Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL003.06, EuropAid/113506/D/SV/PL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL003.06, EuropAid/113506/D/SV/PL"

Transkrypt

1 Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL003.06, EuropAid/113506/D/SV/PL realizowany przez konsorcjum z udziałem ECO European Consultants Organisation (Bruksela) EFICOM - European and Financial Communications (Warszawa) oraz Kancelaria Prawna Hogan & Hartson (Warszawa) Zamówienie Nr 056 Wdrażanie prawa Wspólnoty w zakresie systemu HACCP w Polsce w perspektywie małych i średnich przedsiębiorstw realizowane na rzecz Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej (UKIE) opinię prawną przygotowała Kirstyn INGLIS, European Institute, University of Ghent w imieniu ECO 1 czerwca 2003 SPIS TREŚCI 1. Wymagania prawne i zasady w zakresie higieny żywności dyrektywa we 93/43/EWG 2. Zobowiązania przyjęte w związku z przystąpieniem do UE oraz klauzule bezpieczeństwa 3. Krajowe przepisy wdrażające 4. Kodeks żywnościowy 5. Reforma prawa we w zakresie artykułów rolno-spożywczych ZAŁĄCZNIKI 1

2 WPROWADZENIE Analiza Zagrożeń i Krytyczne Punkty Kontroli (Hazard Analysis and Critical Control Points system - HACCP) obejmuje programy, którym celem jest promowanie dobrej praktyki w zakresie higieny. System ten zastąpił kontrolę produktu końcowego podejściem prewencyjnym. Dostarcza on metod do przeprowadzania krytycznej analizy każdego z etapów produkcyjnych oraz sprawdzenia czy istnieje jakiekolwiek potencjalne ryzyko dla bezpieczeństwa żywności. Po zidentyfikowaniu potencjalnych zagrożeń, stosuje się odpowiednie środki w celu ich zlikwidowania lub zminimalizowania. Systemy HACCP mają na celu zapobieganie powstawaniu potencjalnych problemów z bezpieczeństwem żywności. Cel ten osiąga się poprzez ocenę ryzyka związanego z danym produktem, a następnie poprzez określenie środków niezbędnych w celu kontroli tego ryzyka. HACCP jest systemem, który służy określeniu i monitorowaniu zagrożeń związanych z żywnością pod względem cech biologicznych, chemicznych lub fizycznych, które mają wpływ na bezpieczeństwo żywności. Taka analiza ryzyka służy za punkt wyjścia do ustalenia krytycznych punktów kontrolnych (critical control points - CCPs) w procesie produkcyjnym, które podlegają kontroli w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywności. Punkty krytyczne to ograniczenia wprowadzające określone parametry, które muszą zostać spełnione dla każdego CCP. Nadzór i weryfikacja włączone są w system i zapewniają kontrolę potencjalnych zagrożeń i ich udokumentowanie w planie HACCP. System HACCP stosowany jest przez wszystkie podmioty gospodarcze, zarówno duże jak i małe, i nie musi być skomplikowany ani drogi. Chodzi tu bardziej o dostosowanie do dotychczasowego sposobu postępowania, w celu wprowadzenia programu HACCP, który odnosi się do danej produkcji i artykułów żywnościowych. Kluczowe znaczenie dla poprawnej realizacji planu HACP jest przeszkolenie personelu. W UE system HACCP włączono w zakres prawa w zakresie higieny żywności, które określa zasady stosowane przez podmioty gospodarcze w podejmowanych przez nie działaniach w celu spełnienia pewnych, określonych kryteriów prawnych. Państwa członkowskie dokonały transpozycji i implementacji prawa UE do prawa krajowego i przepisów administracyjnych. Prawo krajowe określa szczegółowe zobowiązania podmiotów gospodarczych. Zachęca się również państwa członkowskie do tworzenia własnych podręczników dostarczających wskazówek w sprawie implementacji prawa UE. Podczas gdy państwa członkowskie są uprawnione do przyjmowania bardziej restrykcyjnych norm niż normy przyjęte w prawie UE, nie wolno im zezwalać na stosowanie niższych norm. Przedsiębiorcy muszą spełniać minimalne wymogi prawne i mogą jednocześnie prowadzić działalność zgodnie z dobrymi praktykami w dziedzinie higieny oraz powyżej niezbędnego, ustanowionego prawnie minimum. Korzyścią stosowania zaleceń krajowych, jest fakt iż postępowanie takie dostarcza dowodu, że przedsiębiorca z należytą starannością spełnia obowiązki, które spoczywają na nim z mocy prawa i że prowadzi działalność zgodnie z uznanymi standardami działania. Następnie zaprezentowano krótko zobowiązania państw przystępujących do UE jeżeli chodzi o transpozycję i implementację tych zobowiązań oraz ich implikacje dla procesu akcesji oraz Traktatu akcesyjnego. Zasadnicza część analizy poświęcona jest implementacji przepisów przez państwa członkowskie, a szczególnie przepisom prawnym przyjętym przez Wielką Brytanię (implementacja zobowiązań prawnych) oraz wytycznym, które mają ułatwić przedsiębiorcom spełnienie tych zobowiązań prawnych, jak również postępowanie zgodnie z zasadami dobrej praktyki w dziedzinie higieny, które uzupełniają przepisy prawne. Wreszcie, nakreślona została kwestia przystosowywania poradników krajowych do potrzeb małych przedsiębiorstw wraz z implikacjami obecnych propozycji reform prawa UE w zakresie higieny żywności oraz dla dobrej praktyki. 2

3 1. WYMAGANIA PRAWNE I ZASADY W ZAKRESIE HIGIENY ŻYWNOŚCI Dyrektywa WE 93/43/EWG 1.1. System analizy ryzyka i kontroli punktów krytycznych, który obowiązuje obecnie we Wspólnocie został wprowadzony do prawa wspólnotowego na mocy dyrektywy 93/43/EWG z dnia 14 czerwca w sprawie higieny środków spożywczych. Dyrektywa 93/43/EWG określa minimalne wymagania prawne dla podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w dziedzinie żywności, jak również zasady, które przedsiębiorcy powinni stosować w celu spełnienia tych wymogów (dyrektywa 93/43/EWG, art. 3 i załącznik). Niemniej jednak, system HACCP w obecnej formie istniał już na poziomie międzynarodowym w postaci Kodeksu Żywnościowego. UE brała udział w systemie ustanowionych przez Kodeks, a system WE opiera się na tych samych zasadach co Kodeks patrz niżej punkt Jeżeli chodzi o małe i średnie przedsiębiorstwa, których liczba wynosi ponad i które zatrudniają 2,6 mln osób, ich obroty w przemyśle spożywczym w Unii Europejskiej sięgają 600 mld. Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią 90% bazy przemysłu spożywczego w UE Dyrektywa 93/43/EWG nie przewiduje żadnych wyłączeń lub różnic w traktowaniu małych i średnich przedsiębiorstw, w celu stosowania wymogów higieny wyrażonych w załączniku do dyrektywy. 2 Dyrektywa obejmuje wszelkie środki niezbędne w celu zapewnienia, aby artykuły spożywcze były zdrowe i bezpieczne. 3 Stosowane środki, muszą objąć wszystkie etapy następujące po pierwotnej produkcji (która obejmuje, na przykład, żniwa, ubój i dojenie) w trakcie przygotowywania, przetwarzania, produkcji, pakowania, magazynowania, transportu, dystrybucji, obsługi i oferowania na sprzedaż lub dostarczania do konsumenta. 4 Różne, związane z tą dziedziną akty prawne przewidują własne systemy kontroli i inspekcji a stosowanie systemu HACCP jest dobrą miarą zgodności z takimi przepisami prawnymi Art. 3 określa siedem zasad HACCP i nakłada zobowiązanie na wszystkie podmioty gospodarcze działające na którymkolwiek z wyżej wymienionych etapów produkcji do stosowania systemu HACCP, poprzez zastosowanie się do zasad higieny wymienionych w załączniku do dyrektywy 93/43/EWG patrz załącznik 1. Pięć zasad, które należy stosować w celu stworzenia systemu HACCP zgodnie z załącznikiem, wymienione są w art. 3 dyrektywy 93/43/EWG i są następujące: - analizy punktów potencjalnego zagrożenia w działaniach przedsiębiorstw sektora spożywczego, 1 Na stronie Europa napisano: Ten tradycyjny przemysł coraz bardziej wykorzystuje handel elektroniczny w celu zwiększenia swojej konkurencyjności na skalę światową. Duże detaliczne firmy spożywcze zakładają Sieci Światowej Wymiany Detalicznej [WorldWide Retail Exchange], których obroty wynoszą EUR 300 miliarda, które obejmują 30,000 sklepów oraz 100,000 dostawców; GlobalNetXchange z EUR 170 miliarda zakupów oraz 50,000 dostawców; liderzy na rynku w branży spożywczej stworzyli pierwszy rynek dostaw elektronicznych w Europie (CPGmarket.com). 2 Istnieją dwa specjalne rodzaje derogacji w transporcie morskim dużych ilości cieczy i tłuszczy (dyrektywa 96/3/Euratom (Dz. U. WE 1996 L 021)) oraz dużych ilości nierafinowanego cukru (dyrektywa 98/28/WE (Dz. U. WE 1998 L 140)). Od czasu do czasu Komisja przyjmowała również środki wdrażające na podstawie tej dyrektywy, wprowadzając zakaz importu oraz ustanawiając warunki importu środków spożywczych pochodzących z państw trzecich patrz artykuł Art. 2, ustęp pierwszy dyrektywy 93/43/EWG. 4 Art. 2, ustęp drugi dyrektywy 93/43/EWG. 3

4 - identyfikacji tych punktów w działaniach, w których może wystąpić zagrożenie żywnościowe, - decydowania, które ze zidentyfikowanych punktów są krytyczne dla bezpieczeństwa żywnościowego - punkty krytyczne, - identyfikacji i wprowadzania w życie skutecznych procedur kontroli i nadzoru w tych punktach krytycznych; - przeglądu i analizy punktów zagrożenia żywnościowego, krytycznych punktów kontroli i okresowej kontroli oraz nadzorowania procedur oraz w momencie zmiany działań w sektorze spożywczym. Zasady systemu HACCP stosowane w WE opierają się na siedmiu zasadach Kodeksu. Projekt poprawionych wytycznych odnośnie stosowania systemu HACCP obejmuje siedem zasad HACCP, które: 5 1. określają wszystkie potencjalne zagrożenia związane z każdym kolejnym etapem, obejmują analizę ryzyka oraz wszelkie środki niezbędne w celu kontrolowania wymienionych rodzajów zagrożenia 2. określają Krytyczne Punkty Kontroli (Critical Control Points CCPs) w procesie 3. wyznaczają punkty krytyczne dla każdego z wyznaczonych CCP 4. wyznaczają system monitorowania CCP dla każdego krytycznego punktu kontrolnego 5. określają środki zaradcze 6. prowadzają procedury weryfikacji 7. prowadzają zasady odnośnie prowadzenia i przechowywania dokumentacji Zgodnie z pakietem reform w zakresie prawa WE podmioty gospodarcze zobowiązane będą do weryfikacji oraz prowadzenia i przechowywania dokumentacji Art. 4 stanowi podstawę prawną do przyjęcia przepisów wspólnotowych, kryteriów mikrobiologicznych oraz kryteriów kontroli temperatury artykułów żywnościowych. Należy również wspomnieć tutaj Europejską Normę 266 CEN, Europejskiej Organizacji Normalizacyjnej natomiast, jeżeli chodzi o metody pobierania próbek i ich badanie patrz załącznik Państwa członkowskie mogą wprowadzić krajowe przepisy, bardziej szczegółowe niż przepisy zawarte w dyrektywie 93/43/EWG, pod warunkiem, że nie są one bardziej rygorystyczne niż przepisy zawarte w załączniku 1 do dyrektywy 93/43/EWG oraz jeżeli przepisy te nie stanowią ograniczenia, przeszkody lub bariery w handlu artykułami wyprodukowanymi zgodnie z tą dyrektywą. 7 Art. 5 stanowi podstawę prawną przyjęcia przepisów krajowych, włączając w to kodeksy dobrej praktyki, implementujące tą dyrektywę. Ani UE, ani system ustanowiony na mocy Kodeksu żywnościowego nie przyjmują podejścia gwarantującego zwolnienia lub wyłączenia dla małych i średnich przedsiębiorstw lub inne udogodnienia w zakresie norm higieny, lecz raczej stanowią o przyjęciu ogólnych wytycznych w ramach systemu HACCP. Niemniej jednak takie przyjęcie nie może zaniżać norm bezpieczeństwa i higieny żywności. 5 Patrz załącznik 9. 6 Patrz 7 Artykuł 7 dyrektywy 93/43/EWG 4

5 1.7. W ramach Kodeksu przeprowadzono badania oraz rozwijano strategie w celu wdrożenia HACCP w małych i/ lub mniej rozwiniętych przedsiębiorstwach. Wytyczne zostały opracowane przez Komitet Kodeksu ds. higieny środków spożywczych i wkrótce zostaną one ostatecznie przyjęte przez Komisję Kodeksu żywnościowego na posiedzeniu w Rzymie w dniach od 30 czerwca do 5 lipca Stworzą one wiarygodne i solidne podstawy dla krajowych kodeksów służących implementacji HACCP. Poprawione wytyczne w celu stosowania systemu HACCP z punktu widzenia małych i/lub słabo rozwiniętych firm przedstawiono poniżej, w punkcie Pakiet reform proponowanych rozporządzeń, które znowelizują przepisy wspólnotowe w zakresie higieny nie zawiera postanowień odnośnie zwolnienia małych i średnich przedsiębiorstw z wdrażania zasad HACCP. Art. 5, ust. 5 projektu wspólnego stanowiska w sprawie najważniejszego rozporządzenia w dziedzinie higieny, wprowadza pewną swobodę w zakresie wytycznych WE przyjętych w drodze procedury komitologii patrz niżej, punkt ZOBOWIĄZANNIA PRZYJĘTE W ZWIĄZKU Z PRZYSTĄPIENIEM DO UE ORAZ KLAUZULE BEZPIECZEŃSTWA 2.1. Dyrektywa 93/43/EWG nie wprowadza rozróżnienia między małymi i/lub średnimi przedsiębiorstwami a innymi podmiotami. Liczna korespondencja między autorem niniejszej ekspertyzy a urzędnikami Komisji Europejskiej w sprawie interpretacji dyrektywy 93/43/EWG potwierdza powyższe stwierdzenie. 8 Podczas gdy Polska zapewniła sobie liczne okresy przejściowe w Traktacie akcesyjnym 9 dla 485 zakładów przetwórstwa spożywczego, z negocjacji oraz dokumentów strategicznych Komisji 10 jasno wynika, że okresy przejściowe nie będą miały zastosowania do transpozycji ustawodawstwa. Przyznane okresy przejściowe są ograniczone, jeżeli chodzi o ich czas trwania oraz zakres i nie obejmują żadnych zwolnień z przepisów w dziedzinie higieny żywności, włącznie ze stosowaniem systemu HACCP i jakąkolwiek jego części. Negocjacje akcesyjne i Traktat akcesyjny nie obejmują żadnych środków pozwalających na złagodzenie warunków stosowania systemu HACCP w Polsce W raporcie Komisji Europejskiej z roku 2002 o Polsce podkreślono, że przedsiębiorcy z branży spożywczej muszą się zapoznać z ogólnie pojętymi zasadami bezpieczeństwa. Zasady HACCP oraz samo-kontrola odnośnie przetwórstwa spożywczego, zakładów spożywczych oraz sieci dystrybucji muszą zostać wdrożone przez wszystkie państwa kandydackie. Na stronie 51 Komisja podkreśliła konieczność transpozycji i wdrożenia tych przepisów. Mimo, że nie przewidziano wdrożenia HACCP przed przystąpieniem do UE, to wcześniejsze rozpoczęcie stosowania go wydłużyłoby czas na dostosowanie do przepisów WE w dziedzinie bezpieczeństwa żywności, niezbędny dla podmiotów gospodarczych i inspektorów. Ze strony Komisji, DG SANCO wraz z TAIEX em gotowe są dostarczyć wsparcia szkoleniowego zakładom rolno-spożywczym, jak również zapewnić uczestnictwo w szkoleniach Biura Żywności i Weterynarii. Na finansowanie szkoleń zakłady rolno-spożywcze mogą otrzymać wsparcie z funduszu SAPARD Mr.Daelman, Salvatore Magazzù, Chantal Bruetschy. 9 Patrz 10 W tym Agenda 2000, COM (1997)2000, oraz Strategie Komisji na rok 2000 i Oczywiście, po przystąpieniu do UE, nowe państwa członkowskie otrzymają tymczasowe wsparcie fianasowe w postaci środków przejściowych. Celem tych śerodków jest dalsze wzmocnienie i rozwój zdolnosci administracyjnych oraz stałe wdrażanie i stoswanie prawa UE, jak również promowanie dobrej praktyki. Przyznane środki wynoszą EUR 200 mln na rok 2004, EUR 120 mln na rok 2005, EUR 60 mln na rok

6 Również z Raportu Instytucjonalnego Komisji z czerwca 2002 w sprawie zdolności prawnych i administracyjnych oraz monitorowania zobowiązań krajów negocjujących warunki akcesji, 12 wynika jasno, że system HACCP ma dla Komisji priorytetowe znaczenie. Po pierwsze prezentuje on tematyczny przegląd podstawowych działań włączonych w ostateczną wersję Raportu instytucjonalnego w celu wzmocnienia zdolności prawnych i administracyjnych, a następnie dostarcza przeglądu zobowiązań związanych z akcesją, które już zostały spełnione. Pierwszy rozdział obejmuje wyjaśnienie, że w rozdziale rolnictwo przewidywane jest udzielenie dodatkowej pomocy, między innymi dla Polski, pod warunkiem poszanowania norm jakości WE 13. Dalej, w tym samym dokumencie stwierdzono, że: W celu zagwarantowania bezpieczeństwa żywności w całej gamie artykułów spożywczych Raporty instytucjonalne dla wszystkich krajów przewidują działania mające na celu poprawę jakości zakładów przetwórstwa spożywczego oraz inspekcji w celu stosowania acquis w dziedzinie fito-sanitarnej i weterynarii, jak również bezpieczeństwa żywności, obejmujące swobodny przepływ towarów. Szczegółowe środki przewidują przyjmowanie najważniejszych aktów prawnych; wzmocnienie odpowiednich struktur, włączając w to niezbędny wzrost budżetu i zwiększenie liczby personelu; ustanowienie między-ministerialnych grup koordynacyjnych oraz komitetów naukowych; rozwój laboratoriów, granicznych punkty kontroli (border inspection posts - BIPs), oraz system wczesnego ostrzegania żywnościowego (Rapid Alert System for Foods - RASFF); opracowanie systemu Analizy Zagrożeń w Krytycznych Punktach Kontrolnych (HACCP), audytu, opracowanie lub ulepszenie baz danych oraz sieci komputerowych; oraz stworzenie struktur szkoleniowych dla inspektorów, personelu laboratoryjnego oraz przedsiębiorstw spożywczych, włączając w to szkolenie lekarzy weterynarii oraz personelu rzeźni w zakresie BSE. Dodatkowa pomoc przewidywana jest dla Czech, Węgier, Litwy, Polski, Słowacji i Słowenii, w tym twinning w zakresie kontroli BSE oraz nadzór rynku w zakresie artykułów spożywczych oraz, pomoc w zakresie tworzenia lub ulepszania granicznych punktów kontroli. Jeżeli chodzi o spełnienie związanych z tym zobowiązań negocjacyjnych w zakresie rolnictwa, stwierdzono, że: 14 Ogólną zasadą negocjacji (w dziedzinie rolnictwa), jest utrzymanie wysokiego poziomu kontroli bezpieczeństwa produktów spożywczych w o obecnych krajach Unii Europejskiej przez zapewnienie, że systemy kontroli rynku wewnętrznego są wdrażane w sposób efektywny. oraz że: W dziedzinie weterynarii i fito-sanitarnej, przeniesienie acquis do prawa krajowego jest już w toku i należy je ukończyć na długo przed akcesją. Dla wielu państw kandydackich wzmożone wysiłki będą konieczne w celu realizacji ambitnego programu... szczególnie jeżeli chodzi o ulepszenie przedsiębiorstw... Wreszcie, w tym samym raporcie, w rozdziale odnośnie swobodnego przepływu towarów, podkreślono szczególnie konieczność szybszego postępu w dziedzinie 12 COM(2002) 256, 5 czerwca Poza zarządzaniem programami rozwoju obszarów wiejskich, systemami informacji rynkowej oraz stosownaiem systemu IACS i agencji rolnych. 14 Część 1.3, zatytułowana Inne zobowiązania wynikające z członkowstwa. 6

7 przenoszenia przepisów wspólnotowych do prawa krajowego oraz konieczność podjęcia dodatkowych wysiłków w dziedzinie bezpieczeństwa żywności. 15 Traktat akcesyjny obejmuje klauzulę bezpieczeństwa 16 zawartą w art. 38 Aktu akcesyjnego 17, którą Komisja Europejska może zastosować wobec nowych państw członkowskich, w przypadku nie spełnienia zobowiązań przed-akcesyjnych przyjętych w grudniu 2002 przez Radę Europejską. W niedawno wygłoszonym przemówieniu 18 Davida BYRNE a - Komisarza Europejskiego w dziedzinie zdrowia i ochrony konsumenta w zakresie bezpieczeństwa żywności, Komisarz podkreślił zamiar DG SANCO użycia klauzuli bezpieczeństwa w odniesieniu do zasad higieny żywności, w których wciąż istnieją pewne niedociągnięcia. Komisja jest uprawniona, na mocy nowej klauzuli bezpieczeństwa zawartej w Traktacie akcesyjnym do wyciągania konsekwencji wobec nowych państw członkowskich, bez względu na istniejące braki w obecnych piętnastu państwach członkowskich. Biuro Żywności i Weterynarii przy Komisji Europejskiej już obecnie prowadzi działania przeciwko państwom członkowskim, w zakresie wdrażania zasad higieny Podczas gdy stanowi to całkowicie nową formę środków ochronnych w praktyce stosowanej w ramach Traktatu akcesyjnego do UE, należy również wspomnieć, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości ogólnie odrzucił możliwość podważenia kompetencji i podejmowania decyzji przez Komisję Europejską jeżeli chodzi o formę i treść typowo gospodarczych klauzul bezpieczeństwa, z których jedna jest również zawarta w Traktacie akcesyjnym (art. 37 Aktu akcesyjnego). Propozycje przyjęcia 15 Część 2.1 przegląd rozdziałów. 16 Analiza patrz K. INGLIS, The Accession Treaty and its transitional arrangements: a twilight zone for the future new Members of the Union in C. Hillion, (ed.) EU Enlargement: EU Enlargement: analiza prawna tych zagadnień w przygotowaniu. 17 Art. 38 Aktu akcesyjnego: 1. Jeżeli nowe państwo członkowskie nie wprowadziło w życie zobowiązań podjętych w ramach negocjacji w sprawie przystąpienia powodując poważne naruszenie funkcjonowania rynku wewnętrznego, włączając w to jakiekolwiek zobowiązania we wszystkich politykach sektorowych dotyczących działalności gospodarczej o skutku transgranicznym, lub też bliskie ryzyko wystąpienia takiego naruszenia, Komisja może podjąć odpowiednie środki do końca najwyżej trzyletniego okresu następującego po dniu wejścia w życie niniejszego Aktu, na uzasadniony wniosek państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy. 2. Środki muszą być proporcjonalne, a pierwszeństwo przyznaje się środkom, które w możliwie najmniejszy sposób zakłócają funkcjonowanie rynku wewnętrznego, a w stosownym przypadku, pierwszeństwo przyznaje się istniejącym sektorowym mechanizmom ochronnym. Takie środki ochronne nie będą stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytych ograniczeń w handlu między państwami członkowskimi. Możliwe jest powołanie się na powyższą klauzulę ochronną nawet przed przystąpieniem, na podstawie wyników procesu monitorowania; w takim wypadku wejdzie ona w życie z dniem przystąpienia. Środki te utrzymuje się nie dłużej niż jest to ściśle niezbędne, a w każdym przypadku zostaną one zniesione w momencie wprowadzenia w życie określonego zobowiązania. Mogą one jednak być stosowane po upływie okresu wymienionego w pierwszym akapicie, tak długo jak odpowiednie zobowiązania nie będą wykonane. W odpowiedzi na postępy poczynione przez dane nowe państwo członkowskie w wykonywaniu swoich zobowiązań, Komisja może odpowiednio dostosować środki. W odpowiednim czasie przed uchyleniem środków ochronnych, Komisja powiadomi Radę i weźmie w pełni pod uwagę wszelkie uwagi poczynione przez Radę w tym względzie. Patrz również deklaracja 22 do Aktu. Państwa, o których mowa, to: Czechy, Estonia, Litwa, Polska, Słowenia oraz Słowacja. Zadeklarowały one również w ustępach 2 i 3, że art. 38 stosuje się z zastrzeżeniem decyzji Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który może nałożyć odpowiednie sankcje, oraz że państwa te muszą zostać wysłuchane, zanim zostaną podjęte przeciwko nim jakiekolwiek środki Podejscie z farmy na widelec Komitet Społeczno-Ekonomiczny Bruksela, 27 czerwca

8 nowych form środków bezpieczeństwa zostaną przedstawione przez Komisję w raporcie na temat postępów poczynionych przez przyszłe państwa członkowskie jesienią KRAJOWE PRZEPISY WDRAŻAJĄCE 3.1. Znaczący jest fakt, że dyrektywa 93/43/EWG ma właśnie formę dyrektywy. Zasadniczo, dyrektywa stanowi środek prawny w celu harmonizacji i zbliżania krajowego ustawodawstwa oraz przepisów administracyjnych (w przeciwieństwie do rozporządzenia, które zasadniczo 19 stanowi akt prawny stosowany bezpośrednio w państwach członkowskich i nie wymaga krajowych środków wdrażających jego przepisy). W rezultacie, konieczna jest transpozycja i wdrożenie dyrektywy 93/43/EWG do prawa krajowego. Jeżeli państwo członkowskie nie transponuje jej całkowicie i poprawnie, stanowi to naruszenie postanowień traktatowych i prowadzi do wszczęcia postępowania przeciwko takiemu państwu przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości art. 226 i 228 TWE Wszystkie państwa członkowskie przyjęły własne ustawodawstwo jak również przepisy administracyjne oraz stosujące się do nich kodeksy dobrej praktyki, w celu zapewnienia pełnej skuteczności dyrektywy 93/43/EWG. Zasady przewodnie HACCP zawarte w dyrektywie 93/43/EWG przedstawiono niżej, jak również wyżej w punkcie 1.2 oraz w załączniku 1. Załącznik do dyrektywy 93/43/EWG obejmuje ogólne wymagania, podzielone na następujące kategorie: Ogólne wymagania dotyczące pomieszczeń Szczególne wymagania dla pomieszczeń, w których się przygotowuje, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze Wymagania dotyczące ruchomości i/lub tymczasowych pomieszczeń (takich jak duże namioty, stragany, ruchome punkty sprzedaży), Transport Wymagania wobec sprzętu Odpady żywnościowe Zaopatrzenie w wodę Higiena osobista Przepisy odnoszące się do środków spożywczych Szkolenia 3.3. Wszystkie z krajowych dostosowań wprowadzają wymogi prawne w celu stosowania systemu zarządzania kontrolą bezpieczeństwa żywności HACCP na mocy art. 5 dyrektywy 93/43/EWG. Państwa członkowskie zobowiązane są do powiadamiania Komisji o środkach wdrażających przepisy wspólnotowe, zarówno jeżeli chodzi o ustawodawstwo jak i o kodeksy dobrej praktyki. Środki wdrażające przyjęte w celu stosowania dyrektywy 93/43/EWG podlegają obowiązkowi notyfikacji na mocy dyrektywy 83/189/EWG, której celem jest zapewnienie, że krajowe normy techniczne oraz uregulowania prawne nie stanowią barier w handlu. 20 Jednocześnie, zachęca się państwa do opracowywania własnych poradników i dobrych praktyk w dziedzinie higieny 19 Jednak niektóre rozporządzenia wyagają wdrożenia do krajowego prządku prawnego, w celu zapewnienia ich poprawnego stoswania. 20 Dz.U. WE 1983 L 109 8

9 (art. 5 dyrektywy 93/43/EWG). Podczas gdy system HACCP funkcjonuje na poziomie międzynarodowym, ma on ogólny charakter i jest mało użyteczny, o ile nie zostanie przystosowany do potrzeb określonego produktu, procesów produkcyjnych, itp. Przyjęte standardy mogą być wyższe niż standardy zawarte w dyrektywie 93/43/EWG, nie mogą jednak być niższe od nich. I tak na przykład zalecenia przyjęte przez Wielką Brytanię obejmują wymagania prawne nałożone na przedsiębiorstwo oraz dodatkowo określają odnoszące się do nich zasady dobrej praktyki w dziedzinie higieny. Korzyścią stosowania zaleceń jest fakt, że pozwalają one na zachowanie należytej staranności w odniesieniu zarówno do zobowiązań prawnych jak i do zasad dobrej praktyki. Niemniej jednak stosowanie takich wytycznych to tylko jeden ze sposobów osiągnięcia zgodności z wymogami prawnymi. Samo stosowanie wytycznych nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności prawnej mimo, że stosowanie wytycznych HACCP, jak również dodatkowych środków dobrej praktyki w dziedzinie higieny jest dowodem, że przedsiębiorca dołożył należytej staranności w celu spełnienia nałożonych na niego obowiązków prawnych. Jednak ostateczna odpowiedzialność za problemy związane z bezpieczeństwem żywności spoczywają na przedsiębiorcy, który musi zapewnić odpowiednio wysoki poziom kontroli W przypadku gdy system HACCP nie jest stosowany, lub gdy nie są stosowane odpowiednie kryteria kontroli temperatury oraz warunków mikrobiologicznych 21, co może prowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa oraz zdrowia żywności, właściwe władze: podejmą one odpowiednie środki, które mogą objąć wycofanie i/lub zniszczenie środka spożywczego lub zamknięcie całego bądź części danego przedsiębiorstwa na odpowiedni okres czasu. Przy określaniu ryzyka dla bezpieczeństwa żywnościowego lub wartości zdrowotnej środków spożywczych zwracać się będzie uwagę na rodzaj żywności, sposób, w jaki jest poddawana obróbce i pakowana oraz na każdy proces, któremu żywność ta jest poddawana przed dostarczeniem jej do konsumenta i na warunki, w jakich jest ona wystawiana na sprzedaż i/lub magazynowana. (art. 9 dyrektywy 93/43/EWG) 3.5. Przed przystąpieniem do analizy szczegółowych sposobów wdrażania dyrektywy 93/43/EWG przez poszczególne kraje, należy ponownie podkreślić, że przewidywane jest ostateczne przyjęcie przez Komisję ds. kodeksu żywnościowego na początku lipca 2003 nowych, poprawionych wytycznych w sprawie stosowania systemu HACCP (które są obecnie dostosowywane celem uwzględnienia zaleceń odnośnie małych lub słabo rozwiniętych firm oraz sposobów przezwyciężania problemów, które zostały omówione poniżej, w punkcie 4). Oczywiście zalecenia te stanowią wiarygodną i solidną podstawę opracowania ogólnie stosowanych wytycznych na poziomie krajowym oraz, jak wynika z poniższego punktu 4, takie właśnie jest ich przeznaczenie. W rzeczy samej, zalecany przez Międzynarodowy kodeks praktyki w zakresie ogólnych zasad higieny żywności oraz tekst Kodeksu w sprawie systemu Analizy Zagrożeń w Krytycznych Punktach Kontrolnych (HACCP) oraz Wytyczne w sprawie jego stosowania ułatwiły przygotowanie poradników, które zostały lub są opracowywane przez państwa członkowskie UE. Mimo, że punkt wyjścia stanowią ogólne plany stosowania systemu HACCP, nie nadają się one do wykorzystania, do czasu gdy zostaną dostosowane do konkretnych artykułów spożywczych lub metod ich przetwarzania. Wynika stąd rozmaitość oraz znaczna ilość krajowych regulacji oraz poradników lub kodeksów. Ponadto, wszystkie poradniki powinny uwzględniać praktyczne problemy związane z małymi i średnimi przedsiębiorstwami, nawet jeżeli nie są do nich bezpośrednio skierowane. Zasadnicza różnica między wytycznymi w Wielkiej Brytanii a systemem kodeksu HACCP polega na tym, że system HACCP opiera się na systemie HACCP. Mimo, że jest on inspirowany 21 Art. 3 i 4 dyrektywy 93/43/EWG. 9

10 międzynarodowym modelem HACCP, nie jest on całkowicie zgodny z wytycznymi zawartymi w Kodeksie. W rzeczywistości wytyczne kodeksu stanowią pewien ogólny model, w oparciu o który opracowuje się model krajowy, zgodnie z potrzebami charakterystycznymi dla danego kraju. Tak więc prawo w Wielkiej Brytanii nie nakłada obowiązku prowadzenia dokumentacji ani nie obejmuje konieczności zatwierdzania i weryfikacji systemu HACCP przez firmy. Niemniej jednak, wytyczne obejmują porady z zakresu najlepszej praktyki w dziedzinie higieny. Po wprowadzeniu reformy w UE, stosowanie systemów HACCP będzie obowiązkowe i będzie również obejmowało dodatkowe zobowiązania prawne, jeżeli chodzi o prowadzenie dokumentacji na temat stosowania systemu HACCP. Ponadto, nakłada również obowiązek zatwierdzania i weryfikacji. Taki ulepszony system zacznie obowiązywać od dnia 1 stycznia 2005 pod warunkiem, że wszystko będzie przebiegać zgodnie z planem w zakresie przyjmowania pakietu reform wspólnotowego prawa rolnospożywczego. 3.6 Krajowe środki wdrażające dyrektywę 93/43/EWG wymieniono w załączniku 3. Krajowe kodeksy i poradniki, które zostały notyfikowane Komisji w ramach wdrażania art. 5 dyrektywy 93/43EWG przedstawiono w załączniku 4. DG SANCO w Komisji Europejskiej (wydział D.2 - zagrożenia biologiczne) jest w posiadaniu syntezy krajowych poradników na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny. Państwa członkowskie wdrożyły dyrektywę do własnych systemów prawnych na bardzo różne sposoby. Niektóre z nich transponowały cały tekst dyrektywy, inne przeniosły poszczególne przepisy do prawa krajowego. Na przykład Francja notyfikowała Komisji siedemnaście aktów prawnych przenoszących przepisy dyrektywy w formie dekretów ministerialnych lub zwyczajnych dekretów i zaleceń, jak również 26 poradników na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny. Włoski system opiera się na dekrecie prawnym, którego szczegóły przedstawiono w 79 poradnikach na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny. Irlandia wdrożyła zasady HACCP w wyczerpujący sposób dla poszczególnych produktów za pomocą szczegółowych ustaw dla konkretnych produktów, natomiast opracowała zaledwie cztery poradniki na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny. Jak dotąd, najwięcej poradników istnieje we Włoszech, gdzie opracowano nawet po kilka poradników dla tych samych grup produktów, wprowadzając na przykład rozróżnienie na magazynowanie różnego rodzaju zbóż oraz ich produkcję i przechowywanie. We Włoszech wiele przewodników zostało wydanych przez stowarzyszenia handlowe i przemysłowe. W Irlandii cztery przewodniki dotyczą zaopatrzenia, sprzedaży detalicznej i hurtowej artykułów spożywczych, przemysłu przetwórstwa spożywczego, a wreszcie napojów. Przyjmują one formę norm krajowych i zostały wydane przez krajowy organ normalizacyjny - National Standard Authority of Ireland - NSAI. W Portugalii organizacje handlowe i przemysłowe oraz krajowy organ normalizacyjny wydały jedenaście przewodników Wielka Brytania analiza przypadku Ze względu na samą ilość przepisów krajowych i poradników/kodeksów oraz ich dostępność jeżeli chodzi o język, jak również ze względu na ograniczenia czasowe w opracowaniu niniejszej ekspertyzy, ta część zostanie poświęcona sytuacji w Wielkiej Brytanii. Z punktu widzenia małych i średnich przedsiębiorstw, najciekawsze rozwiązania 10

11 zostały zastosowane w Irlandii i Wielkiej Brytanii. 22 W Wielkiej Brytanii ustawodawstwo transponujące i wdrażające dyrektywę 93/43/EWG zawarte zostało w regulacji z roku 1995 (zwanej dalej Statutory Instrument ) w sprawie bezpieczeństwa żywności (ogólna higiena żywności) 23 Wiele spośród innych ustaw i przepisów uzupełnia te regulacje w zależności od produktu lub procesu/działania, w tym: regulacje z roku 1995 w dziedzinie bezpieczeństwa żywności (kontrola temperatury) regulacje z roku 1995 w dziedzinie ogólnej higieny żywności (licencje dla rzeźników) Regulacja 4 (3) Statutory Instrument ma następujące brzmienie: Właściciel zakładu spożywczego określi wszelkie środki w zakresie działalności branży spożywczej o zasadniczym znaczeniu dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności oraz zapewnienia, że odpowiednie procedury w zakresie bezpieczeństwa zostały określone, wdrożone, są stosowane i uaktualniane zgodnie z następującymi zasadami - (a) analizy punktów potencjalnego zagrożenia w działaniach przedsiębiorstw sektora spożywczego, (b) identyfikacji tych punktów w działaniach, przy których może wystąpić zagrożenie żywnościowe, (c) decydowania, które ze zidentyfikowanych punktów są krytyczne dla bezpieczeństwa żywnościowego tzw. "punkty krytyczne, (d) identyfikacji i wprowadzania w życie skutecznych procedur kontroli i nadzoru w tych punktach krytycznych; (e) przeglądu i analizy punktów zagrożenia żywnościowego, krytycznych punktów kontroli i okresowej kontroli oraz nadzorowania procedur w momencie zmiany procedur stosowanych w sektorze spożywczym. Te regulacje, które określają wymogi prawne obowiązujące wszystkich przedsiębiorców w dziedzinie spożywczej, stosuje się w odniesieniu do wszelkich zakładów spożywczych. Środki przyjęte przez Wielką Brytanię opierają się na systemie HACCP, który jest elastyczny i odpowiedni do rozmiarów i charakteru zakładu, którego to dotyczy. Ich podstawę stanowią kodeksowe wytyczne HACCP i wdrażają one bezpośrednio dyrektywę 93/43/EWG, jak wynika ze zbieżności użytych sformułowań, ale są one dostosowane do sytuacji istniejącej w Wielkiej Brytanii, z uwzględnieniem rozmiaru zakładów oraz rodzaju prowadzonej działalności. Ustawodawstwo Wielkiej Brytanii obejmuje również jurysdykcję Szkocji, Walii oraz Północnej Irlandii, gdzie mogą być stosowane inne przepisy prawne i poradniki. Bezpośrednio w dziedzinie tej mogą obowiązywać rozmaite inne akty prawne i przepisy, zarówno wspólnotowe jak i krajowe, włączając w to zasady kontroli temperatury. Na przykład, jeżeli chodzi o produkcję mąki, ważne są również następujące akty prawne, takie jak lokalne zarządzenia odnośnie wody, regulacje w sprawie oznakowania żywności, regulacje z roku 1992 w sprawie dostarczania (bezpiecznych) maszyn, akt z roku 1985 w dziedzinie ochrony żywności i środowiska, regulacje z roku 1986 w sprawie kontroli pestycydów, regulacje z roku 1994 w sprawie pestycydów (maksymalna dopuszczalna ich zawartość w zbiorach, żywność i pasze), regulacje z roku 1992 w sprawie miejsca pracy (zdrowie, bezpieczeństwo i dobrobyt) oraz dyrektywa Rady WE 80/778/EWG w sprawie jakości wody do spożycia przez ludzi, z późniejszymi zmianami. 22 Zostało to potwierdzone przez przedstawiciela Departamentu Bezpieczeństwa Żywności Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). 23 Statutury Instrument 1995 Nr 1763, patrz załącznik 4. 11

12 W innym przypadku, a mianowicie wody butelkowanej, odpowiednie prawodawstwo WE jest wdrożone w Akcie z roku 1990 w sprawie bezpieczeństwa żywności, regulacje z roku 1999 w sprawie wody źródlanej oraz butelkowanej wody pitnej oraz odpowiednie prawodawstwo w Północnej Irlandii, jak również regulacje z roku 1989 w sprawie zaopatrzenia w wodę (jakość wody), z późniejszymi zmianami oraz odpowiednie prawodawstwo w Szkocji i Północnej Irlandii. Jeżeli chodzi o stan na rok 2003, w Wielkiej Brytanii obowiązują regulacje z roku 2000 w sprawie dostarczania wody (jakości wody) wraz z poprawkami oraz odpowiednie przepisy prawne w Walii, Szkocji i Północnej Irlandii. Trzecim przykładem są zakłady mięsne i drobiowe, które zostały objęte zasadami HACCP na mocy decyzji Komisji WE 2001/471/WE 24 z dnia 8 czerwca 2001 i z którą muszą być zgodne wszystkie towary importowane z krajów trzecich, począwszy od czerwca W Wielkiej Brytanii (Anglii) stosowane są regulacje z roku 2002 w sprawie mięsa (Analiza Zagrożeń i Kontroli Punktów Krytycznych), natomiast inne przepisy obowiązują w Szkocji, Walii i Północnej Irlandii. Handel detaliczny mięsem uregulowany jest regulacjami z roku 1995 w sprawie bezpieczeństwa żywności (ogólna higiena żywności) oraz odpowiadającymi im uregulowaniami w Północnej Irlandii, jak również regulacjami z roku 1995 w sprawie bezpieczeństwa żywności (kontrola temperatury), o których mowa powyżej Poradniki na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny w Wielkiej Brytanii W Wielkiej Brytanii Agencja Normalizacji Żywności (Food Standards Agency - FSA) odpowiedzialna jest za interpretację i wdrażanie regulacji w dziedzinie higieny oraz stosowania HACCP, włączając w to opracowanie poradników na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny. Akt prawny ustanawiający nową Agencję Normalizacji Żywności w celu ochrony społeczeństwa i nadzorowania bezpieczeństwa żywności został opublikowany dnia 11 czerwca Jest to niezależny organ władzy publicznej, którego misja polega na zapewnieniu zaufania konsumentów do przemysłu spożywczego, szczególnie w związku z kryzysem, jaki spowodowała choroba BSE. Jej celem jest również pomoc małym firmom w walce z potencjalnymi problemami szczególnie małym firmom działającym na obszarach wiejskich. FSA jest odpowiedzialna za udzielanie jasnych, sprawdzonych informacji w celu umożliwienia ludziom podejmowania słusznych decyzji w sprawie żywności, którą spożywają. W czerwcu 2000 FSA ustanowiła specjalną grupę zadaniową w celu rozwiązania problemu, jaki stanowi obciążenie małych firm spożywczych regulacjami w zakresie żywności która przewiduje dłuższy okres przejściowy dla małych firm (do czerwca 2003) w Wielkiej Brytanii, wyłącznie dla celów tej decyzji Rady małe zakłady zostały zdefiniowane w oparciu o kryterium niskiej produkcji. Innymi słowy: zakłady rzeźne wytwarzające mięso czerwone z średnią produkcją tygodniową do 500 sztuk inwentarza żywego (sztuka inwentarza żywego, zgodnie z definicją przyjętą w regulacjach z roku 1995 w sprawie świeżego mięsa, wraz z późniejszymi zmianami) zakłady rzeźne, drobiarskie o średniej produkcji tygodniowej do sztuk drobiu zakłady porcjujące mięso o średniej wydajności do 150 ton chłodnie o wydajności do metrów sześciennych zakłady pakujące. 25 Komunikat prasowy MAFF (202/99), 11 czerwca

13 Wielka Brytania prowadziła również dwustronne spotkania z innymi państwami w celu przedyskutowania różnych sposobów stosowania HACCP w opracowanych podręcznikach krajowych. Autora ekspertyzy poinformowano, że po przeprowadzeniu ankiety pośród małych firm działających w sektorze spożywczym, FSA stwierdziła, że 20% małych firm spełnia wymagania wynikające z HACCP. Do roku 2004 celem FSA, jest osiągniecie 30%. W Wielkiej Brytanii firmy zajmujące się zaopatrzeniem stanowią 60% całej branży spożywczej a kodeks oparty na HACCP jest tak opracowany, że jest elastyczny i proporcjonalny do rozmiaru firm i charakteru ich działalności (patrz załącznik 7). Celem jest zapewnienie 100% zgodności w momencie wejścia w życie nowych przepisów WE patrz niżej. Przedsięwzięto wiele środków, którymi objęte zostało ok firm w całej Wielkiej Brytanii, w celu zapewnienia stosowania i oceny systemów dla małych przedsiębiorstw. Jak dotąd, projekt ten jest ciągle w fazie początkowej i wprowadzane są dopiero projekty pilotażowe. W Wielkiej Brytanii obecnie FSA rozważa, czy wprowadzić opłaty za udzielanie porad i wskazówek firmom, których agencja może udzielić w zakresie poszerzonego zakresu systemów HACCP, wprowadzonych na mocy reformy prawa rolno-spożywczego Wspólnoty. Jak dotąd, FSA nie pobierało takich opłat. Jeżeli rząd Wielkiej Brytanii zdecyduje, że porady takie będą darmowe, będzie musiało powiadomić o tym fakcie Komisję, jako o udzieleniu pomocy publicznej (art. 87 i 88 Traktatu) wskazówki WE zawarte są w Dzienniku Urzędowym WE 2000 C 28/2, która pod pewnymi warunkami orzeknie, że taka pomoc zgodna jest z rynkiem wewnętrznym. Wiele problemów małych przedsiębiorstw związanych z wdrażaniem systemu HACCP w Wielkiej Brytanii wynika z faktu, że tak jak ma to miejsce w przypadku firm cateringowych, przedsiębiorcy przed wejściem na rynek nie mają niezbędnego przeszkolenia lub wykształcenia lub, że nie należą do żadnego stowarzyszenia handlowego i z tego względu FSA trudno jest propagować niezbędne informacje. Niemniej jednak w większości przypadków, nie istnieje konieczność, aby dostosowanie do systemu HACCP było kosztowne. W Wielkiej Brytanii FSA zauważyło, że wdrożenie systemu HACCP w małych przedsiębiorstwach odbędzie się bez kosztów jest to raczej kwestia dostosowania lub zmienienia istniejącego zachowania, co nie wiąże się z kosztami. Na pierwszy rzut oka, stosowany system może zniechęcać, a więc wytyczne mają na celu zapewnienie przedsiębiorcom marginesu swobody i pewności prawnej. I tak w Przewodniku sprzedaży i dystrybucji (patrz niżej) 27 stwierdzono, że: Mimo, że może się wydawać, że analiza zagrożeń jest skomplikowanym procesem, jest ona stosunkowo prosta a stosowanie pięciu środków wymienionych w Przewodniku cateringowym pomoże w spełnieniu wymogów prawnych... Wiele przeprowadzonych działań kontrolnych to po prostu działania zdroworozsądkowe, które i tak były stosowane od wielu lat. Ponownie należy podkreślić, że wytyczne krajowe są opracowany w taki sposób, aby uwzględnić potrzeby małych firm, czego dobrym przykładem są wytyczne brytyjskie na temat produktów mięsnych (Anglia) zawarte w regulacjach z roku W lutym 2003 FSA umieściło na swojej stronie internetowej informację, że zamierza wydać syntezę oraz kompletne wytyczne dla małych firm. Właśnie zakończono działania mające na celu 27 Cytowane na stronie 4. 13

14 potwierdzenie podejścia zawartego w wytycznych, aby obliczyć zawartość mięsa w przepisach oraz typowe wartości. FSA udostępni te informacje w końcowych wytycznych. W Wielkiej Brytanii zostały wydane następujące wytyczne dla poszczególnych branż: Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: przemysł młynarski 28 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: woda butelkowana 29 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: przemysł piekarniczy 30 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: zaopatrzenie 31 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: handel detaliczny 32 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: Suplement do poradnika na temat handlu detalicznego licencje dla sklepów mięsnych 33 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: dystrybucja hurtowa 34 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: produkty nieprzetworzone 35 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: Suplement do poradnika na temat zaopatrzenia sprzedaż i dystrybucja 36 Poradnik przemysłowy na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny: targi i bazary 37, który dotyczy przemysłu spożywczego jedynie na targach i bazarach, jak również handlu obwoźnego i ulicznego. W zależności od podejmowanego działania, wytyczne zawarte w tym poradniku mogą się pokrywać z wytycznymi poradników na temat zaopatrzenia i przemysłu piekarniczego. Szeroki udział podmiotów w przygotowaniu poradników poprawia ich efektywność. Jeżeli chodzi o poradnik na temat wody butelkowanej, różne przedsiębiorstwa i korporacje brały udział w jego przygotowaniu, wraz z British Soft Drinks Association (Brytyjskim Stowarzyszeniem Napojów Niealkoholowych) oraz British Food Standards Agency (Brytyjska Agencja Normalizacji Żywności) jak również Local Authorities Co- 28 Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN Opublikowany przez Chadwick House Group Ltd., ISBN

15 ordinating Body on Food and Trading Standards (LACOTS - Organ Koordynujący Działania Władz Lokalnych w Zakresie Norm Żywnościowych i Szkoleń). Wszystkie z powyższych poradników przybierają podobną formę. Wszystkie są w znacznym stopniu elastyczne, co jest zgodne z filozofią systemu HACCP. Na przykład w poradniku na temat przemysłu młynarskiego, na stronie 2 stwierdzono, że w gestii każdego przedsiębiorstwa leży opracowanie własnego modelu działania w celu dostosowania do danego miejsca produkcji oraz metod produkcyjnych. W przypadku przemysłu młynarskiego, zalecany jest następujący sposób postępowania, jako standard minimalny: Weźmy raz jeszcze przykład poradnika na temat przemysłu młynarskiego, który określa: odpowiednie wymogi prawne, zarówno ogólne jak i szczegółowe oraz odniesienia do stosownych przepisów prawnych; szczegółowe wskazówki na temat interpretacji tych przepisów przez brytyjski przemysł młynarski wyraźnie określono, że ten poradnik na temat zgodności z przepisami opiera się na jednej z możliwych interpretacji i że istnieje możliwość zastosowania innych systemów w celu spełnienia wymogów prawnych; dodatkowe informacje, poza wymaganym minimum, na temat tego co stanowi dobrą praktykę w Wielkiej Brytanii w zakładach młynarskich taka dobra praktyka nie jest wymagana z mocy prawa ale służy jako punkt odniesienia dla przedsiębiorców, którzy pragną stosować najwyższe standardy w zakresie higieny, na których zależy zarówno klientom jak i konsumentom. Jeżeli chodzi o przechowywanie dokumentacji, jest charakterystyczne dla Poradnika przemysłowego na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny, że nie nakłada on żadnego zobowiązania na przedsiębiorców, aby przechowywali dokumentację na temat stosowanych systemów. Niemniej jednak, przechowując kompletną dokumentację, przedsiębiorcy poprawiają pewność prawną, ponieważ można wykorzystać tą dokumentację w swej obronie na dowód, że przedsiębiorca dołożył należnych starań aby spełnić spoczywające na nim zobowiązania nałożone przez Akt w sprawie bezpieczeństwa żywności. 38 W rzeczy samej, urzędnicy władz lokalnych do spraw ochrony zdrowia i środowiska zobowiązani są na mocy regulacji z roku 1995 w sprawie bezpieczeństwa żywności wziąć pod uwagę zapisy poradnika przy stosowaniu tych właśnie regulacji. W przypadku, gdy przedsiębiorca stosuje alternatywne środki w celu spełnienia spoczywających na nim obowiązków, musi on udowodnić lokalnym władzom, że stosowane przez niego środki lub procedury są właściwe i efektywne. Niektóre z tych poradników należy stosować wraz z innymi poradnikami, jak na przykład z poradnikiem na temat sprzedaży i dystrybucji, który należy stosować wraz z poradnikiem na temat zaopatrzenia, czy też Poradnik dla sklepów mięsnych, który należy stosować wraz z Poradnikiem na temat sprzedaży detalicznej i który dostarcza na ten temat dodatkowych informacji. Jest on przede wszystkim skierowany do licencjonowanych rzeźników, którzy biorą udział w przygotowaniu i dalszym procesom w przypadku mięsa niepakowanego, jak również przy sprzedaży i dostawie mięsa surowego, mięsa gotowego oraz produktów gotowych do spożycia Poradnik obejmuje dalsze wskazówki na temat środków zminimalizowania wzajemnego kontaktu między surowym mięsem a produktami gotowymi do spożycia, jak również w zakresie procedur w ramach systemu HACCP oraz szkolenia. I tak z Przewodnika sprzedaży i dystrybucji należy korzystać wraz z Przewodnikiem na temat zaopatrzenia. 38 Regulacja 8(2)(c ), Statutory Instrument 15

16 Treść tych poradników różni się oczywiście, ale bez wątpienia jest zainspirowana odpowiednimi zasadami HACCP. Załącznik do dyrektywy 93/43/EWG obejmuje dodatkowe rady na temat dobrej praktyki. Na przykład brytyjski poradnik na temat zaopatrzenia, który pod wieloma względami zbliżony jest do kodeksu piekarniczego, obejmuje wymogi prawne w celu wyodrębnienia zagrożeń i podjęcia działań w celu kontroli, oraz określa: zobowiązania prawne w zakresie nadzoru i kształcenia lub szkolenia osób mających kontakt z żywnością szczegółowe wymogi wobec dostawców, włączając w to strukturę pomieszczeń produkcyjnych, ściany, podłogi, powierzchnie, wyposażenie, ruchomości lub/i pomieszczenia wykorzystywane tymczasowo, maszyny do sprzedaży, pomieszczenia do przygotowania żywności do sprzedaży warunki transportu żywności odpady żywnościowe zaopatrzenie w wodę w celu wykorzystania w produkcji spożywczej i dla celów przemysłowych (do mycia) zasady higieny osobistej obowiązujących wszelkie osoby przebywające na terenie zakładu zasady higieny przy obchodzeniu się z artykułami spożywczymi rady praktycznych na temat kontroli temperatury informacje dodatkowe i na temat dokumentacji, itp. Kodeks ten stosuje się do wszelkich zakładów, takich jak: zajmujących się organizacją bankietów, kluby, catering na zamówienie lub wewnętrzny, zaopatrzenie lub dostawy, restauracje fish and chips, pociągi, autokary, łodzie i samoloty, hotele i pokoje gościnne, stoiska handlowe, przyczepy samochodowe sprzedające przekąski, catering zewnętrzny i przy okazji imprez, zaopatrzenie przyjęć prywatnych, puby, restauracje i wszelkiego rodzaju kawiarnie, bary z kanapkami, restauracje typu fast food i oferujące jedzenie na wynos. 4. KODEKS ŻYWNOŚCIOWY 4.1. Ustanowiony na mocy Kodeksu Komitet ds. higieny żywności brał aktywny udział w opracowaniu Poprawionych wytycznych w sprawie stosowania systemu HACCP 39 od roku 1998, które uwzględniają wskazówki i zalecenia w sprawie stosowania systemu HACCP w małych i/lub mniej rozwiniętych przedsiębiorstwach (zwany dalej dokumentem strategii kodeksowej ), przygotowane początkowo po konsultacji z Światową Organizacją Zdrowia (World Health Organisation - WHO). 40 WHO zwołało sesję konsultacyjną na temat systemu Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli: Koncepcja i jego stosowania, z udziałem FAO (Genewa, maj 1995). Na sesji analizowano Wytyczne kodeksowe w sprawie stosowania systemu HACCP oraz dostarczono wskazówek na temat ich ulepszenia, jak również na temat opracowywania strategii w zakresie systemu HACCP na poziomie krajowym. 39 Patrz projekt poprawionych wskazówek w sprawie stoswania systemu HACCP, zawarty w raporcie z trzydziestego piatego posiedzenia komitetu kodeksowego do spraw higieny żywności, które odbyło się w dniach 27 stycznia 1 lutego 2003, ALINORM O3/13A strony od 48 do 56, załącznik Raport przygotowany w konsultacji z WHO przy współpracy Ministerstwa Zdrowia i Sportu, Holandia, Haga, czerwca 1999, WHO/SDE/PHE/FOS/99.7, który znajduje się na stronie 16

17 Wszystkie trzy dokumenty zawarte są w załączniku 9. Komisja ds. Kodeksu żywnościowego ma formalnie przyjąć te wskazówki na dwudziestym piątym posiedzeniu w Rzymie w dniach od 30 czerwca do 5 lipca. Co ma również bezpośredni związek z tą sprawą, to opracowanie norm ISO 9001 i 9002 w roku 2000 dla artykułów spożywczych, pod numerem ISO/DIS , na podstawie Kodeksu. Normy te są pomocne w integrowaniu zasad HACCP w kontekście systemu zarządzania jakością ISO 9000, szczególnie jeżeli chodzi o małe lub/i mniej rozwinięte przedsiębiorstwa Takie przedsiębiorstwa od samego początku definiowane są jako przedsiębiorstwa, które ze względu na swój rozmiar, brak ekspertów, zasobów gospodarczych, lub też charakter ich pracy napotykają trudności we wdrożeniu systemu HACCP do swojej działalności. Ponadto, termin mniej rozwinięte przedsiębiorstwa odnosi się do statusu systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności, a nie ilości pracowników lub wielkości produkcji. Dotyczy to zarówno krajów zaawansowanych gospodarczo jak i krajów rozwijających się W celu stosowania systemu HACCP wykorzystywane będą poprawione wytyczne oraz praktyka kodeksowa. Niemniej jednak raport WHO dostarcza pogłębionej analizy jeżeli chodzi o szczegółowe potrzeby i możliwości, z których mogą skorzystać małe i/lub słabo rozwinięte przedsiębiorstwa oraz osoby odpowiedzialne za opracowanie wytycznych HACCP. Bez zbędnego powielania treści raportu WHO, niektóre komentarze i uwagi będą przydatne dla potrzeb niniejszego opracowania. Poza wskazaniem korzyści i barier we wdrażaniu HACCP, jak również jeżeli chodzi o kwestie, które mają zostać omówione w jakiejkolwiek strategii, w celu promowania HACCP, konsultacje obejmują porady jeżeli chodzi o opracowanie poradników dla określonej gałęzi przemysłu. Rady na temat opracowania poradników krajowych zawarte są w tytule 5.3 dokumentu strategii kodeksowej, strony od 14 do 18. Główne zalety poradników, stanowi fakt, że: dostarczają praktycznej pomocy przedsiębiorcom w spełnieniu wymogów prawnych; promują wyższe standardy i zaufanie publiczne; tworzą płaszczyznę porozumienia między przedsiębiorcami a władzami regulacyjnymi; pomagają w szybszym pokonywaniu barier i ułatwiają komunikację między podmiotami; dostarczają zharmonizowanych kryteriów uzgodnionych norm sektorowych dla celów dobrej praktyki w zakresie higieny; mogą być wykorzystywane do celów szkoleniowych. Jak już wspomniano powyżej, poradniki nie zwalniają podmiotów z odpowiedzialności prawnej. Niemniej jednak, jak stwierdzono w dokumencie strategii kodeksowej 41 Dla przedsiębiorstw prywatnych, główną zaletą takich poradników, jest, że stanowią one jedno, wspólne źródło wskazówek. Ponadto, jeżeli poradnik zawiera wytyczne na temat stosowania HACCP w małych i mniej rozwiniętych przedsiębiorstwach, może on poprawić wiedzę przedsiębiorców i zrozumienie zagrożeń związanych z poszczególnymi produktami, dostarcza im praktycznych porad na temat tego jak kontrolować te zagrożenia i w ten sposób poprawiać bezpieczeństwo żywności i promować spójne podejście w kwestii wdrażania HACCP. Poradnik przyczyni się do zminimalizowania obciążenia, jakie stanowi wprowadzenie systemu HACCP a porady są dostępne stosunkowo niskim kosztem. 41 Patrz strony: dokumentu strategii kodeksowej. 17

18 Podstawowe wytyczne w sprawie opracowywania poradników przedstawiono również w dokumencie strategii kodeksowej, na stronie 15: wszystkie odpowiednie instytucje powinny zostać włączone w proces opracowywania poradników; poradniki powinny być praktyczne i przyjazne dla użytkownika; powinny uwzględniać zgodność z lokalnymi uregulowaniami w zakresie bezpieczeństwa żywności; nawet jeżeli nie są one przeznaczone bezpośrednio dla małych przedsiębiorstw, powinny one uwzględniać problemy praktyczne małych i mniej rozwiniętych przedsiębiorstw w tym sektorze, z uwzględnieniem stosowania HACCP; należy wziąć pod uwagę względy lokalne i kulturowe jak również przyjęte zwyczaje; poradniki powinny być okresowo uaktualniane i, w przypadku pojawienia się nowych zagrożeń, powinny być do nich dostosowywane. 4.4 Tytuł 5.4 dokumentu strategii kodeksowej 42 przedstawia w zarysie, zaledwie na pięciu stronach, wytyczne w sprawie stosowania systemu HACCP w odniesieniu do małych i mniej rozwiniętych przedsiębiorstw: Przy opracowywaniu niniejszych wytycznych, uznano, że siedem zasad HACCP może być stosowane w sposób bardziej elastyczny w odniesieniu do małych i mniej rozwiniętych przedsiębiorstw, przy założeniu że istnieje już odpowiedni system wsparcia oraz spełnione są warunki wstępne. Należy również uwzględnić dostępne środki oraz istniejące ograniczenia w odniesieniu do małych i mniej rozwiniętych przedsiębiorstw w całym procesie przetwórstwa spożywczego. 5. REFORMA PRAWA WE W ZAKRESIE ARTYKUŁÓW ROLNO-SPOŻYWCZYCH 5.1. Wobec fundamentalnej reformy prawa WE w zakresie artykułów spożywczych 43, która została zapoczątkowana po kryzysie BSE i która trwa nadal, system regulacyjny stosowany w sektorze spożywczym jest drastycznie zmieniany. W Białej Księdze w sprawie bezpieczeństwa żywności z roku stwierdzono, na stronie 4, że istnieje wiele sposobów wdrażania i stosowania prawodawstwa Wspólnoty, a wobec tego, proponowane jest wprowadzenie systemu wspólnotowego w zakresie opracowania i działania krajowych systemów kontroli. Podczas całego procesu konsultacji i podejmowania decyzji poprzedzającego przygotowanie tej reformy, wielokrotnie powracały kwestie związane z funkcjonowaniem małych przedsiębiorstw. Wdrażanie systemów opartych na HACCP nie powinno stanowić takiego obciążenia dla małych przedsiębiorstw, aby uniemożliwić ich funkcjonowanie, w ten sposób ograniczając możliwość wyboru konsumentów. Dyrektywa 93/43 ma być odwołana i zastąpiona proponowanymi regulacjami w zakresie higieny Pakiet w dziedzinie higieny zawiera cztery akty w sprawie: ogólnej higieny artykułów żywnościowych higieny artykułów żywnościowych pochodzenia zwierzęcego 42 Jw., str Patrz opracowany przez Komisję Green paper w sprawie ogólnych zasad prawa w dziedzinie żywności w Unii Europejskiej, COM (1997)176 wersja ostateczna, lipiec COM(1999) 179, 12 stycznia Wspólne stanowisko zawarte jest w dokumencie Rady 10543/02 z dnia 19 listopada

19 oficjalnej kontroli produktów zwierzęcych artykułów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz zasad zdrowia zwierząt dla produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia ludzkiego. Piąty z aktów prawnych to dyrektywa, która zmieni całe wcześniej istniejące ustawodawstwo (17 dyrektyw sektorowych) Rada ma przyjąć w czerwcu 2003 formalne wspólne stanowisko wobec głównego rozporządzenia w zakresie higieny. Najwcześniejsza data wejścia w życie przewidywana jest na 1 stycznia Najbardziej radykalną zmianę stanowi fakt, że wszyscy przedsiębiorcy w branży spożywczej ponoszą zasadniczą odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności. Nowe uregulowania połączą, zharmonizują i uproszczą szczegółowe i skomplikowane wymogi w dziedzinie higieny, zawarte wcześniej w dyrektywie 93/43/EWG, wraz z innymi dyrektywami w tej dziedzinie. Po reformie wszyscy przedsiębiorcy zostaną objęci systemem HACCP, a niektóre zakłady będą podlegały zatwierdzeniu i rejestracji (takie jak małe rzeźnie, lub przedsiębiorstwa zajmujące się paszami) Poprawione przepisy: wdrażają zasadę z farmy na stół ; wprowadzają system Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli (HACCP) w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorców branży spożywczej w celu wskazania wszelkich działań o krytycznym znaczeniu dla zapewnienia, że odpowiednie procedury w dziedzinie bezpieczeństwa zostaną określone, wdrożone, utrzymane i zmieniane w miarę potrzeb; przewidują rejestrację i zatwierdzenie niektórych zakładów spożywczych; opracowanie poradników na temat dobrej praktyki w zakresie higieny oraz na temat stosowania zasad HACCP przez przedsiębiorców; obejmują szczególne przepisy w celu zapewnienia szczególnego traktowania wobec żywności wytworzonej w miejscach trudno dostępnych (wysokie góry, odległe wyspy) oraz wobec tradycyjnych produktów i metod produkcji Art. 5, ust. 5 projektu wspólnego stanowiska w sprawie higieny wprowadza następujący przepis odnośnie szczególnego traktowania: Szczegółowe zasady w celu wdrożenia tego artykułu (dot. HACCP) mogą zostać przyjęte zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14, ust. 2 (w sprawie procedury komitolgii). Takie zasady mogą ułatwiać wdrażanie tego artykułu przez niektórych przedsiębiorców branży spożywczej, szczególnie dostarczając poradniki w sprawie stosowania zasad HACCP, w celu zapewnienia zgodności... W ten sposób zreformowano przepisy, oraz zasadnicze przepisy wspólnotowe, wobec czego opracowane zostaną na poziomie Wspólnoty poradniki na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny, aby zapewnić właściwe stosowanie zasad HACCP. Wprowadzono specjalne przepisy, jeżeli chodzi o tradycyjną produkcję żywności oraz przemysł spożywczy na odległych wyspach, na obszarach górskich oraz innych odległych w sensie geograficznym obszarach. Jednak również w tym przypadku, szczególne traktowanie nie może prowadzić do obniżenia standardów w dziedzinie bezpieczeństwa żywności oraz higieny. Odpowiedzialność za dostosowanie zasad do lokalnej sytuacji pozostanie w kompetencjach państwa członkowskiego, zgodnie z zasadą subsydiarności. 19

20 ZAŁĄCZNIKI 1. Dyrektywa Rady 93/43/EWG z dnia 14 czerwca 1993 w sprawie higieny środków spożywczych, Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich L /07/ CEN (Europejska Organizacja Normalizacyjna) opracowała ponad 266 norm europejskich, przeważnie metodą pobierania próbek i ich analizy. Prace prowadzone były przez siedem komitetów technicznych: CEN/TC 174 Soki owocowe i warzywne metody analizy, CEN/TC 194 Narzędzia używane w bezpośrednim kontakcie z żywnością, CEN/TC 275 Analiza żywności metody horyzontalne, CEN/TC 302 Mleko i przetwory mleczne metody pobierania próbek i analizy, CEN/TC 30 rośliny oleiste, tłuszcze zwierzęce, oleje i ich produkty uboczne metody pobierania próbek i ich analizy, CEN/TC 327 Pasze zwierzęce metody pobierania próbek i analizy, CEN/TC 338 zboża i produkty zbożowe 3. Krajowe przepisy wdrażające we wszystkich państwach członkowskich dyrektywę 93/43/EWG z dnia 14 czerwca 1993 w sprawie higieny środków spożywczych 4. Statutory Instrument 1995 No Bezpieczeństwo żywności (ogólna higiena żywności) regulacje z roku Dyrektywa 93/43/EWG (artykuł 5) poradnik na temat dobrej praktyki w dziedzinie higieny 6. Raport przygotowany przy wspólnej konsultacji z FAO/WHO na temat roli agencji rządowych w ocenie HACCP, dostępny na stronie internetowej: ze strony 7. Strategie wdrażania HACCP w małych lub mniej rozwiniętych przedsiębiorstwach raport przygotowany po konsultacji z WHO, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia i Sportu, Holandia, Haga, czerwca Raport z trzydziestej piątej sesji Komitetu kodeksowego w sprawie higieny żywności wspólny program FAO/WHO w sprawie norm, Orlando, Floryda, Stany Zjednoczone, 27 stycznia 1 lutego

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego

Bardziej szczegółowo

Zamówienie Nr 006 Obowiązująca w Unii Europejskiej stawka podatku VAT na artykuły dziecięce. realizowane na rzecz Kancelarii Sejmu

Zamówienie Nr 006 Obowiązująca w Unii Europejskiej stawka podatku VAT na artykuły dziecięce. realizowane na rzecz Kancelarii Sejmu Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL realizowany przez konsorcjum z udziałem ECO European Consultants Organisation (Bruksela) EFICOM - European and Financial

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r.

Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych. Bronisze, 04.12.2015 r. Identyfikacja i identyfikowalność artykułów spożywczych Bronisze, 04.12.2015 r. 1 Zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest m.in. sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia,

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 30.11.2005 KOM(2005) 623 wersja ostateczna 2005/0243 (ACC) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed

Bardziej szczegółowo

HIGIENA PASZ PYT. i ODP.

HIGIENA PASZ PYT. i ODP. SANCO/3655/2005 HIGIENA PASZ PYT. i ODP. 1. Czy rolnicy, którzy sami nie produkują paszy, ale podają ją zwierzętom a) są objęci rozporządzeniem? Tak. Zakres rozporządzenia (rozporządzenie (WE) nr 183/2005)

Bardziej szczegółowo

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii 29.11.2011 2011/0156(COD) PROJEKT OPINII Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego,

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 29.5.2015 r. COM(2015) 231 final 2015/0118 (NLE) Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY zmieniająca decyzję 2009/790/WE w celu upoważnienia Polski do przedłużenia okresu stosowania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r. Dz.U.UE.L.06.384.75 2008.04.17 zm. Dz.U.UE.L.2008.86.9 art. 15 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014. Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014. Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 21.11.2013 2013/0165(COD) PROJEKT OPINII Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja. Warszawa 8-9.12.2011r.

Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja. Warszawa 8-9.12.2011r. Prawo żywnościowe praktyczna interpretacja Warszawa 8-9.12.2011r. Najniższy poziom produkcji i przetwórstwa rolno - spożywczego SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIA oraz DZIAŁALNOŚĆ MARGINALNA, LOKALNA I OGRANICZONA

Bardziej szczegółowo

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH L 290/18 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 20.10.2012 AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH DECYZJA RADY STOWARZYSZENIA UE-LIBAN NR 2/2012 z dnia 17 września 2012 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 30.8.2013 COM(2013) 609 final 2013/0299 (NLE) Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY upoważniająca Republikę Włoską do dalszego stosowania szczególnego środka stanowiącego odstępstwo

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2015/0296 (CNS) 15373/15 FISC 191 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 14 grudnia 2015 r. Do: Nr

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r.

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o

Bardziej szczegółowo

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjna Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, Stan prawny: 2009-03-18 Numer dokumentu LexPolonica: 63305 DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.2.2015 L 29/3 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/171 z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie niektórych aspektów procedury wydawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym (Tekst mający znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

Parlamentarne Procedury Legislacyjne Projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL

Parlamentarne Procedury Legislacyjne Projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL Parlamentarne Procedury Legislacyjne Projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL realizowany przez konsorcjum z udziałem ECO European Consultants Organisation (Bruksela) EFICOM - European and Financial

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 ««««««««««««Komisja Prawna 2009 WERSJA TYMCZASOWA 2004/0097(COD) 22.02.2005 r. PROJEKT OPINII Komisji Prawnej dlakomisji Gospodarczej i Monetarnej w sprawie projektu dyrektywy

Bardziej szczegółowo

Parlamentarne procedury legislacyjne Projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL

Parlamentarne procedury legislacyjne Projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL Parlamentarne procedury legislacyjne Projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL realizowany przez konsorcjum z udziałem ECO European Consultants Organisation (Bruksela) EFICOM - European and Financial

Bardziej szczegółowo

Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu

Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu Nowe Ramy Prawne (z ang. New Legal Framework = NLF) Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu Krzysztof Zawiślak 1 NOWE PODEJŚCIE Propozycja zmian została przyjęta w Komisji dn. 14 lutego 2007

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 9.7.2015 r.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 9.7.2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 9.7.2015 r. C(2015) 4625 final ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 9.7.2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii

Janusz Związek Główny Lekarz Weterynarii Wytwarzanie mięsa i produktów mięsnych w zakładach o małej zdolności produkcyjnej, krajowe regulacje obowiązujące w Polsce, kontrola i przejrzystość łańcucha produkcyjnego Janusz Związek Główny Lekarz

Bardziej szczegółowo

realizowane na rzecz Kancelarii Sejmu opinię prawną przygotował Andrzej Dębiec, Lovells Sp. z o.o. na zlecenie EFICOM

realizowane na rzecz Kancelarii Sejmu opinię prawną przygotował Andrzej Dębiec, Lovells Sp. z o.o. na zlecenie EFICOM Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL realizowany przez konsorcjum z udziałem ECO European Consultants Organisation (Bruksela) EFICOM - European and Financial

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 12.12.2013 r.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 12.12.2013 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.12.2013 C(2013) 8887 final ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 12.12.2013 r. zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011

Bardziej szczegółowo

w stołówkach szkolnych

w stołówkach szkolnych Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej w stołówkach szkolnych Magdalena Chojnowska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCI Główny cel prawa żywnościowego zdefiniowany w Preambule

Bardziej szczegółowo

SKZ System Kontroli Zarządczej

SKZ System Kontroli Zarządczej SKZ System Kontroli Zarządczej KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej dr Paweł Wojciechowski Katedra Prawa Rolnego i Systemu Ochrony Żywności Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96. z dnia 28 października 1996 r.

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96. z dnia 28 października 1996 r. Dz.U.UE.L.96.299.1 Dz.U.UE-sp.13-18-42 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96 z dnia 28 października 1996 r. ustanawiające wspólnotową procedurę dla substancji aromatycznych używanych

Bardziej szczegółowo

NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ

NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 31 marca 2005 r. (OR. en) AA 24/2/05 REV 2 TRAKTAT O PRZYSTĄPIENIU: DEKLARACJE PROJEKTY AKTÓW PRAWODAWCZYCH I INNYCH

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ

NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 31 marca 2005 r. (OR. en) AA 12/2/05 REV 2 TRAKTAT O PRZYSTĄPIENIU: PROTOKÓŁ, ZAŁĄCZNIK IX PROJEKTY AKTÓW PRAWODAWCZYCH

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2508/2000. z dnia 15 listopada 2000 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2508/2000. z dnia 15 listopada 2000 r. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2508/2000 z dnia 15 listopada 2000 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 104/2000 w odniesieniu do programów operacyjnych w sektorze

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Wiesława Skrzypczak VITA Hurtownia Żywności Naturalnej ul. Akacjowa 29 62-023 Gądki

Wiesława Skrzypczak VITA Hurtownia Żywności Naturalnej ul. Akacjowa 29 62-023 Gądki WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.79.2013 ZPO Poznań, dnia stycznia 2014 r. Wiesława Skrzypczak VITA Hurtownia Żywności Naturalnej

Bardziej szczegółowo

Strategianormalizacji europejskiej

Strategianormalizacji europejskiej Strategianormalizacji europejskiej wg rozporządzenia UE Spotkanie CBT 24.09.2014 Jolanta Kochańska Z-ca Prezesa PKN ds. Normalizacji Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1025/2012 z dnia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 28.5.2014 L 159/41 ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.10.2015 r. COM(2015) 494 final 2015/0238 (NLE) Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY upoważniająca Zjednoczone Królestwo do stosowania szczególnego środka stanowiącego odstępstwo

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety

Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

HIGIENA ŻYWNOŚCI, ŻYWIENIA I PRZEDMIOTÓW UŻYTKU

HIGIENA ŻYWNOŚCI, ŻYWIENIA I PRZEDMIOTÓW UŻYTKU HIGIENA ŻYWNOŚCI, ŻYWIENIA I PRZEDMIOTÓW UŻYTKU ROK 2013 W ewidencji obiektów na terenie objętym działaniem znajduje się 517 zakładów żywnościowożywieniowych, w tym: 25 obiektów produkcji żywności, 313

Bardziej szczegółowo

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia. w sprawie sposobu i zakresu kontroli systemu monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia. w sprawie sposobu i zakresu kontroli systemu monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie sposobu i zakresu kontroli systemu monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych Przekazany do uzgodnień zewnętrznych w dniu 26 kwietnia

Bardziej szczegółowo

System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku

System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku System śledzenia środków spożywczych (traceability), podstawowe narzędzie do wycofania niebezpiecznej żywności z rynku Iwona Zawinowska Biuro Bezpieczeństwa Żywności Pochodzenia Zwierzęcego GŁÓWNY INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

(Akty ustawodawcze) DYREKTYWY

(Akty ustawodawcze) DYREKTYWY 16.12.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 334/1 I (Akty ustawodawcze) DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2011/91/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oznaczeń lub oznakowań identyfikacyjnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIA ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ DO WDROŻENIA SYSTEMU REACH. Krzysztof Galas Ministerstwo Gospodarki

PRZYGOTOWANIA ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ DO WDROŻENIA SYSTEMU REACH. Krzysztof Galas Ministerstwo Gospodarki Czy rozporządzenie REACH wpłynie na wzrost czy spadek konkurencyjności ci polskich firm w Europie i na Świecie? Warszawa, 14 grudnia 2007 roku PRZYGOTOWANIA ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ DO WDROŻENIA SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie (WE) nr 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady. z dnia 22 września 2003 r.

Rozporządzenie (WE) nr 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady. z dnia 22 września 2003 r. Rozporządzenie (WE) nr 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIA. ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) nr 106/2008. z dnia 15 stycznia 2008 r. (Wersja przekształcona)

ROZPORZĄDZENIA. ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) nr 106/2008. z dnia 15 stycznia 2008 r. (Wersja przekształcona) 13.2.2008 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 39/1 I (Akty przyjęte na mocy Traktatów WE/Euratom, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Bardziej szczegółowo

Wytyczne w sprawie. rozpatrywania skarg przez zakłady. ubezpieczeń

Wytyczne w sprawie. rozpatrywania skarg przez zakłady. ubezpieczeń EIOPA-BoS-12/069 PL Wytyczne w sprawie rozpatrywania skarg przez zakłady ubezpieczeń 1/8 1. Wytyczne Wprowadzenie 1. Zgodnie z art. 16 rozporządzenia w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru

Bardziej szczegółowo

POLITYKA OCHRONY KONSUMENTÓW: ZASADY I INSTRUMENTY

POLITYKA OCHRONY KONSUMENTÓW: ZASADY I INSTRUMENTY POLITYKA OCHRONY KONSUMENTÓW: ZASADY I INSTRUMENTY Europejska polityka ochrony konsumentów stanowi podstawowy element dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego. Jej celem jest zapewnienie prawidłowych

Bardziej szczegółowo

Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP

Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP Tłumaczenie sporządzone przez Krajowe Centrum Informacyjne ds. REACH oraz Biuro ds. Substancji i Preparatów Chemicznych Rozdział 1: CLP nowe rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Warunki uczestnictwa. w Sieci Ekspertów ds. BHP, certyfikowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy

Warunki uczestnictwa. w Sieci Ekspertów ds. BHP, certyfikowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Warunki uczestnictwa w Sieci Ekspertów ds. BHP, certyfikowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 1 2 Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 10.6.2015 r.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 10.6.2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.6.2015 r. C(2015) 3759 final ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 10.6.2015 r. ustanawiające, na mocy rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

TESCO POLSKA Sp. z o.o. ul. Kapelanka 54 30-347 Kraków

TESCO POLSKA Sp. z o.o. ul. Kapelanka 54 30-347 Kraków WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt: D/LE.ŻG.8361.22.2012 ZPO Poznań, dnia grudnia 2012 r. TESCO POLSKA Sp. z o.o. ul. Kapelanka 54 30-347

Bardziej szczegółowo

Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia. dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia. dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Standardy zarządzania jakością dla producentów żywności aktualne zagadnienia dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 Zagadnienia: - Nowelizacja normy ISO 9001 (DIS Stage) - Rewizja normy ISO 22000:2005

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK WNIOSKU DOTYCZĄCEGO DECYZJI RADY

ZAŁĄCZNIK WNIOSKU DOTYCZĄCEGO DECYZJI RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 29.7.2015 r. COM(2015) 368 final ANNEX 2 ZAŁĄCZNIK do WNIOSKU DOTYCZĄCEGO DECYZJI RADY w sprawie określenia stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Szanowny Panie Ministrze,

Szanowny Panie Ministrze, Warszawa, 16.03.2015 Pan Minister Władysław Kosiniak-Kamysz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Szanowny Panie Ministrze, Organizacje tworzące Koalicję na rzecz CEDAW zwracają się do Pana Ministra

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r.

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Instrukcja dokonywania samooceny oraz sporządzania oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w Szkole Podstawowej nr 4 im. Kawalerów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 21.8.2013 r.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 21.8.2013 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 21.8.2013 C(2013) 5405 final ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 21.8.2013 r. zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011

Bardziej szczegółowo

Zharmonizowane wymogi Część B. Dokument IV. Składowa opracowania Rekomendacji Agencji zgodnie z postanowieniami art. 15 Dyrektywy 2004/49/WE

Zharmonizowane wymogi Część B. Dokument IV. Składowa opracowania Rekomendacji Agencji zgodnie z postanowieniami art. 15 Dyrektywy 2004/49/WE Zharmonizowane wymogi Część B Dokument IV Celem wykorzystania przez Krajowe Władze Bezpieczeństwa Ruchu przy ocenie zgodności z wymogami certyfikatów bezpieczeństwa Część B wydanych zgodnie z art. 10(2)

Bardziej szczegółowo

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95 ust. 1,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95 ust. 1, ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 1830/2003 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 22 września 2003 r. dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia

Bardziej szczegółowo

OKucIA MEMO BUDOWLANE OZnAcZOne ce

OKucIA MEMO BUDOWLANE OZnAcZOne ce MEMO OKUCIA BUDOWLANE OZNACZONE CE Oznakowanie CE: Dlaczego? GŁÓWNE CELE Oznakowanie CE definiuje jasne i konkretne cele bezpieczeństwa. Cele które są korzystne zarówno dla producentów, pośredników jak

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Petycji 2009 20.03.2009 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Dotyczy: Petycji 0858/2007, którą złożył Paul Stierum (Holandia), w sprawie problemów związanych z przywozem pojazdów z Niemiec

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 7 czerwca 1990 r. w sprawie swobody dostępu do informacji o środowisku (90/313/EWG)

DYREKTYWA RADY. z dnia 7 czerwca 1990 r. w sprawie swobody dostępu do informacji o środowisku (90/313/EWG) DYREKTYWA RADY z dnia 7 czerwca 1990 r. w sprawie swobody dostępu do informacji o środowisku (90/313/EWG) RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą,

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Prawna 2009 24.7.2008 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie wdrożenia dyrektywy 2006/43/WE w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia. w sprawie danych niezbędnych do właściwego monitorowania realizacji i ewaluacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zakłady Mięsne BYSTRY Sp. z o.o., Sp. k. ul. Strzelecka 2 62-020 Swarzędz

Zakłady Mięsne BYSTRY Sp. z o.o., Sp. k. ul. Strzelecka 2 62-020 Swarzędz WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.9.2012/27 ZPO Poznań, dnia lutego 2013 r. Zakłady Mięsne BYSTRY Sp. z o.o., Sp. k. ul. Strzelecka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15

Spis treści. Wstęp... 15 Spis treści Wstęp............................................................. 15 Rozdział I. Światowa Organizacja Handlu i jej system prawny a transformacja. systemowa Federacji Rosyjskiej..............................

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego powołany został w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania

Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania Paweł Badowski Regulatory Affairs Manager Unilever Polska Oświadczenia zdrowotne w teorii i praktyce

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2011/874/UE)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2011/874/UE) 23.12.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 343/65 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 15 grudnia 2011 r. ustanawiająca wykaz państw trzecich i terytoriów, z których dozwolony jest przywóz psów, kotów

Bardziej szczegółowo

KOMISJA. L 267/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 14.8.2004

KOMISJA. L 267/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 14.8.2004 L 267/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 14.8.2004 KOMISJA DECYZJA KOMISJI z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie wkładu finansowego Wspólnoty w wytępienie klasycznego pomoru świń w Luksemburgu w 2003

Bardziej szczegółowo

31.5.2016 A8-0126/2 POPRAWKI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO * do wniosku Komisji ---------------------------------------------------------

31.5.2016 A8-0126/2 POPRAWKI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO * do wniosku Komisji --------------------------------------------------------- 31.5.2016 A8-0126/2 Poprawka 2 Roberto Gualtieri w imieniu Komisji Gospodarczej i Monetarnej Sprawozdanie Markus Ferber Rynki instrumentów finansowych COM(2016)0056 C8-0026/2016 2016/0033(COD) A8-0126/2016

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 3976/87. z dnia 14 grudnia 1987 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 3976/87. z dnia 14 grudnia 1987 r. ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 3976/87 z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do pewnych kategorii porozumień i praktyk uzgodnionych w sektorze transportu lotniczego RADA

Bardziej szczegółowo

Ochrona euro przed fałszowaniem *

Ochrona euro przed fałszowaniem * C 286 E/76 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 27.11.2009 PRZEZ RADĘ Poprawka 19 Wniosek dotyczący decyzji ramowej Rady Artykuł 11 ustęp 1 litera a) punkt (iva) (nowy) Poprawka 20 Wniosek dotyczący decyzji

Bardziej szczegółowo

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 2013/0027(COD) 2.9.2013 PROJEKT OPINII Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań

WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Poznań dnia 05 października 2011 roku Nr akt : ŻG 8361.65.2011 ZPO PO 47 Centrum Handlowe Piątkowo Market Złoty

Bardziej szczegółowo