70. rocznica Powstania Warszawskiego. Teka drużynowego HARCERKI I HARCERZE W POWSTANIU WARSZAWSKIM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "70. rocznica Powstania Warszawskiego. Teka drużynowego HARCERKI I HARCERZE W POWSTANIU WARSZAWSKIM"

Transkrypt

1 70. rocznica Powstania Warszawskiego Teka drużynowego HARCERKI I HARCERZE W POWSTANIU WARSZAWSKIM

2 Teka drużynowego HARCERKI I HARCERZE W POWSTANIU WARSZAWSKIM

3 1 Teka drużynowego HARCERKI I HARCERZE W POWSTANIU WARSZAWSKIM

4 Teka drużynowego. Harcerki i harcerze w Powstaniu Warszawskim Redakcja: Agnieszka Kazek Autorzy scenariuszy zajęć: Agnieszka Kazek, Emilia Kulczyk-Prus, Agnieszka Rytel, Marek Skrzydlewski Współpraca: Gracja Bober ( Koralikowa Polska Walcząca ) Projekt i opracowanie graficzne: Agnieszka Kazek Fotografie, reprodukowane dokumenty i pamiątki pochodzą ze zbiorów: Izby Historycznej Hufca ZHP Warszawa-Mokotów im. Szarych Szeregów (HWM), Muzeum Harcerstwa w Warszawie (MH), Muzeum Powstania Warszawskiego (MPW), Narodowego Archiwum Cyfrowego (NAC) oraz kolekcji prywatnych. Autorzy zdjęć współczesnych: Gracja Bober, Kaja Drąg, Agnieszka Rytel, Piotr Saulewicz, Marek Skrzydlewski, Magdalena Suchan Przygotowanie:Wydawnictwo MARRON Główna Kwatera Związku Harcerstwa Polskiego Warszawa, ul. M. Konopnickiej 6 Warszawa 2014

5 SPIS TREŚCI 3 BROSZURA CYKL SPRAWNOŚCIOWY ZAWISZAK...5 Zbiórka 1. Młode oddziały... 6 Zbiórka 2. Konspiracja... 8 Zbiórka 3. Cechy zawiszaka... 9 Zbiórka 4. Powstanie Warszawskie...11 Zbiórka 5. Zawiszackie pojutrze...12 Załącznik 1. W służbach Mafekingu w Powstaniu Warszawskim...13 Załącznik 2. Historia znaku Polski Walczącej...13 CYKL SPRAWNOŚCIOWY MAŁY POWSTANIEC...15 Zbiórka 1. Na zegarach godzina W...15 Zbiórka 2. Młodzi łącznicy...17 Zbiórka 3. W powstańczym szpitalu...18 Zbiórka 4. Moja miejscowość...19 Zbiórka 5. W harcerskich batalionach...19 ZRZUT. GRA DLA DRUŻYNY NASI RÓWIEŚNICY ZAWISZACY...23 Załącznik 1. Zagadka o listonoszach...25 Załącznik 2. Wspomnienia z zawiszackiej służby...26 Załącznik 3. Mam szczerą wolę...27 ROZNOSICIELE RADOŚCI. GRA TERENOWA...28 Załącznik 1. Instrukcja Służby Pomocniczej Mafeking...31 Załącznik 2. Historie o listonoszach...32 Załącznik 3. Harcerska Poczta Polowa...34 Załącznik 4. Historia Banana...35 Załącznik 5. Zawiszackie przyrzeczenie...36 Załącznik 6. Piosenki na zawiszacki kominek...37 PROJEKTY STARSZOHARCERSKIE...38 Załącznik 1. Historia mówiona...41 POWSTAŃCZYM SZLAKIEM. GRA...42 WĘDROWNICZE DZIAŁANIE...52 Znak służby pamięci...52 Inspiracje...52 Załącznik 1. Wojenne strofy harcerek i harcerzy...53 Załącznik 2. Materiały do dyskusji...58 Załącznik 3. Przykładowe formy debaty...59 POWSTAŃCZA AKCJA. NOCNA GRA TERENOWA...60 WARTO PRZECZYTAĆ...64 KARTY Harcerskie bataliony Armii Krajowej: Zośka i Parasol w Powstaniu Warszawskim...Karta 1 Harcerki-sanitariuszki w Powstaniu Warszawskim...Karta 2 Harcerskie oddziały w walczącej Warszawie...Karta 3 Harcerska Poczta Polowa...Karty 4 5 Zawiszacy. Listonosze i łącznicy...karta 6 Harcerki w powstańczej służbie...karta 7 Koralikowa Polska Walcząca....Karta 8

6 4 Harcerska Poczta Polowa...Karta 9 Torba zawiszaka gra typu kim.... Karta 10 Torba sanitariuszki gra typu kim... Karta 11 Powstańcza Warszawa...Karty W powstańczej drukarni... Karta 14 Powstańczym szlakiem. Portrety...Karty Gra memory Pasieka....Karty Gra tabu.... Karta 21 Powstańcza prasa i jej kolporterzy... Karta 22 Powstańcze losy: Maria Więckowska Marysia i Jan Więckowski Drogosław...Karty 23 24

7 5PROPOZYCJE DLA ZUCHÓW CYKL SPRAWNOŚCIOWY ZAWISZAK CELE Zuchy, które zdobędą sprawność zawiszaka : potrafią krótko wyjaśnić, co oznaczają kryptonimy Szare Szeregi i Zawisza, umieją wymienić kilka form działania zawiszaków, potrafią wymienić cechy potrzebne zawiszakom, starają się postępować w codziennym życiu tak, jak zawiszacy, wiedzą, jak współczesne zuchy mogą służyć Ojczyźnie. SPRAWNOŚĆ ZESPOŁOWA ZAWISZAK 1. Wstąpiliśmy do zawiszaków. 2. Poznaliśmy pseudonimy kilku harcerzy z Szarych Szeregów, przyjęliśmy własne pseudonimy. 3. Przeszliśmy podstawowe szkolenie wojskowe i sanitarne. Znamy elementy musztry, systematycznie ćwiczymy. 4. Zorganizowaliśmy harcerską pocztę polową. 5. Pomagaliśmy w szpitalu polowym. 6. Braliśmy udział w akcji zawiszaków. 7. Śpiewaliśmy szaroszeregowe piosenki. 8. Odwiedziliśmy miejsce związane z Szarymi Szeregami lub inne miejsce pamięci narodowej. UWAGI DO REALIZACJI SPRAWNOŚCI Zdobywanie sprawności zawiszaka służy wychowaniu patriotycznemu, kształtowaniu postawy ofiarności oraz wyrabianiu obowiązkowości i punktualności. Drużynowy powinien wytłumaczyć zuchom, kim byli zawiszacy, jakie działania podejmowali i jak widzieli swoją przyszłość warto obrazowo nawiązać do kryptonimu Dziś, jutro, pojutrze. Sprawność zawiszaka daje możliwość zbudowania bardzo ciekawej obrzędowości możemy wprowadzić tajne hasła i znaki, wymyślić własny szyfr, przyjąć pseudonimy. Warto też nauczyć zuchy szaroszeregowych i powstańczych piosenek. Życie i obowiązki zawiszaków stanowią ciekawy temat zabaw dla zuchów. Najmłodsi powstańcy, sierpień 1944, NAC Przystępując do realizacji cyklu sprawnościowego, drużynowy powinien poszerzyć swoją wiedzę historyczną na temat Szarych Szeregów, szczególnie ich najmłodszego pionu Zawiszy oraz udziału zawiszaków w Powstaniu Warszawskim (może przy tym skorzystać m.in. z załącznika 1 zamieszczonego na s. 13 oraz lektur przywołanych na końcu broszury).

8 6 Zbiórka 1. Młode oddziały ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe rozpoczęcie zbiórki zgodnie z tradycją gromady. GAWĘDA Opowiadamy zuchom o zawiszakach: Niemieccy okupanci zabronili organizowania zbiórek zuchów i harcerzy, chodzenia w zuchowych i harcerskich mundurach. Związek Harcerstwa Polskiego działał więc tajnie, pod nazwą Szare Szeregi. W podziemnej organizacji utworzono drużyny Zawiszy najmłodszych harcerzy, chłopców w wieku lat. Dlaczego najmłodsi harcerze w czasie wojny przyjęli za patrona Zawiszę Czarnego? Postać słynnego rycerza służyła kształtowaniu charakterów. Prawość, szlachetność, prawdomówność, odwaga i siła były cechami, które najbardziej imponowały zawiszakom. Podczas zbiórek zawiszacy uczyli się samarytanki, terenoznawstwa, obozownictwa. Ćwiczyli spostrzegawczość i sprawność fizyczną. Poznawali zasady konspiracji, aby nie dać się złapać Niemcom. Zorganizowani w zastępy i drużyny, zdobywali harcerską wiedzę i umiejętności, w tajemnicy przed Niemcami urządzali nawet obozy harcerskie. Odbywali również szkolenie przygotowujące do udziału w powstaniu przeciwko okupantowi. Wyjaśniamy zuchom, jakie zadania realizowali zawiszacy: na dziś (służba w swojej tajnej drużynie, dobra nauka), na jutro (przewidywany czas jawnego oporu, czyli zbrojne powstanie praca w służbach pomocniczych, m.in. przenoszenie meldunków), na pojutrze (praca dla odbudowy kraju po wojnie). Wszystkie swoje zadania zawiszacy starali się wypełniać jak najlepiej. Ich podstawowym, codziennym obowiązkiem była nauka. W Warszawie Niemcy pozwolili dzieciom uczyć się w szkołach powszechnych (podstawowych), ale polską literaturę, historię i geografię Polski mogły one poznawać tylko na tajnych kompletach. Zeszyty zawiszacy nosili w teczkach, które nazywali knypami. Co to jest knypa, wyjaśnił w swojej książce dawny zawiszak Jerzy Kasprzak Albatros : W drodze na konspiracyjne lekcje zawiszacy, żeby mieć wolne ręce, chowali książki i zeszyty pod bluzę czyli za pazuchę. Najlepiej w sztywnych, tekturowych okładkach związanych sznurkami. Były to tzw. knypy czyli zawiszackie teczki. A czemu nie nosili tych teczek w rękach, przecież były dość niepozorne? Głównie dla tego, że starali się być zawsze gotowi do działania rozbijania szyb u fotografów, którzy wystawiali niemieckie zdjęcia, pomocy innym mieszkańcom, a czasem roznoszenia gazet. J. Kasprzak, J. Błażejczyk, Knypa zawiszaka, Warszawa 2009 Uwaga. Przekazywane wiadomości musimy dostosować do wieku zuchów i posiadanej przez nie wiedzy dotyczącej drugiej wojny światowej i okupacji. Po gawędzie powinniśmy się też upewnić, że zuchy zrozumiały występujące w niej słowa. W razie potrzeby udzielamy dodatkowych wyjaśnień. Świadectwo szkoły powszechnej z lat okupacji niemieckiej, HWM KRĄG RADY Zuchy postanawiają, że chcą stać się takie, jak chłopcy z Zawiszy. Podobnie jak oni, nie będą używać na zbiórkach swoich imion i nazwisk, lecz obiorą sobie pseudonimy. Każdy zuch wymyśla swój pseudonim. GRY I ĆWICZENIA Zuchy ćwiczą swoje zmysły i umiejętności potrzebne zawiszakom. Ćwiczenia najlepiej wykonywać na dworze, ale przy niesprzyjających warunkach atmosferycznych można je przeprowadzić w zuchówce lub na szkolnym korytarzu: Celność. Jeśli wykonujemy ćwiczenie w pomieszczeniu, wystarczy postawić miskę i w odległości kroku od niej narysować kredą na podłodze okrąg (na

9 dworze okręgi można rysować patykiem na ziemi). W odległości pół kroku od siebie rysujemy następne trzy lub cztery okręgi. Zuchy kolejno rzucają do celu małą piłeczką lub kulką z kolorowego papieru. Po każdym trafieniu zuch oddala się od celu pół kroku. Jeśli zuchy rzucają celnie, można zaproponować im utrudnienia, np. rzucanie do celu z zawiązanymi oczami lub w biegu. Wykonanie knypy. W każdym kawałku tektury należy zrobić symetrycznie umieszczone cztery otwory. Przewlekamy przez nie sznurki, a następnie (połączone sznurkiem z jednej strony) tekturowe okładki nakładamy na siebie i związujemy z drugiej strony. Każdy zuch podpisuje knypę swoim pseudonimem, może także wykonać na okładkach rysunek lub przyozdobić je naklejką. Ostrożność. Zawiszacy muszą umieć działać niepostrzeżenie dlatego ćwiczą ciche podchodzenie drużynowego, który stoi na środku z zawiązanymi oczami. Jeśli kogoś usłyszy, wskazuje ręką w jego kierunku. Wskazany zuch wraca na miejsce, z którego rozpoczynał podchodzenie. MAJSTERKA Zuchy wykonują zawiszacką teczkę, czyli knypę, do której będą chować materiały otrzymywane na zbiórkach. Jeśli to możliwe, warto pokazać zuchom publikację pt. Knypa zawiszaka. Przy okazji można polecić starszym zuchom jej lekturę i rozwiązywanie zawartych tam zadań i łamigłówek. Do wykonania knypy potrzebne są dwa kawałki tektury formatu B5 oraz dwa kawałki sznurka po ok. 80 cm (zuchy otrzymują potrzebne materiały na zbiórce lub przygotowują je w domu w ramach zadania międzyzbiórkowego). PIOSENKI I PLĄSY Zuchy uczą się Hymnu Szarych Szeregów. Drużynowy wyjaśnia jego treść, ponieważ niektóre wyrazy mogą być dla zuchów niezrozumiałe. Zuchy otrzymują kartki z tekstem piosenki do knypy. Tekst może być ilustrowany, np. niektóre słowa można w nim zastąpić rysunkami. Do nauki wybieramy tylko fragment pieśni (dla zuchów najbardziej zrozumiała będzie pewnie pierwsza i ostatnia zwrotka). HYMN SZARYCH SZEREGÓW słowa i muzyka: Tomasz Jaźwiński My iść będziemy w Polskę Szarymi Szeregami I będzie Bóg nad nami, i będzie Naród z nami. I będziem szli jak hymny, przez wsie, wskroś miast, polami I będziem równać w prawo Szarymi Szeregami. Gdy rzucą nam wyzwanie z zachodu czy ze wschodu, Ruszymy do pochodu, Zawisza miecz nam poda. Zatętni ziemia stalą gąsienic pod czołgami, Gdy iść będziemy w ogień Szarymi Szeregami. Rozniosą się fanfary echami rozgłośnymi, Hen, po piastowskiej ziemi, szumami husarskimi. Za nami pójdzie naród, z orłem, ze sztandarami, Powiedziem go szpalerem Szarymi Szeregami. Tomasz Jaźwiński ( ), instruktor Zawiszy w Chorągwi Warszawskiej i Chorągwi Mazowieckiej, twórca popularnych w Szarych Szeregach piosenek 7PROPOZYCJE DLA ZUCHÓW I będziem gmach budować w harcerskim, twardym znoju, Otworzym wszerz podwoje dla prawdy i pokoju. I będzie Polska nowa, my będziem Polakami I stanie straż przed gmachem Szarymi Szeregami. Na straży polskich granic będziemy wiernie stać Szarymi Szeregami, szara harcerska brać. I będziem trwać, kamienie wzdłuż dróg drogowskazami, I wieść będziemy młodych Szarymi Szeregami. KRĄG RADY Podsumowanie zadań, które zuchy wykonały na zbiórce. Drużynowy podkreśla, że bardzo liczy się staranność i zaangażowanie w to, co się robi. ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe zakończenie zbiórki.

10 8 Zbiórka 2. Konspiracja Konspiracyjne przyrzeczenie zawiszaków z Roju Ziemie Zachodnie w lasach pod Warszawą, 1943, MH ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe rozpoczęcie zbiórki. GAWĘDA Wyjaśniamy zuchom znaczenie słowa konspiracja. Podajemy przykłady konspiracyjnych zachowań w odniesieniu do działalności zawiszaków i przedstawiamy tzw. katalog konspiratora opracowany na potrzeby tajnych organizacji: Nie pytaj o podany adres dozorcy ani innych mieszkańców. Nie rób awantur na schodach. Na miejsce spotkania idź szybko, ale spokojnie. Przygotuj skrytkę w domu. Adresy i ważne informacje szyfruj. Nie odróżniaj się od otoczenia. Miej oczy i uszy otwarte. Bądź czujny, nie daj się zaskoczyć. Planuj wszystko dokładnie. J. Kasprzak, J. Błażejczyk, Knypa zawiszaka, s Omawiamy z zuchami znaczenie poszczególnych punktów tego katalogu. ĆWICZENIA A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S T U W Y Z PIOSENKI I PLĄSY Zuchy uczą się fragmentu piosenki. Objaśniamy dzieciom jej treść, zwracamy uwagę na jej żartobliwy charakter. KONSPIRACJA Jest słowo konspiracja, co znaczy, nie wie nikt, Nieziemska to atrakcja, duchowy raczej wikt. Iluzja i złudzenie, powietrze, eter, mgła, Lecz w życiu to znaczenie fenomenalne ma. Przeciętny konspirator wygląda z grubsza tak: Uprzejmy, miły, grzeczny, szczególnych znaków brak. Gdy ma powiedzieć słowo, ostrożny jest ten gość, Pod szafę wchodzi z głową, czy tam nie siedzi ktoś. Jest miły, grzeczny, ach, wielki Boże, Nie mówi nigdy brzydkich słów, Ach, skądże znowu, tak być nie może, Ach, skądże znowu, skądże znów. Mały słownik konspiratora. Zuchy dopasowują wyrazy do objaśnienia ich znaczenia, np.: szkop Niemiec, chlebak jak sama nazwa wskazuje, służy do noszenia granatów, filipinki granaty wyrabiane w tajnych warsztatach, gadzinówka gazeta wydawana przez Niemców, gnat pistolet, pestki pociski, rozpylacz pistolet automatyczny, sidolki granaty produkowane przez konspiratorów z puszek po proszku Sidol napełnianych materiałem wybuchowym, szczekaczka megafon nadający niemieckie komunikaty. Zdobywamy szyfr. Zuchy uczą się szyfru cyfrowego, ale najpierw muszą wytrenować swoją spostrzegawczość i odnaleźć ukryte w miejscu zbiórki 24 litery i 24 liczby. Następnie wspólnie przypisują literom dowolne liczby, najlepiej w taki sposób, by nietrudno było zapamiętać zasadę, np. zaczynając od litery w jak wojna. Zaszyfrowany wyraz zuch : 3, 24, 6, 11. Zuchy szyfrują różne informacje. Może to być zarówno zadanie indywidualne, jak i dla szóstek. Możemy poprosić szóstki o zaszyfrowanie poszczególnych punktów katalogu konspiratora. GAWĘDA (ciąg dalszy) Wyjaśniamy zuchom, czym jest znak Polski Walczącej, co oznaczał i jak ważny był dla Polaków, gdy pojawiał się na murach (wiadomości na ten temat można znaleźć w załączniku 2 na s ). Zwracamy uwagę na to, gdzie znak kotwicy występował w czasie okupacji i w jaki sposób używany jest dzisiaj. Podkreślamy, że jest to symbol pamięci o bohaterstwie naszych rodaków (zuchy mogą go zobaczyć podczas uroczystości patriotycznych, na tablicach w miejscach pamięci narodowej czy pamiątkowych znaczkach). MAJSTERKA Zuchy rysują lub malują na kartonach znak Polski Walczącej (mogą to zrobić farbami, kredkami lub inną techniką, np. za pomocą przygotowanego wcześniej szablonu). Kartki z kotwicą wkładają do knypy. KRĄG RADY Zuchy dostają zapisany tekst piosenki oraz katalog konspiratora, chowają kartki do knypy. ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe zakończenie zbiórki.

11 Zbiórka 3. Cechy zawiszaka ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe rozpoczęcie zbiórki. GAWĘDA Czytamy zuchom wybrany tekst lub opowiadamy inspirowaną nim gawędę: W najbliższych godzinach gestapo miało aresztować upatrzonych przez siebie Polaków. Na szczęście udało się zdobyć odpis listy tych osób wraz z ich adresami. Los tych ludzi zależał od zawiszaków i od ich pośpiechu. Trzeba było zagrożone aresztowaniem osoby natychmiast ostrzec przed niebezpieczeństwem. Zawiszacy musieli za wszelką cenę wygrać wyścig z gestapo i nie zwracając na siebie uwagi Niemców, dotrzeć do lokali. Rozbiegli się, aby odszukać domy, w których mieszkali zagrożeni aresztowaniem Polacy. Rzecz jasna, podczas wykonywania tego zadania towarzyszył im strach (czy gestapo nie wpadnie w tej samej chwili pod wskazany adres), musieli przełamywać swoją nieśmiałość (trzeba było przecież zapukać do obcego mieszkania). Jednak zdążyli dotrzeć pod wszystkie otrzymane adresy dziesięć osób uchronili przed represjami okupanta. J. Kasprzak, My z Zawiszy, Warszawa 2004 Widząc osobnika, który nie uchylił nakrycia głowy, Nostradamus śmiało podszedł do niego z ustalonym pytaniem. W odpowiedzi usłyszał stek wściekle wypowiedzianych po niemiecku zdań. Był to jakiś Niemiec, ubrany po cywilnemu. Nie czekając na dalsze skutki, Nostradamus rzucił się do ucieczki w alejki pobliskiego parku. Akcja została chwilowo przerwana. Po odejściu wściekłego szkopa, po pewnym czasie, nowa grupa przystąpiła do wykonywania zadania. Akcja trwała to też była walka. Walka na miarę naszych zawiszackich możliwości. W. Cieśla, Pierwsza zawiszacka, Zielona Góra 1989, s Na koniec gawędy krótko przedstawiamy zuchom sylwetkę wybranego zawiszaka chłopca, który mógłby być ich starszym kolegą (na karcie 6 znajdują się portrety trzech zawiszaków: Michała Czerniaka Longina, Jerzego Darszewskiego Dorsza i Jerzego Kasprzaka Albatrosa ). Wacław Cieśla Wacek drużynowy Drużyny im. Romualda Traugutta z Roju Bałtyk 9PROPOZYCJE DLA ZUCHÓW Na placu Józefa Piłsudskiego w Warszawie od dawien dawna znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza. (...) Jest to miejsce szczególnie cenione przez każdego Polaka. Zaobserwowaliśmy, że wiele osób przechodząc koło niego, zapomina zdjąć nakrycie głowy. To wystarczyło! Postanowiliśmy działać. Zadanie postawione na odprawie komendanta roju było proste. Podzieleni na dwójki chłopcy z poszczególnych zastępów spacerowali przed Grobem Nieznanego Żołnierza, zwracając baczną uwagę na zachowania przechodniów. Jeśli spacerujący nie zdjął nakrycia głowy, trzeba było do niego podejść i grzecznie zapytać: Przepraszam, dlaczego pan nie zdjął czapki przed Grobem Nieznanego Żołnierza? To było całe zadanie. Była piękna, wiosenna, pogodna niedziela. Do akcji weszła drużyna im. Traugutta. Chłopcy podzieleni na dwójki zajęli określone miejsca. Spacerowiczów i przechodniów było co niemiara. Wpływ na tę frekwencję miał na pewno przylegający do placu Ogród Saski. Co 15 minut do akcji wchodziły nowe grupy według ustalonego porządku. Niestety, uprzednio poczynione obserwacje się potwierdziły. Wielu przechodniów zapominało o miejscu pamięci narodowej. Właśnie do nich podchodzili śmiało chłopcy i grzecznie zwracali uwagę. Ludzie reagowali natychmiast, czasem peszyli się, ale uśmiechali z sympatią i uchylali nakrycia głowy. Czas biegł, poszczególne grupy spełniały swe zadanie. Wszystko przebiegało pomyślnie, bez pudła. Właśnie do służby weszła grupa Nostradamusa. Żołnierz niemiecki przy posterunku Wehrmachtu w pobliżu Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie

12 10 GRY I ĆWICZENIA Aby przygotować się do zawiszackiej akcji, zuchy odbywają terenowe ćwiczenia sprawnościowe: Spostrzegawczość. Zawiszacy wykonują zadania wywiadowcze, więc muszą umieć uważnie obserwować teren i dobrze zapamiętywać to, co zobaczyli. Układamy przed zuchami rozmaite przedmioty (najlepiej takie, które kojarzą się z działalnością zawiszaków, np. biało-czerwoną opaskę z lilijką, kopertę, kartę pocztową, gazetę, bandaż). Zuchy przyglądają się temu, co i jak drużynowy ułożył, a następnie zamykają oczy. W tym czasie drużynowy przekłada przedmioty lub któryś z nich zabiera. Zadaniem zuchów jest odgadnięcie, jaki przedmiot zmienił miejsce lub zniknął. Inną wersję tego ćwiczenia można przeprowadzić, wykorzystując znajdującą się w tece kartę 10. Drużynowy pokazuje zuchom zawartość torby zawiszaka, następnie odwraca lub zakrywa kartę, a dzieci wymieniają znajdujące się na niej przedmioty. Ćwiczenie może być zarazem okazją do wyjaśnienia zuchom, do czego służyły w konspiracji lub w powstaniu prezentowane rzeczy. Podchody. Drużynowy stoi z zawiązanymi oczami. W odległości ok. 60 cm od niego leżą różne drobne przedmioty: klucze, chusteczki, monety, rękawiczki itp. Wyznaczone zuchy (np. po pięć osób równocześnie) na sygnał (w absolutnej ciszy) skradają się w kierunku drużynowego. Jeśli usłyszy on jakieś odgłosy, wskazuje miejsce, z którego pochodził dźwięk i woła stój. Jeśli wskazał prawidłowo, skradający się zuch wraca do grupy, a na jego miejsce wchodzi kolejna osoba. Dołącz do nas. Na konspiracyjne spotkania zawiszacy schodzili się pojedynczo, niezauważeni przez otoczenie. Jeden zuch się chowa (w obrębie wyznaczonego terenu), a pozostałe dzieci szukają go. Zuch, który odnajdzie schowanego, kryje się razem z nim. Zabawa trwa do momentu aż wszyscy uczestnicy dołączą do ukrytej osoby. ZWIAD Zuchy poznają najbliższą okolicę, aby jak zawiszacy szybko dotrzeć pod wskazane adresy lub odszukać opisane miejsca. Szóstkami chodzą po wyznaczonym terenie, rysują plany oraz szukają miejsc, w których można się ukryć lub które mogą służyć jako skrzynka kontaktowa. Znalezione miejsca zaznaczają na swoich planach. KRĄG RADY Podsumowujemy z zuchami zwiad, omawiamy poznany teren oraz plany wykonane przez dzieci. Rozmawiamy o cechach, które charakteryzowały zawiszaków (odwaga, odpowiedzialność, zaradność, honor, wiara, patriotyzm, spryt, pomysłowość, sprawność fizyczna, spostrzegawczość). ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe zakończenie zbiórki. Patrol zawiszaków na ul. Sienkiewicza, sierpień 1944, fot. M. Grabski, MPW

13 Zbiórka 4. Powstanie Warszawskie 11 ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe rozpoczęcie zbiórki. GAWĘDA Zuchy spotykają się o umówionej godzinie. Nie ma z nimi drużynowego. Przyboczny wyjaśnia im, że drużynowy uczestniczy w tej chwili w ważnej odprawie, na której odbiera specjalne rozkazy dla gromady. Po chwili zjawia się drużynowy i wydaje zuchom polecenie ustawienia się w szyku apelowym. Zuchy dowiadują się o tym, że 1 sierpnia 1944 roku o godz wybuchło Powstanie Warszawskie, w którym Polacy walczyli z niemieckimi okupantami. Następnie, w kręgu, drużynowy wyjaśnia, na czym polegały zadania zawiszaków podczas Powstania. Opowiada o Harcerskiej Poczcie Polowej poczcie radości i nadziei. Pokazuje archiwalne fotografie harcerskich listonoszy i skrzynek pocztowych. MAJSTERKA Na znak, że przystępują do walki z okupantem i wychodzą z podziemia, zuchy przygotowują sobie biało-czerwone opaski. Wyjaśniamy dzieciom, że na opaskach zawiszaków znajdował się także harcerski symbol lilijka (zob. karta 4 Harcerska Poczta Polowa ). Zuchy wykonują z ziemniaka lub gumki myszki pieczątki poczty polowej (można je także kupić w Muzeum Powstania Warszawskiego), którymi będą stemplować listy. Zuchy, które wcześniej skończą majsterkę, mogą zająć się ćwiczeniem polegającym na łączeniu takich samych stempli (karta 9 Harcerska Poczta Polowa ). Skrzynki. Zuchy wykonują zadanie w szóstkach lub parami. Umieszczają skrzynki w miejscach, które znalazły i zaznaczyły na wykonanych na poprzedniej zbiórce planach (drużynowy lub przyboczny powinien obserwować zuchy podczas tego zadania dla zapewnienia bezpieczeństwa i możliwości późniejszego podsumowania jego wykonania). Przekradanie się. Zuchy niezauważone przez patrolującego nieprzyjaciela umieszczają listy w skrzynkach, a następnie jako listonosze Harcerskiej Poczty Polowej równie niepostrzeżenie zabierają je stamtąd. Adresaci. Zuchy dostarczają listy pod konkretne adresy (w pobliżu miejsca zbiórki), oddają wskazanym, nieznanym sobie osobom (oczywiście umówionym wcześniej przez drużynowego). PIOSENKI I PLĄSY Zuchy uczą się piosenki Poczta polowa ze słowami Krystyny Wodnickiej. KRĄG RADY Podsumowujemy wykonanie zadań, podkreślamy, że zuchy dobrze się z nich wywiązały, co świadczy o tym, że można na nich polegać. ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe zakończenie zbiórki. GAWĘDA Drużynowy pokazuje otrzymane na odprawie w komendzie skrzynki na listy. Skrzynki można zrobić z kartonowych pudełek po jednej dla każdej szóstki lub pary zuchów (zob. karta 4). Zuchy mają za zadanie umieścić je w punktach znalezionych na poprzedniej zbiórce i zaznaczonych na swoich planach. Drużynowy przynosi również listy (jak wyglądały oryginalne, pokazuje karta 5), które zuchy mają podstemplować pieczątkami Harcerskiej Poczty Polowej i dostarczyć w określone miejsca. Zadania należy wykonać, przestrzegając zasad bezpieczeństwa, kryjąc się przed wrogiem, zachowując ciszę itp. GRY I ĆWICZENIA Uczestnicy zbiórki zakładają opaski i rozpoczynają służbę powstańczych listonoszy: Listonosze Harcerskiej Poczty Polowej: Jan Jeleniewicz Jelonek oraz Wiesław Jeleniewicz Jeleń, sierpień 1944 PROPOZYCJE DLA ZUCHÓW

14 12 Zbiórka 5. Zawiszackie pojutrze ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe rozpoczęcie zbiórki. GAWĘDA Opowiadamy zuchom o walkach powstańczych, zakończeniu Powstania Warszawskiego i dalszych losach powstańców. Nawiązujemy do hasła pojutrze, mówiąc o tym, co zawiszacy robili po wojnie. PIOSENKI I PLĄSY Zuchy uczą się fragmentu piosenki: WARSZAWSKIE DZIECI słowa: Stanisław Ryszard Dobrowolski Nie złamie wolnych żadna klęska, Nie strwoży śmiałych żaden trud Pójdziemy razem do zwycięstwa, Gdy ramię w ramię stanie lud. Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój, Za każdy kamień Twój, Stolico, damy krew! Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój, Gdy padnie rozkaz Twój, poniesiem wrogom gniew! Powiśle, Wola i Mokotów, Ulica każda, każdy dom Gdy padnie pierwszy strzał, bądź gotów, Jak w ręku Boga złoty grom. Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój... Drużyna zawiszaków na ul. Sienkiewicza przy Jasnej, Śródmieście Północne, fot. J. Joachimczyk, MPW TEATR SAMORODNY Szóstki prezentują scenki, które pokazują, w jaki sposób zuchy mogą realizować zawiszackie pojutrze, czyli robić coś dobrego dla Polski. Następnie razem z drużynowym krótko omawiają prezentacje. GRY I ĆWICZENIA Kraina prawdy, kraina fałszu. Drużynowy wyznacza w zuchówce dwa miejsca, z których jedno to kraina fałszu, a drugie kraina prawdy. Następnie wymienia różne cechy lub przejawy działania. Zuchy zastanawiają się, czy przywołane słowa rzeczywiście charakteryzowały zawiszaków. Po podjęciu decyzji biegną w odpowiednie miejsce. Przykładowe hasła: spryt, kłótliwość, ambicja, odwaga, postępy w nauce, zaradność, pomoc słabszym, wiara, honor, punktualność, obowiązkowość, spóźnianie się, solidarność, lenistwo, humor, niestaranność, pomysłowość, pracowitość, prawdomówność, roztargnienie, rzetelność, uczciwość, koleżeństwo, patriotyzm, rozmowność. Mapa Polski. Zuchy (w szóstkach) umieszczają na mapie Polski nazwy lub ilustracje przedstawiające różne znane miejsca. Wspólnie sprawdzamy poprawność wykonania. Zuchowe dyktando. Zuchy, które kochają Polskę, powinny doskonale posługiwać się swoim ojczystym językiem. Teraz w szóstkach zapisują wyrazy podawane przez drużynowego (powinny to być słowa związane z zuchowym życiem i zawierające jakąś trudność ortograficzną, np.: zbiórka, druh, druhna, mundur, zuch, gwiazdka). Wspólnie sprawdzamy, czy zuchy potrafią poprawnie zapisać często używane wyrazy. KRĄG RADY Jakie powinny być zuchy, by nie zawieść Polski, o którą walczyli zawiszacy rozmawiamy o tym, jak powinniśmy dzisiaj żyć, by Polska była z nas dumna. Zuchy zastanawiają się, które z cech zawiszaków są ważne dla współczesnych dzieci. Drużynowy podkreśla, że nie wolno zapominać o tych, którzy walczyli za naszą ojczyznę, bo dzięki nim żyjemy w wolnym kraju. Na koniec podsumowuje cykl sprawnościowy. KRĄG PARADY Wręczenie sprawności zawiszaka. ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe zakończenie zbiórki.

15 Załącznik 1. W służbach Mafekingu w Powstaniu Warszawskim 13 Zwiadowcy. Jednym z najważniejszych poza Pocztą Polową epizodów zawiszackiego Mafekingu było wystawienie kilku dwuosobowych patroli do przekroczenia linii frontu w celu nawiązania łączności z rejonami partyzanckimi wokół miasta. Patrol skierowany do Lasów Chojnowskich w osobach Jacka i Placka braci bliźniaków Zygmunta i Józefa Przewłockich wykonał brawurowo swoje zadanie, dostarczając ważne informacje wojskowe. Podobnie zakończyła się inna wyprawa przepłynięcie nocą wpław Wisły na Pragę, którą podjął 16-letni komendant zawiszackiego hufca Ziemie Zachodnie, Victor Zygmunt Głuszek. Cała trójka Victor, Jacek i Placek rozkazem płk. Montera odznaczona została Krzyżami Walecznych. Obserwatorzy. Zdobyty w pierwszym dniu Powstania najwyższy w stolicy budynek Prudentialu zwany drapaczem chmur stał się ważnym punktem obserwacyjnym obsługiwanym przez zawiszaków. Z najwyższych pięter gmachu obserwatorzy mogli bezpośrednio wejrzeć w teren i obiekty zajmowane przez Niemców w bliskiej i dalszej okolicy, odnotowywali również miejsca zniszczeń i pożarów po atakach lotniczych i artyleryjskich, a także ruchy operacyjne wroga. Pozyskiwane stąd informacje miały dla powstańczego dowództwa duże znaczenie. Ponieważ drapacz był nieustannie ostrzeliwany przez Niemców, po pewnym czasie ze względu na bezpieczeństwo wycofano zawiszaków z pełnienia tej służby. Podobne punkty obserwacyjne zawiszacy obsługiwali w budynkach Hoża 1 i Koszykowa 35. Spryciarze. Gdy w pierwszej fazie Powstania przeskok przez Aleje Jerozolimskie na skutek silnego obstrzału powodował liczne straty, zawiszacy przeciągnęli przez ulicę linkę, na lince zawiesili pudełko w kształcie małego wagonika i przesuwając linkę, ciągnęli wagonik z pocztą na drugą stronę. Niemcy oddawali do małego wagonika serie strzałów, przeważnie bezskutecznie, a w przeciwległych bramach po dwu stronach Alei stojący w grupkach chłopcy wykonując swą pracę, trzymali się za boki ze śmiechu. Młodzi powstańcy przeciągają na linie kosz przez ostrzeliwaną ulicę (tzw. poczta linowa), początek sierpnia 1944, fot. E. Lokajski, MPW Gazeciarze. Któż, jak nie zawiszacy, mógł najlepiej pełnić rolę powstańczych gazeciarzy? Tylko oni nie zrażali się ciemnościami piwnic i schronów, w których dniami i nocami koczowali ludzie, kryjąc się przed ostrzałem granatników, ryczących krów i pocisków artyleryjskich. Przynosili drukowane słowo, jakże oczekiwane wiadomości czasem dobre, czasem gorsze ale zawsze czytane z największym zainteresowaniem. Strażacy. Wielokrotnie podczas dnia, ale także zrywani nocnymi alarmami biegli zawiszacy do gaszenia pożarów kamienic. Często wręcz organizowali całe akcje ratunkowe, tworząc łańcuch ludzi od parteru aż po strych podających sobie z rąk do rąk wiadra z wodą. Wykazywali wówczas również troskę o starszych, poszkodowanych ludzi, wyprowadzając ich w bezpieczne miejsca, pilnując także ich dobytku. Łącznicy. Oprócz służby listonoszy zawiszacy pełnili bardzo ważną rolę jako gońcy i łącznicy komend harcerskich w tym Pasieki do kontaktów z instytucjami i urzędami cywilnymi, redakcjami czasopism, dowództwami i sztabami powstańczymi. Kilku zawiszaków zostało oddelegowanych do służby gońców w Biurze Delegatury Rządu w Śródmieściu Północnym oraz w radiostacji Błyskawica. Saperzy. W ostatniej fazie powstania zawiszacy ze stanicy Koszykowa zaabsorbowani zostali zadaniem specjalnym. Powstańcy z batalionu Ruczaj postanowili użyć podstępu, aby wykurzyć Niemców z budynku po dawnym poselstwie Czechosłowacji na rogu Koszykowej i Alei Róż. Aby tego dokonać, zdecydowali się wykonać podkop tunel pod ulicą Natolińską i z zaskoczenia zdobyć budynek poselstwa. Zadanie to, otoczone ścisłą tajemnicą, powierzono do wykonania, przy pomocy dorosłych saperów, najmniejszym wzrostem harcerzom, a to dlatego, że tunel miał tylko około metra wysokości. W pracach tych w ostatnich dniach września brało udział kilkunastu zawiszaków, ale przed dniem kapitulacji nie udało się zrealizować całego zamierzenia. J. Kasprzak, J. Błażejczyk, Knypa zawiszaka, Warszawa 2009, s Załącznik 2. Historia znaku Polski Walczącej Symboliczny znak Polski Walczącej słynna kotwica skomponowana z liter P i W, która w pamięci mieszkańców Warszawy po dziś dzień wywołuje wspomnienia wojny i okupacji zjawiła się po raz pierwszy na murach stolicy w dniu 20 marca 1942 r. Pierwszą w polskiej prasie konspiracyjnej wiadomość o tym znaku i jego reprodukcję zamieścił Biuletyn Informacyjny z dnia 16 kwietnia roku Oto treść notatki zatytułowanej Kotwica : Już od miesiąca na murach Warszawy rysowany jest znak kotwicy. Rysunek kotwicy jest robiony tak, że jego górna część tworzy literę P, zaś część dolna literę W. Pewna ilość napisów objaśnia, że znak kotwicy jest znakiem Polski PROPOZYCJE DLA ZUCHÓW

16 14 Walczącej. Zapoczątkowany być może przez jakiś zespół znak ten stał się już własnością powszechną. Co dzień ścierany z murów, pojawia się na tych murach na nowo, rysowany przez nieznane tysiące rąk. Są ulice, gdzie znaków jest mniej, ale są i takie gdzie widzi się je na każdym domu, na każdej latarni, na chodnikach... Nie umiemy wytłumaczyć popularności tego znaku. Być może działa tu chęć pokazania wrogowi, że mimo wszystko nie złamał naszego ducha, że jesteśmy, że czekamy tylko na dogodną chwilę. Może na wyobraźnię rysowników działa symbolika kotwicy znaku nadziei oraz niezawodności? A może tylko przekorna chęć zagłuszenia wrogiej swastyki własnym znakiem. Tak czy inaczej znak kotwicy opanował stolicę i jest prawdopodobne, że rozpowszechni się po całym kraju. Niech idzie w świat niech niepokoi wroga, niech świadczy, że Polska Walcząca żyje i czuwa. Anna Smoleńska ( ), studentka historii sztuki na tajnym Uniwersytecie Warszawskim, harcerka, autorka projektu znaku Polski Walczącej, aresztowana przez gestapo w 1942 roku, zginęła w obozie koncentracyjnym Auschwitz, MH Tym zespołem, który na warszawskich murach popularyzował kotwicę, był oczywiście Wawer. (...) O pochodzeniu kotwicy jeszcze w czasie okupacji krążyły legendy. ( ) W moim diariuszu wawerskim zanotowałem jednak znane mi już wówczas okoliczności powstania znaku Polski Walczącej i całą historię jego rozpowszechniania. A oto relacja według zapisków z marca i kwietnia roku Komisja Propagandy Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej (...) jeszcze w styczniu roku 1942, na swym pierwszym, inauguracyjnym zebraniu podjęła myśl, aby ustalić jakiś symboliczny znak Polski Podziemnej, Polski Walczącej. Wszędzie bowiem dominowała swastyka i chodziło o to, aby temu znienawidzonemu symbolowi terroru i narodowej niewoli przeciwstawić symbol walki i wyzwolenia. Ale sprawa nie była łatwa. Jeżeli ów znak Polski Walczącej ma być szeroko popularyzowany, jeżeli na co w dyskusjach kładliśmy szczególny nacisk ma być on rozpowszechniany przez całe społeczeństwo, rysowany na murach nie tylko przez członków Wawra i innych organizacji konspiracyjnych, lecz również przez osoby z konspiracją niemające nic wspólnego musi być bardzo prosty; wykonanie takiego znaku nie może sprawiać najmniejszych trudności nikomu, nawet dziecku. Tylko że prostota to jeszcze nie wszystko. Znak ten musi być również bardzo wymowny, pełen treści. Na jednym z zebrań Komisji wysunąłem propozycję, aby ogłosić konkurs na znak Polski Walczącej, oczywiście konkurs konspiracyjny. Każdy z członków Komisji powie o konkursie kilku zaufanym osobom, one z kolei przekażą wiadomość dalej i w ten sposób dojdzie ona do potencjalnych uczestników naszego konkursu. Tą samą drogą dotrą do Komisji projekty. W dwa miesiące później rzeczywiście mieliśmy sporo projektów, dwadzieścia siedem, ale tylko dwa spełniały podstawowe postulaty. Pierwszy to kotwica, skomponowana z liter P i W, drugi dwa skrzyżowane miecze grunwaldzkie. Kotwicę zaprojektowano w jednym z żeńskich zespołów harcerskich. Autorką pomysłu była podobno Anna Smoleńska, w każdym razie ona przesłała kotwicę na konkurs, o czym zresztą dowiedziałem się dopiero w kilka miesięcy później, kiedy kotwica była już powszechnie znana. Cz. Michalski, Wojna warszawsko-niemiecka, Warszawa 1971, s Znak Polski Walczącej namalowany na Pomniku Lotnika przez Janka Bytnara Rudego, MH Malowanie na murze znaku Polski Walczącej, złożonego z litery P jak Polska i kotwicy, czyli symbolu nadziei na odzyskanie niepodległości kadr z nakręconego w latach okupacji hitlerowskiej dokumentalnego filmu pt. Robota wawerska

17 CYKL SPRAWNOŚCIOWY MAŁY POWSTANIEC 15 Zuchy, które zdobędą sprawność małego powstańca, będą: wiedziały, kiedy wybuchło Powstanie Warszawskie, jaki był jego cel i kto brał w nim udział, znały nazwy dwóch batalionów Armii Krajowej, w których walczyli harcerze ( Zośka i Parasol ), umiały zaśpiewać powstańczą piosenkę i wiedziały, kto jest jej autorem, umiały wyjaśnić, kim byli zawiszacy. SPRAWNOŚĆ ZESPOŁOWA MAŁY POWSTANIEC 1. Wiemy, kiedy wybuchło Powstanie Warszawskie, spotkaliśmy się z osobą, która opowiedziała nam o nim. 3. Śpiewaliśmy piosenki powstańcze. 4. Poznaliśmy pseudonimy konspiracyjne powstańców i powstańczych batalionów. Wymyśliliśmy swoje pseudonimy, posługiwaliśmy się nimi podczas zbiórek. 5. Wiemy, czym zajmowali się mali powstańcy. Przyłączyliśmy się do powstańców, odgrywaliśmy role łączników i sanitariuszek. 6. Wystawiliśmy przedstawienie w teatrzyku powstańczym. Chwila odpoczynku powstańczych łączników, fot. J. Joachimczyk, MPW Zbiórka 1. Na zegarach godzina W ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe rozpoczęcie zbiórki. w stroju powstańca, powinien mówić tonem poważnym, ale nie pozbawionym emocji. GAWĘDA Drużynowy przychodzi na zbiórkę z wiadomością, że o godzinie W (kryptonim W oznaczał wybuch lub wystąpienie ) rozpocznie się w Warszawie powstanie. Mówi zuchom, że kiedy przed laty, podczas okupacji niemieckiej (wyjaśnia w miarę potrzeb pojęcia: okupacja, okupant, powstanie, może odwoływać się przy tym np. do znanych zuchom filmów) w Warszawie wybuchło Powstanie, najmłodszych harcerzy z konspiracyjnych drużyn poprosiło o pomoc powstańcze dowództwo. Drużynowy opowiada zuchom, na czym polegała służba zawiszaków: roznoszenie listów, przekazywanie meldunków, pomoc w szpitalach polowych (podawanie wody i posiłków rannym, pomoc przy zmianie opatrunków), pomoc przy budowie barykad. Następnie zuchy opowiadają, czego dowiedziały się o zawiszakach w ramach zadania międzyzbiórkowego. Drużynowy pyta dzieci, czy podjęłyby się pełnienia zawiszackiej służby. Zbiórka gromady może odbywać się w scenerii stylizowanej na odprawę Szarych Szeregów przed wybuchem Powstania Warszawskiego. Drużynowy, MAJSTERKA (część 1) Trwają ostatnie przygotowania do zrywu powstańczego. Zuchy wykonują biało-czerwone opaski. Mogą je uszyć ze starego białego prześcieradła (trzeba je pociąć na paski, które po zszyciu można założyć na ramię). Zuchy podczas zbiórki malują dolną połowę paska czerwoną farbą (zszyją opaskę po wyschnięciu). Opaski można również wykonać z papieru. Należy wyjaśnić zuchom, jaki cel miało noszenie przez powstańców biało-czerwonych opasek. GRY I ĆWICZENIA Aby dobrze wypełniać swoje powstańcze obowiązki, zuchy muszą sprawnie pokonywać przeszkody, bezbłędnie oceniać odległość (szerokość ulicy, wielkość podwórka), współpracować przy budowie barykady. W ramach szkolenia zawiszackiego proponujemy zuchom kilka ćwiczeń: Ocena odległości. Aby bezpiecznie przedostać się do bramy po drugiej stronie ostrzeliwanej ulicy, trzeba wiedzieć, jak szeroka jest ta ulica. PROPOZYCJE DLA ZUCHÓW

18 16 Zuchy mierzą na ziemi długość swego kroku. Następnie przez chwilę ćwiczą chodzenie równym krokiem, a potem odmierzają krokami długość korytarza, szerokość sali, odległość pomiędzy drzewami lub dwoma wyznaczonymi punktami. Po kilku takich ćwiczeniach prosimy zuchy, by spróbowały wzrokowo ocenić wskazaną odległość. Ćwiczenie słuchu. Zuchy ćwiczą słuch i bezszelestne skradanie się. Wybrany zuch ma zawiązane oczy, wokół panuje absolutna cisza. Z różnych stron podchodzą po kolei inne dzieci. Zuch siedzący z zamkniętymi oczami ma za zadanie wskazać ręką, z której strony docierają odgłosy podchodzących. Budowa barykady. W czasie Powstania Warszawskiego stawiano barykady, za którymi chronili się walczący żołnierze. Barykady osłaniały też cywilów próbujących np. przejść na drugą stronę ostrzeliwanej ulicy. Barykady budowane były z najrozmaitszych materiałów. Drużynowy pokazuje zuchom archiwalne zdjęcia przedstawiające powstańcze barykady, dzieci przyglądają się im, a następnie nazywają materiały i sprzęty, które posłużyły za budulec barykady. W wyznaczonym czasie (przez pięć minut) gromada buduje barykadę na przykład w poprzek korytarza szkolnego. Po pięciu minutach należy ocenić, czy udało się wykonać zadanie jeśli nie, to dlaczego (np. zabrakło budulca, nie udało się wspólnie pracować). Przeszkody nam nie straszne. Jeśli w pobliżu miejsca zbiórki znajduje się plac zabaw lub boisko z ustawionymi przeszkodami, można je wykorzystać w zabawie, jeśli nie należy przygotować dla zuchów tor przeszkód, na którym mogą się znaleźć następujące utrudnienia: przechodzenie górą (przez szkolną ławkę), czołganie się w wąskim kanale (pod krzesełkami), chodzenie po krawędzi (po rozłożonej na podłodze linie), przeciskanie się przez wąską szczelinę (dwie ławki szkolne ustawione na węższym boku) itp. Warto najpierw wykonać z zuchami wspólną rundkę po takim torze, a potem zaproponować zawody na szybkość, dokładność wykonania itp. PIOSENKI I PLĄSY Zuchy chcą nauczyć się powstańczej piosenki Pałacyk Michla autorstwa Józefa Szczepańskiego Ziutka, żołnierza batalionu Parasol. Najpierw jednak muszą zdobyć jej tekst. Dobierają się w pary. W każdej parze jedna osoba jest zwiadowcą, który wybiega poza harcówkę (np. na korytarz), gdzie są rozłożone fragmenty tekstu piosenki (po dwa wersy). Pocztowiec biegnie, znajduje fragment i stara się go jak najlepiej zapamiętać, po czym przybiega do swojego partnera i powtarza tekst, który ten musi zapisać. Gdy wszystkie zuchy zapiszą cały tekst, czytamy i korygujemy go, objaśniamy trudne słowa, uczymy zuchy melodii. PAŁACYK MICHLA słowa: Józef Szczepański Ziutek Pałacyk Michla, Żytnia, Wola, bronią jej chłopcy od Parasola, co na tygrysy mają visy to warszawiaki, fajne urwisy są! Czuwaj, wiaro, i wytężaj słuch, pręż swój młody duch, pracując za dwóch! Czuwaj, wiaro, i wytężaj słuch, pręż swój młody duch jak stal! Każdy chłopaczek chce być ranny, sanitariuszki morowe panny, a gdy cię kula trafi jaka, poprosisz pannę da ci buziaka w nos! Z tyłu za linią dekowniki, intendentura, różne umrzyki gotują zupę, czarną kawę i tym sposobem walczą za sprawę hej! Za to dowództwo jest morowe, bo w pierwszej linii nadstawia głowę, a najmorowszy z przełożonych to jest nasz Miecio w kółko golony hej! Lecz na nic szafa i granaty, za każdym razem dostają baty i co dzień się przybliża chwila, że zwyciężymy! i do cywila hej! MAJSTERKA (część 2) Zszycie (lub sklejenie) opasek. KRĄG RADY Omawiamy z zuchami treść zbiórki, przypominamy im datę wybuchu Powstania Warszawskiego. Patrol sanitarny przechodzący przez barykadę na Starym Mieście, fot. M. Chojnacki, MPW ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe zakończenie zbiórki.

19 Zbiórka 2. Młodzi łącznicy 17 ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe rozpoczęcie zbiórki. GAWĘDA Drużynowy czyta zuchom fragment opowiadania Zwiadowcy powstańczej Warszawy z książki J. Kasprzaka My z Zawiszy lub opowiada o tym, jak młodzi chłopcy przebiegali pod obstrzałem i przedzierali się przez Warszawę idąc piwnicami i kanałami. Ich zadania były niezmiernie ważne, często tylko dzięki nim do żołnierzy docierały rozkazy, dowództwo powstańcze otrzymywało wieści z walczących oddziałów, a rodziny dowiadywały się o losach swoich najbliższych. GRY I ĆWICZENIA Ekwipunek zawiszaka. Zawiszacy podczas swojej służby chodzili w ciemności, poruszali się po terenie zajętym przez wroga itp. Przed zuchami rozrzucone są różne przedmioty. Zadaniem szóstek jest wybranie tych, które zawsze powinien mieć przy sobie zawiszak. Proponowane przedmioty to: latarki, kompasy, zegarki, książki, nożyczki, klucze, sznurki, scyzoryki, telefony, lornetki, opatrunki, długopisy, kartki, plany Warszawy, kromki chleba, kości do gry itp. W innym wariancie tego ćwiczenia można wykorzystać kartę 10 Torba zawiszaka. TEATR SAMORODNY Zuchy w szóstkach przygotowują i prezentują z wykorzystaniem wybranych przedmiotów scenki dotyczące działań zawiszaków w ten sposób mogą udowodnić, że wskazane przez nich rzeczy naprawdę przydawały się w działaniach zawiszackich. Przy okazji drużynowy może wspomnieć, że w powstańczej Warszawie dawał przedstawienia podwórkowy teatrzyk kukiełkowy. PIOSENKI I PLĄSY Zuchy uczą się piosenki Krystyny Krahelskiej, harcerki rannej w pierwszym dniu Powstania Warszawskiego i zmarłej 2 sierpnia 1944 r. HEJ, CHŁOPCY Słowa i muzyka: Krystyna Krahelska Hej, chłopcy, bagnet na broń! Długa droga, daleka, przed nami, Mocne serca, a w ręku karabin, Granaty w dłoniach i bagnet na broni. Patrol zawiszaków na ul. Sienkiewicza, fot. M. Grabski, MPW Jasny świt się roztoczy, wiatr owieje nam oczy I odetchnąć da płucom i rozgorzeć da krwi, I piosenkę jak tęczę nad ziemią roztoczy W równym rytmie marsza: raz, dwa, trzy! Hej, chłopcy, bagnet na broń! Długa droga, daleka, przed nami trud i znój, Po zwycięstwo my młodzi idziemy na bój, Granaty w dłoniach i bagnet na broni! Ciemna noc się nad nami roziskrzyła gwiazdami, Białe wstęgi dróg w pyle, długie noce i dni, Nowa Polska zwycięska jest w nas i przed nami W równym rytmie marsza: raz, dwa, trzy! Hej, chłopcy, bagnet na broń! Bo kto wie, czy to jutro, pojutrze czy dziś, Przyjdzie rozkaz, że już, że już trzeba nam iść, Granaty w dłoniach i bagnet na broni! KRĄG RADY Podsumowujemy zbiórkę, przypominamy zuchom o tym, w jaki sposób najmłodsi powstańcy uczestniczyli w walkach o Warszawę. ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe zakończenie zbiórki. PROPOZYCJE DLA ZUCHÓW

20 18 Zbiórka 3. W powstańczym szpitalu Transport rannego chłopca do polowego szpitala przy ulicy Moniuszki, 8 sierpnia 1944, fot. E. Lokajski, MPW ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe rozpoczęcie zbiórki. GAWĘDA Opowiadamy zuchom o tym, jak organizowano pomoc rannym i jak wyglądały powstańcze szpitale. Szpitale te urządzano w różnych miejscach w kościołach, szkołach i prywatnych mieszkaniach. Pełnili w nich służbę wykwalifikowani lekarze i pielęgniarki, a także przeszkolone na krótkich kursach sanitariuszki. Wiele z nich było harcerkami. Do pomocy przy rannych przydatne były wszystkie ręce, także najmłodszych, którzy przygotowywali opatrunki, podawali rannym leki, wodę i jedzenie. Zadań dla harcerek i harcerzy było mnóstwo. Zuchy starają się przygotować do pracy w powstańczym szpitalu. MAJSTERKA Przygotowanie opatrunków. Zuchy robią bandaże ze starych prześcieradeł, starannie je zwijają. GRY I ĆWICZENIA Zuchy kontynuują przygotowania do służby sanitarnej: Przenoszenie rannych. Zuchy robią z rąk krzesełko i przenoszą rannego na wskazaną odległość. Pierwsza pomoc. Zuchy w szóstkach ćwiczą unieruchomienie kończyny za pomocą chusty trójkątnej (wykorzystują chusty, które noszą na mundurach). Pozycja boczna ustalona. Drużynowy pokazuje zuchom, jak należy ułożyć rannego, następnie wszyscy ćwiczą w parach poprawne układanie w pozycji bocznej ustalonej. GRY I ĆWICZENIA Wyposażenie apteczki. Drużynowy układa przed zuchami przedmioty, które powinny znaleźć się w apteczce, następnie dzieci zamykają oczy, a drużynowy chowa jeden przedmiot. Zadaniem zuchów jest odgadnięcie, czego brakuje i do czego zabrana rzecz mogła służyć. Przykładowe przedmioty, które można wykorzystać w ćwiczeniu: bandaż, nożyczki, prześcieradło, koc, gąbka, skalpel, strzykawka, nosze, chusta trójkątna, plaster, wata, jodyna, kompres gazowy, woda utleniona, latarka, fartuch, maseczka, rękawiczki gumowe, szyna Kramera do usztywnienia, torba sanitarna. W alternatywnej wersji można z zuchami wykonać ćwiczenie z użyciem karty 11 Torba sanitariuszki. Patrol sanitarny niosący pod obstrzałem rannego, sierpień 1944, MPW Bandażowanie. Wykorzystując przygotowane podczas majsterki bandaże, zuchy uczą się bandażować nogę lub rękę (w parach). PIOSENKI I PLĄSY Zuchy uczą się fragmentu piosenki: SANITARIUSZKA MAŁGORZATKA słowa: Mirosław Jezierski, muzyka: Jan Markowski Przed akcją była skromną panną, Mieszkała gdzieś w Alei Róż, Miała mieszkanko z dużą wanną, Pieska pinczerka, no i już. (...) Sanitariuszka Małgorzatka To najpiękniejsza, jaką znam, Na pierwszej linii do ostatka Promienny uśmiech niesie nam. A gdy nadarzy ci się gratka, Że cię postrzelą w prawy but, To cię opatrzy Małgorzatka Słodsza niż przydziałowy miód. KRĄG RADY Rozmawiamy z zuchami o tym, że każdemu potrzebna jest umiejętność udzielania pierwszej pomocy. ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Obrzędowe zakończenie zbiórki.

Lekcja przeznaczona dla uczniów klas szóstych szkół podstawowych. rozumieć pojęcia: Szare Szeregi, zawiszacy, Harcerska Poczta Polowa;

Lekcja przeznaczona dla uczniów klas szóstych szkół podstawowych. rozumieć pojęcia: Szare Szeregi, zawiszacy, Harcerska Poczta Polowa; Harcerska Poczta Polowa Autor: Anna Bosiacka/Muzeum Powstania Warszawskiego Lekcja przeznaczona dla uczniów klas szóstych szkół podstawowych Czas trwania lekcji - 45 minut Cele. Po lekcji uczeń powinien:

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY. GROMADY ZUCHOWEJ LEŚNE SKRZATY na okres XI.2014 do IV.2015 CHARAKTERYSTYKA GROMADY:

PLAN PRACY. GROMADY ZUCHOWEJ LEŚNE SKRZATY na okres XI.2014 do IV.2015 CHARAKTERYSTYKA GROMADY: PLAN PRACY GROMADY ZUCHOWEJ LEŚNE SKRZATY na okres XI.2014 do IV.2015 CHARAKTERYSTYKA GROMADY: Kadra i zuchy: W czasie gromadą będą kierowały nauczycielka przyrody Anna Kędziora (instruktor ZHP) oraz nauczycielki

Bardziej szczegółowo

WSZYSTKO O GWIAZDKACH REGULAMIN SPRAWNOŚCI ZUCHOWYCH

WSZYSTKO O GWIAZDKACH REGULAMIN SPRAWNOŚCI ZUCHOWYCH WSZYSTKO O GWIAZDKACH REGULAMIN SPRAWNOŚCI ZUCHOWYCH wprowadzono rozkazem Naczelnika ZHP nr L.10/94 z dnia 25.09.1994 r. wersja elektroniczna http://www.zhp.org.pl V-07-1994/09/25 2 Załącznik nr 1 do Rozkazu

Bardziej szczegółowo

Referat Ratowniczy www.rr.krakowpodgorze.zhp.pl opracowanie: Ania i Wojtek Cykl zbiórek na temat Zdrowia i pierwszej pomocy.

Referat Ratowniczy www.rr.krakowpodgorze.zhp.pl opracowanie: Ania i Wojtek Cykl zbiórek na temat Zdrowia i pierwszej pomocy. Cykl zbiórek na temat Zdrowia i pierwszej pomocy. Konspekt przygotowany jest do przeprowadzenia przez Ratowników ZHP (np. Referatów, zespołów itd.) na 3 zbiórkach dla pionu zuchowego. Cykl zbiórek, ma

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Zabawki i prezenty Wspomnienia tygodniowy Temat dnia Jeśli nie potrafimy mówić... Jeśli nie potrafimy

Bardziej szczegółowo

Na ratunek. Szpiedzy. Cel. Tematyka. Miejsce Zasady. Czas. Prowadzenie

Na ratunek. Szpiedzy. Cel. Tematyka. Miejsce Zasady. Czas. Prowadzenie Na ratunek Gra miejska przeznaczona dla uczniów szkoły podstawowej. Stanowi alternatywę dla tradycyjnego zwiedzania z przewodnikiem, lub uzupełnienie programu zwiedzania Starego Miasta. em gry jest samodzielnie

Bardziej szczegółowo

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

1.1a- uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji; 1.1c-wyszukuje w tekście potrzebne informacje;

1.1a- uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji; 1.1c-wyszukuje w tekście potrzebne informacje; SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat NASZ ŚWIAT. PODRÓŻE PO ŚWIECIE. tygodniowy Temat dnia Poznajemy Wietnam. Hoan opowiada o Wietnamie.

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻECZKA ZUCHA OCHOCZEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak

KSIĄŻECZKA ZUCHA OCHOCZEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak KSIĄŻECZKA ZUCHA OCHOCZEGO 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak JA W przyszłości chciałabym być, opowiedziałam o tym na zbiórce. Nazywam się W wolnym czasie lubię Urodziny

Bardziej szczegółowo

Ochotniczka swym postępowaniem w pracy zastępu i drużyny, w domu i w najbliższym otoczeniu stara się zasłużyć na miano harcerki

Ochotniczka swym postępowaniem w pracy zastępu i drużyny, w domu i w najbliższym otoczeniu stara się zasłużyć na miano harcerki Ochotniczka swym postępowaniem w pracy zastępu i drużyny, w domu i w najbliższym otoczeniu stara się zasłużyć na miano harcerki Druhna:... Opiekunka stopnia:... Zastęp:... II POSTAWA. 1. Idea. a/ uczestniczy

Bardziej szczegółowo

Plan pracy I Drużyny Harcerskiej im. Wincentego Witosa działającej w Zespole Szkół Publicznych w Baszni Dolnej w roku szkolnym 2013/2014

Plan pracy I Drużyny Harcerskiej im. Wincentego Witosa działającej w Zespole Szkół Publicznych w Baszni Dolnej w roku szkolnym 2013/2014 Plan pracy I Drużyny Harcerskiej im. Wincentego Witosa działającej w Zespole Szkół Publicznych w Baszni Dolnej w roku szkolnym 2013/2014 Cel ogólny: kształtowanie osobowości człowieka i jego rozwój intelektualny,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOPNIA PRZEWODNIKA

REGULAMIN STOPNIA PRZEWODNIKA REGULAMIN STOPNIA PRZEWODNIKA Zatwierdzony Rozkazem Naczelnika Harcerzy L.4 z dnia 23 kwietnia 1966 Uzupełniony Rozkazem Naczelnika Harcerzy L.8 z dnia 1 września 1983 Uzupełniony Rozkazem Naczelnika Harcerzy

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak

KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO. 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie. Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak KSIĄŻECZKA ZUCHA SPRAWNEGO 21 Gromada Zuchowa Misie Patysie Opracowała: pwd. Aleksandra Nowak JA W przyszłości chciałabym być, opowiedziałam o tym na zbiórce. Nazywam się W wolnym czasie lubię Urodziny

Bardziej szczegółowo

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto To propozycja aktywności możliwa do realizacji w II lub III klasie szkoły podstawowej. Proponowane ćwiczenie może być modyfikowane w zależności od potrzeb i możliwości

Bardziej szczegółowo

Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Scenariusz zajęć

Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Scenariusz zajęć Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Autor: Karina Jedynak Grupa wiekowa: 5 - latki Temat: Zwierzęta na wsi. Byczek. Scenariusz zajęć

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI 11 PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI Zabawki jako pomoce dydaktyczne Proponowane ćwiczenia Cyfry MATEMATYKA: cyfry ĆWICZENIA PSYCHOMOTORYCZNE: znajomość cyfr we wczesnym wieku ŚRODEK WYRAZU: muzyka koordynacja

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ RUCH TO ZDROWIE

SCENARIUSZ RUCH TO ZDROWIE SCENARIUSZ RUCH TO ZDROWIE CELE: 1. Uświadomienie dzieciom wpływu aktywności fizycznej na stan zdrowia, prawidłowy rozwój i samopoczucie. 2. Ćwiczenie umiejętności dodawania i odejmowania w przedziale

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.)

2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.) 2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.) W dniach 31 lipca - 3 sierpnia ponad 2000 harcerek i harcerzy zrzeszonych w Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Szyfry kody - scenariusz działania

Szyfry kody - scenariusz działania Szyfry kody - scenariusz działania Adresaci: dzieci od 6 roku życia Czas trwania ćwiczenia: ok 1,5 godz. Materiały: Specjalnie przygotowane arkusze grubego papieru, o wyraźnie wydłużonym kształcie 15x40

Bardziej szczegółowo

Przebieg zajęć 1. Wprowadzenie do tematu zajęć poprzez rozwiązywanie krzyżówki.

Przebieg zajęć 1. Wprowadzenie do tematu zajęć poprzez rozwiązywanie krzyżówki. Scenariusz 12 Temat: W jaki sposób chodzimy w grupach? Cel zajęć: Wyposażenie uczniów w zasób wiadomości i umiejętności dotyczących poruszania się po drogach w zorganizowanej grupie. Przebieg zajęć 1.

Bardziej szczegółowo

Poszukiwanie skarbu. Liczba osób: 1 + 1. Opis

Poszukiwanie skarbu. Liczba osób: 1 + 1. Opis Poszukiwanie skarbu Liczba osób: 1 + 1. Opis Na dworze, w różnych miejscach (drzewa, krzaki, kamienie, kępki trawy), chowamy jakiś przedmiot. Zależnie od naszych intencji może to być rzecz znana dziecku,

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY DRUŻYNY HARCERSKIEJ w Poniecu na okres próbny - 2014/2015

PLAN PRACY DRUŻYNY HARCERSKIEJ w Poniecu na okres próbny - 2014/2015 PLAN PRACY DRUŻYNY HARCERSKIEJ w Poniecu na okres próbny - 2014/2015 CHARAKTERYSTYKA DRUŻYNY: Kadra: Drużyna: Zbiórki: Drużynowy pwd. Paweł Szynka Przyboczna dh. Agnieszka Szynka Drużyna zgodnie z metodyką

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: społeczna, polonistyczna, plastyczna, matematyczna, techniczna, Cel zajęć: -zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Wzorowa. Książka. Pracy. Opracował pwd. Krzysztof Sołtysik w ramach próby podharcmistrzowskiej

Wzorowa. Książka. Pracy. Opracował pwd. Krzysztof Sołtysik w ramach próby podharcmistrzowskiej Wzorowa Książka Pracy Opracował pwd. Krzysztof Sołtysik w ramach próby podharcmistrzowskiej Spis Treści 1. WSTĘP... 2. ELEMENTY KSIĄŻKI PRACY... 3. RODZAJE KSIĄŻEK PRACY... Gotowa... Drukowana... e-książka

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z PRÓBY NA STOPIEŃ PWD HUFIEC KRAKÓW - NOWA HUTA. Witaj!

SPRAWOZDANIE Z PRÓBY NA STOPIEŃ PWD HUFIEC KRAKÓW - NOWA HUTA. Witaj! 1 Witaj! Komisja Stopni instruktorskich Hufca Kraków Nowa Huta postanowiła opracować wzór, przykład sprawozdania z próby na stopień instruktorski, aby ujednolicić sposób opisania realizacji zadań. Ułatwi

Bardziej szczegółowo

Karta próby na stopień Młodzika/Ochotniczki 2013/14

Karta próby na stopień Młodzika/Ochotniczki 2013/14 Karta próby na stopień Młodzika/Ochotniczki 2013/14 Czuwaj! Na zbiórce przed obozowej podzieliliśmy wymagania na stopień na 5 głównych działów: 1. Notatnik Tutaj musicie sami wyszukać informacje do punktów

Bardziej szczegółowo

Karta próby na stopień pionierki / odkrywcy

Karta próby na stopień pionierki / odkrywcy 1 Karta próby na stopień pionierki / odkrywcy Dane harcerki / harcerza: Imię i nazwisko: Adres: Adres e-mail: Telefon: Rok urodzenia: Drużyna: 40-ta Bydgoska Drużyna ZHP Synowie i Córki Wiatru Zastęp:

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI Żarki Wielkie, 21.09.2015r. ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI NAZWA SZKOŁY Szkoła Podstawowa im. Orląt Lwowskichw Żarkach Wielkich DANE SZKOŁY ( adres, telefon, e-mail) IMIĘ I NAZWISKO AUTORA/AUTORÓW DOBREJ PRAKTYKI

Bardziej szczegółowo

Stopnie. Kolejne stopnie przeznaczone są dla harcerek i harcerzy w określonym wieku:

Stopnie. Kolejne stopnie przeznaczone są dla harcerek i harcerzy w określonym wieku: Stopnie Dla harcerki i harcerza stopień jest wyzwaniem, które pozwala zmierzyć się z samym sobą. Kolejne stopnie wskazują im pożądane cechy charakteru i wyznaczają etapy osiągnięć życiowych. Każdy stopień

Bardziej szczegółowo

Regulamin stopni harcerskich

Regulamin stopni harcerskich Regulamin stopni harcerskich Rozdział I TRYB ZDOBYWANIA STOPNI 1. Przepisy wstępne. 1.1. Regulamin składa się z: - trybu zdobywania gwiazdek zuchowych i stopni, - wymagania na gwiazdki zuchowe, - wymagania

Bardziej szczegółowo

IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy

IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy 20.02.2015r. w naszej szkole odbyła się kolejna Noc z Filmem Historycznym. W tym roku pochyliliśmy się nad sylwetką Jana Nowaka

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO ORGANIZACJA HARCERZY STOPNIE PROGRAM PRÓBY NA STOPIEŃ ASPIRANTA GŁÓWNA KWATERA HARCERZY LONDYN 2013

ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO ORGANIZACJA HARCERZY STOPNIE PROGRAM PRÓBY NA STOPIEŃ ASPIRANTA GŁÓWNA KWATERA HARCERZY LONDYN 2013 ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO ORGANIZACJA HARCERZY STOPNIE PROGRAM PRÓBY NA STOPIEŃ ASPIRANTA GŁÓWNA KWATERA HARCERZY LONDYN 2013 Główna Kwatera Harcerzy 2013 ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO ORGANIZACJA HARCERZY

Bardziej szczegółowo

Lista słów związanych z Błogosławionym.

Lista słów związanych z Błogosławionym. Stefan Wincenty Frelichowski (1913 1945) harcerz, ksiądz, błogosławiony Zajęcia na zbiórkę, pomysły na wycieczkę Ćwiczenie 1: Mapa Polski Zastęp dostaje mapę Polski z zaznaczonymi kropkami miastami. iektóre

Bardziej szczegółowo

Primus Inter Pares Pierwsi wśród równych, czyli patroni warszawskich obiektów zasłużeni w Powstaniu

Primus Inter Pares Pierwsi wśród równych, czyli patroni warszawskich obiektów zasłużeni w Powstaniu Primus Inter Pares Pierwsi wśród równych, czyli patroni warszawskich obiektów zasłużeni w Powstaniu Jakub 4 B, Jan 4 B, Kacper 4 B Opiekun: Pani Danuta, SP 303 im. Fryderka Chopina Powstanie Warszawskie

Bardziej szczegółowo

25. CO NAM JEST POTRZEBNE W PODRÓŻY CZYLI O KLASYFIKOWANIU OBIEKTÓW

25. CO NAM JEST POTRZEBNE W PODRÓŻY CZYLI O KLASYFIKOWANIU OBIEKTÓW 114 25. CO NAM JEST POTRZEBNE W PODRÓŻY CZYLI O KLASYFIKOWANIU OBIEKTÓW Małgorzata Sieńczewska 25. CO NAM JEST POTRZEBNE W PODRÓŻY CZYLI O KLASYFIKOWANIU OBIEKTÓW Cele ogólne w szkole podstawowej zdobycie

Bardziej szczegółowo

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Zadania matematyczne nie z tej planety.

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Zadania matematyczne nie z tej planety. Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: matematyczna, muzyczna, ruchowa, Cel/cele zajęć: - rozwijanie zainteresowania dziecięcą matematyką, - wskazanie sposobów rozwiązania problemów, - wyrabianie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH KLASA II Opracowany przez Zofię Twardowską i Elżbietę Kołodziejczuk OŚRODEK TEMATYCZNY: RODZINNE SPOTKANIA

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH KLASA II Opracowany przez Zofię Twardowską i Elżbietę Kołodziejczuk OŚRODEK TEMATYCZNY: RODZINNE SPOTKANIA 1 Zofia Twardowska Ztwardowska@wp.pl Nauczyciel informatyki Szkoła Podstawowa nr 279 04-044 Warszawa, ul. Cyrklowa 1 SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH KLASA II Opracowany przez Zofię Twardowską i Elżbietę Kołodziejczuk

Bardziej szczegółowo

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra SCENARIUSZ 1 Temat zajęć: Zawody w zawody kobiety i mężczyźni w pracy - eliminowanie stereotypów związanych z płcią - zainteresowanie własną przyszłością w kontekście wyboru zawodu - kształcenie spostrzegawczości

Bardziej szczegółowo

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Pieszy i znaki

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Pieszy i znaki Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: techniczna, społeczna, matematyczna, plastyczna, Cel zajęć: - zapoznanie z zasadami bezpiecznego poruszania się po drodze, - kształtowanie umiejętności dbania

Bardziej szczegółowo

ODDZIAŁ PRZEDSZKOLNY GR. B ROK SZKOLNY 2014/2015. Projekt edukacyjny Mieszkamy w Polsce!

ODDZIAŁ PRZEDSZKOLNY GR. B ROK SZKOLNY 2014/2015. Projekt edukacyjny Mieszkamy w Polsce! ODDZIAŁ PRZEDSZKOLNY GR. B ROK SZKOLNY 2014/2015 Projekt edukacyjny Mieszkamy w Polsce! Wstęp W procesie wychowawczo dydaktycznym obejmującym całość wpływów i oddziaływań kształtujących rozwój dziecka

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY DRUŻYNY 35 SDH ORZEŁ NA ROK HARCERSKI 2014/15 Charakterystyka drużyny:

PLAN PRACY DRUŻYNY 35 SDH ORZEŁ NA ROK HARCERSKI 2014/15 Charakterystyka drużyny: PLAN PRACY DRUŻYNY 35 SDH ORZEŁ NA ROK HARCERSKI 2014/15 Charakterystyka drużyny: Od września 2014r. stan drużyny wynosi 9 harcerzy: 8 dziewcząt i 1 chłopiec.harcerze wywodzą się spośród uczniów klas IV-VI

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Nasze zmysly Jakie to wszystko ciekawe tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska. Blok tematyczny: Historia książki. Scenariusz nr 3

Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska. Blok tematyczny: Historia książki. Scenariusz nr 3 Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska Blok tematyczny: Historia książki Scenariusz nr 3 I. Tytuł scenariusza: Etapy powstawania książki. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące):

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ I POMYSŁAMI SPOTKANIE ZESPOŁU SAMOKSZTAŁCENIOWEGO

DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ I POMYSŁAMI SPOTKANIE ZESPOŁU SAMOKSZTAŁCENIOWEGO DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ I POMYSŁAMI SPOTKANIE ZESPOŁU SAMOKSZTAŁCENIOWEGO Mariusz Pielucha nauczyciel nauczania początkowego Szkoła Podstawowa w Kaźmierzu. CEL: Wykorzystanie szablonów kratkowych do wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Plan Pracy 17 Gromady Zuchowej Małe Wiewióry z Dobrzelowa. Rok 2015/2016

Plan Pracy 17 Gromady Zuchowej Małe Wiewióry z Dobrzelowa. Rok 2015/2016 Plan Pracy 17 Gromady Zuchowej Małe Wiewióry z Dobrzelowa. Rok 2015/2016 Charakterystyka Gromady 17 Gromada Zuchowa Małe Wiewióry działa przy 7 Środowiskowym Szczepie Harcerskim KORA im. Bronisława Hellwiga

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia:

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia: Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: godziny Miejsce szkolenia: Cel główny szkolenia: a) Zdobycie wiedzy i umiejętności: - komunikacji z klientem - etapów schematów sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Dzieci 6-letnie Temat: RADOŚĆ I SMUTEK PRAWEM DZIECKA Cele ogólne: Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Cele szczegółowe: DZIECKO: poznaje prawo do radości i smutku potrafi

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu. TEMAT: Podania, przyjęcia i strzały na bramkę.

Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu. TEMAT: Podania, przyjęcia i strzały na bramkę. Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu. KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Z UNIHOKEJA DLA KLASY V CHŁOPCÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ W RAMACH AKCJI MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ ĆWICZYĆ KAŻDY

Bardziej szczegółowo

HARCERSTWO W DZIEJACH POLSKI

HARCERSTWO W DZIEJACH POLSKI HARCERSTWO W DZIEJACH POLSKI Przed II wojną światową: Jak każdemu wiadomo ZHP miało początek w roku 1910 kiedy to Andrzej Małkowski wpadł na genialny pomysł założenia organizacji bliźniaczej do skautingu

Bardziej szczegółowo

Patyk się żeni reż. Martin Lund

Patyk się żeni reż. Martin Lund Patyk się żeni reż. Martin Lund MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Co to jest scenografia i czego się dzięki niej dowiadujemy? stowarzyszenie nowe horyzonty

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu. Temat: Powiedz Nie nieznajomemu.

Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu. Temat: Powiedz Nie nieznajomemu. Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu Adresat: Uczniowie klas II-III Temat: Powiedz Nie nieznajomemu. Cele: 1) kształtowanie świadomości,

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji. Przebieg zajęć: czas całkowity 90 minut. I. Rozpoczęcie zajęć 20 minut

Konspekt lekcji. Przebieg zajęć: czas całkowity 90 minut. I. Rozpoczęcie zajęć 20 minut Konspekt lekcji Poziom: Szkoła Podstawowa Klasa: 3 Liczebność klasy: 6-8 uczniów Wiek uczniów: 6-8 lat Ilość nauczycieli: 1 nauczyciel-wychowawca, 3 nauczycieli wspomagających Przedmiot: język angielski

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zadania konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń: ZADANIE 1 Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI 6 PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI Zabawki jako pomoce dydaktyczne Proponowane ćwiczenia Budowanie MATEMATYKA: podstawowe pojęcia matematyczne odkrywanie podstawowych cech przedmiotów kolor rozpoznawanie liczby

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

Temat dnia: Wybuchł pożar. Co robić?"

Temat dnia: Wybuchł pożar. Co robić? BEZPIECZEŃSTWO POŻAROWE Oś rodek tematyczny: Chcę wiedzieć coraz więcej SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH Dzień aktywności: Kultura bezpieczeństw Temat dnia: Wybuchł pożar. Co robić?" Cele ogólne: Uczeń:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji Szkolny biathlon

Scenariusz lekcji Szkolny biathlon Scenariusz lekcji Szkolny biathlon Temat: Szkolny biathlon jako forma doskonalenia wybranych elementów techniki w grach zespołowych Klasy: gimnazjum/liceum Czas lekcji: 45 minut Przybory: piłki do siatkówki

Bardziej szczegółowo

Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV

Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV W naszej szkole realizowane są wyjazdy integracyjne dla uczniów klasy IV. Najczęściej wyjazdy te trwają trzy dni i uczestniczy w nim jeden zespół klasowy. Wyjazd

Bardziej szczegółowo

i w razie ich wystąpienia wiem, jak się zachować."

i w razie ich wystąpienia wiem, jak się zachować. BEZPIECZEŃSTWO POŻAROWE Oś rodek tematyczny: Chcę wiedzieć coraz więcej SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH Dzień aktywnoś ci: Kultura bezpieczeństwa Temat dnia: Znam niebezpieczeństwa, które mi grożą i w

Bardziej szczegółowo

Karta próby na 1 stopień: ochotniczki / młodzika

Karta próby na 1 stopień: ochotniczki / młodzika 1 Karta próby na 1 stopień: ochotniczki / młodzika Dane harcerki / harcerza: Imię i nazwisko: Adres: Adres e-mail: Telefon: Rok urodzenia: Drużyna: 40-ta Bydgoska Drużyna ZHP Synowie i Córki Wiatru Zastęp:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Akademia piłkarska UEFA Grassroots_KONSPEKT ZAJĘĆ TRENINGOWYCH

Akademia piłkarska UEFA Grassroots_KONSPEKT ZAJĘĆ TRENINGOWYCH 1 DATA: marzec 2009 MIEJSCE: Hala sportowa GODZ.: 14.45 15.45 CZAS ZAJĘĆ: 60 LICZBA ĆW.: 12 PRZYBORY: piłki nożne nr 4, oznaczniki, kontrasty TRENER: Krzysztof Chrobak TEMAT: DOSONALENIE TECHNIKI PIŁKI

Bardziej szczegółowo

Klasa III, edukacja polonistyczna, krąg tematyczny Podróże po Polsce Temat: Morskie opowieści

Klasa III, edukacja polonistyczna, krąg tematyczny Podróże po Polsce Temat: Morskie opowieści 1 Ad@ i J@ś na matematycznej wyspie, PAKIET 94, SCENARIUSZE LEKCJI, nazwa zasobu: nauczyciel_3_94, do zastosowania z: uczeń_3_94 (materiały dla ucznia), pomoce multimedialne zgromadzone na www.matematycznawyspa.pl:

Bardziej szczegółowo

Biuletyn. express. 2013 Październik. Namiestnictwo Harcerskie Hufca PIAST

Biuletyn. express. 2013 Październik. Namiestnictwo Harcerskie Hufca PIAST Biuletyn Namiestnictwo Harcerskie Hufca PIAST 6 2013 Październik express Biuletyn Ekspress Od redakcji Czuwaj! To już drugi numer Biuletynu w tym roku harcerskim. A co w nim? Parę ważnych spraw hufcowych,

Bardziej szczegółowo

Założenia kursu zastępowych ZASTĘPOWI! GOTOWI! Ośrodek ZHP Luboń 2010/2011 r.

Założenia kursu zastępowych ZASTĘPOWI! GOTOWI! Ośrodek ZHP Luboń 2010/2011 r. Założenia kursu zastępowych ZASTĘPOWI! GOTOWI! Cel 1. Popularyzacja harcerskich metod pracy; 2. Wzbogacenie wiedzy i umiejętności uczestników kursu; 3. Kształcenie funkcyjnych drużyn; 4. Integracja środowiska

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA PROGRAMOWA ZHP CHORĄGWI KRAKOWSKIEJ

PROPOZYCJA PROGRAMOWA ZHP CHORĄGWI KRAKOWSKIEJ PROPOZYCJA PROGRAMOWA ZHP CHORĄGWI KRAKOWSKIEJ 1 Druhno Drużynowa! Druhu Drużynowy! Instruktorze! Przekazujemy na Wasze ręce propozycję programową ZHP Chorągwi Krakowskiej Wyjdź na Pole!, która propaguje

Bardziej szczegółowo

Postawa obronna w przypadku ataku psa

Postawa obronna w przypadku ataku psa Zadanie 3. Przeprowadzenie spotkań uczniów z przedstawicielami Policji, Straży Pożarnej, Pogotowia Ratunkowego, organizacji społecznych etc. nt. Bezpieczne zachowanie w szkole, domu, na ulicy; zagrożenia,

Bardziej szczegółowo

Życie codzienne powstańczej Warszawy na podstawie filmu Miasto 44 Jana Komasy oraz relacji świadków Opracował: Adam Rębacz

Życie codzienne powstańczej Warszawy na podstawie filmu Miasto 44 Jana Komasy oraz relacji świadków Opracował: Adam Rębacz Szkoła ponadgimnazjalna HISTORIA Scenariusz z wykorzystaniem tekstów źródłowych i metod aktywizujących (45 min) Scenariusz zgodny z podstawą programową (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn.

Bardziej szczegółowo

Autorka: Katarzyna Rożek Copyright by Literat

Autorka: Katarzyna Rożek Copyright by Literat Dziwne pytania...2 Spółdzielnia mieszkaniowa 4 Pif-paf!...6 Świstaki i świetliki 8 Bar mleczny...10 Karteczki 12 Tylko pytania...14 Bitwa o proporce 16 KIM...18 Wyścigi konne 20 Układanie liny...22 Balony

Bardziej szczegółowo

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJALNYCH I PONADGIMNAZJALNYCH ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA TERENIE I REJONU

Bardziej szczegółowo

WYŚCIG MATEMATYCZNY BIG. zawartość pudełka: 1) tabliczki - 96 szt. 2) pionek - 1 szt. 3) plansza 4) kostka 5) instrukcja INSTRUKCJA

WYŚCIG MATEMATYCZNY BIG. zawartość pudełka: 1) tabliczki - 96 szt. 2) pionek - 1 szt. 3) plansza 4) kostka 5) instrukcja INSTRUKCJA INSTRUKCJA WYŚCIG MATEMATYCZNY BIG gra edukacyjna dla 2 5 osób rekomendowany wiek: od lat 10 zawartość pudełka: 1) tabliczki - 96 szt. 2) pionek - 1 szt. 3) plansza 4) kostka 5) instrukcja 1 Po rozpakowaniu

Bardziej szczegółowo

Strona I CEREMONIAŁ SZKOŁY PODSAWOWEJ IM. H. SIENKIEWICZA W STEKLINIE

Strona I CEREMONIAŁ SZKOŁY PODSAWOWEJ IM. H. SIENKIEWICZA W STEKLINIE CEREMONIAŁ SZKOŁY PODSAWOWEJ IM. H. SIENKIEWICZA W STEKLINIE 1 Uroczystość rozpoczęcia roku szkolnego 1. Szkoła powstań. 2. Szkoła baczność. 3. Poczet sztandarowy do szkoły wmaszerować. 4. Do hymnu szkoły.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ TERAPEUTYCZNYCH Z WYKORZYSTANIEM PROGRAMU WZORY I OBRAZKI M. FROSTIG, D. HORNE

SCENARIUSZ ZAJĘĆ TERAPEUTYCZNYCH Z WYKORZYSTANIEM PROGRAMU WZORY I OBRAZKI M. FROSTIG, D. HORNE SCENARIUSZ ZAJĘĆ TERAPEUTYCZNYCH Z WYKORZYSTANIEM PROGRAMU WZORY I OBRAZKI M. FROSTIG, D. HORNE 1. Uczeń: Bogumił Z. 2. Data realizacji: 29 marca 2012 roku 3. Czas trwania: 30 min. 4. Prowadzący: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO LINGWISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO LINGWISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO LINGWISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine 1. Autor: Marta Samolej-Chmielewska 2. Grupa docelowa: klasa I gimnazjum, poziom A1, 14 osób 3. Liczba godzin:

Bardziej szczegółowo

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja 2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja ADRESACI: uczniowie klas I VI Szkoły Podstawowej nr 7 PROWADZĄCY: wychowawcy klas CZAS I MIEJSCE ZAJĘĆ: - sala lekcyjna - październik listopad 2014 CEL GŁÓWNY: - poznanie

Bardziej szczegółowo

Cena zawiera: 200 kul kombinezon rękawice maska karabinek paintball (tippmann)

Cena zawiera: 200 kul kombinezon rękawice maska karabinek paintball (tippmann) Paintball Po specjalnym przeszkoleniu weźmiesz udział w grze na specjalnie przystosowanym poligonie (0,5 ha) pod kontrolą instruktora. Czas trwania: 2 godz. 200 kul kombinezon rękawice maska karabinek

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI ZAJĘC TECHNICZNYCH W KLASIE IVa. Poznanie przepisów dotyczących ruchu pieszych na drodze

KONSPEKT LEKCJI ZAJĘC TECHNICZNYCH W KLASIE IVa. Poznanie przepisów dotyczących ruchu pieszych na drodze 27.10.2015r. 10.11.2015r. mgr Alina Skapczyk KONSPEKT LEKCJI ZAJĘC TECHNICZNYCH W KLASIE IVa CELE LEKCJI: Realizacja podstawy programowej Stosowanie elementów oceniania kształtującego cele lekcji; informacji

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA NA STOPIEŃ PRZEWODNICZKI/PRZEWODNIKA

PRZYKŁADOWE ZADANIA NA STOPIEŃ PRZEWODNICZKI/PRZEWODNIKA Komisja Stopni Instruktorskich ZHP Hufiec Ziemi Wadowickiej PRZYKŁADOWE ZADANIA NA STOPIEŃ PRZEWODNICZKI/PRZEWODNIKA Wymaganie 1. Kształtuje własną osobowość zgodnie z Prawem i Przyrzeczeniem Harcerskim,

Bardziej szczegółowo

Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu. Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu oddziaływań (siły magnetyczne)

Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu. Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu oddziaływań (siły magnetyczne) POZNAJEMY ZJAWISKO MAGNETYZMU Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu Poziom nauczania: klasa VI Czas trwania zajęć: 2 x po 45 minut Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Obsada: - prowadząca - Wielki Magik - pomocnicy magika (2 3 osoby) Pomoce: - 2-3 miotły - 2-3 zraszacze - 2-3 kredy - ołówek z biało-czerwoną kokardą - dyplomy

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO dla uczniów klasy I Zespołu Szkół w Rząsce Szkoła Podstawowa im. Wandy Rutkiewicz rok szkolny 2014/2015 nauczyciel mgr Romana Danak 1. Obowiązkowe

Bardziej szczegółowo

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone * ul. Belwederska róg Promenady w dniach od 15 sierpnia do 22 września 1944 r. walczyła tutaj kompania O2 Pułku AK Baszta broniąca dostępu do Dolnego

Bardziej szczegółowo

Temat: Poznajemy zwyczaje i muzykę górali.

Temat: Poznajemy zwyczaje i muzykę górali. Scenariusz zajęć nr 107 Temat: Poznajemy zwyczaje i muzykę górali. Cele operacyjne: Uczeń: wskazuje na mapie Polski rejony górskie, tworzy rodzinę wyrazu góra, wymienia cechy charakterystyczne dla kultury

Bardziej szczegółowo

Temat dnia: Projektuję meble szkolne"

Temat dnia: Projektuję meble szkolne Oś rodek tematyczny: Dbam o swoje zdrowie podczas pracy i zabawy SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH Dzień aktywności: Kultura bezpieczeństwa Temat dnia: Projektuję meble szkolne" Cele ogólne: Uczeń umie:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia orientacji przestrzennej

Ćwiczenia orientacji przestrzennej Dla Rodziców Ćwiczenia orientacji przestrzennej Istotne miejsce w procesie zdobywania i przetwarzania wiadomości oraz nabywania umiejętności szkolnych ma prawidłowe funkcjonowanie na poziomie koordynacji

Bardziej szczegółowo

Broszura informacyjna dla przedszkola i domu. Art nr 11012 puzzle edukacyjne Mój dzień

Broszura informacyjna dla przedszkola i domu. Art nr 11012 puzzle edukacyjne Mój dzień Broszura informacyjna dla przedszkola i domu Art nr 11012 puzzle edukacyjne Mój dzień Nowe puzzle edukacyjne "Mój dzień" przedstawia dzieciom w obrazowy sposób przebieg całej doby na zegarze. Dzięki puzzle

Bardziej szczegółowo

1.1a-uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji,

1.1a-uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji, SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Jesienne dary. Barwy i smaki jesieni. tygodniowy Temat dnia Na jesiennym straganie. Warzywa w roli

Bardziej szczegółowo

Regulamin symboli, odznak i oznaczeń Organizacji Harcerzy ZHPnL

Regulamin symboli, odznak i oznaczeń Organizacji Harcerzy ZHPnL Zatwierdzony Rozkazem L02/2012 Naczelnika OH-rzy ZHPnL z dnia 31 stycznia 2012 r. Regulamin symboli, odznak i oznaczeń Organizacji Harcerzy ZHPnL 1 Oznaką przynależności harcerzy i instruktorów do wspólnoty

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem!

Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem! Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem! Scenariusz lekcji wychowawczej stanowi kontynuację projektu Ja- Młody Obywatel realizowanego przez Stowarzyszenie Q Zmianom. 1. Cele dydaktyczno wychowawcze:

Bardziej szczegółowo

Temat dnia: Co noszę w tornistrze?"

Temat dnia: Co noszę w tornistrze? ERGONOMIA W SZKOLE I W DOMU Oś rodek tematyczny: Dbam o swoje zdrowie podczas pracy i zabawy SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH Dzień aktywności: Kultura bezpieczeństwa Temat dnia: Co noszę w tornistrze?"

Bardziej szczegółowo

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE Zestaw pytań nr 1 ZAŁOGA Nr MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE 1. Jaki napis znajduje się na rzeźbie przy wejściu do Muzeum? (10 pkt)...... 2. W zbiorach Muzeum mamy wiele cennych pamiątek, w tym

Bardziej szczegółowo

Zabawy grafomotoryczne 2

Zabawy grafomotoryczne 2 Dla rodziców Zabawy grafomotoryczne 2 Zabawy grafomotoryczne pozwalają korygować nieprawidłową technikę rysowania i stymulują polisensorycznie, tzn. oddziałują na wszystkie zmysły dziecka. Usprawniają

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 6 Temat: Bezpieczna droga do szkoły.

Scenariusz 6 Temat: Bezpieczna droga do szkoły. Scenariusz 6 Temat: Bezpieczna droga do szkoły. Cel zajęć: Kształcenie nawyku właściwego zachowania się w ruchu drogowym oraz utrwalenie podstawowych zasad poruszania się po drogach. Przebieg zajęć: 1.Zajęcia

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo