FIRMA i PRAWO. zawsze we wtorki z Dziennikiem Gazetą Prawną ZAMÓW PRENUMERATĘ NA 2014 I KORZYSTAJ Z PORAD NASZYCH EKSPERTÓW TEMAT TYGODNIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "FIRMA i PRAWO. zawsze we wtorki z Dziennikiem Gazetą Prawną ZAMÓW PRENUMERATĘ NA 2014 I KORZYSTAJ Z PORAD NASZYCH EKSPERTÓW TEMAT TYGODNIA"

Transkrypt

1 tygodnik dla prenumeratorów FIRMA i PRAWO Wtorek 10 grudnia 2013 nr 238 (3628) zawsze we wtorki z Dziennikiem Gazetą Prawną INFORMACJE O OFERCIE: ZAMÓW PRENUMERATĘ NA 2014 I KORZYSTAJ Z PORAD NASZYCH EKSPERTÓW Status niejasny, ale za dwa lata Paweł Wrześniewski redaktor merytoryczny TEMAT TYGODNIA To, że za polisę dużo się płaci, nie zawsze znaczy, P ewnie nie przesadzę, pisząc, że światkiem producentów i dystrybutorów AGD wstrząsnęła niedawno informacja, iż jeden z takich podmiotów złożył wniosek o ogłoszenie swojej upadłości. Firma i Prawo nie jest dodatkiem poświęconym dużym koncernom, lecz małym i średnim przedsiębiorcom, można by więc zapytać, co wnosi ta informacja. Otóż każdy z takich wielkich producentów ma na ogół licznych kooperantów rekrutujących się że użyję sformułowania z obszaru wojskowości właśnie z sektora MSP. Wiążą ich rozmaite relacje biznesowe, niekiedy proste, niekiedy dość skomplikowane. Z chwilą bankructwa wszystko to zostaje niejako wywrócone do góry nogami. Pomyśleliśmy, że dla czytelników interesujący może się okazać praktyczny materiał poświęcony temu, jak tak naprawdę wyglądają konsekwencje takiego zdarzenia. Autorzy artykułu rzeczowo omawiają przepisy poświęcone bankructwu w sektorze sprzętu gospodarstwa domowego. Podkreślają, że w przypadku upadłości likwidacyjnej los umów zawartych przez upadłego jest dość dramatyczny. Większość wygasa bowiem, a wśród nich tak ważne kontrakty, jak kredyty, pożyczki czy zlecenia. Polecam ten tekst wszystkim, którzy mają z tą branżą zawodowo cokolwiek do czynienia. Będę starał się wprowadzić na łamy problematykę ubezpieczeniową. W prasie o narzędziowe materiały na ten temat nie jest łatwo, mam nadzieję, iż Firmie i Prawu uda się nieco ten stan rzeczy zmienić. Zaczynamy od ogólnego, przystępnie napisanego poradnika, stanowiącego temat główny dzisiejszego numeru. Miło mi powiadomić, że autorka już pracuje nad kolejnym artykułem. Zachęcam też do śledzenia kolumn z omówieniami orzeczeń sądów okręgowych i apelacyjnych. Z poszczególnymi rozstrzygnięciami można się oczywiście zgadzać albo nie, w żadnym wypadku nie sposób jednak zaprzeczyć, że u ich podstaw leżą często sprawy arcyciekawe. I choćby z tego powodu warto nasze omówienia czytać. Być może są państwo akurat w podobnej sytuacji, jak strony spraw opisanych na ostatniej kolumnie niniejszego dodatku. I wtedy proszę rozwiązanie problemu podane jak na srebrnej tacy. W dzisiejszym wydaniu tradycyjnie jest również trochę aktualnej publicystyki. Oto Sejm uchwalił nam kolejną ustawę, którą w bieżącym dyskursie politycznym określa się czasem mianem prowizorki. Tym razem chodzi o problem tzw. starych spółek. Przypomnę, że w dawnym rejestrze handlowym wciąż figuruje mnóstwo podmiotów, które nie zatroszczyły się o przerejestrowanie do działającego od 2001 roku Krajowego Rejestru Sądowego. DGP alarmował, iż z nowym rokiem ich status stanie się bardzo niejasny. I proszę mamy nowelizację. Jeśli nic się nie zmieni, status ów nadal będzie bardzo niejasny, ale dopiero od 2016 roku. że jest dobra C4 5 Przed przystąpieniem do ubezpieczenia należy uważnie zapoznać się z jego ogólnymi warunkami. Ubezpieczycielowi wolno stosować wyłączenia odpowiedzialności nawet w wariancie od wszystkich ryzyk KOMENTARZE, WYWIADY Życie spółek z RHB przedłużono o dwa lata Po 31 grudnia 2013 r. mogłaby nastąpić sytuacja paradoksalna, gdyż okazałoby się, że pojawił się majątek bezpański, bez właściciela, a wierzytelności straciłyby w jeden dzień wierzyciela twierdzi dr Radosław L. Kwaśnicki, radca prawny, partner zarządzający w Kancelarii RKKW Obligo giełdowe szansą na uwolnienie cen gazu ziemnego Wątpliwości może budzić konstrukcja przepisów o obligu gazowym. Nie jest bowiem do końca jasne, na czym właściwie polega ten obowiązek uważa Wojciech Bigaj, radca prawny, wspólnik w Kancelarii W&W Wawrzynowicz i Wspólnicy SPÓŁKI Nie trzeba od razu likwidować biznesu, gdy partnerzy się poróżnią Rozwiązanie spółki to dość radykalny sposób na rozstanie się wspólników. Czasem lepiej jednego z nich wyłączyć CYKL: INTERESY NA WSCHODZIE Unia Celna: jednolita procedura dla eksporterów z Polski Formalności pozwalających wejść od razu na rynek obejmujący 15 proc. powierzchni lądowej całej ziemi nie jest zbyt wiele. Ułatwieniem jest to, że wdrożono wzajemne uznawanie protokołów badań CYKL: UPADŁOŚĆ W BIZNESIE Bankructwo w branży AGD rodzi problemy dla obu stron Przed niewypłacalnymi przedsiębiorcami są dwie drogi: przeprowadzona przez syndyka likwidacja majątku albo porozumienie się z wierzycielami. Niejasności w przepisach niestety nie brakuje ORZECZNICTWO Podstępne zatajenie usterek trzeba udowodnić C2 C2 C3 C6 C7 C8

2 C2 komentarze, wywiady Dziennik Gazeta Prawna, 10 grudnia 2013 nr 238 (3628) Życie spółek z rhb przedłużono o dwa lata Obligo giełdowe szansą na uwolnienie cen gazu ziemnego Rozmowa z Wojciechem Bigajem, radcą prawnym, wspólnikiem w Kancelarii W&W Wawrzynowicz i Wspólnicy prenumerata firma i prawo dr Radosław L. Kwaśnicki radca prawny, partner zarządzający w Kancelarii RKKW Sejm przedłużył właśnie do 31 grudnia 2015 r. moc wpisów w dotychczasowych rejestrach. W praktyce chodzi tu przede wszystkim o Rejestr Handlowy B (RHB), do którego przed wprowadzeniem rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) wpisywane były m.in. spółki handlowe. Chodzi o to, aby podmioty, które widnieją jeszcze w RHB, nie straciły osobowości prawnej i mogły dalej funkcjonować. W RHB na chwilę obecną jest ponad 100 tys. spółek handlowych oraz 80 tys. innych podmiotów fundacji, stowarzyszeń itp. Jest tak, mimo iż KRS istnieje od ponad 12 lat, więc czasu na przerejestrowanie było dostatecznie wiele. Wydaje się więc, iż jeśli właściciele lub członkowie organów wskazanych podmiotów nie zadbali dotychczas o ich wpisanie do KRS, to nie zależy im na tym. Zasadne byłoby więc pozbawienie owych podmiotów osobowości prawnej, aby nie utrzymywać konfuzji wśród uczestników obrotu prawnego. Sprawa nie jest jednak tak prosta. Spółki widniejące w RHB to bowiem nie tylko wydmuszki od wielu już lat (niektóre nawet od II wojny światowej) nieprowadzące jakiejkolwiek działalności. Część z nich, w tym te założone w latach 90., posiada nawet majątek trwały, inne zaś (w szczególności przedwojenne) majątku wprawdzie nie mają, jednak trudno im odmówić roszczeń o jego zwrot, przez co ostatnio stają się przedmiotem reaktywacji (po dokonaniu zakupu akcji takich spółek np. w antykwariatach). Co stałoby się ze spółkami wpisanymi do RHB, gdyby omawiana nowelizacja nie weszła w życie? Teoretycznie można by przyjąć, iż utrata mocy wpisu dotyczącego spółki wpisanej do tego rejestru prowadzi do automatycznego ustania jej bytu prawnego. Artykuł 37 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) wiąże uzyskanie osobowości prawnej z wpisem do rejestru. W takim przypadku nasuwa się jednak pytanie co z ich majątkiem? Zasadą jest bowiem, iż osoby prawne wpisane do rejestru tracą osobowość w wyniku wykreślenia z rejestru, a nie w wyniku utraty mocy przez ich wpis, przed ich wykreśleniem przeprowadzane jest zaś postępowanie likwidacyjne, w ramach którego zaspokajane są roszczenia wierzycieli. Przepisy regulujące postępowanie likwidacyjne wskazują także na sposób postępowania z majątkiem spółki, który pozostanie po zaspokojeniu jej wierzycieli. Brak analogicznych regulacji dotyczących sposobu postępowania z majątkiem podmiotów figurujących w RHB w razie utraty mocy ich wpisów może stać w sprzeczności z gwarantowanym przez konstytucję prawem własności oraz zasadą pewności obrotu. Co więcej, po 31 grudnia 2013 r. mogłaby nastąpić sytuacja paradoksalna, gdyż okazałoby się, iż pojawił się majątek bezpański, tj. bez właściciela, a wierzytelności (szczególnie w przypadku spółek przedwojennych) straciłyby w jeden dzień wierzyciela. Są wprawdzie poglądy, iż utrata mocy przez wpisy w RHB nie spowodowałaby utraty bytu prawnego przez podmioty tam wpisane, lecz jedynie ich zdolności prawnej i procesowej, jednakże takie konstrukcje prawne nie przekonują. Nie sposób bowiem wskazać, jak w praktyce miałyby funkcjonować podmioty wprawdzie obdarzone osobowością prawną, ale niezdolne do bycia stronami praw i obowiązków. Jak wynika z powyższych rozważań, nowelizacja uchwalona przez Sejm to jedynie doraźne rozwiązanie rozlicznych problemów wiążących się z dalszym funkcjonowaniem podmiotów wpisanych do RHB. Kluczowe jest bowiem uregulowanie skutków prawnych utraty mocy wpisów do RHB, przede wszystkim zaś dalszego losu majątku podmiotów wpisanych do tego rejestru. W przeciwnym razie za dwa lata staniemy przed identycznym problemem jak dziś, a potencjalne zaniedbanie w tym zakresie może skończyć się koniecznością zapłacenia znacznych kwot odszkodowań za wywłaszczenie (w cudzysłowie, bo nie wiadomo na czyją rzecz) związane z usunięciem z obrotu prawnego podmiotów wpisanych do RHB. Redakcja merytoryczna: Paweł Wrześniewski Ceny gazu ziemnego są w Polsce w dalszym ciągu kontrolowane przez państwo sprzedawcy gazu zmuszeni są bowiem do stosowania taryf zatwierdzanych przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Czy jest szansa na zmianę tego stanu? Zmiany mogą nastąpić w następstwie nowelizacji ustawy z 26 lipca 2013 r. Prawo energetyczne (Dz.U. poz. 984), potocznie zwanej małym trójpakiem. Nowe regulacje obowiązują od niedawna. Wprowadziły one obligo giełdowe na rynku gazu ziemnego. Jego sens polega na tym, że przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem paliwami gazowymi muszą sprzedawać określone ilości gazu na giełdzie. Ma to zliberalizować rynek gazu ziemnego w Polsce i doprowadzić do utworzenia hurtowego rynku gazu w naszym kraju. Rynek hurtowy to taki, na którym odbywają się transakcje sprzedaży gazu spółkom zajmującym się obrotem tym paliwem. Spółki te nabywają gaz w celu dalszej jego odsprzedaży. Utworzenie rynku hurtowego powinno doprowadzić do zwiększenia liczby sprzedawców. W efekcie odbiorcy, czyli m.in. również niewielkie firmy, będą wtedy mieć realną możliwość zmiany sprzedawcy gazu. Ostatecznym celem wprowadzonych zmian jest doprowadzenie do powstania konkurencji na rynku gazu w Polsce. Dzięki temu prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) będzie miał możliwość uwolnienia cen dla odbiorców. W pierwszej kolejności będzie to dotyczyć odbiorców instytucjonalnych, czyli m.in. firm. Natomiast w dalszej perspektywie obejmie również odbiorców w gospodarstwach domowych. Dzięki temu wyeliminowane zostanie ryzyko sankcji ze strony władz unijnych. Komisja Europejska uważa bowiem, że zasadniczo ceny gazu powinny być ustalane na warunkach rynkowych, i nie powinny podlegać zatwierdzeniu przez organy państwa. Czy obligo giełdowe jest zupełnie nowym instrumentem, czy też podobne rozwiązania już zastosowano na naszym rynku? Od 2010 roku istnieje obowiązek sprzedaży na giełdzie towarowej określonej części energii elektrycznej na rynku hurtowym. Przewiduje to art. 49a ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1059). Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej są zobowiązane sprzedawać nie mniej niż 15 proc. energii elektrycznej wytworzonej w danym roku na giełdach towarowych lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Polski rynek regulowany. Z tego obliga zwolniona jest m.in. energia dostarczana do odbiorcy końcowego za pomocą linii bezpośredniej, wytworzona w odnawialnych źródłach czy zużywana na potrzeby własne. Tak więc na rynku energii elektrycznej istnieją już określone rozwiązania, które zostały sprawdzone w praktyce. Przy okazji dodam, że odbiorcy prądu, w tym przedsiębiorcy, mają już realne możliwości zmiany dostawców. Być może dlatego zdecydowano się na podobne rozwiązanie na rynku gazu. Na czym więc polega w praktyce obligo giełdowe na rynku gazu ziemnego? Przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem paliwami gazowymi będą musiały sprzedawać na giełdzie towarowej nie mniej niż 55 proc. gazu ziemnego wysokometanowego wprowadzonego w danym roku do sieci przesyłowej z sieci innych państw, z kopalni gazu, a także w przyszłości poprzez terminal LNG. Przy czym nowelizacja zakłada stopniowe dochodzenie do tego wskaźnika (np. do końca tego roku zakres obliga wynosi 30 proc.). Jednocześnie przewidziano pewne zwolnienia z tego obowiązku. Dotyczą one gazu stanowiącego zapasy obowiązkowe, gazu wprowadzonego do polskiej sieci przesyłowej w celu tranzytu do innego państwa, gazu sprzedawanego operatorom w celu realizacji ich zadań (np. bilansowania systemów gazowych), a także gazu wykorzystywanego na potrzeby własne sprzedawcy. Ponadto zwolnieniem objęci są mniejsi sprzedawcy, czyli ci, którzy w danym roku mają prawo do przepustowości na interkonektorach w wielkości mniejszej niż 10 proc. sumy przepustowości wszystkich takich urządzeń (są to specjalne odcinki gazociągów umożliwiające przesyłanie surowca między sieciami gazowymi różnych państw). Jednak w tym przypadku nie jest do końca jasne, w jaki sposób należy sumować łączną przepustowość na interkonektorach w danym roku. Czy na obecnym etapie da się już przewidzieć skutki wprowadzenia obliga giełdowego na sprzedaż gazu? Obligo giełdowe, mimo że w założeniu ma służyć liberalizacji rynku gazu w kraju, jest bardzo kontrowersyjnym rozwiązaniem. Może ono bowiem wiązać się z koniecznością wypowiedzenia dotychczasowych długoterminowych kontraktów na dostawy gazu. Ma to pozwolić na wprowadzenie gazu objętego tymi kontraktami na giełdę. Tymczasem duzi odbiorcy gazu, głównie przedsiębiorstwa, nie muszą być zainteresowani ofertą giełdową. Na rozwiniętych ryn- Wojciech Bigaj radca prawny, wspólnik w Kancelarii W&W Wawrzynowicz i Wspólnicy Utworzenie rynku hurtowego powinno doprowadzić do zwiększenia liczby sprzedawców. W efekcie odbiorcy, czyli m.in. również niewielkie firmy, będą wtedy mieć realną możliwość zmiany sprzedawcy gazu kach gazu dominują bowiem kontrakty bilateralne zawierane na rynku OTC, umożliwiające: dopasowanie oferty do konkretnych potrzeb odbiorców, wprowadzenie dogodnych dla nich warunków płatności czy dostaw, a także zapewnienie większego bezpieczeństwa dostaw. Tymczasem oferta giełdowa jako podstawowe źródło dostaw może okazać się niezbyt atrakcyjna dla wielu odbiorców. Powody te to mała elastyczność produktu, obowiązek odebrania 100 proc. kontraktu, konieczność uiszczenia opłaty z góry czy obowiązek ponoszenia opłat giełdowych. Czy w nowych przepisach dopuszczono rozwiązanie kontraktów długoterminowych? Nie uregulowano zasad rozwiązywania umów długoterminowych, na podstawie których zakontraktowane zostały już np. dostawy gazu na potrzeby dużych odbiorców przemysłowych, objęte jednocześnie zakresem obliga. Zatem jednostronne rozwiązanie kontraktów przez sprzedawcę gazu może skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą wobec odbiorców, w tym przedsiębiorców. Z innej strony brak wywiązania się z obowiązku sprzedaży na giełdzie może spowodować wymierzenie przedsiębiorstwu energetycznemu kary pieniężnej przez prezesa URE. Wątpliwości może również budzić sama konstrukcja przepisów o obligu giełdowym. Nie jest bowiem do końca jasne, na czym właściwie polega ten obowiązek: czy tylko na konieczności zaoferowania określonego wolumenu gazu do nabycia na giełdzie, czy też na obowiązku zawarcia transakcji giełdowej, czyli sprzedaży na giełdzie takiej ilości gazu, która jest objęta zakresem obliga. Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski MaTERiały PRaSOWE

3 Dziennik Gazeta Prawna, 10 grudnia 2013 nr 238 (3628) C3 SPÓŁKI Nie trzeba od razu likwidować biznesu, gdy partnerzy się poróżnią Rozwiązanie to dość radykalny sposób na rozstanie się wspólników. Czasem lepiej jednego z nich po prostu wyłączyć Anna Borysewicz adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku Wchodzę w skład spółki partnerskiej. Niedawno jeden z trzech wspólników wystąpił do sądu z pozwem o rozwiązanie spółki. Jako powód wskazał rzekome torpedowanie przeze mnie i drugiego partnera jego pomysłów, co według niego godzi w interesy spółki. My się z tym nie zgadzamy. Nie chcemy już jednak kontynuować z nim współpracy, ale równocześnie zamierzamy pozostać w tej spółce. Czy jest jakieś rozwiązanie opisanej sytuacji? Dodam, że nie minął jeszcze termin na złożenie odpowiedzi na pozew. Jeżeli są ważne powody, każdy wspólnik spółki partnerskiej, bez względu na to, czy przysługuje mu prawo reprezentacji, może wystąpić do sądu rejonowego lub okręgowego (w zależności od wartości przedmiotu sporu, którą stanowi majątek spółki) właściwego dla siedziby spółki z żądaniem jej rozwiązania (art. 63 par. 1 w zw. z art. 89 kodeksu spółek handlowych; dalej: k.s.h.). Pozostali uczestnicy podmiotu występują wówczas w charakterze pozwanych. Prawo to ma charakter bezwzględny, co oznacza, że umowa spółki (ewentualnie mogą w pozwie (obowiązują uchwała wspólników) nie te same reguły, co przy żąda- może zawierać odmiennych niu rozwiązania spółki, przy regulacji, w przeciwnym wy- czym tutaj wartość przedpadku i tak będą one nieważmiotu sporu odpowiada wyne. O tym zaś, czy zachodzą sokości udziału kapitałowego ważne powody, decyduje wy- pozwanego) domagać się jego łącznie subiektywne przeko- wyłączenia. Prawa do wystąnanie wspólników (przy czym pienia z takim żądaniem nie sąd nie jest związany ich oce- może pozbawiać wspólników ną, dokonując w tym zakresie umowa spółki (ewentualnie własnych ustaleń, kierując się uchwała wspólników). Jeżeli okolicznościami konkretne- nawet będzie ona zawierała go przypadku). Prawomocne taki zapis, to zawsze będzie orzeczenie sądu o rozwią- on nieważny. zaniu spółki ma charakter Wprawdzie opisane opcje konstytutywny i skutkuje nie wynikają wprost z norm obowiązkiem zgłoszenia do kodeksu spółek handlowych Krajowego Rejestru Sądowego poświęconych spółce part- otwarcia jej likwidacji (w ternerskiej, jednakże ich odpominie 7 dni od daty uprawowiednie zastosowanie jest mocnienia się wyroku), chyba dopuszczalne na skutek za- że wspólnicy uzgodnili inny wartego w art. 89 k.s.h. ode- sposób zakończenia działalsłania w sprawach w nich ności podmiotu. nieuregulowanych do przepisów o spółce jawnej, a więc Niejasne ważne powody m.in. do art. 63 k.s.h. traktu- Kodeks spółek handlowych jącego o rozwiązaniu tejże (z wyjątkiem sytuacji, gdy spółki i wyłączeniu jednego chodzi o prowadzenie dzia- z uczestników tego podmiotu łalności konkurencyjnej lub przez sąd. sprzecznej z interesem spółki partnerskiej) ani orzecznic- Pozew w odpowiedzi two nie dostarczają wskazó- na pozew wek, jakie są te ważne po- Jak więc powinien postąpić wody. Mogą być one jednak czytelnik? W odpowiedzi na określone w umowie spółki pozew należy złożyć wnio- i dotyczyć wszelkich zachosek o oddalenie powództwa wań, niekoniecznie zawinio- o rozwiązanie spółki w całonych, przez wspólników (np. ści, argumentując to stano- niewniesienie wkładu na żąwisko np. zawinioną przez danie spółki). powoda niemożnością wy- W sytuacji zaś, w której pracowania konsensusu z po- ważne powody zaistnieją zwanymi oraz przedstawia- wyłącznie po stronie jednego jąc na jego poparcie właściwe partnera, wszyscy pozostali dowody (np. zeznania świadków). Skoro zaś dwaj partnerzy nie zamierzają kontynuować współpracy z trzecim, ale równocześnie chcą, aby spółka zachowała swój byt prawny, proponuję wystąpienie z pozwem o jego wyłączenie (który należy oczywiście uzasadnić, np. permanentnym konfliktem z pozwanym, i wskazać dowody). W takim przypadku zaś, ale koniecznie już po wytoczeniu omawianego powództwa, dobrze byłoby również złożyć w sprawie o rozwiązanie spółki wniosek o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia procesu o wyłączenie partnera. Rozwiązanie spółki jest bowiem dużo bardziej restrykcyjne niż wyłączenie jednego z jej uczestników. Prowadzi mianowicie do unicestwienia spółki, co może nie być korzystne, zwłaszcza gdy ta dobrze prosperuje, a pozostali wspólnicy są w stanie osiągnąć porozumienie i pragną kontynuować zgodną działalność w jej ramach. Podstawa prawna Art. 63 oraz 67 par. 1 w zw. z art. 89 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz z późn. zm.). Art. 22 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. nr 168, poz z późn. zm.). Art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. nr 33, poz. 175 z późn. zm.). Art. 17 pkt 4, art. 40 oraz art. 177 par. 1 pkt 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.). Najważniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego PRAWO PRACY Można uniknąć procesu w sądzie pracy. Wystarczy skorzystać z gotowych rozwiązań sporów między pracownikami i pracodawcami. czas czas pracy wynagrodzenia pracy wynagrodzenia wypadki wypadki przy pracy urlopy pracy urlopy zakaz zakaz konkurencji zwolnienia zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników równe równe traktowanie w zatrudnieniu i mobbing uprawnienia uprawnienia związane z rodzicielstwem Stron: 336, cena podstawowa: 119 zł AUTOPROMOCJA flesz gospodarczy Dni otwarte Elektronicznego Punktu Kontaktowego W siedzibie Ministerstwa Gospodarki 12 grudnia odbędzie się konferencja Dni otwarte Elektronicznego Punktu Kontaktowego, organizowana w ramach Europejskiego Roku Obywateli Głównym tematem będzie Dialog wszystkich szczebli rządu ze społeczeństwem obywatelskim i przedsiębiorcami jako fundament państwa członkowskiego i innowacyjnej gospodarki Unii Europejskiej Omawiane będą takie zagadnienia, jak komunikacja urzędu z obywatelami i obywateli z urzędem oraz w jaki sposób obywatel czy przedsiębiorca może partycypować w podejmowanych na jego rzecz decyzjach. Prelegentami będą m.in. przedstawiciele Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Finansów oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Podczas konferencji zostanie również rozstrzygnięty konkurs pt. Pomysł na usprawnienie Elektronicznego Punktu Kontaktowego. Szczegółowe informacje można znaleźć pod adresem Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. UE chce lepiej chronić tajemnicę handlową Komisja Europejska (KE) przedstawiła propozycje zmian w przepisach służących ochronie przedsiębiorstw w przypadku kradzieży lub wykorzystania niezgodnie z celem ich tajemnic handlowych. Jak wynika z przeprowadzonych badań, w ciągu ostatnich dziesięciu lat próby wykradzenia poufnych informacji doświadczyło aż 20 proc. firm. Na straty narażone są w szczególności małe podmioty. Nowe regulacje mają ułatwić sądom krajowym prowadzenie postępowań, a przedsiębiorcom uzyskanie odszkodowania. W projektowanych przepisach zawarto również definicję tajemnicy handlowej. Przedstawiony wniosek zostanie teraz przesłany do oceny Rady oraz Parlamentu Europejskiego. Jak wskazuje KE, wprowadzenie zmian w prawie przyczyni się do rozwoju współpracy i innowacyjności. Dzięki nowym przepisom przedsiębiorcy bez obaw będą mogli tworzyć i rozpowszechniać informacje. Komunikat prasowy KE można znaleźć na stronie internetowej Konferencja o przedsiębiorczości i rynku pracy Tylko do jutra można przesyłać zgłoszenia do udziału w konferencji Przedsiębiorczość a rynek pracy, która odbędzie się 13 grudnia w Krakowie. Celem jest podsumowanie działań zrealizowanych w obecnej perspektywie oraz wypracowanie nowych rozwiązań ułatwiających przedsiębiorstwom dopasowanie do zmieniających się wymogów rynku pracy. Podczas konferencji odbędzie się dyskusja panelowa dotycząca jego wyzwań, w której udział wezmą przedstawiciele administracji rządowej, małopolskiego samorządu gospodarczego i przedsiębiorców, a także debata pt. Wyzwania globalne rozwiązania lokalne. Prelegenci omówią również m.in. takie zagadnienia, jak koniunktura gospodarcza a strategie przedsiębiorstw oraz przyszłość polskiego rynku pracy oczami przedsiębiorcy. Formularz zgłoszeniowy oraz dodatkowe informacje można znaleźć pod adresem more/ Liczba miejsc jest ograniczona. O udziale zdecyduje kolejność zgłoszeń. W regionach o partnerstwie publiczno-prywatnym Rusza cykl seminariów regionalnych poświęconych zagadnieniom partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP) informuje Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Pierwsze spotkanie odbędzie się grudnia w Kędzierzynie- -Koźlu. Propozycja skierowana jest do osób reprezentujących małe lub średnie przedsiębiorstwa, zajmujących się m.in. zamówieniami publicznymi i pozyskiwaniem zewnętrznych źródeł finansowania inwestycji. Podczas spotkania zaprezentowany zostanie przebieg procesu realizacji inwestycji w formule PPP z uwzględnieniem uprawnień i obowiązków inwestorów, uwarunkowań legislacyjnych oraz zagadnień dotyczących zarządzania projektem PPP. Przedsiębiorcy będą mieli również szansę skonsultowania się z ekspertami prowadzącymi seminarium. Udział w seminariach jest bezpłatny. Formularz zgłoszeniowy oraz dodatkowe informacje dotyczące przedsięwzięcia na stronie internetowej EP ZAMÓWIENIA: , , www. PISZCIE DO NAS, MY NAPISZEMY O WAS

4 C4 temat tygodnia Dziennik Gazeta Prawna, 10 grudnia 2013 nr 238 (3628) To, że za polisę dużo się płaci, nie zawsze znaczy, że jest dobra Przed przystąpieniem do ubezpieczenia należy uważnie się zapoznać z jego ogólnymi warunkami. Ubezpieczyciel może stosować wyłączenia odpowiedzialności nawet w wariancie od wszystkich ryzyk Katarzyna Araczewska Wysoka składka nie musi oznaczać wysokiego odszkodowania. Wielu przedsiębiorców sądzi, że ubezpieczając majątek swojej firmy od wszystkich ryzyk, uchroni się od każdej szkody. Ubezpieczyciele nie odpowiadają jednak za wszelkie możliwe sploty okoliczności, a jedynie za wydarzenia precyzyjnie określone w polisie i ogólnych warunkach ubezpieczenia. Najważniejszym dokumentem dla ubezpieczonego jest polisa potwierdzająca zawarcie umowy z towarzystwem ubezpieczeń. Faktyczny zakres ochrony wynika jednak z postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia (o.w.u.), które w wielu okolicznościach wyłączają odpowiedzialność ubezpieczycieli. W praktyce więc ubezpieczenie np. od kradzieży nie musi przekładać się na odszkodowanie za każdym razem, gdy w firmie coś zginie. Przedsiębiorcy często zawierają jednak umowy bez wcześniejszego zapoznania się z o.w.u., jedynie na podstawie broszur informacyjnych lub wyjaśnień agenta. W razie odmowy wypłaty odszkodowania tłumaczą zaś, że nie zostali poinformowani o wszystkich wyłączeniach odpowiedzialności towarzystwa. Taki argument nie przekona jednak sądu. W obrocie między przedsiębiorcami niedoręczenie ubezpieczającemu o.w.u. przed zawarciem umowy nie wyłącza możliwości ich stosowania. Zgodnie z art. 384 par. 2 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), jeżeli posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte (a tak jest w branży ubezpieczeniowej), wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści, a więc np. ściągnąć dokument ze strony internetowej. Zakup polisy należy więc poprzedzić dokładnym zapoznaniem się z propozycją towarzystwa ubezpieczeń. [ramka 1] Mienie przedsiębiorstwa, czyli co Ubezpieczyciele przewidują objęcie polisą nie tylko własności ubezpieczonego, lecz także przedmiotów znajdujących się w jego posiadaniu na podstawie innego tytułu prawnego, np. maszyny w leasingu czy wynajętego lokalu, który przedsiębiorca sam wyremontował. Jeśli jednak w trakcie swojej działalności przedsiębiorca korzysta np. z laptopa nieformalnie użyczonego mu przez znajomego, robi to na własny rachunek. Przy określaniu przedmiotu ubezpieczenia szczególnie istotne są definicje poszczególnych składników majątku zawarte w o.w.u. Przykładowo w praktyce interpretacja pojęcia budynku stosowana przez ubezpieczyciela może odbiegać od potocznej. Każdy ubezpieczyciel przewiduje ponadto katalog szczególnych przedmiotów, za które nie ponosi odpowiedzialności (np. karty płatnicze czy dokumentacja przedsiębiorstwa, której odtworzenie może być bardzo kosztowne). Towarzystwa ubezpieczeń oferują objęcie ubezpieczeniem zarówno całego budynku, jak i pojedynczego lokalu, np. sklepu w podcieniach kamienicy czy pawilonu w centrum handlowym. W przypadku wykupienia polisy jedynie dla kilku pomieszczeń warto jednak się dowiedzieć, czy i w jaki sposób ubezpieczona jest cała nieruchomość, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi współwłasność poszczególnych jej części. Ubezpieczenie lokalu może bowiem nie obejmować szkód powstałych np. w wyniku zalania, jeśli woda dostała się do siedziby przedsiębiorstwa przez nieszczelny dach całego budynku. Definicja budynku, w zależności od towarzystwa ubezpieczeń, oprócz ścian wraz z wbudowanymi instalacjami może obejmować także drzwi wraz z zamkami, szyby w oknach, dodatkowe instalacje klimatyzacyjne czy wentylacyjne, a także urządzenia alarmowe. Najczęściej ubezpieczenie budynku rozciąga się na zainstalowane na stałe elementy wykończeniowe, rzadko jednak pokrywa szkody wynikłe ze stłuczenia szyb w oknach czy drzwiach lokalu, należy ubezpieczyć je zatem osobno. Ochroną ubezpieczeniową można także objąć takie budowle, jak ogrodzenia, wiaty, garaże, chodniki, zewnętrzne oświetlenie nieruchomości, billboardy, maszty antenowe, liczniki mediów itp. Niekiedy ubezpieczyciele dopuszczają także wykupienie ubezpieczenia dla obiektów małej architektury, czyli elementów wyposażenia otoczenia budynku, takich jak lampy, murki czy altanki. W takiej sytuacji warto jednak doprecyzować, co jest budowlą, a co obiektem małej architektury, zwłaszcza jeśli obie kategorie mienia ubezpieczone są na różne sumy. Nie tylko nieruchomości Gdy przedsiębiorca przy prowadzeniu działalności gospodarczej korzysta z lokalu niestanowiącego jego własności, ubezpieczenie może obejmować także nakłady adaptacyjne (zwane też inwestycyjnymi), czyli wydatki na dostosowanie lokalu do rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, takie jak koszty remontów czy wykończenia wnętrz. W tym kontekście istotne jest zachowanie faktur za wykonane usługi i kupione produkty, które zgodnie z o.w.u. mogą być wymagane dla obliczenia wysokości odszkodowania. Ubezpieczyć można także gotówkę, środki obrotowe (m.in. towary, surowce) oraz środki trwałe (maszyny, urządzenia oraz inne wyposażenie sklepów, biur lub magazynów). Tutaj jednak spod odpowiedzialności ubezpieczyciela wyłączone są często niskocenne składniki majątku, czyli przedmioty o wartości nieprzekraczającej zł, oraz sprzęt elektroniczny, zwłaszcza przenośny, na który zazwyczaj należy wykupić polisę na innych zasadach. Polisę można także rozszerzyć na znajdujące się w placówce firmy w momencie włamania lub pożaru rzeczy stanowiące własność pracowników bądź klientów przedsiębiorcy, o ile zostały przyjęte w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Aby dane składniki majątku mogły być objęte odpowiedzialnością ubezpieczyciela, muszą być jednak spełnione pewne warunki. Ubezpieczyciele zazwyczaj nakładają na przedsiębiorców obowiązki związane z utrzymaniem przedmiotu ubezpieczenia w odpowiednim stanie technicznym oraz dochowaniem pewnych wymogów bezpieczeństwa. Towarzystwa wymagają np., by drzwi do lokalu wyposażone były w co najmniej dwa zamki wielozapadkowe, okna w kraty, a gotówka trzymana była w sejfie. Przedsiębiorca musi także pamiętać o regularnych i potwierdzonych w formie pisemnej przeglądach poszczególnych instalacji, np. przewodów spalinowych czy wentylacyjnych. [ramka 2] Towary nie wszędzie chronione Przy wystawianiu polisy przedsiębiorca określa miejsce ubezpieczenia, czyli lokalizację, w której musi znajdować się objęty umową majątek, aby podlegał ochronie ubezpieczeniowej. Za szkody powstałe w innym miejscu towarzystwo ubezpieczeń nie odpowie. Jeśli więc przedsiębiorca odda do serwisu zepsutą drukarkę, skąd następnie zostanie ona skradziona, ubezpieczyciel nie zwróci jej wartości. Od tej reguły istnieją jednak pewne wyjątki. W większości przypadków mienie osobiste pracowników objęte jest ubezpieczeniem w każdym miejscu pracy wykonywanej na polecenie ubezpieczonego. Polisa często obejmuje także mienie, które z powodu bezpośrednio zagrażającej szkody lub już zaistniałego zdarzenia ubezpieczeniowego zostało usunięte z miejsca ubezpieczenia, czyli np. towary przeniesione z magazynu położonego na terenie zagrożonym powodzią. W takiej sytuacji ubezpieczyciel może jednak uzależnić udzielenie ochrony od przekazania informacji o nowej lokalizacji rzeczy w określonym terminie. Za dopłatą do umowy ubezpieczenia można wprowadzić klauzule dodatkowe, czyli postanowienia rozszerzające odpowiedzialność ubezpieczyciela, pozwalające np. na automatyczne objęcie ochroną ubezpieczeniową nowych placówek firmy czy też zabezpieczenie mienia w transporcie krajowym lub międzynarodowym. Również pewne kategorie ubezpieczeń, np. ubezpieczenie przenośnego sprzętu elektronicznego, zazwyczaj zakładają objęcie przedmiotu ubezpieczenia odpowiedzialnością towarzystwa poza miejscem ubezpieczenia. Od posiadacza laptopa oczekuje się jednak wówczas sprawowania należytego nadzoru nad sprzętem, np. niepozostawiania go w samochodzie. Nawet jeśli w momencie wypadku losowego ubezpieczony majątek znajdował się w miejscu wskazanym w polisie, nie oznacza to automatycznej odpowiedzialności towarzystwa za szkodę. Ubezpieczyciele często bowiem wymagają, aby ubezpieczony majątek nie tylko znajdował się w konkretnej lokalizacji, lecz także przechowywany był w określonych warunkach. Spod ochrony ubezpieczeniowej często wyłączone są szkody powstałe w mieniu znajdującym się na zewnątrz budynków, np. w wyniku deszczu padającego w trakcie rozładunku towarów. Podobnie traktowane są uszkodzenia w produktach przechowywanych poniżej linii gruntu, najczęściej w piwnicach, lub na paletach niższych niż np. 10 cm, a także inne uszkodzenia wynikające z niewłaściwego składowania. Wartość zawsze problematyczna Kluczowym dla przedsiębiorcy elementem umowy, od którego zależy zarówno wysokość składki, jak i ewentualnego późniejszego odszkodowania, jest suma ubezpieczenia, którą ustala się najczęściej odrębnie dla każdego rodzaju mienia i poszczególnych ryzyk. Dokumenty dostarczane przez ubezpieczyciela zazwyczaj zawierają tylko ogólne wskazówki w zakresie oceny wartości ubezpieczanego majątku. Określenie sumy ubezpieczenia na podstawie wyceny majątku dokonanej Ramka 1. Najważniejsze elementy umowy n przedmiot, n miejsce, n suma (stała, zmienna, pierwsze ryzyko), n sposób obliczania wartości mienia, n zakres (rodzaje ryzyk), n wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela (ze względu na przedmiot oraz zakres), n klauzule dodatkowe. Ramka 2. Sposób eksploatacji i konserwacji obiektu Ubezpieczyciel często ogólnie wskazuje, jakich działań oczekuje od ubezpieczonego, wymagając np. utrzymania rynien dachowych w dobrym stanie technicznym. O.w.u. mogą również odwoływać się do zaleceń producenta urządzeń czy wyposażenia, a także do przepisów prawa, np. z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Ubezpieczony musi w takiej sytuacji postępować w zgodzie m.in. z rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych i administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2010 r. nr 109, poz. 719), choć o.w.u. nie wspominają o tym akcie. Niedopełnienie wskazanych w rozporządzeniu obowiązków związanych np. z corocznym usuwaniem zanieczyszczeń z przewodów wentylacyjnych w przyszłości może być podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania. Ramka 3. Konsekwencje niewłaściwej oceny stopnia zużycia Stopień zużycia budynku zależy od wielu czynników, m.in. upływu czasu, trwałości zastosowanych materiałów, jakości wykonania, przeznaczenia i sposobu użytkowania budynku, przeprowadzanych remontów. Jeśli przedsiębiorca wykupuje polisę dla 30-letniego warsztatu o drewnianym stropie, który był wprawdzie na bieżąco konserwowany, ale nigdy nie przeszedł generalnego remontu, wybór wariantu z ubezpieczeniem na wartość odtworzeniową może być ryzykowny. W momencie powstania szkody ubezpieczyciel uważnie przyjrzy się bowiem stopniowi zużycia i jeśli dojdzie do wniosku, że przekracza on wskazany w o.w.u. pułap (np. 50 proc.), to wypłata ubezpieczenia nastąpi z uwzglednieniem wartości rzeczywistej, a nie odtworzeniowej. Szkoda, której naprawienie kosztowałoby np. 20 tys. zł, zostanie więc pomniejszona o stopień zużycia budynku (np. 60 proc. wtedy zamiast 20 tys. przedsiębiorca dostanie zaledwie 8 tys. mimo opłacania wyższej składki). przez rzeczoznawcę majątdzaju zastosowanych matekowego jest rzadkością. Najriałów i sposobu wykończenia, częściej jedyne, na co może przy uwzględnieniu cen usług liczyć przedsiębiorca, to kil- i materiałów stosowanych na ka rad od agenta ubezpiecze- danym terenie. W przypadniowegoku ruchomości, np. maszyn, Suma ubezpieczenia zwią- koszt naprawy lub cena nazana jest z przyjętym w pobycia rzeczy tego samego rolisie sposobem obliczania dzaju, typu, modelu i o tych wartości mienia w razie wy- samych lub zbliżonych pastąpienia szkody. Wskazane rametrach wraz z kosztami jest określenie górnej grani- transportu i montażu. cy odpowiedzialności ubez- O ile obliczenie wartości pieczyciela z zastosowaniem odtworzeniowej urządzeń czy mechanizmów, według któ- wyposażenia w dalszym ciąrych oszacowana zostanie gu dostępnych na rynku nie wysokość ewentualnego od- powinno nastręczać ubezpieszkodowaniaczającemu problemów, o tyle Najkorzystniejsza w razie w przypadku nieruchomo- powstania szkody jest zaści konieczne może okazać zwyczaj wartość odtworze- się powołanie rzeczoznawcy niowa, odpowiadająca kosz- majątkowego. Jeśli jednak tom przywrócenia mienia do przedsiębiorca nie chce po- stanu nowego (nieulepszonenosić dodatkowych kosztów, go). W przypadku budynków to może skorzystać z publi- wartość odtworzeniowa najkowanego przez wojewodę częściej obejmuje koszt odbu- wskaźnika przeliczeniowego dowy lub remontu z zacho- kosztu odtworzenia 1 mkw. waniem dotychczasowych powierzchni użytkowej bu- wymiarów, konstrukcji, rodynków mieszkalnych, który

5 Dziennik Gazeta Prawna, 10 grudnia 2013 nr 238 (3628) C5 temat tygodnia w zależności od województwa i miasta wynosi obecnie od 2800 zł (woj. świętokrzyskie) do 5370 zł (Poznań). Aby otrzymać szacunkową wartość odtworzeniową budynku, kwotę właściwą dla miejsca położenia należy pomnożyć przez jego powierzchnię. Większość ubezpieczycieli zastrzega jednak, że wypłata odszkodowania według tego rodzaju wartości jest możliwa tylko wtedy, gdy zużycie techniczne mienia nie przekracza proc. W pozostałych przypadkach kwota odszkodowania zostanie wypłacona z uwzględnieniem wartości rzeczywistej (odtworzeniowej pomniejszonej o zużycie techniczne). Wybranie wariantu ubezpieczenia według wartości odtworzeniowej będzie więc w takiej sytuacji nieopłacalne. [ramka 3] Nieco bardziej czytelna dla przedsiębiorcy może być oferta ubezpieczycieli, którzy obliczają amortyzację w latach, a nie według stopnia życia. W takiej sytuacji wyliczenie sumy ubezpieczenia z uwzględnieniem wartości odtworzeniowej będzie dopuszczalne dla budynków nie starszych niż np. 30 lat i maszyn, dla których okres użytkowania nie przekracza 5 lat od daty produkcji. Oprócz wartości rzeczywistej i odtworzeniowej ubezpieczyciele posługują się także pojęciem wartości księgowej (ewidencyjnej), która zgodnie z ustawą z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330) odpowiada wartości początkowej mienia z uwzględnieniem kolejnych przeszacowań. Jest to dość popularny sposób obliczania wartości środków trwałych, który nie jest jednak korzystny w przypadku majątku o dużym stopniu zużycia. W takiej sytuacji, podobnie jak w przypadku wyceny według wartości odtworzeniowej, towarzystwo zgodnie z o.w.u. może zdecydować, że wypłata odszkodowania nastąpi na podstawie wartości rzeczywistej. Niektórzy ubezpieczyciele dopuszczają także, w szczególności w działalności jubilerskiej, posiłkowanie się wartością rynkową, odpowiadającą cenie zakupu lub opinia eksperta CezAry OrłOwsKi W główny specjalista w wydziale prawnym Biura rzecznika Ubezpieczonych sprzedaży na rynku danego składnika majątku (np. złota, papierów wartościowych czy nieruchomości). Jest to jednak rozwiązanie mało popularne. Na rynku dostępnych jest wiele ofert, które pozwalają ubezpieczającemu na samodzielne wskazanie rodzaju wartości dla konkretnej grupy mienia. Wartość niektórych elementów majątku jest jednak obliczana w zbliżony sposób niezależnie od ubezpieczyciela. Przykładowo suma ubezpieczenia dla środków obrotowych zazwyczaj ma być równa wartości kosztów ich zakupu lub wytworzenia (najwyższych zakładanych). Nakłady inwestycyjne zaś to wartość odpowiadająca wydatkom poniesionym na remonty i wykończenie wnętrz. Sumy stałe i zmienne Przy ubezpieczaniu mienia na sumy stałe w interesie właściciela firmy leży wycena majątku jak najbliższa jego rzeczywistej wartości, w szczególności przy ubezpieczaniu nieruchomości. W przypadku podania zawyżonej sumy ubezpieczenia przedsiębiorca straci na zbyt wysokich składkach, które nigdy nie zwrócą mu się w formie odszkodowania zasadą jest bowiem wypłata odszkodowania do wysokości faktycznie poniesionej szkody. W razie zaniżenia wartości majątku powstanie zaś niedoubezpieczenie, które przełożyć się może na zbyt niskie odszkodowanie. Gdy suma ubezpieczenia, czyli górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela, jest niższa niż faktyczna wartość mienia, maksymalne odszkodowanie uzyskane od towarzystwa w przypadku szkody całkowitej, np. przy pożarze całej nieruchomości, nie pokryje kosztu wszystkich zniszczeń. W razie szkody o mniejszej wartości większość ubezpieczycieli zastosuje zaś przewidzianą w o.w.u. zasadę proporcji, pozwalającą na zmniejszenie odszkodowania zarówno wynikającego z samych zniszczeń, jak i z innych poniesionych wydatków proporcjonalnie do wielkości niedoubezpieczenia. [przykład] iele skarg kierowanych do rzecznika ubezpieczonych przez przedsiębiorców związanych jest z nieprawidłową konstrukcją umowy. Przedsiębiorcy nie zawsze są bowiem świadomi, że sami powinni dopasować kształt ubezpieczenia do charakteru prowadzonej działalności poprzez właściwy dobór zakresu udzielanej ochrony ubezpieczeniowej (wybór ryzyk), wariantu ubezpieczenia (np. podstawowy, rozszerzony) lub odpowiedniego doboru klauzul umownych (klauzul dodatkowych). Powtarzającym się problemem w skargach od przedsiębiorców jest niedoubezpieczenie, czyli zadeklarowanie w polisie sumy ubezpieczenia niższej od rzeczywistej wartości mienia, czego przyczyną często jest brak jasnych reguł ustalania tych wartości. Problem ten przekłada się bezpośrednio na wysokość odszkodowania, gdyż w większości umów znajdzie tu zastosowanie zasada proporcji, pozwalająca ubezpieczycielowi na obniżenie odszkodowania w takiej samej proporcji, w jakiej pozostaje suma ubezpieczenia do rzeczywistej wartości mienia. Większość ubezpieczycieli przewiduje jednak wyłączenie zasady proporcji przy małych szkodach, nieprzekraczających 10 lub 20 proc. sumy ubezpieczenia. Zasada proporcji nie znajduje także zastosowania w przypadku ubezpieczenia na pierwsze ryzyko, stosowanego niekiedy przy ubezpieczaniu ruchomości. System ten polega na ustaleniu sumy ubezpieczenia w oparciu o szacunkową maksymalną wysokość szkody, jaka może powstać wskutek jednego zdarzenia ubezpieczeniowego, niezależnie od wartości konkretnej rzeczy bądź całej kategorii mienia, np. maszyn czy środków obrotowych. Ten rodzaj ubezpieczenia opiera się na założeniu, że dane zdarzenie może wywołać jedynie szkodę określonej wielkości, np. w trakcie jednego włamania, przed przyjazdem ochrony, złodzieje będą w stanie wynieść jedynie towar o wartości 40 tys. zł, choćby cały towar w magazynie wart był 200 tys. zł. Możliwość wyboru systemu ubezpieczenia na pierwsze ryzyko często jest jednak ograniczona do pewnych kategorii ruchomości, np. mienia prywatnego pracowników czy gotówki. W pozostałym zakresie ubezpieczający najczęściej musi skorzystać z ubezpieczenia na sumy stałe, które nie zawsze jest opłacalne, np. w razie dużych wahań wartości ubezpieczanych środków obrotowych. Składka na ubezpieczenie środków obrotowych w systemie na sumy stałe jest zazwyczaj wyliczana według najwyższej możliwej wartości np. towarów zgromadzonych w magazynie. Jeśli więc przez większość czasu przedsiębiorca ma na stanie mniej produktów, niż jest to możliwe, to przepłaca składkę. Ubezpieczenie na sumy zmienne, choć droższe, pozwala na rozliczenie składki po upływie okresu ubezpieczenia na podstawie raportów o faktycznej wielkości i wartości ubezpieczonego mienia. Wybór zakresu Bazowym ubezpieczeniem majątku firmy jest ubezpieczenie od pożaru i innych zdarzeń losowych, którymi mogą być m.in.: uderzenie pioruna, wybuch, deszcz nawalny, dym i sadza, fala uderzeniowa, grad, huragan, lawina, osunięcie się ziemi, zalanie, powódź, zaleganie śniegu lub lodu, pękanie mrozowe (rur), upadek drzewa. W zależności od ubezpieczyciela w wariancie podstawowym znajdzie się od kilku do kilkunastu ryzyk. W większości przypadków ochrona podstawowa jest jednak skromna, a ubezpieczenie się od zdarzeń stosunkowo częstych, a jednocześnie wywołujących szkody na dużą skalę, jak np. powódź, niemal zawsze wymaga wykupienia polisy w wariancie rozszerzonym. Swobodne komponowanie zakresów ochrony, np. rezygnacja z ubezpieczenia od następstw wybuchu w wariancie bazowym na rzecz dymu i sadzy z zakresu rozszerzonego, nie jest bowiem dopuszczalne. Przy wyborze ryzyk należy się przede wszystkim zastanowić, co może być faktyczną przyczyną zniszczeń. W przypadku pożaru niekiedy okazuje się np., że dym i akcja ratownicza wywołały więcej szkód niż sam ogień. W takiej sytuacji odszkodowanie z ubezpieczenia w wariancie podstawowym może nie pokryć wszystkich zniszczeń. Podobnie gdy w trakcie burzy zniszczony zostanie komputer lub zapisane na nim dane. Źródłem szkody nie będzie jednak uderzenie pioruna, ale przepięcie, które jest oddzielnym ryzykiem. Ubezpieczenie od pożaru najczęściej ma charakter ryzyka obowiązkowego, które da się uzupełnić o ubezpieczenia od innych ryzyk, np. od kradzieży z włamaniem i rozboju, wandalizmu (w tym graf- fiti), stłuczenia szyb, a także o ubezpieczenie sprzętu elektronicznego od ryzyka utraty lub uszkodzenia. W praktyce oznacza to, że jeśli przedsiębiorca chce się ubezpieczyć tylko od kradzieży lub od stłuczenia szyb, zazwyczaj będzie musiał wykupić także pakiet bazowy (podstawowy lub rozszerzony). Coraz częściej pojawiają się jednak oferty pozwalające na elastyczne kształtowanie zakresu ochrony i wybór pakietów ubezpieczeń niezależnie od posiadania innych. Ubezpieczający chętnie korzystają również z popularnych klauzul dodatkowych, z których mogą swobodnie wybrać te faktycznie potrzebne i nabywać je pojedynczo. Klauzulami wolno rozszerzać odpowiedzialność towarzystwa o szkody powstałe w wyniku przepięcia, wskutek rozmrożenia towarów, poza miejscem ubezpieczenia itd. Podobnie jak przy przedmiocie ubezpieczenia kluczowe dla określenia zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela są definicje poszczególnych ryzyk, szczególnie w kontekście najczęstszych szkód. Towarzystwa ubezpieczeń nie są bowiem związane potocznym czy naukowym rozumieniem pewnych pojęć i mogą konstruować definicje według własnego uznania. Przykładowo huragan, w zależności od wystawcy polisy, może wiać z prędkością 17,5 lub 24,5 m/s. Upadek drzewa, choć w praktyce bywa spowodowany nawałnicą, robotami budowlanymi czy podmywającą drzewo rzeczką, w niektórych umowach ograniczany jest do szkód niewynikających z działalności człowieka. [ramka 4] Przed zawarciem umowy warto się więc upewnić, że zakres ochrony ubezpieczeniowej jest zgodny z oczekiwaniami. Ubezpieczenie od śniegu i lodu obejmie np. szkody powstałe wskutek zalegania śniegu na dachu budynku, jeśli jednak śnieg leżący na posesji stopnieje i zaleje magazyn, to do pokrycia szkód potrzebne będzie ubezpieczenie od powodzi. Problematyczne może okazać się także standardowe ubezpieczenie od kradzieży z włamaniem, obejmujące przypadki zaboru mienia z budynku lub lokalu, a niekiedy także środka transportu, do którego sprawca dostał się po usunięciu przy użyciu siły i narzędzi istnie- PrZYkŁaD Na czym polega zasada proporcji Jeśli przedsiębiorca ubezpiecza lokal o wartości 400 tys. zł na kwotę 300 tys. zł (suma ubezpieczenia), to powstaje niedoubezpieczenie o wartości 100 tys. zł. Przy szkodzie całkowitej właściciel firmy nie ma więc szans na wyższe odszkodowanie niż zadeklarowana przez niego suma ubezpieczenia (300 tys. zł) resztę zniszczeń będzie musiał pokryć z własnych środków. w razie zastosowania przez ubezpieczyciela zasady proporcji zmniejszeniu ulegnie również kwota do wypłaty w przypadku szkody częściowej, np. uszkodzenia fragmentu budynku, którego odbudowa kosztowałaby 100 tys. zł. Przedsiębiorca otrzyma odszkodowanie zmniejszone w takiej proporcji, w jakiej w dniu powstania szkody podana suma ubezpieczenia pozostaje do faktycznej wartości tego mienia. Odszkodowanie za zniszczoną część nieruchomości nie przekroczy więc tutaj 75 tys. zł. w takiej samej proporcji zmniejszona może zostać wypłata z tytułu innych kosztów, np. poniesionych na ratowanie mienia czy związanych z uprzątnięciem pozostałości po szkodzie. Ramka 4. Wolno stosować własne definicje zdarzeń Definicje stosowane w ogólnych warunkach ubezpieczenia mogą odbiegać od potocznego rozumienia poszczególnych pojęć. Ubezpieczyciele starają się jednak, by były one precyzyjne, np. przez odwołanie do pewnych obiektywnych kryteriów. Przykładowo deszcz nawalny (ryzyko ubezpieczeniowe) może być określony jako opady deszczu o współczynniku wydajności co najmniej 4 według skali stosowanej przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Po powstaniu szkody ubezpieczyciel w pierwszej kolejności sprawdzi więc wskaźnik intensywności deszczu uzyskany w stacji pomiarowej w miejscu szkody. Jeśli będzie niższy niż przewidziany w o.w.u., to odmówi wypłaty, przedsiębiorca zaś nie będzie się mógł skutecznie powołać na inne dowody potwierdzające silny opad. jących zabezpieczeń lub po O jakości ubezpieczenia nie ich otwarciu skradzionym decyduje jednak wysokość lub podrobionym kluczem składki, lecz dopasowanie lub ukrył się w nim przed ochrony ubezpieczeniowej zamknięciem, pod warun- do potrzeb ubezpieczanego. kiem że pozostawił ślady sta- Wiele zależy tutaj od samenowiące dowód ukrycia się. go przedsiębiorcy, który zna Jeśli więc kradzież została specyfikę swojej działalno- dokonana w godzinach praści najlepiej i przy wsparciu cy przez klienta bądź jednego agenta ubezpieczeniowego z pracowników korzystają- powinien zadbać o skonficego z nieuwagi przełożonegurowanie ubezpieczenia go, to ubezpieczyciel odmówi zapewniającego adekwat- wypłaty odszkodowania. ną ochronę ubezpieczenio- Z zakresu odpowiedzialnową. W praktyce skorzystanie ści ubezpieczyciela często, na- z gotowego pakietu może bowet przy polisach od wszystwiem być najszybszym, ale kich ryzyk, wyłączone są także niekoniecznie najlepszym pewne rodzaje szkód, np. po- rozwiązaniem. wstałe wskutek zagrzybienia, Wysokość składki nie- zapleśnienia czy przemarzania wątpliwie wpływa na wybór ścian, spowodowane podno- oferty, jednak nie powinien szeniem się wód gruntowych być to czynnik dominujący. czy szkody górnicze. Ich szcze- W wielu przypadkach warto gółowy katalog zawsze znaj- zdecydować się na droższy dzie się w o.w.u. wariant ubezpieczenia, np. według wartości odtworze- Najtańszy niowej, gdyż w szerszej per- nie znaczy najlepszy spektywie może się to okazać Wysokość składki zależy od opłacalne. różnych czynników, ich waga Warto również porównać uwzględniana jest przez każ- oferty kilku ubezpieczyciede towarzystwo według swoli, w praktyce bardzo częste jego uznania. Przy ocenie ry- są bowiem duże rozbieżnozyka ubezpieczeniowego pod ści w sposobie szacowania ry- uwagę brane są m.in.: branża, zyka. Inne są również zasady w której działa przedsiębior- naliczania zniżek dla jedneca, wysokość obrotu, wielkość go przedsiębiorcy istotniejsze firmy i liczba zatrudnianych będą stosowane zabezpiecze- pracowników, okres działania (np. alarm, monitoring), nia na rynku, dotychczasowa dla innego mała szkodowość. szkodowość. Wyższa składka Większość towarzystw ubezpieczenia od kradzieży przyzna również zniżkę z włamaniem i rabunku wyliczona zostanie np. dla stacji kompleksowego ubezpie- benzynowej czy sklepu moczenia. Należy jednak panopolowego niż dla zakładu miętać, że przedsiębiorca nie fryzjerskiego. Również posia- jest zobligowany do zakupu danie drogiego specjalistycz- ubezpieczenia w jednym tonego sprzętu może zdecydowarzystwie. Korzystnym rozwać o konieczności zapłaty wiązaniem może się okazać wyższej kwoty. ubezpieczanie poszczegól- Na wysokość opłaty dla nych składników mienia ubezpieczyciela mają także u różnych ubezpieczycieli. wpływ elementy związane z konstrukcją samej umo- Podstawa prawna wy: przedmiot i suma ubez- Art ustawy z 23 kwietnia pieczenia, przyjęte wartości 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). obliczania odszkodowania, Ustawa z 22 maja 2003 r. o dzia- zakres ubezpieczenia, liczba łalności ubezpieczeniowej (t.j. Dz.U. klauzul dodatkowych. z 2013 r. poz. w przypadku wykupienia 950).

6 C6 Dziennik Gazeta Prawna, 10 grudnia 2013 nr 238 (3628) eksport CYKL: interesy na wschodzie Unia Celna: jednolita procedura dla eksporterów z Polski Formalności pozwalających wejść od razu na rynek obejmujący 15 proc. powierzchni lądowej całej ziemi nie jest zbyt wiele. Ułatwieniem jest to, że wdrożono wzajemne uznawanie protokołów badań Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska Wschód Osnową nowego sojuszu Rosji, Kazachstanu i Białorusi (a niedługo prawdopodobnie Armenii i Azerbejdżanu) jest Wspólny Obszar Celny terytorium państw uczestników Unii Celnej (UC), na którym nie są stosowane cło i ograniczenia o charakterze gospodarczym wobec towarów pochodzących z terytoriów z tych krajów. Państwa członkowskie zaczęły stosować jednolitą taryfę celną (na podstawie Wspólnej Nomenklatury Towarowej) oraz wspólne pozataryfowe środki regulacji, jak również uporządkowały ulgi i preferencje dla towarów z krajów trzecich. Opłaty wwozowe pobiera się według stawek wspólnej taryfy celnej UC. Najważniejsze akty prawne to: kodeks celny UC (dalej: kodeks), umowy międzynarodowe państw członkowskich oraz decyzje Komisji UC. Stawki rosyjskie były podstawą dla ok. opinia eksperta dr AlekSAnder JerSzoW C doradca handlowy przy ambasadzie rosji 92 proc. przepisów. Regulują one działania organizacji oraz państw członkowskich. ważne Nieoficjalne tłumaczenie kodeksu celnego UC na język angielski znajduje się na stronie: www. tsouz.ru/docs/kodeks/ Documents/TRANSLA- TION%20CUC.pdf W stosunku do towarów zagranicznych z krajów trzecich nie wymaga się deklaracji zgodności według tzw. jednolitych wzorów. Wdrożono wzajemne uznawanie protokołów badań, co sprawia, że nie ma różnicy, czy towary są importowane, czy zostały wytworzone na obszarze UC. Zgodnie z kodeksem do należności celnych zalicza się: cło (importowe i eksportowe), podatek od wartości dodanej (VAT) pobierany przy wwozie towarów na obszar UC, akcyzę (akcyzy) pobieraną przy wwozie towarów, opłaty celne. Stawki opłat dzielą się na: ad valorem określane w procentach w stosunku do wartości celnej deklarowanych towarów, hciałbym przedstawić temat Unii Celnej Białorusi, Kazachstanu i Rosji (UC) w nieco szerszym kontekście geograficznym oraz czasowym. Unia ta powstała w 2010 roku. W styczniu 2012 roku trzech jej członków utworzyło Wspólny Obszar Gospodarczy, co na pierwszym etapie oznacza podjęcie kilku kroków integracyjnych: swobodny przepływ kapitału, uproszczenia w przemieszczaniu siły roboczej, stopniowa unifikacja technicznych uregulowań, jednolite zasady dotacji w przemyśle i w rolnictwie, ujednolicenie polityki makroekonomicznej i w zakresie konkurencji. W pewnym sensie UC stanowi lokomotywę procesów reintegracyjnych na znacznej części obszaru Wspólnoty Niepodległych Państw oraz zalążek nowej organizacji Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EAUG), którą członkowie UC zamierzają powołać 1 stycznia 2015 r. Istnieją perspektywy dalszego rozszerzenia UC. W najbliższym czasie zacznie się opracowanie tzw. map drogowych harmonogramów przystąpienia dla Armenii oraz Kirgizji. Dla partnerów zewnętrznych UC jej utworzenie oznacza m.in. zniesienie kontroli celnej na granicach wewnętrznych, ujednolicenie ustawodawstwa, procedur i dokumentacji, polepszenie warunków działalności handlowej. Po przystąpieniu Rosji w sierpniu 2012 roku do Światowej Organizacji Handlu (ang. WTO, Word Trade Organization) Białoruś i Kazachstan, choć na razie nie są członkami tej organizacji, uznały, że zobowiązania Rosji wobec WTO będą stanowiły część ich prawa w zakresie kompetencji organów UC. Jak w przypadku każdej wspólnoty integracyjnej, tworzenie UC jest procesem złożonym i nadal trwającym. Kraje UC mają np. wspólny kodeks celny, ale na razie w 339 ustępach powołuje się on na narodowe ustawodawstwo celne, cywilne, walutowe, podatkowe. Jest więc jeszcze sporo pracy w dziedzinie ujednolicenia prawa celnego państw członkowskich. Nie jest to proste, bo wiąże się z uwzględnieniem poszczególnych interesów narodowych. Innym przykładem tego rodzaju może być stosowanie norm konwencji o czasowej odprawie. Białoruś, Kazachstan i Rosja przystąpiły do konwencji jeszcze przed powołaniem UC, w różnym czasie oraz na różnych warunkach. To może stworzyć pewne niedogodności, np. podczas wwozu towarów na targi na obszarze kilku krajów UC. Kiedyś takie same problemy występowały w Unii Europejskiej. Potrzebny był czas, żeby można je było rozwiązać. specyficzne określane w odniesieniu do jednostki deklarowanego towaru, mieszane stanowiące połączenie dwóch powyższych. Obowiązek zapłaty ceł oraz opłat celnych obejmuje towary przewożone przez granicę celną, importowane lub eksportowe do obszaru celnego UC. Deklarant to osoba dokonująca zgłoszenia towarów, tj. przedstawiająca organowi celnemu informację dotyczącą towarów, wybranej procedury celnej i (lub) inne informacje niezbędne do dopuszczenia towarów, bądź osoba, w imieniu której towary są zgłaszane. Może to być cudzoziemiec osoba fizyczna przewożąca towary przez granicę na użytek własny, jednostki organizacyjne mające swoje przedstawicielstwa w UC, osoba uprawniona do dysponowania towarami poza transakcją, której stroną jest osoba z państwa członkowskiego Unii Celnej. ważne W zakładce www. tsouz.ru/db/techregulation/ znajduje się rejestr jednostek certyfikujących i laboratoriów badawczych (centrów) UC oceniających przestrzeganie przepisów technicznych i prowadzących oceny zgodności wyrobów Tabela 1. Cła i inne opłaty należności stawki cło (importowe i eksportowe) cło ad valorem podatek od wartości dodanej pobierane przy wwozie specyficzne (VAT) akcyza towarów na obszar celny Unii Celnej mieszane opłaty celne Tabela 2. Najważniejsze procedury dopuszczenie Wwiezione do UC towary zagraniczne znajdują się na obszarze celnym do użytku i na jej obszarze są wykorzystywane. Uiszczenie należności oraz wewnętrznego podatków sprawia, że znajdują się w wolnym obrocie. eksport Wywóz poza obszar UC towarów przeznaczonych do stałego ich zlokalizowania poza jej granicami. eksportu dokonuje się po uiszczeniu należności celnych. tranzyt celny Towary przewożone są przez obszar celny UC pod kontrolą celną, w tym przez terytorium państwa niebędącego członkiem UC, bez uiszczenia należności celnych i podatków. skład celny Towary wwożone się na terytorium UC bez uiszczenia należności celnych. Podlegają kontroli celnej przez okres do 3 lat. przetwarzanie Procedura polegająca na wykorzystywaniu towarów zagranicznych na użytek własny dla celów przetwarzania, na skutek których towary zagraniczne tracą swoje indywidualne cechy w okresie do 1 roku i nie podlegają obowiązkowi zapłaty importowych należności. Przez wartość celną towarów kodeks rozumie wartość towaru określoną na podstawie postanowień umów międzynarodowych pomiędzy członkami UC przy imporcie towarów do wspólnego obszaru celnego, przy ich wywozie zaś na podstawie przepisów prawa państw członkowskich. Płatnicy ceł sami obliczają wysokości tych opłat, z wyjątkiem egzekucji. Są one pobierane w państwie członkowskim, którego organ celny przeprowadza procedurę dopuszczenia towarów (poza procedurą tranzytu) lub na którego terytorium stwierdzono niezgodne z prawem przemieszczenie towarów przez granicę. Do wartości celnej towarów należy dodać koszty prowizji transakcyjnych, opakowania produktów, transportu przed wjazdem do UC, załadunku, przeładunku, wyładunku, ubezpieczenia oraz licencji. Nie należy natomiast, co do zasady, uwzględniać wartości budowy, montażu, serwisowania, transportu towarów po dotarciu na teren UC, ceł i podatków zapłaconych w związku z wwozem. [tabela 1] Przewoźnik zobowiązany jest do zawiadomienia urzędu celnego o przybyciu towaru na obszar celny poprzez złożenie dokumentów. Podstawą wprowadzenia na rynek jest zgłoszenie towarów w formie pisemnej lub elektronicznej. Do wyboru są deklaracje: towarowa, tranzytowa, pasażerska, środków transportu. Istnieje możliwość zgłoszenia wstępnego deklaracja celna na towary zagraniczne może być złożona jeszcze przed ich importem do obszaru celnego. Dodatkowo przedstawia dokumenty w zależności o środka transportu: samochodowego [ramka 1] lub kolejowego. [ramka 2] Urząd celny w uzasadnionych przypadkach może zażądać dodatkowych dokumentów. Procedura zgłoszenia obliguje deklaranta do dokonania zgłoszenia towarów, czyli złożenia do organu dokumentów, na postawie których została wypełniona deklaracja, uiszczenia opłat oraz/lub zabezpieczenia spełnienia wymogów korzystania z towarów w ramach odpowiedniej procedury. [tabela 2] Czynności mogą być wykonywane przez pełnomocnika. W ciągu godziny od złożenia dokumentów celnych towar zostaje zarejestrowany, co automatycznie oznacza kontrolę celną musi więc być tymczasowo przechowywany. Termin ten został ograniczony do dwóch miesięcy chyba że zostanie złożony wniosek o przedłużenie. Deklaracja celna powinna wpłynąć przed upływem tego okresu. Stosownie do przepisów odprawa ma być przeprowadzona w terminie do jednego dnia od złożenia zgłoszenia. Pisemną decyzją kierownika urzędu termin może być przedłużony do dziesięciu dni. Od działań i bezczynności organów przysługuje odwołanie do wyższego organu celnego, a także do sądu powszechnego lub arbitrażowego. Przepisy nowego kodeksu nie zawierają procedury odwołania się od decyzji organów celnych, które mają miesiąc na rozpatrzenie skargi. Na podstawie art. 1 kodeksu prawo państw członkowskich stosuje się subsydiarnie w przypadkach, gdy dana sytuacja nie została w nim ujęta. Stosownie do prawa rosyjskiego proceduralne aspekty rozpoznawania, składania i wydawania decyzji uregulowane zostały w rozdziale 3 ustawy o regulacjach celnych czonym od chwili zawiadomienia lub upływu terminu na podjęcie decyzji lub działania. Złożenie odwołania nie zawiesza wykonania decyzji. ważne Tekst ustawy o re- Opracowania w języku polskim przydatne dla początkugulacjach celnych znajduje się na stronie: news/law/2010/11/29/0003 jących eksporterów znajdują się na stronie trade.gov.pl w zakładce Biblioteczka WPHI. Wszelkie Skargę dotyczącą decyzji, działania (lub bezczynności) organu celnego należy składać w terminie trzech miesięcy li- informacje i nowości dostępne są na oficjalnej stronie Komisji UC: Ramka 1. Dokumenty przy transporcie samochodowym W przypadku dostarczenia towarów transportem samochodowym przewoźnik przedkłada: dokumenty dotyczące środka transportu, dokumenty przewozowe (CMR), dokumenty handlowe dotyczące dóbr (rachunek, specyfikacje oraz dokumenty potwierdzające transakcję), a ponadto: 1) informacje o rejestracji środka transportu, 2) nazwę i adres przewoźnika, 3) nazwę kraju wysyłki oraz kraju odbioru, 4) nazwę i adres nadawcy i odbiorcy, 5) informacje o sprzedawcy i odbiorcy zgodnie z dokumentami handlowymi posiadanymi przez przewoźnika, 6) informacje o ładunku (liczbie sztuk) oraz o ich oznakowaniu i rodzaju opakowania, 7) nazwę i kody według jednolitego systemu opisu i kodowania towarów lub jednolitej nomenklatury towarowej w handlu zagranicznym, 8) wagę brutto w kilogramach lub objętość w metrach sześciennych, z wyjątkiem ładunków dużych, 9) informacje o przemieszczeniu towarów, których wwóz jest ograniczony, 10) informacje o miejscu i dacie wystawienia międzynarodowego listu przewozowego. Ramka 2. Dokumenty przy transporcie kolejowym W przypadku dostarczenia towarów transportem kolejowym przewoźnik przedkłada: 1) nazwę i adres nadawcy i odbiorcy towarów, 2) nazwę stacji wysyłki oraz stacji przeznaczenia, 3) informacje o ładunku (liczbie sztuk) oraz o ich oznakowaniu i rodzaju opakowania, 4) nazwę i kody według jednolitego systemu opisu i kodowania towarów lub jednolitej nomenklatury towarowej w handlu zagranicznym, 5) wagę brutto towarów (w kilogramach), 6) numery identyfikacyjne kontenerów.

7 Dziennik Gazeta Prawna, 10 grudnia 2013 nr 238 (3628) C7 procedury CYKL: upadłość w biznesie Bankructwo w branży AGD rodzi problemy dla obu stron Przed niewypłacalnymi przedsiębiorcami są dwie drogi: przeprowadzona przez syndyka likwidacja majątku albo porozumienie się z wierzycielami. Niejasności w przepisach niestety nie brakuje bartosz sierakowski radca prawny Kancelaria Zimmerman i Wspólnicy piotr zimmerman radca prawny Kancelaria Zimmerman i Wspólnicy Jeden z dużych producentów sprzętu gospodarstwa domowego wystąpił niedawno o ogłoszenie upadłości. Czego w podobnej sytuacji mogą spodziewać się mali i średni kontrahenci takiego podmiotu? W postępowaniu z możliwością zawarcia układu podstawowym celem organów i uczestników postępowania jest zaspokojenie wierzycieli upadłego (w tym klientów producentów AGD zazwyczaj sklepów i marketów, a więc m.in. małych i średnich przedsiębiorców) na jak najwyższym poziomie, a jednocześnie zrestrukturyzowanie jego majątku poprzez zawarcie i wykonanie układu. Upadłość układowa nie prowadzi bowiem do zaspokojenia wierzycieli z sum uzyskanych dzięki likwidacji majątku upadłego. Upadły, z uwzględnieniem pewnych ograniczeń, uczestniczy w obrocie gospodarczym, nie ma jednak pełnej swobody w tym zakresie, gdyż nawet przy najkorzystniejszym dla niego postanowieniu sądu, pozwalającym mu na dalsze sprawowanie zarządu nad własnym majątkiem, powoływany jest nadzorca sądowy, kontrolujący bieżącą działalność upadłego. Źródło problemów Doniosłą konsekwencją ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu jest nałożony w art. 87 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1112, dalej: p.u.n.) na upadłego zakaz spełniania świadczeń wynikających z wierzytelności z mocy prawa objętych układem. Co do zasady chodzi o wszystkie wierzytelności powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości. Choć zakaz ten dotyczy wprost upadłego, to wywiera również wpływ na sytuację podmiotów, które zawarły z nim umowy. Tytułem przykładu, jeżeli dłużnik, jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, zawarł umowę sprzedaży i na jej podstawie jest zobowiązany zapłacić swojemu kontrahentowi określoną sumę pieniężną, po ogłoszeniu upadłości układowej ustaje możliwość wykonania zobowiązania i zapłacenia kontrahentowi. Zakaz ten ma charakter bezwzględny. [ramka] Sytuacja komplikuje się znacznie, gdy świadczenie upadłego ma charakter niepieniężny i wynika z umowy wzajemnej. Zazwyczaj tak właśnie jest w praktyce, producent AGD ma bowiem ten sprzęt wyprodukować i dostarczyć do sklepu czy marketu. Należność musi zapłacić odbiorca sprzętu. W takim przypadku z przepisów p.u.n. nie wynika wprost, czy upadły może zawartą, a jeszcze niewykonaną umowę realizować na dotychczasowych warunkach, czy też powinien wstrzymać się ze spełnieniem świadczenia do czasu prawomocnego zawarcia układu. To układ może bowiem określać zasady, na jakich upadła firma ma dostarczyć sprzęt swojemu kontrahentowi. Naszym zdaniem wierzytelności takie nie są objęte z mocy prawa układem, a więc tego rodzaju umowy mogą być realizowane przez upadłego na dotychczasowych warunkach. W przypadku upadłości likwidacyjnej los umów zawartych przez upadłego jest bardziej dramatyczny. Większość bowiem wygasa, a wśród nich tak ważne umowy, jak kredyty, pożyczki czy zlecenia. Los umów zawartych przez przedsiębiorcę, w stosunku do którego sąd ogłosił upadłość, może być różny. Różnie też ukształtują się prawa i obowiązki klientów. Można wyobrazić sobie sytuację, kiedy przedsiębiorca prowadzący sklep zamierza nabyć od producenta AGD. Jednak przed wykonaniem zobowiązania przez producenta sąd ogłosił w stosunku do niego upadłość likwidacyjną. Co w takim razie ma zrobić właściciel sklepu? Możliwych scenariuszy jest kilka. W jednym z wariantów syndykowi wolno wykonać zobowiązanie upadłego producenta. Wówczas odbiorca sprzętu będzie musiał zapłacić umówioną cenę, ale dzięki temu otrzyma towar. Inne wyjście mniej korzystne dla kontrahenta jest takie, że syndyk zdecyduje się na odstąpienie od umowy. Problem jednak w tej sytuacji polega na tym, że syndyk nie zwraca kontrahentowi tego, co ten świadczył upadłemu na poczet umowy (np. uiścił jakąś kwotę tytułem zadatku). Klient co prawda uzyska możliwość dochodzenia uiszczonych wcześniej należności, ale tylko na zasadach określonych w p.u.n. (zajdzie konieczność zgłoszenia wierzytelności sędziemu-komisarzowi). Wierzytelność ta będzie jednak podlegała zaspokojeniu dopiero w kategorii czwartej. Poza tym kontrahenci mogą przez jakiś czas pozostawać w niepewności co do tego, czy syndyk wykona zobowiązanie umowne upadłego, czy też może od umowy odstąpi. Ustawodawca próbował temu zaradzić i dał kontrahentowi prawo wystąpienia do syndyka z żądaniem, by ten w terminie trzech miesięcy oświadczył, czy od umowy odstępuje, czy też żąda jej wykonania. Niestety to rozwiązanie i tak nie jest dla kontrahenta zbyt korzystne, wiąże się bowiem z pewnymi utrudnieniami. Po pierwsze, żądanie to wywoła skutki tylko wtedy, gdy zostanie złożone w formie pisemnej z datą pewną, a więc w praktyce pod warunkiem że udamy się do notariusza w celu poświadczenia własnoręczności podpisu. Po drugie, niezłożenie przez syndyka żadnego oświadczenia we wskazanym terminie jest równoznaczne z odstąpieniem od umowy, a więc wywoła opisane powyżej skutki. Dostawa sprzętu Nieco inaczej kształtuje się sytuacja, kiedy sklep zawarł z producentem AGD umowę ramową dotyczącą współpracy w zakresie dostawy sprzętu. Generalnie rzecz biorąc, na podstawie takiego kontraktu producent zobowiązuje się do wyprodukowania owego sprzętu i dostarczenia go drugiej stronie. Jego świadczenie przybiera zatem zwykle charakter ciągły. W przypadku upadłości likwidacyjnej umowa wiąże obie strony do chwili wypowiedzenia w trybie umownym przez syndyka lub drugą stronę, a należności przypadające za okres po ogłoszeniu upadłości będą traktowane jako wynikające z czynności syndyka i trzeba zaliczyć je do kosztów postępowania. Będą zatem zaspokajane w pierwszej kategorii. W doktrynie dominuje stanowisko, że od umów, w których świadczenie jednej ze stron ma charakter ciągły, odstąpienie przez syndyka nie wchodzi w grę. Zastrzeżenie własności Zawierając umowę sprzedaży rzeczy ruchomej (np. sprzedaży AGD), strony mogą zastrzec prawo własności tej rzeczy na rzecz sprzedawcy aż do uiszczenia ceny przez kupującego. W umowach sprzedaży często dodaje się takie zastrzeżenie, ponieważ stanowi ono sposób zabezpieczenia wierzytelności o zapłatę ceny. W razie ogłoszenia upadłości tego rodzaju klauzula umowna nie wygasa, jeżeli została stwierdzona pismem z datą pewną. Jednak by zastrzeżenie prawa własności rzeczywiście wywołało skutek na gruncie postępowania upadłościowego, konieczne jest bardziej rygorystyczne podejście do tego problemu. Stosowny skutek powstanie tylko wtedy, gdy zastrzeżenie zostanie zamieszczone bezpośrednio w umowie sprzedaży. Doktryna odrzuca pogląd, że tego rodzaju zastrzeżenie wywoła skutek także wtedy, gdy zostanie sporządzone w tym samym czasie, co umowa sprzedaży czy w innym terminie. Nawet gdy wystawiono fakturę już po zawarciu umowy sprzedaży (co umożliwiają przepisy podatkowe), zawarte w treści faktury zastrzeżenie prawa własności również należy uznać za bezskuteczne. Z innej strony trzeba jednak pamiętać, że gdy pod fakturą widnieją podpisy osób uprawnionych do reprezentacji zarówno sprzedającego, jak i kupującego i czynność podpisania faktury jest tożsama z czynnością zawarcia umowy to pozostaje przyjąć, iż zawarto umowę w formie pisemnej, co daje skuteczność umieszczonego na fakturze zastrzeżenia prawa własności, o ile oczywiście dokument ma datę pewną. Co zatem się dzieje, gdy zastrzeżenie prawa własności jest skuteczne? Jeżeli kupującym był upadły, to sprzedawca będzie mógł żądać wyłączenia rzeczy z masy upadłości albo zgłosić wierzytelność z tytułu nieuiszczonej ceny przez nabywcę sędziemu-komisarzowi i szukać zaspokojenia w toku postępowania upadłościowego. Warto jednak zaznaczyć, że opisywane w tym miejscu skutki zastrzeżenia prawa własności dotyczą jedynie sytuacji, kiedy ogłoszono upadłość producenta AGD, występującego w danym stosunku zobowiązaniowym jako kupujący (np. z tytułu dostawy określonych części). Jeśli zaś ogłoszono upadłość producenta będącego w danym stosunku zobowiązaniowym sprzedawcą, to nie obowiązuje wymaganie, by zastrzeżenie prawa własności musiało być stwierdzone na piśmie z datą pewną. W grę wchodzą przepisy ogólne prawa cywilnego. Dla skutecznego zastrzeżenia własności wystarczy, by było ono stwierdzone pismem. Jest to zatem wymóg łagodniejszy od tego opisanego wcześniej. Można sobie wyobrazić sytuację, gdy przedsiębiorca działający w branży AGD sprzedaje sprzęt przedsiębiorcy prowadzącemu sklep. W umowie zawartej na piśmie poczyniono zastrzeżenie prawa własności sprzętu, dopóki druga strona nie zapłaci należności. Jeszcze przed zapłatą sąd ogłasza upadłość właściciela sklepu. Zastrze- Jak długo to potrwa Stan, kiedy upadłemu nie wolno spełniać świadczeń wynikających z wierzytelności objętych z mocy prawa układem, utrzymuje się aż do dnia uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o umorzeniu postępowania. Jak uczy praktyka, może to trwać kilkanaście miesięcy. Upadłemu nie opłaca się ryzykować, spełniając świadczenie na rzecz klienta, ponieważ złamanie tego zakazu grozi mu odebraniem zarządu własnego nad majątkiem. Pewnym pocieszeniem niech będzie jednak to, że zakaz nie dotyczy zobowiązań upadłego powstałych po dniu ogłoszenia upadłości one nie są objęte układem i powinny być na bieżąco realizowane. Tytułem przykładu, umowy sprzedaży i dostawy zawarte po ogłoszeniu upadłości wolno wykonywać na normalnych zasadach. Jednak zawarcie takich umów w pewnych przypadkach wymaga zgody nadzorcy sądowego. żenie własności sprzętu w tej wezwać syndyka do wydania sytuacji będzie bezskuteczne sprzętu. Syndyk może jed- względem innych wierzycieli nak odmówić zwrotu rzeczy, przedsiębiorcy. Dlatego war- powołując się na domniemato dopilnować, by stosowne nie prawne, że w skład masy zastrzeżenie było skuteczne upadłości wchodzi wszyst- w świetle przepisów prawa ko, co pozostawało w po- upadłościowego. siadaniu dłużnika w chwili Nie budzi wątpliwości, że ze ogłoszenia upadłości. W ta- szczególną regulacją zastrzekim wypadku właścicielowi żenia własności mamy do czy- pozostanie wystąpienie do nienia w przypadku upadłości sędziego-komisarza z wnio- likwidacyjnej. Doktryna spiera skiem o wyłączenie z masy się natomiast o to, czy w po- upadłości, gdyż wspomniastępowaniu upadłościowym na lodówka nie jest skład- skutek taki występuje także nikiem majątku upadłe- wtedy, gdy ogłoszono upago. Ostatecznie o żądaniu dłość układową. Z samych orzeknie sędzia-komisarz tylko względów praktycz- postanowieniem, na któnych nie ma podstaw do wyre jeśli jest ono korzystne kluczenia tej ewentualności. dla właściciela upadły lub Z braku przepisu analogicz- jego wierzyciele mogą złożyć nego do art. 101 p.u.n. należy zażalenie. Jeżeli sędzia-ko- przyjąć, że przepisy ogólne komisarz oddali wniosek o wydeksu cywilnego, dotyczące łączenie, właściciel sprzętu, zastrzeżenia prawa własności chcąc odzyskać swoją rzecz, w umowie sprzedaży, znajdu- będzie musiał wystąpić do ją zastosowanie w upadłości sądu ze stosownym powódz- układowej. twem. Wskazany przykład może Reklamacja się wydawać trochę absur- czasem przeszkadza dalny, ale ukazuje kolejne Kupując AGD, konsumen- praktyczne problemy, z jaci z mocy ustawy z 27 lipca kimi czasami muszą mie r. o szczególnych warzyć się kontrahenci upadłerunkach sprzedaży konsugo przedsiębiorcy. Większy menckiej (Dz.U. z 2002 r. problem pojawia się wtedy, nr 141, poz z późn. zm.) gdy profesjonalny kontra- uzyskują uprawnienie do nahent upadłego w celu reprawy zakupionego towaru, alizacji swoich uprawnień jeśli jest on niezgodny z umo- z tytułu uregulowanej w kową. Z kolei przedsiębiorcy będeksie cywilnym gwarancji dący nabywcami sprzętu (np. jakości odda producentowi właściciele sklepów) uzyskują do naprawy całą otrzyma- stosowne uprawnienia wyną dostawę sprzętu. Na etanikające z gwarancji jakości pie rozpatrywania wniosku uregulowanej przepisami o wyłączenie z masy proble- kodeksu cywilnego. Można matyczne może się okazać, wyobrazić sobie sytuację, że jakie elementy dostawy rze- klient nabywa lodówkę, która czywiście nasz kontrahent po kilku dniach używania się nabył. Dlatego bardzo istot- psuje. Klient, wykorzystując ne jest nie tylko dokumen- swoje uprawienia z gwarantowanie ceny, lecz także incji, oddaje lodówkę producendywidualizowanie sprzętu towi w celu naprawy sprzętu. przekazywanego w ramach Tymczasem, kiedy producent gwarancji producentowi (np. jest jeszcze w posiadaniu lo- poprzez wymienienie w tredówki, sąd ogłasza w stości protokołów przekazania sunku do niego upadłość. numeru i serii sprzętu). Lodówka jest już własnością Problem więc wcale nie jest nabywcy, ale jednocześnie wydumany, tym bardziej że znajduje się w masie upa- trzeba zmierzyć się z nim zadłościrówno w przypadku upadło- Co zatem zrobić? Kupujący ści likwidacyjnej, jak i ukła- powinien w takiej sytuacji dowej. prenumerata: Cena prenumeraty DZIENNIKA GAZETY PRAWNEJ: Wersja Standard: miesięczna (grudzień 2013 r.): 96,00 zł. Wersja Premium: miesięczna (grudzień 2013 r.): 112,00 zł. Wszystkie ceny brutto (zawierają 8% VAT). Więcej informacji na stronie

8 C8 Dziennik Gazeta Prawna, 10 grudnia 2013 nr 238 (3628) orzecznictwo Podstępne zatajenie usterek należy sprzedawcy udowodnić Sąd Apelacyjny w Łodzi o zasadach rękojmi Teza Jeśli sprzedawca nie ma świadomości wady pojazdu, to nie można mówić o tym, że ją podstępnie zataił przed kupującym. Oznacza to zaś, że rękojmia obowiązuje przez rok i w tym okresie trzeba zgłosić wszystkie ewentualne usterki. STan faktyczny Przedsiębiorca potrzebował pojazdu dostawczego o określonych parametrach. Zwrócił się do dilera, a ten zaproponował mu jeden ze sprzedawanych przez siebie pojazdów przeznaczonych do zabudowy. Nabywca podał dokładne wymiary skrzyni załadunkowej, jaka miała zostać zamontowana na tym pojeździe. Diler spytał współpracującą z nim firmę, czy może podjąć się takiej zabudowy. Po otrzymaniu pozytywnej odpowiedzi zawarł umowę z nabywcą. Samochód został zabudowany, uzyskał wszystkie wymagane dokumenty (w tym także niezbędną do rejestracji opinię rzeczoznawcy o zgodności z wymogami prawnymi). Przeprowadzono również badanie techniczne dopuszczające pojazd do ruchu. We wrześniu 2008 roku pojazd został odebrany przez zamawiającego przedsiębiorcę. W ciągu najbliższego roku zgłaszał on drobne usterki, które były na bieżąco naprawiane. W sumie jednak użytkował pojazd bez większych problemów. W grudniu 2009 roku samochód zatrzymała Inspekcja Transportu Drogowego, stwierdzając, że ma on zbyt duże obciążenie na przednią oś, co jest niezgodne z homologacją. Użytkownik zlecił ekspertyzę, która potwierdziła te zastrzeżenia. Okazało się bowiem, że podczas montażu skrzyni załadunkowej skrócono ramę pojazdu o 10 cm, aby nie wystawała poza obręb skrzyni. To zaś zmieniło rozłożenie masy pojazdu i spowodowało zbyt duży nacisk na przednią oś. Nabywca auta przesłał dilerowi oświadczenie o odstąpieniu od umowy i zażądał zwrotu zapłaconej za niego kwoty. Sprzedawca nie uznał jednak skuteczności odstąpienia i w ten sposób spór trafił do sądu. Rozpoznający go w pierwszej instancji Sąd Okręgowy w Łodzi nie miał wątpliwości, że pojazd ma wadę techniczną. Zwrócił jednak uwagę, że została ona zgłoszona z przekroczeniem rocznego terminu rękojmi. Z tego też względu pozew został oddalony. UzaSaDnIenIe Podczas apelacji nabywca skupił się na wykazywaniu, że wada ta została podstępnie zatajona przez sprzedającego, a to zgodnie z art. 568 par. 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) oznacza, że roszczeń z tytułu rękojmi można też dochodzić po upływie rocznego terminu. Sąd Apelacyjny w Łodzi doszedł do wniosku, iż nabywca nie udowodnił podstępnego zatajenia usterki przez dilera. Przede wszystkim dlatego, że nie wykazał, by jego przeciwnik procesowy cokolwiek wiedział o skróceniu ramy i zmianie właściwości pojazdu. Informacje takie nie wynikały z zaświadczenia badania technicznego, z ekspertyzy rzeczoznawcy ani z karty gwarancyjnej producenta zabudowy. Przeciwnie, dokumenty te wskazują na wykonanie zabudowy w sposób prawidłowy i zgodny z zaleceniami producenta samochodu. Nie bez znaczenia jest również to, że dopiero specjalistyczne badanie przeprowadzone po kontroli ITD ujawniło usterkę. Potwierdza to pośrednio, że diler mógł nie wiedzieć o skróceniu ramy. To, że pozwany podczas wydawania pojazdu zapewnił, iż jest on wolny od wad, nie oznacza automatycznie zatajenia usterek, a tym bardziej dokonania tego w sposób podstępny. Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, o podstępnym zatajeniu wady fizycznej przez sprzedawcę można mówić wtedy, gdy celem utrudnienia wykrycia wady przez kupującego umyślnie ją ukrył bądź też wiedząc o jej istnieniu, nie poinformował o tym kupującego (wyrok z 1 kwietnia 2003 r., sygn. akt II CKN 1382/00). Równoznaczne z podstępnym zatajeniem wady przez sprzedawcę nie jest także ewentualne niedochowanie należytej staranności przy wyborze podwykonawcy. Tego rodzaju zaniechanie, nawet gdyby zostało w rozpatrywanej sprawie wykazane, mogłoby rodzić wyłącznie kontraktową odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego, ale nie jest wystarczające dla przypisania sprzedawcy świadomości wady i celowego zatajenia tej informacji przed kupującym. Wyrok Sa w Łodzi z 6 listopada 2013 r., sygn. akt I ACa 593/13 Konflikt w spółce nie zawsze sprawia, że trzeba ją rozwiązać Sąd Okręgowy w Rzeszowie o relacjach między udziałowcami Teza Składając pozew o roz- wiązanie spółki na podstawie art. 63 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz z późn. zm.; dalej: k.s.h.), należy wykazać, że istnieją po temu ważne przyczyny. Jest to bowiem rozstrzygnięcie ekstremalne, skutkujące wyeliminowaniem takiej spółki z obiegu prawnego. STan faktyczny Przed kilku- nastoma laty trzech mężczyzn utworzyło spółkę jawną. Z biegiem czasu, gdy jej działalność zaczęła się rozwijać, spółka powoływała do życia kolejne podmioty, głównie spółki z o.o., których jednym z udziałowców była wspomniana spółka jawna, ale także jej wspólnicy. Z biegiem czasu jeden ze wspólników skonfliktował się z dwoma pozostałymi, na co wpływ miały także pewne perypetie rodzinne. Został odsunięty od funkcji prezesa jednej ze spółek z o.o. Z czasem uznał, że wspólnicy go krzywdzą i wniósł pozew o rozwiązanie spółki. Jako podstawę prawną wskazał na art. 63 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem każdy wspólnik może z ważnych powodów żądać rozwiązania spółki przez sąd. Owym ważnym powodem w tym wypadku był przede wszystkim spór między wspólnikami, sprawiający, że prowadzenie przez nich jednej spółki straciło sens. Poza tym wspólnicy mieli mu uniemożliwiać dostęp do dokumentów spółki, krzywdzić go przy wypłacie dywidendy, a także pozbawić dostępu do konta firmowego. Na dodatek spółki z o.o., których udziałowcami byli pozwani, prowadzić miały konkurencyjną wobec spółki jawnej działalność. UzaSaDnIenIe Sąd oddalił pozew. Uznał bowiem, że przytoczone przez powoda okoliczności albo nie zostały udowodnione, albo też nie są na tyle istotne, by przemawiały za rozwiązaniem spółki. Sąd nie miał przy tym wątpliwości, że istnieje konflikt między powodem a dwoma pozostałymi wspólnikami. Niemniej jednak sam w sobie nie jest on podstawą do zakończenia działalności spółki. Jest to bowiem rozwiązanie ekstremalne, skutkujące wyeliminowaniem jej z obiegu prawnego. Tymczasem podmiot ten, mimo sporu między wspólnikami, prowadzi działalność bez zakłóceń, jest wypłacalny i nie ma zatorów płatniczych. Zdaniem składu orzekającego wszystkie te okoliczności wskazują, iż mimo konfliktu spółka jest w stanie dalej funkcjonować. Skład orzekający zwrócił uwagę, że wprowadzając instytucję rozwiązania spółki, ustawodawca nie wyjaśnił, jak należy rozumieć określenie ważne powody, pozostawiając tę kwestię ocenie sądu. W literaturze przyjmuje się, iż ważne powody mogą mieć charakter obiektywny, tj. przedmiotowy, niezwiązany z osobą któregokolwiek ze wspólników (np. trwała niemożność osiągnięcia celu gospodarczego spółki czy konkurowania na rynku), lub subiektywny, tj. podmiotowy, odnoszący się do osoby wspólnika. Jednocześnie przyczyny subiektywne mogą stanowić okoliczności zawinione przez wspólnika (np. naruszenie zakazu konkurencji art. 57 par. 3 k.s.h), popełnienie przestępstwa, nieuczciwe lub niedbałe prowadzenie spraw spółki, dokonanie czynów na szkodę innego wspólnika), a także niezawinione (np. długotrwała choroba wspólnika, konieczność wyjazdu za granicę). Ogólnie stwierdzono, że ważnym powodem rozwiązania spółki są takie okoliczności, których powstanie stwarza przeszkodę lub znaczne utrudnienie dalszej działalności spółki albo czyni jej dalsze istnienie niecelowym lub bezprzedmiotowym. Ostatecznej oceny ważności powodów rozwiązania spółki na podstawie konkretnego stanu faktycznego dokonuje zawsze sąd. W tej sprawie sąd takich powodów się nie dopatrzył. Nie potwierdził się zarzut prowadzenia działalności konkurencyjnej między spółkami. Główna i najszersza działalność została skupiona w jednej ze spółek z o.o., działalność spółki jawnej ograniczono zaś do wynajmu jej nieruchomości. Strony zresztą od wielu lat prowadziły działalność gospodarczą w ramach różnych podmiotów oraz w różnej konfiguracji osobowej, co było akceptowane przez każdego ze wspólników. W umowie spółki jawnej nie zawarto też zakazu konkurencji przez wspólników. Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanych, że z funkcji członka zarządu powód został zwolniony z powodu braku zainteresowania losami spółki z o.o. Nastąpiło to w zgodzie z prawem na podstawie niepodważonej uchwały udziałowców. Także zarzut braku dostępu do konta nie przekonał składu orzekającego. Zgodnie z dokumentem podpisanym przez wszystkich wspólników został on bowiem przekazany księgowemu spółki jawnej. Jeśli zaś chodzi o dostęp do dokumentów, to powód nigdy nie próbował dochodzić swego uprawnienia na drodze sądowej. Nie udowodnił także, by zaniżano wypłacaną mu dywidendę. Dokumentacja spółki była zaś kilkakrotnie badana przez urząd skarbowy, który nie znalazł żadnych uchybień, co świadczy na korzyść pozwanych wspólników. Wyrok SO w Rzeszowie z 31 października 2013 r., sygn. akt VI GC 193/13 O terminie wykonania robót decyduje zgłoszenie ich odbioru Sąd Okręgowy w Olsztynie o karach umownych Teza O zakończeniu robót bu- dowlanych decyduje wpisana do dziennika budowy data zgłoszenia ich do odbioru. Jeśli nastąpiło to w terminie i prace rzeczywiście zostały wykonane, to nie ma podstaw do naliczania kar umownych. Ostateczny odbiór przez inwestora nie ma tu znaczenia. STan faktyczny Firma, któ- ra zdobyła zamówienie na remont i przystosowanie do potrzeb inwestora dużego obiektu, zleciła prace elektryczne podwykonawcy. Dała mu na to czas do 23 kwietnia 2011 r. Jeśli prace nie zostałyby ukończone w tym terminie, to generalny wykonawca, zgodnie z kontraktem, miał prawo naliczyć kary umowne. Tak też właśnie uczynił, uznając, że podwykonawca zakończył prace 4 sierpnia 2011 r. Ponieważ to inwestor rozliczał się z podwykonawcą, firma nie mogła odliczyć sobie kar umownych z wynagrodzenia. Dlatego też wniosła pozew. Przekonywała w nim, że prace zostały zakończone dopiero w momencie odebrania ich przez inwestora. Co prawda formalnie podwykonawca zgłosił ich oddanie wcześniej, jednak de facto później nadal realizował nieskończone zlecenie. UzaSaDnIenIe Generalny wykonawca przegrał sprawę. Sąd Okręgowy w Olsztynie, rozpoznając apelację, nie miał wątpliwości, że w pierwszej instancji słusznie oddalono pozew. Powód nie wykazał bowiem, by jego kontrahent rzeczywiście nie dotrzymał terminu. Skład orzekający nie miał wątpliwości, iż za moment ukończenia robót należy uznać zgłoszenie ich oddania. Zgodnie z kontraktem kara umowna mogła być naliczona za zwłokę w terminowym zrealizowaniu całego przedmiotu umowy. A zgodnie z art. 647 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej. Moment zakończenia prac mógłby zostać określony później niż zgłoszenie ich odbioru tylko wtedy, gdyby nie zostały rzeczywiście wykonane. Tymczasem w tej sprawie, zdaniem składu orzekającego, nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dowodów. Aneksy zawarte po 30 kwietnia 2011 r. oraz dalsza korespondencja między stronami dotyczyły jedynie sprzedaży opraw oświetleniowych i nie wiązały się z wykonywaniem żadnych prac. Sąd dużą wagę przyłożył do dziennika budowy i jego znaczenia dowodowego. Zwrócił bowiem uwagę, że zgodnie z art. 45 ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz z późn. zm.) stanowi on urzędowy dokument przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku ich wykonywania. W protokole odbioru instalacji elektrycznej z 29 kwietnia 2011 r. komisja, w skład której wchodził także kierownik budowy, stwierdziła, że prace zostały wykonane. Jednocześnie wykonawca oświadczył, że instalacja została sprawdzona we wszystkich punktach odbioru i nadaje się do eksploatacji. Z wpisu dokonanego 30 kwietnia przez kierownika budowy wynika zaś niezbicie, że zakończono już prace budowlane, budynek nadaje się do użytkowania i kierownik zgłasza go do odbioru. Następnie inspektor nadzoru wpisem z 4 maja potwierdził wykonanie robót objętych umową oprócz prac związanych z wymianą pompy przeciwpożarowej wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną i przepisami. Wszystkie te dokumenty jednoznacznie potwierdziły zakończenie robót w wyznaczonym terminie. Generalny wykonawca niesłusznie, zdaniem sądu, utożsamiał moment zakończenia prac z chwilą odbioru obiektu przez zamawiającego. To dwie różne daty. Wyrok SO w Olsztynie z 30 października 2013 r., sygn. akt V Ga 108/13 Oprac. Sławomir Wikariak

TU HDI Samopomoc S.A. - Ogólne warunki ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych od ognia i innych zdarzeń losowych

TU HDI Samopomoc S.A. - Ogólne warunki ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych od ognia i innych zdarzeń losowych Analiza ogólnych warunków ubezpieczenia Nazwa zakładu ubezpieczeń TU HDI Samopomoc S.A. Nazwa OWU Ogólne warunki ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych od ognia i innych zdarzeń losowych OWU z dn.

Bardziej szczegółowo

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych.

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych. W Polsce jest ok. 15 tys. licencjonowanych zarządców nieruchomości; podlegają oni obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu czynności zawodowych. Licencjonowani zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Analiza ogólnych warunków ubezpieczenia

Analiza ogólnych warunków ubezpieczenia Analiza ogólnych warunków ubezpieczenia TUW TUZ OWU domów jednorodzinnych i mieszkań OWU z 30 grudnia 2003 (Uchwala Zarządu) Przedmiot i zakres ubezpieczenia (1) Przedmiot ubezpieczenia - domy jednorodzinne,

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW UBEZPIECZENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW UBEZPIECZENIA SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW UBEZPIECZENIA Przedmiotem ubezpieczenia jest majątek Spółdzielni oraz odpowiedzialność cywilna jej władz. Specyfikacja dotyczy Spółdzielni Mieszkaniowej GÓRCZEWSKA z siedzibą

Bardziej szczegółowo

JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC?

JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? TRANSPORT JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? www.firmatransportowa.pl TRANSPORT JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC JAK WYBRAĆ NAJKORZYSTNIEJSZĄ POLISĘ AC? Spis treści Jaki zakres ochrony możesz

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY. Dla części I - na ubezpieczenie majątku Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. System ubezpieczeni a.

FORMULARZ CENOWY. Dla części I - na ubezpieczenie majątku Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. System ubezpieczeni a. ... /pieczęć adresowa firmy Wykonawcy/ FORMULARZ CENOWY Dla części I - na ubezpieczenie majątku Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rodzaj ubezpieczenia Przedmiot ubezpieczenia Budynki i budowle

Bardziej szczegółowo

Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C

Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie - Koźlu PZD.272.9.2014 Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie

Bardziej szczegółowo

pomiędzy nym w dalszej części umowy Wykonawcą, wpisanym do KRS nr., NIP..., REGON... reprezentowanym przez:

pomiędzy nym w dalszej części umowy Wykonawcą, wpisanym do KRS nr., NIP..., REGON... reprezentowanym przez: Załącznik nr 6 do SIWZ Projekt Umowy PROJEKT UMOWY GENERALNEJ NA KOMPLEKSOWE UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAKŁADU GOSPODARKI ODPADAMI S.A. 8/ZP/ZGO/2014 zawarta w dniu roku w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

O F E R T A. Ubezpieczenie majątku i odpowiedzialności cywilnej Gminy Nidzica wraz z jednostkami organizacyjnymi i instytucjami kultury.

O F E R T A. Ubezpieczenie majątku i odpowiedzialności cywilnej Gminy Nidzica wraz z jednostkami organizacyjnymi i instytucjami kultury. Załącznik Nr 2 do SIWZ Pieczęd wykonawcy NIP:. (data) REGON: O F E R T A Zamawiający GMINA NIDZICA Plac Wolności 1 13-100 Nidzica woj. Warmiosko - mazurskie Odpowiadając na ogłoszenie o przetargu nieograniczonym

Bardziej szczegółowo

Program ubezpieczenia dla sieci franczyzobiorców. F.P.H. Massive

Program ubezpieczenia dla sieci franczyzobiorców. F.P.H. Massive dawniej CIGNA STU S.A. Program ubezpieczenia dla sieci franczyzobiorców F.P.H. Massive Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń InterRisk S.A. Oddział Warszawa III 01-793 Warszawa, ul.rydygiera 21 NIP 526-00-38-806

Bardziej szczegółowo

Umowa o roboty budowlane

Umowa o roboty budowlane Umowa o roboty budowlane Informacje ogólne Umowa o roboty budowlane Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i

Bardziej szczegółowo

U M O W A NR Usługi ubezpieczenia mienia

U M O W A NR Usługi ubezpieczenia mienia Wzór umowy załącznik do SIWZ U M O W A NR Usługi ubezpieczenia mienia zawarta w dniu... 2008 r. w Skierniewicach pomiędzy: Energetyką Cieplną SP. z o.o w Skierniewicach, ul. Przemysłowa 2 wpisaną do Krajowego

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIASTA MILANÓWKA

URZĄD MIASTA MILANÓWKA URZĄD MIASTA MILANÓWKA TOM.271.1.3.2015 Milanówek, dnia 27.02.2015 r. Dotyczy: Postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego ZP.271/3/ORG/ 15 na Zakup

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3/S do SIWZ wzór umowy UMOWA NR 76/ZP/2013

Załącznik nr 3/S do SIWZ wzór umowy UMOWA NR 76/ZP/2013 UMOWA NR 76/ZP/2013 Załącznik nr 3/S do SIWZ wzór umowy zawarta w dniu. 2013 r. w Skierniewicach pomiędzy: Instytutem Ogrodnictwa z/s 96-100 Skierniewice, ul. Konstytucji 3 Maja 1/3 wpisanym do Rejestru

Bardziej szczegółowo

UMOWA GENERALNA. 1... 2... przy kontrasygnacie ... z siedzibą w..., reprezentowanym przez: 1... 2... zwanym dalej Wykonawcą.

UMOWA GENERALNA. 1... 2... przy kontrasygnacie ... z siedzibą w..., reprezentowanym przez: 1... 2... zwanym dalej Wykonawcą. ZAŁĄCZNIK NR 7 UMOWA GENERALNA CZĘŚĆ 01 - UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWE, NASTĘPSTW NIESZCZĘŚLIWYCH WYPADKÓW I ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ - PROJEKT Zawarta w dniu... 2013 roku w Brzezinach pomiędzy Gminą Brzeziny,

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r.

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Polski rynek gazu - cechy. Jak dotąd większość polskiego rynku gazu objęta jest regulacją, prawie wszyscy

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... WZÓR. Gminą Nidzica, z siedzibą Plac Wolności 1, 13-100 Nidzica, Nr ewidencyjny NIP: 9840161572, Regon: 510743640, reprezentowaną przez:

UMOWA Nr... WZÓR. Gminą Nidzica, z siedzibą Plac Wolności 1, 13-100 Nidzica, Nr ewidencyjny NIP: 9840161572, Regon: 510743640, reprezentowaną przez: Załącznik Nr 7 do SIWZ, dotyczący części I zamówienia UMOWA Nr... WZÓR zawarta w dniu... pomiędzy: Gminą Nidzica, z siedzibą Plac Wolności 1, 13-100 Nidzica, Nr ewidencyjny NIP: 9840161572, Regon: 510743640,

Bardziej szczegółowo

Jeszcze lepsza oferta Compensa Firma 19043

Jeszcze lepsza oferta Compensa Firma 19043 Jeszcze lepsza oferta Compensa Firma 19043 Czy wiesz, że Drogi Agencie, Czy wiesz, że wg danych GUSu za 2011 r w Polsce zarejestrowanych jest około 1.700.000 firm? Prawie 96% z nich to mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

1.1. Budynki i budowle 15 890 733,91 PLN.. PLN. 1.2. Obiekty inż. Lądowej 2 257 935,73 PLN.. PLN. 1.3. Kotły i maszyny 116 181,83 PLN..

1.1. Budynki i budowle 15 890 733,91 PLN.. PLN. 1.2. Obiekty inż. Lądowej 2 257 935,73 PLN.. PLN. 1.3. Kotły i maszyny 116 181,83 PLN.. ZGO S.A. w Bielsku-Białej na okres 12 miesięcy 12/ZP/ZGO/2013 Przedmiot postępowania Zamawiający Oferent Lp. 1. Wyszczególnienie Załącznik nr 1 do SIWZ FORMULARZ OFERTY Kompleksowe ubezpieczenie mienia

Bardziej szczegółowo

Raport bieŝący nr 19/2011 z dnia 22.03.2011r. Podpisanie przez INPRO SA umów znaczących z InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń SA Vienna Insurance Group

Raport bieŝący nr 19/2011 z dnia 22.03.2011r. Podpisanie przez INPRO SA umów znaczących z InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń SA Vienna Insurance Group Raport bieŝący nr 19/2011 z dnia 22.03.2011r. Podpisanie przez INPRO SA umów znaczących z InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń SA Vienna Insurance Group Zarząd INPRO SA ( Spółka ) informuje, iŝ w dniu 21

Bardziej szczegółowo

Nowe przepisy o podatku VAT. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy dla dostawy towarów?

Nowe przepisy o podatku VAT. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy dla dostawy towarów? Nowe przepisy o podatku VAT. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy dla dostawy towarów? Autor artykułu: Ewelina Nowakowska Partner oraz Doradca Podatkowy w firmie HLB M2 Audyt, wyróżniona w 2014 r. przez

Bardziej szczegółowo

DRUK NR 4 UMOWA GENERALNA

DRUK NR 4 UMOWA GENERALNA nr sprawy WP.3211.46.2014 DRUK NR 4 UMOWA GENERALNA UMOWA GENERALNA NR.../.../.../... DRUK NR 4_Formularz 4.1 Zawarta w dniu... w pomiędzy Zarządem Dróg Wojewódzkich w Opolu Ul. Oleska 127; 45-231 Opole

Bardziej szczegółowo

W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza odpowiedzi do przetargu ZP/26/PN/14.

W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza odpowiedzi do przetargu ZP/26/PN/14. Śrem, dnia 25.11.2014r. Dotyczy sprawy: ZP/26/PN/14 SPROSTOWANIE DO UDZIELNYCH ODPOWIEDZI w dniu 24.11.2014 W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź Zamawiający informuje, że w chwili obecnej nie planuje żadnych prac budowlanych wymagających pozwolenia na budowę.

Odpowiedź Zamawiający informuje, że w chwili obecnej nie planuje żadnych prac budowlanych wymagających pozwolenia na budowę. Wrocław, dnia 21.11.2014 r. Do Uczestników postępowania przetargowego na usługę Ubezpieczenie mienia i OC podmiotu leczniczego Zdrowie Sp. z o.o. Zamawiający, Zdrowie Sp. z o.o., zgodnie z art. 38 ust.

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W GLIWICACH

URZĄD MIEJSKI W GLIWICACH URZĄD MIEJSKI W GLIWICACH OR-2024/36/11 Gliwice, 05-12-2011 r. nr kor. UM-515688/2011 Dotyczy: Ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialności cywilnej miejskich jednostek organizacyjnych oraz Urzędu Miejskiego

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie)

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) INFORMATOR UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) W ramach Umowy Generalnej zawartej z PZU S.A. I AXA TuiR S.A. obowiązującej w roku 2011

Bardziej szczegółowo

Ujednolicony tekst uwzględniający zmianę SIWZ nr 1 z dnia 10.02.2012r. Dokonane zmiany wyróżniono pogrubioną kursywą

Ujednolicony tekst uwzględniający zmianę SIWZ nr 1 z dnia 10.02.2012r. Dokonane zmiany wyróżniono pogrubioną kursywą Data zamieszczenia na stronie www.sar.gov.pl:10.02.2012 Załącznik nr 15 do SIWZ dotyczy pakietu nr 3 Ujednolicony tekst uwzględniający zmianę SIWZ nr 1 z dnia 10.02.2012r. Dokonane zmiany wyróżniono pogrubioną

Bardziej szczegółowo

SUPRA BROKERS. Strona 1 z 8 F178. Wrocław, 19.09.2012 r.

SUPRA BROKERS. Strona 1 z 8 F178. Wrocław, 19.09.2012 r. SUPRA BROKERS Strona 1 z 8 F178 Wrocław, 19.09.2012 r. Do uczestników przetargu nieograniczonego na usługę kompleksowego ubezpieczenia Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej MSW w Koszalinie

Bardziej szczegółowo

WZÓR UMOWY UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWEGO

WZÓR UMOWY UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWEGO Załącznik nr 6 do SIWZ WZÓR UMOWY UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWEGO Zawarta w dniu 20.r. w Poznaniu, pomiędzy: Wielkopolską Organizacją Turystyczną z siedzibą w Poznaniu przy ul. 27 Grudnia 17/19, 61-737 Poznań

Bardziej szczegółowo

A. Informacje ogólne. B. Ubezpieczenie mienia od ognia i innych zdarzeń losowych

A. Informacje ogólne. B. Ubezpieczenie mienia od ognia i innych zdarzeń losowych A. Informacje ogólne nazwa jednostki Urząd Miejski - Wydział Infrastruktury Miejskiej, Inwestycji i Remontów adres jednostki Łaziska Górne, Plac Ratuszowy 1 kierownik / dyrektor jednostki Burmistrz Miasta

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2011 Bezpieczne wejście na nowe rynki zbytu ubezpieczenia kredytowe Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jak zostać i pozostać przedsiębiorcą? Zygmunt Kostkiewicz, prezes zarządu KUKE S.A. Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Polisa nr 556000000000

Polisa nr 556000000000 SOPOCKIE TOWARZYSTWO UBEZPIECZEŃ ERGO HESTIA SA ul. Hestii 1, 81-731 Sopot. Numer KRS 0000024812 Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. NIP 585-000-16-90.

Bardziej szczegółowo

1. Warunki wymagane (obligatoryjne) ogólne mające zastosowanie do całości zamówienia: ZADANIE I ZAMÓWIENIA

1. Warunki wymagane (obligatoryjne) ogólne mające zastosowanie do całości zamówienia: ZADANIE I ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawierający warunki wymagane i szczególne preferowane w odniesieniu do poszczególnych rodzajów ubezpieczeń. 1. Warunki wymagane (obligatoryjne)

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTA. oferujemy wykonanie zamówienia, zgodnie z wymogami Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia za cenę:

FORMULARZ OFERTA. oferujemy wykonanie zamówienia, zgodnie z wymogami Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia za cenę: Załącznik Nr 2 do SIWZ. (pieczęć wykonawcy) FORMULARZ OFERTA Dane dotyczące wykonawcy (wszystkich wykonawców w przypadku oferty wspólnej) Nazwa:... Siedziba:... Adres poczty elektronicznej:... Numer telefonu:...

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI NA PYTANIA DO SIWZ

ODPOWIEDZI NA PYTANIA DO SIWZ Strona 1 z 6 Wrocław, 02.07.2014 r. Do uczestników przetargu nieograniczonego na usługę kompleksowego ubezpieczenia Szpitala Miejskiego w Rabce-Zdroju Sp. z o.o. ODPOWIEDZI NA PYTANIA DO SIWZ NR 120/2014/N/Rabka

Bardziej szczegółowo

Pozew o odszkodowanie z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia

Pozew o odszkodowanie z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Pozew o odszkodowanie z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Informacje ogólne Uprawnienia pracownika Niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia uprawnia

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... zawarta w Skarżysku- Kamiennym, w dniu... pomiędzy:

UMOWA Nr... zawarta w Skarżysku- Kamiennym, w dniu... pomiędzy: Załącznik Nr 6 do SIWZ - wzór umowy dotyczącej części I zamówienia UMOWA Nr... zawarta w Skarżysku- Kamiennym, w dniu... pomiędzy: Gminą Skarżysko Kamienna, z siedzibą przy ul. Sikorskiego 18, 26-110 Skarżysko

Bardziej szczegółowo

SUPRA BROKERS F 063-01

SUPRA BROKERS F 063-01 Strona 1 z 6 F 063-01 Data:.. ANKIETA DO PRZETARGU NA UBEZPIECZENIE: Nazwa podmiotu:. Adres:... telefon:... faks:... e-mail:... Dyrektor/Prezes:.. Osoba do kontaktów:... tel.:... Przedmiot działalności:...

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA Przewodnik po ubezpieczeniach dostępnych dla członków Izb Adwokackich w ramach umowy Generalnej NRA - PZU SA, TUiR Warta SA Umowa Generalna w sprawie programu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.szpital-otwock.med.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.szpital-otwock.med.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.szpital-otwock.med.pl Otwock: Kompleksowe ubezpieczenie Powiatowego Centrum Zdrowia Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja warunków konkursu ofert na ubezpieczenie majątku i odpowiedzialności cywilnej Spółdzielni Mieszkaniowej "Sympatyczna" Łódź, ul.

Specyfikacja warunków konkursu ofert na ubezpieczenie majątku i odpowiedzialności cywilnej Spółdzielni Mieszkaniowej Sympatyczna Łódź, ul. Specyfikacja warunków konkursu ofert na ubezpieczenie majątku i odpowiedzialności cywilnej Spółdzielni Mieszkaniowej "Sympatyczna" Łódź, ul. Batalionów Chłopskich 4 I. Ubezpieczenie od ognia i innych żywiołów

Bardziej szczegółowo

UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C

UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie - Koźlu PZD.272.4.2015 Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie

Bardziej szczegółowo

Umowa o PPP 8. Polska

Umowa o PPP 8. Polska Umowa o PPP 8 Polska Wrocław, 9 grudnia 2010 Tytuł prezentacji: Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym I Prelegent: Witold Grzybowski 2 Zawartość prezentacji: Umowa - aspekty. Charakter umowy o ppp Struktura

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Wierzyciel może wystąpić do sądu o upoważnienie go do wykonania konkretnej czynności, np. otynkowania warsztatu, na koszt jego dłużnika. Po udzieleniu takiego

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU USŁUGĘ UBEZPIECZENIA DLA PK SP. Z O.O.

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU USŁUGĘ UBEZPIECZENIA DLA PK SP. Z O.O. Nr postępowania 01/08 Racibórz, dnia 02.06.2008r. OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU o wartości powyżej kwoty 6 000 euro, a poniżej równowartości kwoty 14 000 euro. (tablica ogłoszeń, strona Internetowa zamawiającego)

Bardziej szczegółowo

PRZEKSZTAŁCENIE SPÓŁKI CYWILNEJ W SPÓŁKĘ PRAWA HANDLOWEGO

PRZEKSZTAŁCENIE SPÓŁKI CYWILNEJ W SPÓŁKĘ PRAWA HANDLOWEGO PRZEKSZTAŁCENIE SPÓŁKI CYWILNEJ W SPÓŁKĘ PRAWA HANDLOWEGO Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej ( Spółka ) jest najprostszym narzędziem, po który sięgają przedsiębiorcy. Spisanie

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie Treści SIWZ III Ubezpieczenie majątku i interesu majątkowego Gminy Zbąszyń oraz ubezpieczenie łodzi motorowej należącej do Gminy Zbąszyń

Wyjaśnienie Treści SIWZ III Ubezpieczenie majątku i interesu majątkowego Gminy Zbąszyń oraz ubezpieczenie łodzi motorowej należącej do Gminy Zbąszyń Wyjaśnienie Treści SIWZ III Ubezpieczenie majątku i interesu majątkowego Gminy Zbąszyń oraz ubezpieczenie łodzi motorowej należącej do Gminy Zbąszyń Zbąszyń, dnia 05.03.2014 r. Sprawa nr: FPI.271.4.2014

Bardziej szczegółowo

NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU

NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU ul. Nowogrodzka 47a 00-695 Warszawa Tel. (+48 22) 244 28 58 Fax. (+48 22) 201 34 08 sekretariat@ncbir.gov.pl Warszawa dnia 20 grudnia 2011 r. DAG/262/124-3/MR/2011 WYJAŚNIENIE

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... 1... 2...

UMOWA Nr... 1... 2... Załącznik nr 6a do SIWZ - projekt umowy dotyczącej Części I zamówienia UMOWA Nr... zawarta w Zamościu, w dniu... pomiędzy: Miastem Zamość, z siedzibą w Zamościu, przy ul. Rynek Wielki 13, 22-400 Zamość,

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 2009 Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów 15.02.2008 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie sprawozdania z własnej inicjatywy dotyczącego niektórych aspektów ubezpieczeń komunikacyjnych

Bardziej szczegółowo

Uczestnicy postępowania

Uczestnicy postępowania ODPOWIEDŹ NA PYTANIA ZADANE PRZEZ WYKONAWCÓW DO TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Znak: 9/ZP/p.n./ubezpieczenia/2013 Nr ogłoszenia w BZP:214937-2013 Uczestnicy postępowania Dotyczy: przetargu

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialności cywilnej Państwowej Inspekcji Pracy.

Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialności cywilnej Państwowej Inspekcji Pracy. GOZ-353-221-2/10 Wykonawcy wg rozdzielnika Warszawa, dnia 18 lutego 2010 r. Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialności cywilnej Państwowej

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych

Ubezpieczenie wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych Ubezpieczenie wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych Oferta usług brokerskich oraz doradztwa ubezpieczeniowego Szanowni Państwo. Asecurica Sp. z o.o. jest niezależnym brokerem ubezpieczeniowym i reasekuracyjnym

Bardziej szczegółowo

Warunki Szczególne Ubezpieczenia wspólnot mieszkaniowych

Warunki Szczególne Ubezpieczenia wspólnot mieszkaniowych Warunki Szczególne Ubezpieczenia wspólnot mieszkaniowych SPIS TREŚCI Zasady ogólne... 3 Definicje... 3 POSTANOWIENIA ODMIENNE OD OKREŚLONYCH W OWU HDI FIRMA... 4 Ubezpieczenie mienia... 4 Ryzyka dodatkowe

Bardziej szczegółowo

ZASADY FUNKCJONOWANIA SYSTEMU REKOMPENSAT W POLSCE

ZASADY FUNKCJONOWANIA SYSTEMU REKOMPENSAT W POLSCE Poniższy tekst ma wyłącznie charakter edukacyjny. Wszelkie informacje w nim zawarte nie zwalniają inwestora z obowiązku zapoznania się z treścią Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z dnia 29 lipca

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia na zapytania do przetargu 2 :

Wyjaśnienia na zapytania do przetargu 2 : Gmina Niwiska 36-147 Niwiska 430 Niwiska, dnia 03. 07. 2013 r. Wyjaśnienia na zapytania do przetargu 2 : Dotyczy: przetarg nieograniczony : Ubezpieczenie majątku i innych interesów Gminy Niwiska wraz z

Bardziej szczegółowo

OFERTA USŁUGA UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTWA KOMUNALNEGO SPÓŁKA Z O.O. W RACIBORZU ... tel... fax... REGON... NIP...

OFERTA USŁUGA UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTWA KOMUNALNEGO SPÓŁKA Z O.O. W RACIBORZU ... tel... fax... REGON... NIP... Przedmiot oferty : OFERTA USŁUGA UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTWA KOMUNALNEGO SPÓŁKA Z O.O. W RACIBORZU Zamawiający : PRZEDSIĘBIORSTWO KOMUNALNE SP. Z O.O 47-400 RACIBÓRZ, UL. ADAMCZYKA 10. Wykonawca

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 10a do SIWZ Wzór umowy dla Pakietu 1 ZP/128/2015

Załącznik Nr 10a do SIWZ Wzór umowy dla Pakietu 1 ZP/128/2015 WZÓR UMOWY Umowa stanowiąca wynik postępowania przeprowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego ZP/128/2015 - podstawa prawna Art. 39 i następne ustawy Prawo Zamówień Publicznych zawarta w Łodzi w

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTY NA USŁUGĘ KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA SAMODZIELNEGO PUBLICZNEGO ZAKŁĄDU OPIEKI ZDROWOTNEJ NR 1 W RZESZOWIE

FORMULARZ OFERTY NA USŁUGĘ KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA SAMODZIELNEGO PUBLICZNEGO ZAKŁĄDU OPIEKI ZDROWOTNEJ NR 1 W RZESZOWIE Załącznik Nr 1 FORMULARZ OFERTY NA USŁUGĘ KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA SAMODZIELNEGO PUBLICZNEGO ZAKŁĄDU OPIEKI ZDROWOTNEJ NR 1 W RZESZOWIE 1. Nazwa i adres wykonawcy (ubezpieczyciela):... 2. Cena ostateczna

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 10b do SIWZ Wzór umowy dla Pakietu 2 ZP/128/2015 WZÓR UMOWY

Załącznik Nr 10b do SIWZ Wzór umowy dla Pakietu 2 ZP/128/2015 WZÓR UMOWY WZÓR UMOWY Umowa stanowiąca wynik postępowania przeprowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego - ZP/128/2015 - podstawa prawna Art. 39 i następne ustawy Prawo Zamówień Publicznych zawarta w Łodzi

Bardziej szczegółowo

V Warsztaty Energetyki Wiatrowej Integracja energetyki wiatrowej w sieci 21 października 2015, Konstancin Jeziorna, siedziba PSE S.A.

V Warsztaty Energetyki Wiatrowej Integracja energetyki wiatrowej w sieci 21 października 2015, Konstancin Jeziorna, siedziba PSE S.A. V Warsztaty Energetyki Wiatrowej Integracja energetyki wiatrowej w sieci 21 października 2015, Konstancin Jeziorna, siedziba PSE S.A. REGULAMIN V WARSZTATÓW ENERGETYKI WIATROWEJ 2015 organizowanego przez

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ Część 04- Opis Przedmiotu Zamówienia Szczegółowe Warunki Ubezpieczenia

Załącznik nr 1 do SIWZ Część 04- Opis Przedmiotu Zamówienia Szczegółowe Warunki Ubezpieczenia 1. UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE 1.1. POSTANOWIENIA WSPÓLNE DLA UBEZPIECZEŃ KOMUNIKACYJNYCH 1.1.1. Zostanie zawarta jedna Umowa Ubezpieczeń Komunikacyjnych w zakresie OC/AC/NNW/Assistance Polska na warunkach

Bardziej szczegółowo

Warunki Szczególne Ubezpieczenia WSPÓLNOT MIESZKANIOWYCH. www.hdi-asekuracja.pl

Warunki Szczególne Ubezpieczenia WSPÓLNOT MIESZKANIOWYCH. www.hdi-asekuracja.pl Warunki Szczególne Ubezpieczenia WSPÓLNOT MIESZKANIOWYCH www.hdi-asekuracja.pl Warunki szczególne ubezpieczenia Wspólnot Mieszkaniowych SPIS TREŚCI 1 Zasady ogólne 3 2 Definicje 5 POSTANOWIENIA ODMIENNE

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ W POLSCE

UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ W POLSCE UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ W POLSCE AKTUALNE PRAKTYKI OBSŁUGI OSÓB UBEZPIECZONYCH, A MOŻLIWOŚCI WYPRACOWANIA OPTYMALNEGO MODELU FUNKCJONOWANIA UBEZPIECZEŃ OCHRONY PRAWNEJ 3 czerwca 2014r. Mariusz Olszewski

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... WZÓR. Postanowienia ogólne

UMOWA Nr... WZÓR. Postanowienia ogólne UMOWA Nr... WZÓR zawarta w Łomży, w dniu... pomiędzy: Państwową Wyższą Szkołą Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży z siedzibą w Łomży, ul. Akademicka 14 18-400 Łomża, Regon:..., NIP:..., reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

Następstw nieszczęśliwych wypadków kierowcy i pasażerów. Ubezpieczający - Bank, zawierający umowę ubezpieczenia na rzecz Ubezpieczonych

Następstw nieszczęśliwych wypadków kierowcy i pasażerów. Ubezpieczający - Bank, zawierający umowę ubezpieczenia na rzecz Ubezpieczonych Ubezpieczenia majątkowe grupowe Pakiet Agro i Pakiet Agro Premium Przedmiot umowy ubezpieczenia Przedmiotem umowy ubezpieczenia jest udzielenie klientom Banku ochrony ubezpieczeniowej w ramach ubezpieczenia:

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTY NA USŁUGĘ KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA GMINA BOGATYNIA PAKIET I

FORMULARZ OFERTY NA USŁUGĘ KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA GMINA BOGATYNIA PAKIET I Załącznik nr 2 FORMULARZ OFERTY NA USŁUGĘ KOMPLEKSOWEGO UBEZPIECZENIA GMINA BOGATYNIA PAKIET I 1. Nazwa i adres Wykonawcy (ubezpieczyciela):... 2. Cena ostateczna oferty (słownie) na okres 12 miesięcy:...

Bardziej szczegółowo

XVIII Forum Energetyki Wiatrowej 24 Listopada 2015r. Warszawa, hotel Radisson Blu Centrum

XVIII Forum Energetyki Wiatrowej 24 Listopada 2015r. Warszawa, hotel Radisson Blu Centrum XVIII Forum Energetyki Wiatrowej 24 Listopada 2015r. Warszawa, hotel Radisson Blu Centrum REGULAMIN XVIII FORUM ENERGETYKI WIATROWEJ organizowanego przez Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej ( Regulamin

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA Dla Wariantu 2 określonego w Zał. nr 2 Umowy Grupowego Ubezpieczenia na Życie Kredytobiorców Ubezpieczenie Spłaty Zadłużenia nr 9956 1. Definicje 1. Klient / Kredytobiorca

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 7a do SIWZ wzór umowy dotyczącej II części zamówienia

Załącznik Nr 7a do SIWZ wzór umowy dotyczącej II części zamówienia Załącznik Nr 7a do SIWZ wzór umowy dotyczącej II części zamówienia UMOWA Nr... zawarta w Chełmie, w dniu... pomiędzy: Miejskim Przedsiębiorstwem Energetyki Cieplnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne. Monika Nieradka-Bernaciak, Joanna Rodek, Szymon Zięba, Agnieszka Roguska-Kikoła

Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne. Monika Nieradka-Bernaciak, Joanna Rodek, Szymon Zięba, Agnieszka Roguska-Kikoła Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne. Monika Nieradka-Bernaciak, Joanna Rodek, Szymon Zięba, Agnieszka Roguska-Kikoła Publikacja adresowana jest przede wszystkim do przedsiębiorców, którzy prowadzą bądź

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE nr 6/ZWS/ZO/I/2014

ZAPYTANIE OFERTOWE nr 6/ZWS/ZO/I/2014 Warszawa, 5 lutego 2014 r. I. Tryb udzielenia zamówienia ZAPYTANIE OFERTOWE nr 6/ZWS/ZO/I/2014 Zamówienie poniżej 14 tys. EUR, nie podlega przepisom ustawy Prawo Zamówień Publicznych, oparte jest na zasadach

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 do SIWZ - wzór umowy

Załącznik nr 7 do SIWZ - wzór umowy zawarta w dniu... pomiędzy: UMOWA Nr... Państwową Wyższą Szkołą Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży z siedzibą w Łomży, ul. Akademicka 14 18-400 Łomża, NIP: 718-19-47-148, REGON: 451202740 reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji)

Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji) Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji) Warsztaty ws. Programu Uwalniania Gazu Warszawa, 28 maja 2012 r. Oczekiwania uczestników rynku gazu Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c.

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c. Anna Dąbrowska główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia na życie Regulacje prawne Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

PAKIET CONCORDIA AGRO EKSPERT. Lidia Kisiel 605-693-566 Odział Wrocław

PAKIET CONCORDIA AGRO EKSPERT. Lidia Kisiel 605-693-566 Odział Wrocław PAKIET CONCORDIA AGRO EKSPERT Lidia Kisiel 605-693-566 Odział Wrocław AGENDA AGRO EKSPERT [GE B2 - GE S2 GE] 1. Informacje ogólne 2. Jakie ryzyka mogą być ubezpieczone? 3. Analiza poszczególnych ryzyk

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... WZÓR. Załącznik Nr 6a do SIWZ, dotyczący części I zamówienia

UMOWA Nr... WZÓR. Załącznik Nr 6a do SIWZ, dotyczący części I zamówienia Załącznik Nr 6a do SIWZ, dotyczący części I zamówienia UMOWA Nr... WZÓR W dniu..... r. w Policach, pomiędzy Zarządem Powiatu w Policach z siedzibą w Policach, przy ul. Tanowskiej 8, 72-010 Police, zwanym

Bardziej szczegółowo

Umowa agencyjna. zawarta w dniu w pomiędzy: , reprezentowaną przez:

Umowa agencyjna. zawarta w dniu w pomiędzy: , reprezentowaną przez: Umowa agencyjna zawarta w dniu w pomiędzy: zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem NIP : 2) 3) Imię i nazwisko:, reprezentowaną przez: Stanowisko: zwaną dalej Dającym zlecenie, a zam. w

Bardziej szczegółowo

TOM 2. Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE

TOM 2. Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE TOM 2 Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE Podrozdział I Ubezpieczenie budowlano - montażowe (CAR/EAR) 1) Ubezpieczony: Wykonawca, Zamawiający, Podwykonawcy oraz wszystkie inne podmioty uczestniczące w realizacji

Bardziej szczegółowo

Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki

Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki Obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze energetyki Zachodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Poznaniu Prezentacja przygotowana na podstawie materiałów zgromadzonych w Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie i zmiana treści siwz

Wyjaśnienie i zmiana treści siwz . Bystra, dn. 13.02.2014 r. Nr sprawy: 4/EZP/380/NOiI/2/2014 Wszyscy zainteresowani Specjalista ds. Zamówień Publicznych tel./fax (33) 499 18 10 zp@szpitalbystra.pl Wyjaśnienie i zmiana treści siwz Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. Toruń, dnia 11 kwietnia 2013 r. Dr Paweł Nowicki. Katedra Prawa Europejskiego. Wydział Prawa i Administracji

OPINIA PRAWNA. Toruń, dnia 11 kwietnia 2013 r. Dr Paweł Nowicki. Katedra Prawa Europejskiego. Wydział Prawa i Administracji Toruń, dnia 11 kwietnia 2013 r. Dr Paweł Nowicki Katedra Prawa Europejskiego Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Grupa Ekspertów Zainteresowanych Stron ds. Zamówień Publicznych

Bardziej szczegółowo

SUPRA BROKERS. Strona 1 z 6 F178. Wrocław, 18.02.2014 r.

SUPRA BROKERS. Strona 1 z 6 F178. Wrocław, 18.02.2014 r. Strona 1 z 6 Wrocław, 18.02.2014 r. Do uczestników przetargu nieograniczonego na usługę kompleksowego ubezpieczenia Zakładu Usług Komunalnych w Strzegomiu Sp. z o.o. ODPOWIEDZI NA PYTANIA/ZMIANY DO SIWZ

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Łukowie Spółka Akcyjna, ul. Piłsudskiego 29, 21-

I. 1) NAZWA I ADRES: Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Łukowie Spółka Akcyjna, ul. Piłsudskiego 29, 21- Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: pks.lukow.pl/ Łuków: Kompleksowe ubezpieczenie majątku firmy, odpowiedzialności cywilnej oraz floty

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR DZ/223/../2013

UMOWA NR DZ/223/../2013 Załącznik nr 6 do SIWZ PROJEKT UMOWY UMOWA NR DZ/223/../2013 na usługę kompleksowego ubezpieczenia mienia oraz odpowiedzialności cywilnej Samodzielnego Publicznego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w

Bardziej szczegółowo

Postanowienia dotyczące ubezpiecz. mienia od ognia i innych zdarzeń losowych

Postanowienia dotyczące ubezpiecz. mienia od ognia i innych zdarzeń losowych Wykaz postanowień umownych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie sposobu sporządzania informacji zamieszczanych we wzorcach umów: Concordia Firma wspólne dla wszystkich ubezpieczeń ubezpiecz.

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA TREŚCI SIWZ (1)

WYJAŚNIENIA TREŚCI SIWZ (1) Znak sprawy: ZPK.262.10.2015 Kielce, dn.30.11.2015r. WYJAŚNIENIA TREŚCI SIWZ (1) w sprawie postępowania na wyłonienie wykonawcy w zakresie usług ubezpieczenia Miasta Kielce wraz z jednostkami organizacyjnym

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... Gminą Kluczewsko NIP 6090003613, REGON 59064805, ul. Spółdzielcza 12, 29-120 Kluczewsko, reprezentowaną przez Wójta Gminy Kluczewsko

UMOWA Nr... Gminą Kluczewsko NIP 6090003613, REGON 59064805, ul. Spółdzielcza 12, 29-120 Kluczewsko, reprezentowaną przez Wójta Gminy Kluczewsko Załącznik Nr 6 do SIWZ - wzór umowy dotyczącej części I zamówienia UMOWA Nr... zawarta w Kluczewsku w dniu... pomiędzy: Gminą Kluczewsko NIP 6090003613, REGON 59064805, ul. Spółdzielcza 12, 29-120 Kluczewsko,

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ WIDOK

KOMPLEKSOWE UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ WIDOK Specyfikacja istotnych warunków zamówienia - przetarg pisemny nieograniczony PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: KOMPLEKSOWE UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ WIDOK Prowadzone

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.czernichow.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.czernichow.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.czernichow.pl Czernichów: Ubezpieczenie majątku i innych interesów Gminy Czernichów wraz z jednostkami

Bardziej szczegółowo

WOJT GMINY SAWIN wo). lubelskie pow ch elmski

WOJT GMINY SAWIN wo). lubelskie pow ch elmski WOJT GMINY SAWIN wo). lubelskie pow ch elmski RBO.271.3.1.2013 Sawin, dnia 18 marca 2013 r. Wykonawcy (wszyscy) Zmiana tresci SIWZ dotyczy: post~powania w sprawie udzielenia zamowienia publicznego nr 271.3.2013

Bardziej szczegółowo

dla Zadania Nr 1 Umowa (Projekt)

dla Zadania Nr 1 Umowa (Projekt) BZ/ZP.02/23/02/15. Załącznik Nr 7 do SIWZ dla Zadania Nr 1 Umowa (Projekt) zawarta w dniu we Włocławku pomiędzy Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej SANIKO Sp. z o.o. z siedzibą we Włocławku przy ul.

Bardziej szczegółowo

UMOWA R... nr NIP..., nr KRS... reprezentowanym przez -.. zwanym dalej Wykonawcą o następującej treści:

UMOWA R... nr NIP..., nr KRS... reprezentowanym przez -.. zwanym dalej Wykonawcą o następującej treści: Załącznik nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY UMOWA R... Zawarta w dniu... roku pomiędzy Zachodniopomorskim Urzędem Wojewódzkim w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 4, 70-502 Szczecin, reprezentowanym przez: zwanym dalej

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do SIWZ

Załącznik nr 5 do SIWZ Załącznik nr 5 do SIWZ Projekt umowy UMOWA Zawarta w dniu...2009 r. w Warszawie pomiędzy: Ministerstwem Infrastruktury z siedzibą w Warszawie, ul. Chałubińskiego 4/6, reprezentowanym przez Dyrektora Generalnego,

Bardziej szczegółowo