Regina Madej-Janiszek. Mazowiecka Droga św. Jakuba

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Regina Madej-Janiszek. Mazowiecka Droga św. Jakuba"

Transkrypt

1 S t r o n a 1

2 S t r o n a 2 Regina Madej-Janiszek Mazowiecka Droga św. Jakuba Wstęp i zdjęcia Kamila Pasławska Projekt jest realizowany przy wsparciu finansowym Samorządu Województwa Mazowieckiego

3 S t r o n a 3 "[...] Polak z przyrodzenia Ma ustawiczną chciwość do pielgrzymowania. Kiedy już przewie pewny gościniec do Rzyma: Nie zatrzyma go doma ni lato, ni zima. Zawsze mówi Wen dalej, mknie do Compostelle, Widzieć miasta, klasztory, szpitale i celle". Sebastian Klonowic

4 S t r o n a 4 Od progu własnego domu do... Hiszpanii? Każda droga ma swój początek i koniec. Od czego zacząć? Po bożemu zaczyna się od początku. A więc na początku był grób św. Jakuba Starszego pierwszego z apostołów, który poniósł śmierć męczeńską. Według legendy uczniowie przewieźli jego ciało do Hiszpanii, gdzie po pewnym czasie miejsce jego spoczynku popadło w zapomnienie. Był wiek IX. Maurowie nacierali na północ, opanowali już niemal całą Hiszpanię. Niepodległe pozostawało królestwo Asturii, w którym w niedostępnych górach ukryto wiele relikwii ocalonych z Ziemi Świętej. Wtedy właśnie, około 813 r., pewien pustelnik zobaczył deszcz gwiazd spadających na pole. Powiadomił o niecodziennym zjawisku biskupa Iria Flavia, który zlecił zbadanie sprawy i uznał odkryty w tym miejscu grobowiec za miejsce pochówku św. Jakuba Apostoła. Władca Asturii Alfons II rozkazał wznieść nad nim kościół. Powstałą wokół osadę nazywano Locus Sancti Iacobi lub Campus stellae (pole gwiazdy), a król Alfons, zwany Cnotliwym, odbył do niej w 841 r. pielgrzymkę ze swej stolicy w Oviedo, wytyczając tym samym pierwszą Drogę św. Jakuba: Camino Primitivo, czyli Drogę Pierwotną, a także rozpoczynając trwającą do dziś tradycję pielgrzymowania do Santiago de Compostela. W średniowieczu pobożny człowiek pragnął nawiedzić trzy miejsca: Grób Pański w Jerozolimie, relikwie apostołów Piotra i Pawła w Rzymie oraz właśnie grób Apostoła Jakuba w Santiago de Compostela, przy czym tytuł peregrini przysługiwał początkowo tylko tym, którzy odbyli tę ostatnią wędrówkę. Przez Europę przebiegała liczna sieć dróg, znaczona m.in. kościołami św. Jakuba oraz szpitalami dla pątników. Wraz z rozwojem reformacji i wybuchem wojen religijnych znaczenie pielgrzymowania do grobu św. Jakuba zaczęło maleć. 9 listopada 1982 r. Jan Paweł II wygłosił w Santiago de Compostela Akt Europejski, wzywający Europę do powrotu do korzeni chrześcijaństwa. Odpowiedzią na ten apel było tak intensywne odrodzenie międzynarodowego ruchu pielgrzymkowego, że już w 1987 r. Rada Europy powołała pierwszy Europejski Szlak Kulturowy wiodący w miarę możliwości średniowiecznymi traktami. W 1993 r. drogi na terenie Hiszpanii, a w 1997 na terenie Francji, zostały wpisane przez UNESCO na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego. Zaczęto również odtwarzać drogi do Santiago w wielu innych krajach Europy. Pierwszy polski odcinek Dolnośląska Droga św. Jakuba został otwarty 24 lipca 2005 r. i wiedzie z Głogowa przez Jakubów (gdzie od XIII w. istnieje sanktuarium św. Jakuba) do Zgorzelca. Obecnie na terenie Polski znajduje się już ponad 2700 km wytyczonych i oznakowanych szlaków, głównie na zachodzie i południu kraju. Drogi św. Jakuba są szlakami ekumenicznymi, otwartymi dla wszystkich: wierzących i niewierzących, chrześcijan i wyznawców innych religii. Jest to trasa turystyczna, szlak kulturowy, droga pątnicza. Można więc wyruszyć z progu własnego domu i przejść kilka, kilkadziesiąt lub kilka tysięcy kilometrów, odkrywając piękno swojej ziemi oraz bogactwo kultury, często mało znanej lub zapomnianej. Im dalszy cel wytyczymy, tym silniejsze i bardziej niezwykłe czekają nas wrażenia. Wędrówka samotna lub w małej grupie pozwoli zakosztować życia odmiennego od zabiegania codzienności oraz odkryć na nowo siebie, swój kraj i kontynent, dostarczając wrażeń jakże różnych od tych z wyprawy samochodowej lub zorganizowanej pielgrzymki czy wycieczki.

5 S t r o n a 5 Mazowszanie pielgrzymowali do Santiago de Compostela od wielu wieków, ich imiona występują w archiwach katedry w Santiago, jednak odtworzenie dróg, którymi zdążali z Mazowsza do Composteli, nie było sprawą prostą. Niewiele jest źródeł historycznych, kult św. Jakuba w centrum kraju nie był rozpowszechniony. Gdy w Europie rozwijał się ruch pielgrzymek do Composteli, mieszkańcy Mazowsza bardziej byli pochłonięci walkami ze swymi pogańskimi sąsiadami. Polska leżała bowiem na krańcu ówczesnego chrześcijańskiego (zachodniego) świata, Mazowsze zaś na krańcu ówczesnej Polski. Jednak w 1380 r. dwaj pielgrzymi z Mazowsza, Jan Pilik z Sierpca i Paweł z Radzanowa udali się do Santiago, co potwierdza glejt królewski z owego roku, wydany dla ochrony ich przejazdu przez Aragonię. Obaj byli możnowładcami w służbie książąt mazowieckich, brali udział w sądach książęcych w Zakroczymiu; Jan Pilik posłował m.in. do Malborka. Można więc przypuszczać, że udali się do Płocka, siedziby biskupa, a dalej w kierunku któregoś z zamków krzyżackich (kontakty Księstwa Mazowieckiego z Zakonem Krzyżackim nie zawsze były wrogie, przyjeżdżano tam na turnieje, wysyłano też synów na naukę). Na taki przebieg szlaku może też wskazywać obecność kościołów św. Jakuba: na Tarchominie, w Wyszogrodzie, Imielnicy oraz szpitala cystersów w okolicach Włocławka. Znajdują się na nim klasztory i zamki (Zakroczym, Czerwińsk), ku którym pielgrzymi kierowali się w poszukiwaniu pomocy i opieki. Tak więc, po wstępnym rozeznaniu wezwań kościołów i średniowiecznych traktów, idąc za sugestią profesor Małgorzaty Wilskiej i pracowników Pracowni Atlasu Historycznego Instytutu Historii PAN (którym w tym miejscu składamy najserdeczniejsze podziękowania za pomoc), zdecydowaliśmy się na wytyczenie Mazowieckiej Drogi św. Jakuba w kształcie przedstawionym w tym przewodniku. Przy wyborze dróg, którymi poprowadzono szlak, nie mniejszą rolę odgrywały jednak walory krajobrazowe, przyrodnicze i historyczne terenu. Biegnie on przez tereny prawie zupełnie nieodkryte i niewykorzystywane turystycznie, a przecież piękne i wcale niemonotonne. Wiedzie malowniczo położonym wysokim brzegiem Wisły, wzgórzami wydzielonymi ze skarpy wiślanej przez liczne głębokie jary i polodowcowe parowy. Na rzece i jej rozlewiskach położone są rezerwaty: Ławice Kiełpińskie, Wyspy Zakrzewskie, Wyspy Białobrzeskie, Ławice Troszyńskie i Kępa Wykowska z ostojami lęgowymi rzadkich i ginących gatunków ptaków. Możemy też oglądać zachowane naturalne koryto rzeki z charakterystycznymi dla niej wyspami, łachami i urozmaiconym ukształtowaniem terenu. Kilkanaście kilometrów Drogi św. Jakuba prowadzi przez Brudzeński Park Krajobrazowy położony nad rzeką Skrwą, naturalną granicą między Ziemią Płocką i Ziemią Dobrzyńską. Region ten często określany jest mianem Szwajcarii Mazowieckiej. Płaskie tereny w dolinie rzeki urozmaicane są jarami i wąwozami, przecinającymi zalesione pagórki. Występują tu liczne pomniki przyrody i nietypowa dla tego regionu roślinność, jak przebiśniegi i gwiezdnice wielokwiatowe. Niewątpliwym walorem proponowanego szlaku jest wartość historyczna terenów, przez które prowadzi. Zmierzając bowiem do Santiago przez Mazowsze, mijamy m.in.: napoleońskie i carskie fortyfikacje w Modlinie, które zapisały się w historii I i II wojny światowej; Zakroczym i Wyszogród miejsca usytuowania grodów, a później zamków książąt mazowieckich; Czerwińsk nad Wisłą, gdzie w 1410 r. rycerze Jagiełły w drodze pod Grunwald przeprawili się przez Wisłę mostem łyżwowym, a swoje miecze ostrzyli o kolumny portalu w romańskim kościele Zwiastowania NMP; Płock historyczną stolicę Mazowsza, dawną siedzibę książąt mazowieckich oraz najstarszą siedzibę diecezji na Mazowszu ustanowioną w 1075 r.; liczną zabudowę drewnianą, w tym kościoły w Rębowie (XVI w.) i Zakrzewiu Kościelnym (XVII w.).

6 S t r o n a 6 Pomimo więc, że Sebastian Klonowic ironicznie pisał o pielgrzymach, i pomimo że w poemacie Flis słusznie zachwalał piękno nadwiślańskich ziem: Przetoż już nie wiem, czemuś wżdy tak chciwy/polaku bracie, mając takie niwy./czego wżdy szukasz w dalekim powiecie/na nowym świecie my idźmy dalej. Opuszczając Mazowsze, przez Ziemię Dobrzyńską, Kujawy i Wielkopolskę, podążamy za symbolem muszli i wchodzimy na którąś z licznych Jakobswege, potem Chemins de St. Jacques, aż przekraczając Pireneje, docieramy do Caminos de Santiago. A u kresu drogi jest grób św. Jakuba, patrona pielgrzymów, rycerzy i rybaków, oraz wzniesiona nad nim ogromna barokowa katedra otoczona kramami, sklepikami i gospodami. Trzeba pewnego wysiłku, by wśród gwaru i tłumów powrócić do spokoju i nastroju kontemplacji, które towarzyszyły nam w wędrówce, by przeżyć chwilę skupienia, obejmując złoty posąg Apostoła i modląc się przy jego grobie. Dla najbardziej wytrwałych pozostaje jeszcze wędrówka na Fisterrę, cypel zwany w średniowieczu finis terrae (kraniec ziemi). Nie wolno już dziś wprawdzie spalić tam starego odzienia ani obmyć się w wodach oceanu. Muszli także nie znajdziemy, lecz kupimy na jednym z licznych straganów. Kiedy jednak usiądziemy na najbardziej wysuniętej w morze skale, ogarnie nas to samo uczucie, co naszego średniowiecznego poprzednika. Zachwyt nad bezkresem nieba i wody przed nami i szczęście płynące z pokonania drogi za nami. A więc dobrej drogi! Buen Camino! Kamila Pasławska Monte de Gozo radość pielgrzymów na widok wież katedry w Santiago Katedra św. Jakuba w Santiago de Compostela

7 S t r o n a 7 1 Wyk. Krzysztof Rosłoń Mazowiecki pielgrzymi szlak do grobu św. Jakuba Apostoła w Santiago de Compostela rozpoczynamy od Bazyliki Archikatedralnej Męczeństwa św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście, ponieważ właśnie w tej świątyni zaczyna się historia miasta. Pierwsza wzmianka o Warszawie pojawiła się w dokumencie z 1339 r. dotyczącym toczącego się tutaj procesu przed sądem legackim, przed który król Kazimierz Wielki pozwał Krzyżaków dla rozstrzygnięcia sporu o Pomorze i Kujawy. Kościół ten był też miejscem wielu ważnych wydarzeń dla dziejów Warszawy, Mazowsza i Polski. To tutaj posłowie i senatorowie spotykali się przed obradami parlamentu polskiego i po nich, tutaj koronowano Cecylię Renatę (żonę Władysława IV), Stanisława Leszczyńskiego i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ludność Warszawy gromadziła się tu, aby wbrew carskim zakazom czcić rocznice patriotycznych wydarzeń lub prosić o wsparcie podczas wojen i zrywów powstańczych. Stąd wychodziły kondukty pogrzebowe wybitnych zmarłych, towarzyszące im w ich ostatniej drodze na Cmentarz Powązkowski lub na Wawel: Jana Kilińskiego, Bolesława Prusa, Józefa Piłsudskiego czy też ofiar przedpowstaniowej manifestacji 27 lutego 1861 r., znanych jako pięciu poległych. Bazylika jest wreszcie miejscem spoczynku książąt mazowieckich, arcybiskupów diecezji warszawskiej, prymasów, mężów stanu, laureata Nagrody Nobla i ostatniego króla Rzeczypospolitej. Przez ponad siedem stuleci tutaj zaczynało się i kończyło wszystko co najważniejsze dla miasta i jego mieszkańców oraz całego kraju. To symboliczny próg wspólnego domu, z którego wyruszamy na pątniczy szlak do Santiago de Compostela.

8 S t r o n a 8 Warszawa Bazylika Archikatedralna Męczeństwa św. Jana Chrzciciela (0,0 km) Bazylika Archikatedralna Męczeństwa św. Jana Chrzciciela Na przełomie XIII i XIV w. na terenie dzisiejszej bazyliki powstała drewniana kaplica zamkowa, która niebawem stała się kościołem parafialnym miasta, a także miejscem pochówku książąt mazowieckich. W 1339 r. odbył się tutaj proces polsko-krzyżacki o Ziemię Pomorsko-Kujawską. Z wydarzeniem tym związany jest pierwszy dokument pisany wymieniający nazwę miasta Warszawa. W 1390 r. staraniem księcia Janusza I Mazowieckiego kościół został przebudowany w cegle. Z uwagi na położenie świątyni blisko zamku książąt mazowieckich, a później zamku królewskiego odgrywał on w historii Polski ważną rolę, a co za tym idzie jego godność systematycznie wzrastała: od kapituły, poprzez katedrę, archikatedrę do bazyliki mniejszej. Odbywały się tutaj śluby, koronacje i pogrzeby królewskie. Kościół był wielokrotnie przebudowywany, do końca XIX w. stanowił przykład gotyku. Zniszczony podczas powstania warszawskiego, został w latach zrekonstruowany pod kierunkiem Jana Zachwatowicza na podstawie XIV-wiecznych planów. We wnętrzu na uwagę zasługują: renesansowy nagrobek ostatnich książąt mazowieckich Stanisława i Janusza; barokowa kaplica Baryczków z krucyfiksem z XVI w.; barokowa kaplica Literacka z relikwiami błogosławionego metropolity warszawskiego Zygmunta Szczęsnego Felińskiego; klasycystyczny pomnik nagrobny Stanisława Małachowskiego, wykuty z białego marmuru, zaprojektowany przez Bertela Thorvaldsena; mauzoleum prymasa Stefana Wyszyńskiego z 1990 r.; pomniki, popiersia i tablice ku czci znanych Polaków m.in. Zygmunta Kazanowskiego, Józefa Piłsudskiego, Wincentego Witosa, Stefana Starzyńskiego, Jana Pawła II oraz żołnierzy i księży poległych w latach 1920, 1939, W ołtarzu głównym obraz MB Częstochowskiej oraz repliki stalli ofiarowanych przez Jana III Sobieskiego. Witraże w prezbiterium są współczesnym dziełem prof. Wacława Taranczewskiego. W podziemiach pochowani są przedstawiciele władzy z różnych okresów: podkomorzy nadworny koronny Adam Kazanowski, król Stanisław August Poniatowski, książę mazowiecki Stanisław, książę mazowiecki Janusz III, prezydent Gabriel Narutowicz, prezydent Ignacy Mościcki, prezydent Stanisław Wojciechowski, premier Ignacy Jan Paderewski, wódz naczelny gen. Kazimierz Sosnkowski; arcybiskupi warszawscy i prymasi polscy: Szczepan Hołowczyc, Wojciech Skarszewski, Antoni Melchior Fijałkowski, bł. Zygmunt Szczęsny Feliński, Wincenty Teofil Popiel, August Hlond, Stefan Wyszyński; a także: pisarz, laureat nagrody Nobla Henryk Sienkiewicz oraz malarz Marcello Bacciarelli. Bazylika Archikatedralna Męczeństwa Św. Jana Chrzciciela, ul. Świętojańska 6, Warszawa, tel , Msze św.: w niedziele 8.00, 9.30, (suma), 12.30, 18.00, 19.00; w dni powszednie 7.00, 8.00, Od bazyliki idziemy ulicą Świętojańską, mijając usytuowane tuż obok Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej Patronki Warszawy. Wchodzimy na Rynek Starego Miasta z pomnikiem Syrenki Warszawskiej, stojącym tu z przerwami od 1855 r. Następnie ulicą Nowomiejską dochodzimy do Barbakanu, umacniającego niegdyś wjazd do miasta od strony Nowej Warszawy. Idąc dalej ulicą Freta, po lewej stronie mijamy kościół Św. Ducha (oo. Paulinów), skąd od ponad 300 lat wyruszają pielgrzymi na Jasną Górę, oraz Galerię Azjatycką, oddział Muzeum Azji i Pacyfiku, a po prawej kościół św. Jacka (oo. Dominikanów) oraz budynek, gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie, obecnie muzeum poświęcone biografii polskiej noblistki. Dochodzimy do Rynku Nowego Miasta z widocznym w głębi kościołem św. Kazimierza Królewicza (ss. Sakramentek), dalej podążamy ulicą Zakroczymską z kościołem św. Franciszka Serafickiego (oo. Franciszkanów, u zbiegu z ulicą Franciszkańską) i pałacem Jana Fryderyka Sapiehy (z prawej), pełniącym funkcję koszar sapieżyńskich, gdzie stacjonował zasłużony w powstaniu listopadowym 1830 r. pułk pieszy 4. batalionu piechoty, tzw. czwartacy. Przed skrzyżowaniem ulic Zakroczymskiej z Konwiktorską i Sanguszki (światła sygnalizacyjne) mijamy po prawej stronie budynek Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych. Za skrzyżowaniem opuszczamy zabudowany teren Nowego Miasta.

9 S t r o n a 9 W obrębie Starego i Nowego Miasta znajduje się wiele kawiarni, barów, restauracji oraz sklepów spożywczych i wielobranżowych, z których może skorzystać turysta i pielgrzym. Trzymając się dalej ulicy Zakroczymskiej, wchodzimy do parku im. R. Traugutta i mijamy po prawej stronie krzyż w miejscu stracenia Rządu Narodowego z ostatnim dyktatorem powstania styczniowego Romualdem Trauguttem na czele, co miało miejsce 5 sierpnia 1864 r. na stokach dawnego fortu Władimira baszty obronnej Cytadeli Warszawskiej, od 1921 r. nazywanej fortem Legionów lub Piłsudskiego. Obecnie znajduje się tutaj prywatne muzeum fortyfikacji, w którym można przejść fragmentem podziemnych korytarzy, oraz restauracja Forteca prowadzona przez państwa Kręglickich. Dalej mijamy zdrój królewski źródło wody mineralnej istniejące tu od wytyczenia Traktu Zakroczymskiego w XV w., przebudowane w XVIII w. przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zdrój cieszył się ogromną popularnością zarówno wśród podróżujących, jak i okolicznych mieszkańców, mimo pobieranych opłat za korzystanie. Tutejsza woda źródlana posiadała bowiem wiele dobroczynnych właściwości, m.in. pomnażała siłę i potencję. Zabytki i inne ważniejsze obiekty na tym odcinku szlaku Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej Patronki Warszawy, późny renesans, XVII w., ul. Świętojańska 10 Rynek Starego Miasta, XIII/XIV w.: pomnik Syrenki Warszawskiej, Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza Barbakan i mury obronne, XIV XVI w. kościół Św. Ducha (oo. Paulinów), ul. Długa 3 Galeria Azjatycka, oddział Muzeum Azji i Pacyfiku, ul. Freta 5 kościół św. Jacka (oo. Dominikanów), ul. Freta 10 Muzeum Marii Skłodowskie-Curie, ul. Freta16 Rynek Nowego Miasta kościół św. Kazimierza (ss. Sakramentek), Rynek Nowego Miasta 2 kościół św. Franciszka Serafickiego (oo. Franciszkanów), XVII/XVIII w., ul. Zakroczymska 1 Pałac Sapiehów, XIII w., ul. Zakroczymska 6 krzyż w miejscu stracenia ostatniego dyktatora powstania styczniowego Romualda Traugutta i pozostałych członków Rządu Narodowego, park Traugutta zdrój Stanisława Augusta Poniatowskiego, XV w, przebudowany w XVIII w. według projektu H. Marconiego, park Traugutta Zabytki i inne ważniejsze obiekty w pobliżu szlaku Multimedialny Park Fontann na Podzamczu, skwer I Dywizji Pancernej Fort Legionów, wzniesiony w latach , miał osłaniać Cytadelę Warszawską od strony Nowego Miasta; po wcześniejszym zaawizowaniu się można zwiedzić fragment podziemnych korytarzy fortecznych; wewnątrz Restauracja Forteca, ul. Zakroczymska 12, tel , Po wyjściu z parku Traugutta, tunelem pod skrzyżowaniem ulic Zakroczymskiej z Z. Słonimskiego i linią kolejową do Warszawy Gdańskiej dochodzimy do ulicy R. Krajewskiego biegnącej wokół zabudowań Cytadeli Warszawskiej. Skręcamy w lewo w

10 S t r o n a 10 ulicę Krajewskiego i trzymamy się jej biegu do ulicy A. Mickiewicza, gdzie na światłach sygnalizacyjnych skręcamy w lewo w ulicę gen. J. Zajączka, a następnie w prawo w ulicę A. Felińskiego (druga przecznica od świateł), która prowadzi do kościoła św. Stanisława Kostki (3,0 km). Tu polecamy odwiedzić grób błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki chcemy bowiem łączyć idee, które przyświecały świętym minionych epok, ze współczesnymi wzorcami świętości. Kościół św. Stanisława Kostki znajduje się na terenie Żoliborza Urzędniczego osiedla warszawskiej dzielnicy Żoliborz (Stary Żoliborz). Jest to dawna kolonia urzędnicza, której twórcy w latach 20. XX w. starali się nadać charakter kameralnego miasteczka z małymi kamieniczkami o wysokich dachach krytych czerwoną ceramiczną dachówką, białych fasadach zwieńczonych trójkątnymi szczytami i łukami nad wejściami. Zabudowania otaczane były przydomowymi ogródkami. Budowę kościoła św. Stanisława Kostki rozpoczęto w 1930 r. według projektu architektonicznego Łukasza Wolskiego. Prace przerwano we wrześniu 1939 r., a następnie ukończono po II wojnie światowej. Uroczystość konsekracji świątyni odbyła się 7 kwietnia 1963 r. Ówczesny proboszcz parafii, ks. prałat Teofil Bogucki, był wielkim patriotą czującym potrzebę nieustannej pielęgnacji prawdy o polskiej historii, fałszowanej przez władze PRL-u. Zadanie to realizował poprzez umieszczanie zarówno na zewnętrznych ścianach, jak i wewnątrz kościoła tablic memoratywnych poświęconych osobom i wydarzeniom, które zostały wykreślone z podręczników historii. W 1975 r. wszystkie zewnętrzne tablice zostały przeniesione na ścianę od strony ulicy Felińskiego, na której wyryto hasło: Bóg i Ojczyzna. W październiku 1980 r. z inicjatywy proboszcza odprawiona została pierwsza msza święta w intencji Ojczyzny. W okresie od 22 lutego 1982 r. do 29 września 1984 r. regularnie w ostatnią niedzielę miesiąca odprawiano tu patriotyczne msze święte, celebrowane przez ks. Jerzego Popiełuszkę, który wygłaszał swoje słynne kazania religijno-patriotyczne. Na mszach tych gromadziły się zwykle tysiące wiernych z Warszawy i całej Polski. Za działalność tę ks. Jerzy był represjonowany przez władze komunistyczne, a 19 października 1984 r. został zamordowany. Pochowano go na terenie przykościelnym, podobnie jak ówczesnego proboszcza ks. prałata Teofila Boguckiego, zmarłego 7 września 1987 r. 6 czerwca 2010 r. ogłoszono ks. Jerzego błogosławionym. W podziemiach kościoła znajduje się muzeum ks. Jerzego Popiełuszki, gdzie można obejrzeć wystawę o życiu kapelana robotników warszawskich oraz na temat walk o demokratyzację życia społecznego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Przy kościele istnieje Dom Pielgrzyma Amicus. Świątynia stoi na terenie Żoliborza między osiedlem w stylu dworkowym, tzw. Żoliborzem Urzędniczym, a zabudową blokową robotniczego osiedla Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Zgodnie z modą w okresie międzywojennym Łukasz Wolski zaprojektował świątynię w stylu modernistycznym, charakteryzującym się prostą dekoracją oraz przejrzystym i funkcjonalnym układem przestrzeni, nawiązującym do tradycji romańskich i wczesnochrześcijańskich bazylik. W wejściu do kościoła, pod arkadami przedsionka usytuowano rzeźbę Bolesława Syrewicza Anioł Zmartwychwstania z 1869 r. Wnętrze świątyni jest trzynawowe z dwiema kaplicami: Matki Bożej i Serca Pana Jezusa. Zgodnie ze stylem architektury romańskiej w prezbiterium zastosowano obejście wokół ołtarza z baldachimem, a w nawach bocznych empory, dzięki czemu są one dwupoziomowe. Do cenniejszych elementów wyposażenia wnętrza należą dwa obrazy pędzla Michaela Leopolda Willmana przedstawiające męczeńską śmierć św. Pawła (z prawej strony) i św. Piotra (z lewej strony). W lewej nawie znajduje się obraz Matki Boskiej Żoliborskiej będący kopią Cudownego Obrazu Jasnogórskiego. Wystrój wnętrza, podobnie jak zewnętrzna dekoracja kościoła, zgodnie z intencją ks. Teofila Boguckiego podporządkowane są idei Bóg i Ojczyzna. Znajdują się tu liczne tablice pamiątkowe poświęcone wydarzeniom i bohaterom II wojny światowej oraz walki z komunizmem, w tym wiele tablic poświęconych ks. Jerzemu Popiełuszce. Witraże w prezbiterium również przedstawiają sceny z historii Polski od chrztu w 966 r. do wyboru papieża Jana Pawła II w 1979 r. Grób ks. Jerzego Popiełuszki, usytuowany z prawej strony od wejścia na teren kościelny, jest celem wielu pielgrzymek i wycieczek. Aranżacja grobowca zaprojektowana została przez Jerzego Kalinę. Ma on formę różańca z polnych kamieni przywiezionych z różnych części Polski, ułożonych w kształt granic polskich z krzyżem wykonanym z granitu w miejscu mogiły księdza. 4 czerwca 1987 r. w kościele i przy grobie księdza Jerzego modlił się Ojciec Święty Jan Paweł II. Kościół św. Stanisława Kostki, ul. Stanisława Hozjusza 2, Warszawa,

11 S t r o n a 11 Msze św.: w niedziele 7.00, 8.30, 10.00, 11.30, 13.00, 18.00, 21.00; w dni powszednie 6.30, 7.00 (w Adwencie 7.30), 8.00, 9.00, (z Koronką do Bożego Miłosierdzia), i (wystawienie Najświętszego Sakramentu), 18.00; z nowenną do bł. ks. Jerzego Popiełuszki 19. dnia miesiąca o 18.00; za Ojczyznę ostatnia niedziela miesiąca o Noclegi i możliwość posiłku Dom Pielgrzyma Amicus, ul. Kard. S. Hozjusza, Warszawa, tel , w bliskiej okolicy (pl. Wilsona, stacja metra) sklepy spożywcze i kawiarnie Z kościoła wychodzimy na ulicę Z. Krasińskiego i trzymając się jej prawej strony, przechodzimy przez rondo na Placu Wilsona. Następnie idziemy do końca ogrodzenia parku Żeromskiego, przechodzimy na lewą stronę ulicy i przed rozjazdami z Wiaduktu Wybrzeża Gdańskiego wchodzimy na skwer. Przekraczamy ulicę Gwiaździstą i ścieżką rowerową biegnącą przez Park Kępa Potocka idziemy w kierunku północnym, trzymając się prawego brzegu starorzecza Wisły, tzw. Łachy Potockiej. Mijamy kolejno po prawej stronie pub Żagiel (w głębi), pub U Araba, tor kolarski z przeszkodami, plac zabaw dla małych dzieci (w głębi). Po lewej stronie za łachą znajdują się osiedla mieszkaniowe Gwiaździsta i Kępa Polska. Dalej mijamy plac zabaw dla starszych dzieci po prawej stronie oraz ogródki działkowe po obydwu stronach i przechodzimy pod wiaduktem Alei Armii Krajowej, trzymając się cały czas prawego brzegu łachy. Po prawej stronie mamy nadal ogródki działkowe, po lewej na przeciwległym brzegu łachy Zespół Szkół Ogólnokształcących. Na granicy ogródków działkowych (po prawej stronie) skręcamy w lewo w alejkę prowadzącą na mostek przez łachę. Za mostkiem, po przekroczeniu ulicy Gwiaździstej, skręcamy w prawo i podążamy ścieżką rowerową, mijając po lewej osiedle mieszkaniowe, a po prawej jezdnię ulicy Gwiaździstej. Dalej wchodzimy na teren parku Przy Lasku Bielańskim, którym idziemy wzdłuż ulicy Gwiaździstej, po prawej mijamy Park Linowy Bielany, przecinamy ulicę Pergaminową i ulicą Dewajtis dochodzimy do pokamedulskiego kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP (6,5 km). Parafia bł. ks. Edwarda Detkensa spośród 108 polskich męczenników na warszawskich Bielanach została utworzona w 1999 r. Na jej terenie znajduje się pokamedulski zespół klasztorny z kościołem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny. Początki historii tego terenu sięgają czasów króla Władysława IV, który w 1639 r. nadał kamedułom sprowadzonym z Wigier teren pod budowę eremów zakonnych na Górze Polkowej (Mons Regis). Niebawem rozszerzył to nadanie na całą wieś Polków, leżącą na terenie dzisiejszych Bielan. Pierwszych kamedułów uroczyście wprowadzono na Bielany w 1643 r., a dziesięć lat później ustanowiono tu przeorat kamedułów, który dzięki hojności króla Jana Kazimierza zwiększył swoje terytorium o Wyspę Wigierską i Nieporęt. Jan Kazimierz spędził tu ostatnią Wielkanoc przed wyjazdem do Francji po abdykacji w 1668 r. Budowę kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP rozpoczęto w 1669 r. i trwała ona kilkadziesiąt lat. Świątynię konsekrowano dopiero w 1758 r. Jeszcze podczas budowy w drugi dzień Zielonych Świąt 1673 r. przeniesiono z kolegiaty św. Jana Chrzciciela w Warszawie do kościoła kamedułów obraz św. Brunona Benedykta, co dało początek tradycji corocznych odpustów na Bielanach. Na przełomie XIX i XX w. teren klasztorny został zajęty przez wojska rosyjskie i przeznaczony dla inwalidów wojennych, a kamedułów przewieziono do Nowego Miasta. Utworzono tu nową parafię rzymskokatolicką i dla jej potrzeb w latach przeprowadzono we wnętrzu kościoła prace adaptacyjne według projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Odnowiona parafia otrzymała wezwanie Niepokalanego Poczęcia NMP, św. Jozefa i św. Ambrożego. Po likwidacji w 1913 r. obozu wojskowego zabudowania klasztorne na Bielanach przekazano księżom marianom, którzy prowadzili tu dom zakonny z nowicjatem i seminarium duchownym oraz schronisko dla bezdomnych dzieci. W Polsce Niepodległej marianie prowadzili na Bielanach do 1949 r. męskie gimnazjum filologiczne, dla potrzeb którego zbudowano według projektu Józefa Holewińskiego, a później Tymoteusza M. Rawickiego i Brunona Zborowskiego, nowy budynek.

12 S t r o n a 12 Podczas II wojny światowej kościół i kolegium uległy zniszczeniu, więc w latach przeprowadzono prace konserwatorskie na terenie tych obiektów. Dekretem prymasa Józefa Glempa w 2003 r. utworzona została przy kościele Kapituła Kampinosko-Bielańska, a świątynię podniesiono do rangi kolegiaty. Usytuowany na malowniczym zboczu Skarpy Warszawskiej kościół Niepokalanego Poczęcia NMP jest jednym z najpiękniejszych obiektów barokowych w stolicy. Fasada kościoła powstała w trzeciej ćwierci XVIII w. i łączy styl barokowy ze wczesnym klasycyzmem. Zdobią ją dwie pary kolumn korynckich, po których obydwu stronach umieszczono w niszach dwie drewniane, polichromowane figury twórców zakonu kamedułów: św. Benedykta z Nursji oraz św. Romualda. W zwieńczeniu portalu fasady znajduje się płaskorzeźba z herbem zakonu kamedulskiego i kongregacji Monte Corona. W tympanonie również umieszczono płaskorzeźbę, z herbem Rzeczypospolitej w otoczeniu liści królewskiego akantu, wolut i panopliów. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na: XVII-wieczne rokokowe dekoracje stiukowe na sklepieniu zakrystii, wykonane przez włoskiego malarza Michelangelo Palloniego; obrazy: Franciszka Smuglewicza Wniebowzięcie Maryi, Święta Barbara (?), Adoracja Najświętszej Maryi Panny przez św. Benedykta i św. Romualda, Szymona Mańkowskiego Głowa Chrystusa, łaskami słynący obraz Matki Bożej Passawskiej; tablice pamiątkowe królów polskich: Władysława IV, Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Najcenniejsze pamiątki można obejrzeć w skarbczyku, który jest najstarszą częścią kościoła powstał w drugiej połowie XVII w. Już w latach ks. Józef Jarzębski urządził tutaj oraz w ermitorium królewskim muzeum zbiorów pokamedulskich. W skarbczyku przechowywane są cenne barokowe naczynia i szaty liturgiczne, plany architektoniczne i mapy, archiwalne zdjęcia, rzeźby i obrazy. W katakumbach kościoła spoczywają m.in. jedyna córka Jana Kazimierza Maria Teresa Wazówna, obok kościoła znajduje się grób ks. Stanisława Staszica, a w samym kościele złożono serce króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego (zgodnie z życzeniem zmarłego). Cennym zabytkiem są zachowane eremy, czyli trzynaście pojedynczych białych domków zamieszkanych niegdyś przez kamedułów zakonników wiodących pustelniczy tryb życia. Obecnie w eremy użytkują księża pracujący w parafii. W pobliskich zabudowaniach mieszczą się: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego (UKSW), Archidiecezjalne Gimnazjum im. ks. J. Popiełuszki, Katolickie Liceum Ogólnokształcącego im. bł. ks. R. Archutowskiego oraz Centrum Kultury Dobre Miejsce z pełnym zapleczem hotelowo-konferencyjnym. Od 2002 r. działa w podziemiach kamedulskich piwnica artystyczna z kawiarenką. Parafia bł. ks. Edmunda Detkensa spośród 108 polskich męczenników, ul. Dewajtis 3, Warszawa, Msze św.: w niedziele 11.00, 13.00; w dni powszednie Noclegi i możliwość posiłku Dom Rekolekcyjno-Formacyjny Warszawa Bielany, ul. Dewajtis 3, Warszawa, tel , , Centrum Kultury Dobre Miejsce, ul. Dewajtis 3 (stołówka i barek) Z terenu kościoła, przecinając ulicę Dewajtis, wchodzimy na ścieżkę rowerową (niebieski szlak pieszo-rowerowy), prowadzącą przez Las Bielański najbardziej na południe wysunięty relikt Puszczy Mazowieckiej, obecnie mający status rezerwatu krajobrazowego. Idziemy na północ, mijając po lewej Fort Bielany, Cmentarz Żołnierzy Włoskich z I wojny światowej, Klub Sportowy Hutnik. Skręcamy w prawo na kładkę dla pieszych nad jezdniami ulicy Wybrzeże Gdyńskie i stąd, kierując się na prawo, wchodzimy po schodkach na most Marii Curie-Skłodowskiej, którym przekraczamy Wisłę i docieramy do położonego na prawym brzegu Tarchomina. Wioska ta, obecnie w granicach Warszawy, była przez kilka stuleci miejscem przeprawy przez rzekę. Z mostu ulicami Świderską i Józefa Mehoffera dochodzimy do kościoła św. Jakuba (9,5 km).

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Chojnata jest starą wsią. Powstała nie później niż w XIII w. Niegdyś posiadała duże znaczenie dzięki zakonowi benedyktynów, którzy posiadali tutaj

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to duże miasto w województwie podlaskim nad rzeką Narwią. Historia

Bardziej szczegółowo

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH ul. Kościelna 4 PEŁCZYCE 73-260 tel. 95 7685315 wik. 957685015 Kościół parafialny: Pw. Narodzenia NMP w Pełczycach - poświęcony: 8 IX 1946 r.

Bardziej szczegółowo

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW LP. MIEJSCOWOŚĆ OBIEKT/ ZESPÓŁ OBIEKTÓW ADRES 1 Bogucice budynek mieszkalny Bogucice nr 41 2 Bogucice kapliczka Bogucice przy nr 8, Dz. nr 306/3 3 Bogucice

Bardziej szczegółowo

Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. mazowieckiego.

Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. mazowieckiego. Pytania z egzaminu ustnego dla kandydatów na przewodników terenowych po obszarze woj. 1. Ważniejsze bitwy wojny obronnej 1939 roku. 2. Wymień formy ochrony przyrody w Polsce. 3. Literaci związani z Mazowszem.

Bardziej szczegółowo

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r Miejsca Pamięci MIEJSCA PAMIĘCI DATY ODSŁONIĘCIA FORDON. Tablica Pamiątkowa na centralnym Więzieniu dla Kobiet 10.05.1992r. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych,

Bardziej szczegółowo

EDK Przeginia. Trasa via Salvator. Opis trasy EDK via Salvator. Przeginia Imbramowice

EDK Przeginia. Trasa via Salvator. Opis trasy EDK via Salvator. Przeginia Imbramowice Opis trasy EDK via Salvator Przeginia Imbramowice EDK Przeginia Trasa via Salvator CAŁA TRASA: PRZEGINIA Sanktuarium Najświętszego Zbawiciela ZADOLE KOSMOLOWSKIE KOSMOLÓW OLEWIN TROKS BRACIEJÓWKA SUŁOSZOWA

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie

1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie 1. Śladami Lalki Bolesława Prusa 3 miejsca, które można pokazać grupie 2. Maria Skłodowska-Curie jej ślady w Warszawie. 3. Tylman z Gameren mistrz baroku. 4. Miejsca związane ze Stanisławem Augustem Poniatowskim

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Olsztyna IV WIEK

Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pierwowzorem herbu Olsztyna była sekretna pieczęć, którą jeszcze w 1526 roku pieczętowano dokumenty. W drugiej połowie XVI w. na pieczęci pojawiła się postać wędrowca trzymającego

Bardziej szczegółowo

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km Trasa pałacowa Oleśnica Spalice Boguszyce Rzędów Miodary Brzezinka Małe Brzezie Sokołowice Cieśle Wyszogród Nowoszyce Świerzna Oleśnica. Długość trasy - 39,1 km. *Trasa wskazana dla rowerów trekingowych

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ

OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka, dysponują Państwo szczegółowymi informacjami, dotyczącymi

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka EDK - Opis Trasy Do Archikatedry Przemyskiej 1. Z Opactwa idziemy cały czas prosto ulicami: Benedyktyńska, Zielona, 2.

Podkarpacka EDK - Opis Trasy Do Archikatedry Przemyskiej 1. Z Opactwa idziemy cały czas prosto ulicami: Benedyktyńska, Zielona, 2. 1. Z Opactwa idziemy cały czas prosto ulicami: Benedyktyńska, Zielona, 2. Dochodzimy do Kraszewskiego, skręcamy w lewo i po 50 metrach w prawo w ulicę Racławicką, 3. Ulicą Racławicką do końca (1 km) przejście

Bardziej szczegółowo

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH PARAFIA DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU ŚRÓDMIEŚCIE TELEFON, E-MAIL Archikatedra św. Jana Chrzciciela, ul. Świętojańska 8 poniedziałek, 18-21 22/831 02 89, (pon.-pt. 10-12,

Bardziej szczegółowo

Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej

Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej Maciej Tokarz, kl. VIa Zabytkowy kościół p.w. św. Mikołaja w Tabaszowej Piękno rzeczy śmiertelnych mija, lecz nie piękno sztuki. Leonardo da Vinci 1 Tabaszowa - miejscowość w powiecie nowosądeckim (województwo

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE

ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE ŚWIĘTY O. MAKSYMILIAN MARIA KOLBE Rok św. ojca Maksymiliana Marii Kolbego 2011 (decyzja Senatu) W prezentacji wykorzystano materiały z książki Anny Kubajak Szlakami świętych i błogosławionych. Wielcy Polacy

Bardziej szczegółowo

Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich. M o d l i n

Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich. M o d l i n Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich M o d l i n Spis alfabetyczny Brama ks. Józefa Poniatowskiego................................................... 17 Brama Napoleona.......................................................................7

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r.

UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r. UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r. w sprawie upamiętnienia postaci gen. Kazimierza Sosnkowskiego poprzez wzniesienie poświęconego mu pomnika popiersia Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013

Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pełen refleksji DOLNY ŚLĄSK Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Książ - Krzeszów - Wambierzyce Kłodzko - Bardo Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie Krzeszów to unikatowy

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ TURNIEJU WIEDZY DLA UCZNIÓW KLAS V SZKOŁY PODSTAWOWEJ " ZABYTKI SAKRALNE CHEŁMA"

SCENARIUSZ TURNIEJU WIEDZY DLA UCZNIÓW KLAS V SZKOŁY PODSTAWOWEJ  ZABYTKI SAKRALNE CHEŁMA Źródło: http://chelm.lscdn.pl/oc/publikacje-nauczycieli/scenariusze-uroczystos/1203,scenariusz-turnieju-wiedzy-dla-uczniow-klas-v-szk OLY-PODSTAWOWEJ-quot-ZABYTKI-SA.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

o wpisie do rejestru zabytków GEZ A-279/78 z 27.02.1978 r. Piastowski XIV w., XIXXX w. 05.12.1986 r. rzymskokatolicki Parafii pw. WNMP urbanistyczny

o wpisie do rejestru zabytków GEZ A-279/78 z 27.02.1978 r. Piastowski XIV w., XIXXX w. 05.12.1986 r. rzymskokatolicki Parafii pw. WNMP urbanistyczny GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW L.p Nr GEZ Obiekt Adres Fotografia - MIASTO OŚWIĘCIM Datowanie Informacje o wpisie do rejestru zabytków 1 1/32 Zamek Piastowski ul. Zamkowa 1 XIII/XIV w., XVI w., XX w. A-279/78

Bardziej szczegółowo

Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków

Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków Lp. Gmina Miejscowość Nazwa zabytku zdjęcie obiektu 1 Miasto i Gmina Łosice Chotycze Zespół Dworsko parkowy:

Bardziej szczegółowo

Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej. opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji

Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej. opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji Rzeszów 2015 I. Trasa 1: Rzeszów (Park im. W. Szafera) CTiR w Kielnarowej Rysunek

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016

Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016. Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Oficjalny program wizyty papieża Franciszka w Polsce i podczas Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 Kraków Jasna Góra Oświęcim: 27 31 lipca 2016 Środa, 27 lipca 16.00 przylot na Lotnisko Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU TELEFON, E-MAIL

PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 DZIEŃ I GODZINA DYŻYRU TELEFON, E-MAIL PORADNIE RODZINNE W PARAFIACH WARSZAWSKICH OTWARTE W LIPCU I SIERPNIU 2015 PARAFIA Archidiecezjalna Poradnia Katolicka, ul. Nowogrodzka 49 Poradnia Stowarzyszenia Rodzina Rodzin, ul. Łazienkowska 14 Archikatedra

Bardziej szczegółowo

Litwa w 6 dni. W programie wycieczki: Wigry. Kowno

Litwa w 6 dni. W programie wycieczki: Wigry. Kowno Litwa w 6 dni W programie wycieczki: Wigry Jezioro Wigry położone jest wśród lasów Puszczy Augustowskiej, na terenie Wigierskiego Parku Narodowego. W XVII w. powstał na tym terenie klasztor zakonu Kamedułów,

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY KARMELICKIEJ ŚW. TERESY Z AVILI MIELEC-PILZNO

OPIS TRASY KARMELICKIEJ ŚW. TERESY Z AVILI MIELEC-PILZNO OPIS TRASY KARMELICKIEJ ŚW. TERESY Z AVILI MIELEC-PILZNO Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka (np. Mielec-Kościół pw.

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY POMARAŃCZOWA. Św. Benedykta

OPIS TRASY POMARAŃCZOWA. Św. Benedykta OPIS TRASY POMARAŃCZOWA Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka (np. Rynek Podgórski Tyniec, brzeg Wisły poniżej Opactwa

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi 1. Bernacice kościół filialny pw. św. Trójcy 2. Bernacice

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

w którym pierwsze ślady osadnictwa pojawiły się już na początku drugiego tysiąclecia. Pułtusk położony jest w północnej części Mazowsza, w Dolinie

w którym pierwsze ślady osadnictwa pojawiły się już na początku drugiego tysiąclecia. Pułtusk położony jest w północnej części Mazowsza, w Dolinie PUŁTUSK Pięknekrajobrazy krajobrazy, czyste środowiskonaturalne naturalne, zabytki oraz ciekawa historia tym zachwyca i przyciąga do siebie Pułtusk, małe miasteczko na północnymmazowszu, w którym pierwsze

Bardziej szczegółowo

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl NASZA OFERTA 40 miejsc noclegowych w pokojach 3, 4, 5 osobowych z łazienkami

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek 25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie kościół parafialny na Pradze

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Po lekcjach do szkoły. Innowacyjne formy zajęć pozalekcyjnych Gmina Miasto Płock/ Gimnazjum nr 5 im. Zygmunta

Bardziej szczegółowo

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych.

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych. Archidiecezja Poznańska z okazji Roku Wiary organizuje kolejną, X Archidiecezjalną Pielgrzymkę, tym razem do Fatimy, w dniach od 18 do 27 października 2012 roku. Zapraszamy do udziału w pielgrzymce zarówno

Bardziej szczegółowo

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181. Dzwonnica w zespole kościoła par. p.w. św.

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181. Dzwonnica w zespole kościoła par. p.w. św. Aneks nr 1 GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW Lp. Miejscowość Obiekt 1. Kościół par. p.w.św. Marcina 2. Adres Nr 181 Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181 Wpis do rejestru zabytków rej. zab. A-282

Bardziej szczegółowo

Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski.

Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski. 2.1.4. Miasto i Gmina Sompolno Na terenie miasta i gminy Sompolno biegnie jedna droga rowerowa znakowany szlak niebieski. Rysunek 5. Mapa turystyczna miasta i gminy Sompolno z przebiegiem dróg rowerowych.

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO KRAJOZNAWCZE ODDZIAŁ BYTOM 2012 ROK TURYSTYKI ROWEROWEJ

POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO KRAJOZNAWCZE ODDZIAŁ BYTOM 2012 ROK TURYSTYKI ROWEROWEJ POLSKIE TOWARZYSTWO TURYSTYCZNO KRAJOZNAWCZE ODDZIAŁ BYTOM 2012 ROK TURYSTYKI ROWEROWEJ ROWEROWA PIELGRZYMKA NA GÓRĘ ŚWIĘTEJ ANNY 23 24-25 czerwca 2012r. Regulamin Pielgrzymki BYTOMSKI TURYSTYCZNY KLUB

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Kazimierz, obecna dzielnica Krakowa, a niegdyś osobne miasto, został

Bardziej szczegółowo

Drogą pątniczą do Santiago de Compostela Pielgrzymki 2013

Drogą pątniczą do Santiago de Compostela Pielgrzymki 2013 Drogą pątniczą do Santiago de Compostela Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Le Puy-en-Velay Carcassone Cavadong Oviedo Santiago de Compostela - Lourdes Copyrights: Atout France/CDT

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

Ryc. 1. Sianki. Cerkiew greckokatolicka z 1645 r., obecnie we wsi Kostrino (Ukraina). Budzyński S. 1993. Op. cit., s. 325. 2

Ryc. 1. Sianki. Cerkiew greckokatolicka z 1645 r., obecnie we wsi Kostrino (Ukraina). Budzyński S. 1993. Op. cit., s. 325. 2 Sianki Parafia greckokatolicka w miejscu, dekanat Wysoczański 1. Najstarsza wzmianka dotyczy cerkwi wykonanej w typie bojkowskim, zbudowanej w 1645 r. (ryc. 1). Cerkiew tą sprzedano w 1703 r. do wsi Kostrino

Bardziej szczegółowo

Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie

Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie Sanktuarium Maryjne Parafia NMP Matki Pocieszenia w Oławie Historia Sanktuarium Kościół parafialny p.w. Matki Bożej Pocieszenia w Oławie pierwotnie nosił nazwę św. Błażeja i Andrzeja Świerada. Ze starego

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II

PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II PEREGRYNACJA RELIKWII ŚWIĘTEGO JANA PAWŁA II W ODDZIALE OKRĘGOWYM W BIAŁYMSTOKU AUGUSTÓW, 4-5 PAŹDZIERNIKA BAZYLIKA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA, UL. KSIĘDZA SKORUPKI 6 4 października 18:00 Eucharystia

Bardziej szczegółowo

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE.

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. W dniach od 23.08.2014 roku do 28.09.2014 roku, w Bazylice Mniejszej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu trwać będzie wystawa, pt. Spotkania,

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH

KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH KALENDARZ DAT I OKRESÓW LITURGICZNYCH 1. KALENDARZ OKRESÓW LITURGICZNYCH W KOŚCIELE KATOLICKIM 2012-2111 2. KALENDARZ DIECEZJI POLSKICH - 2013-02-28 3. WPROWADZENIA TEOLOGICZNO PASTORALNE DO KSIĄG LITURGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Podmioty pozarządowe w Radomiu działające na rzecz seniorów

Podmioty pozarządowe w Radomiu działające na rzecz seniorów Podmioty pozarządowe w Radomiu działające na rzecz seniorów 1. Klub Seniora działający przy Caritas Palotyńska Prowincji Chrystusa Króla Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego; 26-600 Radom ul. Młodzianowska

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYKONALNOŚCI. Trasy Rowerowe w Polsce Wschodniej

STUDIUM WYKONALNOŚCI. Trasy Rowerowe w Polsce Wschodniej STUDIUM STUDIUM WYKONALNOŚCI Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013 Załącznik 9: Atrakcje turystyczne województwa świętokrzyskiego w bezpośrednim otoczeniu rowerowej Rowerowe w Polsce Wschodniej

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Józefów

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Józefów Dokumentacja projektowa tras do uprawiania Nordic Walking na terenie Gminy Józefów Szczebrzeszyn, kwiecień 2013r. Projekt i opracowanie tras: TRAMP Zofia Kapecka Szczebrzeszyn Leśna tel. 600 423 828, 602

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Strona 1 / 5 Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Opis autor: Admin Pierwszym ważniejszym obiektem na śląskim odcinku rowerowego szlaku Szlaku Orlich Gniazd jest miejscowość Smoleń,

Bardziej szczegółowo

Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy

Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy Cmentarz Powstańców Warszawy Jest to największy cmentarz wojenny w Polsce. Spoczywa na nim 104 tys. ofiar okupacji, głównie cywilnych ofiar i żołnierzy Powstania

Bardziej szczegółowo

Wraz z początkiem Wielkiego Postu w Warszawie po raz drugi ruszy inicjatywa Kościołów Stacyjnych. Począwszy od Środy Popielcowej do Niedzieli

Wraz z początkiem Wielkiego Postu w Warszawie po raz drugi ruszy inicjatywa Kościołów Stacyjnych. Począwszy od Środy Popielcowej do Niedzieli Wraz z początkiem Wielkiego Postu w Warszawie po raz drugi ruszy inicjatywa Kościołów Stacyjnych. Począwszy od Środy Popielcowej do Niedzieli Palmowej w kolejnych dniach wierni będą gromadzić się na indywidualnej

Bardziej szczegółowo

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu POI 1 Liceum Ogólnokształcące im. S. Banacha 51 36'44.88"N 15 18'41.35"E Miejskie Gimnazjum i Liceum w Żaganiu powstało 10 września 1945 roku. Do dziś nad jednym z wejść widnieje płaskorzeźba byłego patrona

Bardziej szczegółowo

TRASA HISTORYCZNA ŻAGAŃ

TRASA HISTORYCZNA ŻAGAŃ ŻAGAŃ POI 1 Początek trasy Dworzec PKP Początki kolejnictwa na ziemi żagańskiej należy datować na 1845 rok, kiedy to podjęto decyzję o budowie głogowsko-żagańskiej linii kolejowej, przyłączonej do Dolnośląsko-Marchijskiej

Bardziej szczegółowo

ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW

ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW POWIAT CHEŁMIŃSKI ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW GMINA MIEJSCOWOŚĆ ADRES OBIEKT DATA DECYZJI NR REJESTRU CHEŁMNO DOLNE Cmentarz poewangelicki 01.06.1987 A/227 WYMIARY przy dawnym zborze

Bardziej szczegółowo

15. ANEKS. Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński. Rodzinny dom

15. ANEKS. Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński. Rodzinny dom 82 15. ANEKS Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński Rodzinny dom 82 Ludwikowo - fundamenty starego kościoła 83 Ludwikowo - dzisiejsza kaplica parafialna kiedyś była

Bardziej szczegółowo

Nazwa i opis przedmiotu

Nazwa i opis przedmiotu Przedwojenna fotografia przedstawiające płytę żorskiego rynku. 1. przedwojenna przedstawiająca portret zbiorowy komendantów żorskiej policji. 2. z ok XIX/XX wieku. Portret, sepia. 3. z ok XIX/XX wieku.

Bardziej szczegółowo

Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii

Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii Śladami Benedykta XVI w Austrii i Bawarii Österreich Werbung/ Popp & Hackner Pielgrzymki 2013 Pielgrzymka dla grup wyjeżdżających z Poznania Wiedeń Mariazell Marktl - Altötting Austrian National Tourist

Bardziej szczegółowo

GALERIA >>> 026 / 2011 / Turystyczne wojaże

GALERIA >>> 026 / 2011 / Turystyczne wojaże Sponsor głównej nagrody dla Moto-Turysty Roku w postaci bonu na zakupy towarów z oferty Sw-Motech o wartości 300 zł. Tomek (MT 154) AUTOR 23.06.2011 * DATA WYPRAWY * Data nadesłania relacji: 15.07.2011

Bardziej szczegółowo

Parafialna pielgrzymka Kół Żywego Różańca do Częstochowy. Uczestnicy wyjazdu na Wałach Jasnogórskich (13.09.1997 r.).

Parafialna pielgrzymka Kół Żywego Różańca do Częstochowy. Uczestnicy wyjazdu na Wałach Jasnogórskich (13.09.1997 r.). Parafialna pielgrzymka Kół Żywego Różańca do Częstochowy. Uczestnicy wyjazdu na Wałach Jasnogórskich (13.09.1997 r.). Rada duszpasterska parafii p. w. Trójcy Świętej (30.11.1997 r.). Na zdjęciu stoją od

Bardziej szczegółowo

Nasze pielgrzymki 2004-2009 Sanktuaria Maryjne Podróżując śladami Ojca Świętego Jana Pawła II

Nasze pielgrzymki 2004-2009 Sanktuaria Maryjne Podróżując śladami Ojca Świętego Jana Pawła II Nasze pielgrzymki 2004-2009 Sanktuaria Maryjne Podróżując śladami Ojca Świętego Jana Pawła II Myśląc o pielgrzymkach, ogarniam wiele miejsc, które dane nam było zobaczyć. Stały się one naszym śladem i

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Przeczytaj uważnie i uzupełnij:

Przeczytaj uważnie i uzupełnij: Przeczytaj uważnie i uzupełnij: 1. Lublin położony jest w krainie, która nazywa się.. 2. Lublin uzyskał prawa miejskie w...r., nadał mu je.... 3. Herb miasta przedstawia..., skaczącego na krzew..., który

Bardziej szczegółowo

osobowy rzeczowy geograficzny miary

osobowy rzeczowy geograficzny miary Liczba Autor Sygnatura Daty Indeks Indeks Indeks L.p. Nazwa zespołu/zbioru jednostek fotografii/ zespołu / Proweniencja skrajne osobowy rzeczowy geograficzny miary atelier zbioru 1 Wizytacja parafii Boguszyce

Bardziej szczegółowo

Kalendarium 2015. Osoba odpowiedzialna Telefon/ kontaktowy Eugeniusz Bądzyński (022)781 01 40 Mirosław Łąkowski. i godzina.

Kalendarium 2015. Osoba odpowiedzialna Telefon/ kontaktowy Eugeniusz Bądzyński (022)781 01 40 Mirosław Łąkowski. i godzina. L.P. Kościelna Służba Porządkowa Diecezji Warszawsko-Praskiej Totus Tuus Ul. Ostrobramska 72 04-175 Warszawa Dzień i godzina 1. 10.01.2015 godz. 15.00 Kalendarium 2015 Parafia Parafia Matki Bożej Częstochowskiej

Bardziej szczegółowo

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej.

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej. Wycieczka klas 2 A i 2 D Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie w dniu 26 września 2014 roku - - Dąbrowa Tarnowska - cmentarz I wojny światowej nr 248 i Ośrodek Spotkania Kultur Park Historyczny

Bardziej szczegółowo

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE Zestaw pytań nr 1 ZAŁOGA Nr MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE 1. Jaki napis znajduje się na rzeźbie przy wejściu do Muzeum? (10 pkt)...... 2. W zbiorach Muzeum mamy wiele cennych pamiątek, w tym

Bardziej szczegółowo

Położenie obszaru. Projekt rewitalizacji. Warszawa. Uwarunkowania położenia 2011-02-07. ul. Okopowa. Żoliborz. Śródmieście. Wola.

Położenie obszaru. Projekt rewitalizacji. Warszawa. Uwarunkowania położenia 2011-02-07. ul. Okopowa. Żoliborz. Śródmieście. Wola. Projekt rewitalizacji Warszawa ul. Okopowa Malwina Wysocka nr 38080 Położenie obszaru Dzielnica: Wola Na granicy z Żoliborzem i Śródmieściem Ograniczony ulicami: Stawki, Okopową oraz Al. Jana Pawła II

Bardziej szczegółowo

1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów.

1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów. 1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów. 2 dzień Przylot do stolicy Indii Delhi. Ten dzień poświęcimy na aklimatyzację i zapoznanie się z indyjskimi realiami. Udamy się

Bardziej szczegółowo

OPIS Matemblewskiej Trasy EDK. Matemblewo Kalwaria Wejherowska

OPIS Matemblewskiej Trasy EDK. Matemblewo Kalwaria Wejherowska OPIS Matemblewskiej Trasy EDK Matemblewo Kalwaria Wejherowska Poniższy opis to wskazówki przebiegu trasy. Dzięki niemu, dysponują Państwo szczegółowymi informacjami, dotyczącymi przebiegu drogi. Trasa

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa nr 17 Szkoła Podstawowa nr 18 Drogi Uczniu,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 18 maja 2014r.

Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 18 maja 2014r. Szczegółowy program wędrówki symboli Światowych Dni Młodzieży w Diecezji Kaliskiej, 3 1 2014r. Dzień Miejsce Godzina Wydarzenie 3 maja 3 maja 3 maja 3 maja Jarocin, parafia Chrystusa Króla 20.00 Powitanie

Bardziej szczegółowo

Urząd d Miasta Stołecznego Warszawy Biuro Polityki Lokalowej

Urząd d Miasta Stołecznego Warszawy Biuro Polityki Lokalowej 2. Rozbudowa hali sportowej Ośrodka Sztuk Walk Dalekiego Wschodu i Rekreacji Fizycznej przy ul. Korkowej 78 w Marysinie Wawerskim (Beneficjent: KRS Stadion TKKF) 3. Przebudowa i adaptacja pomieszczeń pod

Bardziej szczegółowo

EDK 2015 bł. Jose. Sulbiny. Parafia Rzymskokatolicka św. Jana Pawła II

EDK 2015 bł. Jose. Sulbiny. Parafia Rzymskokatolicka św. Jana Pawła II EDK 2015 bł. Jose Sulbiny Parafia Rzymskokatolicka św. Jana Pawła II Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka dysponujesz szczegółowymi

Bardziej szczegółowo

Jemielnica Europejska gmina ze śląską duszą turystyczna alternatywa dla znudzonych miastem

Jemielnica Europejska gmina ze śląską duszą turystyczna alternatywa dla znudzonych miastem Jemielnica Europejska gmina ze śląską duszą turystyczna alternatywa dla znudzonych miastem Urząd Gminy Jemielnica ul. Strzelecka 67 47-133 Jemielnica www.jemielnica.pl GMINA JEMIELNICA położenie Gmina

Bardziej szczegółowo

ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW

ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW POWIAT ŚWIECKI ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW GMINA MIEJSCOWOŚĆ ADRES OBIEKT DATA DECYZJI NR REJESTRU BUKOWIEC BUDYŃ Założenie pałacowoparkowe: 31.08.1995 A/1063 Pałac Ptaszarnia, ob.

Bardziej szczegółowo

To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało.

To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało. To wieczne miasto. Powstało około 800-750 przed naszą erą. Mimo iż zmieniali się władcy, ustroje i granice, miasto przetrwało. Pozostało znakiem czasu. Panteon w Rzymie to budowla poświęcona wszystkim

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość Dokumentacja projektowa tras do uprawiania Nordic Walking na terenie Gminy Zamość Szczebrzeszyn, kwiecień 2013r. Projekt i opracowanie tras: TRAMP Zofia Kapecka Szczebrzeszyn Leśna tel. 600 423 828, 602

Bardziej szczegółowo

Kolorowe Opole z kolorowymi snami w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym ZPO. Opracowała: mgr Katarzyna Kalita

Kolorowe Opole z kolorowymi snami w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym ZPO. Opracowała: mgr Katarzyna Kalita Kolorowe Opole z kolorowymi snami w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym ZPO ie w n a w ldo ku Zame Schronis nym m Szkol dzieżowy koło Mło mo y n a lizow orca PKP a k o l (z d dw ne o m łów 400 G e l KS. P

Bardziej szczegółowo

ŚWIĄTYNIA OPATRZNOŚCI BOŻEJ

ŚWIĄTYNIA OPATRZNOŚCI BOŻEJ ŚWIĄTYNIA OPATRZNOŚCI BOŻEJ NARODOWE WOTUM WDZIĘCZNOŚCI FUNDACJA FIDES ET RATIO W DARZE BOŻEJ OPATRZNOŚCI UL. FRANCISZKAŃSKA 3 m 47 00-233 WARSZAWA HISTORIA NARODOWYCH ZOBOWIĄZAŃ Historia zobowiązań naszych

Bardziej szczegółowo

Walory krajoznawczo - turystyczne Gminy Żarnów

Walory krajoznawczo - turystyczne Gminy Żarnów 3 Walory krajoznawczo - turystyczne Gminy Żarnów Na prośbę Naszych Czytelników publikujemy w NICOLAUSIE mapę Gminy Żarnów, na której w atrakcyjny graficznie (choć częściowo uproszczony) sposób zostały

Bardziej szczegółowo

Najciekawsze Mosty w Polsce

Najciekawsze Mosty w Polsce Najciekawsze Mosty w Polsce Potrafią zadziwić swoją wielkością, rozmachem, rozwiązaniami technicznymi. Niektóre z nich pretendują do miana osiągnięć inżynierii, inne zadziwiają rozwiązaniami funkcjonalnymi

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r.

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. Krasnystaw, dnia 05.10.2012 r. Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. W okresie 27-30.09.2012 r. w ramach realizacji projektu systemowego Aktywność

Bardziej szczegółowo

Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich. w a r

Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich. w a r Przewodniki turystyczne Kolei Mazowieckich w a r k a Spis alfabetyczny Dworek z XIX w......................................................................... 8 Grób Piotra Wysockiego.............................................................

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Adam Kulon, Marcin Idczak

Autorzy: Adam Kulon, Marcin Idczak Autorzy: Adam Kulon, Marcin Idczak Jasna GóraG zespół klasztorny zakonu paulinów w w Częstochowie. Jest jednym z najważniejszych niejszych miejsc kultu maryjnego. Na Jasnej Górze znajduje się obraz Matki

Bardziej szczegółowo

TRASA Czarny Dunajec - Ludźmierz

TRASA Czarny Dunajec - Ludźmierz TRASA Czarny Dunajec - Ludźmierz Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu dysponują Państwo szczegółowymi informacjami dotyczącymi przebiegu drogi. Miejsca, w których

Bardziej szczegółowo

2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.)

2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.) 2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.) W dniach 31 lipca - 3 sierpnia ponad 2000 harcerek i harcerzy zrzeszonych w Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI ŚDM W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015. Niedziela 01.02.2015

PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI ŚDM W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015. Niedziela 01.02.2015 PROGRAM PEREGRYNACJI SYMBOLI W DIECEZJI KIELECKIEJ 31.01-14.02.2015 R. Sobota 31.01.2015 Rozpoczęcie Peregrynacji Symboli Światowych Dni Młodzieży Krzyża i Ikony Matki Bożej Salus Populi Romani po przywiezieniu

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Europejski Viadrina Magdalena Pietrzak Historia Dróg Jakubowych w Europie, ich znaczenie i rozwój 26.02.2013 Wronki Podziałprezentacji 1. Św. Jakub Apostoł 2. Dlaczego Santiago de Compostela?

Bardziej szczegółowo