ZIELONY SPORT. Poradnik

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZIELONY SPORT. Poradnik"

Transkrypt

1 ZIELONY SPORT Poradnik

2 Sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na zamówienie Ministra Środowiska Opracowanie: ENVI Michał Szydłowski Marlena Dobrenko Magdalena Dorocka Monika Majchrzak Współpraca redakcyjna: Ewa Dulna-Rak Magdalena Kucińska Specjalne podziękowania za współpracę i konsultacje dla: Kazimierza Kowalczyka (Polski Komitet Olimpijski) Andrzeja Wąsowicza (Polski Związek Narciarski) Grzegorza Borkowskiego (Polski Związek Rugby) DTP: Aleksander Barnaś, Karolina Kubicka, Tomasz Nagot Zdjęcia: sxc.hu, shutterstock.com, istockphoto.com, archiwum zespołu ENVI ISBN Warszawa 2010

3 Zazielenianie imprez sportowych o charakterze masowym z uwzględnieniem specyfiki UEFA EURO 2012 Warszawa 2010

4 Szanowni Państwo Mam ogromną przyjemność i zaszczyt zaprosić Państwa do lektury wyjątkowej publikacji, jaką jest Zielony sport Zazielenianie imprez sportowych o charakterze masowym z uwzględnieniem specyfiki EURO Sport to zdrowie, głosi polska mądrość ludowa. Jednak sport ma o wiele większy potencjał, którego nie możemy bagatelizować. Stanowi medium przekazywania pozytywnych wartości, spośród których my chcielibyśmy zwrócić szczególną uwagę na kwestie ochrony środowiska. Podręcznik ten dedykowany jest przede wszystkim organizatorom dużych sportowych wydarzeń. Zaprezentowane są tutaj przykłady przyjaznych środowisku praktyk oraz sposobów zazielenienia imprez sportowych od tych sprawdzonych, stosowanych już od lat 70-tych XX w., po zupełnie nowe. Serdecznie zapraszam do korzystania z przedstawionych w tej publikacji rozwiązań, niezależnie od skali wydarzenia w efekcie ochrona środowiska ma szansę stać się wizytówką organizowanych w Polsce wydarzeń sportowych. Każdego roku organizowane są w Polsce duże sportowe imprezy. W 2012 r. Polska wraz z Ukrainą będzie gospodarzem wyjątkowego wydarzenia, jakim niewątpliwie są Mistrzostwa Europy w piłce nożnej. Wykorzystujmy podobne okazje do promowania wizerunku naszego kraju jako przyjaznego środowisku naturalnemu i wspierającego rozwój zielonych technologii. Odpowiadając na środowiskowe wyzwania współczesności zyskamy nie tylko czystsze środowisko, ale również walory estetyczne i korzyści gospodarcze. Andrzej Kraszewski Minister Środowiska Rzeczypospolitej Polskiej

5 SPIS TREŚCI 1. Wstęp Wpływ sportu na środowisko Zazielenianie masowych imprez sportowych Zarządzanie środowiskowe Promocja, komunikacja i edukacja ekologiczna Klimat i energia Transport Gospodarka odpadami Gospodarka wodna Przyroda i krajobraz Catering i gastronomia Hałas Propozycja działań podczas masowych imprez sportowych Strategia działań dla UEFA EURO Podsumowanie Przydatne linki

6 1Wstęp

7 Sport jest częścią dziedzictwa każdego człowieka i nic nigdy go nie zastąpi Pierre de Coubertin* Co roku organizujemy duże, masowe imprezy sportowe na terenie całego kraju. Co jakiś czas słyszymy w mediach o tym, że Polska stara się o organizację międzynarodowej imprezy sportowej mistrzostw Europy, świata czy jednorazowych zawodów rangi międzynarodowej. Zawody sportowe na wielką skalę są motorem dla gospodarki w szerokim tego słowa znaczeniu. Sport na świecie przechodzi też ewolucję. Kiedyś imprezy sportowe ograniczały się tylko do samych zawodów, współzawodnictwa na stadionie, torze, bieżni. Obecnie zawody sportowe stają się spektaklem ze wspaniałymi imprezami, wystawami, pokazami towarzyszącymi i wspierającymi same zawody. Ten właśnie aspekt nadaje imprezom sportowym indywidualny charakter, a w związku z tym skłania do opracowywania indywidualnych koncepcji czy rozwiązań w zakresie ochrony środowiska. Celem poradnika jest przedstawienie organizatorom istniejących rozwiązań i wskazanie sposobu zazieleniania imprez sportowych w różnej skali. W poradniku skupiono się na zaprezentowaniu kilku głównych kwestii. Po pierwsze, środowisko i sport idą w parze, choć zazwyczaj widzimy konflikt między nimi, zwłaszcza przy dużych imprezach sportowych. Po drugie, Polska w 2012 r. organizuje jedną z większych imprez sportowych, czyli Mistrzostwa Europy UEFA w piłce nożnej. Ze względu na ogromną popularność tej dyscypliny warto wykorzystać szansę, aby przy tej okazji uświadomić jak największe grono decydentów oraz społeczeństwo w zakresie swoistej symbiozy środowiska i sportu. Trzecim założeniem jest wskazanie drogi do zrównoważonej organizacji imprez sportowych, niosących korzyści zarówno dla stosujących je, jak i dla samego środowiska. Niniejszy poradnik skupia się na zagadnieniach związanych z masowymi imprezami sportowymi, jednakże odnoszą się one do każdej skali zawodów sportowych oraz imprez o pozasportowym charakterze. * Pierre de Coubertin ( ), francuski pedagog i historyk, ojciec nowoczesnych igrzysk olimpijskich. 5

8 2Wpływ sportu na środowisko 6

9 Współzawodnictwo i zmagania sportowe odbywają się wewnątrz obiektów, na drogach, bezdrożach czy też daleko od miast w rejonach niezurbanizowanych. Na skutek tak wszechstronnego pola działania sportu jego wpływ na środowisko też jest szeroki i bardzo zróżnicowany. Obiekty sportowe czy sprzęt powodują odcisk ekologiczny 1, czyli w jakimś stopniu i w określonym zakresie generują oddziaływania na środowisko naturalne. Jakość środowiska może w znaczącym stopniu ograniczać uprawianie sportu i organizację imprez sportowych. Ich uczestnicy mogą odczuwać zmiany warunków środowiskowych (jakość powietrza czy wody), a także mogą być narażeni na oddziaływanie substancji szkodliwych. Zmiany klimatu czy też zanik naturalnych krajobrazów mogą utrudniać możliwości rozwoju różnych dyscyplin sportowych. Oddziaływanie środowiska, przede wszystkim w zakresie klimatu, bardzo dobrze widać na przykładzie sportów zimowych. Zmiany pokrywy śnieżnej, zwłaszcza wielkości lodowców, mogą w znaczącym stopniu ograniczyć uprawianie narciarstwa czy snowboardu. Waga i sposób oddziaływania sportu na środowisko zależy w głównej mierze od rodzaju i od skali organizowanej imprezy. Generalnie możemy podzielić te oddziaływania na następujące kategorie: Krótkoterminowe czyli takie, które występują podczas samych zawodów, np. emisja hałasu, emisja zanieczyszczeń do powietrza podczas zawodów motorowych; Długoterminowe czyli takie, które będą wały także po zakończeniu występo- zawodów, głównie będą one związane z niem obiektów sportowych; funkcjonowa- Bezpośrednie związane z funkcjonowaniem samych obiektów i przebywaniem w ich obrębie bie osób uczestniczących w zawodach towcy, kibice, obsługa); (spor- Pośrednie związane z dodatkową infrastrukturą potrzebną do funkcjonowania obiektów sportowych (np. drogi), pośrednim waniem będzie również ruch oddziały- turystyczny. yczny. Istnieje wiele aspektów nych z uprawianiem sportu, będących źródłem oddziaływań środowi- skowych. W zależności od wielkości związa- lub rodzaju imprezy sportowej rencja w środowisko ma różną siłę i charakter. inge- 1 Z j. ang. environmental footprint. 7

10 3Zazielenianie masowych imprez sportowych 8

11 3.1. Masowe imprezy sportowe Zgodnie z prawem krajowym masowa impreza sportowa to taka, w której uczestniczy ponad 1000 kibiców (w wypadku hali sportowej lub innego budynku jest to 300 osób) 2. Poradnik odnosi się do różnych dużych imprez sportowych łącznie z igrzyskami olimpijskimi czy mistrzostwami świata w piłce nożnej. Przykłady tych imprez, choć odbiegające skalą od tych, które dotychczas były organizowane w Polsce, pokazują, jak można podejść z sukcesem do zrównoważonego planowania 3 i organizacji imprezy sportowej na wielką skalę. Daje to bardzo dobre podstawy do tego, żeby podobne praktyki stosować podczas imprez o mniejszej skali. Dodatkowym atutem tych przykładów jest to, że osiągnięcia i podjęte działania są bardzo dobrze udokumentowane 4. 2 Ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych z dnia 20 marca 2009 roku; art. 3 pkt 3) o masowej imprezie sportowej należy przez to rozumieć imprezę masową, mającą na celu współzawodnictwo sportowe lub popularyzowanie kultury fizycznej, organizowaną na: a) stadionie lub w innym obiekcie niebędącym budynkiem, na którym liczba udostępnionych przez organizatora miejsc dla osób, ustalona zgodnie z przepisami prawa budowlanego oraz przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej, wynosi nie mniej niż 1000, a w wypadku hali sportowej lub innego budynku umożliwiającego przeprowadzenie imprezy masowej nie mniej niż 300, b) terenie umożliwiającym przeprowadzenie imprezy masowej, na którym liczba udostępnionych przez organizatora miejsc dla osób wynosi nie mniej niż Należy przez to rozumieć planowanie i organizację w duchu zrównoważonego rozwoju, czyli z zachowaniem równowagi między aspektami ekonomicznymi, socjalno-społecznymi i środowiskowymi. 4 W poradniku będą się pojawiać odnośniki do stron internetowych bądź materiałów ogólnodostępnych, których lektura może dostarczyć dalszych informacji i wskazówek Idea zazieleniania masowych imprez sportowych Analizując ideę zazieleniania imprez sportowych, można uznać, że największą rolę w jej rozwoju odegrały Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOL) oraz UNEP (Program Ochrony Środowiska ONZ, United Nations Environment Program 5 ). Biorąc pod uwagę znaczenie zrównoważonego rozwoju społeczeństwa, środowisko zostało wkomponowane w Kartę olimpijską w 1994 r. i od tamtej pory jest trzecim filarem olimpizmu, oprócz sportu i kultury 6. Dzięki zrzeszeniu w Ruchu Olimpijskim większości federacji międzynarodowych czy organizacji krajowych takie działania prośrodowiskowe będą miały także wpływ na działania na poziomie regionalnym czy lokalnym. UNEP stworzył specjalną komórkę zajmującą się relacjami i oddziaływaniem między środowiskiem a sportem. Zasadniczymi celami jej działania są: Promowanie integracji zasad środowiskowych w sporcie (ang. promote integration of environmental considerations in sport); Wykorzystanie popularności sportu do promowania świadomości ekologicznej i poszanowania środowiska przez społeczeństwo, zwłaszcza przez młodzież (ang. use the popularity of sports to promote environmental awareness and respect for the environment among the public, especially young people); Promowanie rozwoju przyjaznych środowisku obiektów sportowych, a także produkowanie przyjaznych środowisku artykułów sportowych (ang. promote the development of environmentally friendly sports facilities and the manufacture of environmentally friendly sporting goods). W ostatnich latach wszystkie większe imprezy sportowe o znaczeniu międzynarodowym, które podjęły inicjatywę zazieleniania, były wspierane przez przynajmniej jedną z tych organizacji Link do Karty olimpijskiej na stronie Polskiego Komitetu Olimpijskiego: 9

12 Rys historyczny idei zazieleniania masowych imprez sportowych Początki zazieleniania imprez sportowych można zaobserwować już w 1972 r., kiedy Ruch Olimpijski podczas Igrzysk Olimpijskich w Monachium powziął symboliczną inicjatywę narodowe komitety olimpijskie z całego świata przybyły ze swojego kraju z sadzonkami, które potem posadzono w parku olimpijskim. Inicjatywa ta została podsumowana w stwierdzeniu: zdrowa rywalizacja w nietkniętym środowisku naturalnym. W 1992 r. podczas Igrzysk Olimpijskich w Barcelonie MKOL wezwał wszystkie federacje międzynarodowe i narodowe komitety olimpijskie do podpisania zobowiązania, że razem z Ruchem Olimpijskim będą dążyły do zapewnienia zrównoważonego rozwoju naszej planety. W 1994 r. po zakończeniu Igrzysk Olimpijskich w Lillehammer, przy których organizacji po raz pierwszy uwzględniono wpływ na środowisko, MKOL podpisał porozumienie z UNEP w celu wypracowania wspólnych programów i inicjatyw w zakresie ochrony środowiska i sportu. W tym samym roku odbył się także Kongres Olimpijski w Paryżu, podczas którego całą sesję poświęcono na omówienie relacji między sportem a środowiskiem. Rezultatem dyskusji i narad było: Utworzenie Komisji MKOL Sport i Środowisko 7 odpowiedzialnej za rozwój polityki środowiskowej MKOL; Zmiana Karty olimpijskiej Zasada nr 2 Misja i Rola MKOL, paragraf 13: wspieranie i zachęcanie do odpowiedzialnych działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego, promowanie zrównoważonego rozwoju w sporcie i stawianie wymagań, 7 Sport-and-Environment-/. aby Igrzyska Olimpijskie były przeprowadzane w sposób odpowiedni; Organizowanie międzynarodowych konferencji sport i środowisko (organizowane co 2 lata); Oczywiście nie tylko igrzyska olimpijskie są przykładem stosowania zielonej idei imprez sportowych, aczkolwiek są najlepszym przykładem tego, że nawet w ogromnej skali można z powodzeniem stosować zrównoważone metody organizacji tego typu imprez. Ponadto od Igrzysk Olimpijskich w Sydney w 2000 r. warunkiem ubiegania się o organizację igrzysk jest spełnienie wymagań środowiskowych i przedstawienie polityki ekologicznej igrzysk już na etapie planowania Obszar zazieleniania Obszary, które organizatorzy czy zarządzający obiektami powinni wziąć pod uwagę w planowaniu, mogą się różnić w zależności od skali imprezy sportowej i od dyscypliny bądź dyscyplin sportowych. Generalnie można określić następujące strefy: Strefa sportowa stadion bądź inna główna arena zmagań sportowych; Strefy kibica, trybuny; Strefy zaplecza gastronomia, catering, dostawy, infrastruktura sanitarna, centra medialne; Strefy transportu, dojazdu, komunikacji; Strefy noclegowe Poszczególne fazy realizacji masowej imprezy sportowej Realizację masowej imprezy sportowej można podzielić na pięć etapów. Nie każdy etap będzie miał odniesienie do rzeczywistej organizacji imprezy, natomiast opisane 10

13 fazy pokazują ogólne podejście. Poniżej zaprezentowano w skrócie poszczególne fazy, bardziej szczegółowe informacje będą umieszczone w kolejnych rozdziałach podzielonych tematycznie ze względu na rodzaj oddziaływania na środowisko Faza 1 Formułowanie wniosku i koncepcji przyszłej imprezy sportowej Etap formułowania wniosku (o organizację imprezy sportowej) praktycznie dotyczy imprez sportowych rozgrywanych pod egidą międzynarodowych federacji sportowych, czyli związanych między innymi z organizacją mistrzostw świata czy Europy (m.in. Mistrzostwa Europy UEFA w piłce nożnej w 2012 r.). W takich wypadkach część wymagań jest określona przez wymogi formalne (np. kryteria do spełnienia dla kandydatów na organizatorów imprezy). Najistotniejszym elementem wczesnego planowania jest ustalenie konkretnych celów i zadań, które przyniosą korzyści środowisku i organizatorom. Przy dużych imprezach sportowych zazwyczaj jest tworzona organizacja (np. komitet organizacyjny), której zadaniem jest całościowa koordynacja wszystkich działań przygotowawczych i realizacja imprezy. Dobrą praktyką przy tego typu organizacjach jest wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za ochronę środowiska bądź posiłkowanie się ekspertami zewnętrznymi, którzy doradzą w zdefiniowaniu obszarów oddziaływania na środowisko i ustalaniu celów i zadań. Skutecznym narzędziem w tym zakresie są także systemy zarządzania środowiskowego. Tego typu systemy będą bardzo przydatne przy dużych imprezach sportowych, zwłaszcza takich, których proces planowania i przygotowywania jest rozłożony na kilka lat, ale również dla takich, które są organizowane corocznie, oraz dla zarządzających dużymi obiektami sportowymi. System w swojej istocie daje możliwość poznania wszystkich oddziaływań na środowisko i oprócz kontrolowania wpływu także systematyczne jego minimalizowanie. Więcej na temat systemów zarządzania środowiskowego opisano w rozdziale Faza 2 Budowa, modernizacja i rozbudowa obiektów sportowych Bardzo często podczas organizacji wielkich imprez typu igrzyska olimpijskie czy mistrzostwa świata są wymagane nowe obiekty sportowe, aby m.in. spełnić wymagania techniczne czy bezpieczeństwa. W tym wypadku zadbanie o środowisko będzie leżało w gestii jednostki odpowiadającej za całość przedsięwzięcia, chyba że został już powołany podmiot zarządzający nowym obiektem. Dodatkowo podczas masowych imprez sportowych są tworzone tymczasowe obiekty na potrzeby zaplecza, cateringu, centrów medialnych, biur itp. Tego typu budowle zazwyczaj po imprezie są demontowane. W tym zakresie warto zwrócić uwagę na konstrukcje i metody stawiania takich obiektów, aby generowały jak najmniej odpadów i były tworzone w duchu racjonalnego wykorzystania surowców i materiałów. W tej fazie należy rozważyć prostą procedurę: Przeanalizowanie standardów zewnętrznych/ wymagań i uwzględnienie potencjalnego wykorzystania obiektu w przyszłości; Zaplanowanie nowego obiektu lub modernizacja, przebudowa istniejącego obiektu, lub wykorzystanie obiektów/budowli tymczasowych; Ponowne przeanalizowanie wybranej opcji z uwzględnieniem kryteriów ekologicznych, technologii zmniejszających wpływ na środowisko i ocenę wymagań prawnych w zakresie ochrony środowiska; W wypadku modernizacji obiektu bądź budowy nowego dobrą praktyką będzie stworzenie specjalnych wymagań dla wykonawców i podwykonawców w celu zapewnienia zrównoważonego podejścia na każdym etapie przedsięwzięcia. Wymagania takie powinny być już przedstawione na etapie przetargu i mogą zawierać, m.in.: Uwzględnienie w poszczególnych projektach elementów zmniejszających zużycie surowców i mediów; Preferencje względem stosowanych materiałów budowlanych; 11

14 Zakazy stosowania określonych substancji i środków chemicznych; Posiadanie systemu zarządzania środowiskowego Faza 3 Planowanie imprezy Ten etap to faza realizacji zadań, aby osiągnąć założone cele, czyli jakie efekty z zakresu ochrony środowiska chcemy uzyskać. Należy sprecyzować, które zagadnienia powinny być priorytetowe przy realizacji zadań. Poniżej przedstawiono schematycznie skalę oddziaływania na środowisko przy różnego rodzaju dyscyplinach sportowych. Zastosowano skalę trójstopniową od 1 do 3, gdzie 1 oznacza największą wagę, czyli największy negatywny wpływ na środowisko. Kwestie transportu zawsze będą bardzo ważne ze względu na znaczącą emisję zanieczyszczeń do atmosfery (m.in. dwutlenku węgla), wynikającą z podróży kibiców czy samych sportowców. Zagadnienia gospodarki odpadami w większości dyscyplin też wymagają priorytetowego potraktowania. Warto podkreślić, że zwłaszcza na tym etapie wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego czyni go najbardziej efektywnym narzędziem. Jednocześnie może być także jednym z warunków dla wszystkich dostawców, podwykonawców, np. wprowadzenie obowiązku posiadania certyfikowanego systemu zarządzania środowiskowego 8 (ISO lub EMAS) Faza 4 Organizacja imprezy Przeprowadzenie imprezy to czas, w którym występują główne oddziaływania na środowisko (pomijając oczywiście fazę budowy). Nawet podczas najlepiej zaplanowanej imprezy mogą zdarzyć się niespodzianki bądź różnego typu awarie. W celu przygotowania się na różne okoliczności należy dobrze rozplanować odpowiedzialności i monitorować kluczowe działania i zadania. Dzięki dobrej i systematycznej kontroli łatwiej będzie uzyskać dane, które pozwolą określić osiągnięty rezultat i pochwalić się nim Faza 5 Po zakończeniu imprezy Po zakończeniu imprezy najważniejsze będzie zapewnienie maksymalnego wykorzystania niepotrzebnych już materiałów czy obiektów. Na przykład po Mistrzostwach Świata FIFA 2006 w Niemczech część materiałów 8 Systemy zarządzania środowiskowego zostały opisane w rozdziale 3. Energia Transport Odpady Woda/ścieki Przyroda Hałas Catering, gastronomia i artykuły sportowe Piłka nożna Narciarstwo Biegi, maraton Sporty motorowe Lekkoatletyka Boks Siatkówka bardzo duże oddziaływanie 2 znaczące oddziaływanie 3 oddziaływanie do rozważenia (na podstawie Green Champions In Sport and Environment; BMU/DOSB 2007). 12

15 (artykuły biurowe, dekoracje, flagi itp.) została sprzedana na aukcjach. Kluczowym elementem jest także poinformowanie szerszej publiczności o wynikach działań w zakresie środowiska. Przekazanie swoich doświadczeń z wdrażania i realizacji koncepcji środowiskowych jest kluczem do sukcesu promowania świadomości środowiskowej i pozostawienia dziedzictwa dla innych, przyszłych organizatorów. Zazwyczaj wyniki są prezentowane w postaci raportów, które często są opracowywane w trakcie poszczególnych faz imprezy, dzięki czemu można śledzić postępy. Przykłady raportów 9 możemy znaleźć m.in. dla: Igrzysk Olimpijskich w Vancouver 2010; Mistrzostw Europy UEFA EURO 2008; Mistrzostw Świata FIFA World Cup 2006; Igrzysk Olimpijskich w Pekinie 2008; Igrzysk Olimpijskich w Londynie 2012; Igrzysk Olimpijskich w Sochi Beneficjenci/grupa docelowa Odbiorcami poradnika mają być instytucje i podmioty, które są związane z organizacją imprez masowych o charakterze sportowym, w tym: Ministerstwo Sportu i Turystyki, związki sportowe, Miasta Gospodarze UEFA EURO 2012, administracja samorządowa i agencje eventowe. Pośrednio z poradnika skorzystają użytkownicy obiektów sportowych, kibice i społeczności lokalne. oraz odcisku ekologicznego. Oznacza to, że rozwiązania środowiskowe dają wszechstronne korzyści w ogólnym rozwoju organizacji w rozumieniu finansowym, ale także pod względem efektywności Sytuacje win-win Korzyści dla środowiska to jednocześnie oszczędności finansowe dla organizatorów. Doświadczenia z różnych imprez sportowych pokazują, że stosowanie zasad ochrony środowiska w sporcie skutkuje sytuacjami, w których wygrywają wszyscy. Z działań ograniczających zużycie energii czy redukujących powstawanie odpadów korzysta zarówno środowisko, jak i organizatorzy. Mając na uwadze ochronę środowiska, możemy podjąć inicjatywy, dzięki którym osiągniemy długoterminowe korzyści, także finansowe. Niezależnie, czy zawody sportowe odbywają się w Afryce, czy w Europie, organizatorzy powinni wziąć pod uwagę ideę zrównoważonego rozwoju. Należy również pamiętać, że w większości wypadków powodzenie i osiągnięcie korzyści w szerokim zakresie, nie tylko środowiskowym, musi się opierać na dobrowolności zobowiązania. Dobrym przykładem jest to, że w Stanach Zjednoczonych federacje sportowe czy też kluby sportowe podejmują działania, zwłaszcza w zakresie ochrony klimatu, mimo że USA nie podpisały protokołu z Kioto, czyli wymagania zmniejszania emisji CO Analiza kosztów i korzyści (tzw. cost-benefit analysis) Podczas planowania programów środowiskowych bądź inwestycji należy porównać zakładane korzyści do poniesionych kosztów. Bardzo często wszystkie działania związane z ochroną środowiska kojarzą się z wysokimi kosztami, ale jeżeli w firmie produkcyjnej chcemy zwiększyć produkcję i osiągnąć większe korzyści, to musimy też ponieść koszty. Zastosowanie rozwiązań w celu ochrony środowiska bądź zminimalizowania oddziaływania będzie jednocześnie skutkowało zmniejszeniem kosztów 9 Linki do stron internetowych z raportami podano na końcu opracowania. 13

16 4Zarządzanie środowiskowe 14

17 Analizując relacje świata sportu i środowiska, łatwo można zauważyć, jak istotną rolę odgrywają dwie kwestie: struktura i systematyczność. Podejmowanie działań w zakresie ochrony środowiska bez zachowania systematycznej poprawy nie przyniesie wymiernego rezultatu. Analogicznie jest w sporcie jeden trening mistrza nie czyni. Dlatego też warto przyjrzeć się dostępnym rozwiązaniom, które służą poukładaniu w logiczną całość wszystkich działań, które chcemy podjąć w zakresie ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju. W tym zakresie najistotniejsze mogą się okazać systemy zarządzania środowiskowego, które tworzy się jako integralną część sposobu zarządzania organizacją. Możemy rozróżnić następujące systemy warte zainteresowania i wykorzystania w wypadku imprez sportowych: System zarządzania środowiskowego zgodny z międzynarodową normą ISO (przykład wdrożenia na imprezie sportowej: Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym w 2003 i 2005 r., Olimpijski Komitet Organizacyjny Turyn 2006 i Pekin 2008, tor wyścigowy Monza we Włoszech); System zarządzania środowiskowego zgodny z rozporządzeniem UE EMAS 11 (tor wyścigowy Nurburgring, stadiony piłkarskie w Niemczech i Austrii, Komitet Organizacyjny Zimowych Igrzysk Olimpijskich Turyn 2006); Standard dotyczący organizacji zrównoważonych imprez zgodny ze standardem BS (Komitet Organizacyjny Igrzysk Olimpijskich Londyn 2012) Założenia i cele systemów zarządzania środowiskowego (w tym EMAS) System zarządzania środowiskowego (SZŚ) jest swoistą ramą, narzędziem, które umożliwia decydentom wytyczanie kierunków zarządzania praktykami środowiskowymi danej organizacji. System, dążący do szeroko pojętego zrównoważonego rozwoju, daje podstawę do stworzenia strategii działania i zapewnienia minimalizacji kosztów, a także zbudowania pozytywnych relacji z mediami i społeczeństwem. MKOL 13 wskazuje, że system zarządzania środowiskowego organizacji sportowej 14 powinien obejmować: Ocenę wstępną, umożliwiającą analizę spełniania wymagań prawnych w zakresie środowiska i oddziaływań organizacji na środowisko; Zdefiniowanie celów i planów działań z uwzględnieniem oddziaływania wykorzystywanych Międzynarodowy Komitet Olimpijski. 10 lub Organizacja oznacza spółkę, korporację, firmę, przedsiębiorstwo, organ lub instytucję albo część lub kombinację powyższych, mające osobowość prawną lub nie, publiczne lub prywatne, mające własne funkcje i administrację. 15

18 surowców i materiałów oraz emitowanych substancji, a także szkolenie pracowników z zakresu ochrony środowiska; Nakreślenie polityki, która będzie określała deklarację organizacji w sprawie przestrzegania prawa, wdrożenia dopasowanego systemu zarządzania, oceny efektywności działania, brania pod uwagę cyklu życia produktów i usług, minimalizowania zanieczyszczeń, recyklingu i szkolenia pracowników. Podstawowe założenia systemu zarządzania środowiskowego to: Poznanie swoich oddziaływań na środowisko; Zmniejszanie zidentyfikowanych oddziaływań; Kontrolowanie, nadzorowanie oddziaływań; Ciągłe doskonalenie efektów środowiskowych. Dzięki wdrożeniu systemu zarządzania środowiskowego, np. EMAS, organizatorzy imprez sportowych mają efektywne narzędzie do przedstawienia wszystkim zainteresowanym stronom (społeczeństwo, kibice, uczestnicy, sponsorzy, władze lokalne i instytucje międzynarodowe), jak oceniają i ograniczają oddziaływanie na środowisko będące wynikiem działalności sportowej i zarządzają tym procesem. Należy nadmienić, że uczestnictwo w systemie EMAS bądź certyfikacja na zgodność z normą ISO to dobrowolne zobowiązanie organizacji. EMAS bazuje na poniższych podstawowych zasadach: Ciągłe doskonalenie efektywności w zakresie ochrony środowiska; Zgodność z wymaganiami prawnymi; Udostępnienie informacji na temat działalności środowiskowej przez roczne publikowanie deklaracji środowiskowej; Zaangażowanie pracowników. W wypadku imprez sportowych zazwyczaj mamy do czynienia z różnymi jej etapami organizacyjnymi. Jednakże na wszystkich tych etapach SZŚ będzie miał swoje uzasadnienie. Na przykład Komitet Organizacyjny w Madrycie, który aplikował o otrzymanie prawa do organizacji igrzysk olimpijskich w 2012 r., sam wdrożył SZŚ i zarejestrował się w systemie EMAS. Dzięki temu, że system został wdrożony już w fazie koncepcji, zwiększają się możliwości osiągnięcia rezultatów podczas kolejnych faz przygotowawczych i realizacji imprezy. Ciekawą alternatywą (bądź też uzupełnieniem systemów zarządzania środowiskowego) jest zastosowanie brytyjskiej normy BS dotyczącej systemu zarządzania zrównoważonej imprezy. Standard ten określa wymagania dotyczące planowania imprez i zarządzania nimi w dowolnej skali i rozmiarze. Zawiera także wskazówki, jak osiągnąć te wymagania i jak je przekroczyć. Bardzo istotnym elementem systemu jest uwzględnianie całego łańcucha dostaw bądź powiązanych podmiotów zewnętrznych. Dzięki zastosowaniu tego systemu organizatorom łatwiej będzie ocenić zagrożenia w sferach środowiskowych, socjalnych i ekonomicznych. Norma BS 8901 może pomóc przykładowo: Zwiększyć efektywność zrównoważonego rozwoju organizacji w ramach dostępnego budżetu; Zmniejszyć wytwarzanie odpadów, emisję CO 2 i zwiększyć efektywność wykorzystania materiałów i surowców w całym łańcuchu dostaw; Opracować możliwości bardziej efektywnego planowania i zachęcać do wielokrotnego wykorzystania sprzętu i infrastruktury; Warto nadmienić, że z tego standardu korzystał już Komitet Organizacyjny Igrzysk Olimpijskich w Vancouver VANOC 2010, m.in. do opracowania wytycznych dla prowadzenia zrównoważonych imprez sportowych 16. Pełne wdrożenie i wykorzystanie standardu można śledzić na przykładzie Komitetu Organizacyjnego Igrzysk Olimpijskich w Londynie 17 w 2012 r. 15 BS 8901:2007 Specification for a sustainable event management system with guidance for use

19 mu zarządzania, który pozwoli na realizację, utrzymywanie i rozwój polityki środowiskowej; Przeprowadzić audyty wewnętrzne (samokontrole), czyli udokumentowane, systematyczne, okresowe i obiektywne ocenianie osiągnięć organizacji, systemu zarządzania oraz procesów mających na celu zapewnienie ochrony środowiska; Przygotować publicznie dostępną deklarację środowiskową, zawierającą politykę środowiskową, opis organizacji oraz jej systemu zarządzania środowiskowego, głównych aspektów środowiskowych, celów i zadań oraz wskaźników definiujących efektywność środowiskową. Ostatnim elementem jest uzyskanie pozytywnej weryfikacji przez specjalnie akredytowanego weryfikatora środowiskowego, który zatwierdza deklarację środowiskową. Po zatwierdzeniu deklaracji organizacja składa 4.2. Wdrożenie SZŚ w organizacji związanej z przygotowaniem masowej imprezy sportowej lub w organizacji zarządzającej obiektem sportowym P R Z Y K Ł A D Wdrożenie i rejestracja systemu dla Komitetu Organizacyjnego TOROC: głównym zadaniem Komitetu były organizacja i przeprowadzenie całej imprezy sportowej. Organizacja, która zamierza wdrożyć SZŚ, np. zgodny z rozporządzeniem EMAS, musi spełnić następujące wymagania: Zdefiniować zakres systemu obszar, który podlega bezpośredniemu zarządzaniu, ale także te obszary, na które mamy pośredni wpływ, a mają one znaczenie ze środowiskowego punktu widzenia. Przeprowadzić wstępny przegląd środowiskowy, który określi pozycję organizacji względem warunków środowiskowych i oddziaływań; Ustanowić politykę środowiskową, zawierającą cele i generalne założenia działań w zakresie ochrony środowiska, będące wyznacznikiem ustanawianych planów działań organizacji; Przygotować program środowiskowy, który zawiera opis działań i zadań, dzięki którym będą osiągnięte założone cele zgodne z polityką środowiskową; Wdrożyć system zarządzania (strukturę, planowanie, odpowiedzialności, procedury, procesy i zasoby) jako część ogólnego syste- P R Z Y K Ł A D Wdrożenie i rejestracja systemu w obiektach sportowych: stadiony, m.in. w Klagenfurcie, Salzburgu, Norymberdze czy w Monachium. 17

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP INTERNETOWY/SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży / sprzedaż

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Joanna Kozłowska p.o. Kierownik Biura Organizacyjno-Prawnego

Bardziej szczegółowo

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność?

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność? Krajowy system ekozarządzania i audytu EMAS potrzeba czy konieczność? Agnieszka Zdanowska Departament Informacji o Środowisku Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 25 listopada 2010 r., Poznań Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w 3 zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży) oraz z ich istotnością (obligatoryjne

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

Piotr Kukla. Katowice 28.08.2013r.

Piotr Kukla. Katowice 28.08.2013r. Omówienie zasad składania wniosku w zakresie ogłoszonego konkursu przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej konkursu w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura Środowisko 2007-2013,

Bardziej szczegółowo

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 Pokłady możliwości Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 O Strategii Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KGHM Niniejszy dokument stanowi Strategię KGHM w obszarze

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU:

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU: SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU WARSZTATY DLA NAUCZYCIELI PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 31 stycznia 2012 r. dr Justyna Szumniak-Samolej Samolej mgr Maria Roszkowska-Śliż 6. BIZNES A ŚRODOWISKO PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Przygotowania do UEFA EURO 2012. 18 stycznia 2012 r.

Przygotowania do UEFA EURO 2012. 18 stycznia 2012 r. Przygotowania do UEFA EURO 2012 18 stycznia 2012 r. 8 CZERWCA 2012 r. GODZ. 18:00 MECZ OTWARCIA UEFA EURO 2012 TM STADION NARODOWY W WARSZAWIE do meczu otwarcia Polska- Grecja pozostało 142 dni MISTRZOSTWA

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

SPORTS_GOL Piłkarska Oferta Specjalna + EURO2012

SPORTS_GOL Piłkarska Oferta Specjalna + EURO2012 + EURO2012 Marketing Sportowy Sport był, jest i będzie najbardziej uniwersalną platformą sponsoringową, pozwala na masowe dotarcie do konsumentów. Marketing Sportowy w Internecie Internet to doskonałe

Bardziej szczegółowo

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain.

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. KARTA DOSTAWCÓW Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. Grupa przystąpiła do Światowego Paktu Global Compact Narodów

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go

EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go Dr inż. Janusz Sitek Instytut Tele- i Radiotechniczny e-mail: janusz.sitek@itr.org.pl Poznań,

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE)

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Wspólna Metodologia 1 Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Przykładowy opis pracy Wprowadzenie Specjalista ds. energii jest kluczową postacią,

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

Plany gospodarki niskoemisyjnej

Plany gospodarki niskoemisyjnej Plany gospodarki niskoemisyjnej Beneficjenci: gminy oraz ich grupy (związki, stowarzyszenia, porozumienia) Termin naboru: 02.09.2013 31.10.2013 Budżet konkursu: 10,0 mln PLN Dofinansowanie: dotacja w wysokości

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty środowiskowe

Certyfikaty środowiskowe Certyfikaty środowiskowe jako praktyczna realizacja zasad zrównoważonego rozwoju Gdynia, 23.05.2013 Agenda 1. O Fundacji Partnerstwo dla Środowiska 2. Program Czysty Biznes 3. Zielone Biuro 4. Przyjazny

Bardziej szczegółowo

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1 More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014 1 Autobusy napędzane biometanem i eco-driving dr inż. Wojciech Gis, ITS mgr Mikołaj Krupiński, ITS Jonas Forsberg, Biogas Öst dr inż. Jerzy Waśkiewicz, ITS dr inż.

Bardziej szczegółowo

Model współpracy organizacji pozarządowych, placówek oświatowych i jednostek samorządu terytorialnego w zakresie edukacji ekologicznej

Model współpracy organizacji pozarządowych, placówek oświatowych i jednostek samorządu terytorialnego w zakresie edukacji ekologicznej Model współpracy organizacji pozarządowych, placówek oświatowych i jednostek samorządu terytorialnego w zakresie edukacji ekologicznej Łukasz Chlebny Wprowadzenie Właściwa i skuteczna ochrona środowiska

Bardziej szczegółowo

Początki początków - maj br.

Początki początków - maj br. Dotychczasowe doświadczenia w zakresie egzekwowania i ujmowania zagadnień klimatycznych w składanych dokumentach na etapie ooś w województwie kujawsko - pomorskim Rdoś Bydgoszcz Początki początków - maj

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna CZA Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej na terenie Gminy Miasta Czarnkowa" oraz "Projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną

Bardziej szczegółowo

Nowy wydział ds. energii w Koszycach wprowadza OZE oraz inne środki efektywności energetycznej

Nowy wydział ds. energii w Koszycach wprowadza OZE oraz inne środki efektywności energetycznej Nowy wydział ds. energii w Koszycach wprowadza OZE oraz inne środki efektywności energetycznej Koszyce (Słowacja) Wprowadzenie W styczniu 2009 roku w Koszycach został utworzony miejski wydział ds. energii.

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Nasza działalność skupia się na zagadnieniach z dziedziny energetyki, w szczególności efektywności energetycznej, zarządzania energią oraz ochrony środowiska.

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat!

Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądźwolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądźwolontariuszem!

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

SKZ System Kontroli Zarządczej

SKZ System Kontroli Zarządczej SKZ System Kontroli Zarządczej KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską. Agnieszka Wilk Dolnośląska Izba Rzemieślnicza we Wrocławiu Marzec 2015.

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską. Agnieszka Wilk Dolnośląska Izba Rzemieślnicza we Wrocławiu Marzec 2015. DOSKONALENIE UMIEJĘTNOŚCI W ZIELONEJ GOSPODARCE ZA POMOCĄ ZAAWANSOWANEGO PROGRAMU SZKOLENIOWEGO CRADLE TO CRADLE - OD KOŁYSKI DO KOŁYSKI W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Projekt jest współfinansowany

Bardziej szczegółowo

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH Wyk. Maria Anna Wiercińska SPIS TREŚCI 1. PODSTAWOWE POJĘCIA Odpady opakowaniowe Gospodarka odpadami opakowaniowymi

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020)

Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020) Samorządowa jednostka organizacyjna Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020) ZAŁOŻENIA INSTYTUT ROZWOJU TERYTORIALNEGO

Bardziej szczegółowo

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16 Zmiany w istniejących systemach zarządzania środowiskowego zbudowanych wg normy ISO 14001:2004, wynikające z nowego wydania ISO 14001 (wybrane przykłady) Grzegorz Ścibisz Warszawa, 16. kwietnia 2015 Niniejsza

Bardziej szczegółowo

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3. Polityka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 3.1. Co to jest polityka bezpieczeństwa i higieny pracy? Przystępując do wdrażania systemu zarządzania, kierownictwo wyraża swoje zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie Tomasz Poskrobko Etapy rozwoju modelu ochrony środowiska w przedsiębiorstwie strategia czystszej produkcji strategia zarządzania obciążeniem strategia zarządzania

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Generalna Dyrekcja Ochrony

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych?

POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych? Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych? Opracowanie: Cezary Konrad Wójcik, Politechnika Poznańska 18 czerwca 2007r. 1 Pomysł na projekt Wybór r odpowiedniego programu Dostosowanie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

Regulamin Komisji Organizacji Imprez Polskiego Związku Zapaśniczego

Regulamin Komisji Organizacji Imprez Polskiego Związku Zapaśniczego Polski Związek Zapaśniczy w Warszawie Tel./fax.: (22) 624-81-11, 624-01-69, 652-19-03 e-mail: pzz@zapasy.org.pl, www.zapasy.org.pl Regulamin Komisji Organizacji Imprez Polskiego Związku Zapaśniczego (zatwierdzony

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia

Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia Informacje ogólne Tytuł zasad Zatwierdzone przez Data zatwierdzenia Zakres Cel zasad Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia 17.06.2009 Niniejsze zasady

Bardziej szczegółowo

W ramach zarządzania jednostką można wyróżnić następujące rodzaje audytu:

W ramach zarządzania jednostką można wyróżnić następujące rodzaje audytu: Audytor powinien zalecić wprowadzenie istotnych informacji na temat efektów działań proekologicznych do systemu rachunkowości oraz do sprawozdawczości finansowej. Audyty ekologiczne stały się głównymi

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka

FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka Wydział ds. Programu LIFE Departament Ochrony Przyrody i Edukacji Ekologicznej NA DOBRY POCZĄTEK Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1293/2013 z dnia 11

Bardziej szczegółowo

gospodarowanie energią

gospodarowanie energią Konferencja pn. Racjonalne gospodarowanie energią 4 listopada 2010 roku Finansujący: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w ramach

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO

ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO projekt realizowany przez Powiat Świdnicki w Świdniku w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński C40 UrbanLife Warszawa Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński Porozumienie Burmistrzów inicjatywa pod patronatem Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa

Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa Katarzyna Kacpura, Zastępca Dyrektora Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy Polityka

Bardziej szczegółowo

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne jednakowe dla wszystkich działań wdrażanych za pośrednictwem projektów grantowych realizowanych w trybie pozakonkursowym

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH

PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH Program ochrony środowiska przed hałasem dla Miasta Gliwice na lata 2013-2017

Bardziej szczegółowo

Globalny monitoring na rzecz środowiska i bezpieczeństwa (GMES) Anna Badurska 12 czerwca 2008

Globalny monitoring na rzecz środowiska i bezpieczeństwa (GMES) Anna Badurska 12 czerwca 2008 Globalny monitoring na rzecz środowiska i bezpieczeństwa (GMES) status wdrożenia w kontekście usług downstream i możliwych modeli biznesowych Anna Badurska 12 czerwca 2008 GMES = Global Monitoring for

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Zarządzanie środowiskiem Rok akademicki: 2013/2014 Kod: DIS-2-106-IK-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

8 Przygotowanie wdrożenia

8 Przygotowanie wdrożenia 1 Krok 8 Przygotowanie wdrożenia Wprowadzenie Przed rozpoczęciem wdrażania Miejskiego Programu Energetycznego administracja miejska powinna dokładnie przygotować kolejne kroki. Pierwszym jest powołanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak Zarządzanie Jakością System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem Dr Mariusz Maciejczak SYSTEM System to zespół powiązanych ze sobą elementów, które stanowią pewną całość. Istotną cechą

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój energetyczny i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach

Zrównoważony rozwój energetyczny i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach Zbigniew Michniowski Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cities www.pnec.org.pl e-mail: biuro@pnec.org.pl STOWARZYSZENIE GMIN POLSKA SIEĆ ENERGIE CITES

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ANDRZEJ OCIEPA EKOEKSPERT Sp. z o.o. III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa 24 25.04.2014 Zakres projektu

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCO, ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU, włącz się do ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej

PRZEDSIĘBIORCO, ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU, włącz się do ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej PRZEDSIĘBIORCO, ZRÓB PREZENT SOBIE I ŚRODOWISKU, włącz się do ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej INFORMACJE PODSTAWOWE TERMIN REALIZACJI: listopad 2013 lipiec 2014. ZASIĘG: ogólnopolski.

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

WARTOŚĆ SPONSORINGU SPORTOWEGO W 2012 ROKU - STABILIZACJA

WARTOŚĆ SPONSORINGU SPORTOWEGO W 2012 ROKU - STABILIZACJA MILIARDY NEWSLETTER - PODSUMOWANIE 2012 WARTOŚĆ SPONSORINGU SPORTOWEGO W 2012 ROKU - STABILIZACJA WARTOŚĆ EKSPOZYCJI SPONSORÓW W TELEWIZJI: 2,5 MLD ZŁ NAJWIĘKSZE WARTOŚCI: PIŁKA NOŻNA, SIATKÓWKA, SKOKI

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013

BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013 BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013 Szymon Puczyński Centrum Unijnych Projektów Transportowych październik 2014 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo