Regina Madej-Janiszek. Mazowiecka Droga św. Jakuba

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Regina Madej-Janiszek. Mazowiecka Droga św. Jakuba"

Transkrypt

1 S t r o n a 1

2 S t r o n a 2 Regina Madej-Janiszek Mazowiecka Droga św. Jakuba Wstęp i zdjęcia Kamila Pasławska Projekt jest realizowany przy wsparciu finansowym Samorządu Województwa Mazowieckiego

3 S t r o n a 3 "[...] Polak z przyrodzenia Ma ustawiczną chciwość do pielgrzymowania. Kiedy już przewie pewny gościniec do Rzyma: Nie zatrzyma go doma ni lato, ni zima. Zawsze mówi Wen dalej, mknie do Compostelle, Widzieć miasta, klasztory, szpitale i celle". Sebastian Klonowic

4 S t r o n a 4 Od progu własnego domu do... Hiszpanii? Każda droga ma swój początek i koniec. Od czego zacząć? Po bożemu zaczyna się od początku. A więc na początku był grób św. Jakuba Starszego pierwszego z apostołów, który poniósł śmierć męczeńską. Według legendy uczniowie przewieźli jego ciało do Hiszpanii, gdzie po pewnym czasie miejsce jego spoczynku popadło w zapomnienie. Był wiek IX. Maurowie nacierali na północ, opanowali już niemal całą Hiszpanię. Niepodległe pozostawało królestwo Asturii, w którym w niedostępnych górach ukryto wiele relikwii ocalonych z Ziemi Świętej. Wtedy właśnie, około 813 r., pewien pustelnik zobaczył deszcz gwiazd spadających na pole. Powiadomił o niecodziennym zjawisku biskupa Iria Flavia, który zlecił zbadanie sprawy i uznał odkryty w tym miejscu grobowiec za miejsce pochówku św. Jakuba Apostoła. Władca Asturii Alfons II rozkazał wznieść nad nim kościół. Powstałą wokół osadę nazywano Locus Sancti Iacobi lub Campus stellae (pole gwiazdy), a król Alfons, zwany Cnotliwym, odbył do niej w 841 r. pielgrzymkę ze swej stolicy w Oviedo, wytyczając tym samym pierwszą Drogę św. Jakuba: Camino Primitivo, czyli Drogę Pierwotną, a także rozpoczynając trwającą do dziś tradycję pielgrzymowania do Santiago de Compostela. W średniowieczu pobożny człowiek pragnął nawiedzić trzy miejsca: Grób Pański w Jerozolimie, relikwie apostołów Piotra i Pawła w Rzymie oraz właśnie grób Apostoła Jakuba w Santiago de Compostela, przy czym tytuł peregrini przysługiwał początkowo tylko tym, którzy odbyli tę ostatnią wędrówkę. Przez Europę przebiegała liczna sieć dróg, znaczona m.in. kościołami św. Jakuba oraz szpitalami dla pątników. Wraz z rozwojem reformacji i wybuchem wojen religijnych znaczenie pielgrzymowania do grobu św. Jakuba zaczęło maleć. 9 listopada 1982 r. Jan Paweł II wygłosił w Santiago de Compostela Akt Europejski, wzywający Europę do powrotu do korzeni chrześcijaństwa. Odpowiedzią na ten apel było tak intensywne odrodzenie międzynarodowego ruchu pielgrzymkowego, że już w 1987 r. Rada Europy powołała pierwszy Europejski Szlak Kulturowy wiodący w miarę możliwości średniowiecznymi traktami. W 1993 r. drogi na terenie Hiszpanii, a w 1997 na terenie Francji, zostały wpisane przez UNESCO na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego. Zaczęto również odtwarzać drogi do Santiago w wielu innych krajach Europy. Pierwszy polski odcinek Dolnośląska Droga św. Jakuba został otwarty 24 lipca 2005 r. i wiedzie z Głogowa przez Jakubów (gdzie od XIII w. istnieje sanktuarium św. Jakuba) do Zgorzelca. Obecnie na terenie Polski znajduje się już ponad 2700 km wytyczonych i oznakowanych szlaków, głównie na zachodzie i południu kraju. Drogi św. Jakuba są szlakami ekumenicznymi, otwartymi dla wszystkich: wierzących i niewierzących, chrześcijan i wyznawców innych religii. Jest to trasa turystyczna, szlak kulturowy, droga pątnicza. Można więc wyruszyć z progu własnego domu i przejść kilka, kilkadziesiąt lub kilka tysięcy kilometrów, odkrywając piękno swojej ziemi oraz bogactwo kultury, często mało znanej lub zapomnianej. Im dalszy cel wytyczymy, tym silniejsze i bardziej niezwykłe czekają nas wrażenia. Wędrówka samotna lub w małej grupie pozwoli zakosztować życia odmiennego od zabiegania codzienności oraz odkryć na nowo siebie, swój kraj i kontynent, dostarczając wrażeń jakże różnych od tych z wyprawy samochodowej lub zorganizowanej pielgrzymki czy wycieczki.

5 S t r o n a 5 Mazowszanie pielgrzymowali do Santiago de Compostela od wielu wieków, ich imiona występują w archiwach katedry w Santiago, jednak odtworzenie dróg, którymi zdążali z Mazowsza do Composteli, nie było sprawą prostą. Niewiele jest źródeł historycznych, kult św. Jakuba w centrum kraju nie był rozpowszechniony. Gdy w Europie rozwijał się ruch pielgrzymek do Composteli, mieszkańcy Mazowsza bardziej byli pochłonięci walkami ze swymi pogańskimi sąsiadami. Polska leżała bowiem na krańcu ówczesnego chrześcijańskiego (zachodniego) świata, Mazowsze zaś na krańcu ówczesnej Polski. Jednak w 1380 r. dwaj pielgrzymi z Mazowsza, Jan Pilik z Sierpca i Paweł z Radzanowa udali się do Santiago, co potwierdza glejt królewski z owego roku, wydany dla ochrony ich przejazdu przez Aragonię. Obaj byli możnowładcami w służbie książąt mazowieckich, brali udział w sądach książęcych w Zakroczymiu; Jan Pilik posłował m.in. do Malborka. Można więc przypuszczać, że udali się do Płocka, siedziby biskupa, a dalej w kierunku któregoś z zamków krzyżackich (kontakty Księstwa Mazowieckiego z Zakonem Krzyżackim nie zawsze były wrogie, przyjeżdżano tam na turnieje, wysyłano też synów na naukę). Na taki przebieg szlaku może też wskazywać obecność kościołów św. Jakuba: na Tarchominie, w Wyszogrodzie, Imielnicy oraz szpitala cystersów w okolicach Włocławka. Znajdują się na nim klasztory i zamki (Zakroczym, Czerwińsk), ku którym pielgrzymi kierowali się w poszukiwaniu pomocy i opieki. Tak więc, po wstępnym rozeznaniu wezwań kościołów i średniowiecznych traktów, idąc za sugestią profesor Małgorzaty Wilskiej i pracowników Pracowni Atlasu Historycznego Instytutu Historii PAN (którym w tym miejscu składamy najserdeczniejsze podziękowania za pomoc), zdecydowaliśmy się na wytyczenie Mazowieckiej Drogi św. Jakuba w kształcie przedstawionym w tym przewodniku. Przy wyborze dróg, którymi poprowadzono szlak, nie mniejszą rolę odgrywały jednak walory krajobrazowe, przyrodnicze i historyczne terenu. Biegnie on przez tereny prawie zupełnie nieodkryte i niewykorzystywane turystycznie, a przecież piękne i wcale niemonotonne. Wiedzie malowniczo położonym wysokim brzegiem Wisły, wzgórzami wydzielonymi ze skarpy wiślanej przez liczne głębokie jary i polodowcowe parowy. Na rzece i jej rozlewiskach położone są rezerwaty: Ławice Kiełpińskie, Wyspy Zakrzewskie, Wyspy Białobrzeskie, Ławice Troszyńskie i Kępa Wykowska z ostojami lęgowymi rzadkich i ginących gatunków ptaków. Możemy też oglądać zachowane naturalne koryto rzeki z charakterystycznymi dla niej wyspami, łachami i urozmaiconym ukształtowaniem terenu. Kilkanaście kilometrów Drogi św. Jakuba prowadzi przez Brudzeński Park Krajobrazowy położony nad rzeką Skrwą, naturalną granicą między Ziemią Płocką i Ziemią Dobrzyńską. Region ten często określany jest mianem Szwajcarii Mazowieckiej. Płaskie tereny w dolinie rzeki urozmaicane są jarami i wąwozami, przecinającymi zalesione pagórki. Występują tu liczne pomniki przyrody i nietypowa dla tego regionu roślinność, jak przebiśniegi i gwiezdnice wielokwiatowe. Niewątpliwym walorem proponowanego szlaku jest wartość historyczna terenów, przez które prowadzi. Zmierzając bowiem do Santiago przez Mazowsze, mijamy m.in.: napoleońskie i carskie fortyfikacje w Modlinie, które zapisały się w historii I i II wojny światowej; Zakroczym i Wyszogród miejsca usytuowania grodów, a później zamków książąt mazowieckich; Czerwińsk nad Wisłą, gdzie w 1410 r. rycerze Jagiełły w drodze pod Grunwald przeprawili się przez Wisłę mostem łyżwowym, a swoje miecze ostrzyli o kolumny portalu w romańskim kościele Zwiastowania NMP; Płock historyczną stolicę Mazowsza, dawną siedzibę książąt mazowieckich oraz najstarszą siedzibę diecezji na Mazowszu ustanowioną w 1075 r.; liczną zabudowę drewnianą, w tym kościoły w Rębowie (XVI w.) i Zakrzewiu Kościelnym (XVII w.).

6 S t r o n a 6 Pomimo więc, że Sebastian Klonowic ironicznie pisał o pielgrzymach, i pomimo że w poemacie Flis słusznie zachwalał piękno nadwiślańskich ziem: Przetoż już nie wiem, czemuś wżdy tak chciwy/polaku bracie, mając takie niwy./czego wżdy szukasz w dalekim powiecie/na nowym świecie my idźmy dalej. Opuszczając Mazowsze, przez Ziemię Dobrzyńską, Kujawy i Wielkopolskę, podążamy za symbolem muszli i wchodzimy na którąś z licznych Jakobswege, potem Chemins de St. Jacques, aż przekraczając Pireneje, docieramy do Caminos de Santiago. A u kresu drogi jest grób św. Jakuba, patrona pielgrzymów, rycerzy i rybaków, oraz wzniesiona nad nim ogromna barokowa katedra otoczona kramami, sklepikami i gospodami. Trzeba pewnego wysiłku, by wśród gwaru i tłumów powrócić do spokoju i nastroju kontemplacji, które towarzyszyły nam w wędrówce, by przeżyć chwilę skupienia, obejmując złoty posąg Apostoła i modląc się przy jego grobie. Dla najbardziej wytrwałych pozostaje jeszcze wędrówka na Fisterrę, cypel zwany w średniowieczu finis terrae (kraniec ziemi). Nie wolno już dziś wprawdzie spalić tam starego odzienia ani obmyć się w wodach oceanu. Muszli także nie znajdziemy, lecz kupimy na jednym z licznych straganów. Kiedy jednak usiądziemy na najbardziej wysuniętej w morze skale, ogarnie nas to samo uczucie, co naszego średniowiecznego poprzednika. Zachwyt nad bezkresem nieba i wody przed nami i szczęście płynące z pokonania drogi za nami. A więc dobrej drogi! Buen Camino! Kamila Pasławska Monte de Gozo radość pielgrzymów na widok wież katedry w Santiago Katedra św. Jakuba w Santiago de Compostela

7 S t r o n a 7 1 Wyk. Krzysztof Rosłoń Mazowiecki pielgrzymi szlak do grobu św. Jakuba Apostoła w Santiago de Compostela rozpoczynamy od Bazyliki Archikatedralnej Męczeństwa św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście, ponieważ właśnie w tej świątyni zaczyna się historia miasta. Pierwsza wzmianka o Warszawie pojawiła się w dokumencie z 1339 r. dotyczącym toczącego się tutaj procesu przed sądem legackim, przed który król Kazimierz Wielki pozwał Krzyżaków dla rozstrzygnięcia sporu o Pomorze i Kujawy. Kościół ten był też miejscem wielu ważnych wydarzeń dla dziejów Warszawy, Mazowsza i Polski. To tutaj posłowie i senatorowie spotykali się przed obradami parlamentu polskiego i po nich, tutaj koronowano Cecylię Renatę (żonę Władysława IV), Stanisława Leszczyńskiego i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ludność Warszawy gromadziła się tu, aby wbrew carskim zakazom czcić rocznice patriotycznych wydarzeń lub prosić o wsparcie podczas wojen i zrywów powstańczych. Stąd wychodziły kondukty pogrzebowe wybitnych zmarłych, towarzyszące im w ich ostatniej drodze na Cmentarz Powązkowski lub na Wawel: Jana Kilińskiego, Bolesława Prusa, Józefa Piłsudskiego czy też ofiar przedpowstaniowej manifestacji 27 lutego 1861 r., znanych jako pięciu poległych. Bazylika jest wreszcie miejscem spoczynku książąt mazowieckich, arcybiskupów diecezji warszawskiej, prymasów, mężów stanu, laureata Nagrody Nobla i ostatniego króla Rzeczypospolitej. Przez ponad siedem stuleci tutaj zaczynało się i kończyło wszystko co najważniejsze dla miasta i jego mieszkańców oraz całego kraju. To symboliczny próg wspólnego domu, z którego wyruszamy na pątniczy szlak do Santiago de Compostela.

8 S t r o n a 8 Warszawa Bazylika Archikatedralna Męczeństwa św. Jana Chrzciciela (0,0 km) Bazylika Archikatedralna Męczeństwa św. Jana Chrzciciela Na przełomie XIII i XIV w. na terenie dzisiejszej bazyliki powstała drewniana kaplica zamkowa, która niebawem stała się kościołem parafialnym miasta, a także miejscem pochówku książąt mazowieckich. W 1339 r. odbył się tutaj proces polsko-krzyżacki o Ziemię Pomorsko-Kujawską. Z wydarzeniem tym związany jest pierwszy dokument pisany wymieniający nazwę miasta Warszawa. W 1390 r. staraniem księcia Janusza I Mazowieckiego kościół został przebudowany w cegle. Z uwagi na położenie świątyni blisko zamku książąt mazowieckich, a później zamku królewskiego odgrywał on w historii Polski ważną rolę, a co za tym idzie jego godność systematycznie wzrastała: od kapituły, poprzez katedrę, archikatedrę do bazyliki mniejszej. Odbywały się tutaj śluby, koronacje i pogrzeby królewskie. Kościół był wielokrotnie przebudowywany, do końca XIX w. stanowił przykład gotyku. Zniszczony podczas powstania warszawskiego, został w latach zrekonstruowany pod kierunkiem Jana Zachwatowicza na podstawie XIV-wiecznych planów. We wnętrzu na uwagę zasługują: renesansowy nagrobek ostatnich książąt mazowieckich Stanisława i Janusza; barokowa kaplica Baryczków z krucyfiksem z XVI w.; barokowa kaplica Literacka z relikwiami błogosławionego metropolity warszawskiego Zygmunta Szczęsnego Felińskiego; klasycystyczny pomnik nagrobny Stanisława Małachowskiego, wykuty z białego marmuru, zaprojektowany przez Bertela Thorvaldsena; mauzoleum prymasa Stefana Wyszyńskiego z 1990 r.; pomniki, popiersia i tablice ku czci znanych Polaków m.in. Zygmunta Kazanowskiego, Józefa Piłsudskiego, Wincentego Witosa, Stefana Starzyńskiego, Jana Pawła II oraz żołnierzy i księży poległych w latach 1920, 1939, W ołtarzu głównym obraz MB Częstochowskiej oraz repliki stalli ofiarowanych przez Jana III Sobieskiego. Witraże w prezbiterium są współczesnym dziełem prof. Wacława Taranczewskiego. W podziemiach pochowani są przedstawiciele władzy z różnych okresów: podkomorzy nadworny koronny Adam Kazanowski, król Stanisław August Poniatowski, książę mazowiecki Stanisław, książę mazowiecki Janusz III, prezydent Gabriel Narutowicz, prezydent Ignacy Mościcki, prezydent Stanisław Wojciechowski, premier Ignacy Jan Paderewski, wódz naczelny gen. Kazimierz Sosnkowski; arcybiskupi warszawscy i prymasi polscy: Szczepan Hołowczyc, Wojciech Skarszewski, Antoni Melchior Fijałkowski, bł. Zygmunt Szczęsny Feliński, Wincenty Teofil Popiel, August Hlond, Stefan Wyszyński; a także: pisarz, laureat nagrody Nobla Henryk Sienkiewicz oraz malarz Marcello Bacciarelli. Bazylika Archikatedralna Męczeństwa Św. Jana Chrzciciela, ul. Świętojańska 6, Warszawa, tel , Msze św.: w niedziele 8.00, 9.30, (suma), 12.30, 18.00, 19.00; w dni powszednie 7.00, 8.00, Od bazyliki idziemy ulicą Świętojańską, mijając usytuowane tuż obok Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej Patronki Warszawy. Wchodzimy na Rynek Starego Miasta z pomnikiem Syrenki Warszawskiej, stojącym tu z przerwami od 1855 r. Następnie ulicą Nowomiejską dochodzimy do Barbakanu, umacniającego niegdyś wjazd do miasta od strony Nowej Warszawy. Idąc dalej ulicą Freta, po lewej stronie mijamy kościół Św. Ducha (oo. Paulinów), skąd od ponad 300 lat wyruszają pielgrzymi na Jasną Górę, oraz Galerię Azjatycką, oddział Muzeum Azji i Pacyfiku, a po prawej kościół św. Jacka (oo. Dominikanów) oraz budynek, gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie, obecnie muzeum poświęcone biografii polskiej noblistki. Dochodzimy do Rynku Nowego Miasta z widocznym w głębi kościołem św. Kazimierza Królewicza (ss. Sakramentek), dalej podążamy ulicą Zakroczymską z kościołem św. Franciszka Serafickiego (oo. Franciszkanów, u zbiegu z ulicą Franciszkańską) i pałacem Jana Fryderyka Sapiehy (z prawej), pełniącym funkcję koszar sapieżyńskich, gdzie stacjonował zasłużony w powstaniu listopadowym 1830 r. pułk pieszy 4. batalionu piechoty, tzw. czwartacy. Przed skrzyżowaniem ulic Zakroczymskiej z Konwiktorską i Sanguszki (światła sygnalizacyjne) mijamy po prawej stronie budynek Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych. Za skrzyżowaniem opuszczamy zabudowany teren Nowego Miasta.

9 S t r o n a 9 W obrębie Starego i Nowego Miasta znajduje się wiele kawiarni, barów, restauracji oraz sklepów spożywczych i wielobranżowych, z których może skorzystać turysta i pielgrzym. Trzymając się dalej ulicy Zakroczymskiej, wchodzimy do parku im. R. Traugutta i mijamy po prawej stronie krzyż w miejscu stracenia Rządu Narodowego z ostatnim dyktatorem powstania styczniowego Romualdem Trauguttem na czele, co miało miejsce 5 sierpnia 1864 r. na stokach dawnego fortu Władimira baszty obronnej Cytadeli Warszawskiej, od 1921 r. nazywanej fortem Legionów lub Piłsudskiego. Obecnie znajduje się tutaj prywatne muzeum fortyfikacji, w którym można przejść fragmentem podziemnych korytarzy, oraz restauracja Forteca prowadzona przez państwa Kręglickich. Dalej mijamy zdrój królewski źródło wody mineralnej istniejące tu od wytyczenia Traktu Zakroczymskiego w XV w., przebudowane w XVIII w. przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zdrój cieszył się ogromną popularnością zarówno wśród podróżujących, jak i okolicznych mieszkańców, mimo pobieranych opłat za korzystanie. Tutejsza woda źródlana posiadała bowiem wiele dobroczynnych właściwości, m.in. pomnażała siłę i potencję. Zabytki i inne ważniejsze obiekty na tym odcinku szlaku Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej Patronki Warszawy, późny renesans, XVII w., ul. Świętojańska 10 Rynek Starego Miasta, XIII/XIV w.: pomnik Syrenki Warszawskiej, Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza Barbakan i mury obronne, XIV XVI w. kościół Św. Ducha (oo. Paulinów), ul. Długa 3 Galeria Azjatycka, oddział Muzeum Azji i Pacyfiku, ul. Freta 5 kościół św. Jacka (oo. Dominikanów), ul. Freta 10 Muzeum Marii Skłodowskie-Curie, ul. Freta16 Rynek Nowego Miasta kościół św. Kazimierza (ss. Sakramentek), Rynek Nowego Miasta 2 kościół św. Franciszka Serafickiego (oo. Franciszkanów), XVII/XVIII w., ul. Zakroczymska 1 Pałac Sapiehów, XIII w., ul. Zakroczymska 6 krzyż w miejscu stracenia ostatniego dyktatora powstania styczniowego Romualda Traugutta i pozostałych członków Rządu Narodowego, park Traugutta zdrój Stanisława Augusta Poniatowskiego, XV w, przebudowany w XVIII w. według projektu H. Marconiego, park Traugutta Zabytki i inne ważniejsze obiekty w pobliżu szlaku Multimedialny Park Fontann na Podzamczu, skwer I Dywizji Pancernej Fort Legionów, wzniesiony w latach , miał osłaniać Cytadelę Warszawską od strony Nowego Miasta; po wcześniejszym zaawizowaniu się można zwiedzić fragment podziemnych korytarzy fortecznych; wewnątrz Restauracja Forteca, ul. Zakroczymska 12, tel , Po wyjściu z parku Traugutta, tunelem pod skrzyżowaniem ulic Zakroczymskiej z Z. Słonimskiego i linią kolejową do Warszawy Gdańskiej dochodzimy do ulicy R. Krajewskiego biegnącej wokół zabudowań Cytadeli Warszawskiej. Skręcamy w lewo w

10 S t r o n a 10 ulicę Krajewskiego i trzymamy się jej biegu do ulicy A. Mickiewicza, gdzie na światłach sygnalizacyjnych skręcamy w lewo w ulicę gen. J. Zajączka, a następnie w prawo w ulicę A. Felińskiego (druga przecznica od świateł), która prowadzi do kościoła św. Stanisława Kostki (3,0 km). Tu polecamy odwiedzić grób błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki chcemy bowiem łączyć idee, które przyświecały świętym minionych epok, ze współczesnymi wzorcami świętości. Kościół św. Stanisława Kostki znajduje się na terenie Żoliborza Urzędniczego osiedla warszawskiej dzielnicy Żoliborz (Stary Żoliborz). Jest to dawna kolonia urzędnicza, której twórcy w latach 20. XX w. starali się nadać charakter kameralnego miasteczka z małymi kamieniczkami o wysokich dachach krytych czerwoną ceramiczną dachówką, białych fasadach zwieńczonych trójkątnymi szczytami i łukami nad wejściami. Zabudowania otaczane były przydomowymi ogródkami. Budowę kościoła św. Stanisława Kostki rozpoczęto w 1930 r. według projektu architektonicznego Łukasza Wolskiego. Prace przerwano we wrześniu 1939 r., a następnie ukończono po II wojnie światowej. Uroczystość konsekracji świątyni odbyła się 7 kwietnia 1963 r. Ówczesny proboszcz parafii, ks. prałat Teofil Bogucki, był wielkim patriotą czującym potrzebę nieustannej pielęgnacji prawdy o polskiej historii, fałszowanej przez władze PRL-u. Zadanie to realizował poprzez umieszczanie zarówno na zewnętrznych ścianach, jak i wewnątrz kościoła tablic memoratywnych poświęconych osobom i wydarzeniom, które zostały wykreślone z podręczników historii. W 1975 r. wszystkie zewnętrzne tablice zostały przeniesione na ścianę od strony ulicy Felińskiego, na której wyryto hasło: Bóg i Ojczyzna. W październiku 1980 r. z inicjatywy proboszcza odprawiona została pierwsza msza święta w intencji Ojczyzny. W okresie od 22 lutego 1982 r. do 29 września 1984 r. regularnie w ostatnią niedzielę miesiąca odprawiano tu patriotyczne msze święte, celebrowane przez ks. Jerzego Popiełuszkę, który wygłaszał swoje słynne kazania religijno-patriotyczne. Na mszach tych gromadziły się zwykle tysiące wiernych z Warszawy i całej Polski. Za działalność tę ks. Jerzy był represjonowany przez władze komunistyczne, a 19 października 1984 r. został zamordowany. Pochowano go na terenie przykościelnym, podobnie jak ówczesnego proboszcza ks. prałata Teofila Boguckiego, zmarłego 7 września 1987 r. 6 czerwca 2010 r. ogłoszono ks. Jerzego błogosławionym. W podziemiach kościoła znajduje się muzeum ks. Jerzego Popiełuszki, gdzie można obejrzeć wystawę o życiu kapelana robotników warszawskich oraz na temat walk o demokratyzację życia społecznego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Przy kościele istnieje Dom Pielgrzyma Amicus. Świątynia stoi na terenie Żoliborza między osiedlem w stylu dworkowym, tzw. Żoliborzem Urzędniczym, a zabudową blokową robotniczego osiedla Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Zgodnie z modą w okresie międzywojennym Łukasz Wolski zaprojektował świątynię w stylu modernistycznym, charakteryzującym się prostą dekoracją oraz przejrzystym i funkcjonalnym układem przestrzeni, nawiązującym do tradycji romańskich i wczesnochrześcijańskich bazylik. W wejściu do kościoła, pod arkadami przedsionka usytuowano rzeźbę Bolesława Syrewicza Anioł Zmartwychwstania z 1869 r. Wnętrze świątyni jest trzynawowe z dwiema kaplicami: Matki Bożej i Serca Pana Jezusa. Zgodnie ze stylem architektury romańskiej w prezbiterium zastosowano obejście wokół ołtarza z baldachimem, a w nawach bocznych empory, dzięki czemu są one dwupoziomowe. Do cenniejszych elementów wyposażenia wnętrza należą dwa obrazy pędzla Michaela Leopolda Willmana przedstawiające męczeńską śmierć św. Pawła (z prawej strony) i św. Piotra (z lewej strony). W lewej nawie znajduje się obraz Matki Boskiej Żoliborskiej będący kopią Cudownego Obrazu Jasnogórskiego. Wystrój wnętrza, podobnie jak zewnętrzna dekoracja kościoła, zgodnie z intencją ks. Teofila Boguckiego podporządkowane są idei Bóg i Ojczyzna. Znajdują się tu liczne tablice pamiątkowe poświęcone wydarzeniom i bohaterom II wojny światowej oraz walki z komunizmem, w tym wiele tablic poświęconych ks. Jerzemu Popiełuszce. Witraże w prezbiterium również przedstawiają sceny z historii Polski od chrztu w 966 r. do wyboru papieża Jana Pawła II w 1979 r. Grób ks. Jerzego Popiełuszki, usytuowany z prawej strony od wejścia na teren kościelny, jest celem wielu pielgrzymek i wycieczek. Aranżacja grobowca zaprojektowana została przez Jerzego Kalinę. Ma on formę różańca z polnych kamieni przywiezionych z różnych części Polski, ułożonych w kształt granic polskich z krzyżem wykonanym z granitu w miejscu mogiły księdza. 4 czerwca 1987 r. w kościele i przy grobie księdza Jerzego modlił się Ojciec Święty Jan Paweł II. Kościół św. Stanisława Kostki, ul. Stanisława Hozjusza 2, Warszawa,

11 S t r o n a 11 Msze św.: w niedziele 7.00, 8.30, 10.00, 11.30, 13.00, 18.00, 21.00; w dni powszednie 6.30, 7.00 (w Adwencie 7.30), 8.00, 9.00, (z Koronką do Bożego Miłosierdzia), i (wystawienie Najświętszego Sakramentu), 18.00; z nowenną do bł. ks. Jerzego Popiełuszki 19. dnia miesiąca o 18.00; za Ojczyznę ostatnia niedziela miesiąca o Noclegi i możliwość posiłku Dom Pielgrzyma Amicus, ul. Kard. S. Hozjusza, Warszawa, tel , w bliskiej okolicy (pl. Wilsona, stacja metra) sklepy spożywcze i kawiarnie Z kościoła wychodzimy na ulicę Z. Krasińskiego i trzymając się jej prawej strony, przechodzimy przez rondo na Placu Wilsona. Następnie idziemy do końca ogrodzenia parku Żeromskiego, przechodzimy na lewą stronę ulicy i przed rozjazdami z Wiaduktu Wybrzeża Gdańskiego wchodzimy na skwer. Przekraczamy ulicę Gwiaździstą i ścieżką rowerową biegnącą przez Park Kępa Potocka idziemy w kierunku północnym, trzymając się prawego brzegu starorzecza Wisły, tzw. Łachy Potockiej. Mijamy kolejno po prawej stronie pub Żagiel (w głębi), pub U Araba, tor kolarski z przeszkodami, plac zabaw dla małych dzieci (w głębi). Po lewej stronie za łachą znajdują się osiedla mieszkaniowe Gwiaździsta i Kępa Polska. Dalej mijamy plac zabaw dla starszych dzieci po prawej stronie oraz ogródki działkowe po obydwu stronach i przechodzimy pod wiaduktem Alei Armii Krajowej, trzymając się cały czas prawego brzegu łachy. Po prawej stronie mamy nadal ogródki działkowe, po lewej na przeciwległym brzegu łachy Zespół Szkół Ogólnokształcących. Na granicy ogródków działkowych (po prawej stronie) skręcamy w lewo w alejkę prowadzącą na mostek przez łachę. Za mostkiem, po przekroczeniu ulicy Gwiaździstej, skręcamy w prawo i podążamy ścieżką rowerową, mijając po lewej osiedle mieszkaniowe, a po prawej jezdnię ulicy Gwiaździstej. Dalej wchodzimy na teren parku Przy Lasku Bielańskim, którym idziemy wzdłuż ulicy Gwiaździstej, po prawej mijamy Park Linowy Bielany, przecinamy ulicę Pergaminową i ulicą Dewajtis dochodzimy do pokamedulskiego kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP (6,5 km). Parafia bł. ks. Edwarda Detkensa spośród 108 polskich męczenników na warszawskich Bielanach została utworzona w 1999 r. Na jej terenie znajduje się pokamedulski zespół klasztorny z kościołem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny. Początki historii tego terenu sięgają czasów króla Władysława IV, który w 1639 r. nadał kamedułom sprowadzonym z Wigier teren pod budowę eremów zakonnych na Górze Polkowej (Mons Regis). Niebawem rozszerzył to nadanie na całą wieś Polków, leżącą na terenie dzisiejszych Bielan. Pierwszych kamedułów uroczyście wprowadzono na Bielany w 1643 r., a dziesięć lat później ustanowiono tu przeorat kamedułów, który dzięki hojności króla Jana Kazimierza zwiększył swoje terytorium o Wyspę Wigierską i Nieporęt. Jan Kazimierz spędził tu ostatnią Wielkanoc przed wyjazdem do Francji po abdykacji w 1668 r. Budowę kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP rozpoczęto w 1669 r. i trwała ona kilkadziesiąt lat. Świątynię konsekrowano dopiero w 1758 r. Jeszcze podczas budowy w drugi dzień Zielonych Świąt 1673 r. przeniesiono z kolegiaty św. Jana Chrzciciela w Warszawie do kościoła kamedułów obraz św. Brunona Benedykta, co dało początek tradycji corocznych odpustów na Bielanach. Na przełomie XIX i XX w. teren klasztorny został zajęty przez wojska rosyjskie i przeznaczony dla inwalidów wojennych, a kamedułów przewieziono do Nowego Miasta. Utworzono tu nową parafię rzymskokatolicką i dla jej potrzeb w latach przeprowadzono we wnętrzu kościoła prace adaptacyjne według projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Odnowiona parafia otrzymała wezwanie Niepokalanego Poczęcia NMP, św. Jozefa i św. Ambrożego. Po likwidacji w 1913 r. obozu wojskowego zabudowania klasztorne na Bielanach przekazano księżom marianom, którzy prowadzili tu dom zakonny z nowicjatem i seminarium duchownym oraz schronisko dla bezdomnych dzieci. W Polsce Niepodległej marianie prowadzili na Bielanach do 1949 r. męskie gimnazjum filologiczne, dla potrzeb którego zbudowano według projektu Józefa Holewińskiego, a później Tymoteusza M. Rawickiego i Brunona Zborowskiego, nowy budynek.

12 S t r o n a 12 Podczas II wojny światowej kościół i kolegium uległy zniszczeniu, więc w latach przeprowadzono prace konserwatorskie na terenie tych obiektów. Dekretem prymasa Józefa Glempa w 2003 r. utworzona została przy kościele Kapituła Kampinosko-Bielańska, a świątynię podniesiono do rangi kolegiaty. Usytuowany na malowniczym zboczu Skarpy Warszawskiej kościół Niepokalanego Poczęcia NMP jest jednym z najpiękniejszych obiektów barokowych w stolicy. Fasada kościoła powstała w trzeciej ćwierci XVIII w. i łączy styl barokowy ze wczesnym klasycyzmem. Zdobią ją dwie pary kolumn korynckich, po których obydwu stronach umieszczono w niszach dwie drewniane, polichromowane figury twórców zakonu kamedułów: św. Benedykta z Nursji oraz św. Romualda. W zwieńczeniu portalu fasady znajduje się płaskorzeźba z herbem zakonu kamedulskiego i kongregacji Monte Corona. W tympanonie również umieszczono płaskorzeźbę, z herbem Rzeczypospolitej w otoczeniu liści królewskiego akantu, wolut i panopliów. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na: XVII-wieczne rokokowe dekoracje stiukowe na sklepieniu zakrystii, wykonane przez włoskiego malarza Michelangelo Palloniego; obrazy: Franciszka Smuglewicza Wniebowzięcie Maryi, Święta Barbara (?), Adoracja Najświętszej Maryi Panny przez św. Benedykta i św. Romualda, Szymona Mańkowskiego Głowa Chrystusa, łaskami słynący obraz Matki Bożej Passawskiej; tablice pamiątkowe królów polskich: Władysława IV, Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Najcenniejsze pamiątki można obejrzeć w skarbczyku, który jest najstarszą częścią kościoła powstał w drugiej połowie XVII w. Już w latach ks. Józef Jarzębski urządził tutaj oraz w ermitorium królewskim muzeum zbiorów pokamedulskich. W skarbczyku przechowywane są cenne barokowe naczynia i szaty liturgiczne, plany architektoniczne i mapy, archiwalne zdjęcia, rzeźby i obrazy. W katakumbach kościoła spoczywają m.in. jedyna córka Jana Kazimierza Maria Teresa Wazówna, obok kościoła znajduje się grób ks. Stanisława Staszica, a w samym kościele złożono serce króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego (zgodnie z życzeniem zmarłego). Cennym zabytkiem są zachowane eremy, czyli trzynaście pojedynczych białych domków zamieszkanych niegdyś przez kamedułów zakonników wiodących pustelniczy tryb życia. Obecnie w eremy użytkują księża pracujący w parafii. W pobliskich zabudowaniach mieszczą się: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego (UKSW), Archidiecezjalne Gimnazjum im. ks. J. Popiełuszki, Katolickie Liceum Ogólnokształcącego im. bł. ks. R. Archutowskiego oraz Centrum Kultury Dobre Miejsce z pełnym zapleczem hotelowo-konferencyjnym. Od 2002 r. działa w podziemiach kamedulskich piwnica artystyczna z kawiarenką. Parafia bł. ks. Edmunda Detkensa spośród 108 polskich męczenników, ul. Dewajtis 3, Warszawa, Msze św.: w niedziele 11.00, 13.00; w dni powszednie Noclegi i możliwość posiłku Dom Rekolekcyjno-Formacyjny Warszawa Bielany, ul. Dewajtis 3, Warszawa, tel , , Centrum Kultury Dobre Miejsce, ul. Dewajtis 3 (stołówka i barek) Z terenu kościoła, przecinając ulicę Dewajtis, wchodzimy na ścieżkę rowerową (niebieski szlak pieszo-rowerowy), prowadzącą przez Las Bielański najbardziej na południe wysunięty relikt Puszczy Mazowieckiej, obecnie mający status rezerwatu krajobrazowego. Idziemy na północ, mijając po lewej Fort Bielany, Cmentarz Żołnierzy Włoskich z I wojny światowej, Klub Sportowy Hutnik. Skręcamy w prawo na kładkę dla pieszych nad jezdniami ulicy Wybrzeże Gdyńskie i stąd, kierując się na prawo, wchodzimy po schodkach na most Marii Curie-Skłodowskiej, którym przekraczamy Wisłę i docieramy do położonego na prawym brzegu Tarchomina. Wioska ta, obecnie w granicach Warszawy, była przez kilka stuleci miejscem przeprawy przez rzekę. Z mostu ulicami Świderską i Józefa Mehoffera dochodzimy do kościoła św. Jakuba (9,5 km).

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Chojnata jest starą wsią. Powstała nie później niż w XIII w. Niegdyś posiadała duże znaczenie dzięki zakonowi benedyktynów, którzy posiadali tutaj

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to duże miasto w województwie podlaskim nad rzeką Narwią. Historia

Bardziej szczegółowo

JAKIE SĄ NAJSTARSZE KOŚCIOŁY W BIELSKU BIAŁEJ?

JAKIE SĄ NAJSTARSZE KOŚCIOŁY W BIELSKU BIAŁEJ? JAKIE SĄ NAJSTARSZE KOŚCIOŁY W BIELSKU BIAŁEJ? MENU: 1.Bielsko-Biała 2. Kościół św. Stanisława 3. Katedra św. Mikołaja 4. Kościół Trójcy Przenajświętszej 5. Kościół św. Barbary Bielsko-Biała miasto na

Bardziej szczegółowo

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH ul. Kościelna 4 PEŁCZYCE 73-260 tel. 95 7685315 wik. 957685015 Kościół parafialny: Pw. Narodzenia NMP w Pełczycach - poświęcony: 8 IX 1946 r.

Bardziej szczegółowo

Trasa zielona Matki Bożej Myślenickiej

Trasa zielona Matki Bożej Myślenickiej Trasa zielona Matki Bożej Myślenickiej Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu dysponują Państwo szczegółowymi informacjami dotyczącymi przebiegu drogi. Miejsca,

Bardziej szczegółowo

2.3. Analiza charakteru zabudowy

2.3. Analiza charakteru zabudowy 2.3. Analiza charakteru zabudowy Wieś ułożona jest na planie kwadratu z bocznymi rozgałęzieniami dróg. Większość zabudowy stanowią parterowe murowane budynki (80%) ustawione szczytowo do drogi, pozostałe

Bardziej szczegółowo

Ekstremalna droga krzyżowa Łęczna 2016

Ekstremalna droga krzyżowa Łęczna 2016 Ekstremalna droga krzyżowa Łęczna 2016 Trasa: Łęczna-Wólka Łańcuchowska- Górne- Kolonia Krzesimów-Trzeszkowice- JózefówKolonia Łuszczów-Ludwików-Kijany-Ziółków-Karolin-Witaniów-Łęczna Długość trasy: 42km

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Śladami Tarnowskich. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Śladami Tarnowskich. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Śladami Tarnowskich czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Wycieczkę zaczynamy od siedziby rodowej Tarnowskich, zamku w Dzikowie.

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Siemiatycze na Podlasiu. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Siemiatycze na Podlasiu. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: na Podlasiu czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Zapraszamy Państwa do Siemiatycz, miasta powiatowego na Podlasiu. Historię

Bardziej szczegółowo

EKSTREMALNA DROGA KRZYŻOWA NISKO Opis trasy św. Jana Pawła II

EKSTREMALNA DROGA KRZYŻOWA NISKO Opis trasy św. Jana Pawła II Strona1 EKSTREMALNA DROGA KRZYŻOWA NISKO Opis trasy św. Jana Pawła II Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Ciebie trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka dysponujesz

Bardziej szczegółowo

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW LP. MIEJSCOWOŚĆ OBIEKT/ ZESPÓŁ OBIEKTÓW ADRES 1 Bogucice budynek mieszkalny Bogucice nr 41 2 Bogucice kapliczka Bogucice przy nr 8, Dz. nr 306/3 3 Bogucice

Bardziej szczegółowo

SOŁECTWO KRZYWORZEKA I i KRZYWORZEKA II

SOŁECTWO KRZYWORZEKA I i KRZYWORZEKA II SOŁECTWO KRZYWORZEKA I i KRZYWORZEKA II INSTYTUCJE, ORGANIZACJE SPOŁECZNE INSTYTUCJE: 1. Publiczna Szkoła Podstawowa w Krzyworzece w roku szkolnym 2007/2008-6 oddziałów, 60 uczniów. 2. Publiczne Przedszkole

Bardziej szczegółowo

Lubasz Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin w Lubaszu.

Lubasz Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin w Lubaszu. Lubasz W kościele katolickim sanktuaria to miejsca święte, gdzie w sposób szczególny Bóg udziela swojej łaski. Takim miejscem, które pragniemy Państwu przedstawić jest Sanktuarium Matki Bożej Królowej

Bardziej szczegółowo

Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. mazowieckiego.

Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. mazowieckiego. Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. 1. Ważniejsze bitwy wojny obronnej 1939 roku. 2. Wymień formy ochrony przyrody w Polsce. 3. Literaci związani z Mazowszem.

Bardziej szczegółowo

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r Miejsca Pamięci MIEJSCA PAMIĘCI DATY ODSŁONIĘCIA FORDON. Tablica Pamiątkowa na centralnym Więzieniu dla Kobiet 10.05.1992r. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych,

Bardziej szczegółowo

EDK Przeginia. Trasa via Salvator. Opis trasy EDK via Salvator. Przeginia Imbramowice

EDK Przeginia. Trasa via Salvator. Opis trasy EDK via Salvator. Przeginia Imbramowice Opis trasy EDK via Salvator Przeginia Imbramowice EDK Przeginia Trasa via Salvator CAŁA TRASA: PRZEGINIA Sanktuarium Najświętszego Zbawiciela ZADOLE KOSMOLOWSKIE KOSMOLÓW OLEWIN TROKS BRACIEJÓWKA SUŁOSZOWA

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY. św. Jana Pawła II

OPIS TRASY. św. Jana Pawła II OPIS TRASY św. Jana Pawła II UWAGA! Przejście w nocy przez zaporę w Goczałkowicach w terminie innym niż EDK 11 marca 2016 należy ustalić z kierownikiem tamy, ponieważ jest ona zamykana po zmroku! Poniższy

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

Kraina UNESCO KRAINA UNESCO

Kraina UNESCO KRAINA UNESCO Środa, 8 czerwca 2016 Kraina UNESCO KRAINA UNESCO Lista Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO to lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, ze

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Olsztyna IV WIEK

Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pierwowzorem herbu Olsztyna była sekretna pieczęć, którą jeszcze w 1526 roku pieczętowano dokumenty. W drugiej połowie XVI w. na pieczęci pojawiła się postać wędrowca trzymającego

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Dolnośląskim Szlakiem św. Jakuba. czas trwania: 1 dzień, typ: samochodowa, liczba miejsc: 8, stopień trudności: łatwa

Trasa wycieczki: Dolnośląskim Szlakiem św. Jakuba. czas trwania: 1 dzień, typ: samochodowa, liczba miejsc: 8, stopień trudności: łatwa Trasa wycieczki: Dolnośląskim Szlakiem św. Jakuba czas trwania: 1 dzień, typ: samochodowa, liczba miejsc: 8, stopień trudności: łatwa Opis wycieczki Naszą wyprawę Dolnośląskim Szlakiem św. Jakuba możemy

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

Trasa czerwona św. Mikołaja

Trasa czerwona św. Mikołaja Trasa czerwona św. Mikołaja Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu dysponują Państwo szczegółowymi informacjami dotyczącymi przebiegu drogi. Miejsca, w których

Bardziej szczegółowo

1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie

1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie 1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie 2. Maria Skłodowska-Curie jej ślady w Warszawie. 3. Tylman z Gameren mistrz baroku. 4. Miejsca związane ze Stanisławem Augustem Poniatowskim

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ

OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka, dysponują Państwo szczegółowymi informacjami, dotyczącymi

Bardziej szczegółowo

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km Trasa pałacowa Oleśnica Spalice Boguszyce Rzędów Miodary Brzezinka Małe Brzezie Sokołowice Cieśle Wyszogród Nowoszyce Świerzna Oleśnica. Długość trasy - 39,1 km. *Trasa wskazana dla rowerów trekingowych

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka EDK - Opis Trasy Do Archikatedry Przemyskiej 1. Z Opactwa idziemy cały czas prosto ulicami: Benedyktyńska, Zielona, 2.

Podkarpacka EDK - Opis Trasy Do Archikatedry Przemyskiej 1. Z Opactwa idziemy cały czas prosto ulicami: Benedyktyńska, Zielona, 2. 1. Z Opactwa idziemy cały czas prosto ulicami: Benedyktyńska, Zielona, 2. Dochodzimy do Kraszewskiego, skręcamy w lewo i po 50 metrach w prawo w ulicę Racławicką, 3. Ulicą Racławicką do końca (1 km) przejście

Bardziej szczegółowo

Praca na konkurs pn. By czas nie zaćmił

Praca na konkurs pn. By czas nie zaćmił Praca na konkurs pn. By czas nie zaćmił Temat pracy: Historia i stan aktualny zabytków architektonicznych na terenie mojej miejscowości. Wykonanie: Ewelina Aftańska i Aleksandra Ambroziak Uczennice klasy

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY. Przy poszczególnych odcinkach trasy podana jest liczba przebytych kilometrów od Rynku Trybunalskiego.

OPIS TRASY. Przy poszczególnych odcinkach trasy podana jest liczba przebytych kilometrów od Rynku Trybunalskiego. OPIS TRASY Poniższy opis to wskazówki przebiegu trasy Ekstremalnej Drogi Krzyżowej z Piotrkowa Trybunalskiego do Sanktuarium Chrystusa Cierniem Koronowanego w Paradyżu. Dzięki niemu dysponują Państwo szczegółowymi

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY FIOLETOWEJ- TRASA ŚW. SIOSTRY FAUSTYNY

OPIS TRASY FIOLETOWEJ- TRASA ŚW. SIOSTRY FAUSTYNY OPIS TRASY FIOLETOWEJ- TRASA ŚW. SIOSTRY FAUSTYNY Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Miejsca, w których

Bardziej szczegółowo

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PARAFIA DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU ŚRÓDMIEŚCIE TELEFON, E-MAIL Archikatedra św. Jana Chrzciciela, ul. Świętojańska 8 poniedziałek, 18-21 22/831 02 89, (pon.-pt. 10-12,

Bardziej szczegółowo

Trasa św. Franciszka z Asyżu.

Trasa św. Franciszka z Asyżu. Trasa św. Franciszka z Asyżu. JASŁO GÓRA LIWOCZ - JASŁO Całkowita długość to 41 km z sumą podejść 658 m. Zasady poruszania się w czasie Ekstremalnej Drogi Krzyżowej: - w czasie EDK poruszamy się w milczeniu

Bardziej szczegółowo

Radom, 18 października 2012 roku. L. dz. 1040/12 DEKRET. o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary. w Diecezji Radomskiej

Radom, 18 października 2012 roku. L. dz. 1040/12 DEKRET. o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary. w Diecezji Radomskiej Bp Henryk Tomasik: Dekret o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego w Roku Wiary w Diecezji Ra Radom, 18 października 2012 roku L. dz. 1040/12 DEKRET o możliwości uzyskania łaski odpustu zupełnego

Bardziej szczegółowo

Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej

Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej Piękno rzeczy śmiertelnych mija, lecz nie piękno sztuki. Leonardo da Vinci 1 Tabaszowa - miejscowość w powiecie nowosądeckim (województwo

Bardziej szczegółowo

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Książ - Krzeszów - Wambierzyce Kłodzko - Bardo Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie Krzeszów to unikatowy

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE

ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE Rok św. ojca Maksymiliana Marii Kolbego 2011 (decyzja Senatu) W prezentacji wykorzystano materiały z książki Anny Kubajak Szlakami świętych i błogosławionych. Wielcy Polacy

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

notka z pielgrzymki 2016 Szczęść Boże!

notka z pielgrzymki 2016 Szczęść Boże! notka z pielgrzymki 2016 Szczęść Boże! Dnia 25 czerwca 2016 roku z parafii pw. Św. Teresy Benedykty od Krzyża wyruszyła parafialna pielgrzymka autokarowa do Pakości i Gniezna. Nad duchową stroną wyprawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r.

UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r. UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r. w sprawie upamiętnienia postaci gen. Kazimierza Sosnkowskiego poprzez wzniesienie poświęconego mu pomnika popiersia Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Bodzentyn i okolice 31 maja 3 czerwca 2015

Bodzentyn i okolice 31 maja 3 czerwca 2015 Bodzentyn i okolice 31 maja 3 czerwca 2015 Zamieszkaliśmy przez kilka dni U Magdy w Bodzentynie, stamtąd wyruszaliśmy na krajoznawcze wyprawy po okolicy, stąd i tytuł tego zeszytu, niby żartobliwy, ale

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY GOGOLIN GÓRA ŚW. ANNY

OPIS TRASY GOGOLIN GÓRA ŚW. ANNY OPIS TRASY GOGOLIN GÓRA ŚW. ANNY Poniższy opis to wskazówki przebiegu trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka, dysponują Państwo szczegółowymi informacjami, dotyczącymi przebiegu drogi.

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY: Niebieska bł. Jana Pawła II

OPIS TRASY: Niebieska bł. Jana Pawła II OPIS TRASY: Niebieska bł. Jana Pawła II Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka (np. Oświęcim 0 km Zaborze 3,6 km ), dysponują

Bardziej szczegółowo

Program peregrynacji relikwii św. Jana Pawła II w Oddziale Okręgowym w Olsztynie w dniach września 2015 roku

Program peregrynacji relikwii św. Jana Pawła II w Oddziale Okręgowym w Olsztynie w dniach września 2015 roku Program peregrynacji relikwii św. Jana Pawła II w Oddziale Okręgowym w Olsztynie w dniach 15 30 września 2015 roku 15 września (wtorek) NOWE MIASTO LUBAWSKIE 17.30 rozpoczęcie peregrynacji i wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich. M o d l i n

Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich. M o d l i n Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich M o d l i n Spis alfabetyczny Brama ks. Józefa Poniatowskiego................................................... 17 Brama Napoleona.......................................................................7

Bardziej szczegółowo

Wykonawcy: Wiktoria Szuper Anna Bielówka Marcin Sanduła

Wykonawcy: Wiktoria Szuper Anna Bielówka Marcin Sanduła Wykonawcy: Wiktoria Szuper Anna Bielówka Marcin Sanduła Warszawa - stolica Rzeczypospolitej Polskiej i miasto wojewódzkie nad Wisłą, na Równinie Warszawskiej, w Kotlinie Warszawskiej i na Równinie Wołomińskiej.

Bardziej szczegółowo

Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno

Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno Encyklopedia Gniezna i Ziemi Gnieźnieńskiej Jednotomowa encyklopedia stanowiąca kompendium wiedzy o Gnieźnie i regionie.

Bardziej szczegółowo

Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej. opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji

Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej. opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji Rzeszów 2015 I. Trasa 1: Rzeszów (Park im. W. Szafera) CTiR w Kielnarowej Rysunek

Bardziej szczegółowo

Opis trasy. 4 Mijamy stawy i dochodzimy do ogródków działkowych, skręcamy przed nimi w prawo a następnie w lewo w Idzikowskiego. Dalej prosto.

Opis trasy. 4 Mijamy stawy i dochodzimy do ogródków działkowych, skręcamy przed nimi w prawo a następnie w lewo w Idzikowskiego. Dalej prosto. Opis trasy Poniższy opis jest uzupełnieniem załączonych map o szczegółowe wskazówki dotyczące przebiegu drogi. Miejsca, które wymagają szczególnej uwagi zostały wyróżnione wykrzyknikami (!!!), ponadto

Bardziej szczegółowo

KALENDARIUM ZAMIERZEŃ DUSZPASTERSKICH wrzesień sierpień 2017

KALENDARIUM ZAMIERZEŃ DUSZPASTERSKICH wrzesień sierpień 2017 KALENDARIUM ZAMIERZEŃ DUSZPASTERSKICH wrzesień 2016 - sierpień 2017 Data Temat Przedsięwzięcie wrzesień 1. Czwartek Wspomnienie św. Bronisławy 77.rocznica wybuchu II wojny św.; Nowy Rok Szkolny 2016/17

Bardziej szczegółowo

Autor: Klaudia Zychla

Autor: Klaudia Zychla Autor: Klaudia Zychla Miasto w południowej Polsce leżące na styku trzech mezoregionów geograficznych Wyżyny Częstochow skiej, zwanej potocznie Jurą, Obniżenia Górnej Warty oraz Wyżyny Wieluńskiej, należących

Bardziej szczegółowo

Ewidencja dóbr kultury nie wpisanych do rejestru zabytków

Ewidencja dóbr kultury nie wpisanych do rejestru zabytków Ewidencja dóbr kultury nie wpisanych do rejestru zabytków Jabłonna 2015/2016 Jabłonna - Obelisk poświęcony pamięci Jana Pawła II i 25-lecia Solidarności (znajduje się naprzeciwko Gminnego Centrum Kultury

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ TURNIEJU WIEDZY DLA UCZNIÓW KLAS V SZKOŁY PODSTAWOWEJ " ZABYTKI SAKRALNE CHEŁMA"

SCENARIUSZ TURNIEJU WIEDZY DLA UCZNIÓW KLAS V SZKOŁY PODSTAWOWEJ  ZABYTKI SAKRALNE CHEŁMA Źródło: http://chelm.lscdn.pl/oc/publikacje-nauczycieli/scenariusze-uroczystos/1203,scenariusz-turnieju-wiedzy-dla-uczniow-klas-v-szk OLY-PODSTAWOWEJ-quot-ZABYTKI-SA.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Drewniane cerkwie i kościoły Bielska Podlaskiego

Trasa wycieczki: Drewniane cerkwie i kościoły Bielska Podlaskiego Trasa wycieczki: Drewniane cerkwie i kościoły Bielska Podlaskiego czas trwania: 1 dzień, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to małe miasteczko, którego korzenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr Rady Miejskiej w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia maja 2014 r.

Uchwała nr Rady Miejskiej w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia maja 2014 r. Uchwała nr Rady Miejskiej w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia maja 2014 r. w sprawie: ustalenia planu sieci oraz określenia granic obwodów publicznych gimnazjów prowadzonych przez Miasto Nowy Dwór Mazowiecki

Bardziej szczegółowo

Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków

Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków Lp. Gmina Miejscowość Nazwa zabytku zdjęcie obiektu 1 Miasto i Gmina Łosice Chotycze Zespół Dworsko parkowy:

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY ŚWIĘTEGO DOMINIKA

OPIS TRASY ŚWIĘTEGO DOMINIKA OPIS TRASY ŚWIĘTEGO DOMINIKA Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Miejsca, w których szczególnie należy uważać, aby nie zgubić wyznaczonej trasy, zostały w opisie poprzedzone

Bardziej szczegółowo

Obchody Święta Wojska Polskiego i 96. rocznicy obrony Płocka [FOTO]

Obchody Święta Wojska Polskiego i 96. rocznicy obrony Płocka [FOTO] Obchody Święta Wojska Polskiego i 96. rocznicy obrony Płocka [FOTO] W poniedziałek, 15 sierpnia, w Płocku rozpoczęły się uroczyste obchody związane ze Świętem Wojska Polskiego oraz 96. rocznicą obrony

Bardziej szczegółowo

o wpisie do rejestru zabytków GEZ A-279/78 z 27.02.1978 r. Piastowski XIV w., XIXXX w. 05.12.1986 r. rzymskokatolicki Parafii pw. WNMP urbanistyczny

o wpisie do rejestru zabytków GEZ A-279/78 z 27.02.1978 r. Piastowski XIV w., XIXXX w. 05.12.1986 r. rzymskokatolicki Parafii pw. WNMP urbanistyczny GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW L.p Nr GEZ Obiekt Adres Fotografia - MIASTO OŚWIĘCIM Datowanie Informacje o wpisie do rejestru zabytków 1 1/32 Zamek Piastowski ul. Zamkowa 1 XIII/XIV w., XVI w., XX w. A-279/78

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża w Lubiechni Małej

Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża w Lubiechni Małej Kościół w Lubiechni Małej położony jest w niewielkiej wsi odległej o 7 km na północ od Rzepina. Jest to niewielki kościółek wzniesiony w konstrukcji ryglowej w drugiej połowie XVII wieku z drewnianą wieżą

Bardziej szczegółowo

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU TELEFON, E-MAIL

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU TELEFON, E-MAIL PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 PARAFIA Archidiecezjalna Poradnia Katolicka, ul. Nowogrodzka 49 Poradnia Stowarzyszenia Rodzina Rodzin, ul. Łazienkowska 14 Archikatedra

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI ŚWIĘTY KRZYŻ

OPIS TRASY OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI ŚWIĘTY KRZYŻ OPIS TRASY OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI ŚWIĘTY KRZYŻ Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu dysponują Państwo szczegółowymi informacjami, dotyczącymi przebiegu drogi.

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY ZAMARSKI - SZCZYRK

OPIS TRASY ZAMARSKI - SZCZYRK OPIS TRASY ZAMARSKI - SZCZYRK Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka dysponują Państwo szczegółowymi informacjami, dotyczącymi

Bardziej szczegółowo

Litwa w 6 dni. W programie wycieczki: Wigry. Kowno

Litwa w 6 dni. W programie wycieczki: Wigry. Kowno Litwa w 6 dni W programie wycieczki: Wigry Jezioro Wigry położone jest wśród lasów Puszczy Augustowskiej, na terenie Wigierskiego Parku Narodowego. W XVII w. powstał na tym terenie klasztor zakonu Kamedułów,

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY KARMELICKIEJ ŚW. TERESY Z AVILI MIELEC-PILZNO

OPIS TRASY KARMELICKIEJ ŚW. TERESY Z AVILI MIELEC-PILZNO OPIS TRASY KARMELICKIEJ ŚW. TERESY Z AVILI MIELEC-PILZNO Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka (np. Mielec-Kościół pw.

Bardziej szczegółowo

Trasa Św. Antoniego na wzór EDK

Trasa Św. Antoniego na wzór EDK Trasa Św. Antoniego na wzór EDK Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu dysponują Państwo szczegółowymi informacjami dotyczącymi przebiegu drogi. Miejsca, w których

Bardziej szczegółowo

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Środa, 27 lipca 16.00 przylot na Lotnisko Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Rowerem Wokół Słońca

Rowerem Wokół Słońca Rowerem Wokół Słońca Nowy Folwark to miejscowość położona zaledwie pięć kilometrów od Buska-Zdroju. Łączy je trasa rowerowa, przeprowadzona przez Wełecz i Kameduły. Powstała ona przy dofinansowaniu w ramach

Bardziej szczegółowo

z cyklu: Spacerkiem po Warszawie

z cyklu: Spacerkiem po Warszawie z cyklu: Spacerkiem po Warszawie wyk.mateusz Maciński II i Archikatedra Świętego Jana Chrzciciela: Jest to najstarszy gotycki kościół w Warszawie. Katedra została wybudowana na przełomie XIV i XV wieku.

Bardziej szczegółowo

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl NASZA OFERTA 40 miejsc noclegowych w pokojach 3, 4, 5 osobowych z łazienkami

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi 1. Bernacice kościół filialny pw. św. Trójcy 2. Bernacice

Bardziej szczegółowo

Przebieg szlaku niebieskiego W Krainie Wiatraków : Kisielice Trupel, wytyczony 26,2 km

Przebieg szlaku niebieskiego W Krainie Wiatraków : Kisielice Trupel, wytyczony 26,2 km Przebieg szlaku niebieskiego W Krainie Wiatraków : Kisielice Trupel, wytyczony 26,2 km Kisielice Krzywka Wałdowo Goryń - Trupel Odcinek Opis Km Km Nawierzchnia Uwagi 0 Kisielice - skrzyżowanie ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

ŚWIATYNIA OPATRZNOŚCI BOŻEJ OTWARTA

ŚWIATYNIA OPATRZNOŚCI BOŻEJ OTWARTA ŚWIATYNIA OPATRZNOŚCI BOŻEJ OTWARTA Kilka tysięcy osób, w tym najważniejsi przedstawiciele duchowieństwa, władz państwowych i samorządowych zgromadziła uroczysta msza święta za Ojczyznę z okazji otwarcia

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Po lekcjach do szkoły. Innowacyjne formy zajęć pozalekcyjnych Gmina Miasto Płock/ Gimnazjum nr 5 im. Zygmunta

Bardziej szczegółowo

SKAWINA WADOWICE. Długość trasy: Suma podejść: POSZCZEGÓLNE ODCINKI TRASY

SKAWINA WADOWICE. Długość trasy: Suma podejść: POSZCZEGÓLNE ODCINKI TRASY SKAWINA WADOWICE OPIS TRASY CAŁA TRASA: Skawina: kościół Miłosierdzia Bożego Kopanka Facimiech Pozowice Brzeźnica Marcyporęba Trawna Góra Lgota Witanowice Wadowice: Bazylika (weryfikacja trasy marzec 2016)

Bardziej szczegółowo

Trasa Ekstremalnej Drogi Krzyżowej. Kolbuszowa Rzeszów

Trasa Ekstremalnej Drogi Krzyżowej. Kolbuszowa Rzeszów Trasa Ekstremalnej Drogi Krzyżowej Kolbuszowa Rzeszów Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu dysponują Państwo szczegółowymi informacjami dotyczącymi przebiegu

Bardziej szczegółowo

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181. Dzwonnica w zespole kościoła par. p.w. św.

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181. Dzwonnica w zespole kościoła par. p.w. św. Aneks nr 1 GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW Lp. Miejscowość Obiekt 1. Kościół par. p.w.św. Marcina 2. Adres Nr 181 Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181 Wpis do rejestru zabytków rej. zab. A-282

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY POMARAŃCZOWA. Św. Benedykta

OPIS TRASY POMARAŃCZOWA. Św. Benedykta OPIS TRASY POMARAŃCZOWA Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka (np. Rynek Podgórski Tyniec, brzeg Wisły poniżej Opactwa

Bardziej szczegółowo

Rejon Piotrków Trybunalski Trasa: Piotrków Tryb. - Parzno

Rejon Piotrków Trybunalski Trasa: Piotrków Tryb. - Parzno Rejon Piotrków Trybunalski Trasa: Piotrków Tryb. - Parzno Rejon Piotrków Trybunalski Trasa: Piotrków Tryb. - Parzno Długość trasy: 42,5 km Miejscowości na trasie: Piotrków Trybunalski - Twardosławice -

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTO ŚWINOUJŚCIE

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTO ŚWINOUJŚCIE GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTO ŚWINOUJŚCIE UKŁADY URBANISTYCZNE ŚRÓDMIEŚCIE, XVIII w. (po 1743 r.), DZIELNICA NADMORSKA, 2 poł. XIX w. Rejestr zabytków Nr 1177 z dnia 08.03.1991 r. FORT I FORT GERHARDA,

Bardziej szczegółowo

Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski.

Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski. 2.1.4. Miasto i Gmina Sompolno Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski. Rysunek 5. Mapa turystyczna miasta i gminy Sompolno z przebiegiem dróg rowerowych.

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek 25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie kościół parafialny na Pradze

Bardziej szczegółowo

w którym pierwsze ślady osadnictwa pojawiły się już na początku drugiego tysiąclecia. Pułtusk położony jest w północnej części Mazowsza, w Dolinie

w którym pierwsze ślady osadnictwa pojawiły się już na początku drugiego tysiąclecia. Pułtusk położony jest w północnej części Mazowsza, w Dolinie PUŁTUSK Pięknekrajobrazy krajobrazy, czyste środowiskonaturalne naturalne, zabytki oraz ciekawa historia tym zachwyca i przyciąga do siebie Pułtusk, małe miasteczko na północnymmazowszu, w którym pierwsze

Bardziej szczegółowo

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych.

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych. Archidiecezja Poznańska z okazji Roku Wiary organizuje kolejną, X Archidiecezjalną Pielgrzymkę, tym razem do Fatimy, w dniach od 18 do 27 października 2012 roku. Zapraszamy do udziału w pielgrzymce zarówno

Bardziej szczegółowo

"Podbój" Mazur :) Autor (źródło): Danuta Orzołek czwartek, 07 lipca :26 - Poprawiony wtorek, 12 lipca :17

Podbój Mazur :) Autor (źródło): Danuta Orzołek czwartek, 07 lipca :26 - Poprawiony wtorek, 12 lipca :17 27 czerwca br. wyjechaliśmy na podbój Mazur. W wycieczce uczestniczyło 36 osób grupa dzieci niepełnosprawnych z opiekunami. Pogoda była piękna, humor dopisywał i jak się później okazało, wiele zobaczyliśmy.

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Kazimierz, obecna dzielnica Krakowa, a niegdyś osobne miasto, został

Bardziej szczegółowo

Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie

Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie Historia Sanktuarium Kościół parafialny p.w. Matki Bożej Pocieszenia w Oławie pierwotnie nosił nazwę św. Błażeja i Andrzeja Świerada. Ze starego

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY: Pomarańczowa Karola Wojtyły (seniora)

OPIS TRASY: Pomarańczowa Karola Wojtyły (seniora) OPIS TRASY: Pomarańczowa Karola Wojtyły (seniora) Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka (np. Oświęcim 0 km Zaborze 3,6

Bardziej szczegółowo

Ryc. 1. Sianki. Cerkiew greckokatolicka z 1645 r., obecnie we wsi Kostrino (Ukraina). Budzyński S. 1993. Op. cit., s. 325. 2

Ryc. 1. Sianki. Cerkiew greckokatolicka z 1645 r., obecnie we wsi Kostrino (Ukraina). Budzyński S. 1993. Op. cit., s. 325. 2 Sianki Parafia greckokatolicka w miejscu, dekanat Wysoczański 1. Najstarsza wzmianka dotyczy cerkwi wykonanej w typie bojkowskim, zbudowanej w 1645 r. (ryc. 1). Cerkiew tą sprzedano w 1703 r. do wsi Kostrino

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

Historia kościoła i parafii p.w. Narodzenia NMP w Jazowsku

Historia kościoła i parafii p.w. Narodzenia NMP w Jazowsku Historia kościoła i parafii p.w. Narodzenia NMP w Jazowsku Utworzenie rzymskokatolickiej parafii w Jazowsku należy datować w przybliżeniu na drugą połowę XIII wieku. Zapewne w tym samym okresie wybudowano

Bardziej szczegółowo

POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO KRAJOZNAWCZE ODDZIAŁ BYTOM 2012 ROK TURYSTYKI ROWEROWEJ

POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO KRAJOZNAWCZE ODDZIAŁ BYTOM 2012 ROK TURYSTYKI ROWEROWEJ POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO KRAJOZNAWCZE ODDZIAŁ BYTOM 2012 ROK TURYSTYKI ROWEROWEJ ROWEROWA PIELGRZYMKA NA GÓRĘ ŚWIĘTEJ ANNY 23 24-25 czerwca 2012r. Regulamin Pielgrzymki BYTOMSKI TURYSTYCZNY KLUB

Bardziej szczegółowo

Beneficjenci II edycji

Beneficjenci II edycji Beneficjenci II edycji Dotacje na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków województwa łódzkiego Parafia Rzymskokatolicka p.w. Wszystkich

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja r r. KARTA PRACY nr 2b

Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja r r. KARTA PRACY nr 2b Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja 19.01. 2016 r. - 19.06. 2016 r. KARTA PRACY nr 2b ZADANIE 2 - Mapa pamięci o miejscach i bohaterach stworzenie mapki z zaznaczeniem

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Kościan - królewski gród nad Obrą. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Kościan - królewski gród nad Obrą. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: - królewski gród nad Obrą czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to dziś niewielkie miasto w Wielkopolsce. Dawniej był bardzo

Bardziej szczegółowo