółdzielczych, w kształtowaniu lokalnej polityki marketingowej powinny być wykorzystywane elementy marketingu społecznego. Polega to na akcentowaniu poza czysto-produktowych i cenowych aspektów promowanego produktu, tj. np. tego, że produkt ten został wytworzony przez osoby z niepełnosprawnością, że nabywając go kupujący wspiera osoby niepełnosprawne i ich miejsca pracy, przyczyniając się do zmniejszenia lokalnego bezrobocia. Jeśli produkt wytwarzany jest z poszanowaniem zasad ochrony środowiska lub dotyczy tej dziedziny (np. demontaż starych urządzeń AGD na potrzeby recyklingu) można także akcentować aspekty ekologiczne np. nabywając dany produkt wspierasz (lokalne) środowisko naturalne i przyczyniasz się do tworzenia zielonych miejsc pracy. Tendencje europejskie i prowadzone badania społeczno-marketingowe wskazują, że polscy konsumenci stopniowo coraz większą wagę przywiązują do pozaekonomicznych aspektów nabywanych produktów. Elementy prospołeczne i proekologiczne należy wykorzystywać w tworzeniu lokalnych polityk marketingowych na potrzeby profesjonalnej promocji produktów spółdzielni socjalnych. Warto zaznaczyć, że działalność samorządu z zakresu tworzenia lokalnej polityki marketingowej na potrzeby możliwości i zasady aktywizacji osób niepełnosprawnych (ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych); formy i zasady prowadzenia przedsiębiorstw społecznych (ustawa o zatrudnieniu socjalnym, ustawa o spółdzielniach socjalnych, ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie) Działania promocyjne i lobbingowe w tym zakresie stanowią przedmiot Projektu Kluczowa rola gminy w ramach Działania 3. Działanie 3 poświęcone jest upowszechnianiu i mainstreamingowi rezultatów Projektu (generalnego modelu zakładania spółdzielni socjalnej osób niepełnosprawnych z kluczową rolą samorządu gminnego i lokalnych organizacji społecznych). Dla efektywnego rozwoju lokalnych polityk marketingowych produktów i usług spółdzielni socjalnych powinny być zatem stworzone centralne ramy systemowe legislacyjne i strategiczno-polityczne, stanowiące podstawowy układ odniesienia dla tego typu działalności samorządowej, jak również stwarzające podstawy i określające zasady jego finansowania. 3

6 Do zatrudniania niepełnosprawnych oraz utworzenia spółdzielni socjalnej nie wystarczą jedynie dobre pomysły i dobre chęci samych niepełnosprawnych Wyszków: Pomoc gminy Spółdzielnia socjalna mogłaby dać zatrudnienie nie tylko jej założycielom, ale również innym niepełnosprawnym. Gmina wesprze wszelkie inicjatywy pracodawców i niepełnosprawnych Spotkanie, szkolenie i debata to działania, którymi gmina Wyszków inicjuje swój udział w projekcie Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Ich efektem jest pierwszy pomysł na utworzenie spółdzielni socjalnej. Mogłaby ona dać zatrudnienie nie tylko jej założycielom, ale również innym niepełnosprawnym. Spółdzielnia bowiem zajmowałaby się szkoleniem i pośrednictwem pracy dla niepełnosprawnych. Gmina wesprze wszelkie inicjatywy pracodawców i niepełnosprawnych zapewnia Artur Laskowski, podinspektor ds. promocji i komunikacji zewnętrznej Urzędu Miasta w Wyszkowie. Wyszków jest jedną z kilku miejscowości, które przystąpiły do projektu Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Na terenie tej prawie 38 tys. gminy Gmina zorganizuje spotkania dla zainteresowanych projektem mieszka blisko 1,5 tys. niepełnosprawnych. Kiedyś zatrudnienie znajdowali m.in. w spółdzielni inwalidów działającej na tym terenie. Jednak zakład został zlikwidowany. Wielu niepełnosprawnych pozostało bez pracy. Część postanowiła radzić sobie na otwartym rynku. Nie ma oficjalnych danych dotyczących zatrudnienia niepełnosprawnych w Wyszkowie informuje Artur Laskowski. Jednak czujemy, że jest taka potrzeba, aby wesprzeć niepełnosprawnych w poszukiwaniu pracy dodaje. Jak podaje Ośrodek Pomocy Społecznej w Wyszkowie, zasiłki z powodu niepełnosprawności pobiera 300 osób, a z powodu długotrwałej choroby 250 osób. Aby wyjść naprzeciw potrzebie zapewnienia pracy niepełnosprawnym, władze gminy postanowiły przystąpić do unijnego projektu Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Na terenie Wyszkowa ma powstać spółdzielnia socjalna. Wiadomym jest, że do zatrudniania niepełnosprawnych oraz utworzenia spółdzielni socjalnej w Wyszkowie nie wystarczą jedynie dobre pomysły i dobre chęci samych niepełnosprawnych przyznaje Artur Laskowski. Dlatego władze gminy wspólnie z Partnerami Projektu podejmują różne działania, aby projekt zakończyć z sukcesem. Pierwszy krok szkolenia O pomoc w dotarciu do niepełnosprawnych poproszono instytucje i organizacje działające na terenie gminy: Ośrodek Pomocy Społecznej, Powiatowy Urząd Pracy, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, Polski Związek Niepełnosprawnych, Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym. Informację o projekcie rozesłano do prawie 200 osób. Poza tym w lokalnej prasie i w Internecie pojawiły się informacje o planowanych spotkaniach. W dniach listopada 2006 r. w Miejsko-Gminnej Bibliotece Publicznej w Wyszkowie odbyły się szkolenia prowadzone przez dwóch partnerów projektu: Krajowy Związek Rewizyjny Spółdzielni Inwalidów i Spółdzielni Niewidomych oraz Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych. Szkolenia zgromadziły blisko 40 osób. Wśród nich były osoby niepełnosprawne, pracodawcy oraz organizacje pozarządowe działające na rzecz osób niepełnosprawnych Warsztaty Terapii Zajęciowej wyszkowskiego Koła Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Monar, Stowarzyszeń: PEPISKO, Ważna Róża oraz Specjalnego Ośrodka Szkolno- -Wychowawczego relacjonuje Artur Laskowski. W programie pierwszego dnia szkolenia znalazły się: wprowadzenie w prawne aspekty zatrudniania osób niepełnosprawnych, regulacje obowiązującej od lipca 2006 r. ustawy o spółdzielczości socjalnej, krótki rys historyczny 4

7 gospodarki społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem jednego z jej przejawów spółdzielczości socjalnej w Europie i na świecie oraz prezentacja poradnika Jak założyć spółdzielnię socjalną. Prelekcje wygłosili: Hubert Pora i Maciej Rembarz z Krajowego Związku Rewizyjnego oraz Katarzyna Gędek z Polskiego Forum Osób Niepełnosprawnych. Drugiego dnia na zlecenie Forum wystąpiła Zofia Pakuła z Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym. Jak relacjonuje na łamach lokalnej prasy Artur Laskowski, prelegentka starała się, z jednej strony, uwrażliwić zebranych na potrzeby osób niepełnosprawnych, z drugiej gorąco zachęcała do przełamywania stereotypów i dobrego traktowania niepełnosprawnych. Dla zilustrowania wielostronnych korzyści wynikających z zatrudniania osób niepełnosprawnych nie tylko dla samych zainteresowanych, ale także pracodawców i pełnosprawnych współpracowników, wyświetlone zostały filmy prezentujące współczesne dobre polskie praktyki z tego zakresu. Uczestnicy szkolenia chcieli usłyszeć, jakie konkretne działania będą podejmowane w ramach projektu mówi Laskowski. Jak dodaje, zebrała się już grupa osób, które są szczególnie zainteresowane projektem. W najbliższym czasie przedyskutujemy pomysły dotyczące charakteru przyszłej spółdzielni zapewnia. Drugi krok spotkanie i debata Kolejnym działaniem, które podejmie gmina, będzie zorganizowanie spotkania dla zainteresowanych projektem oraz debaty z udziałem przedstawicieli lokalnych władz samorządowych i pracodawców. Mam nadzieję, że podczas spotkania wyłoni się grupa założycieli spółdzielni socjalnej. Jeśli nie, to będę zmierzał do tego, aby grupa inicjatywna została powołana przy okazji kolejnego spotkania mówi Artur Laskowski. Natomiast planowana debata ma na celu przybliżyć problemy, jakimi żyją niepełnosprawni. Będzie połączona z projekcją filmów tematycznych ukazujących dobre przykłady zatrudniania niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy. Chcemy zainteresować sprawą wszystkich radnych miejskich i powiatowych, zarząd powiatu, a także przedstawicieli jednostek samorządowych oraz pracodawców mówi Artur Laskowski, pomysłodawca debaty. Trzeci krok inicjatywa Jak podkreślają władze gminy, z inicjatywą utworzenia spółdzielni socjalnej powinni wyjść sami niepełnosprawni. To oni muszą zgłosić pomysł, wykazać zainteresowanie, a gmina różnymi sposobami będzie ich wspierać. Może pomóc na przykład poprzez użyczenie lokalu na działalność spółdzielni. W wyniku dyskusji podczas zorganizowanych spotkań pojawił się już pierwszy pomysł na lokalną działalność. Na terenie Wyszkowa mogłaby powstać spółdzielnia socjalna, która zajmie się przygotowywaniem osób niepełnosprawnych do podjęcia pracy na lokalnym otwartym rynku pracy i podnoszeniem ich kwalifikacji zgodnie z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez lokalnych pracodawców. Taki charakter spółdzielni może być szansą nie tylko dla niepełnosprawnych założycieli spółdzielni, ale również dla innych niepełnosprawnych, którzy szukają pracy. Dobre impulsy Rozmowa z Arturem Laskowskim, Podinspektorem ds. Promocji i Komunikacji Zewnętrznej Urzędu Miasta w Wyszkowie i ich problemy w świadomości społeczności lokalnej. Obecnie wspólnie z Polskim Forum Osób Niepełnosprawnych i Krajowym Związkiem Rewizyjnym Spółdzielni Inwalidów i Spółdzielni Niewidomych organizujemy szkolenia dla osób niepełnosprawnych, środowisk pracodawców Dlaczego Wyszków zdecydował się na przystąpienie do projektu Equal Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych? Odpowiedzieliśmy na zaproszenie partnerów społecznych tego projektu, ponieważ zależy nam na aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych na terenie Wyszkowa. Działała tu kiedyś spółdzielnia inwalidów, ale została zlikwidowana. Niepełnosprawni aktywni zawodowo pracują na otwartym rynku pracy. Chcieliśmy, aby na terenie Wyszkowa powstała spółdzielnia socjalna, bo akcentuje ona podmiotowość osoby niepełnosprawnej. Wszak niepełnosprawni działający jako członkowie spółdzielcy są kreatorami działań, a nie beneficjentami. Nowa ustawa o spółdzielniach socjalnych stwarza takie warunki. Nasze oczekiwania zbiegły się w czasie właśnie z ofertą Partnerstwa na Rzecz Rozwoju. Jako pasjonat pracy socjalnej postanowiłem zainteresować sprawą burmistrza i kierownika ośrodka pomocy społecznej. Odpowiedzieliśmy na ankietę przysłaną przez partnerów projektu. Na terenie gminy zostało zorganizowane spotkanie informacyjno -promocyjne przygotowane przez Fundację Promocji Gmin Polskich, na którym przybliżono ideę, cele i program Projektu. Następnie Akademia Pedagogiki Specjalnej wykonała badania ankietowe pt. Osoby niepełnosprawne Niepełnosprawni pracują na otwartym rynku pracy 5

8 ORGANIZACJE POZARZĄDOWE DZIAŁĄJĄCE NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH i Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, ul. Głogowa 2b, Warszawa, tel.: (0-22) , , i Polski Związek Głuchych, Zarząd Główny, ul. Podwale 23, Warszawa, tel.: (0-22) , fax , i Polski Związek Niewidomych, ul. Konwiktorska 9, Warszawa, tel.: (0-22) , , pzn.org.pl, i Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych Start, ul. Filtrowa 75, Warszawa, tel.: (0-22) , poczta.onet.pl, i Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów, Al. Jerozolimskie 30, Warszawa, tel.: (0-22) , i Polski Czerwony Krzyż, Zarząd Główny, ul. Mokotowska 14, Warszawa, tel.: (20-2) , fax , i Polski Komitet Pomocy Społecznej Rada Naczelna, ul. Wiejska 18/20, Warszawa, tel.: (0-22) , , , fax , i Fundacja Aktywnej Rehabilitacji, ul. Inspektowa 1, Warszawa, tel.: (0-22) , fax , Odpowiedzieliśmy na ankietę przysłaną przez partnerów projektu oraz organizacji pozarządowych działających na rzecz osób niepełnosprawnych. W wyniku tych działań zebrała się kilkuosobowa grupa niepełnosprawnych, przedstawicieli instytucji samorządowych, organizacji pozarządowych i pracodawców, dla której wkrótce zorganizuje spotkanie. Mam nadzieję, że spośród nich wyłoni się grupa założycielska spółdzielni socjalnej. A gmina będzie ich dalej wspierać. Jakie to będzie wsparcie? Myślę, że będą to konkretne działania, takie jak np. użyczenie lokalu, w którym będzie mogła działać spółdzielnia socjalna oraz wsparcie organizacyjne pomoc w pisaniu wniosku itp. Jeszcze trochę za wcześnie, aby o tym mówić, ponieważ najpierw niepełnosprawni muszą zgłosić chęć udziału w tym przedsięwzięciu. Ale wierzę, że na terenie Wyszkowa powstanie spółdzielnia socjalna. Sprzyja temu zapis ustawowy, na podstawie którego jednostka samorządu terytorialnego, któraś z jej jednostek organizacyjnych czy organizacja pozarządowa działająca na terenie gminy mogą zostać członkami założycielami takiej spółdzielni. Widzi Pan zainteresowanie tym projektem? W dwudniowym szkoleniu, które odbyło się pod koniec listopada w Wyszkowie uczestniczyło kilkadziesiąt osób niepełnosprawnych. Byli też przedstawiciele środowisk pracodawców. Myślę, że osoby niepełnosprawne zechcą utworzyć spółdzielnię socjalną chociażby ze względu na swoją ograniczoną mobilność, która może być dla nich przeszkodą w poszukiwaniu pracy w Warszawie, innych aglomeracjach miejskich czy w krajach Unii Europejskiej. Dzięki spółdzielni socjalnej pracę znaleźliby w pobliżu swojego miejsca zamieszkania. Jednak wszystko zależy od nich. To niepełnosprawni powinni wyjść z inicjatywą, zgłosić pomysł. Gmina może pomóc. Każdy pomysł może być rozwijany tylko wtedy, kiedy zainteresują się tym ludzie. W przeciwnym razie działanie będzie nietrwałe. Burmistrz też będzie się interesował problemem tylko wówczas, gdy w jego urzędzie znajdą się zainteresowani nim urzędnicy. Czego dotyczyły szkolenia zorganizowane przez gminę wspólnie z partnerami projektu? Pierwszego dnia duży nacisk położono na przedstawienie prawnych aspektów zatrudniania osób niepełnosprawnych. Prelegenci zapoznali zebranych z samą ustawą o spółdzielczości socjalnej. Wyjaśnili krok po kroku, jak założyć spółdzielnię. Omówiono praktyczne aspekty zakładania spółdzielni socjalnej oraz instrumenty wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych w spółdzielniach socjalnych. Natomiast podczas drugiego dnia szkolenia rozmawialiśmy o osobach niepełnosprawnych ich obecności wśród nas, w życiu społecznym, perspektywom i uwarunkowaniom ich aktywności zawodowej. Dziękuję za rozmowę 6

9 Niepełnosprawni są zainteresowani utworzeniem spółdzielni socjalnej. Mówią o świadczeniu usług ogrodniczych, pielęgnacji zieleni miejskiej, o sprzątaniu mieszkań, rozwożeniu korespondencji, pracach gospodarczych u rolników Morąg: Integracja z kłopotami Zaproszono także przedstawicieli większych zakładów pracy działających na terenie Morąga. Niestety pracodawcy nie przyszli Udział gminy Morąg w projekcie EQUAL i próba utworzenia spółdzielni socjalnej to umożliwienie osobom niepełnosprawnym wejścia na otwarty rynek pracy uważa Jadwiga Kosieradzka, dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Morągu. Jak dodaje, jest to jedna z form aktywizacji nie tylko zawodowej, ale i społecznej osób niepełnosprawnych. Morąg w realizacji projektu uczestniczy od lipca 2006 roku. Do początku grudnia 2006 r. gmina wspólnie z partnerami projektu zorganizowała trzy spotkania. Pierwsze o charakterze informacyjno-promocyjnym odbyło się 19 lipca 2006 r. Uczestniczyło w nim ok. 50 osób, w tym burmistrz Morąga Tadeusz Sobierajski. Drugie spotkanie, zorganizowane 27 listopada 2006 r., zgromadziło 18 przedstawicieli instytucji i organizacji pozarządowych. (burmistrz Morąga, przedstawiciele PUP, MOPS. TPD, WTZ, spółdzielni inwalidzkiej, Poradni Psychologiczno- -Pedagogicznej). Zaproszono także przedstawicieli większych zakładów pracy działających na terenie Morąga. Niestety pracodawcy nie przyszli ubolewa Jadwiga Kosieradzka, dyrektor MOPS w Morągu. Spotkanie poświęcone było zagadnieniom niepełnosprawności, prawnym aspektom zatrudniania osób niepełnosprawnych. Przedstawiono także dobre przykłady aktywizowania zawodowego i społecznego osób niepełnosprawnych. Natomiast 28 listopada odbyło się szkolenie, którego tematem były praktyczne aspekty zakładania spółdzielni socjalnych i instrumenty wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych w spółdzielniach socjalnych. Skorzystało z niego prawie 30 osób niepełnosprawnych, przedstawiciele MOPS i Urzędu Miejskiego. Jak zapewnia dyrektor MOPS w Morągu, niepełnosprawni uczestniczący w szkoleniach są zainteresowani utworzeniem spółdzielni socjalnej. W mojej ocenie osoby te będą wymagały stałego udziału pracowników gminy w procesie jej utworzenia w osobach radcy prawnego, pracownika socjalnego, pracownika pomagającego pisać wnioski o dofinansowanie mówi Jadwiga Kosieradzka. Jej zdaniem, niektóre osoby niepełnosprawne przejawiały postawę roszczeniową np. nie zgadzają się z ewentualną utratą świadczeń z pomocy społecznej w przypadku założenia spółdzielni socjalnej. Jest już kilka pomysłów na profil przyszłej spółdzielni socjalnej. Uczestnicy szkoleń mówili o świadczeniu usług ogrodniczych, pielęgnacji zieleni miejskiej Wśród przedstawianych propozycji najczęściej uczestnicy szkoleń mówili o świadczeniu usług ogrodniczych, pielęgnacji zieleni miejskiej, sprzątaniu mieszkań, rozwożeniu korespondencji, pracach gospodarczych u rolników relacjonuje Jadwiga Kosieradzka. Pracownicy spółdzielni socjalnej mogliby również zajmować się drobnymi naprawami i remontami, świadczyć usługi stolarskie i catering. Gmina chce dalej wspierać zainteresowanych utworzeniem spółdzielni. Planujemy w pierwszym półroczu 2007 r. zorganizować spotkanie z doradcą zawodowym dla niepełnosprawnych deklarujących chęć uczestnictwa 7

10 i Caritas Polska, Skwer Kardynała Wyszyńskiego 6, Warszawa, tel.: (0-22) , , fax , i Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji, ul. Dzielna 1, Warszawa, tel.: (0-22) , fax: (0-22) , portal dla osób niepełno sprawnych Stowarzyszenie prowadzi Centrum Informacyj ne dla Osób Niepełnosprawnych tel.: (0-22) , , i Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo, ul. Narbutta 49/51, tel.: (0-22) Fundacja prowadzi Biuro Karier Osób Niepełnospraw nych, i Koalicja na Rzecz Zdrowia Psychicznego, Długa 38/40, Warszawa, tel.: (0-22) , mkr.net.pl, i Polski Związek Jąkających Się, ul. Dunajewskiego 6/21, Kraków, tel./fax: (0-12) , tel. kom.: (+609) , w projekcie. Jego celem będzie określenie cech, predyspozycji i możliwości zawodowych niepełnosprawnych zapowiada dyrektor MOPS. Szkolenie zostanie przeprowadzone w ramach funkcjonującego w Ostródzie bezpłatnego Punktu Informacji i Poradnictwa Zawodowego dla Osób Niepełnosprawnych dodaje. Próba spółdzielni O aktywizacji niepełnosprawnych w Gminie Morąg opowiada Jadwiga Kosieradzka, dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Morągu Aktywizacją zawodową osób niepełnosprawnych na terenie Gminy zajmują się PUP w Ostródzie Filia w Morągu, Warsztaty Terapii Zajęciowej, Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Na terenie Morąga funkcjonuje Spółdzielnia Inwalidów Przemysłu Drzewnego Mazurska, jak również inne zakłady pracy zatrudniające osoby niepełnosprawne. Towarzystwo Przyjaciół Dzieci podjęło działania organizacyjne w zakresie utworzenia w Morągu Zakładu Aktywizacji Zawodowej. Ze względów proceduralnych i możliwości pozyskiwania Pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zamierzają również ustalić, jakie są możliwości zlecania prac dla spółdzielni i zbadać potrzeby lokalnego rynku pracy. W planach jest zorganizowanie wyjazdu dla osób niepełnosprawnych do najbliższej spółdzielni socjalnej na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. środków utworzenie ZAZ planuje się w latach Według szacunkowych danych na terenie Morąga zamieszkuje około pełnoletnich niepełnosprawnych, w tym ok o znacznym i ok. 700 z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Udział gminy Morąg w projekcie EQUAL Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych i próba utworzenia spółdzielni socjalnej to umożliwienie osobom niepełnosprawnym wejścia na otwarty rynek pracy. Organizacje reprezentujące poszczególne rodzaje aktywności/zainteresowań/ pasji osób niepełnosprawnych sportowe: i Polski Komitet Paraolimpijski, ul. Filtrowa 75, Warszawa, tel./fax: , , (fax całą dobę), i Sportowe Stowarzyszenie Inwalidów Start, ul. Zacisze 2, Poznań , tel./fax: 061/ , , Na terenie Morąga zamieszkuje około pełnoletnich niepełnosprawnych 8

11 Niespójne przepisy O aktywizacji zawodowej niepełnosprawnych w gminie Stoczek Łukowski mówi Zofia Żuk, Prezes Zarządu, Dyrektor Generalny Spółdzielni Łuksja im. Gen. Kleeeberga w Łukowie Aktywizacja społeczno-zawodowa na terenie gminy Stoczek Łukowski jest od wielu lat prowadzona z pozytywnym efektem dzięki dużemu zaangażowaniu władz gminy. To głównie dzięki wójtowi i podległych mu dyrektorów szkół podstawowych powstały w nich klasy integracyjne do kształcenia osób niepełnosprawnych. Dzięki zaangażowaniu burmistrza Miasta Stoczek Łukowski ponad 10 lat temu powstał Warsztat Terapii Zajęciowej, w którym z roku na rok zwiększa się ilość uczestników z 20 do 40 osób obecnie. Ponadto 4 lata temu współpraca władz gminy z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaowocowała utworzeniem Zakładu Aktywności Zawodowej. Od kilkudziesięciu lat na terenie miasta istnieje Zakład Pracy Chronionej. Wszystkie te działania powodują, że na terenie gminy prowadzona jest kompleksowa rehabilitacja społeczna i zawodowa. Mimo tak szeroko podejmowanych działań bezrobocie wśród osób niepełnosprawnych jeszcze istnieje i są osoby chętne podjąć pracę szczególnie na własny rachunek, ale jednocześnie z pewnym wsparciem finansowym i doradczym z zewnątrz. Taką możliwość stwarza zatrudnienie w spółdzielni socjalnej. Mając na uwadze potrzeby i ambicje zawodowe tych osób władze gminy postanowiły wesprzeć utworzenie spółdzielni socjalnej na tym terenie. Pomoc polega na tym, że z udziałem gminy przygotowywane są wszystkie dokumenty potrzebne do utworzenia spółdzielni socjalnej, jak też ukierunkowanie na charakter prowadzenia działalności. Gmina chce zlecać spółdzielni prace wykonywane na rzecz utrzymania zieleni i czystości na terenie gminy oraz szereg prac związanych z pomocą społeczną. Zarejestrowanie spółdzielni planowane jest na I. kwartał 2007 roku. Jedynym problemem, jaki może stać na drodze szybkiego uruchomienia działalności gospodarczej w spółdzielni socjalnej są niespójne przepisy w tym zakresie. Zgodnie z informacją uzyskaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, środki funduszu pracy mogą być kierowane tylko do konkretnych osób fizycznych bezrobotnych, co eliminuje możliwość finansowania tworzonej Spółdzielni jako osoby prawnej. W najbliższym czasie konieczne staje się wyjaśnienie tej sprawy, gdyż od tego zależy możliwość powstania spółdzielni socjalnej w gminie Stoczek Łukowski. i Polski Związek Żeglarzy Niepełnosprawnych, ul. Moniuszki 24, Giżycko, tel.: , i Integracyjne Stowarzyszenie Rehabilitacyjno-Sportowe Culani, ul. Na Uboczu 3, Warszawa, tel , i Olimpiady Specjalne Polska, ul. Wilcza 38a, Warszawa, tel./faks: , , i Stowarzyszenie Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki Niewidomych i Słabowidzących CROSS, ul. Konwiktorska 9, Warszawa, tel.: ; , wspomagające działalność artystyczną osób niepełnosprawnych, m.in: i Stowarzyszenie Rehabilitacji i Tańca Integracyjnego Osób Niepełnosprawnych Swing Duet, ul. Marymoncka 34, Warszawa, tel./fax: , i AMUN Sp. z o.o., ul. Waryńskiego 21, Racibórz, tel.: , , i Fundacja Krzewienia Kultury Artystycznej Osób Niepełnosprawnych, ul. Hoża 88, Warszawa, tel.: , faks: , i Stowarzyszenie na Rzecz Twórców Niepełnosprawnych NIKE, Białystok, ul. Baranowicka 203, tel ; fax. (0-85) , Problemem są niespójne przepisy i Fundacja Sztuki Osób Niepełnosprawnych, Kraków, ul. Nowaczyńskiego 1, tel./fax , R e d a k c j a kwartalnika Słowem i kształtem, tel./fax , 9

12 Partnerstwo dla Łomianek powstało w marcu 2006 r. jako ciało społeczne, działające na zasadzie dobrowolnego porozumienia partnerów. W jego skład wchodzi czternastu przedstawicieli trzech sektorów Łomianki: Program partnerstwa Staraliśmy się o włączenie do programu, ponieważ mimo wysokiego potencjału gospodarczego naszej gminy, pozycja osób niepełnosprawnych na rynku pracy wymaga dodatkowego wzmocnienia Gmina Łomianki pełni rolę partnera organizacyjnie wspierającego inicjatywę utworzenia spółdzielni socjalnej. Jednym z pierwszych działań gminy jest utworzenie bazy danych o osobach niepełnosprawnych. Pracownicy gminy planują również włączyć niepełnosprawnych w prace Partnerstwa dla Łomianek, po to by pobudzić w tej grupie chęć do pracy na zasadach projektu. Łomianki odpowiedziały na zaproszenie Partnerów Projektu Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Staraliśmy się o włączenie do programu, ponieważ mimo wysokiego potencjału gospodarczego naszej gminy, pozycja osób niepełnosprawnych na rynku pracy wymaga dodatkowego wzmocnienia mówi Beata Tuzimek z Urzędu Miasta i Gminy w Łomiankach. Dla potrzeb projektu gmina zaczęła tworzyć bazę danych o osobach niepełnosprawnych, gromadząc dane o ich wykształceniu, umiejętnościach, doświadczeniach zawodowych i ewentualnej chęci podjęcia pracy. Do grudnia 2006 r. dwukrotnie odbyły się spotkania prowadzone przez zewnętrznych partnerów oraz dwa spotkania robocze grupy inicjatywnej założycieli spółdzielni, pracowników urzędu i organizacji pozarządowych. Informacje o projekcie zamieszczono w Gazecie Łomiankowskiej oraz w Internecie. Gmina zaprosiła do współpracy organizacje pozarządowe, które działają na rzecz osób niepełnosprawnych i ich rodzin, m.in Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Archidiecezji Warszawskiej oddz. Łomianki i Caritas Oddz. Łomianki, Ośrodek Pomocy Społecznej. Projekt na szczeblu gminy koordynuje pracownik urzędu gminy, współpracujący z organizacjami pozarządowymi. Zaplanowaliśmy włączenie grupy inicjatywnej spółdzielni socjalnej do prac Partnerstwa dla Łomianek, po to by pobudzić w tej grupie chęć do pracy na zasadach projektu informuje Beata Tuzimek. Spółdzielnie socjalne bowiem podobnie jak organizacje pozarządowe mogą brać udział w konkursach ogłaszanych na mocy ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - dodaje. Partnerstwo dla Łomianek Partnerstwo dla Łomianek powstało w marcu 2006 r. jako ciało społeczne, działające na zasadzie dobrowolnego porozumienia partnerów. W jego skład wchodzi czternastu przedstawicieli trzech sektorów. Dużą pomocą w utworzeniu Partnerstwa dla Łomianek było 72 godzinne szkolenie dla lokalnych organizacji - Partnerstwo lokalne na rzecz rozwoju społeczno- gospodarczego. Szkolenie to w ramach ROSzEFS prowadziło w naszej gminie stowarzyszenie BORIS z Warszawy mówi Beata Tuzimek. Partnerstwo dla Łomianek za cel stawia sobie m.in. wspieranie lokalnych inicjatyw obywatelskich, pobudzanie do działania rożnych grup społecznych, pomoc w rozwiązywaniu problemów społecznych, przeciwdziałanie bezrobociu, ubóstwu i wykluczeniu społecznemu. Partnerstwo wspólnie opracowało już kilka projektów. Organizacje złożyły wnioski o dofinansowanie z różnych źródeł, biorąc na siebie ciężar przeprowadzenia projektu na rzecz podopiecznych kilku organizacji. Skuteczne okazały się wszystkie wnioski złożone do konkursów ogłoszonych przez starostę naszego powiatu podkreśla Beata Tuzimek. Partnerstwo dla Łomianek może być bardzo pomocne w projekcie Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych, dlatego grupa inicjatywna spółdzielni socjalnych została włączona w jego prace. W dniach 7-8 grudnia 2007 członkowie grupy inicjatywnej wzięli udział w wyjazdowym szkoleniu dla organizacji pozarządowych z terenu gminy. Celem szkolenia prowadzonego przez trenerów BORIS było wzmocnienie umiejętności pracy w grupie partnerskiej, podniesienie efektywności pracy w grupach roboczych opracowujących projekty, poprawa komunikacji i poznania umiejętności poszczególnych członków grupy. Poszukiwania Jesteśmy na etapie wstępnych poszukiwań kierunków działalności, z których mogłaby się utrzymać spółdzielnia zaznacza Beata Tuzimek. Osoby współpracujące ze sobą w grupie inicjatywnej sugerują skupienie uwagi na trzech rodzajach działań w tworzonej spółdzielni socjalnej. Pierwszy z nich to wykonywanie prac porządkowych i pielęgnacji terenu oraz prac związanych z pozyskaniem, cięciem, paczkowaniem i sprzedażą drewna opałowego pochodzącego z przecinki drzew oraz pielęgnacji drzewostanu KPN. Drugi pomysł to świadczenie usług opiekuńczych i zorganizowanie wypożyczalni lub/i punktu sprzedaży sprzętu rehabilitacyjnego. Działalność spółdzielni socjalnej mogłaby również polegać na prowadzeniu 10

13 punktu informacji turystycznej. Członkowie spółdzielni zajmowaliby się sprzedażą usług turystycznych i rekreacyjnych w gminie oraz regionie. Prowadziliby działalność szkoleniową i edukacyjną dotyczącą krajoznawstwa, turystyki, sportu i rekreacji ze szczególnym uwzględnieniem potencjału Integracyjnego Centrum Dydaktyczno Sportowego w Łomiankach. Plany Łomiankowski urząd podjął już rozmowy z kierownikami jednostek budżetowych, by w przyszłym roku przewidzieli zlecanie części zadań do wykonania przez spółdzielnię socjalną. Może to odbyć się w formie zakupu usług lub w ramach konkursu ofert z mocy ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie mówi Beata Tuzimek. Gmina planuje również akcję informacyjną wśród lokalnych firm. Problemem jest małe zainteresowanie przedsiębiorców zatrudnianiem osób niepełnosprawnych. Praktycznie do każdej z firm trzeba mieć indywidualne podejście, sugerować jakie prace osoba niepełnosprawna mogłaby wykonywać tłumaczy Beata Tuzimek. Jak dodaje, warto w każdej firmie wyznaczyć opiekuna osoby niepełnosprawnej, który uczyłby konkretnych czynności na wyznaczonym miejscu pracy, ostrzegał o zagrożeniach, dbał o zaaklimatyzowanie się w nowym środowisku. W najbliższym czasie planujemy przedstawienie koncepcji utworzenia spółdzielni radnym, w szczególności członkom komisji społecznej zapowiada Tuzimek. Mamy nadzieję, że nowo wybrana Rada będzie otwarta na problemy osób niepełnosprawnych i długotrwale bezrobotnych, zechce stworzyć warunki do funkcjonowania spółdzielni socjalnej składającej się z kilku czy kilkunastu osób, którym samodzielnie bardzo trudno zdobyć pracę dodaje. Budujemy bazę danych O sytuacji niepełnosprawnych w gminie Łomianki oraz procesie tworzenia spółdzielni socjalnej opowiada Beata Tuziemek z Urzędu Gminy i Miasta w Łomiankach. Na naszym terenie nie funkcjonuje spółdzielnia niepełnosprawnych czy też inny zakład gospodarki społecznej. Funkcje pomostowe między okresem edukacji i ewentualnym podjęciem pracy niepełnosprawnych pełnią dla niewielkiej grupy, Warsztaty Terapii Zajęciowej w Sadowej. Spośród ponad trzech tysięcy firm, tylko trzy mają status zakładu pracy chronionej. Oferta pracy dla niepełnosprawnych nie jest w szczególny sposób upowszechniana, promowana. Firmy poszukują pracowników raczej wśród osób zdrowych. Narodowy Spis Powszechny 2002 r. zarejestrował 1707 osób niepełnosprawnych w tym 912 w wieku produkcyjnym. W Powiatowym Urzędzie Pracy w październiku 2006 r. było zarejestrowanych osiem bezrobotnych osób niepełnosprawnych. Połowę stanowiły kobiety. Większość osób niepełnosprawnych nie może znaleźć zatrudnienia z powodu mniejszych kwalifikacji zawodowych, a także niskiej świadomości pracodawców na temat ulg i korzyści z tytułu zatrudnienia tej grupy społecznej. Pracodawcy mają też obawy czy niepełnosprawny pracownik podoła obowiązkom jakie wiążą się z podjęciem pracy, będzie zaakceptowany przez załogę. Boją się, że będzie miał wysoką absencję z powodu wizyt u lekarza, rehabilitacji. W pierwszym odruchu przedsiębiorcy odpowiadają - u mnie jest praca tak odpowiedzialna i ciężka, że nie może jej wykonywać osoba mająca konkretne ograniczenia (ruchowe czy też umysłowe). Uważam, że dla podniesienia skuteczności zatrudnienia osób wykluczonych potrzebne jest rozpoznanie potrzeb i możliwości pracy osób niepełnosprawnych. Dlatego do potrzeb Projektu Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych zaczęliśmy tworzyć bazę danych o osobach niepełnosprawnych z naszej gminy, gromadząc dane o ich wykształceniu, umiejętnościach, doświadczeniach zawodowych i ewentualnej chęci podjęcia pracy. Zdajemy sobie sprawę, że proces tworzenia spółdzielni, doboru jej członków i dokonanie trafnego wyboru rodzaju działalności musi przebiegać dość długo i trzeba mu poświęcić wiele uwagi. Dzięki temu, mamy nadzieję, że uda się przygotować trwałe ekonomiczne podstawy egzystencji zakładu, który będzie miał szanse zarobić na swoje utrzymanie. Zaczęliśmy tworzyć bazę danych o osobach niepełnosprawnych 11

14 PROGRAM PARTNERSTWA Na obecnym etapie realizacji Projektu prowadzony jest cykl lokalnych spotkań informacyjnych i szkoleń dla osób niepełnosprawnych, samorządowców i działaczy społecznych na terenie gmin, które przystąpiły do Projektu. Nawiązywana jest ścisła współpraca z lokalnymi organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych i samorządami gminnymi. Program Partnerstwa przewiduje także: Przygotowanie niepełnosprawnych mieszkańców obszarów wiejskich i małomiasteczkowych do uczestnictwa w tworzeniu i prowadzeniu spółdzielni socjalnych SSON oraz ich wspieranie. Prowadzone są w szczególności: badania społeczne poświęcone określeniu warunków i możliwości uczestnictwa beneficjentów ostatecznych (osób niepełnosprawnych oraz działaczy samorządowych i społecznych) w tworzeniu spółdzielni SSON, szkolenia adaptacyjne i warsztaty psychologiczne dla osób niepełnosprawnych, zainteresowanych pracą w spółdzielni, wydawanie i dystrybucja materiałów pomocniczych dla osób zakładających i prowadzących spółdzielnie socjalne SSON. Przygotowanie działaczy samorządowych i społecznych do uczestnictwa w inicjowaniu i pomocy w prowadzeniu spółdzielni socjalnych SSON, poprzez cykl specjalnych szkoleń i opracowywanie szczegółowych wytycznych działania, Rozpoczęcie wspierania tworzenia spółdzielni i prowadzenia działalności gospodarczej osób niepełnosprawnych przez Partnerski Ośrodek Wsparcia Osób Niepełnosprawnych, działający w ramach Krajowej Izby Gospodarczo-Rehabilitacyjnej

15 NA RZECZ ROZWOJU Ocenę aktualnego stanu spółdzielczości socjalnej w Polsce i w wybranych krajach europejskich, Wykorzystanie doświadczeń włoskich, grackich i francuskich w rozwoju spółdzielczości socjalnej, Analizę efektywności społeczno-ekonomicznej zatrudniania osób niepełnosprawnych w spółdzielniach socjalnych w porównaniu do innych podmiotów gospodarczych, Utworzenie Partnerskiej sieci wiejskich i małomiasteczkowych spółdzielni socjalnych osób niepełnosprawnych, Upowszechnienie efektów i potencjału projektu w środowisku samorządowym i politycznym i doprowadzenie do korzystnych dla rozwoju spółdzielczości socjalnej osób niepełnosprawnych zmian w polityce społecznej i w regulacjach prawnych. JEŚLI W PAÑSTWA GMINIE JEST WIÊCEJ OSÓB ZAINTERESOWANYCH OTRZYMYWANIEM BIULETYNU GMINA NIEPE NOSPRAWNYM PROSIMY O PRZESY ANIE ADRESÓW KONTAKTOWYCH DO FUNDACJI PROMOCJI GMIN POLSKICH ul. Jaworzyñska 7/ Warszawa tel/fax:

16 We Włoszech funkcjonują dwa typy spółdzielni: działające na polu świadczenia usług socjalnych dla grup osób zagrożonych społecznym wykluczeniem oraz tworzące miejsca pracy dla osób społecznie defaworyzowanych i ułatwiające im powrót na otwarty rynek pracy Włoskie doświadczenia Relacja z ponadnarodowych warsztatów projektowych w Wenecji W dniach 1 2 lutego 2007 r. odbyły się w Wenecji warsztaty, zorganizowanie w ramach Partnerstwa Ponadnarodowego Innovation for Social Economy, w którym uczestniczyli przedstawiciele Partnerstwa na rzecz Rozwoju Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Celem warsztatów było zapoznanie uczestników ze sposobem funkcjonowania przedsiębiorstw społecznych we Włoszech, jak również wymiana doświadczeń włoskich, greckich i polskich w dziedzinie gospodarki społecznej. Spotkanie odbyło się w ramach realizowanych przez stronę polską, grecką i włoską projektów Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL, współfinansowanej ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Tematem spotkania było znaczenie lokalnej polityki marketingowej i współpracy przedsiębiorstw społecznych (spółdzielni) poprzez tworzenie ich sieci. Temat ten przedstawiono na przykładzie rozwiązań funkcjonujących w prowincji weneckiej i Treviso. Poniżej przedstawiamy główne kwestie i konkluzje, jakie były podejmowane w trakcie trwania warsztatów roboczych w Wenecji. Społeczny model spółdzielni Spotkanie odbyło się w ramach Inicjatywy EQUAL Włochy posiadają szczególnie bogate doświadczenia w rozwoju spółdzielni socjalnych. Funkcjonują tam dwa typy spółdzielni: A działające na polu świadczenia usług socjalnych dla grup osób zagrożonych społecznym wykluczeniem (w sferze opieki społecznej, ochrony zdrowia, opieki nad osobami starszymi, edukacji); oraz B tworzące miejsca pracy dla osób społecznie defaworyzowanych i ułatwiające im powrót na otwarty rynek pracy. Minimum 30% pracujących w spółdzielniach typu B stanowią osoby niepełnosprawne. Warsztaty koncentrowały się na drugim typie spółdzielni, jako przykładzie przedsiębiorstwa społecznego. Pojęcie przedsiębiorstwa społecznego jest dość zróżnicowane i brak jest jego jednolitej definicji. O ile istnieją modele ekonomiczne przedsiębiorstw społecznych, o tyle stwierdza się brak społecznego modelu funkcjonowania spółdzielni, a zatem istnieje konieczność jego wypracowania. Do zarządzania przedsiębiorstwem społecznym nie można przenosić metod organizacji, zarządzania i marketingu, jak również kryteriów efektywnościowych właściwych dla firm komercyjnych. Rodzi to bowiem wiele problemów i nieporozumień i prowadzi często do przyklejania spółdzielniom etykietki nieproduktywności i nieefektywności ekonomicznej. Nie zawsze słuszne jest także założenie, że spółdzielnie muszą być za każdym razem dotowane i nie mogą stanowić samodzielnego ekonomicznie podmiotu. Kwestia relacji aspektów ekonomicznych i społecznych w funkcjonowaniu spółdzielni jest bardzo złożona i wymaga szerokiego i kompleksowego spojrzenia. Właściwą perspektywą z której należy rozpatrywać przedsiębiorczość społeczną, w szczególności zaś spółdzielczość socjalną jest jak stwierdzono na warsztatach rozwój lokalny. W pojęciu rozwoju lokalnego sprzęgają się bowiem kwestie społeczne i gospodarcze, które powinny być rozwiązywane w trwały i zrównoważony sposób. Głównym aktorem rozwoju lokalnego jest gmina, dlatego też na niej spoczywa ciężar odpowiedzialności w stymulowaniu i promocji lokalnej przedsiębiorczości i spółdzielczości społecznej. Uczestnicy warsztatów w Wenecji zapoznali się z nowo utworzonym przez gminę w Mestre komunalnym Centrum Nowej Ekonomii (Centre of Altraeconomia), w którym będą integrować i rozwijać swoją działalność lokalne spółdzielnie socjalne. Wiele z nich działa w obszarze szeroko pojętej ochrony środowiska (zagospodarowanie odpadów na potrzeby recyklingu, rolnictwo ekologiczne i sprzedaż eko-produktów, energia odnawialna), mającej istotne znaczenie dla zrównoważonego rozwoju lokalnego. Szczególnie wiele przykładów przedsiębiorstw społecznych (spółdzielni) działających w tym obszarze przedstawiły uczestniczące w warsztatach przedstawicielki strony greckiej. Spółdzielnie szczególnie ważną rolę mają do odegrania na polu, gdzie z jednej strony nie wystarczają usługi i działania dokonywane przez instytucje publiczne (samorządowe), z drugiej zaś przez firmy prywatne (komercyjne). Specyfika spółdzielni przejawia się w godzeniu aspektów społecznych (aktywna pomoc a aktywizacji zawodowej i resocjalizacji osób zagrożonych społecznym wykluczeniem, do których należą osoby niepełnosprawne) i gospodarczych tworzenie produktów lub świadczenie usług społecznie użytecznych. Stworzenie polskiego modelu (lub modelów) przedsiębiorstwa społecznego jest celem wielu projektów PIW EQUAL w ramach Tematu D, poświęconego rozwojowi gospodarki społecznej. Wypracowanie polskiego modelu spół- 14

17 dzielni socjalnej, jako przedsiębiorstwa społecznego, dostosowanego do specyficznie polskich uwarunkowań i potrzeb społeczno-ekonomicznych, w którym będą mogły znajdywać zatrudnienie osoby niepełnosprawne jest celem projektu Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Sieci przedsiębiorstw społecznych Istotną rolę w rozwoju spółdzielni socjalnych odgrywają we Włoszech konsorcja. Konsorcjum jest definiowane jako sieciowy mechanizm koordynacji, tworzony przez różne spółdzielnie [przedsiębiorstwa społeczne], które decydują się przyjąć wspólną strategię, metody działania i świadczenia usług na zasadzie swoistej umowy społecznej, zachowując jednak autonomię i istotny zakres niezależności. Głównym celem konsorcjum jest lepsze zbliżenie do rynku zrzeszonych w nim spółdzielni, poprzez efektywne i skuteczne wykorzystywanie zasobów i dostępnych instrumentów. Konsorcja wdrażają społeczne i rynkowe strategie rozwoju spółdzielni. Na poszczególnych etapach rozwoju powinny one respektować trzy generalne zasady: 1) Powstawanie: konsorcja powinny się tworzyć przede wszystkim w celu rozwiązywania bieżących problemów, a nie dla osiągnięcia dalekosiężnych celów; 2) Umocnienie się: reprezentacja polityczna (lokalna, regionalna i krajowa) dla celów tworzenia nowych, korzystnych regulacji i nie zaprzepaszczania istniejących rozwiązań; 3) Wdrażanie: świadczenie usług, osiąganie ekonomii skali, wsparcie doradcze i biznesowe. Do konsorcjów przynależy większość działających we Włoszech spółdzielni. Obecnie jest we Włoszech około 200 konsorcjów. Jednym z większych jest CSU Consorzio Sociale Unitario, zrzeszające w większości spółdzielnie typu B. Warto zdawać sobie sprawę z zakresu i skali działania włoskich konsorcjów. W ciągu dekady obroty CSU wzrosły ponad dziesięciokrotnie, z euro w 1995 do euro w 2005 roku. Do głównych zadań CSU należą: polityczna i biznesowa reprezentacja zrzeszonych spółdzielni wobec władz lokalnych; reprezentacja instytucjonalna członków; podejmowanie działań marketingowych; monitorowanie wśród klientów efektywności świadczonych przez spółdzielnie usług; analiza danych ekonomicznych i finansowych oraz perspektyw na przyszłość; promowanie ekonomii skali w celu kontroli kosztów; wsparcie procesów inkluzji na rynek pracy osób zagrożonych wykluczeniem; tworzenie projektów treningowych dla osób zatrudnionych w spółdzielniach; ułatwianie rozwoju nowych obszarów działalności. Relacje sieciowe nie ograniczają się tylko do innych przedsiębiorstw społecznych (spółdzielni) z którymi one kooperują, lecz także dotyczą innych interesariuszy (czyli podmiotów z którymi łączą je funkcjonalne związki). Poza przedsiębiorstwami konkurencyjnymi należą do nich: ośrodki zdrowia, organizacje pozarządowe, władze lokalne i instytucje publiczne, instytucje finansowe, klienci, organizacje consultingowe, beneficjenci (zatrudnieni, szkoleni). Komunikacja i partnerstwo międzysektorowe Na warsztatach dużą rolę przykładano do kwestii właściwego komunikowania społecznych i ekonomicznych aspektów funkcjonowania i rozwijania spółdzielni. Szczególna rola przypada zatem mediom zarówno lokalnym, jak i regionalnym i krajowym, aby we właściwy sposób komunikowały społeczeństwu problemy społeczne związane z tworzeniem miejsc pracy dla osób zagrożonych społeczną marginalizacją. Niezbyt pozytywną tendencją jest poszukiwanie sensacji, wyjątkowości i koncentrowanie się na kwestiach różnych patologii społecznych, jakie dotykają ludzi, którzy pracują lub mają pracować w przedsiębiorstwach społecznych (spółdzielniach). Media powinny koncentrować się na misji, którą pełnią przedsiębiorstwa społeczne, podejmując próby ekonomicznego włączenia ludzi zagrożonych wykluczeniem, z powrotem do życia w społeczeństwie. Ważną zasadą, która może znacząco przyczynić się do utrwalenia i rozwoju przedsiębiorstw społecznych jest partnerstwo międzysektorowe. Wiele projektów EQUAL we Włoszech forsuje ten sposób działania, jako najbardziej skuteczny w osiąganiu celów. Współdziałanie władz lokalnych, przedsiębiorstw i organizacji społecznych może znacząco pomóc zarówno w zakładaniu i funkcjonowaniu, jak i w rozwijaniu działalności spółdzielni socjalnych. Władze lokalne i firmy mogą np. na zasadzie outsourcingu zlecać spółdzielniom wykonywanie pewnych prac i zadań, które mogą one wykonać. Współpraca firm z przedsiębiorstwami społecznymi wpisuje się w strategię społecznej odpowiedzialności firm CSR. Organizacje pozarządowe z kolei mogą pomóc w rozwiązywaniu wielu problemów natury społecznej, które rodzą się w trakcie zakładania i działania spółdzielni, w zależności od uwarunkowań i specyfiki potrzeb i problemów pracujących w nich ludzi. Zasada partnerstwa powinna być wdrażana równolegle z zasadą solidarności społecznej i subsydiarności oraz w interesie gminy i osób z niepełnosprawnością. Uczestnicy warsztatów zapoznali się z wdrażającym te zasady projektem EQUAL OSMOSI Nowe możliwości dla przedsiębiorstw społecznych, administrowane przez wenecką organizację Irecoop Veneto. W ramach projektu OSMOSI wyróżniono trzy kategorie podmiotów gospodarczych, które powinny być traktowane równoprawnie (equal): firma komercyjna (Profit Enterprise), przedsiębiorstwo publiczne (Public Enterprise) i przedsiębiorstwo społeczne (Social Enterprise). W Polsce zaznacza się szczególny niedorozwój tej ostatniej formuły działalności gospodarczej. Na warsztatach stwierdzono, że przedsiębiorstwa społeczne mogą tworzyć wartość dodaną o charakterze społecznym (social addend value). Zauważono też, że praca w spółdzielniach nie jest wyłącznie formą ergoterapii (terapii przez pracę) osób dotkniętych jakąś społeczną dysfunkcją, lecz ma realny wymiar ekonomiczny. Wykorzystywanie włoskich, greckich i innych europejskich doświadczeń, jak również nadrobienie zaległości w rozwoju społecznych form prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, dostosowanej do potrzeb osób niepełnosprawnych, będzie realizowane w dalszym ciągu trwania Projektu Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. 15

18 Umieszczona w internecie tablica ogłoszeń poszukujących pracy, umożliwiła wyselekcjonowanie grupy osób niepełnosprawnych, posiadających umiejętności z zakresu stosowania technik teleinformatycznych Pierwsza taka firma WwwPromotion to dobry przykład spółdzielni socjalnej osób niepełnosprawnych Początki Spółdzielni Socjalnej Www- Promotion wywodzą się ze Stowarzyszenia Aktywizacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych ACTUS z siedzibą we Wrocławiu, w którym to Stowarzyszeniu spotykały się osoby niepełnosprawne poszukujące pracy. Z czasem osób mających trudności ze znalezieniem zatrudnienia było coraz więcej. Uruchomiona na stronie www tablica ogłoszeń poszukujących pracy, umożliwiła wyselekcjonowanie grupy osób niepełnosprawnych, posiadających umiejętności z zakresu stosowania technik teleinformatycznych. Na tej bazie powstała nieformalna Grupa WwwPromotion. Jednocześnie Stowarzyszenie ACTUS szukało docelowych sposobów zagospodarowania swojego niewykorzystanego kapitału ludzkiego. Takim rozwiązaniem stała się inicjatywa utworzenia Spółdzielni Socjalnej WwwPromotion, w której członkami są wyłącznie niepełnosprawni. Rejestracja z kłopotami Członkowie Stowarzyszenia ACTUS zainicjowali w kwietniu 2005 r. spotkanie informacyjne dotyczące planów utworzenia pod patronatem Stowarzyszenia - Spółdzielni Socjalnej WwwPromotion. W spotkaniu tym uczestniczyły osoby z Wrocławia, Poznania, Bytomia i Nowej Rudy. Na tym spotkaniu wybrano Zarząd Spółdzielni i uchwalono statut. W maju 2005 r. odbywały się spotkania robocze dotyczące promocji spółdzielczości socjalnej oraz idei założenia Spółdzielnia realizuje usługi internetowe Spółdzielni Socjalnej WwwPromotion. Uczestniczy spotkań wspólnie zaplanowali i podzielili zadania. Zostały ustalone ogólne zasady działania Spółdzielni, procedury rejestracji, biznesplan oraz sposoby pozyskiwania wsparcia finansowego przy tworzeniu oraz działalności w I etapie istnienia Spółdzielni. W dniu 27 maja 2005 r. Zarząd Spółdzielni złożył dokumenty rejestracyjne we wrocławskim Sądzie Rejestrowym. Po wielomiesięcznych perturbacjach związanych z losami projektu ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz niejasną procedurą rejestracyjną, dnia 1 września 2005 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia- -Fabrycznej VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał wpisu do Rejestru Przedsiębiorców KRS. Jest to pierwszy taki podmiot w Polsce. Aktualnie spółdzielnia liczy 12 członków - wyłącznie osoby niepełnosprawne (różne rodzaje i stopnie niepełnosprawności, mężczyźni i kobiety w przedziale wiekowym od 21 do 64 lat). Społeczne cele W myśl zapisów statutowych celem Spółdzielni jest zawodowa reintegracja jej członków oraz przywrócenie ich na rynek pracy, poprzez prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków - bezrobotnych i poszukujących pracy osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Celem Spółdzielni jest również realizacja doniosłych społecznie celów, takich jak tworzenie więzi międzyludzkich oraz aktywizacja społeczna. Spółdzielnia Socjalna WwwPromotion podejmuje działania mające za przedmiot odbudowanie i podtrzymanie u członków Spółdzielni umiejętności uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej oraz pełnienia ról społecznych w miejscu pracy, zamieszkania i pobytu. W te ogólne sformułowania wpisują się konkretne przedsięwzięcia jej członków przy zakładaniu spółdzielni oraz w trudnym czasie rozpoczynania działalności gospodarczej. Zdalna praca Wielomiesięczne, wspólne pokonywanie problemów doprowadziło do powstania solidarnej grupy ludzi którzy wyszli z domu i są pełni nadziei na powodzenie ich planów. W początkowej fazie działalności gospodarczej (od listopada 2005 r.) Spółdzielnia realizuje usługi internetowe na zasadzie pracy zdalnej - telepraca w zakresie: projektowanie stron www tworzenia grafiki reklamowej optymalizacji i pozycjonowania witryn internetowych aktualizacji oraz administrowania serwisami www usług translatorskich W przyszłości Spółdzielnia zamierza rozszerzyć działalność gospodarczą poza sferę internetową i zaistnieć na otwartym rynku pracy, oferując wszelkie działania adekwatne do umiejętności jej członków oraz skorelowane z potrzebami potencjalnych kontrahentów. Zapraszane są inne spółdzielnie socjalne do współpracy i wymiany doświadczeń. Informacja: Spółdzielnia Socjalna WwwPromotion Wrocław, ul. Pałucka 44/3 tel./fax: ;

19 Kluczowa rola gminy w aktywizacji zawodowej osób niepe³nosprawnych Projekt realizowany przy udziale œrodków Europejskiego Funduszu Spo³ecznego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL

20 Treść tego projektu może nie odzwierciedlać poglądów Wspólnot Europejskich i/lub Rządu Polskiego, a instytucje te nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności w związku z jego realizacją.

Uchwała Nr VIII/55/2015 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 24 lutego 2015 r.

Uchwała Nr VIII/55/2015 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 24 lutego 2015 r. Uchwała Nr VIII/55/2015 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie: zatwierdzenia Powiatowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2015-2020 w Mieście Nowy Sącz. Na

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Priorytet VII Promocja integracji społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Dział Koordynacji Programów Europejskich 20-950 Lublin, Al. Racławickie 14 tel. +48 81 445 41 66, fax +48 81 445

Bardziej szczegółowo

Rozwój ekonomii społecznej w województwie warmińskomazurskim

Rozwój ekonomii społecznej w województwie warmińskomazurskim Rozwój ekonomii społecznej w województwie warmińskomazurskim Kamionka k. Nidzicy, 17-18 maja 2010 Dlaczego ekonomia społeczna jest ważna problemy społeczne Warmii i Mazur Liczba osób korzystających z pomocy

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do Uchwały Nr XXV/149/2008 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 30 grudnia 2008 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Miasto stołeczne Warszawa a ekonomia społeczna Społeczna Strategia Warszawy - Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-50 lat powyżej 50 lat Okres prowadzenia przedsiębiorstwa: do 1 roku 1-3 lata 3-10 lat 10-20 lat powyżej 20

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia

Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia Marta Soboś Lublin, 25.03.2011 r. Wydziały Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie Wydział Badań i Analiz

Bardziej szczegółowo

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015 Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015 Katowice 31 marca 2015 Koordynacja ekonomii społecznej w ustawie o pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI. Szczecin 12.06.2014 r.

WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI. Szczecin 12.06.2014 r. WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI Szczecin 12.06.2014 r. MIASTO WAŁCZ: Miasto Wałcz jest największym miastem w obrębie powiatu wałeckiego, położonego w południowo-wschodniej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

Plan Działania na rok 2012. Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Plan Działania na rok 2012. Priorytet VII Promocja integracji społecznej Plan Działania na rok 2012 Priorytet VII Promocja integracji społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1 ROZWÓJ I UPOWSZECHNIANIE AKTYWNEJ INTEGRACJI Na realizację projektów systemowych

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1 Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji Cel Działania: Rozwijanie aktywnych form integracji społecznej i umożliwianie dostępu do nich osobom

Bardziej szczegółowo

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Rybnik, 24 marca 2015 r. Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w kontekście realizacji Wieloletniego regionalnego

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik nr 1 do uchwały nr.. Rady Gminy Wińsko z dnia.. PROJEKT Program współpracy Gminy Wińsko z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust.3 ustawy z dnia 24 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r.

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. w sprawie przyjęcia Programu Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Ostródzkim na 2012 rok Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Człuchowie

Powiatowy Urząd Pracy w Człuchowie Współpraca instytucjonalna w powiecie człuchowskim: Powiatowy Urząd Pracy - Ośrodki Pomocy Społecznej - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie Dokąd zmierzamy? Związek małżeński? Separacja? Rozwód? Powiatowe

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie

PROJEKT. Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie z dnia PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU LIPNOWSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI UPRAWNIONYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO BD CENTER SPÓŁKA Z O.O. ul. Broniewskiego 1 35-222 Rzeszów tel. (017) 855 20 29 fax (017) 858 12 94 szkolenia@bdcenter.pl www.bdcenter.pl ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do uchwały Nr XXXII/219/2006 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 23 marca 2006 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

"Aktywizacja zawodowa osób chorujących psychicznie różne formy prowadzenia działalności i wsparcia w ramach ekonomii społecznej."

Aktywizacja zawodowa osób chorujących psychicznie różne formy prowadzenia działalności i wsparcia w ramach ekonomii społecznej. Krakowska Inicjatywa na rzecz Gospodarki Społecznej - COGITO "Aktywizacja zawodowa osób chorujących psychicznie różne formy prowadzenia działalności i wsparcia w ramach ekonomii społecznej." Gdańsk 25-28

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA INAUGURUJĄCA

KONFERENCJA INAUGURUJĄCA KONFERENCJA INAUGURUJĄCA Lubuską Szkołę Pomagania Gorzów Wielkopolski 12 luty 2009 Edward Korban Do części wykluczonych nie da się dotrzeć opowieściami o wędkach i rybach. Oni są ustawieni tylko na rybę

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej

Program Aktywności Lokalnej Miasto i Gmina Wąchock Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Wąchock na lata 2009-2013 Wąchock, sierpień 2009 1 Wprowadzenie 3 Cele Programu Aktywności Lokalnej. 4 Kierunki działań.. 6 Odbiorcy programu

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia:

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia: Załącznik nr 9 Szczegółowe obowiązki Beneficjenta wynikające z realizacji projektu w ramach Poddziałania 9.1.6 Programy aktywnej integracji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym tryb pozakonkursowy

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1 Załącznik do uchwały Nr XXXVII/ 258 /2010 Rady Gminy Popielów z dnia 28 stycznia 2010r. Program współpracy Gminy Popielów z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Roczny program współpracy Gminy Siemień z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Lublinieckiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2011. Rozdział I Postanowienia ogólne

Program współpracy Powiatu Lublinieckiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2011. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały nr Rady Powiatu w Lublińcu z dnia.2010 roku Program współpracy Powiatu Lublinieckiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2011 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Podstawą Programu

Bardziej szczegółowo

Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim

Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Rzeszowie Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim P O W I A T O W E C E N T R U M P O M O C Y R O D Z I N I E W R Z E S Z O W I E ul. Grunwaldzka 15, 35-959

Bardziej szczegółowo

jest, aby każdy z uczestników projektu objęty został IPD. Nie jest jednak wymogiem, aby przedmiotowe IPD sporządzone było wyłącznie przez PUP.

jest, aby każdy z uczestników projektu objęty został IPD. Nie jest jednak wymogiem, aby przedmiotowe IPD sporządzone było wyłącznie przez PUP. W związku z dużą liczbą pytań dotyczących ogłoszonego naboru w ramach Poddziałania 7.1.1 Aktywna integracja projekty pozakonkursowe realizowane przez OPS, MOPR i PCPR i ogłoszonego konkursu w ramach Poddziałania

Bardziej szczegółowo

z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy

z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy PROJEKT Program współpracy Gminy Rawa Mazowiecka z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE DROGĄ ELEKTRONICZNĄ PRZED SPOTKANIEM INFORMACYJNYM W RAMACH DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ Z PODDZIAŁANIA 7.2.1 PO KL Pytanie nr 1: W związku z zamiarem złożenia

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

Wyniki konsultacji projektu Programu Współpracy na rok 2014

Wyniki konsultacji projektu Programu Współpracy na rok 2014 Wyniki konsultacji projektu Programu Współpracy na rok 2014 Zgłaszający: Towarzystwo Miłośników Czarnej Białostockiej i Okolic Lp. Zapis w projekcie Programu Współpracy Propozycja zapisu Uzasadnienie Opinia

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A N R PROJEKT RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ

U C H W A Ł A N R PROJEKT RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ U C H W A Ł A N R. PROJEKT RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ Z DNIA.2014 R. w sprawie uchwalenia rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Rezultaty projektu Pierwsza szychta realizowanego w ramach Inicjatywy. projektodawców w 2010 roku.

Rezultaty projektu Pierwsza szychta realizowanego w ramach Inicjatywy. projektodawców w 2010 roku. Rezultaty projektu Pierwsza szychta realizowanego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL inspiracją dla projektodawców w 2010 roku. Beata Białowąs Gdańsk, 25 listopada 2009 roku Geneza projektu: Wiosna

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja Projekt Systemowy,, Determinacja Aktywna integracja - Akceptacja Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r.

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r. Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną Poznań, 29 września 2014 r. Projekt: Innowacyjny model aktywizacji zawodowe uczestników WTZ Czas trwania: VI

Bardziej szczegółowo

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W WAŁCZU W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU NA LATA 2000-2010 1 Przy wyznaczaniu zadań i kierunków działania powiatu w zakresie zatrudnienia i zwalczania

Bardziej szczegółowo

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE:

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: 1. REGIONALNY RYNEK PRACY Poddziałanie 7.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

27.11.2014. Przyszłość spółdzielczości socjalnej kierunki rozwojowe

27.11.2014. Przyszłość spółdzielczości socjalnej kierunki rozwojowe Przyszłość spółdzielczości socjalnej kierunki rozwojowe Spółdzielnie socjalne 2009-2013 1 Stan rejestrowy październik 2014 62 43 64 137 76 66 36 85 95 119 48 W Krajowym Rejestrze Sądowym do dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

MIESZKAŃCY POWIATU SIEDLECKIEGO

MIESZKAŃCY POWIATU SIEDLECKIEGO MIESZKAŃCY POWIATU SIEDLECKIEGO Trzymacie Państwo w rękach broszurę informującą o realizacji w 2009 roku przez Powiat Siedlecki - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Siedlcach projektu Nowa Szansa na Przyszłość

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zgodnie z

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM REHABILITACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE RADZIEJOWSKIM W LATACH 2002-2007. RADZIEJÓW 2002 r.

POWIATOWY PROGRAM REHABILITACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE RADZIEJOWSKIM W LATACH 2002-2007. RADZIEJÓW 2002 r. POWIATOWY PROGRAM REHABILITACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE RADZIEJOWSKIM W LATACH 2002-2007 RADZIEJÓW 2002 r. 1 WSTĘP Wdrożona z dniem 1 stycznia 1999 r. reforma ustrojowa państwa przyniosła szereg

Bardziej szczegółowo

RPO WD 2014-2020. Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020. Oś 9

RPO WD 2014-2020. Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020. Oś 9 Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020 Oś 9 Ok. 144 mln euro Aktywna integracja (PI 9.i) - 100 926 219 mln euro Oś 9 Włączenie społeczne Dostęp do wysokiej jakości usług, w

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. Partnerstwo na rzecz realizacji projektu OWES

Informacje ogólne. Partnerstwo na rzecz realizacji projektu OWES Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej subregion szczeciński obejmujący powiaty: gryficki, kamieński, goleniowski, policki, Miasto Świnoujście, Miasto Szczecin Informacje ogólne "Ośrodki Wsparcia Ekonomii

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015 Według danych szacunkowych liczba niepełnosprawnych zamieszkujących Powiat Wałecki wynosi ok. 20%. Porównywalnie więc do poprzednich

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne.

Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne. Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne. ekspertka: Karolina Cyran-Juraszek prowadząca: Dorota Kostowska. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OSTRÓDZKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA

ROCZNY PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OSTRÓDZKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA ROCZNY PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OSTRÓDZKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2015 OSTRÓDA 2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne PROJEKT Załącznik nr 1 do Uchwały Nr /2011 z dnia marca 2011 r. w sprawie uchwalenia programu współpracy Powiatu Łęczyckiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami w roku 2011 Roczny Program

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny dla kobiet. Sylwia Kowalczyk Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - 09-10-30

Europejski Fundusz Społeczny dla kobiet. Sylwia Kowalczyk Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - 09-10-30 Europejski Fundusz Społeczny dla kobiet Sylwia Kowalczyk Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Informacje ogólne Europejski Fundusz Społeczny, to jeden z funduszy Unii Europejskiej, który finansuje działania

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr III /15/10 Rady Gminy Kramsk z dnia 29 grudnia 2010 roku

Uchwała Nr III /15/10 Rady Gminy Kramsk z dnia 29 grudnia 2010 roku Uchwała Nr III /15/10 Rady Gminy Kramsk z dnia 29 grudnia 2010 roku w sprawie Programu współpracy na 2011 rok Gminy Kramsk z organizacjami pozarządowymi, podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

Niepełnosprawni chcą być ludźmi aktywnymi, pracować, uczyć się, realizować swoje pasje, poznawać świat, poznawać innych, wyrażać swoją

Niepełnosprawni chcą być ludźmi aktywnymi, pracować, uczyć się, realizować swoje pasje, poznawać świat, poznawać innych, wyrażać swoją Niepełnosprawni chcą być ludźmi aktywnymi, pracować, uczyć się, realizować swoje pasje, poznawać świat, poznawać innych, wyrażać swoją indywidualność. SEMINARIUM LOKALNE Wyszków 30.10.2012r. Projekt systemowy

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ INDYWIDUALNEGO WYWIADU POGŁĘBIONEGO (IDI) ANKIETA BADAWCZA

SCENARIUSZ INDYWIDUALNEGO WYWIADU POGŁĘBIONEGO (IDI) ANKIETA BADAWCZA SCENARIUSZ INDYWIDUALNEGO WYWIADU POGŁĘBIONEGO (IDI) ANKIETA BADAWCZA na potrzeby innowacyjnego projektu pn. Wypracowanie rozwiązań pozwalających na zwiększenie oferty istniejących instytucji działających

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK. z dnia. roku

Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK. z dnia. roku Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK z dnia. roku w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich

Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Dział Koordynacji Programów Europejskich 20-950 Lublin, Al. Racławickie 14 tel. +48 81 445 41 66, fax +48 81

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r.

Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r. Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r. w sprawie Programu Współpracy Miasta Krasnystaw z Organizacjami Pozarządowymi w 2006 r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Struktura PO KL. X Pomoc techniczna

Struktura PO KL. X Pomoc techniczna Możliwości wsparcia wolontariatu w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet VI i VII PO KL Struktura PO KL Priorytety centralne I Zatrudnienie i integracja społeczna II Rozwój zasobów ludzkich

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/234/2014 Rady Gminy Łaziska z dnia 07 listopada 2014 r. 1 Cele Programu

Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/234/2014 Rady Gminy Łaziska z dnia 07 listopada 2014 r. 1 Cele Programu Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/234/2014 Rady Gminy Łaziska z dnia 07 listopada 2014 r. Program współpracy Gminy Łaziska z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Cele współpracy

Wstęp. Cele współpracy Załącznik nr 1 do uchwały nr XI/68/2011 Rady Gminy Michałów z dnia 17.08.2011r. WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY MICHAŁÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i samorządu. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku.

Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i samorządu. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku. Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku. Definicje: 1. Partnerstwa 2. Pakty 3. Synergia Lokalna Partnerstwa Ośrodka Pomocy Społecznej w realizacji

Bardziej szczegółowo

Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014

Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014 Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014 I. CEL GŁÓWNY I CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU 1. Celem głównym

Bardziej szczegółowo

Model Współpracy JST - NGO

Model Współpracy JST - NGO Rola organizacji pozarządowych w środowisku lokalnym Model Współpracy JST - NGO Agnieszka Wróblewska Fundacja EOS PROJEKT RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr L/293/2010. Rady Miejskiej w Ostródzie. z dnia 19 lutego 2010 roku

UCHWAŁA Nr L/293/2010. Rady Miejskiej w Ostródzie. z dnia 19 lutego 2010 roku UCHWAŁA Nr L/293/2010 Rady Miejskiej w Ostródzie z dnia 19 lutego 2010 roku w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Aktywności Lokalnej na lata 2010-2013 realizowanego w ramach projektu systemowego Wsparcie

Bardziej szczegółowo

U c h w a ł a Nr Rady Miejskiej Zagórowa

U c h w a ł a Nr Rady Miejskiej Zagórowa U c h w a ł a Nr Rady Miejskiej Zagórowa w sprawie Rocznego programu współpracy gminy Zagórów z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2015 rok.

Bardziej szczegółowo

Działalność DOPS w zakresie ekonomii społecznej

Działalność DOPS w zakresie ekonomii społecznej Działalność DOPS w zakresie ekonomii społecznej Dr M. Budnik Zadania DOPS w zakresie ekonomii społecznej - kontekst prawny Zadania DOPS dotyczące ekonomii społecznej wynikają z: Dolnośląska Strategia Integracji

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Warszawa, 28 czerwca 2012 r.

Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Warszawa, 28 czerwca 2012 r. Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Warszawa, 28 czerwca 2012 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - 2012-07-19 Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach PO KL 1. Formy

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Kaliszu

Urząd Miejski w Kaliszu Urząd Miejski w Kaliszu Jak skutecznie korzystać z możliwości współpracy wdrożenie Modelu współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych w Kaliszu Barbara Bocheńska Biuro Obsługi Inwestora

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU

Rozdział 1 PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU PROJEKT ROCZNY PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY JANÓW PODLASKI Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA 2016 ROK Rozdział 1 PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXXVIII/185/2010 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 24 lutego 2010r.

Załącznik do uchwały Nr XXXVIII/185/2010 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 24 lutego 2010r. Załącznik do uchwały Nr XXXVIII/185/2010 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 24 lutego 2010r. ROCZNY PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OSTRÓDZKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r.

Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r. Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XXXVII/331/05 Rady Miasta Puławy z dnia 29 września 2005 roku w sprawie uchwalenia Strategii Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 21/15 Wójta Gminy Adamów z dnia 18 marca 2015 r. P R O J E K T WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Preferencje dla PES. Umowa Partnerstwa (UP) W przedsięwzięciach realizowanych w ramach UP promowane będzie korzystanie z usług oferowanych przez PES

Preferencje dla PES. Umowa Partnerstwa (UP) W przedsięwzięciach realizowanych w ramach UP promowane będzie korzystanie z usług oferowanych przez PES Podmioty ekonomii społecznej preferencje w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Brzeziny, 22 czerwca 2015 r. Preferencje dla PES Umowa Partnerstwa (UP) W przedsięwzięciach realizowanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 Załącznik do uchwały Nr / / 2014 Rady Powiatu Chełmińskiego z dnia. Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 PROJEKT Wstęp Samorząd Powiatu Chełmińskiego realizuje

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok

Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok WPROWADZENIE Partnerska współpraca z organizacjami pozarządowymi jest niezbędna dla skutecznego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR../../2012 RADY MIEJSKIEJ W TŁUSZCZU z dnia 2012

UCHWAŁA NR../../2012 RADY MIEJSKIEJ W TŁUSZCZU z dnia 2012 Projekt Burmistrza UCHWAŁA NR../../2012 RADY MIEJSKIEJ W TŁUSZCZU z dnia 2012 w sprawie przyjęcia lokalnego programu pomocy społecznej pt.: Programu Aktywności Lokalnej AKADEMIA MĄDREGO RODZICA Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Do wszystkich organizacji pozarządowych działających na terenie Gminy Miłki ZAPROSZENIE

Do wszystkich organizacji pozarządowych działających na terenie Gminy Miłki ZAPROSZENIE SK.523.3.2015 Miłki, dnia 05 lutego 2015 r. Do wszystkich organizacji pozarządowych działających na terenie Gminy Miłki ZAPROSZENIE Zapraszam wszystkie organizacje pozarządowe działające na terenie Gminy

Bardziej szczegółowo

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Regionalny Program Operacyjny - Lubuskie 2020 cel główny Długofalowy, inteligentny i zrównoważony rozwój oraz wzrost jakości życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007 2013. Toruń, 29 czerwca 2007

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007 2013. Toruń, 29 czerwca 2007 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007 2013 Toruń, 29 czerwca 2007 Struktura PO Kapitał Ludzki uwzględniaj dniająca zmiany wprowadzone po 11 czerwca 2007 r. IP Priorytet I Zatrudnienie i integracja społeczna

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo