Instytut Agroenergetyki Sp. z o.o. ul. Bagno 2/73, Warszawa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instytut Agroenergetyki Sp. z o.o. ul. Bagno 2/73, 00-112 Warszawa biuro@iae.org.pl www.iae.org.pl"

Transkrypt

1

2

3 Instytut Agroenergetyki jest instytucją non-profit, której głównym celem jest pomoc rolnikom, przedsiębiorcom jak też jednostkom samorządu terytorialnego, a także NGO s w pozyskiwaniu wiedzy, know-how oraz partnerów z zakresu wykorzystania potencjału odnawialnych źródeł energii (OZE) w Polsce. Uwaga Instytutu skupiona jest na wsparciu przedsięwzięć na terenach rolniczych w tym także inwestycji nakierowanych na rozwój OZE. Zapraszamy do kontaktu w razie jakichkolwiek pytań, bądź wątpliwości związanych z rozwojem odnawialnych źródeł energii oraz efektywnością energetyczną. ABC Biogazowni Rolniczych to kampania informacyjno-edukacyjna prowadzona przez Instytut Agroenergetyki. Ma na celu podniesienie poziomu świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz przedstawienie korzyści z tworzenia i funkcjonowania biogazowni. Instytut Agroenergetyki Sp. z o.o. ul. Bagno 2/73, Warszawa Niniejszy materiał został opublikowany dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada wyłącznie Instytut Agroenergetyki Sp. z o.o.

4

5 SPIS TREŚCI Streszczenie 5 I. Strategia rozwoju odnawialnych źródeł energii, ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych 8 II. Charakterystyka biogazowni rolniczych 20 III. Wykorzystanie biogazu na świecie i w Polsce 42 IV. Proces inwestycyjny biogazowni rolniczej 62 V. Korzyści związane z wykorzystaniem energii z biogazu 82 VI. Akceptacja społeczna biogazowni rolniczych 100 VII. Biogazownia w mojej gminie 116 Bibliografia 134 Spis rysunków 139 Spis tabel 141 Załączniki 142

6

7 STRESZCZENIE Rozwój biogazowni jest powiązany z europejską polityką klimatyczną i energetyczną. Jej celem jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, promowanie rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE), a także poprawa efektywności energetycznej. Realizacji tej polityki Unii Europejskiej służy Pakiet Energetyczno-Klimatyczny ( Pakiet 3*20 ) obowiązujący do 2020 r., który przewiduje: zredukowanie o 20% emisji gazów cieplarnianych w stosunku do poziomu emisji z 2005 r., zwiększenie o 20% udziału energii odnawialnej w finalnej konsumpcji energii, zwiększenie o 20% efektywności energetycznej w stosunku do prognoz na 2020 r. Na początku 2014 r. Komisja Europejska zaproponowała nowe cele polityki energetyczno-klimatycznej na 2030 r. Przewidują one 40% redukcję emisji gazów cieplarnianych oraz 27% udziału OZE w produkcji energii. Polska ma duże osiągnięcia w polityce klimatycznej, gdyż jej emisja gazów cieplarnianych spadła w przeliczeniu na CO 2 z ponad 560 mln t w 1988 r. do ok. 400 mln t CO 2 obecnie. W 2020 r. emisja powinna wynieść ok. 380 mln t CO 2. Osiągnięcie celów pakietu energetyczno-klimatycznego nie byłoby możliwe bez zastosowania systemu wsparcia, czyli pomocy. W Polsce jest to system kolorowych certyfikatów. Rządowe plany przewidują zastąpienie go przez system przetargów na energię z OZE. Jednym z rodzajów OZE są biogazownie. Można w nich produkować metan (gaz ziemny), prąd i ciepło. Biogazownie wykorzystują procesy fermentacji beztlenowej, podczas którego bakterie w kilku etapach przekształcają substancje organiczne (białka, tłuszcze, węglowodany) w inne związki chemiczne (m.in. metan oraz poferment będący cennym nawozem rolniczym). Surowcami, czyli substratami dla biogazowni są zarówno specjalnie uprawiane rośliny energetyczne (głównie kukurydza), jak również pozostałości z produkcji rolnej, spożywczej gnojowica, słoma, liście, odpady zwierzęce, serwatka itd. oraz odpady organiczne i ścieki. Wydajność biogazowa poszczególnych substratów jest bardzo różna (gliceryna ponad 800 m 3 /t, gnojowica m 3 /t biogazu). Ze względu na stosowany surowiec rozróżniamy kilka typów 5

8 biogazowni rolnicze, utylizacyjne, wysypiskowe oraz współpracujące z oczyszczalniami ścieków. Według najbardziej optymistycznych szacunków w Polsce można by produkować nawet 10 mld m 3 biogazu. Obecnie w Polsce działa około 200 biogazowni najwięcej jest wysypiskowych (ponad 100), zaś rolniczych ponad 40. Rządowe plany przewidują budowę do 2020 r. jednej biogazowni w każdej gminie, czyli łącznie ok instalacji. Ma w nich powstawać 1,7 mld m 3 gazu. Taka produkcja zgazyfikowałaby obszary wiejskie i rozwiązała problem utylizacji odpadów rolniczych. Według aktualnych danych inwestorzy planują na razie budowę tylko kilkuset biogazowni. Rozwój biogazowni utrudnia brak sprecyzowanego systemu wsparcia OZE na kolejne lata oraz dość skomplikowane procedury inwestycyjne w tym m.in. w większości przypadków konieczność wykonania analiz środowiskowych. Przeszkodą bywają także mity związane z biogazowniami np. kwestia odoru, choć warunki fermentacji beztlenowej (zachodzi tylko w instalacjach zupełnie szczelnych) wykluczają wydobywanie się jakichkolwiek zapachów. Niekiedy barierą rozwoju są koszty biogazowni. W pełni profesjonalna instalacja wymaga również dość dużego wkładu kapitałowego (koszt 1 MW to około 9 mln zł). Budowa samej biogazowni trwa najczęściej tylko kilka miesięcy, ale poprzedzające to procedury nawet 2-3 lata. Działająca biogazownia przynosi szereg korzyści nie tylko inwestorom m.in. tworzy zbyt dla produktów rolnych, jest źródłem wysokiej jakości nawozu, podnosi jakość życia na wsi (np. poprzez możliwość gazyfikacji wsi i poprawę parametrów prądu), ogranicza bezrobocie, chroni jakość wód szczególnie powierzchniowych, podnosi lokalne podatki itd. Korzyści z biogazowni powinny mobilizować władze gmin do stworzenia odpowiednich warunków do budowy biogazowni na swoim terenie. Samorząd jest także predysponowany do obiektywnego zaprzeczenia mitom dotyczącym biogazowni i stworzenia pozytywnego klimatu społecznego. Samorząd może także oszacować potencjał biogazowy swojej gminy. Jest on największy w przypadku gmin z dużymi gospodarstwami rolnymi. Samorząd może również wejść w sojusze z innymi podmiotami (np. innymi gminami) i samemu wybudować biogazownię np. przy oczyszczalni ścieków czy wysypisku. Inwestowanie gmin jest obecnie łatwiejsze, gdyż biogazownie są wspierane ze 6 Instytut Agroenergetyki

9 środków europejskich, NFOSiGW, wybranych banków oraz środkami uzyskanymi przez Polskę za redukcję emisji gazów cieplarnianych w ciągu ostatnich 25 lat (zgodnie z protokołem z Kioto). Biogazownie to także pole do inwestycji w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. 7

10 I. Strategia rozwoju odnawialnych źródeł energii, ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych

11 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych Perspektywy rozwoju biogazowni rolniczych w znacznym stopniu zależą od polityki klimatycznej Unii Europejskiej. W jej ramach przewidziane jest promowanie rozwoju odnawialnych źródeł energii, w tym biogazowni. Dzięki wsparciu UE inwestorzy zainteresowani budową i eksploatacją biogazowni mogą liczyć na szybszy zwrot kapitału i atrakcyjne zyski w przyszłości. Polityka energetyczno-klimatyczna Unii Europejskiej Europejska polityka klimatyczna i energetyczna ma ograniczyć emisję gazów cieplarnianych 1, promować produkcję energii z odnawialnych źródeł energii (OZE), a także sprzyjać poprawie efektywności energetycznej. Działania te mają przeciwdziałać ociepleniu się klimatu. Polityka UE jest zgodna ze zobowiązaniami podjętymi w ramach Ramowej Konwencji ONZ w sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC) z 1992 r. oraz z Protokołem z Kioto z 1997 r. 2 Pakiet Energetyczno-Klimatyczny (PEK) to szereg aktów prawnych mających na celu realizację polityki Unii Europejskiej w zakresie ochrony klimatu. Został on zaproponowany przez Komisję Europejską w 2007 r., a ostatecznie ogłoszony w 2009 r. Zawarte w pakiecie regulacje mają za zadanie osiągnięcie jego celów przy użyciu instrumentów rynkowych. Często używanym określeniem dla PEK jest Pakiet 3*20, gdyż przewiduje on: zredukowanie o 20% emisji gazów cieplarnianych w stosunku do poziomu emisji z 2005 r., zwiększenie o 20% udziału energii odnawialnej w finalnej konsumpcji, zwiększenie o 20% efektywności energetycznej w stosunku do prognoz 3 na 2020 r., zwiększenie udziału biopaliw w ogólnej konsumpcji paliw transportowych co najmniej do 10%. 1 Gazy cieplarniane (greenhouse gases) zapobiegają wydostawaniu się promieniowania podczerwonego (ciepła) z Ziemi, pochłaniając je i oddając do atmosfery. W wyniku ich działania wzrasta temperatura powierzchni Ziemi. W atmosferze występują zarówno w wyniku naturalnych procesów (np. erupcje wulkanów), jak i na skutek działalności człowieka. Gazami cieplarnianymi są: para wodna (najpowszechniejszy z gazów cieplarnianych w atmosferze), dwutlenek węgla (CO 2 ), metan (CH 4 ), freony (CFC), podtlenek azotu (N 2 O) gaz rozweselający, halon, gazy przemysłowe (HFC, PFC, SF 6 ). 2 Protokół zobowiązuje kraje, które go ratyfikowały do redukcji w ciągu 15 lat własnych emisji gazów cieplarnianych o wynegocjowane wartości, nie mniej jednak niż o 5% w stosunku do poziomu emisji z 1990 r. Dotychczas Protokół z Kioto nie został zastąpiony nowym traktatem o redukcji emisji gazów cieplarnianych. 3 Czyli w odniesieniu do scenariusza referencyjnego, tj. kontynuacji dotychczasowego trendu rozwoju (BAU business as usual). 9

12 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych W skład PEK wchodzą następujące dokumenty: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych 4 (tzw. dyr. EU ETS). decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/406/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysiłków podjętych przez państwa członkowskie, zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w celu realizacji do roku 2020 zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji (tzw. decyzja non-ets). 5 dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (tzw. dyrektywa OZE). dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/31/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie geologicznego składowania dwutlenku węgla oraz zmieniająca dyrektywę Rady 85/337/EWG, Euratom, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE, 2001/80/WE, 2004/35/WE, 2006/12/WE, 2008/1/WE i rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 (tzw. dyrektywa CCS 6 ). 4 Rynkowa metoda ograniczania emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Opiera się na obowiązkowych zezwoleniach uprawniających do emisji określonej ilości danego gazu. Podmiot gospodarczy (przedsiębiorstwo) chcąc wyemitować gazy cieplarniane (co jest związane z produkcją) musi posiadać na to zezwolenie. Zezwolenia mogą być albo bezpłatnie przydzielane przez KE albo kupowane i sprzedawane na zasadach rynkowych (na giełdzie). Łączna ilość zezwoleń jest stopniowo ograniczana, co powoduje wzrost popytu na nie, a co za tym idzie wzrost ceny. Firmy stosujące wysokoemisyjne technologie mają motywację do unowocześnienia swoich metod produkcji. System handlu emisjami w wielu przypadkach doprowadził do szybszego i tańszego ograniczenia emisji w stosunku do systemów opierających się na ścisłej regulacji emisji gazów. Systemem ETS objęte są tylko niektóre branże w UE np. energetyka, hutnictwo. 5 Sektory gospodarcze, których nie obejmuje system ETS (tzw. non-ets). Są to: transport (z wyłączeniem lotnictwa), rolnictwo, budownictwo, sektor komunalno-bytowy. Te dziedziny wytwarzania odpowiedzialne są za 60% emisji gazów cieplarnianych w UE. Redukcja emisji do 2020 r. w non-ets ma wynieść 10% w skali całej UE, ale jest zróżnicowana między krajami od 20% do +20%. 6 CCS (Carbon Capture and Storage), czyli sekwestracja CO 2 to proces polegający na oddzieleniu i wychwyceniu CO 2 ze spalin (np. elektrowni) w celu ograniczenia jego emisji do atmosfery. Część wychwyconego CO₂ znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym. Większość jednak jest przeznaczona do składowania geologicznego. Dotychczas nie opracowano ekonomicznie opłacalnej metody CCS. 10 Instytut Agroenergetyki

13 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych Ryc. 1 Efekt cieplarniany uproszczony bilans energetyczny Ziemi Źródło: Na podstawie J.T. Kiehl, Kevin E. Trenberth, Earth s Annual Global Mean Energy Budget, 1997 Bulletin of the American Meteorological Society, 2/1997 Uzupełnieniem pakietu jest Decyzja Komisji z dnia 24 grudnia 2009 r. ustalająca wykaz sektorów i podsektorów uważanych za narażone na znaczące ryzyko ucieczki (tzw. carbon leakage). Pośrednio na politykę klimatyczną UE oddziaływują inne wspólnotowe akty prawne. Przykładem są dyrektywy regulujące dopuszczalne poziomy emisji do atmosfery takich zanieczyszczeń, jak pyły, tlenki siarki i azotu. Także zasady zagospodarowania odpadów i ścieków sprzyjają rozwojowi OZE. Decyzje UE oznaczają, że od 2013 r. aukcja jest podstawową metodą rozdziału uprawnień do emisji. Oznacza to, że wszystkie uprawnienia do emisji nie przydzielone bezpłatnie muszą być nabywane i sprzedawane na aukcji. Najważniejsze kontrowersje związane z polityką energetycznoklimatyczną Unii Europejskiej Unia Europejska chce swoją postawą zachęcić inne państwa do podjęcia podobnych deklaracji odnoszących się do redukcji emisji gazów cieplarnianych. Przykład UE ma działać zarówno na najbogatsze kraje (np. USA), jak i na te najbiedniejsze (np. Indie). Taktyka UE nie była jednak dotychczas skuteczna. Na 11

14 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych międzynarodowych konferencjach klimatycznych UE pozostaje osamotniona w swoich wysiłkach. Równocześnie samodzielna realizacja ambitnych celów UE ma tylko kilkuprocentowy wpływ na zmianę udziału gazów cieplarnianych w atmosferze. Całkowity udział wszystkich państw UE w światowej emisji gazów cieplarnianych to według ostatnich danych 11-12%. Skutkiem postawy UE jest jednak ryzyko przeniesienia się najbardziej energochłonnych branż gospodarki do państw nie stosujących radykalnej polityki klimatycznej (tzw. carbon leakage ucieczka emisji). W efekcie może wzrosnąć światowa emisja gazów cieplarnianych, gdyż: przedsiębiorstwa spoza UE często stosują bardziej emisyjne technologie, konieczność transportu dóbr i towarów na większe odległości zwiększa ilości CO 2 w atmosferze. Przykładowo tania energia wynikająca z pojawienia się na rynku gazu łupkowego spowodowała przenoszenie produkcji dóbr energochłonnych do USA, które następnie importuje się do Europy statkami. Transport morski bardzo często stosuje najgorsze z punktu widzenia polityki ochrony środowiska paliwa. Produkcja cementu może się przenieść z terenu UE do państw postsowieckich, gdzie powszechnie stosowane są bardziej emisyjne metody produkcji tego podstawowego dla budownictwa materiału. Polityka UE prowadzi do spadku emisji gazów cieplarnianych w skali Europy. Jednak równocześnie rośnie tzw. ślad węglowy przypadający na mieszkańca UE. Emisja gazów cieplarnianych związana z konsumpcją dóbr i usług przez przeciętnego Europejczyka rośnie. Przy obliczaniu śladu węglowego należy brać pod uwagę nie tylko emisje krajowe, lecz także emisje towarzyszące produkcji dóbr importowanych. Według niektórych badań państwa europejskie "przeniosły za granicę ok. 1/3 swoich emisji. W przypadku niektórych państw (np. Szwajcarii) emisje, za które odpowiada dana gospodarka za granicą, są większe niż emisja krajowa. Polityka klimatyczna Unii Europejskiej po 2020 r. Na początku 2014 r. Komisja Europejska zaproponowała nowe cele polityki energetyczno-klimatycznej na 2030 r. Przewidują one 40% redukcję emisji gazów cieplarnianych. Spełnienie tego warunku byłoby obowiązkowe dla wszystkich państw UE. Branże objęte ETS będą musiały obniżyć do 2030 r. wielkość emisji gazów cieplarnianych o 43%, zaś non-ets o 30% w porównaniu z poziomem z 2005 r. Ponadto Komisja zaproponowała cel w zakresie udziału OZE w produkcji energii. Miałby on wynosić 27%. Każdy kraj określiłby swój wkład w realizację 12 Instytut Agroenergetyki

15 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych tego ogólnoeuropejskiego celu. Nie byłoby jednak sankcji za jego niezrealizowanie, gdyż deklaracje dotyczące wkładu krajowego byłyby niewiążące. Cel 27% oznacza, że udział energii odnawialnej w sektorze elektroenergetycznym w UE wzrośnie z aktualnego poziomu 21% do nie mniej niż 45% w 2030 r. Propozycje nowej polityki klimatycznej UE skupią się na celu związanym z emisją gazów cieplarnianych, gdyż zakłada się, że realizacja tego głównego celu wymusi poprawę w zakresie efektywności energetycznej i udziału OZE w tzw. miksie energetycznym. Nowe cele polityki energetycznoklimatycznej muszą być zatwierdzone na jednym ze szczytów państw UE. Bez określenia nowych celów polityki klimatyczno-energetycznej UE, czyli przy kontynuacji dotychczasowej polityki, w 2030 r. redukcja emisji gazów cieplarnianych wyniosłaby 32%, zaś udział OZE wyniósłby 24%. Oznacza to, że nowe cele są odpowiednio o 8 i 3 punkty procentowe bardziej ambitne niż zwykła kontynuacja trendu rozwoju gospodarek państw członkowskich UE. Także w okresie po 2020 r. KE chce znieść wsparcie dla rozwiniętych technologii wytwarzania energii w OZE. Nadal dozwolone będą dotacje dla nowych i rozwijających się technologii, które mogą w znacznym stopniu i w racjonalny kosztowo sposób zwiększyć ilość energii odnawialnej. Realizacja celów klimatycznych UE stan na 2012 r. Emisja gazów cieplarnianych w 2012 r. była o 18% niższa niż w 1990 r. Oczekuje się spadku o 24% w 2020 r. i o 32% w 2030 r. Udział energii z OZE w łącznym zużyciu energii wzrósł w 2012 r. do 13%. Zakłada się dalszy wzrostu tego wskaźnika do 21% w 2020 r. i do 24% w 2030 r. Na koniec 2012 r. w UE zlokalizowano 44% światowej produkcji prądu z OZE (bez hydroelektrowni). Energochłonność gospodarki UE w latach spadła o 24%, natomiast w przemyśle wskaźnik ten wyniósł ok. 30 %. Intensywność emisji CO 2 w gospodarce UE zmniejszyła się w latach o 28%. System ETS nie spełnia pokładanych w nim nadziei i nie stymuluje przedsiębiorstw do działań proklimatycznych. Ceny praw do emisji CO 2 są kilkakrotnie niższe niż przewidywała to KE (ok. 40 euro za 1 t CO 2 ). Spowodowane jest to znaczną nadwyżką liczby uprawnień wynikającą ze spowolnienia gospodarczego po 2008 r. Z tego powodu w 2013 r. KE wycofała z rynku 900 mln uprawnień (równowartość emisji CO 2 dla całej UE przez około 2 miesiące, a dla ETS ok. 4 miesięcy). 13

16 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych Tab. 1 Uprawnienia w EU ETS i limity emisji w non ETS dla Polski w latach [mln ton CO 2 ] Rok Liczba uprawnień w EU ETS Limity emisji w non-ets Całkowita emisja (EU ETS + non-ets) ,7 402, ,8 200,4 399, ,8 202,1 395, ,9 203,8 392, ,9 205,5 389, ,2 386, , ,2 Źródło: Wybrane aspekty wdrażania pakietu energetyczno-klimatycznego, KASHUE, Warszawa 2009 r. Polska polityka klimatyczna Efektem zmian gospodarczych po 1989 r. jest spadek emisji gazów cieplarnianych w Polsce. Całkowita emisja gazów cieplarnianych spadła w przeliczeniu na CO 2 z 564 mln t w 1988 r. do ok. 400 mln t CO 2 obecnie. Tylko około połowa tej emisji podlega pod unijny system handlu prawami do emisji (EU ETS). W okresie limit emisji dla Polski w ramach EU ETS będzie się zmniejszał do poziomu ok. 175 mln ton CO 2, a całkowity do ok. 380 mln ton CO 2. PEK pozwala Polsce na zwiększenie emisji gazów cieplarnianych w sektorach spoza EU ETS o 14% do 2020 r. w stosunku do poziomu z 2005 r. Wytwarzanie, a następnie spalanie gazu w biogazowniach, jako uznane za ekologiczne, sprzyja osiągnięciu przez Polskę wskazanych celów z PEK. Energetyka odnawialna w Polsce W ramach PEK Polska jest zobowiązana do wspomnianej powyżej redukcji emisji CO 2, poprawy efektywności energetycznej o 20% oraz wyprodukowania co najmniej 15% energii w OZE. Ten ostatni cel oznacza, że w 2020 r. w OZE powinno powstać 10,4 mteo (przy krajowym zużyciu energii wynoszącym 69,2 mteo). Polska nie osiąga wyznaczonych przez krajowy program rozwoju OZE rocznych celów udziału energii odnawialnej, ale na obecnym etapie nie zagraża to realizacji zobowiązania wobec UE. Niepokoi jedynie duży (40-50%) udział współspalania biomasy w OZE. 14 Instytut Agroenergetyki

17 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych Efektywność energetyczna W Polsce w ostatnim ćwierćwieczu dokonała się ogromna zmiana w zakresie efektywności energetycznej. Energochłonność Produktu Krajowego Brutto (wyrażona w ekwiwalencie kilograma ropy naftowej) spadła w stosunku do początku lat 90. o ponad 70% (tj. sięga 30% energochłonności z początku lat 90.). Jest to skutek optymalizacji produkcji przemysłowej oraz racjonalizacji wykorzystania energii przez odbiorców (np. wymiana oświetlenia ulicznego). Pomimo tych osiągnięć, energochłonność polskiego PKB pozostaje około 2 razy wyższa niż średnia w krajach UE. Dalszej poprawie efektywności ma służyć m.in. system białych certyfikatów. Tab. 2 Zainstalowana moc elektryczna w źródłach OZE [MW] Rodzaj OZE Elektrownie na biogaz Elektrownie na biomasę Elektrownie fotowoltaiczne Elektrownie wiatrowe Elektrownie wodne 45,6 54,6 70,8 82,8 103,4 131,2 153,4 255,3 231,9 252,4 356,1 409,6 820,7 972,8 0,001 0,03 1,12 1,29 1, ŁĄCZNIE Źródło: URE System wsparcia produkcji energii odnawialnej w Polsce Osiągnięcie celów pakietu energetyczno-klimatycznego nie byłoby możliwe bez zastosowania systemu wsparcia, czyli pomocy. Wybór metod wsparcia Unia Europejska pozostawiła w gestii państw członkowskich. Powodem wprowadzenia systemu wsparcia jest fakt, że produkcja energii przy zastosowaniu promowanych technologii jest najczęściej ekonomicznie nieopłacalna. (przynosi jednak społeczne korzyści). 15

18 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych Rodzaje systemów wsparcia W świecie stosowane są dwa podstawowe modele wsparcia. Pierwszy wpływa na ceny energii (Price system), drugi na ilości wytworzonej energii (Quota system). Pierwszy model (Price system) opiera się na założeniu, że producenci wytworzą pożądaną ilość energii zachęceni jej atrakcyjnymi cenami. Jego wariantami są: system stałych cen (Feed in Tariff, Feed in Premiums), ulgi podatkowe (Tax Credits, Production Credit Tax PTC), dopłaty gwarantowane (system dopłat środowiskowych), subwencje inwestycyjne (dotacje inwestycyjne, Investment Subsidies). Podstawowym założeniem drugiego systemu (Quota system) jest określenie przez organ regulacyjny (np. odpowiednie ministerstwo) ilości energii, która musi być wyprodukowana przez wybrany typ źródła. Cena energii kształtuje się zaś na podstawie mechanizmów rynkowych. System ten ma dwa warianty: system przetargów, system (zielonych) certyfikatów. System certyfikatów opiera się na tzw. mechanizmie wymagalnego portfela energii ze źródeł odnawialnych (Renewable Portfolio Standard RPS). Nakłada on na określony podmiot (producenta, dostawcę lub odbiorcę energii w zależności od wariantu) obowiązek zakupu (produkcji lub zapewnienia) odpowiedniej ilości energii pochodzącej ze źródła objętego wsparciem. W tym mechanizmie wprowadzony zostaje system świadectw pochodzenia, czyli tzw. certyfikatów (Tradeable Energy Certificates TEC), np. zielonych certyfikatów (Tradeable Renewable/Green Certificates system TREC/TGCs). System przetargów (Tendering system) polega na przeprowadzaniu przez rząd danego państwa przetargów na produkcję i dostarczenie określonego wolumenu energii pochodzącej z konkretnego typu źródeł (np. odnawialnych). Równocześnie rząd gwarantuje zakup tej energii po cenach osiągniętych w tym przetargu (tj. najniższych). Opisywane powyżej metody wsparcia produkcji energii z wybranych źródeł (przetargi i certyfikaty) nie wykluczają się mogą mieć charakter komplementarny i w kilku krajach Europy stosowane są równolegle. Dotychczas w Polsce system wsparcia produkcji energii z wybranych źródeł opierał się głównie na świadectwach pochodzenia, nazywanych też certyfikatami. Świadectwo pochodzenia to potwierdzenie wyprodukowania energii elektrycznej lub gazu z zastosowaniem określonej technologii. Świadectwa pochodzenia wydawane są przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE). Każde świadectwo zawiera informację o ilości wyprodukowanej energii, momencie jej wytworzenia oraz dane identyfikujące 16 Instytut Agroenergetyki

19 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych producenta. Świadectwa są zbywalne i można nimi handlować na giełdzie energii. Ich zakupem zainteresowani są sprzedawcy energii klientom końcowym (gospodarstwom domowym, przedsiębiorstwom). Przychody ze sprzedaży certyfikatów stanowią dodatkowe (obok przychodu za samą energię) źródło finansowania dla podmiotów produkujących energię z promowanych źródeł. Dla odnawialnego źródła energii przychód z zielonego certyfikatu jest niekiedy większy niż przychód za samą wyprodukowaną energię elektryczną. Ryc. 2 Krajowy cel udziału energii odnawialnej w podziale na sektory 20% 18% 16% 14% 12% 10% 19,13% 17,05% 15,50% 10,14% 8% 6% 4% ciepłownictwo i chłodnictwo transport elektroenergetyka Ogólny udział OZE Źródło: Opracowanie własne na podstawie Krajowego Planu Działań W Polsce wsparciem objęte były lub są następujące działania: produkcja energii elektrycznej (EE) z odnawialnych źródeł energii, produkcja EE w elektrociepłowniach, czyli tzw. wysokosprawna kogeneracja, wychwytywanie metanu uwalniającego się przy okazji wydobycia węgla kamiennego w kopalniach, produkcja biogazu, efektywność energetyczna, czyli oszczędzanie energii (jedyny dotychczas system wsparcia oparty na przetargach). 17

20 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych Tab. 3 Rodzaje świadectw pochodzenia stosowane w Polsce Stosowane w elektroenergetyce Zielone certyfikaty energia ze źródeł odnawialnych Pozostałe Brązowe certyfikaty za biogaz pochodzenia rolniczego skierowany do sieci przedsiębiorstw dostarczających gaz. Certyfikaty brązowe są przeliczane odpowiednim ekwiwalentem na świadectwa zielone. Czerwone certyfikaty energia z kogeneracji z dużych źródeł mocy Żółte certyfikaty energia z kogeneracji z małych źródeł mocy (do 1 MW) lub opalana paliwem gazowym Fioletowe certyfikaty energia wytworzona z metanu pozyskanego z kopalń 7 lub z przetwarzania biomasy. Źródło: Opracowanie własne Białe certyfikaty za zaoszczędzenie energii o wartości co najmniej 10 ton oleju opałowego. Obowiązek pozyskania i rozliczenia białych certyfikatów dotyczy wszystkich dostawców energii odbiorcom końcowym, tj. elektroenergetyki, ciepłownictwa, przedsiębiorstw gazowych. Białe certyfikaty przyznawane są w drodze przetargu podmiotom oferującym najatrakcyjniejszą relację kosztu projektu energooszczędnego do ilości zaoszczędzonej energii. Prace nad nowym systemem wsparcia OZE w Polsce Stosowany w Polsce od jesieni 2005 r. system kolorowych certyfikatów nie różnicuje poziomu wsparcia, pomimo różnej opłacalności poszczególnych technologii OZE. Prowadzone obecnie prace legislacyjne nad ustawą o OZE przewidują, że aktualny system zielonych certyfikatów zostanie zastąpiony systemem przetargów analogicznym do systemu wykorzystywanego przy promowaniu białych certyfikatów (tj. efektywności energetycznej). W nowym systemie Prezes URE ogłosi aukcję (przetarg) na dostarczanie określonej ilości energii elektrycznej z OZE. Wygrają ją podmioty oferujące najniższą cenę prądu. Zwycięzca ma mieć gwarancję, że sprzeda swój prąd po tej samej cenie przez 15 lat. Cena z aukcji nie będzie przez te 15 lat w żaden sposób indeksowana/ waloryzowana, nawet o wartość inflacji. Jest to korzystne dla instalacji o zerowym koszcie produkcji (np. dla elektrowni wiatrowych), ale bardzo ryzykowne dla źródeł opartych o surowce o zmiennych cenach (np. na biomasie, surowcach pochodzenia rolniczego). Dla mikroźródeł w nowym modelu wsparcia przewidziane jest oparcie się na systemie stałych cen (Feed-in Tariff). 7 Gaz ziemny wysokometanowy i zaazotowany, gaz z odmetanowania kopalń 18 Instytut Agroenergetyki

21 Strategia rozwoju odnawialnych źródeł ze szczególnym uwzględnieniem biogazowni rolniczych Powszechnie uważa się, że system gwarantowanych cen jest korzystny dla tego typu wytwórców. Tab. 4 Wymagane udziały świadectw pochodzenia w sprzedaży energii elektrycznej odbiorcy końcowemu Rok Rodzaj świadectw pochodzenia i ich wymagany udział do umorzenia Zielone Żółte Czerwone Fioletowe ,4% 3,1% 21,3% 0,3% ,4% 3,3% 22,2% 0,4% ,4% 3,5% 23,2% 0,6% ,0% 3,7% 23,2% 0,9% ,0% 3,9%* 23,2%* 1,1% ,0% 4,9%* 23,2%* 1,3% ,0% 6,0%* 23,2%* 1,5% ,0% 7,0%* 23,2%* 1,8% ,0% 8,0%* 23,2%* 2,3% Źródło: Opracowanie własne na podstawie aktów prawnych. *w Parlamencie trwają prace nad przedłużeniem systemu żółtych i czerwonych certyfikatów do 2018 r. Ryc. 3 Wyjaśnienie nowego planowanego systemu wsparcia Źródło: wysokienapiecie.pl 19

22 II. Charakterystyka biogazowni rolniczych

23 Charakterystyka biogazowni rolniczych Polskie rolnictwo ma znaczący potencjał w zakresie produkcji energii gazu, ciepła i prądu. Wykorzystanie tego potencjału może przynieść bardzo pozytywne skutki zarówno ekonomiczne, jak i społeczne. Dodatkową korzyścią jest fakt, że energetyczne wykorzystanie rolnictwa istotnie zmniejsza negatywne oddziaływanie tego działu gospodarki na środowisko naturalne. Rolnictwo a gazy cieplarniane W produkcji rolnej powstaje wiele odpadów, które przez wieki utylizowane były w sposób naturalny: gnojowica oraz obornik kompostowane były w pryzmach lub dołach gnilnych. Tak powstały nawóz wywożony był na pole, produkty uboczne, takie jak słoma, liście czy łęty ziemniaczane najczęściej były spalane bezpośrednio na polu albo służyły jako ściółka czy pasza dla zwierząt roślinożernych. Tradycyjne formy zagospodarowania odpadów rolniczych powodowały, że do atmosfery w sposób niekontrolowany przedostawały się duże ilości metanu pochodzącego z procesów gnilnych. Metan jest jednym z głównych czynników efektu cieplarnianego. Jego cieplarniane oddziaływanie jest ponad 20-krotnie większe niż dwutlenku/ditlenku węgla (CO 2 ). Ograniczenie emisji metanu powstałego w związku z działalnością rolnictwa nawet poprzez jego spalenie, co powoduje powstanie wody i CO 2 ma więc istotne znaczenie dla klimatu. Procesy biogazowe Często biogazownie szczególnie te rolnicze są określane mianem sztucznych, czy też betonowych krów. Procesy fermentacji beztlenowej zachodzące w przewodzie pokarmowym tego zwierzęcia są podobne do procesów odbywających się w biogazowniach. Oczywiście są też różnice, a najbardziej istotną jest fakt, że zwierzę potrzebuje zaledwie kilku godzin na to, co w instalacji stworzonej przez człowieka trwa kilkadziesiąt dni. Inną zasadniczą różnicą jest fakt, że gaz powstały w przewodzie Ryc. 4 Model cząsteczki metanu [CH 4 ] Źródło: wikimedia pokarmowym krowy jest dla niej produktem ubocznym, a dla biogazowni jest najczęściej podstawowym produktem. Także odchody zwierzęcia są dla niego 21

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Janusz Wojtczak Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Biogazownie w Niemczech Rok 1999 2001 2003 2006 2007 2008 Liczba 850 1.360 1.760 3.500 3.711 4.100 instalacji Moc (MW) 49 111 190 949 1.270

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK Uwarunkowania prawne. Rozwój odnawialnych źródeł energii stanowi strategiczny cel polskiej energetyki.

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w energetyce

Biogazownie w energetyce Biogazownie w energetyce Temat opracował Damian Kozieł Energetyka spec. EGIR rok 3 Czym jest biogaz? Czym jest biogaz? Biogaz jest to produkt fermentacji metanowej materii organicznej przez bakterie beztlenowe

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia. Biogaz rolniczy produkcja i wykorzystanie Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.pl Cele Mazowieckiej

Bardziej szczegółowo

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Paweł Sulima Wydział Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament Rynków Rolnych XI Giełda kooperacyjna

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie

Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie Jacek Dach, Instytut Inżynierii Biosystemów Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu KONFERENCJA Nowatorska produkcja energii

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY. 07.11.2013 r.

ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY. 07.11.2013 r. ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY 07.11.2013 r. Zamiast wprowadzenia podsumowanie OŹE Dlaczego? Przyczyny: filozoficzno etyczne naukowe

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011 BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE Poznao 22.11.2011 Fermentacja anaerobowa 2 SKŁAD BIOGAZU 3 BIOGAZ WYSYPISKOWY WARUNKI DLA SAMOISTNEGO POWSTAWANIA BIOGAZU 4 Biogazownia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane DEPARTAMENT PRODUKCJI Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane Ciepło ze źródeł odnawialnych stan obecny i perspektywy rozwoju Konferencja

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk KRAKÓW 09.06.2014 POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA Paweł Danilczuk Plan prezentacji 1. Surowce i substraty do wytwarzania biogazu rolniczego. 2. Biogazownia rolnicza elementy

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla doradców rolnych

Szkolenie dla doradców rolnych Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna Piła Płotki, 10-14 grudnia 2012 r. Szkolenie dla doradców rolnych Przegląd dostępnych technologii biogazowych Dariusz Wiącek

Bardziej szczegółowo

Biogazownie Rolnicze w Polsce

Biogazownie Rolnicze w Polsce 1 Biogazownie Rolnicze w Polsce Biogazownia co to jest? Dyrektywa 2003/30/UE definiuje biogaz: paliwo gazowe produkowane z biomasy i/lub ulegającej biodegradacji części odpadów, które może być oczyszczone

Bardziej szczegółowo

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska Opłacalność produkcji biogazu w Polsce Magdalena Rogulska Możliwości wykorzystania biogazu/ biometanu Produkcja energii elektrycznej i ciepła Dotychczasowy kierunek wykorzystania w PL Sieć dystrybucyjna

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec.

Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. Piotr Banaszek, Grzegorz Badura Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. W dniu 4.04.2014 r. na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec w Chorzowie,

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przyrodnicze uwarunkowania do produkcji biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem produkcji biogazu rolniczego Dr inż. Magdalena Szymańska

Bardziej szczegółowo

Geoinformacja zasobów biomasy na cele energetyczne

Geoinformacja zasobów biomasy na cele energetyczne Geoinformacja zasobów biomasy na cele energetyczne Anna Jędrejek Zakład Biogospodarki i Analiz Systemowych GEOINFORMACJA synonim informacji geograficznej; informacja uzyskiwana poprzez interpretację danych

Bardziej szczegółowo

Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego

Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego Autor: dr Bartłomiej Nowak 1 Przyjęty na szczycie w Brukseli w 2008 roku pakiet klimatyczno-energetyczny zakłada odejścia od

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w legislacji

Energetyka odnawialna w legislacji Biomasa na cele energetyczne założenia i realizacja Energetyka odnawialna w legislacji Warszawa, 3 grudnia 2008 r. Dlaczego odnawialne źródła energii? Zapobieganie niekorzystnym zmianom klimatu, Zapobieganie

Bardziej szczegółowo

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce?

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Finansowanie budowy biogazowni szansą na zrównoważony rozwój energetyki odnawialnej NFOŚiGW, 15 października 2008 r. Tak,

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji odnawialnych źródeł energii w Polsce, w aspekcie nowej

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna Fakty o Mazowszu 2 Fakty o Mazowszu największy region w Polsce -35579 km 2 ponad 5 milionów

Bardziej szczegółowo

Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce

Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2011 Zawartość prezentacji 1. Podstawa

Bardziej szczegółowo

MODEL ENERGETYCZNY GMINY. Ryszard Mocha

MODEL ENERGETYCZNY GMINY. Ryszard Mocha MODEL ENERGETYCZNY GMINY Ryszard Mocha PAKIET 3X20 Załącznik I do projektu dyrektywy ramowej dotyczącej promocji wykorzystania odnawialnych źródeł energii : w 2020 roku udział energii odnawialnej w finalnym

Bardziej szczegółowo

ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii

ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii NIEMIECKIE I DUŃSKIE SYSTEMY BIOGAZOWE A MOŻLIWOŚCI ROZWOJU RYNKU BIOGAZOWEGO W POLSCE dr hab. inż.

Bardziej szczegółowo

Biogazownie na Dolnym Śląsku

Biogazownie na Dolnym Śląsku Biogazownie na Dolnym Śląsku Możliwości rozwoju 23 października 2007 I Dolnośląskie Forum Energii Odnawialnej Chrobak Piotr Dziwisz Jacek Sygit Maciej European Clustering and Cooperation Net Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

JAKIE SZANSE DLA MIKRO- I MAŁYCH BIOGAZOWNI W NOWYM OTOCZENIU PRAWNYM?

JAKIE SZANSE DLA MIKRO- I MAŁYCH BIOGAZOWNI W NOWYM OTOCZENIU PRAWNYM? JAKIE SZANSE DLA MIKRO- I MAŁYCH BIOGAZOWNI W NOWYM OTOCZENIU PRAWNYM? DLACZEGO USTAWA O OZE JEST POTRZEBNA? Pakiet klimatyczno-energetyczny 3x20% przyjęty przez Unię Europejską w 2008 r. zakłada wsparcie

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE Ryszard Mocha ZASOBY ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W POLSCE. BIOMASA Największe możliwości zwiększenia udziału OZE istnieją w zakresie wykorzystania biomasy. Załącznik

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE BARIERY DLA ROZWOJU BIOGAZOWNI UTYLIZUJĄCYCH ZMIESZANY STRUMIEŃ ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE SUBSTRATÓW W PROJEKCIE USTAWY O OZE Michał Ćwil Michał Ćwil Polska Izba Gospodarcza Energii Odnawialnej

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

Surowce do produkcji biogazu

Surowce do produkcji biogazu Surowce do produkcji biogazu uproszczona metoda obliczenia wydajności biogazowni rolniczej Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC IEO) Potencjał energetyczny biomasy z odpadów i z upraw

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE www.ruse-europe.org Efektywna gospodarka odpadami to zintegrowany system, który opiera się na zbieraniu, transporcie, odzysku i unieszkodliwianiu

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w Wielkopolsce: potencjał i możliwości rozwoju

Biogazownie w Wielkopolsce: potencjał i możliwości rozwoju Biogazownie w Wielkopolsce: potencjał i możliwości rozwoju Biogazownie w Wielkopolsce: potencjał i możliwości rozwoju dr inż. Jacek Dach, dr inż. Krzysztof Pilarski Zakład Energetyki Systemów Rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Model i zasady inwestowania w projekty biogazowe na przykładzie Programu Energa BIOGAZ.

Model i zasady inwestowania w projekty biogazowe na przykładzie Programu Energa BIOGAZ. Model i zasady inwestowania w projekty biogazowe na przykładzie Programu Energa BIOGAZ. Międzynarodowe Spotkanie Klastrów Ekoenergetycznych w tym Seminarium "Biogazownie dla Pomorza. Czy warto inwestować

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Tytuł prezentacji: Elektrociepłownia biogazowa Piaski

Tytuł prezentacji: Elektrociepłownia biogazowa Piaski Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna 26 listopada 2012 r. Tytuł prezentacji: Elektrociepłownia biogazowa Piaski Autor prezentacji : Arkadiusz Wojciechowski

Bardziej szczegółowo

Zainwestuj w odnawialne źródła energii w Twoim Regionie: województwo warmińsko mazurskie

Zainwestuj w odnawialne źródła energii w Twoim Regionie: województwo warmińsko mazurskie Zainwestuj w odnawialne źródła energii w Twoim Regionie: województwo warmińsko mazurskie Uwarunkowania rynkowe: wejście na rynek, ceny energii i certy4atów zielonych, brązowych, żółtych, czerwonych i fioletowych

Bardziej szczegółowo

Mikro przedsiębiorstwo AGRO Energetyczne

Mikro przedsiębiorstwo AGRO Energetyczne Mikro przedsiębiorstwo AGRO Energetyczne Założenia organizacyjne Romuald Bogusz Członek Zarządu Polska Izba Gospodarcza Ekorozwój www.pige.org.pl, Otoczenie prawno-rynkowe nowej działalności Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Urszula Zając p.o. Dyrektora Departamentu Przedsięwzięć Przemyslowych Forum Energia Efekt Środowisko Zabrze, 6 maja 2013 r. Agenda

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Rafał Pudełko POLSKIE Wykorzystanie biomasy stałej w Europie PLAN PREZENTACJI: Aktualne dane statystyczne Pierwsze pomysły dot. energetycznego wykorzystania biomasy

Bardziej szczegółowo

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Promocja regionalnych inicjatyw bioenergetycznych PromoBio Możliwości wykorzystania biomasy w świetle

Bardziej szczegółowo

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20%

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Zbigniew Kamieński Ministerstwo Gospodarki Poznań, 21 listopada 2007 Cele na rok 2020 3 x 20% Oszczędność energii Wzrost wykorzystania

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW)

NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW) NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW) Edward Majewski, Fundacja Nauka i Edukacja dla Agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza opłacalności ekonomicznej biogazowni rolniczej i utylizacyjnej.

Analiza porównawcza opłacalności ekonomicznej biogazowni rolniczej i utylizacyjnej. Analiza porównawcza opłacalności ekonomicznej biogazowni rolniczej i utylizacyjnej. Osiem spośród jedenastu dotychczas zrealizowanych na polskim rynku biogazowni rolniczych to duże instalacje, których

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Jak powstają decyzje klimatyczne. Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy

Jak powstają decyzje klimatyczne. Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy Jak powstają decyzje klimatyczne Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy 1 SCENARIUSZE GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA 2 Scenariusz 1 Powstanie i wdrożenie wspólnej globalnej polityki klimatycznej (respektowanie

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

I. Promowanie wykorzystania biomasy pochodzenia rolniczego na cele energetyczne

I. Promowanie wykorzystania biomasy pochodzenia rolniczego na cele energetyczne Informacja w sprawie promowania wykorzystania biomasy pochodzenia rolniczego dla celów energetycznych oraz zmian powierzchni gruntów wykorzystywanych pod uprawy energetyczne Zgodnie z przyjętym przez UE

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIE ROLNICZE W PRACACH ITP ORAZ Bio-GEPOIT

BIOGAZOWNIE ROLNICZE W PRACACH ITP ORAZ Bio-GEPOIT BIOGAZOWNIE ROLNICZE W PRACACH ITP ORAZ dr inż. Piotr Pasyniuk pasyniuk@ibmer.waw.pl KIELCE, 12 marca 2010r. 1 Instytut Budownictwa, Mechanizacji I Elektryfikacji Rolnictwa Deutsches BiomasseForschungsZentrum

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

Polskie technologie biogazowe trendy i wyzwania. Sylwia Koch-Kopyszko

Polskie technologie biogazowe trendy i wyzwania. Sylwia Koch-Kopyszko Polskie technologie biogazowe trendy i wyzwania Sylwia Koch-Kopyszko BIOGAZOWNIE W POLSCE W Polsce działa 281 biogazowni o łącznej mocy 212,94 MW. Ilość biogazowni rolniczych 81, w tym: - instalacje do

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce

Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce OŹE nowym wyzwaniem dla obszarów wiejskich w Polsce, 22.10.2009, Opole Anna Oniszk-Popławska, Instytut Energetyki Odnawialnej (IEO)

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Podstawowe określenia, jednostki i wskaźniki w obliczeniach i analizach energetycznych

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Podstawowe określenia, jednostki i wskaźniki w obliczeniach i analizach energetycznych Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu Podstawowe określenia, jednostki i wskaźniki w obliczeniach i analizach energetycznych Pierwotne nośniki energii Do pierwotnych nośników energii

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla doradców rolnych

Szkolenie dla doradców rolnych Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna Piła Płotki, 10-14 grudnia 2012 r. Szkolenie dla doradców rolnych Inwestycje biogazowe Arkadiusz Wojciechowski Wikana Bioenergia

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne

Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne Sympozjum Metanizacja gospodarki na rzecz proinnowacyjnego rozwoju Dolnego Śląska Dolnośląskie Centrum Zaawansowanych

Bardziej szczegółowo

Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków. Dag Lewis-Jonsson

Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków. Dag Lewis-Jonsson Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków Dag Lewis-Jonsson Zapobieganie Obróbka Niedopuścić do dostarczania zanieczyszczeń których nie możemy redukować Odzysk związścieki i

Bardziej szczegółowo

Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest

Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest Dla zilustrowania działania programu Biogaz Inwest wybrano dwa przykłady róŝniące się pod względem zastosowanych substratów oraz mocy zainstalowanej: biogazownia oparta

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA Poznań, dnia 17.07.2012r. ENERGO 7 Sp. z o.o. ul. Poznańska 62/69 60-853 Poznań Urząd Gminy Sławatycze KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA POLEGAJĄCEGO NA BUDOWIE INWESTYCJI

Bardziej szczegółowo

CO 2 w transporcie. Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery

CO 2 w transporcie. Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery CO 2 w transporcie Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery 1 Ochrona klimatu Ochrona klimatu jest od co najmniej 15 lat jednym z najwaŝniejszych globalnych zagadnień obejmujących

Bardziej szczegółowo

Mała instalacja biogazowni 75 kw el

Mała instalacja biogazowni 75 kw el Mała instalacja biogazowni 75 kw el eutec ingenieure GmbH, Dresden Bialystok, 18. 12. 2014 1 Obszary biznesowe Technika biogazu Rolnicze gospodarstwa Instalacje ko-fermentacyjne Instalacje przerobu odpadów

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Marzec 2015 2 Ustawa OZE Cel uchwalenia ustawy o odnawialnych źródłach energii 1. Celem

Bardziej szczegółowo

Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej

Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej RYSZARD FRANCUZ VIII KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY Sulechów, 18 listopada 2011 r. 1 I. Geneza ustawy o

Bardziej szczegółowo

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Warsztaty edukacyjne Biomaster GasShow 2014 Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów organicznych

Bardziej szczegółowo

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania Energia elektryczna Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie GPP, który można pobrać

Bardziej szczegółowo

Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej

Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej Warsztaty: Propagowanie rozwoju Planu Działań na rzecz Zrównoważonego Wykorzystania Energii w Wielkopolsce 17-18 października 2012 roku, Poznań Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej dr

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ ZARYS EFEKTYWNOŚCI STOSOWANIA WYBRANYCH OŹE dr inż. Maciej Sygit Sygma Business Consulting http://www.sygma.pl OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ Podmiotem typu CHP jest wyróżniona organizacyjnie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii naturalnej.

Wykorzystanie energii naturalnej. Wykorzystanie energii naturalnej. 2 Wprowadzenie 3 Tradycyjne zasoby naturalne są na wyczerpaniu, a ceny energii rosną. Skutkiem tej sytuacji jest wzrost zainteresowania produkcją energii bez emisji CO2

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Instrumenty poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki MINISTERSTWO GOSPODARKI Andrzej Guzowski, Departament

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA w aspekcie efektywności energetycznej. 1 2013-03-18 Prezentacja TÜV Rheinland

KOGENERACJA w aspekcie efektywności energetycznej. 1 2013-03-18 Prezentacja TÜV Rheinland w aspekcie efektywności energetycznej 1 2013-03-18 Prezentacja TÜV Rheinland TÜV Rheinland Group na świecie 140 przedstawicielstw 2 2013-03-18 Prezentacja TÜV Rheinland TÜV Rheinland w Polsce OLSZTYN TÜV

Bardziej szczegółowo

ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI. Witold Grzebisz

ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI. Witold Grzebisz ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI Witold Grzebisz Katedra Chemii Rolnej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Plan prezentacji Produkcja biogazu

Bardziej szczegółowo

Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski. Andrzej Guzowski, Departament Energetyki

Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski. Andrzej Guzowski, Departament Energetyki Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski Andrzej Guzowski, Departament Energetyki Polityka energetyczna Polski do 2030 r. Główne cele to: konsekwentne zmniejszanie energochłonności

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE

MATERIAŁY SZKOLENIOWE POLSKIE TOWARZYSTWO BIOMASY MATERIAŁY SZKOLENIOWE Tytuł szkolenia Monitoring skuteczności funkcjonowania instalacji agroenergetycznych oraz efektywności energetycznego wykorzystania surowców w aspekcie

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Katedra Statystyki ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Wiedza Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW Jerzy Wójcicki Andrzej Zajdel TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW 1. OPIS PRZEDSIĘWZIĘCIA 1.1 Opis instalacji Przedsięwzięcie obejmuje budowę Ekologicznego Zakładu Energetycznego

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła Konferencja Przyszłość systemu handlu uprawnieniami CO 2 a poziom kosztów osieroconych Warszawa, 18 października 2011 System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku

Bardziej szczegółowo