5 lat PAFERE. Prawie każdy, bez względu na. Ewangeliści państwa opiekuńczego. Ks. Robert Sirico

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "5 lat PAFERE. Prawie każdy, bez względu na. Ewangeliści państwa opiekuńczego. Ks. Robert Sirico"

Transkrypt

1 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego Nr 17 / lato 2012 ISSN: Nieuniknionym skutkiem dobroczynności ustawowej jest utrzymywanie przeważającej liczby ubogich w bezczynności i łożenie na ich czas wolny od pracy kosztem tych, którzy pracują. Aleksy de Tocqueville Ks. Robert Sirico Ewangeliści państwa opiekuńczego Prawie każdy, bez względu na zapatrywania polityczne, zgadza się z tym, że system państwa opiekuńczego nie zdaje egzaminu. Są jednak tacy, a wśród ni również teologowie i du owni, którzy głoszą, że należy przeznaczać więcej państwowy pieniędzy na rozwiązanie danego problemu społecznego, obrócić się trzy razy i mieć nadzieję, że problem ten rozwiąże się. Społeczni przedstawiciele instytucji religijny okazali się niezdolni do dopasowania się do współczesnej rzeczywistości państwa opiekuńczego. Pomyślmy: kiedy gubernator stanu Michigan, John Engler, odebrał zasiłek -ciu tysiącom zdolnych do pracy jego beneficjentom, głównymi krytykami tej decyzji stali się przywódcy religijni kościołów protestanckiego i rzymsko-katolickiego. Czytaj dalej na str. PAFERE! ły wystąpienia założyciela i wieloletniego lat od powstania prezesa Fundacji PAFERE, Jana Fundacji PAFERE M. Małka oraz prof. Victora Claara w Polsce. Z tej okazji, kwietnia roku w Domu Rzemiosła w Warszawie, odbyła się konferencja połączona z galą wręczenia nagród III edycji konkursu Magister PAFERE. Motywem przewodnim konferencji był problem tzw. szarej strefy w gospodarce. Wykłady oraz panel z Instytutu Actona. Jan M. Małek poświęcił swoje wystąpienie problemowi kradzieży. Kradzież jest złem stwierdził honorowy prezes PAFERE. Jan M. Małek podkreślił, że jest to pogląd, który obowiązuje we wszystkich systemach prawnych oraz we wszystkich religiach. dyskusyjny na ten temat poprzedzi- W kwietniu br. minęło 5 lat Czytaj dalej na str.

2 Z życia Fundacji Temat numeru Spotkania w Łodzi i w Poznaniu W maju prezes Fundacji PAFERE Paweł Toboła-Pertkiewicz gościł z wykładami w Poznaniu (dwukrotnie) oraz w Łodzi. Wszystkie spotkania poświęcone były bieżącej sytuacji prywatnych przedsiębiorców działających w Polsce. Własna firma wielka szansa czy wielki wyzysk to tytuły spotkań jakie odbyły się na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu w ramach Tygodnia Gospodarczego. Studenci oprócz wykładu obejrzeli również film Powołanie przedsiębiorcy. Podobny schemat miało spotkanie ze studentami skupionymi w Katolickim Stowarzyszeniu Młodzieży przy Politechnice Poznańskiej oraz w Łodzi, gdzie w siedzibie Regionalnej Izby Handlowej prezes PAFERE spotkał się z łódzkimi przedsiębiorcami. Po wszystkich prezentacjach miała miejsce bardzo ożywiona dyskusja z przyszłymi przedsiębiorcami, jak również tymi, którzy już dziś próbują swoich sił we własnym biznesie. O kawie przy wodzie mineralnej... W kwietniu na zaproszenie PAFERE gościł w Polsce prof. Victor Claar, autor książki o sprawiedliwym handlu. Fundacja zorganizowała debatę sceptyka, czyli prof. Claara, ze zwolennikiem idei Fair Trade u, p. Borysem Bińkowskim z Koalicji na Rzecz Sprawiedliwego Handlu. W progach restauracji Literatka w Warszawie obaj panowie popijając nie kawę, lecz wodę mineralną przez blisko godziny wymieniali argumenty za i przeciw FT. Czy udało się dojść do jakichś wspólnych konkluzji? Zapraszamy na nasz kanał na YT do obejrzenia debaty. IDEE Kwartalnik Fundacji PAFERE, ISSN:. Całkowity koszt egzemplarza biuletynu wynosi,. Wydawca: Polsko-Amerykańska Fundacja Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego, ul. Adama Mickiewicza /, - Warszawa Redaguje zespół w składzie: Konrad Rajca, Paweł Sztąberek, Paweł Toboła-Pertkiewicz, Piotr Toboła-Pertkiewicz Kontakt: tel.: +, +, fax: + Skład: Maciej Harabasz Druk: ARWIL s.c. tel. Materiałów niezamówionych Redakcja nie zwraca. Zastrzegamy sobie prawo skracania i adiustacji nadesłanych tekstów oraz zmiany ich tytułów. Polsko-Amerykańska Fundacja Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego PAFERE, będąca niezależną, pozarządową organizacją, wzajmującą się problemami ekonomii, gospodarki, etyki i cywilizacji, została założona przez Jana Michała Małka w roku i została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem. Wcześniej fundacja działała jako oddział amerykańskiej Fundacji PAFE- RE Pro Publico Bono, założonej w r. Władze Fundacji: Założyciel i honotowy Prezes Jan Michał Małek Zarząd Fundacji PAFERE Prezes Paweł Toboła-Pertkiewicz Wiceprezes Paweł Sztąberek Członek zarządu Damian Kot Rada Fundacji Przewodniczący Rady Fundacji Krzysztof Zawitkowski Wiceprzewodniczący Rady Fundacji Wojciech Popiela Rada Programowa Przewodniczący Rady Programowej Prof. Michał Wojciechowski (Uniwersytet Warmińsko- -Mazurski) Prof. Witold Kwaśnicki (Uniwersytet Wrocławski) Andrzej Barański (Herbewo International, Kraków) Jan Wojciech Kubań ( ality Business So ware) Zespół Fundacji PAFERE Sekretarz Fundacji Piotr Toboła-Pertkiewicz Program Magister PAFERE Konrad Rajca Tłumaczenie tekstów Tomasz Tokarski Ostatnie lata euro Kiedy latem roku kończyłem pisać tę książkę, euro takie, jakie miało być w pierwotnych zamierzeniach jego twórców poniosło porażkę. Europejska unia monetarna była od początku eksperymentem z niepewnym zakończeniem, europejskim zagraniem va banque. Euro miałoby szansę, gdyby trzy filary, na których spoczywało, nie zostały naruszone: pakt o stabilności z limitami zadłużenia, wykluczenie odpowiedzialności jednego państwa za długi innego państwa, niezależność Europejskiego Banku Centralnego. Za kilka lat, jeszcze w tym dziesięcioleciu, będziemy musieli odnaleźć się w nowym krajobrazie walutowym. Jeden z możliwych scenariuszy zarysował na łamach Frankfurter Allgemaine Zeitung Philip Plickert. Przebieg wydarzeń może wyglądać następująco: Grecja z recesji wpada w depresję, bezrobocie rośnie do procent, deficyty rosną zamiast maleć, w roku minister finansów podaje się do dymisji, a w roku, kiedy środki z pierwszego programu pomocowego Unii Europejskiej wyczerpują się, Ateny ogłaszają bankructwo państwa. Wcześniej rząd grecki w poufnych rokowaniach z wierzycielami wynegocjował procentową redukcję długu. Banki europejskie mogły tę stratę jakoś ponieść, zwłaszcza, że udało im się sukcesywnie sprzedać Europejskiemu Bankowi Centralnemu większą część posiadanych przez siebie obligacji państw południowej Europy. W EBC Francuza Tricheta na stanowisku zastąpił Włoch Draghi. Berlin nie był w stanie przełamać oporu południowych Europejczyków i przeforsować kandydatury Axela Webera. ( ) Inwestorzy w strefie euro nastawiają się na dewaluację pieniądza. W międzyczasie formuje się w Niemczech nowa partia protestu, która w sondażach osiąga dwucyfrowe poparcie. Kiedy wreszcie Trybunał Konstytucyjny zabrania rządowi topienia kolejnych miliardów z pieniędzy podatników w unię monetarną, rozpoczyna się poszukiwanie alternatyw. Pod koniec pierwszego dziesięciolecia XXI wieku Niemcy, Austria, kraje Beneluksu i Finlandia postanawiają utworzyć własną unię walutową. Do bloku przystępują również Polska i Czechy. Twarda waluta nowej unii zwyżkuje, waluta reszty starej strefy euro (kraje słabej waluty) traci na wartości. Tyle scenariusz Plickreta, który kończy się względnie dobrze. Wyobrazić sobie można jednak nieco mniej miły rozwój wydarzeń, a mianowicie: klasa polityczna fanatycznie i nazbyt długo trwa przy fikcji euro, Niemcy wykrwawiają się finansowo, nakłada się podatki na konta bankowe i nieruchomości, wywłaszcza się obywateli z ich oszczędności za pomocą inflacji, następuje ucieczka od niemieckich obligacji, a w konsekwencji na łeb i na szyję spada wartość ubezpieczeń na życie wraz z metamorfozą unii monetarnej w unię redystrybucji i transferów. Także w Niemczech ulega destrukcji bogactwo i drastycznie spada poziom życia, a Unia Europejska ulega degeneracji, zamieniając się w strefę, gdzie panuje prawna niepewność, a zakres wolności kurczy się coraz bardziej. Trzykrotnie w minionym stuleciu Niemców nawiedzały reformy walutowe: w roku, kiedy w momencie wybuchu wojny władze zrezygnowały ze standardu złota, w roku, kiedy wszystko stracili i w roku, kiedy ich zasoby gotówkowe straciły ponad proc. wartości. W tym dziesięcioleciu nie musimy obawiać się kolejnej reformy walutowej. Poziom zadłużenia państwa nie jest dostatecznie wysoki, Niemcy nie są zadłużone za granicą, która mogłaby wymusić taki krok. Roland Leuschel i Claus Vogt, którzy uważają, że inflacyjny system papierowego pieniądza bez pokrycia poniósł fiasko, potrafią sobie wyobrazić ponowne wprowadzenie standardu złota. Ich zdaniem już w roku starych euro będzie można wymienić na nowe złote euro. Na ten temat można snuć różne spekulacje, ale nie jest to scenariusz nazbyt przekonujący. Mają słuszność o tyle, że ponowne powiązanie pieniądza ze złotem jest rzeczywistą alternatywą dla 2 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato 2012 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato

3 Temat numeru Temat numeru systemu papierowego pieniądza bez pokrycia, który niszczy dobrobyt, wywołuje kryzysy, finansuje wojny i umożliwia budzące lęk skoncentrowanie władzy w rękach garstki ludzi. Jedyną alternatywą, którą klasa polityczna byłaby w stanie z ogromnymi oporami rzecz jasna zaakceptować, byłoby utrzymanie euro, skoro już jest, przy równoczesnym wprowadzeniu walut narodowych, najpierw jako pieniądza księgowego, a po okresie przejściowym, jako gotówki. Ostatecznie rynek rozstrzygnąłby o tym, który pieniądz zyska przewagę. Rynek najtrafniej oceni, który pieniądz lepiej nadaje się na lokowanie w nim oszczędności, w którym warto rozliczać eksport i inne transakcje. Tym samym, również kraje południowej Europy odzyskałyby walutową elastyczność, niezbędną, aby gospodarczo stanąć na nogi. Dla Niemiec marka stanowi ultima ratio, którego Bundesbank nigdy (w tajemnicy) definitywnie nie wykluczał, ale dla politycznego establishmentu powrót do niej jest ciągle czymś niewyobrażalnym. Nasze elity bardziej boją się niemieckiej odrębnej drogi, niż wspólnej drogi w przepaść. Nie wolno nie doceniać ich woli politycznej, chęci utrzymania euro wbrew ekonomicznemu rachunkowi i za wszelką cenę ( niech kosztuje, ile chce ). Właściwe ryzyko dla klasy rządzącej Europą kryje się w buncie narodów. Co prawda, zatkano im usta traktatem z Maastricht i traktatem lizbońskim, zastraszono tak jak zastraszono niemiecki parlament z maju roku bzdurnym argumentem o braku alternatywy. Jednak, któż to może wiedzieć, kiedy apatia i wściekłość przerodzą się w rebelię? Na dłuższą metę demokracje (dyktatury zresztą również) nie są odporne na wolę ludu. Niekiedy historia robi niespodziewany skok jakościowy od gospodarczo-walutowej mizerii do nowego politycznego krajobrazu. Tak było w przypadku rewolucji francuskiej, a ostatnio rozpadu bloku wschodniego. Lata, kiedy euro było (pozornie) silną walutą są już za nami. Ostatnie lata unii długów właśnie się zaczęły. Bruno Bandulet Artykuł stanowi fragment rozdziału VI książki Ostatnie lata euro. Raport o walucie, której nie chcieli Niemcy, Wydawnictwo Wektory, Bielany Wrocławskie. Stypendyści PAFERE na ACTON Univeristy Prof. Milton Friedman przewidywał upadek euro Milton Friedman, amerykański ekonomista, zdobywca Nagrody Nobla i jeden z najbardziej wpływowych ekonomistów XX wieku jeszcze w roku na krótko przed swoją śmiercią mówił w jednym z wywiadów, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że składająca się z wówczas państw strefa euro może rozpaść się w przeciągu następnych pięciu lat. W wywiadzie dla EUobserver profesor Friedman argumentował, że istnieje silne prawdopodobieństwo, że strefa euro rozpadnie się w ciągu lat, ponieważ nawarstwiają się różnice między państwami. Nie twierdzę, że to pewne, ale bardzo prawdopodobne. Sugerował też, że euro mogłoby być zastąpione starymi walutami narodowymi. Nowe państwa członkowskie nowe problemy Przyszłość strefy euro Jaka przyszłość czeka strefę euro? Istnieje poważne ryzyko, że strefa euro rozpadnie się. Cztery państwa są w zasadzie niewypłacalne i jeśli państwa Unii Europejskiej postanowią próbować ratować je (czytaj: ratować ich wierzycieli), efekt będzie po prostu taki, że więcej państw stanie się niewypłacalnych. Wydaje się, że kilka państw będzie musiało ogłosić umorzenie swych długów, a następnie podjąć decyzję o wyjściu ze strefy euro, by powrócić do konkurencyjnych kursów walutowych. Jeśli Unia Europejska zaradzi kryzysowi w perspektywie krótkoterminowej, odbędzie się to tylko i wyłącznie poprzez masowy dodruk pieniędzy, co wywrze na Europie negatywne konsekwencje, będzie również powtórzeniem tych samych błędów. Czy Grecja opuści strefę euro jako pierwsza? Myślę, że Grecja opuści strefę euro, a jeśli to się stanie, europejska waluta dokona również ewakuacji z innych słabych gospodarek i banków, z obawy przed tym, że również one opuszczą strefę euro. Wówczas stanie się to samospełniającym się proroctwem. Wydaje mi się, że Grecja, Cypr, Portugalia i być Głównym argumentem Friedmana był fakt, że trudno stworzyć unię gospodarczą między państwami, mającymi znacząco różniące się gospodarki, kultury i języki. Uważał, że problemy te będą narastać, gdy do strefy euro dołączą kolejne państwa. Co prawda przyznał, że w rzeczywistości, myślę, że do tej pory euro daje sobie dość dobrze radę, Zaznaczył też jednak, że pojawiają się problemy, tym bardziej, jeśli weźmiemy pod uwagę, że do Unii Europejskiej przyjętych zostało nowych państw. Nowi członkowie są prawnie zobowiązani do przyjęcia wspólnej waluty i czwórka z nich (Cypr, Estonia, Litwa i Słowenia) już zadeklarowała, że chce to uczynić najszybciej, jak się da. Cele gospodarcze UE to piękny sen Profesor Friedman nie był również optymistą, jeśli chodzi o szanse UE na zrealizowanie narzuconych sobie celów gospodarczych, znanych jako Strategia Lizbońska. W tym samym wywiadzie powiedział: Nie, nie sądzę, by UE mogła dogonić gospodarczo Stany Zjednoczone do r. To piękny sen, dobra nadzieja i życzę im dobrze, świat na tym skorzysta. Jednakże szanse na osiągnięcie tego są bardzo nikłe. Reszta świata nie będzie przecież stała w miejscu. Ani Indie nie będą stały w miejscu, ani Chiny, ani USA. Przestańcie dusić nasze gospodarki! Milton Friedman, zdobywca Nagrody Nobla z dziedziny ekonomii w r. miał dla UE sporo rad. Nie ma żadnej wątpliwości, co UE powinna zrobić: znieść przepisy i regulacje. Położyć kres wysokim wydatkom państwowym. Europejska gospodarka jest przeciążona regulacjami. Gospodarki pojedynczych państw mają się dobrze, nałożyły jednak na siebie ciężar przepisów, które je hamują zakończył Friedman. Opracował: Tomasz Tokarski może Irlandia opuszczą strefę euro. Jak wygląda strefa euro ze szwedzkiej perspektywy? Kraju, który pozostaje poza strefą? Czy żałujecie swojej decyzji, czy też większość obywateli chciałaby jak najszybciej zamienić koronę na euro? Niemal nikt tu nie wierzy, że powinniśmy wejść do strefy euro. Zwolennikami takiego rozwiązania jest co najwyżej około % wyborców. Jednym z głównych efektów kryzysu jest to, że rząd stał się bardziej rozważny. Przestał on wydawać zbyt dużo, a w dłuższej perspektywie obniżył również podatki oraz poziom wydatków na pomoc społeczną, by skłonić ludzi do poszukiwania pracy. Rozwiązania te sprawdzają się dotychczas doskonale w naszym kraju. Niezależnie od tego nie mamy, w przeciwieństwie do wielu krajów Europy, aż takich problemów z długiem publicznym. Szwedzki dług to niby aż, ale w porównaniu z innymi zaledwie proc. naszego PKB i w ostatnich latach na szczęście nie wzrasta. Oczywiście zmienny kurs euro wpływa na poziom naszego eksportu, ale uniknięcie fluktuacji kursów nie jest ceną dla której warto byłoby przyłączać się do euro. Dziękuję za rozmowę. Johan Norberg senior fellow w amerykańskim CATO Institute, autor książek Financial Fiasco oraz przetłumaczonej na j. polski Spór o globalizację. Podobnie jak w ubiegłym roku, również i tego lata, dwóch przedstawicieli Fundacji PAFERE wzięło udział w -dniowym seminarium w Grand Rapids na temat relacji wolnorynkowego kapitalizmu z chrześcijaństwem. Warto podkreślić, że wśród ponad uczestników, ponad osób to przybysze z Polski. Fundację PA- FERE reprezentowali w tym roku Tomasz Tokarski, ubiegłoroczny praktykant, a obecnie członek zespołu Fundacji, a także Piotr Zapałowicz, tegoroczny zwycięzca konkursu Magister PAFERE. Jak napisał w swojej relacji Piotr Zapałowicz: Acton University to świetna okazja, by dowiedzieć się wiele na temat związków filozofii chrześcijańskiej z wolnym rynkiem, oraz by nawiązać rewelacyjne kontakty edukacyjne i towarzyskie. Każdemu polecam tę konferencję, a sam niewątpliwie będę chciał powrócić na nią za rok! a Tomasz Tokarski dodał, że Niezatartym wspomnie- niem pozostanie przyjazna i otwarta atmosfera, niczym w sporej, bo liczącej osób, wolnorynkowej rodzinie. Arthur Brooks, prezes AEI, w swym wystąpieniu wspomniał o rodzinnej dyskusji przy stole, podczas której źle wykorzystał kilkadziesiąt sekund, podczas których, jak mówił, bronił wolnego rynku w taki sposób, że wśród rozmówców powstało wrażenie, że jego największą troską były pieniądze, a nie ludzie. Oby współpraca, którą umożliwia Instytut Actona oraz wiedza wyniesiona z Acton University przyczyniły się do tego, że będziemy potrafili lepiej bronić przyświecających nam ideałów wolności, własności i odpowiedzialności. Obaj stypendyści otrzymali wsparcie w wysokości złotych każdy oraz pokrycie kosztów udziału w samej konferencji wraz z zakwaterowaniem. Pozostaje mieć nadzieję, że wiedza wyniesiona z AU będzie procentować w przyszłości. 4 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato 2012 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato

4 Wywiad Nie dla europejskiego, opiekuńczego superpaństwa Na temat kondycji europejskiego modelu gospodarczego i perspektyw na przyszłość z dr. Samuelem Greggiem z Acton Institute rozmawia Tomasz Tokarski. Co poszło nie tak w Europie, że doświadcza ona tak głębokiego kryzysu fiskalnego? Jest kilka przyczyn, ale głównym powodem jest dominująca kultura gospodarcza, która panuje w Europie, w szczególności w Europie Wschodniej. Podkreśla ona znaczenie bezpieczeństwa, bezpieczeństwa i jeszcze raz bezpieczeństwa. Upatruje w państwie głównego podmiotu, który ma brać na siebie rozwiązywanie problemów gospodarczych i społecznych. W głębszym zaś wymiarze, przyczyn kryzysu upatrywałbym w czymś, co nazwę sekularyzmem zniknięciu z Europy, w wielu aspektach, prawdziwej wiary chrześcijańskiej. Jakie są Pańskie poglądy na temat Unii Europejskiej oraz europejskiej waluty jako idei politycznych? Europa istniała przed obecnym projektem unijnym i będzie również istniała po jego kresie. Unia forsuje idee tożsamości i spójności dla ludzi żyjących na całym kontynencie europejskim, które nie zależą od istniejących aktualnie, w XXI wieku, struktur politycznych. Unia jest zatem środkiem do osiągnięcia samego celu, a nie celem samym w sobie. Jeśli okaże się przeszkodą czy też wypaczeniem dla rozwoju zintegrowanej Europy w pełnym tych słów znaczeniu, nie ma żadnego powodu, by dalej obstawać przy jej istnieniu. Jeśli chodzi zaś o euro, należy pamiętać, że jest to na wskroś projekt polityczny. Dlaczego? Ponieważ idea suwerenności jest ściśle powiązana z zagadnieniem zdolności do posiadania jednej waluty w obrębie jednej, suwerennej i nakreślonej przez granice państwowe, struktury. Wielu europejskich liderów obawia się tego, dlatego dążą do utrzymania euro niemal za wszelką cenę. Wiedzą bowiem, że jeżeli okaże się, że euro nie sprawdzi się jako waluta gospodarcza, niektóre państwa Samuel Gregg opuszczą strefę euro, inne zaś nigdy do niej nie wejdą, co będzie oznaczało, że idea paneuropejskiego superpaństwa jest fałszywa. Głównym celem europejskiej waluty nie jest ekonomia, ale polityczna integracja i ustanowienie suwerenności unijnej nad suwerennością narodową. Czy europejskie kraje powinny się zatem integrować? Jeżeli tak - w jaki sposób, by zapewnić ochronę wolności i suwerenności? Uważam, że integracja państw w Europie jest dobrym pomysłem. Dlaczego? Ponieważ wierzę w wolny handel oraz w to, że granice państwowe nie powinny być sztuczną przeszkodą dla tworzenia się i wzrastania wspólnej kultury europejskiej i społeczeństw. Jednak, z drugiej strony, uważam również, że integracja ta nie powinna być kojarzona z rozwojem ponadnarodowych i paneuropejskich struktur politycznych, które szukają możliwości powiązania ze sobą państw europejskich, nie zważając na to, że różnią się one znacznie między sobą kulturalnie, politycznie i gospodarczo. Jeśli zatem integracja europejska ma mieć miejsce, dobrze by było, gdyby miała charakter gospodarczy i następowała jako ruch oddolny, w rozumieniu wolnej wymiany między ludźmi i swobodnego przekraczania granic, również jeżeli chodzi o kapitał, a nie jako rozwiązanie narzucane z góry. Tę drugą opcję obserwujemy obecnie w Europie jako dominującą. Jest to również zjawisko, które powoduje problem demokratycznej legitymizacji. Powodem, dla którego wielu europejskich liderów nie zgodzi się na dalsze, pogłębiające integrację polityczną traktaty jest to, że zdają sobie sprawę, że trudno będzie przekonać do tego mieszkańców Europy. Co trzeba zrobić, by rozwiązać trwający obecnie kryzys zadłużenia w Europie, a czego nie należy robić, by zapobiec powtórzeniu się go w przyszłości? Myślę, że trzeba zrobić dwie rzeczy, by w sposób trwały uporać się z kryzysem zadłużenia. Pierwszą jest konieczność znaczącego zredukowania wydatków publicznych, czyli państwa opiekuńczego, na gruncie europejskim. Jednakże, programy oszczędnościowe to nie wszystko. Potrzeba również znaczącej deregulacji, nie tylko na poziomie unijnym, ale również krajowym. Innymi słowy, konieczna jest gospodarcza liberalizacja w obrębie państw europejskich. Programy oszczędnościowe to tylko połowa pracy, którą należy wykonać. Uwolnienie gospodarki tak, by w naturalny sposób zorientowana była na wzrost, a nie na postrzeganą w kontekście politycznym redystrybucję, jest drogą do przezwyciężenia kryzysu zadłużenia w Europie. Niestety, na chwilę obecną nie widzę wśród większości europejskich liderów woli, by owej liberalizacji dokonać. Wiemy, że odrzucenie standardu złota pozwoliło na inflację i kreowanie pustego pieniądza. Czy w obecnych czas możliwy jest powrót do jakiejś formy zdrowego pieniądza? Standard złota sprawdził się nadzwyczajnie. Co ciekawe, nie był rozwiązaniem narzuconym przez rząd, ale pojawił się jako naturalna forma pieniądza. Państwa w sposób dobrowolny zgodziły się wejść do stref walutowych, w których obowiązywały ścisłe zasady emisji pieniądza oraz utrzymywania jego wartości poprzez powiązanie go ze złotem czy srebrem. Sprawdzało się to bardzo dobrze w przeszłości. Czy oznacza to, że musimy powrócić do jakiejś formy standardu złota? Nie musi to być standard złota per se. Znacznie ważniejszym zagadnieniem jest to,w jaki sposób skonstruować walutę, by uniemożliwić państwu przypadkowe zmiany wartości waluty. Standard złota był jedną z dróg, by to osiągnąć, jestem jednak otwarty na inne możliwości pozbawienia państwa zdolności wpływania na wartość pieniądza. Na przykład? Jest wiele przykładów. Pieniądz prywatny jest jedną z możliwości, proponowaną przez niektórych. Inną opcją jest konkurencja walut, by ludzie mogli wybrać, w jakiej walucie chcą dokonywać transakcji czy będą to funty, franki, czy nawet euro cokolwiek, co doprowadzi do przekonania, że zdrowe waluty będą powszechnie używane, a słabe i bez wartości zostaną wyparte z rynku. Dziękuję za rozmowę. Rozmawiał Tomasz Tokarski Jako pierwszy głos na konferencji z okazji 5-lecia zabrał założyciel PAFERE, Jan Michał Małek W krótkiej natomiast wskazane są rządowe interwencje. Zdawał on sobie sprawę ze szkodliwości interwencjonizmu w dłuższym horyzoncie czasowym, ale jednocześnie powtarzał, że «w dłuższej perspektywie, wszyscy będziemy martwi». Ważne jest «to co teraz». A co czeka nasze dzieci jest mało istotne. Victor Claar podkreślił, że idee Keynesa umarły, gdyż zawierały złe założenia dla polityki państwa wobec gospodarki; były nietrafionym modelem makroekonomicznym. Rząd nigdy nie wyda pieniędzy ludzi lepiej niż mogliby to zrobić oni sami, nawet jeśli intencje rządu są szlachetne stwierdził prelegent. Dodał, że Keynes błędnie zakładał, że gospodarką można zarządzać jak każdym innym matematyczno-fizycznym modelem naukowym. Jednostki są jednak tak zróżnicowane, że wymykają się analizie typowej dla modeli naukowych. W tej kwestii Keynes nie miał racji nie docenił inteligencji zwykłych ludzi działających na rynku. Prof. Claar zaznaczył, że popularność idei Keynesa wynikała z tego, że idealnie wstrzelił się on z nimi we właściwy czas. Politycy te idee podchwycili, bo dzięki nim mieli zajęcie, mogli sprawiać wrażenie, że ciężko pracują dla społeczeństwa. Konkluzja z wystąpienia prof. Claara jest następująca: keynesizm, jako myśl ekonomiczna upadł, wciąż jednak stanowi dużą pokusę dla polityków zabiegających o popularność oraz dla banków centralnych. Kolejny mówca, prof. Michał Wojciechowski, przewodniczący Rady Programowej PAFERE mówił na te- Czytaj dalej na str. ciąg dalszy ze str. Jan M. Małek: Wszystkie kryzysy gospodarcze to skutek kradzieży, która objawia się na różne sposoby: inflacja, zadłużenie, korupcja, przywileje, bankowość oparta na rezerwie cząstkowej. ( ) Państwo, które okrada własnych obywateli jest szkodnikiem. ( ) Ludzie dziś wyobrażają sobie państwo jako boga, który ma spełniać wszystkie życzenia. Tymczasem państwo opiekuńcze jest bankrutem. Jan M. Małek dodał, że misją PA- FERE jest uświadamiać ludziom, że państwo nie jest mądrzejsze od nich samych, że Polskę uratować może tylko wolna i zbudowana na etyce gospodarka. Do tego musimy dążyć podsumował wieloletni prezes Fundacji PAFERE, Jan M. Małek. Kolejnym mówcą był prof. Victor Claar z Instytutu Actona. Jego wykład przybliżył postać Johna Keynesa, ekonomisty, którego idee wywarły duży wpływ na politykę gospodarczą wielu państw w XX wieku. Victor Claar: Patrząc na historię problemów gospodarczych lat -tych XX wieku, widzimy, że klasyczna ekonomia miała rację. ( ) Nie brakowało jednak głosów, czy aby na pewno ( ) Ciężkie lata -te, olbrzymie bezrobocie, rodziły wątpliwości, czy Adam Smith i jego koncepcja niewidzialnej ręki rynku, na pewno miał rację. ( ) Keynesowska szkoła ekonomii podkreślała, że gospodarka jest czymś bardzo wrażliwym i niestabilnym, dlatego potrzebne są interwencje rządowe, by utrzymać system w równowadze. ( ) Keynes uważał, że decentralizacja jest w dłuższej perspektywie dobra. 6 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato 2012 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato

5 Fotoreportaż Gościem specjalnym konferencji był prof. Victor Claar ciąg dalszy ze str. mat szarej strefy oraz moralnych aspektów jej funkcjonowania. Wymienił on różne obszary, w których ona istnieje, nie pomijając wątku, że w pewnych sytuacjach może być ona nieuczciwą konkurencją dla legalnie działających biznesów. Zdarza się jednak, że również legalne przedsięwzięcia gospodarcze mają możliwości nie zawsze uczciwego eliminowania konkurencji, np. poprzez praktyki monopolistyczne stwierdził prof. Michał Wojciechowski. Dodał on, że mimo wielu zastrzeżeń, szara strefa jest zjawiskiem moralnie pozytywnym, a dla klienta często bardzo korzystnym. Nawet jeśli państwo na tym cierpi, bo traci np. na podatku dochodowym, to ma już dochody choćby z podatku VAT. Piotr Zapałowicz Porównanie polityki gospodarczej rządów Augusto Pinocheta w Chile i Hugo Cháveza w Wenezueli I miejsce Paweł Kłobukowski Rockefellerowie kontra zatrzymani w czasie (porównanie modelu rozwoju dwóch mazowieckich gmin) II miejsce Zdaniem prof. Wojciechowskiego, należy oczywiście dążyć do ograniczania szarej strefy, jednak w warunkach obecnie panujących jest to bardzo trudne. Szarej strefie sprzyja komplikacja prawa z jaką mamy do czynienia w Unii Europejskiej. Gdyby zatem chcieć przestrzegać wszystkich przepisów to gospodarka musiałaby chyba całkowicie stanąć - stwierdził. Jeśli chcemy doprowadzić do likwidacji szarej strefy musimy uwolnić gospodarkę - zakończył. Kolejnym punktem konferencji była debata poświęcona m.in. problemowi szarej strefy. Uczestniczyli w niej pp.: Andrzej Barański z krakowskiej firmy Herbewo, Wojciech Kubań z firmy komputerowej QBS, Piotr Lisiecki z firmy drobiarskiej Olgierd Sroczyński Krytyka etatyzmu w myśli Adama Krzyżanowskiego i Ludwiga von Misesa III miejsce Jury konkursu Magister PAFERE oraz koordynator Konrad Rajca z Olsztyna oraz Marcin Nowacki ze Związku Przedsiębiorców i Pracodawców. Prywatni przedsiębiorcy podzielili się problemami, jakie doskwierają tym, którzy tworzą miejsca pracy próbując zaprezentować możliwości wyjścia z trudnej sytuacji, w jakiej obecnie się znajduje prywatny biznes. W II części konferencji odbyła się uroczysta gala wręczenia nagród w III edycji konkursu Magister PAFERE. Po wystąpieniach jurorów, swoje prace zaprezentowali zwycięzcy tegorocznego konkursu. Są one, podobnie jak wystąpienia uczestników konferencji, na naszym kanale na YouTube. Anna Balawajder Przedsiębiorczość młodych materialne i niematerialne czynniki decydujące o rozpoczęciu działalności gospodarczej przez osoby poniżej 25 roku życia Wyróżnienie specjalne Paweł Sztąberek Natalia Horodecka Ogólne kodeksy etyczne jako wyraz międzynarodowych standardów postępowania w sferze działalności gospodarczej Wyróżnienie Porównanie polityk gospodarczych rządów Augusto Pinocheta w Chile i Hugo Cháveza w Wenezueli będzie tematem książki, która ukaże się nakładem Fundacji PAFERE jako część I Nagrody w III edycji konkursu Magister PAFERE. Autor pracy, Piotr Zapałowicz, streszcza dla czytelników IDEI zawartość swojej pracy i dlaczego warto będzie sięgnąć po nią po ukazaniu się drukiem. Ze względu na obszerność dzieła, książka ukaże się dopiero jesienią r. Współczesna historia Chile i Wenezueli wciąż wzbudza ogromne emocje, często prowokując wiele osób do zażartych dyskusji, nawet w Polsce. Odpowiedzi na wszystkie nurtujące Polaków pytania stricte polityczne, socjologiczne i historyczne pozostawmy badaczom tych dziedzin, a gdy źródła są niejednoznaczne niech każdy oceni według własnego sumienia. Jest jednak inny aspekt rządów Augusto Pinocheta i Hugo Cháveza, który stanowi dobry pretekst do rozmyślań i dyskusji: ich polityka gospodarcza. Zarówno wśród działaczy lewicy, jak i prawicy, ale także badaczy naukowych, pokutuje mnóstwo mitów związanych z reformami przeprowadzonymi przez administrację wojskową w Chile w latach -. Lewicowcy zwracają uwagę, że przysłużyły się one jedynie najbogatszym, pozostawiając ogromne rzesze biednych samym sobie; twierdzą, że obniżyła się jakość i dostępność usług medycznych, ubezpieczeń społecznych, edukacji, zniszczono społeczeństwo obywatelskie, a w rządzie szerzyły się korupcja i grabieże. Niektórzy prawicowcy z kolei czczą Augusto Pinocheta jak ikonę, bohatera; uważają, że wyzwolił Chilijczyków od groźby komunizmu, pozwolił bogacić się każdemu, a wolnorynkowe reformy, których był architektem, doprowadziły do niespotykanego wzrostu i rozwoju ( cudu ) gospodarczego zacofanego, odciętego od świata kraju. Co się tyczy polityki gospodarczej Hugo Cháveza, w Polsce nie jest ona dobrze znana. Wciąż brakuje całościowych opracowań dotyczących zastosowanych reform, a wiedza polskiego czytelnika opiera się jedynie na jednostkowych relacjach z tego dalekiego kraju, reprodukowanych w mediach. Przeciętny Polak nie jest nawet świadomy, że ten raj na owy idzie dziś własną ścieżką rozwoju, tak odmienną od innych krajów-eksporterów ropy na owej. W mediach zwraca się jedynie uwagę na aspekty polityczne działającego obecnie reżimu, bez analizy jego podejścia do gospodarki. Moja praca próbuje zmierzyć się z dogmatami dotyczącymi obu krajów powtarzanymi w mediach, a także w świecie ekonomii, by od naukowej strony z udziałem wielu źródeł chilijskich, wenezuelskich, północnoamerykańskich i innych przedstawić wreszcie prawdziwy i pełny obraz polityki gospodarczej junty wojskowej w Chile oraz rządu boliwariańskiego w Wenezueli. Czytelnik znajdzie tu odpowiedzi na pytania: kto był autorem reform gospodarczych w Chile, a kto w Wenezueli? Jakie były podejścia junty wojskowej i rządu Hugo Cháveza do gospodar- Książka Wolny rynek a socjalizm XXI w. Hugo Chávez Augusto Pinochet ki i z jakich uwarunkowań wynikały? Jak przebiegała chronologia wprowadzania przemian? Jakie były przedmiotowe polityki rządów? Czy polityka ekonomiczna Augusto Pinocheta była w pełni spójna z ideami wolnorynkowymi? Czy polityka gospodarcza Hugo Cháveza jest w pełni spójna z ideami socjalistycznymi? Jakie są krótko- i długoterminowe efekty tychże polityk gospodarczych? Co było powodem cudu gospodarczego w Chile? Jaka w tym wszystkim była rola reform rządu wojskowego, a co jeszcze wpłynęło na rozwój gospodarczy kraju w latach. i. XX w.? Jakie problemy napotkali w ostatnich latach włodarze Wenezueli? Jakie reformy wprowadzono i w jaki sposób? Na co przeznacza się tzw. renty naftowe? Jaka przyszłość czeka boliwariańską Wenezuelę? Pracę wieńczy porównanie obu polityk gospodarczych. Czytelnik nie znajdzie tu łatwych odpowiedzi, opartych na dogmatach ekonomicznych czy politycznych. Choć oprócz suchej analizy danych i informacji znajdzie również wnioski i oceny, liczę na to, że podejdzie do nich z otwartym umysłem, a wręcz krytycznie. Dzięki wielości źródeł z pełnego spektrum politycznego i ekonomicznego, każdy może dokonać własnej oceny. Piotr Zapałowicz 8 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato 2012 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato

6 Edukacja Edukacja ciąg dalszy ze str. Nie liczyło się dla nich to, że taka reforma pomoże wielu klientom opieki społecznej wziąć odpowiedzialność za swoje życie ponownie we własne ręce. Działania gubernatora pogwałciły według krytyków swego rodzaju świecką ortodoksyjność, widoczną i trwałą u wielu wiernych. Jakikolwiek uczciwy, dobrze przemyślany plan zmierzający do reformy systemu pomocy socjalnej, bądź obejmujący obcięcie wydatków państwowych na zasiłki, pomimo tego, że przyczyniłby się do wzrostu wydatków na prywatną dobroczynność jest często krytykowany, jako pozbawiony elementów miłosierdzia. Często zarzuca się wręcz złe intencje autorom takich planów. Cóż można na to wszystko odpowiedzieć? Nie podlega dyskusji fakt, że chrześcijanie mają moralny obowiązek służenia ubogim, bowiem to, co uczynią najmniejszym z braci Chrystusa, Jemu czynią. Przywódcy Kościoła jednakże zbyt często mieszają chrześcijański obowiązek pomagania ubogim z ideą wspierania przedsięwzięcia zwanego państwem opiekuńczym. Najlepiej by oczywiście było, gdyby państwowe wydatki przynosiły zakładane wyniki. Najczęściej jednak programy pomocy socjalnej równoznaczne są z marnotrawstwem publicznych środków. Badania wykazują, że zaledwie proc. z każdego dolara przeznaczonego na pomoc socjalną trafia do potrzebujących (zarówno do tych, którzy tej pomocy naprawdę potrzebują, jak i do tych, którzy ją wyłudzają przyp. red.). Reszta to koszty utrzymania administracji. Najczęściej też kolejne programy socjalne owocują skutkami odwrotnymi do zamierzonych. Nakręcają jedynie spiralę coraz to nowych subwencji państwowych i tym samym utrwalają ubóstwo, niezależnie od tego kogo się to tyczy: bezrobotnych, samotnych matek, itd. Odbiorcy opieki socjalnej coraz bardziej się od niej uzależniają. Tradycja religijna zawsze podkreślała centralną pozycję rodziny. Mimo to, trudno znaleźć bardziej niszczący rodzinę czynnik niż państwowa biurokracja, która dostarcza finansowych bodźców zniechęcających do zawierania związków małżeńskich. W wielu przypadkach państwo opiekuńcze osłabiło wśród ludzi poczucie obowiązku małżeńskiego i zniszczyło wartości, które spajają rodzinę. Kiedy wierni myślą o ubóstwie, zbyt często czynią to w kategoriach materialnych. Problem ubóstwa, przynajmniej w Stanach Zjednoczonych nie tyle dotyczy otrzymywania materialnego wsparcia przez ludzi ubogich, co jest to problem polegający na zaniku więzi międzyludzkich. Marvin Olasky w swojej najnowszej książce e Tragedy of American Compassion (Tragedia amerykańskiego miłosierdzia) przypomina nam, że miłosierdzie oznacza poczucie cierpienia innych. Zbiurokratyzujcie miłosierdzie, a stanie się ono po prostu subsydiowaniem u pewnych ludzi, co z kolei doprowadzi ich do bezosobowego uzależnienia się od subsydiów. To, czego natomiast potrzeba, to większego poczucia więzi z tymi, którzy są w potrzebie. W ten sposób dostarczymy wzorców oraz bodźców tym biednym, którzy chcą odnaleźć drogę do wyjścia z ekonomicznego dołka. Niektórzy utrzymują, że redystrybucja jest kwestią sprawiedliwości społecznej. Jeśli jednak wszelkie relacje społeczne opierają się zaledwie na wymuszonej przez państwo wizji sprawiedliwości, co stanie się z miłością i współczuciem? Dobroczynność ma reprezentować posłuszeństwo względem nakazu sumienia. Jej charakter zmienia się więc, gdy rozpada się ona, stając się posłuszną przede wszystkim rządowym agendom. Istnieją jeszcze inne zagrożenia, przed którymi stają duchowni promujący państwo jako źródło pierwszej pomocy ubogim. Ograniczają one u wiernych motywację do osobistego zajmowania się w działalnością dobroczynną. Ludzie ci mogą myśleć: Po co nam się angażować w pomoc ludziom cierpiącym, karmić biednych, czy troszczyć się o bliźniego. Wszystko to przecież robi państwo. Nie ma nic złego w tym, że Kościoły angażują się w działalność związaną z polityką, i wierni muszą niekiedy, z poczucia moralnego obowiązku, uczestniczyć w politycznych potyczkach. Jednak misja Kościoła nie powinna być ograniczana do roli lobbysty, gdyż pozbawia Go to duchowego pokarmu, jakim jest dokonywanie aktów miłosierdzia. Działalność polityczna nakłada również moralny obowiązek wiedzy o gospodarce i o możliwych konsekwencjach ekonomicznych państwowych programów socjalnych. Należy mądrze rozważyć najbardziej odpowiednie sposoby, przy pomocy których nasz obowiązek względem ubogich zostanie najlepiej spełniony. Od czasów pierwszych chrześcijan obowiązek ten nigdy nie był bezwarunkowy. Kiedy św. Paweł zachęcał pierwszą chrześcijańską społeczność, aby pamiętała o tych, którzy znajdują się w potrzebie, czynił to z roztropnością i poczuciem realizmu. Kto nie chce pracować, niechaj też nie je mówił on w Drugim Liście do Tessaloniczan. Chrześcijaństwo oparte jest na przekonaniu, że miłość to wartość fundamentalna, (na przestrzeni wieków przyp. red.) nigdy jednak nie zajmowało się ono promowaniem subwencjonowania tych, którzy, choć mogliby, nie chcą wziąć odpowiedzialności za swoje życie. Współczesne państwo opiekuńcze jest po prostu niezdolne do tego, by rozróżnić to, co św. Paweł uważa za konieczne (a mianowicie odróżnić tych, którzy nie chcą pracować od tych, którzy chcą przyp. red.). Scentralizowane państwo, zgodnie ze swą naturą wprowadza programy opierające się na założeniu, że można je ukształtować według elastycznego, centralnego planu dla uzyskania pożądanych wyników. Tymczasem, choć i prywatna charytatywność może nie być w stanie wykonać całego swego zadania, jednak tam, gdzie pozwala jej się działać robi to o wiele wydajniej i lepiej niż sektor publiczny. Także papież wyraził zastrzeżenia co do współczesnego państwa opiekuńczego, które usiłuje zapewnić ludziom społeczne wsparcie od kołyski aż po grób. Niewłaściwe funkcjonowanie i wady w państwie opiekuńczym są rezultatem błędnego pojmowania zadań właściwych państwu pisze Jan Paweł II. Alternatywną zasadą, którą wprowadza Papież, jest zasada pomocniczości: Społeczność wyższego rzędu nie powinna interweniować w wewnętrzne życie społeczności niższego rzędu, pozbawiając tę drugą jej funkcji. Jakie obowiązki względem ubogich wynikają dla nas z przestrzegania zasady pomocniczości? Zdawałoby się pisze Papież że potrzeby ubogich są najlepiej zrozumiane i zaspokajane przez ludzi, którzy są im najbliżsi i którzy zachowują się jak bliźni w stosunku do tych w potrzebie. Pokazuje to także nasze rodzinne doświadczenie. Jeżeli członek rodziny ma problemy, wówczas rodzina, jako pierwsza, ma obowiązek mu pomóc. To samo odnosi się do problemów związanych ze społeczeństwem czy danym rejonem. Ludzie najpełniej oddają się tym projektom, które realizowane są najbliżej nich. prof. Piotr Jaroszyñski Partnerzy: Fundacja PAFERE zaprasza na konferencjê: Kraków, 8 wrzeœnia 2012 r., sala konferencyjna Herbewa, ul. Lubelska 29. Wówczas mogą nadzorować sposób w jaki spożytkowywane są środki oraz bezpośrednio śledzić wyniki podejmowanych działań. Wiadomo, że biurokraci w stolicy nie mają bodźców ani wiedzy potrzebnej do tego, by zajmować się problemem ubóstwa w całym kraju. Absurdem jest, że władza centralna w ogóle ośmiela się podjąć tego zadania. Jest to nie do przyjęcia, podobnie jak socjalizm w którym rząd określa -letni pl an produkcyjny i ustala wszystkie ceny. Nauka płynąca z historii socjalizmu jest podobna do tej, którą dostarcza nam obecnie państwo opiekuńcze. Żadna grupa zajmująca się planowaniem, bez względu na to, jak mądra i wrażliwa na potrzeby ludzkie, nie jest w stanie dostrzec najgłębszych potrzeb duszy ludzkiej, które tak często leżą u źródeł problemów ekonomicznych. Centralne planowanie, nieważne czy w wydaniu sowieckim, czy innym, rzadko dobrze wpływa na społeczeństwo, a zazwyczaj przeszkadza w zdobyciu odpowiedniej wiedzy dotyczącej lokalnych problemów, tak, aby opinia publiczna mogła się nimi skutecznie zająć. Gdyby centralnych planistów znacząco pozbawić władzy i funduszy na administrowanie programami walki z ubóstwem, znaczące kapitały i zasoby zostałyby uwolnione, tak, by lokalne problemy można było rozwiązywać na miejscu. Nadszedł czas, by przywódcy religijni porzucili wiarę w państwową opiekuńczość polegającą na coraz większej ilości programów socjalnych. Zamiast wspierać wzrost biurokracji, powinni oni przejąć od państwa swoje prawowite zadanie niesienia pomocy ubogim. Ks. Robert A. Sirico Autor jest założycielem i prezydentem Acton Institute (www.acton.org). Artykuł ukazał się pierwotnie na Stronie Prokapitalistycznej, której sponsorem jest Fundacja PAFERE. Pañstwo opiekuñcze a chrzeœcijañstwo prof. Micha³ Wojciechowski prof. Marek Chodakiewicz red. Stanis³aw Michalkiewicz Wyst¹pi¹: red. S³awomir Skiba ks. dr Pawe³ Bortkiewicz Pawe³ Szt¹berek Goœæ specjalny: Prof. dr Alejandro A. Chafuen (Fundacja ATLAS, USA) autor ksi¹ ki: Wiara i wolnoœæ. Myœl ekonomiczna póÿnych scholastyków Dlaczego pañstwo zajê³o siê tyloma dziedzinami ycia spo³ecznego? Jakie s¹ koszty funkcjonowania wspó³czesnego pañstwa socjalnego? Jakie s¹ skutki spo³eczne, ekonomiczne i rodzinne istnienia pañstwa socjalnego? Czy mo na skutecznie odejœæ od obecnego modelu welfare state? Jak powinna wygl¹daæ pomoc ubogim zgodna z chrzeœcijañstwem? Wyk³ady, panele dyskusyjne, rozmowy kuluarowe, pe³ny catering, t³umaczenie zapewnione. Nie mo e Ciebie tam zabrakn¹æ! Zapraszamy. Szczegó³owy program i zapisy: Seweryn Szwarocki Tel , 10 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato 2012 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato

7 foto: Paweł Toboła-Pertkiewicz foto: Paweł Toboła-Pertkiewicz foto: Paweł Toboła-Pertkiewicz Edukacja Podsumowanie wizyty prof. Claara W kwietniu roku na zaproszenie PAFERE przyjechał do Polski z serią wykładów promujących kapitalizm i wolny handel kolejny gość zagraniczny. Prof. Victor Claar w ciągu dni swojego pobytu w Polsce wziął w konferencjach, jednej debacie i pięć wykładów w Warszawie, Łomiankach i Krakowie. Wizyta prof. Claara spotkała się ze sporym oddźwiękiem medialnym. Wywiady z naszym gościem ukazały się w Naszym Dzienniku, tygodniku Gazeta Polska, Bankier.tv. Gość udzielił też krótkich wypowiedzi dla portalu pch.pl oraz radia Kontestacja. Osobny artykuł napisany przez profesora Claara ukazał się w dzienniku Rzeczpospolita. W swoich prezentacjach profesor przekonywał, że zdecydowanie skuteczną metodą walki z biedą nie są pro- Prof. Claar na jubileuszu Katedry Przedsiębiorczości Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Nasz gość w studiu Bankier.tv. Kolejka po dedykację na książce była stałym elementem spotkań z amerykańskim gościem. szej rzeczywistości do dnia dzisiejszego. Współczesną formą walki z konkurencją oraz wolnością gospodarczą są tzw. korporacje zawodowe. Pod argumentem dbania o jakość usług różnorodne organizacje wywalczyły sobie państwowy monopol na tworzenie ścisłych barier wejścia do swoich zawodów. Według badań OECD w tzw. upstream sectors (energetyka, telekomunikacja, wolne zawody) stopień wpływu regulacji na gospodarkę w Polsce wynosi prawie, (w skali - ) co stawia nas w pierwszej trójce wśród państw wysokorozwiniętych. W rankingu za nami znajdują się m.in. Portugalia, Grecja, Włochy, czyli państwa doświadczające obecnie ogromnych kłopotów, a rządy tych państw niezwłocznie starają się wprowadzić tzw. reformy podażowe polegające m.in. na otwieraniu zawodów, do których dostęp jest mocno ograniczony (exemplum: działania premiera Montiego we Włoszech). W związku z powyższym najwyższy czas by w Polsce już teraz przeprowadzić niezbędne zmiany prawne odbierające korporacjom nieuzasadnione przywileje (dotyczy to m.in. prawników, taksówkarzy etc.), w przeciwnym razie będziemy musieli wykonać to błyskawicznie w czasach dużo trudniejszych niż obecnie. Wolność gospodarcza jest korzystna nie tylko dla konsumentów (wzrost konkurencji), ale również dla potencjalnych początkujących przedsiębiorców, którzy w przeciwnym razie nie byliby w stanie przezwyciężyć barier wejścia.. W r. został wprowadzony we Francji Kodeks Cywilny zwany Kodeksem Napoleona, który uważany jest za wybitne dzieło kodyfikacji europejskiej, na którym do dziś wzorują się systemy prawne państw Europy i nie tylko. Kodeks ten generalnie postulował niezwykle istotną z punktu widzenia państwa prawnego zasadę równości wobec prawa. Niestety, polscy przedsiębiorcy na co dzień zmagający się z przepisami prawa podatkowego i administracyjgramy podobne do Fair Trade u, ale wolny handel i znoszenie barier celnych między państwami, a także poddawał krytyce keynesizm. Wizyta prof. Claara zaowocowała również wieloma cennymi kontaktami Fundacji PAFERE, które mogą w przyszłości zaowocować wieloma kolejnymi inicjatywami. Paweł Toboła-Pertkiewicz Pamiątkowe zdjęcie ze studentami i nauczycielami akademickimi Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. foto: Tomasz Tokarski Rafał Dostatni List do rządzących Konkurs W listopadzie ub. roku Fundacja PAFERE ogłosiła konkurs List do rządzących jak zwiększyć zakres wolności gospodarczej w Polsce? skierowany do młodych ludzi. Pod koniec maja br. członkowie jury w składzie: profesor Henryk Krzyżanowski, Jan Wojciech Kubań (PAFERE) oraz Krzysztof Zawitkowski (PAFERE) wyłonili zwycięzców konkursu. Pierwsze miejsce zdobył Rafał Dostatni z Tarczyna i jego list prezentujemy poniżej. Drugie miejsce zajął Maciej Aureliusz Zapolski z Jeleniej Góry. Trzecie miejsce Jury przyznało Marcie Nowickiej ze Świekatowa, natomiast Mateusz Teska ze Szczańca otrzymał wyróżnienie. Listy do rządzących pióra naszych laureatów można przeczytać na stronie internetowej. Łącznie na konkurs wpłynęło kilkanaście prac, wszyscy biorący udział w konkursie otrzymali od PAFERE zestawy książek wolnorynkowych oraz pamiątkowe dyplomy. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Al. Ujazdowskie / - Warszawa Ce qu on voit et ce qu on ne voit pas? Co widzimy, a czego nie widzimy? Frederic Bastiat Szanowny Panie Premierze, Piszę do Pana ze względu na zakres możliwości, jakie posiada Pan pełniąc tak zaszczytną funkcję jak stanowisko Prezesa Rady Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej. Co więcej, pełni Pan ją w czasach szczególnych dla historii Polski. Uważam bowiem, że od epoki rządów dynastii jagiellońskiej nie mieliśmy jeszcze tak wielkiej szansy na doścignięcie państw zachodnich pod względem rozwoju gospodarczego i poziomu zamożności. W ostatnich dwudziestu latach, Polska dzięki mądrości niektórych polityków, ale przede wszystkim pracowitości swoich obywateli, zmniejszyła dystans do takich potęg gospodarczych jak Niemcy, Francja czy Wielka Brytania. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę niewykorzystane szanse, a także stosując analizę komparatystyczną (uwzględniającą przede wszystkim inne państwa naszego regionu) nie waham się postawić tezy, że tempo zmniejszania tegoż dystansu było zdecydowanie za wolne. Mimo to, nieprawdą jest, że stoimy na straconej pozycji i właśnie od Pana zależy czy niewykorzystana okazja z lat ubiegłych przerodzi się w tendencję dynamicznego wzrostu gospodarczego, a zatem podniesienia poziomu zamożności Polaków z obecnych % średniego unijnego PKB per capita (PPP) do co najmniej %, który to pułap w tej chwili osiągają Niemcy. Możemy wykorzystać tę szansę w przeciągu najbliższych lat, jednakże do tego niezbędne są poważne reformy strukturalne polskiej gospodarki i polskiego państwa. Na tempo wzrostu gospodarczego zasadniczo wpływ mają czynniki: nakłady pracy nakłady kapitału wzrost produktywności, czyli efektywność wykorzystania dwóch powyższych czynników Warunkiem sine qua non wszystkich wymienionych czynników tak, by dany kraj znalazł się na ścieżce szybkiego rozwoju, jest wolność gospodarcza. Potwierdzają to historia oraz badania przeprowadzane przez poważnych ekonomistów. Odwołując się również do tej pierwszej dziedziny (ze względu na wykształcenie Pana Premiera) pragnąłbym zaproponować rozwiązania, które zwiększyłyby zakres wolności gospodarczej w naszym kraju.. W r. w Prusach wprowadzono ustawę, która należała do pakietu tzw. reform Steina i Hardenberga. Znosiła ona cechy, wprowadzała wolność przemysłową oraz potwierdzała prawo do nabywania dóbr ziemskich przez mieszczaństwo, a z drugiej strony możliwość wykonywania zawodów uważanych za mieszczańskie przez szlachtę. Trzy lata wcześniej zniesiono poddaństwo chłopów, a warto zauważyć, że reformę tę w Królestwie Polskim przeprowadzono dopiero w r., co uwidacznia skalę opóźnienia pokaźnej części ziem polskich w stosunku do potężnego państwa zachodniego. Zniesienie cechów w Prusach było symbolem odchodzenia od anachronicznych instytucji feudalizmu na rzecz nadchodzącego modelu gospodarki kapitalistycznej. Feudalne cechy nie zniknęły jednak, Panie Premierze, z na- 12 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato 2012 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato

8 Konkurs Bastiat nego daleko są od poglądu mówiącego, że są oni traktowani tak samo w identycznych i odmiennie w różnych sytuacjach (równość materialna). Otóż, Panie Premierze, w Polsce mamy teoretycznie progresywny podatek od osób fizycznych, jednakże zagłębiając się w statystyki ujrzymy, iż im ktoś bogatszy, tym płaci mniejszy procent od swojego dochodu. Ponadto, od roku mamy de facto podatek liniowy, ponieważ tylko % podatników mieściło się w najwyższym progu podatkowym. W związku z tym, apeluję do Pana o wprowadzenie drogą prawną podatku płaskiego w celu poszerzenia przedsiębiorczości i zdynamizowania wzrostu gospodarczego kraju rozwijającego się jakim jest Polska. Mimo to, potrzeba uproszczenia prawa podatkowego, a więc wraz ze spadkiem stawek podatkowych, powinniśmy likwidować różnorodne ulgi, które są przede wszystkim narzędziem do sprytnego zmniejszania podstawy opodatkowania przez duże koncerny, o silnej pozycji rynkowej. Chciałbym także zwrócić Pańską uwagę, że według rankingu Doing Buisness w roku w Polsce firmę można było założyć w ciągu dni, a jeszcze w roku trwało to dni. Na tle państw regionu poczyniliśmy olbrzymi regres (por. Czechy, Słowacja, Łotwa). Problem leży w informatyzacji administracji, która jest prowadzona powolnie m.in. ze względu na znaczące przerosty w zatrudnieniu w tym segmencie. Mimo to, żeby zredukować zatrudnienie w administracji, trzeba najpierw ograniczyć lub zlikwidować zbędne przepisy, które automatycznie tworzą miejsca pracy dla urzędników. Wspomniałem już o prawie podatkowym, dodam li tylko, że na przykład przy naliczaniu tzw. kosztów uzyskania przychodu firma organizująca bankiet na własną rękę nie może odliczyć kosztów, ale gdy wynajmuje firmę zewnętrzną już tak. Panie Premierze, są to dodatkowe obciążenia dla firm z tytułu zatrudnienia wykwalifikowanych prawników, jak również dla administracji, bo ktoś przecież musi te kwestie kontrolować!. Cofając się do czasów zamierzchłych, od wygaśnięcia dynastii jagiellońskiej do rozbiorów zerwano sejmy, w latach -, - zrywano połowę zwołanych sejmów, a w latach - zerwano blisko % sejmów. Gdy się opamiętano był rok i okazało się, że jest już za późno. Sposób legislacji doprowadził w dużej mierze do upadku Rzeczypospolitej. Współcześnie, mamy do czynienia z zatrważającą inflacją prawa. Tymczasem wolność gospodarcza wymaga przede wszystkich pewności i stabilności prawa. Z niepokojem muszę stwierdzić, iż Pana poprzedni gabinet często kierował się doraźnymi pobudkami politycznymi miast merytorycznymi przy stanowieniu ustaw, o czym świadczą tak sławetne przypadki, jak tzw. sprawa dopalaczy czy kastracji pedofilów. W takich momentach nasuwają się słowa Frédérica Bastiata, których użyłem jako mo o tego listu i które Panu dedykuję. Ściśle rzecz biorąc, potrzeba silniejszej centralizacji procesu legislacyjnego na szczeblu ministerstw oraz pełnej jawności grup interesów na etapie prac w komisjach sejmowych. W wielu przypadkach faktyczna liczba lobbystów była dużo wyższa niż zarejestrowanych, ponieważ unikali oni obowiązku rejestracji poprzez występowanie na posiedzeniach komisji jako goście (vide: nowelizacja Ustawy o szkolnictwie wyższym z roku oraz raport Rola grup interesów w procesie stanowienia prawa w Polsce pod kierownictwem prof. Rybińskiego). Problemem jest również interpretacja przepisów, która bardzo często wprowadza niemałe zamieszanie w szeregi przedsiębiorców (np. w sprawach naliczania VAT oraz odpowiedzialności firm za swoich kontrahentów w tym zakresie). Należy niezwłocznie stworzyć mechanizm odpowiedzialności ministrów za niejasno sformułowane przepisy w rozporządzeniach wykonawczych.. W XIX wieku w Wielkiej Brytanii wprowadzono znaczące reformy sądownictwa. W r. stworzono sieć sądów w hrabstwach, na najniższym szczeblu działały sądy pokoju, sprawowane przez miejscowych notabli, którzy rozstrzygali do % spraw karnych i rozwijali szeroką jurysdykcję w drobniejszych sprawach cywilnych (M. Szczaniecki, Powszechna historia państwa i prawa). Usprawniło to znacząco wymiar sprawiedliwości i niewątpliwie przyczyniło się do wzrostu Wielkiej Brytanii do rangi imperium światowego. W Polsce musimy niezwłocznie przystosować wymiar sprawiedliwości do warunków panujących w gospodarce, ponieważ jest to jeden z najważniejszych hamulców naszego wzrostu. Należy poszerzać zakres działania tzw. e-sądów, zwiększyć uprawnienia referendarzy sądowych, przesunąć sędziów pracujących w sądach o małej ilości spraw do większych miejscowości, gdzie ich praca mogłaby wpłynąć na przyspieszenie postępowań. Generalnie, powinniśmy także dążyć do zdejmowania zbędnych obowiązków z sędziów na rzecz wzmocnienia kontradyktoryjności procesu sądowego. Podsumowując, liczę że Pański rząd przyczyni się do poszerzenia wolności gospodarczej w Polsce i odegra historyczną rolę tego, który wprowadził nasz kraj na ścieżkę wzrostu pozwalającego dogonić zamożne kraje świata Zachodu. Wyrażam również nadzieję, że moje argumenty prezentowane na tle historycznym zdobędą Pana uznanie, jako premiera polskiego rządu i jako historyka. Z poważaniem, Rafał Dostatni foto: premier.gov.pl Co widać i czego nie widać (część ) Prawo do pracy, prawo do zysku Bracia, złóżcie się i dajcie mi pracę po waszej cenie to prawo do pracy, socjalizm pierwotny. Bracia, złóżcie się i dajcie mi pracę po mojej cenie to prawo do zysku, socjalizm wyrafinowany. Jeden i drugi żyje dzięki temu, co widać, ginie przez swe efekty niewidoczne. To, co widać, to praca i zysk osiągnięty przez społeczną składkę. To, czego nie widać, to praca i zyski, które powstałyby, gdyby ta sama składka została u podatników. W roku prawo do pracy ukazało na moment swe podwójne oblicze. To wystarczyło, by skompromitować je w opinii publicznej. Pierwsze oblicze zwało się warsztaty narodowe, drugie centymów. Miliony franków codziennie wędrowało z ulicy Rivoli do warsztatów. To jasna strona medalu. Ale oto jego rewers: aby miliony mogły opuszczać kasę, musiały najpierw tam wejść. Dlatego organizatorzy prawa do pracy zwrócili się do podatnika. I oto mieszkańcy prowincji zauważyli: Trzeba zapłacić centymów. Zatem nie będzie można kupić nowego ubrania, nawieźć pola, naprawić domu. Robotnicy na wsi spostrzegli, że ponieważ rolnik nie kupi ubrania, będzie mniej pracy dla krawców; nie nawiezie pola mniej pracy dla robotników rolnych; nie naprawi domu zabraknie pracy dla murarzy i cieśli. W ten sposób okazało się, że nie można dwa razy upiec chleba z tej samej mąki, i że praca sprzedawana przez rząd dokonuje się zamiast pracy opłacanej przez podatnika. To była śmierć prawa do pracy, które zniknęło równie szybko, jak się pojawiło, objawiając przy okazji swą niesprawiedliwość. A jednak prawo do zysku, będące jego wyolbrzymioną postacią, żyje nadal i ma się dobrze. Czy nie jest haniebna rola, jaką pełni domagający się ochrony producent w społeczeństwie? Mówi mu: Musisz dostarczyć mi zajęcie, i to zajęcie zyskowne. Głupio wybrałem dziedzinę działalności i przynosi mi ona straty. Jeżeli nałożysz dwudziestofrankową kontrybucję na mych rodaków, moja strata zamieni się w zysk. A zysk jest wszak moim prawem, musisz mi go zapewnić. Społeczeństwo słuchające tego sofisty, obciążające się podatkami, by go zadowolić, nieświadome, że strata jaką przynosi dany przemysł, nie przestaje być stratą jeżeli zmusi się innych do jej pokrycia, takie społeczeństwo zasługuje na brzemię jakie dźwiga. Z przykładów, które omawiałem jasno wynika, że nie znając ekonomii narażamy się na oślepienie przez natychmiastowe skutki, znając możemy ogarnąć myślą i przewidzieć pełen rezultat podejmowanych działań. Mógłbym w podobny sposób rozważać jeszcze wiele problemów, ale obawiam się monotonii i kończę słowami Chateaubrianda, które wprawdzie dotyczą historii, lecz można je odnieść także do ekonomii: Dwa są rodzaje następstw w historii: pierwsze, bezpośrednie, w określonej chwili, i drugie, dalekie, zrazu niewidoczne. Te następstwa często są ze sobą sprzeczne; jedne wynikają z naszego ułomnego rozumienia, inne z odwiecznej mądrości. Wydarzenie opatrznościowe przychodzi po ludzkim. Bóg stoi za nami. Zaprzeczajcie, ile wam się podoba, wyrokom boskim, odrzucajcie je, kłóćcie się o słowa, nazywajcie siłą rzeczy albo racją to, co zwykły człowiek nazywa Opatrznością, rozważajcie skutki faktów dokonanych, a zobaczycie, że zawsze przynoszą rzeczy przeciwne waszym przewidywaniom, jeżeli nie znalazły wpierw oparcia w moralności i sprawiedliwości. W historii są dwa rodzaje skutków: jedne widoczne natychmiast, drugie odległe, z początku nieuświadamiane. Często skutki te są WOLNORYNKOWE FILMY PO POLSKU Dzięki staraniom Fundacji PAFERE, dwa wartościowe filmy promujące wolność i wolny handel zostały opatrzone polskimi napisami. Zachęcamy do ich zakupu i promocji wśród rodziny i przyjaciół. POWOŁANIE PRZEDSIĘBIORCY NARODZINY WOLNOŚCI Oba filmy można nabyć już za 50,00 zł wliczając w to koszty wysyłki. Polsko-Amerykańska Fundacja Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego ul. Mickiewicza 16/12a, Warszawa Volkswagen Bank Direct z dopiskiem: DAROWIZNA NA CELE STATUTOWE przeciwstawne. Jedne pochodzą z naszego płytkiego rozumowania, drugie z odwiecznej mądrości. Sens opatrznościowy zdarzeń ukazuje się zwykle później, a Bóg działa na drugim planie. Jeżeli wam sprawia przyjemność, zaprzeczajcie istnieniu Najwyższej Rady i nie zgadzajcie z jej działaniem. Spierajcie się o słowa, nazywajcie wewnętrzną siłą rzeczy i prawami rozumu to, co ludzie prości zwą Opatrznością, ale dostrzegajcie ostateczny wynik. Ujrzycie wtedy, że skutki ludzkiej aktywności są zawsze przeciwne do zamierzonych, jeżeli działanie nie jest oparte przede wszystkim na moralności i sprawiedliwości¹.. F. R. Chateaubriand, Pamiętniki zza grobu, (tłum. Joanna Guze), Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, s.. Dwutomowe Dzieła Zebrane Bastiata można zakupić w fundacyjnym sklepie wspierając jednocześnie naszą Fundację finansowo. sklep.pafere.org 14 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato 2012 Biuletyn Polsko-Amerykańskiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego / lato

9 5 lat PAFERE w obiektywie

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Ul. Adama Mickiewicza 16 lok. 12A, 01-517 Warszawa, Polska tel. + 48 022 215 72 22 fax + 48 022 435 60 00 WWW.PAFERE.ORG pafere@pafere.

Ul. Adama Mickiewicza 16 lok. 12A, 01-517 Warszawa, Polska tel. + 48 022 215 72 22 fax + 48 022 435 60 00 WWW.PAFERE.ORG pafere@pafere. Ul. Adama Mickiewicza 16 lok. 12A, 01-517 Warszawa, Polska tel. + 48 022 215 72 22 fax + 48 022 435 60 00 WWW.PAFERE.ORG pafere@pafere.org VOLKSWAGEN BANK DIRECT 33 2130 0004 2001 0409 4215 0001 Szanowni

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012

EKONOMIA Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012 Leszek Jasiński EKONOMIA etyka i Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012 Spis treści WSTĘP.... 11 1. CZY CENY MOGĄ BYĆ SPRAWIEDLIWE?... 13 Problem ekonomiczny... 13 Problem etyczny.... 17 2. CZY JEST

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce

W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce Cała uwaga Europy skupia się od kilku miesięcy na Grecji ze względu na nasilenie trwającego w tym kraju kryzysu finansowego. Perspektywa wyjścia

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012

Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012 Warszawa / 29 / 03 / 2012 Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012 Inwestorzy zadowoleni z Polski 95% inwestorów zagranicznych w Polsce ponownie wybrałoby nasz kraj na lokalizację

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Prawno-konstytucyjne aspekty wprowadzenia euro w Polsce dr Tomasz SŁOMKA Decyzję o wprowadzeniu

Bardziej szczegółowo

Perspektywy Unii Europejskiej i euro

Perspektywy Unii Europejskiej i euro Stanisław Rudolf Perspektywy Unii Europejskiej i euro W chwili kiedy piszę ten tekst, euro znajduje się w najgłębszym chyba kryzysie od momentu jego powstania. Kraje członkowskie gorączkowo poszukują wyjścia

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP Kraków, czerwca 2012 r. Szanowny Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów INTERPELACJA w sprawie konieczności udziału Polski w międzynarodowym porozumieniu Partnerstwo Otwartych Rządów (Open Government Partnership)

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

AGER2015. DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska

AGER2015. DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska AGER2015 DEFINING THE ENTREPRENEURIAL SPIRIT Polska PROJEKT SONDAŻU Edycja 6 edycja Partner Katedra Strategii i Organizacji Zarządzania, Uniwersytet Techniczny w Monachium, Niemcy. Okres prowadzenia badań

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES

OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES Maciej Bloch Aleksandra Drewniak Iwona Rosa PLAN PREZENTACJI 1. John Maynard Keynes 2. Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Przetrwanie osób niepełnosprawnych w środowisku komercyjnym

Przetrwanie osób niepełnosprawnych w środowisku komercyjnym E K O N O M I A S P O Ł E C Z N A T E K S T Y 2 0 0 6 Hugh McNally Przetrwanie osób niepełnosprawnych w środowisku komercyjnym Tłumaczył: Jan Popowski 9/2006 9/2006 Hugh McNally Streszczenie Grupa Rehab

Bardziej szczegółowo

Komunikat z badań. Kryzys w Grecji silnie wpływa na oceny przyszłej sytuacji gospodarczej Europy

Komunikat z badań. Kryzys w Grecji silnie wpływa na oceny przyszłej sytuacji gospodarczej Europy Komunikat z badań 15 lipca 2015 r. Maciej Siejewicz Manager Marketing and Communications T: +48 22 43 41 239 M: +48 500 100 500 F: +48 22 43 41 010 maciej.siejewicz@gfk.com Kryzys w Grecji silnie wpływa

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI REGIONY W KRAJU 1 ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY METODOLOGII: ANALIZA WYNIKÓW EUROBAROMETRU Z ROZBICIEM NA REGIONY Poniższa analiza regionalna jest oparta na badaniach Eurobarometru zleconych przez Parlament Europejski.

Bardziej szczegółowo

Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie!

Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie! Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Gospodarki Narodowej oraz Komisji Ustawodawczej o uchwalonej przez Sejm

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy.

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. VI konferencja Krakowska, Kraków 17-18.06.2013 r. Dlaczego trzeba szukać nowej nazwy

Bardziej szczegółowo

Moduł 4: Przyszłość europejskiego modelu społecznego

Moduł 4: Przyszłość europejskiego modelu społecznego Moduł 4: Jak widzimy, gospodarki narodowe państw europejskich czekają ogromne wyzwania. Związane są one z globalizacją, to znaczy rozprzestrzenianiem się gospodarki wolnorynkowej na całym świecie. Towary,

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie wniosków zgłoszonych na 38. posiedzeniu Senatu do

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński. Dostosowywanie edukacji do wymogów kapitału

Proces Boloński. Dostosowywanie edukacji do wymogów kapitału Proces Boloński Dostosowywanie edukacji do wymogów kapitału Założenia procesu Proces Boloński polega na szeregu reform narzuconych uniwersytetom w dziedzinie finansowania, zarządzania i programów nauczania.

Bardziej szczegółowo

Spis treś ci 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ NE ADRESY 4

Spis treś ci 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ NE ADRESY 4 Spis treś ci 1. ZASADY ZAKŁADANIA I PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ.. 2 1.1. OMÓWIENIE FORM PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 2 1.2. REJESTRACJA PODMIOTU... 3 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r.

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Czy kryzys finansowy wymusi zmiany w dotychczasowych modelach biznesowych europejskich banków? Maciej Stańczuk Polski Bank Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie Maciej Strzębicki Własna firma Inkubator przedsiębiorczości Kryzys Praca na uczelni Garaż VC/PE Wdrożona idea Innowacje Wydatki na badania i rozwój Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek krajowy (18-09-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek krajowy (18-09-2006r.) FOREX - DESK: Rynek krajowy (18-09-2006r.) Dzisiejszy dzień na krajowym rynku walutowym przebiega w miarę spokojnie, choć przeważa presja wzrostu wartości złotego, co jest niejako pochodną zachowania się

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Michał Kuszyk Wiceprezes Związku Pracodawców Polska Miedź Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Czym jest Związek Pracodawców? Samorządną ORGANIZACJĄ

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Klasa III. Ocena dopuszczająca: Ocena dostateczna GOSPODARKA WOLNORYNKOWA

Klasa III. Ocena dopuszczająca: Ocena dostateczna GOSPODARKA WOLNORYNKOWA Klasa III GOSPODARKA WOLNORYNKOWA wyjaśnić, skąd wynika rzadkość dóbr i jak wpływa na działalność gospodarczą ludzi wymienić i zilustrować czynniki wytwórcze wykorzystywane przy produkcji różnych dóbr

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Prawo jest na naszej stronie! www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl codzienne aktualizacje pełna oferta zapowiedzi wydawnicze rabaty na zamówienia zbiorcze do negocjacji

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Informacja prasowa Warszawa, 31.05.2012 r. Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Rozpoczął się proces rekrutacji do udziału w projekcie Aktywny emeryt. Usługa szkoleniowo-doradcza realizowana

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

Raport z badania. Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania. IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r.

Raport z badania. Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania. IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r. Raport z badania Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r. 1 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 PRZEDSIĘBIORCY CZUJĄ SIĘ TRAKTOWANI JAK OSZUŚCI...4 UCZCIWOŚĆ POLSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28 Z Olgierdem Bagniewskim*, szefem zespołu analityków niemieckiego instytutu East Stock Informationsdienste GmbH w Hamburgu, rozmawia Iwona Bartczak. I.B.: Brak równowagi finansów publicznych jest znanym

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Marketing międzynarodowy Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Agenda Analiza szans na rynkach międzynarodowych 3 sposoby wchodzenia na rynek międzynarodowy Marketing mix standaryzacja czy adaptacja 3 sposoby

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Klimat inwestycyjny w Polsce na tle regionu

Klimat inwestycyjny w Polsce na tle regionu Dariusz Strojewski Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Senior Economist Klimat inwestycyjny w Polsce na tle regionu Co roku Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) przygotowuje raport oceniający sytuację

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

Poland a true special economic zone

Poland a true special economic zone Poland a true special economic zone Raport EY Paweł Tynel 25 listopada 2013 r. Dlaczego powstał raport Poland a true special economic zone Zebranie w jednym dokumencie ważnych informacji dla inwestorów

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Warszawa, 09.11.2015 Szanowna Pani Elżbieta Bieńkowska Unijna Komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług, przemysłu oraz małych i średnich przedsiębiorstw. PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Działając w imieniu

Bardziej szczegółowo

Bariery rozwoju sektora MSP

Bariery rozwoju sektora MSP 1 Wrocław, grudzień 2008 2 Co czwarty właściciel firmy już czuje się dotknięty przez kryzys, kolejne 40 procent przedsiębiorców liczy się z jego konsekwencjami. Dla sektora MSP największy problem to dziś

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych 13/05/2008-20/06/2008 Znaleziono 408 odpowiedzi z 408 odpowiadających wybranym kryteriom 0. Uczestnictwo Kraj DE - Niemcy 48 (11,8%) PL - Polska 44 (10,8%)

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych

człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych OCENA EX-ANTE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH W ZAKRESIE WSPARCIA PODMIOTÓW

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE W POLSCE I NA ŚWIECIE ZWIĄZANE Z WYKORZYSTANIEM POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO W SPRAWACH GOSPODARCZYCH

PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE W POLSCE I NA ŚWIECIE ZWIĄZANE Z WYKORZYSTANIEM POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO W SPRAWACH GOSPODARCZYCH dr Marta Janina Skrodzka PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE W POLSCE I NA ŚWIECIE ZWIĄZANE Z WYKORZYSTANIEM POSTĘPOWANIA MEDIACYJNEGO W SPRAWACH GOSPODARCZYCH Wprowadzenie Mediacja jest przedstawiana, jako alternatywna

Bardziej szczegółowo

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3 Od wstępnej koncepcji do biznesplanu Blok 3 1 Od wstępnej koncepcji do biznes planu Agenda - zakres pojęcia biznes plan Definicje - co to jest biznes plan Funkcje - zastosowania i odbiorcy biznes planu

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH

Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH Seminarium Konsolidacja uczelni wyższych, Warszawa, grudzień 2012 Zamiast wstępu: USTAWA podstawy prawne konsolidacji uczelni USTAWA z dnia

Bardziej szczegółowo

Opieka zdrowotna jest czymś wyjątkowym i nie powinno się jej pozostawiać w gestii rynku

Opieka zdrowotna jest czymś wyjątkowym i nie powinno się jej pozostawiać w gestii rynku Materiał edukacyjny PAFERE Terree P. Wasley Terree P. Wasley Opieka zdrowotna jest czymś wyjątkowym i nie powinno się jej pozostawiać w gestii rynku 58. Opieka zdrowotna jest czymś wyjątkowym Istnieją

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 22. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Spory wokół roli państwa w gospodarce

Rozdział 22. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Spory wokół roli państwa w gospodarce Rozdział 22. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Spory wokół roli państwa w gospodarce Autor: Mateusz Machaj Poniżej przedstawiamy wersję roboczą rozdziału dwudziestego drugiego podręcznika do przedsiębiorczości,

Bardziej szczegółowo

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska.

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Czy Pana zdaniem polskie spółki powinny się obawiać wrogich przejęć w najbliższym czasie? Uważam,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży:

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży: Inflacja Inflacja - wzrost przeciętnego poziomu cen dóbr w jakimś okresie. Jeśli ceny wszystkich dóbr i czynników produkcji wzrastają w takim samym tempie to mamy do czynienia z czystą inflacją. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo