WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY"

Transkrypt

1 Access via CEEOL NL Germany ROCZNIKI FILOZOFICZNE Tom LIV, numer ANNA LATAWIEC * WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY Ksidz Profesor Zygmunt Hajduk uwaa, e mona wymieni cały szereg problemów natury filozoficznej rozpatrywanych z obrbu nauk biologicznych, z teorii wzgldnoci czy z teorii mikrowiata 1. Warto te wspomnie o intensywnym rozwoju techniki, szczególnie komputerowej, która, wywierajc ogromny wpływ na rozwój nauk przyrodniczych, przyczynia si do nowego, szerszego spojrzenia na rzeczywisto. Cho w klasycznej filozofii przyrody podkrela si przedmiotowe odniesienia jedynie do rzeczywistoci materialnej, to wspomniany rozwój nauk przyrodniczych i techniki wymusza refleksj nad rozszerzeniem obszaru bada podejmowanych w ramach współczesnej filozofii przyrody. Nadto, skoro filozofi przyrody traktuje si jako refleksj filozoficzn nad rzeczywistoci przyrodnicz otaczajc człowieka i konsekwentnie za jej przedmiot uznaje si przyrod, Kosmos, czyli wszystko, co moemy poznawa za pomoc naszych zmysłów porednio lub bezporednio 2, to w tym kontekcie zasadne jest zauwaenie rzeczywistoci, jak jest wiat wirtualny, i włczenie go do bada podejmowanych przez filozofa przyrody. Dr hab. ANNA LATAWIEC, prof. UKSW Katedra Metodologii Nauk Systemowo-Informacyjnych, Instytut Filozofii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyskiego; adres do korespondencji: Warszawa, ul. Dewajtis 5; 1 Z. H a j d u k, Filozofia przyrody Filozofia przyrodoznawstwa: Metakosmologia, Lublin 2004, s A. L e m aska, Filozofia przyrody, Episteme 22 (2002) Od kosmologii do ekofilozofii, Acta Universitas Masuriensis, Olecko, s. 15.

2 120 ANNA LATAWIEC 1. OKRELENIE WIATA WIRTUALNEGO Pierwszego argumentu na rzecz nowego przedmiotu bada dla filozofa przyrody warto szuka w samym okreleniu wiata wirtualnego. Wirtualno jest pojciem wystpujcym w literaturze w rónych kontekstach: potocznym, technicznym, psychologicznym i filozoficznym 3. To, co łczy wspomniane ujcia, zawarte jest w angielskich słowach virtual i virtuality, wyraajcych to, co jest potencjalne, pozorne, nierzeczywiste, potencjalnie istniejce, a take skuteczne. Taki te sens czsto nadawany jest nie tylko takim pojciom jak wirtualno, ale take rzeczywisto wirtualna, wiat wirtualny, cyberprzestrze, a nawet cybersie. Kiedy mówimy rzeczywisto wirtualna, to nie tylko podkrelamy istnienie rzeczywistoci potencjalnej, ale take istnienie jakiej innej rzeczywistoci ni empiryczna, dostpna w poznaniu zmysłowym. Jeli tak, to warto przeledzi relacje zachodzce midzy rónymi rodzajami rzeczywistoci. W tym celu pomocne moe by wyrónienie ich trzech rodzajów: rzeczywisto sama w sobie, rzeczywisto empiryczna i potencjalna. Przyjmuje si, e rzeczywisto sama w sobie której pojcie wprowadzono na terenie filozofii istnieje poza zasigiem obserwatora 4. Stanowi ona ogół rzeczy istniejcych obiektywnie, niezalenie od podmiotu poznajcego i niezalenie od prób jej opisu. Jest wic to rzeczywisto obiektywna. Tymczasem rzeczywisto empiryczna jest dostpna w ograniczonym zakresie obserwatorowi, poznawalna zmysłami, obserwowalna dziki instrumentom stosowanym na danym etapie rozwoju nauki i dostarczajca nam wiedzy, stanowic podstaw do tworzenia teorii i odkrywania praw ni rzdzcych. I wreszcie rzeczywisto potencjalna to ta, co do której jestemy przekonani, e moe zaistnie, moe si zaktualizowa. Jej podstawowa cecha, czyli potencjalno, przyblia nas do idei wiata wirtualnego. Z powyszego wida, e rzeczywisto to nie zwykła arytmetyczna suma wspomnianych rodzajów rzeczywistoci. Tak przyjte rozszerzenie rozumienia rzeczywistoci uwalnia nas od ogranicze poznawczych i otwiera na obszary niedostpne jeszcze przy dzisiejszym stanie nauki i techniki. 3 Na ten temat szerzej pisałam w pracy: A. L a t a w i e c, Uwagi w sprawie wirtualnoci, Studia Philosophiae Christianae 40 (2004), nr 2, s I. K a n t, Krytyka praktycznego rozumu, Warszawa 1984, s warto w tym miejscu odwoła si do pojcia rzeczy samej w sobie.

3 WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY 121 W tym miejscu warto jeszcze przypomnie propozycj R. Ingardena, który sugeruje wprowadzenie okrelenia quasi-rzeczywisto. Mianem tym obejmuje on ten obszar rzeczywistoci, który jest wytworzony przez człowieka, stanowic znamienny składnik wiata otaczajcego człowieka 5. Jednoczenie autor podkrela, e cho niekoniecznie wytwory działalnoci człowieka (chodzi głównie o dzieła sztuki) s rzeczywiste w takim samym sensie, jak otaczajcy człowieka wiat przyrody, to jednak w jaki sposób istniej, wchodzc w skład wiata, w którym człowiek yje 6. A zatem, mówic o rzeczywistoci jakkolwiek pojtej, a wic o wiecie człowieka, nie mona pomija obszaru jego działalnoci i wytworów (głównie kultury i techniki). Nadto autor ten uczula czytelników, e mówic o wytworach ludzkiej działalnoci, nie mona pozostawa jedynie pod wpływem psychologizmu czy relatywizmu psychologicznego, prowadzcego do przekonania, e wytwory takie to jedynie wyobraenia czy co psychicznego. Jest to uproszczenie o tyle, e wszelkie przedmioty traktowane jako co psychicznego, byłyby w nas samych, a nie w wiecie dookoła nas 7. Pojawiaj si one człowiekowi jako element wiata otaczajcego, wiata materialno-psychicznego, cho istnienie tego elementu nie jest tak oczywiste, jak istnienie bytów materialnych czy psychicznych 8. A zatem, pominicie tej quasi-rzeczywistoci jest niedopatrzeniem równie z tej racji, e pod jej wpływem si zmieniamy, jestemy przez ni kształtowani. Analiza uj kontekstowych pojcia wirtualnoci, rzeczywistoci wirtualnej i wiata wirtualnego oraz przyblienie istoty wspomnianych typów rzeczywistoci, umoliwia usunicie szeregu niejednoznacznoci i wskazanie na rónice interpretacyjne prowadzce do szeregu zafałszowa. Powysze uwagi pozwalaj mi sformułowa nastpujce okrelenie: wiat wirtualny 9 to obraz rzeczywistoci kreowany lub odkrywany przez człowieka na drodze symulacji intelektualnej lub technicznej. Tak pojty wiat wirtualny (obraz) jest efektem działania człowieka. Ów wiat (obraz) powstaje w procesie symulacji intelektualnej, czyli w mózgu człowieka, bd technicznej, czyli np. w komputerze. Nadto w procesie symulacji (naladowania) zawsze zakłada si odniesienie do jakiego oryginału 5 R. I n g a r d e n, Ksieczka o człowieku, Kraków 1987, s Tame, s Tame, s Tame. 9 Pojcie wiat wirtualny, zdaniem autorki, znosi sprzeczno kryjc si pod terminem rzeczywisto wirtualna, czyli rzeczywisto nierzeczywista.

4 122 ANNA LATAWIEC za porednictwem modelu. Swoje ródło ma on w rzeczywistoci. Jest oczywiste, e ów obraz nie dotyczy rzeczywistoci samej w sobie (gdy nie istnieje moliwo jej poznania, a wic tym bardziej jej odwzorowania), ani rzeczywistoci potencjalnej (gdy to ona jest wiatem wirtualnym, chyba e w sensie ródła wtórnego dla owego obrazu). Przy czym, mówic o kreowaniu, mamy na myli proces, w wyniku którego powstaje nowy byt, podczas gdy odkrywanie oznacza przywołanie bytu wczeniej istniejcego 10. Dotychczasowe rozwaania prowadz nas do kilku wstpnych konstatacji: Kiedy mówimy o wiecie, mamy na uwadze wiat zewntrzny (materialny, empiryczny) i wewntrzny (wiat psychiczny, wiat myli); wiat wirtualny ma swoje odniesienie do wiata zewntrznego np. w realizacjach komputerowych jako noniki jak i w odniesieniu do wiata wewntrznego w realizacjach umysłowych, intelektualnych; Ingardenowskie pojcie quasi-rzeczywistoci przyblia nas do uchwycenia istoty wiata wirtualnego, szczególnie w obszarze realizacji umysłowych. 2. OBIEKTY WIATA WIRTUALNEGO Kolejnego argumentu na rzecz uznania wiata wirtualnego za przedmiot współczesnej filozofii przyrody naley szuka wród jego obiektów. Takimi, w tradycyjnym rozumieniu filozofii przyrody, obiektami zdaj si by czstki wirtualne, lecz stanowi one jedynie cz omawianego zbioru. Naley podkreli, e zbiór obiektów wiata wirtualnego nie ma jednolitego charakteru. Konsekwentnie i sam wiat wirtualny nie jest jednorodny. I tak, kontekstowe ujcia kieruj nas przede wszystkim w stron informatycznych realizacji, czyli do Internetu, a w szczególnoci do blogów, czatów, forów dyskusyjnych, internetowych sklepów, banków, bibliotek czy gier komputerowych. Wirtualno XXI wieku kojarzona jest włanie z tym obszarem z technik, umoliwiajc przekraczanie barier czasowych i geograficznych, oraz z interaktywnoci. wiat wirtualny jest tu rozumiany jako przybliajcy rzeczywisto w tym sensie, e daje ułud przebywania w rzeczywistoci empirycznej, dostpnej zmysłom, a dziki interaktywnoci pozwala na wpływanie na jego kształt. 10 Dokładne analizy dotyczce metody symulacji, a wic i moliwoci odkrywania lub tworzenia nowych obiektów por. A. L a t a w i e c, Pojcie symulacji i jej uyteczno naukowa, Warszawa 1993.

5 WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY 123 Wszelkie realizacje internetowe to efekty symulacji rzeczywistoci. Blogi, czyli internetowe pamitniki, udostpniane w swoistej cyberprzestrzeni, pojawiaj si w rónorodnej formie ilustrowanych tekstów literackich, fotografii, spontanicznych wypowiedzi. Poniewa ich autorzy reprezentuj rónorodne rodowiska, poziom intelektualny i wykształcenie, to i ich poziom jest bardzo zrónicowany. To, co je łczy, to poczucie swoistej anonimowoci (jest to bardzo istotna cecha w tym obszarze wiata wirtualnego), zmienno, dynamika, podobnie jak zmienne i dynamiczne s inspirujce je pragnienia, myli, dowiadczenia czy nastroje. Warto podkreli, e podobnie, cho nie identycznie przedstawia si sytuacja z klasycznymi dziełami literackimi. Rónica dotyczy trwałoci, sposobu dostpu do nich oraz narzdzi realizacji. Klasyczne dzieła literackie pozbawione s cechy wirtualnoci. Cecha wirtualnoci pojawia si bardzo wyranie w czatach i forach dyskusyjnych. S to wirtualne spotkania, rozmowy i dyskusje. wiat wirtualny jest tu kreowany w konkretnym momencie. Jest to symulacja sytuacji, które mogłyby si zdarzy w rzeczywistoci. Mogłyby, gdy czsto s wyrazem skrywanych potrzeb, marze. Czaty i blogi umoliwiaj odgrywanie ról trudnych do zrealizowania w rzeczywistoci, stwarzajc zarazem fałszywe poczucie wolnoci od jakichkolwiek ogranicze. Fałszywe poczucie wolnoci wynika z przekonania o braku moliwoci weryfikacji tworzonych sytuacji, przyjmowanych ról. Weryfikacja taka, cho trudna, to jednak jest moliwa przede wszystkim w ramach logicznej spójnoci formułowanych wypowiedzi oraz dziki dostpowi do archiwum przechowywanego przez adresata. Kolejnymi realizacjami wirtualnymi zwizanymi z technik komputerow s informatyczne symulacje sklepów, banków i bibliotek. Naley mocno podkreli, e chodzi o symulacje, a wic naladowanie obiektów istniejcych w rzeczywistoci. Oznacza to, e funkcjonuj one zgodnie z zasadami obowizujcymi w wiecie rzeczywistym, tyle e charakteryzuj si łatwiejszym do nich dostpem. Umoliwiaj one pokonanie barier natury geograficznej i czasowej. Ich wirtualno przejawia si w nierzeczywistych okolicznociach czasowo-przestrzennych. Oznacza to, e przekraczajc granic ku wirtualnemu sklepowi, bankowi czy bibliotece, nie przekraczamy tej granicy w sensie fizycznym. Nadto dostp do tego obszaru wiata wirtualnego wymaga odpowiednich rozwiza technicznych (Internet, komputer). Omówiony zbiór obiektów realizowany jest w płaszczynie informacyjno-komunikacyjnej. Nieco odmienny jest kolejny obszar obiektów wiata wirtualnego, czyli wiat kreowany w sferze umysłu. Chodzi o sztuk, muzyk, projekty badawcze, a wic o wiat myli. Obiekty te ujawniaj si na drodze wizualizacji.

6 124 ANNA LATAWIEC Zdaniem R. Ingardena nale one do quasi-rzeczywistoci. Wydaje si, e ta quasi-rzeczywisto to włanie wiat wirtualny. Jego ródłem jest rzeczywisto empiryczna. wiat fikcji, którego ródłem jest rzeczywisto empiryczna, jest nieweryfikowalnym obszarem ułudy. Sztuka, muzyka, projekt badawczy s tworzone przez człowieka, ich weryfikacja za nastpuje w chwili realizacji. Owa weryfikacja przebiega wówczas bd to na drodze konfrontacji z uznanymi kanonami estetyki, etyki (dzieła sztuki), bd te oceny rodowiska (prace naukowe). Omawiany zbiór obiektów jest zbieny z proponowanym przez Poppera wiatem 2 (tj. ze wiadomymi przeyciami) oraz ze wiatem 3 (tj. z wytworami umysłu) 11. Naley podkreli, e przejcie ze stanu wirtualnego (z fazy projektu) do realizacji jest przekroczeniem monoci w kierunku aktualnoci, a tym samym wyjcie poza wiat wirtualny. Omówiony drugi zbiór obiektów wirtualnych realizowany jest w płaszczynie biologicznej. Podstaw jego istnienia jest bowiem mózg. Ostatni grup obiektów nalecych do wiata wirtualnego stanowi czstki wirtualne. Wydaj si one najblisze rzeczywistoci materialnej i powinny najsilniej przemawia na rzecz rozszerzenia przedmiotu badania dla filozofii przyrody. Tymczasem wydaje si, e z wirtualnoci wie je jedynie nazwa. S to czstki grawitony, fotony, glony, bozony czy kwarki faktycznie istniejce w rzeczywistoci empirycznej (znane fizykom), które pojawiaj si i trwaj w nietypowy dla obiektów rzeczywistoci empirycznej sposób. Przenosz one oddziaływania midzy czstkami materii 12. I tak np. fotony mog pojawi si bez przyczyny nagle w próni z niczego, lecz po krótkiej chwili najwyej po jednej tryliardowej sekundy musz znikn. Istniej tak krótko, gdy w chwili powstania wykorzystuj poyczon energi, której rednia warto musi by zachowana. Czas ich istnienia jest tak krótki, e trudno je zaobserwowa. Czstki te nosz nazw wirtualnych w odrónieniu od rzeczywistych i dla podkrelenia ich krótkiego czasu istnienia. Jeli uzyskaj z zewntrz energi, tak by w odpowiednim czasie j (energi poyczon) odda, staj si czstkami rzeczywistymi i nie musz znika. O ich istnieniu dowiadujemy si z dowiadczenia, gdy pozostawiaj eksperymentalnie wykrywalne lady swej obecnoci w akceleratorach. lady 11 Por. np. K. R. P o p p e r, Wiedza obiektywna, Warszawa 1992; t e ne, Wiedza a zagadnienie ciała i umysłu, Warszawa S. W. H a w k i n g, Krótka historia czasu. Od wielkiego wybuchu do czarnych dziur, Warszawa 1990, s

7 WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY 125 te mona mierzy metodami spektroskopowymi 13. Czstki wirtualne wykazuj podwójny sposób istnienia: raz jako obiekty porednio obserwowalne, drugi raz jako twory teoretyczne. Z tej te racji uznamy, e zbiór tych obiektów realizowany jest w płaszczynie teoretycznej. Z powyszego przegldu wida, e obiekty wiata wirtualnego ujawniaj si w trzech obszarach: informacyjno-komunikacyjnym, biologicznym i teoretycznym. Jak wykazano, ich charakter nie jest jednorodny. Proponuj, by podzieli je na obiekty: pozornie wirtualne, faktycznie wirtualne. Pierwsze z nich to te, które mona własn (tj. człowieka) aktywnoci powoła ze stanu potencjalnoci do aktualnoci, drugie za (czstki wirtualne) pojawiaj si i znikaj w sposób naturalny w przyrodzie. Dziki tej klasyfikacji wyraniejszy staje si problem czstek wirtualnych. Rozwaania podjte w tej czci artykułu prowadz nas do kolejnych konstatacji: obiekty wiata wirtualnego nie maj jednorodnego charakteru, sama wirtualno obiektów wiata wirtualnego nie ma jednorodnego charakteru, a zatem wiat wirtualny nie jest jednorodny. 3. GENEZA WIATA WIRTUALNEGO Nastpnego argumentu na rzecz postulowanej modyfikacji przedmiotu bada podejmowanych w ramach filozofii przyrody naley, moim zdaniem, szuka w obszarze problemu genezy wiata wirtualnego. W szczególnoci chodzi o prób odpowiedzi na pytanie: Czy zgodnie z przyjtym sposobem pojmowania wiata wirtualnego i zaproponowanej klasyfikacji jego obiektów moemy mówi o kreowaniu czy raczej o jego odkrywaniu? Z. J a c y n a - O n y s z k i e w i c z, Metakosmologia, Pozna 1999, s Na tak postawione pytanie podjłam prób odpowiedzi w artykule Rzeczywisto a wiat wirtualny, (Prace Naukowe Instytutu Organizacji i Zarzdzania Politechniki Wrocławskiej, Seria: Studia i Materiały, nr 15), Wrocław 2003, s

8 126 ANNA LATAWIEC 3.1. Kreowanie wiata wirtualnego Wszystkie dotychczas przeprowadzone analizy prowadz nas do przekonania, e wiat wirtualny jest dziełem człowieka. Warunkiem jego zaistnienia jest zgromadzona wiedza na temat materialnej, zmysłowo poznawalnej rzeczywistoci materialnej, a take własne dowiadczenia. Dziki stałemu postpowi zachodzcemu w nauce i w technice wiedza człowieka rozszerza si i zmienia, co wpływa take na zmiany w kreowanym wiecie wirtualnym. Takie zjawisko obserwujemy, gdy symulujemy przebieg zjawisk fizycznych, biologicznych czy neurofizjologicznych. W pojawianiu si obiektów pozornie wirtualnych szczególn rol odgrywaj marzenia, czyli szczególny rodzaj aktywnoci wyobraeniowo-mylowej, której celem jest zaspokajanie pragnie, de, zamierze zwizanych z własnym yciem osobistym bd z yciem społecznym 15. Nie sposób w podjtych rozwaaniach pomin marzenia senne. Ich miejscem powstania jest mózg, lecz pracujcy przy ograniczonej aktywnoci. Róny stopie ich wyrazistoci zwizany jest zachwianym poczuciem rzeczywistoci. Std ocena ich realnoci bywa take zachwiana, lecz zazwyczaj mona doszuka si w nich ródeł w realnych przeyciach, oczekiwaniach, pragnieniach 16. Powstajc w mózgu (nawet przy obnionej jego aktywnoci), nale do obiektów wiata realnego istniejcych w płaszczynie biologicznej. Obok marze i snów istotnym ródłem dla kreowania wiata wirtualnego jest wyobrania. Jest to sprawno oparta na wczeniejszym zmysłowym do- wiadczeniu stanów, zjawisk czy przedmiotów, a uaktywniona samoczynnie pod wpływem odpowiednich bodców spostrzeeniowych, słownych lub te wyobraeniowych bd wiadomie pod wpływem aktywnoci człowieka 17. Wyobraenia stanowi wic rodzaj symulacji dokonujcej si w mózgu, której efektem jest tworzenie podanych modeli zjawisk, stanów. Na modele te nie s nakładane adne ograniczenia czasowe, przestrzenne, etyczne czy racjonalne. A zatem twierdzenie o moliwoci kreowania wiata wirtualnego jest zwizane przede wszystkim z przekonaniem o kreowaniu obiektów płaszczyzny biologicznej. W wykreowanym wiecie wirtualnym człowiek moe si zrealizowa, moe działa według własnego scenariusza, moe te prze- 15 W. S z e w c z u k (red.), Słownik psychologiczny, Warszawa 1979, s Tame. 17 Tame, s. 327.

9 WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY 127 ywa sytuacje, do których z rónych powodów nie dopuszcza egzystujc w rzeczywistoci empirycznej. W tym to wykreowanym przez siebie wiecie człowiek moe symulowa osiganie sukcesów zawodowych, zmian własnego wizerunku, miło, zabijanie kogo nawet wielokrotnie co nie jest moliwe w rzeczywistoci empirycznej. Z powyszego wida, e pierwotnym ródłem wiata wirtualnego jest rzeczywisto empiryczna lub wiat obiektów abstrakcyjnych (pojcia ogólne, idee Platona itp.), a wtórnym wiat myli. Sygnalizowane przykłady realizacji wiata wirtualnego jawi si jako potencjalno lub fikcja. W pierwszym przypadku (np. projekt badawczy, dzieło sztuki itp.) podlegaj weryfikacji w ramach metodologii nauk np. empirycznych, uznanych kanonów pikna. wiat wirtualny w sensie fikcji jest dostpny w biernym odbiorze (dzieło literackie, obraz) i wówczas jego weryfikacja w zasadzie nie jest moliwa, chyba e w konfrontacji z obowizujcymi kanonami, bd współkreowany (czaty, blogi, Internet), a wówczas weryfikacja polega na sprawdzeniu zgodnoci z obiektywna prawd. wiat wirtualny moe by i czsto jest zafałszowaniem realnego. Im wikszy jest stopie fikcyjnoci wykreowanego wiata, tym mniejsze szanse na jego weryfikacj. Fikcje s trudne do weryfikacji. Skoro przeprowadzenie weryfikacji wiata wirtualnego jest tak trudne, to nasuwa si pytanie: Czy jest on krzywym zwierciadłem rzeczywistoci empirycznej? Warto podkreli, e cho pierwotne ródło wiata wirtualnego znajduje si w rzeczywistoci, to wiat wirtualny t rzeczywisto fałszuje. A zatem wiat wirtualny rozumiany jako obraz rzeczywistoci naley traktowa jako krzywe jej zwierciadło. Dzieje si tak dlatego, e jego ródła s trudne do uchwycenia i wyraenia (zwłaszcza wtórne), nadto jego weryfikacja nie zawsze jest moliwa do przeprowadzenia. Równie dlatego, e obraz rzeczywistoci ma subiektywny charakter Odkrywanie wiata wirtualnego W jakim sensie i w jakim zakresie mona twierdzi o moliwoci odkrywania wiata wirtualnego? Wydaje si, e odpowiedzi na to pytanie naley szuka przede wszystkim w płaszczynie komunikacyjno-informacyjnej i w płaszczynie teoretycznej. W pierwszym przypadku dziki technice komputerowej odkrywamy subiektywny wiat innych ludzi (blogi, czaty), a take zaktualizowane projekty (gry, Internet czy wirtualne banki, szpitale itp.). Komputer staje si tu narzdziem do komunikacji.

10 128 ANNA LATAWIEC W płaszczynie teoretycznej odkrywamy obiekty (czstki wirtualne) zgodnie z t sam zasad poznawcz, jaka obowizuje w we wszelkich odkryciach naukowych. Warto doda, e owo odkrywanie wiata wirtualnego ma głbszy sens poznawczy prowadzi bowiem do odkrywania take rzeczywistoci. Jak ju było wspomniane, ródłem wiata wirtualnego jest rzeczywisto poznawalna zmysłowo, rzeczywisto materialna. I tak np. dziki czatom, blogom moemy odkry natur człowieka, jego pragnienia, potrzeby. Dziki modelom symulacyjnym docieramy do niedostpnych obiektów oryginałów (np. mózg). Dziki czstkom wirtualnym docieramy do zjawisk zachodzcych w mikrowiecie. Nadto warto przypomnie, e w opisie rzeczywistoci mog ujawnia si subiektywne elementy interpretacyjne, a to moe oznacza, e obrazy rzeczywistoci malowane przez naukowców odkrywamy i sami na ich podstawie kreujemy nasz własny wiat. Podobnie jak to ma miejsce w przypadku wiata wirtualnego zostajemy jego kreatorami. W procesie odkrywania wiata wirtualnego due znaczenie zdaje si mie ustalenie relacji zachodzcych midzy obiektami realnymi i wirtualnymi. Obiekty wirtualne, z racji ich symulacyjnego pochodzenia, s pewnymi modelami obiektów realnych. Pojawia si pytanie: Czy i w jakim stopniu obiekty wirtualne s tosame ze swymi realnymi oryginałami? Innymi słowy: w czym tkwi istota wirtualnoci np. wirtualnego banku, szpitala, rozmowy na czacie? Jest to pytanie, które powinno si pojawi w kontekcie odkrywania wiata wirtualnego. Rozwaania dotyczce genezy wiata wirtualnego prowadz nas do kolejnych wniosków: obiekty wiata wirtualnego s kreowane lub odtwarzane, kreowane obiekty wiata wirtualnego znajduj swe ródło w realnej rzeczywistoci materialnej, odkrywane obiekty wiata wirtualnego prowadz do poznania realnej rzeczywistoci materialnej. 4. PROBLEM ISTNIENIA WIATA WIRTUALNEGO Ostatniego argumentu na rzecz zmodyfikowanego przedmiotu filozofii przyrody poszukiwa bd, próbujc znale odpowied na pytanie o sposób istnienia wiata wirtualnego. wiat wirtualny i jego obiekty zwizane s z istnieniem w czasie i w przestrzeni. Jednake to sama cecha wirtualnoci

11 WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY 129 sugeruje nietypowy sposób istnienia. Pojawia si nawet pytanie: Czy wiat wirtualny istnieje, a jeli tak, to w jakim sensie? Istot wiata wirtualnego jest jego potencjalno, głównie w sposobie istnienia. Obiekty z wymienionych trzech obszarów wiata wirtualnego istniej dziki swoistym nonikom. I tak np. obiekty zwizane z technik komputerow istniej dziki komputerom, co oznacza, e ich istnienie jest uzalenione od aktywnoci sprztu. W momencie wyłczenia komputera obiekty wiata wirtualnego przestaj istnie dla konkretnego ich odbiorcy. Natomiast obiekty z obszaru funkcjonowania umysłu maj cech intencjonalnoci, czyli istniej jako przedmioty myli, wyobrae, marze. Zwizane s ze sfer przeyciow, ze wiadomoci. Aby odpowiedzie na pytanie dotyczce sposobu istnienia wiata wirtualnego, naley podkreli relacj zachodzc midzy nim a jego czasoprzestrzennym umiejscowieniem. Jak wiadomo, funkcjonuj róne koncepcje czasu i przestrzeni: od fizykalnych, przez psychologiczne, po filozoficzne. Czas i przestrze wystpuj obok siebie, a to dlatego, e odległo przestrzenna jest adekwatna do odległoci w czasie. Innymi słowy: mówic, e znajduj si w tym samym miejscu, mog powiedzie, e zdarzyło si w tym samym czasie, a zatem istnieje jakie przed i po odnoszone zarówno do odległoci, jak i do czasu 18. Zgodnie z sugesti Platona wiat idei jest ponadczasowy, co oznacza, e jego istnienie jest niezalene od czasu i konsekwentnie przestrze nie ma umiejscowienia 19. Ale w kontekcie wiata wirtualnego pytanie o sposób jego istnienia jest niezwykle wane, gdy owa potencjalno narzuca jakie ograniczenia: wiat wirtualny istnieje tak długo, jak długo istniej jego noniki: włczone komputery, myli nakierowane na projekt badawczy czy warunki fizyczne dla czstek wirtualnych. wiat wirtualny, bdc potencjalnym, moe, ale nie musi zaistnie. 18 A. v a n M e l s e n, Filozofia przyrody, Warszawa 1968, s Dla Arystotelesa nie ma sensu mówienie o czasie i o przestrzeni w oderwaniu od ruchu. Podobnie twierdz fizycy klasyczni, cho ju Einstein mówił o wzgldnoci czasu. Tak jak nie ma jednej koncepcji czasu, tak i brak jest jednej koncepcji przestrzeni: od przekonania, e jest ona rzeczywistoci sam w sobie, zbiornikiem na byty; przez stanowisko przeciwne zaprzeczajce, by przestrze stanowiła rzeczywisto sam w sobie, a raczej form porzdkujca nasze wraenia (Kant); po zblion do matematycznego ujcia, zaproponowan przez Arystotelesa jako miejsce.

12 130 ANNA LATAWIEC Jeli uznamy, e wiat wirtualny jest obrazem rzeczywistoci, to pojawiaj si kolejne pytania: W jakim sensie jest to obraz rzeczywistoci fizycznej oraz w jaki sposób ten obraz powstaje? Skoro wiat wirtualny jest potencjalny, to znaczy, e moe zaistnie. Pojawia si w komputerze, w mózgu człowieka a wic w konkretnej przestrzeni fizycznej jako myl, w sferze wyobrani, projektu w konkretnym przedziale czasu fizycznego. Myl, wyobraenie istnieje tak długo, jak długo uwaga człowieka jest skierowana na dany przedmiot. Nie ma mylenia bezprzedmiotowego. Wystarczy jednak odwróci uwag od konkretnego przedmiotu, a ta konkretna myl przemija, znika. wiat wirtualny jest obiektem trudno dostpnym w badaniach empirycznych. Oznacza to, e z chwil wyłczenia mylenia o projekcie, wyłczenia komputera, opuszczenia blogu przestaje istnie. Potencjalno wiata wirtualnego nie wyklucza take moliwoci istnienia wikszej liczby wiatów, tyle, e nie istniej one aktualnie. Z chwil zaktualizowania trac atrybut wirtualnoci w sensie potencjalnoci. A zatem faktycznie wiat (lub nawet wiaty) wirtualny istnieje 20. W zalenoci od tego, z jakimi obiektami wiata wirtualnego si spotykamy, moemy mówi, moim zdaniem, o subiektywnym lub obiektywnym sposobie istnienia wiata wirtualnego. Subiektywnie istniejcy wiat wirtualny zawiera te obiekty, które powstaj w umyle człowieka, a wic myli, wyobraenia, projekty. Ich subiektywny charakter wynika z faktu, e s one dostpne w danym momencie jedynie ich kreatorowi. Natomiast obiektywnie istniejcy wiat wirtualny to ten, którego obiekty wirtualne mog by dowiadczane przez wicej ni jedn osob. Oznacza to w szczególnoci dostp do Internetu, czatów, blogów, a take do czstek wirtualnych, których obserwatorami mog by nawet grupy naukowców. Owo subiektywne lub obiektywne istnienie wiata wirtualnego decyduje o stopniu lub sposobie jego weryfikacji. wiat myli, fantazji z trudem poddaje si weryfikacji, za efekty przemyle nad projektem naukowym lub dziełem sztuki weryfikowane s z chwil utraty atrybutu potencjalnoci, czyli z chwil ich aktualizacji. Natomiast obiektywnie istniejcy wiat wirtualny podlega weryfikacji na drodze ustalenia spójnoci logicznej (np. w czatach), w kontekcie wybranej koncepcji prawdy itp. 20 A. L a t a w i e c, wiat wirtualny krzywym zwierciadłem rzeczywistoci, (Prace Naukowe Instytutu Organizacji i Zarzdzania Politechniki Wrocławskiej, Seria: Studia i Materiały nr 19), Wrocław 2005, s

13 WIAT WIRTUALNY JAKO NOWY PRZEDMIOT FILOZOFII PRZYRODY PRÓBA PODSUMOWANIA Za uzasadnieniem uznania wiata wirtualnego za nowy przedmiot filozofii przyrody przemawiaj, moim zdaniem, nastpujce fakty: wiat wirtualny jest obrazem rzeczywistoci, a ta z cał pewnoci, nawet w klasycznym rozumieniu, jest przedmiotem filozofii przyrody, zaproponowane okrelenie wiata wirtualnego swe ródło znajduje w starej dyskusji prowadzonej midzy zwolennikami platoskiego idealizmu i arystotelesowskiego realizmu, sposób powstawania wiata wirtualnego (jego kreowanie i odkrywanie) zawsze prowadzi do realnej rzeczywistoci materialnej, która jest przedmiotem klasycznie pojtej filozofii przyrody, sposób istnienia wiata wirtualnego musi by rozpatrywany w kontekcie uj czasoprzestrzennych, a to kieruje nas ku kluczowym problemom filozofii przyrody. BIBLIOGRAFIA H a j d u k Z.: Filozofia przyrody Filozofia przyrodoznawstwa: metakosmologia, TN KUL, Lublin H a w k i n g S. W.: Krótka historia czasu. Od wielkiego wybuchu do czarnych dziur, tł. P. Amsterdamski, Wyd. Alfa, Warszawa I n g a r d e n R.: Ksieczka o człowieku, Wyd. Literackie, Kraków J a c y n a - O n y s z k i e w i c z Z.: Metakosmologia, Wyd. Gazeta Handlowa, Pozna K a n t I.: Krytyka praktycznego rozumu, tł. z niem. J. Gałecki, PWN, Warszawa L a t a w i e c A.: Pojcie symulacji i jej uyteczno naukowa, Wyd. ATK, Warszawa Rzeczywisto a wiat wirtualny, (Prace Naukowe Instytutu Organizacji i Zarzdzania Politechniki Wrocławskiej, Seria: Studia i Materiały, nr 15), Wrocław 2003, s wiat wirtualny krzywym zwierciadłem rzeczywistoci, (Prace Naukowe Instytutu Organizacji i Zarzdzania Politechniki Wrocławskiej, Seria: Studia i Materiały, nr 19), Wrocław 2005, s Uwagi w sprawie wirtualnoci, Studia Philosophiae Christianae 40 (2004), nr 2, s L e m aska A.: Filozofia przyrody, Episteme 22 (2002) Od kosmologii do ekofilozofii, Acta Universitas Masuriensis, Olecko. M e l s e n A. van: Filozofia przyrody, PAX, Warszawa P o p p e r K. R.: Wiedza a zagadnienie ciała i umysłu, przeł. T. Baszniak, KiW, Warszawa Wiedza obiektywna. Ewolucyjna teoria epistemologiczna, przeł. A. Chmielewski, PWN, Warszawa S z e w c z u k W. (red.), Słownik psychologiczny, Wiedza Powszechna, Warszawa 1979.

14 132 ANNA LATAWIEC THE VIRTUAL WORLD AS A NEW SUBJECT OF PHILOSOPHY OF NATURE S u m m a r y Fast and intensive development of natural science (especially quantitative physics) and computer science make us think about the philosophy of nature. In this article we would like to show that a new subject of the philosophy of nature is the virtual world. The first step was to analyse some words like the following: virtuality, potentiality, reality. In this context we propose a definition of the virtual world as a real view created or reconstructed by intellectual or technical simulation. The next step was analyzed the objects and levels of virtual world. We emphasise the technical-communicational level and computer technology associated with it (the Internet, chat, blog, virtual shops); the second level is the biological level which is connected with the objects produced by the brain (thinking, imagination, research projects); the third level is the theoretical level with the virtual elements. On the ground of this classification we have shown that the virtual world and the objects are not homogeneous. The last part of this paper presents the beginning of the virtual world (creation or reconstruction in the intellectual and technical simulation). Our analyses are connected with Plato and his idealism, Aristotle and his realism, and Popper s/penrose s proposition. Summarised by Author Słowa kluczowe: elementy wirtualne, idealizm, realizm, rzeczywisto, symulacja, wiat wirtualny, weryfikacja. Key words: virtual elements, idealism, realism, reality, simulation, virtual world, verification. Information about Author: Prof. Dr. ANNA LATAWIEC Chair of Methodology of Information and System Sciences, Institute of Philosophy, Cardinal Stefan Wyszynski University; address for correspondence: ul. Dewajtis 5, PL Warszawa; onet.pl

Programowanie Obiektowe

Programowanie Obiektowe Programowanie Obiektowe dr in. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl WYKŁAD 1 Wstp, jzyki, obiektowo Cele wykładu Zaznajomienie słuchaczy z głównymi cechami obiektowoci Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

EKOFILOZOFIA JAKO PRAKTYCZNA FILOZOFIA PRZYRODY

EKOFILOZOFIA JAKO PRAKTYCZNA FILOZOFIA PRZYRODY Access via CEEOL NL Germany DYSKUSJE I SPRAWOZDANIA 355 ANTONI SKOWROSKI EKOFILOZOFIA JAKO PRAKTYCZNA FILOZOFIA PRZYRODY W filozofii przyrody mona wyróni trzy zasadnicze działy: kosmofilozofi zajmujc si

Bardziej szczegółowo

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Systemem Informacji Geograficznej (Systemem Informacji Przestrzennej, GIS, SIP) nazywamy skomputeryzowany system pozyskiwania, przechowywania, przetwarzania,

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny PROJEKT Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia w sprawie programu współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarzdowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalnoci

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 21 marca 2005 r. odmawiajca uwzgldnienia wniosku o zobowizanie Zarzdu Banku, do wykrelenia danych osobowych dotyczcych Skarcego z Bankowego

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk. Załoenia

Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk. Załoenia Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk Załoenia Firma Autodesk - wiodcy producent oprogramowania wspomagajcego projektowanie proponuje program umoliwiajcy uytkownikom weryfikacj posiadanego oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe w pigułce

Badania marketingowe w pigułce Jolanta Tkaczyk Badania marketingowe w pigułce Dlaczego klienci kupuj nasze produkty lub usługi? To pytanie spdza sen z powiek wikszoci menederom. Kady z nich byłby skłonny zapłaci due pienidze za konkretn

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Podstaw rozwoju kadego społeczestwa jest jego rozwój gospodarczy, a energia stanowi wan rol w jego realizacji. Z uwagi na cigły

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wiedza o teatrze A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wiedza o teatrze A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Załcznik nr 110 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wiedza o teatrze A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwaj nie krócej ni 6 semestrów. Liczba godzin zaj

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. Warszawa, dnia 31 marca 2006 r. GI-DEC-DS-106/06

DECYZJA. Warszawa, dnia 31 marca 2006 r. GI-DEC-DS-106/06 Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nakazujca Spółce usunicie uchybie w procesie przetwarzania danych osobowych osób biorcych udział w organizowanych przez t Spółk konkursach, poprzez

Bardziej szczegółowo

Ksiądz Profesor Mieczysław Lubański : bibliografia (1994-2004). Studia Philosophiae Christianae 40/2, 9-12

Ksiądz Profesor Mieczysław Lubański : bibliografia (1994-2004). Studia Philosophiae Christianae 40/2, 9-12 Ksiądz Profesor Mieczysław Lubański : bibliografia (1994-2004). Studia Philosophiae Christianae 40/2, 9-12 2004 Studia P h ilosophiae C h ristianae U K SW 40(2004)2 KSIĄDZ PROFESOR MIECZYSŁAW LUBAŃSKI

Bardziej szczegółowo

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego,

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego, Wstp GeForms to program przeznaczony na telefony komórkowe (tzw. midlet) z obsług Javy (J2ME) umoliwiajcy wprowadzanie danych według rónorodnych wzorców. Wzory formularzy s pobierane z serwera centralnego

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załcznik do Uchwały Nr XXVIII/75/03 Rady Powiatu Pabianickiego z dnia 13 listopada 2003 r. (w zakresie : rehabilitacji społecznej, rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 2007 r.

UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 2007 r. UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 2007 r. w sprawie przystpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Zielona Góra. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z

Bardziej szczegółowo

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r.

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Wieloletni program współpracy samorzdu Powiatu Krasnostawskiego z organizacjami pozarzdowymi oraz z podmiotami

Bardziej szczegółowo

Wirtualne Laboratorium Mechaniki eksperyment na odległość, współpraca badawcza i gromadzenie wiedzy

Wirtualne Laboratorium Mechaniki eksperyment na odległość, współpraca badawcza i gromadzenie wiedzy Wirtualne Laboratorium Mechaniki eksperyment na odległość, współpraca badawcza i gromadzenie wiedzy Łukasz Maciejewski, Wojciech Myszka Instytut Materiałoznawstwa i Mechaniki Technicznej Politechniki Wrocławskiej

Bardziej szczegółowo

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET Instrukcja Obsługi Copyright 2005 by All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeone!"# $%%%&%'(%)* +(+%'(%)* Wszystkie nazwy i znaki towarowe uyte w niniejszej publikacji s własnoci

Bardziej szczegółowo

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego Koncepcja Platformy Bezpieczestwa Wewntrznego do realizacji zada badawczo-rozwojowych w ramach projektu Nowoczesne metody naukowego wsparcia zarzdzania bezpieczestwem publicznym w Unii Europejskiej 1.

Bardziej szczegółowo

EP io default website

EP io default website 26-01-2015 Od regulacji Internetu po bezpieczestwo publiczne debata na temat dylematów ochrony danych Nowoczesna gospodarka opiera si w duej mierze na przetwarzaniu danych, dlatego potrzebne s jasne reguy,

Bardziej szczegółowo

B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I

B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I Agnieszka Majewska Politechnika Czstochowska w Czstochowie Biblioteka Wydziału Zarzdzania czytel@zim.pcz.czest.pl Mariola Szyda

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Łukasz Wany Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Wstp Budujc sie neuronow do kompresji znaków, na samym pocztku zmierzylimy si z problemem przygotowywania danych do nauki sieci. Przyjlimy,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents InsERT, grudzie 2003 http://www.insert.com.pl/office2003 InsERT GT Smart Documents to przygotowany przez firm InsERT specjalny dodatek, umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prac naukowych

Rodzaje prac naukowych Wyższa Szkoła Bankowa Oddział Gdańsk Katedra Bezpieczeństwa Wewnętrznego Patryk Bieńkowski Nr indeksu: gd22175 Rodzaje prac naukowych Praca zaliczeniowa wykonana na zajęcia proseminarium pracy naukowej

Bardziej szczegółowo

PROWIZJE Menad er Schematy rozliczeniowe

PROWIZJE Menad er Schematy rozliczeniowe W nowej wersji systemu pojawił si specjalny moduł dla menaderów przychodni. Na razie jest to rozwizanie pilotaowe i udostpniono w nim jedn funkcj, która zostanie przybliona w niniejszym biuletynie. Docelowo

Bardziej szczegółowo

Studia i Prace KZiF SGH, zeszyt naukowy nr 60/2005. Modele instytucji i audytu zarzdzania długiem publicznym ocena polskich rozwiza

Studia i Prace KZiF SGH, zeszyt naukowy nr 60/2005. Modele instytucji i audytu zarzdzania długiem publicznym ocena polskich rozwiza Grzegorz Gołbiowski Kamilla Marchewka - Bartkowiak Modele instytucji i audytu zarzdzania długiem publicznym ocena polskich rozwiza 1. Wprowadzenie Modelowe ujcie zagadnie organizacji instytucji zarzdzania

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKA JEDNOSTKA WDRAANIA PROGRAMÓW UNIJNYCH ul. Jagielloska 74 03 301 Warszawa. Uczestnicy postpowania o udzielnie zamówienia publicznego

MAZOWIECKA JEDNOSTKA WDRAANIA PROGRAMÓW UNIJNYCH ul. Jagielloska 74 03 301 Warszawa. Uczestnicy postpowania o udzielnie zamówienia publicznego MAZOWIECKA JEDNOSTKA WDRAANIA PROGRAMÓW UNIJNYCH ul. Jagielloska 74 03 301 Warszawa Warszawa, dnia 06.11.2007 r. WOA/ZP/D-335-9/07 Uczestnicy postpowania o udzielnie zamówienia publicznego Dotyczy: postpowania

Bardziej szczegółowo

Problemy pozyskiwania rodków unijnych przez polskie jednostki samorzdowe

Problemy pozyskiwania rodków unijnych przez polskie jednostki samorzdowe Prof. dr hab. Elbieta Kornberger-Sokołowska Uniwersytet Warszawski Problemy pozyskiwania rodków unijnych przez polskie jednostki samorzdowe 1. Zgodnie z art. 158 Traktatu ustanawiajcego Wspólnot Europejsk

Bardziej szczegółowo

Czy zen jest filozofi?

Czy zen jest filozofi? Diametros nr 2 (grudzie 2004): 108 113 Beata Szymaska Agnieszka Kozyra, Filozofia zen, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004. Nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN ukazała si ksika Agnieszki Kozyry zatytułowana

Bardziej szczegółowo

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie.

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie. Instrumentyrynkupracydlaosóbposzukujcychpracy, aktualniepodlegajcychubezpieczeniuspoecznemurolnikówwpenymzakresie. Zdniem1lutego2009r.weszywycieprzepisyustawyzdnia19grudnia2008r. o zmianie ustawy o promocji

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. Warszawa, dnia 4 padziernika 2004 r. GI-DEC-DS-208/04

DECYZJA. Warszawa, dnia 4 padziernika 2004 r. GI-DEC-DS-208/04 Decyzja GIODO z dnia 4 padziernika 2004 r. nakazujca udostpnienie operatorowi telefonii komórkowej, udostpnienie Komendantowi Stray Miejskiej, danych osobowych abonenta telefonu komórkowego, w zakresie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 2) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kulturoznawstwo A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kulturoznawstwo A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Załcznik nr 59 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kulturoznawstwo A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwaj nie krócej ni 6 semestrów. Liczba godzin zaj

Bardziej szczegółowo

AQUAGOR POMPA CIEPŁA WODA/WODA

AQUAGOR POMPA CIEPŁA WODA/WODA AQUAGOR POMPA CIEPŁA WODA/WODA Pompy ciepła woda/woda to jeden z najbardziej wydajnych systemów energii cieplnej. Temperatura wód gruntowych to bardzo solidne i stałe ródło energii, bo ich temperatura

Bardziej szczegółowo

Załoenia programowo-przestrzenne Centrum Nauki Kopernik

Załoenia programowo-przestrzenne Centrum Nauki Kopernik Załcznik do informacji prasowej z dnia 12 lipca 2005r. Załoenia programowo-przestrzenne Centrum Nauki Kopernik Idea Centrum Nauki Centrum Nauki Kopernik w Warszawie słuy rozwijaniu zainteresowania otaczajcym

Bardziej szczegółowo

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna

WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA. L. KRÓLAS 1, P. KRÓLAS 2 Orodek Kwalifikacji Jakoci Wyrobów SIMPTEST ul. Przemysłowa 34A 61-579 Pozna 22/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYBRANE METODY DOSKONALENIA SYSTEMÓW ZARZDZANIA L. KRÓLAS

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A. Uzasadnienie

D E C Y Z J A. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 czerwca 2005 r. dotyczca przetwarzania danych osobowych Skarcej przez pracodawc. Warszawa, dnia 24 czerwca 2005 r. GI-DEC-DS- 159/05 D

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE TELEKOMUNIKACJI W POLITECHNICE ŁÓDZKIEJ

KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE TELEKOMUNIKACJI W POLITECHNICE ŁÓDZKIEJ Sławomir Hausman Michał Strzelecki Instytut Elektroniki Politechniki Łódzkiej ul. Wólczaska 223, 90-924 Łód [shausman, mstrzel]@p.lodz.pl www.pwt.et.put.poznan.pl 2005 Poznańskie Warsztaty Telekomunikacyjne

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialnoci cywilnej (CPV: 66515400-7, 66515000-3, 66516000-0)

ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialnoci cywilnej (CPV: 66515400-7, 66515000-3, 66516000-0) Strona 1 z 5 Chojnice: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialnoci cywilnej Urzdu Miejskiego w Chojnicach wraz z jednostkami organizacyjnymi Numer ogłoszenia: 194104-2012; data zamieszczenia: 08.06.2012 OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

Modelowanie i Programowanie Obiektowe

Modelowanie i Programowanie Obiektowe Modelowanie i Programowanie Obiektowe Wykład I: Wstęp 20 październik 2012 Programowanie obiektowe Metodyka wytwarzania oprogramowania Metodyka Metodyka ustandaryzowane dla wybranego obszaru podejście do

Bardziej szczegółowo

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA VPN Virtual Private Network Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN wersja 1.1 Spis treci 1. CO TO JEST VPN I DO CZEGO SŁUY... 3 2. RODZAJE SIECI VPN... 3 3. ZALETY STOSOWANIA SIECI IPSEC

Bardziej szczegółowo

Ateus - Helios. System domofonowy

Ateus - Helios. System domofonowy Ateus - Helios System domofonowy Klawiatura telefoniczna: Uywajc klawiatury mona wybra dowolny numer abonenta. Helios moe pracowa z wybieraniem DTMF lub impulsowym. Ograniczenia na dostp do sieci publicznej

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZDZANIA I KONTROLI FUNDUSZU SPÓJNOCI WYTYCZNE DOTYCZCE OPRACOWANIA CIEEK AUDYTU ORAZ JEDNOLITEGO FORMATU ICH PREZENTACJI

SYSTEM ZARZDZANIA I KONTROLI FUNDUSZU SPÓJNOCI WYTYCZNE DOTYCZCE OPRACOWANIA CIEEK AUDYTU ORAZ JEDNOLITEGO FORMATU ICH PREZENTACJI SYSTEM ZARZDZANIA I KONTROLI FUNDUSZU SPÓJNOCI WYTYCZNE DOTYCZCE OPRACOWANIA CIEEK AUDYTU ORAZ JEDNOLITEGO FORMATU ICH PREZENTACJI Ministerstwo Gospodarki i Pracy Departament Koordynacji Funduszu Spójnoci

Bardziej szczegółowo

Sposoby przekazywania parametrów w metodach.

Sposoby przekazywania parametrów w metodach. Temat: Definiowanie i wywoływanie metod. Zmienne lokalne w metodach. Sposoby przekazywania parametrów w metodach. Pojcia klasy i obiektu wprowadzenie. 1. Definiowanie i wywoływanie metod W dotychczas omawianych

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rady Osiedla Huby

Stanowisko Rady Osiedla Huby Wrocław 15. wrzenia 2004 r. Stanowisko Rady Osiedla Huby W SPRAWIE ZASAD PROWADZENIA KOMUNALNEJ GOSPODARKI MIESZKANIOWEJ PRZEZ GMIN WROCŁAW ORAZ W SPRAWIE PROGRAMU GOSPODAROWANIA ZASOBEM MIESZKANIOWYM

Bardziej szczegółowo

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1 Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA CERTYFIKATÓW URZDÓW POREDNICH... 3 2. INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek Optymalizacja zaangaowania kapitałowego 4.01.2005 r. w decyzjach typu make or buy. Magazyn czy obcy cz. 2. Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym

Bardziej szczegółowo

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wiesław M. Macek Teologia nauki według księdza Michała Hellera Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Warszawa 2010 Na początku było Słowo (J 1, 1). Książka ta przedstawia podstawy współczesnej

Bardziej szczegółowo

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU I. ZAKRES wiadectwo innowacyjnoci produktu dla ASTEC Sp. z o.o. dotyczy prototypu produktu MDT (Magik Development Tools) w fazie studium wykonalnoci. ASTEC Sp. z o.o. ul.

Bardziej szczegółowo

1 Agresja Katarzyna Wilkos

1 Agresja Katarzyna Wilkos 1 2 Spis treści Wstęp 6 Rozdział I: Ujęcie wiktymologiczne przestępstw z użyciem przemocy 9 1. Rodzaje przestępstw z użyciem przemocy 9 Podział według J. Bafii 12 2. Psychospołeczne funkcjonowanie ofiar

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Piotr Borowiec PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Sporód wielu metod sztucznej inteligencji obliczeniowej algorytmy genetyczne doczekały si wielu implementacji. Mona je wykorzystywa

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Obszary badawcze controllingu w orodku wrocławskim. Research fields of controlling in Wrocław centre

Obszary badawcze controllingu w orodku wrocławskim. Research fields of controlling in Wrocław centre Controlling w małych i rednich ch 15 Obszary badawcze controllingu w orodku wrocławskim Research fields of controlling in Wrocław centre Edward NOWAK * Streszczenie. Artykuł jest prezentacj problematyki

Bardziej szczegółowo

EMAS równowanik czy uzupełnienie ISO 14001?

EMAS równowanik czy uzupełnienie ISO 14001? Materiały na konferencj Systemy zarzdzania w energetyce 27-29.04.2004, Szczyrk Andrzej Ociepa Polskie Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia Ekoekspert Sp. z o.o., Warszawa Główny Specjalista EMAS równowanik

Bardziej szczegółowo

Jarosław A. Sobkowiak MIC GODNO W KOMUNIKACJI: COMMUNICATIO, COMMUNICARE, COMMUNITAS*

Jarosław A. Sobkowiak MIC GODNO W KOMUNIKACJI: COMMUNICATIO, COMMUNICARE, COMMUNITAS* Jarosław A. Sobkowiak MIC GODNO W KOMUNIKACJI: COMMUNICATIO, COMMUNICARE, COMMUNITAS* Bóg jest Osob, która wzywa do istnienia osobowy podmiot ludzki. Naley jednak od razu doda: Bóg jest osob dla człowieka.

Bardziej szczegółowo

4.1. Postanowienia ogólne

4.1. Postanowienia ogólne Strona: 4.. Postanowienia ogólne 4... W Podlaskim Urzdzie Skarbowym w Białymstoku System Zarzdzania Jakoci zgodny z wymaganiami normy PN-EN ISO 900:200, został ustanowiony, udokumentowany i wdroony w 2005

Bardziej szczegółowo

PRZESTRZE NAZW DOMEN DNS

PRZESTRZE NAZW DOMEN DNS PRZESTRZE NAZW DOMEN DNS 2 1. DNS nazwy zamiast liczb Wszystkie komputery w sieci TCP/IP identyfikowane s za pomoc jednoznacznego adresu IP. Jego posta liczbowa o długoci 32 bitów jest skomplikowana i

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008.

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Załcznik Nr 1 do uchwały Nr XIV/129/08 Rady Gminy Michałowo z dnia 11 stycznia 2008r. Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Wprowadzenie Aktywna działalno organizacji

Bardziej szczegółowo

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych,

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych, Wstp W nowoczesnym wiecie coraz istotniejsz rol odgrywa informacja i łatwy dostp do niej. Nie dziwi wic fakt, i nowoczesne telefony komórkowe to nie tylko urzdzenia do prowadzenia rozmów telefonicznych,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY NIOS POMOC DZIECIOM Z NIGERII

KONSPEKT KATECHEZY NIOS POMOC DZIECIOM Z NIGERII KONSPEKT KATECHEZY NIOS POMOC DZIECIOM Z NIGERII klasy I-III szkoły podstawowej Oprac. Ks. Piotr Pierzchwała Pomoc Kociołowi w Potrzebie Warszawa 2013 Kontekst egzystencjalny bd treciowy, do którego nawizujemy:

Bardziej szczegółowo

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1)

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Kognitywistyka II r Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Terminy wykładów 13. 03. 2008 27. 03. 2008 03. 04. 2008 17. 04. 2008 24. 04. 2008 08. 05. 2008 15. 05. 2008 29. 05. 2008 05. 06. 2008 12.

Bardziej szczegółowo

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ

BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ BUDOWA LUNETY CELOWNICZEJ Luneta celownicza składa si z nastpujcych sekcji (liczc od obiektywu): - soczewek obiektywu - układu regulacji paralaxy (dotyczy lunet sportowych) - mechanizmu regulacji krzya

Bardziej szczegółowo

2. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych (jeśli obowiązują):

2. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych (jeśli obowiązują): WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu: Psychofizjologia Widzenia 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów: stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007 Załcznik Do Uchwały Nr... Rady Powiatu Opolskiego z dnia...2007r. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016 Załącznik Nr 1 do Uchwały Senatu AWFiS w Gdańsku Nr 16 z dnia 27 kwietnia 2012 roku Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016 Jednostka Organizacyjna: Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prac naukowych

Rodzaje prac naukowych Wyższa Szkoła Bankowa Oddział Gdańsk Katedra Bezpieczeństwa Wewnętrznego Patryk Bieńkowski Nr indeksu: gd22175 Rodzaje prac naukowych Praca zaliczeniowa wykonana na zajęcia proseminarium pracy naukowej

Bardziej szczegółowo

Europejska karta jakości staży i praktyk

Europejska karta jakości staży i praktyk Europejska karta jakości staży i praktyk www.qualityinternships.eu Preambu!a Zwa!ywszy,!e:! dla m"odych ludzi wej#cie na rynek pracy po zako$czeniu edukacji staje si% coraz trudniejsze m"odzi ludzie s&

Bardziej szczegółowo

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE?

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE? Kady z Uytkowników posiadajcy co najmniej pakiet B moe zamówi funkcj Umowy Enterprise. Koszt tej modyfikacji to 800 zł netto bez wzgldu na liczb stanowisk. I jak ju wielokrotnie ogłaszalimy, koszt wikszoci

Bardziej szczegółowo

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 3. Spór o uniwersalia Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Nieco semiotyki nazwa napis lub dźwięk pojęcie znaczenie nazwy desygnat nazwy każdy

Bardziej szczegółowo

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna-

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- II raport okresowy z ewaluacji projektu: Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- - Malbork, padziernik 2007 - opracował: Jakub Lobert Projekt dofinansowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD)

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Plan wykładu Bazy danych Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Diagramy zwizków encji elementy ERD licznoci zwizków podklasy klucze zbiory słabych encji Małgorzata Krtowska Katedra Oprogramowania e-mail:

Bardziej szczegółowo

ADMINISTRACJA PUBLICZNA JAKO PRZEDMIOT NAUKI ADMINISTRACJI

ADMINISTRACJA PUBLICZNA JAKO PRZEDMIOT NAUKI ADMINISTRACJI Teka Kom. Praw. OL PAN, 2012, 193 202 ADMINISTRACJA PUBLICZNA JAKO PRZEDMIOT NAUKI ADMINISTRACJI Katedra Nauki Administracji, Instytut Administracji WPPKiA KUL Streszczenie. prawa. Pr z- i- j teorii syste

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne ROZPORZDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 17 listopada 1998 r. w sprawie ogólnych warunków obowizkowego ubezpieczenia odpowiedzialnoci cywilnej podmiotu przyjmujcego zamówienie na wiadczenia zdrowotne za

Bardziej szczegółowo

Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie tabel i powiza, manipulowanie danymi. Zadania do wykonani przed przystpieniem do pracy:

Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie tabel i powiza, manipulowanie danymi. Zadania do wykonani przed przystpieniem do pracy: wiczenie 2 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie tabel i powiza, manipulowanie danymi. Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania tabel, powiza pomidzy tabelami oraz metodami manipulowania

Bardziej szczegółowo

ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY

ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY ZWIZEK HARCERSTWA POLSKIEGO (ZHP) - działajca od 1918 r. najwiksza organizacja wychowawcza w Polsce, skupiajca dzieci, młodzie i dorosłych. Załoenia ideowe:

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

DDK-076-115/04/VP Warszawa, 02 czerwca 2004 r.

DDK-076-115/04/VP Warszawa, 02 czerwca 2004 r. Korespondencja w sprawie wystpienia Odpowied Prezesa Urzdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na wystpienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. PREZES URZDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 141-146, Gliwice 2009 ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN KRZYSZTOF HERBUŚ, JERZY ŚWIDER Instytut Automatyzacji Procesów

Bardziej szczegółowo

Metodyka badań w naukach o zarządzaniu

Metodyka badań w naukach o zarządzaniu Metodyka badań w naukach o zarządzaniu - konspekt prowadzący: dr inż. Paweł Morawski Katedra Marketingu i Logistyki Kontakt z prowadzącym: www: http://pmorawski.spoleczna.pl mail: pmorawski@spoleczna.pl

Bardziej szczegółowo

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl OGŁOSZE O ZAMÓWIENIU Roboty budowlane Dostawy Usługi Wypełnia Urzd Zamówie Publicznych Data otrzymania ogłoszenia Numer identyfikacyjny SEKCJA I: ZAMAWIAJCY I.1) OFICJALNA NAZWA I ADRES ZAMAWIAJCEGO Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

ZAŁCZNIK nr 3. DO OGÓLNYCH WARUNKÓW KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA PZU DORADCA ustalonych uchwał Nr UZ/49/2011 Zarzdu PZU SA z dnia 10 lutego 2011 roku

ZAŁCZNIK nr 3. DO OGÓLNYCH WARUNKÓW KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA PZU DORADCA ustalonych uchwał Nr UZ/49/2011 Zarzdu PZU SA z dnia 10 lutego 2011 roku ZAŁCZNIK nr 3 DO OGÓLNYCH WARUNKÓW KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA PZU DORADCA ustalonych uchwał Nr UZ/49/2011 Zarzdu PZU SA z dnia 10 lutego 2011 roku WYMOGI W ZAKRESIE ZABEZPIECZE PRZECIWKRADZIEOWYCH UBEZPIECZONEGO

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy:

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy: wiczenie 3 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie kwerend, formularzy Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania formularzy operujcych na danych z tabel oraz metodami tworzenia kwerend

Bardziej szczegółowo

Metodydowodzenia twierdzeń

Metodydowodzenia twierdzeń 1 Metodydowodzenia twierdzeń Przez zdanie rozumiemy dowolne stwierdzenie, które jest albo prawdziwe, albo faªszywe (nie mo»e by ono jednocze±nie prawdziwe i faªszywe). Tradycyjnie b dziemy u»ywali maªych

Bardziej szczegółowo

CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT

CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT TEMAT: Pracujemy w programie Power Point. Czas (4 x 45 minut ) ZAKRES TRECI PROGRAMOWYCH: Bezpieczestwo, higiena i reguły pracy przy komputerze Sposoby porozumiewania si

Bardziej szczegółowo

Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka)

Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka) Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka) 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem kształcenia w ramach specjalności Metody fizyki w ekonomii

Bardziej szczegółowo

Intellectual Capital Statement - Bilans Wartoci Niematerialnych

Intellectual Capital Statement - Bilans Wartoci Niematerialnych [Logo Przedsibiorstwa] Intellectual Capital Statement - Bilans Wartoci Niematerialnych [Okres Sprawozdawczy] DANE KONTAKTOWE FIRMY: [Przedsibiorstwo] AK sp. z o.o. [Adres] ul. Okólnik 11, 00-368 Warszawa

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI ROZWOJU W INYNIERII JAKOCI

KIERUNKI ROZWOJU W INYNIERII JAKOCI 20/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 KIERUNKI ROZWOJU W INYNIERII JAKOCI S. TKACZYK 1 Politechnika

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Niniejszy opis dotyczy konfiguracji programu pocztowego Outlook Express z pakietu Internet Explorer, pracujcego pod kontrol systemu

Bardziej szczegółowo