Zeszyty naukowe nr 9

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty naukowe nr 9"

Transkrypt

1 Zeszyty naukowe nr 9 Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Bochni 2011 Krystyna Przybylska Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Współpraca międzynarodowych korporacji z lokalnymi dostawcami w kraju goszczącym 1 Streszczenie Wpływ międzynarodowych korporacji na gospodarkę krajów goszczących jest wieloaspektowy. Podejmowane przez nie zagraniczne inwestycje bezpośrednie w formie budowy filii i oddziałów, są główną formą ich ekspansji na zagraniczne rynki. Oprócz kapitału, transferują one szeroko rozumiane know how, co niewątpliwie wpływa na rozwój współpracujących z nimi przedsiębiorstw kraju goszczącego. Lokalne przedsiębiorstwa mogą rozwijać się szybciej poprzez dostęp do ich zasobów. Współpraca ta, mogąca mieć charakter powiązań pionowych z dostawcami i odbiorcami, a także poziomych w ramach sojuszy strategicznych, zwiększa i przyspiesza dostęp lokalnych firm do cennych zasobów korporacji. Przyswojenie wiedzy nie jest automatycznym procesem, po pierwsze dlatego, że wymaga zbudowania trwałych relacji między międzynarodowymi korporacjami a lokalnymi firmami, po drugie zaś- zależy od zdolności absorpcyjnych tych drugich. Celem artykułu jest identyfikacja obszarów współpracy międzynarodowych korporacji z lokalnymi dostawcami kraju, w których zlokalizowały swoją działalność gospodarczą. Cel ten został zrealizowany w ujęciu teoretycznym na podstawie przeglądu literatury przedmiotu oraz w ujęciu empirycznym na przykładzie współpracy trzech międzynarodowych korporacji handlu detalicznego (Biedronka, Tesco i Carrefour) z polskimi dostawcami. W niniejszym artykule dokonano analizy uwarunkowań tej współpracy oraz zidentyfikowano jej rodzaje. Rozwój i zarządzanie relacjami między zagranicznymi filiami międzynarodowych korporacji handlu detalicznego a polskimi dostawcami jest ważną częścią łańcucha dostaw tych korporacji, dlatego są one skłonne przekazać wybrane funkcje swoim dostawcom. Korporacje poszukują zawsze efektywnych i elastycznych dostawców, kiedy dokonują wyboru nowej lokalizacji dla swoich filii. Jeśli przenoszą swoje technologie i część działalności za granicę, to szansa na nawiązanie potencjalnych relacji w zakresie współpracy z lokalnymi dostawcami wzrasta.

2 26 Abstract Collaboration of international corporations with local suppliers in the host country International corporations have a multidimensional influence on the host country s economy. The main form of their expansion in to foreign markets is the undertaking of direct foreign investments through the establishment of subsidiaries and branches. Apart from funds, they transfer the know-how, in a broad sense, which no doubt influences the cooperating enterprises in the host country. Local businesses can develop faster thanks to access to international companies resources. This collaboration might appear in the form of vertical relations among the suppliers and the customers, and also horizontal relations within the frames of strategic alliances - which increase and facilitate local companies access to the corporations valuable resources. The acquisition of knowledge is not an automated process. Firstly, it requires the establishment of abiding ties between corporations and local enterprises. Secondly, it depends on the absorption capacity of local enterprises. The aim of this article is to identify the areas of cooperation between international corporations and their local suppliers from the host country. As far as the theoretical aspect is concerned, the aim was reached based on a scan of references, and as for the empirical aspect the cooperation of three. international retailing corporations (Biedronka, Tesco and Carrefour) with their Polish suppliers. In this article, analysis of the types of collaboration and their determinants was carried out. The development and management of relations between the foreign branches of international retailing corporations and their Polish suppliers lays an important part in the corporations supply chain, thus they are inclined towards the devolvement of selected functions to their suppliers. Corporations are always searching for effective and flexible suppliers when deciding upon new locations for their affiliates. When they transfer new technology and other parts of their activity abroad, the chance of establishing potential relations with local companies increases.

3 27 1. Wstęp We współczesnej, dynamiczne zmieniającej się gospodarce, właściciele i managerowie małych przedsiębiorstw borykają się z szeregiem problemów, które utrudniają ich rozwój i przetrwanie na rynku. Wiele z tych problemów wynika z presji konieczności szybkiej reakcji na zmiany w otoczeniu, braku zasobów a także utrudnionego dostępu do technologicznego know how. Nieumiejętność radzenia sobie w burzliwym otoczeniu powoduje, że duża część małych firm upada wkrótce po ich powstaniu. Ta tendencja będzie trwała, dopóki małe firmy nie będą bardziej konkurencyjne. Wprawdzie władze publiczne większości krajów starają się wspierać rozwój małych firm, wykorzystując w tym celu szereg instrumentów finansowych i instytucjonalnych, ale pomimo to, wiele z nich nie korzysta z tej formy pomocy. Alternatywnym rozwiązaniem może być sytuacja, kiedy to duża firma pomaga małej lub kiedy małe firmy pomagają sobie wzajemnie w przezwyciężaniu barier rozwoju. Możliwość taka pojawia się, gdy małe przedsiębiorstwa rozpoczynają współpracę z międzynarodowymi korporacjami i czerpią z tego powodu liczne korzyści. Celem artykułu jest identyfikacja obszarów współpracy międzynarodowych korporacji z lokalnymi dostawcami kraju, w których zlokalizowały swoją działalność gospodarczą. Cel ten zostanie zrealizowany w ujęciu teoretycznym na podstawie przeglądu literatury przedmiotu oraz w ujęciu empirycznym na przykładzie współpracy trzech międzynarodowych korporacji handlu detalicznego (Biedronka, Tesco i Carrefour) z polskimi dostawcami. 2. Uwarunkowania współpracy międzynarodowych korporacji z lokalnymi dostawcami Międzynarodowe korporacje (MK) mogą pozyskiwać potrzebne czynniki produkcji poprzez import, produkcję w kraju macierzystym lub we własnych zagranicznych filiach, albo zaopatrując się w nie w lokalnych przedsiębiorstwach kraju goszczącego, z którymi współpracują. Wskazuje się na dwa podstawowe rodzaje powiązań występujących w ramach współpracy tych firm z przedsiębiorstwami lokalnymi. Należą do nich: powiązania pionowe z dostawcami i odbiorcami (vertical linkages), na które składają się relacje MK z lokalnymi odbiorcami typu do przodu- (forward linkages) oraz relacje typu wstecz z lokalnymi dostawcami i podwykonawcami (backward linkages); powiązania poziome z kooperantami i konkurentami (horizontal linkages) relacje występujące w ramach współpracy w zakresie wymiany wiedzy, informacji, know-how, prac badawczo-rozwojowych, czy też prowadzenia wspólnych badań rynkowych oraz akcji marketingowych 2.

4 28 Zaopatrzenie MK w czynniki produkcji może pochodzić z wielu źródeł. Może być ono od współpracujących już dostawców z różnych krajów, w których firma posiada filie i którzy znają wymagania techniczne i jakościowe odbiorcy, jak również są w ciągłej gotowości do zmiany technologii, jeżeli zajdzie taka potrzeba. Może to być także wybór bezpośredniej działalności produkcyjnej w kraju goszczącym, poprzez lokalizację w nim zagranicznych inwestycji bezpośrednich (ZIB). Jeżeli są to inwestycje poszukujące niskich kosztów produkcji, a zasoby kraju goszczącego są relatywnie tańsze, to filie zagraniczne w większym stopniu nawiązują współpracę z lokalnymi firmami niż w przypadku ZIB ukierunkowanych na eksport. MK często podejmują produkcję za granicą w formie filii, oddziałów czy joint venture, gdyż internacjonalizacja działalności w tych formach redukuje w dużym stopniu ryzyko utraty cennych przewag technologicznych, marketingowych i organizacyjnych, które mogą zostać przechwycone przez konkurentów. Te ogromne organizacje gospodarcze budują międzynarodową strukturę organizacyjną, w ramach której tworzą swój wewnętrzny rynek, pozwalający omijać koszty transakcyjne. Zjawisko to nosi nazwę internalizacji działalności przedsiębiorstwa. Jednakże podjęcie przez MKZIB powoduje powstawanie innych kosztów, największych w momencie rozpoczynania działalności produkcyjnej [koszty budowy nowego przedsiębiorstwa (greenfield investment) lub przejęcia lokalnej firmy (brawnfield investment) oraz koszty wyposażenia w niezbędne czynniki wytwórcze]. Kolejne koszty związane są z bieżącą działalnością filii i zarządzaniem procesem produkcyjnym, pojawiają się również koszty magazynowania i transportu produktów. Zagraniczne filie często płacą także wyższe płace pracownikom, szczególnie menedżerom, w porównaniu z lokalnymi firmami. Współpraca MK z lokalnymi dostawcami, jest najbardziej pożądaną formą relacji biznesowych z punktu widzenia tych ostatnich, jak i kraju goszczącego. Sprzyja ona podnoszeniu konkurencyjności całej gospodarki, jaki i funkcjonujących w niej firm, przy czym podmioty biorące w niej udział zachowują ekonomiczną i prawną samodzielność. Udział lokalnych firm we współpracy od strony dostawcy, najczęściej przybiera formę podwykonawstwa, która polega na zleceniu wykonania produktu lub jego części innemu niezależnemu przedsiębiorstwu, zgodnie z zamówieniami i parametrami określanymi przez firmę oferującą taki kontrakt. Podwykonawstwo można określić jako szczególną formę outsourcingu, która obejmuje bezpośrednie kontakty oraz wymianę wiedzy i informacji między obiema stronami kontraktu. 3 Podjęcie przez korporację decyzji o zaopatrzeniu w kraju goszczącym, zależy od wielu czynników, między innymi od poziomu kosztów, jakości wytwarzanych produktów, rzetelności i elastyczności działania lokalnych dostawców. Bliskość dostawcy i odbiorcy jest także ważna z wielu powodów. Zamówienia korporacji u lokalnych dostawców mogą być bardziej elastyczne, łatwiejsze do

5 negocjacji i monitorowania. Istotna jest także szybka wymiana informacji oraz wiedzy technologicznej w celu osiągnięcia lepszej współpracy. W przypadku, gdy lokalne firmy świadczą usługi na rzecz zagranicznej filii, bliskość obu partnerów staje się jeszcze ważniejsza. Utworzenie efektywnej sieci dostawców pozwala filiom zredukować także ryzyko lub zakłócenia w zaopatrzeniu i szybciej dostosować zdolności produkcyjne do popytu rynkowego. Także zaufanie, które odgrywa ważną rolę w zawieraniu transakcji, można łatwiej osiągnąć, kiedy współpracujący ze sobą partnerzy są bliżej siebie. Nawiązywanie współpracy MK z lokalnymi dostawcami może okazać się długim i kosztownym procesem, w trakcie którego należy znaleźć odpowiednich dostawców i zabezpieczyć się na wypadek, gdyby współpraca okazała się nieefektywna. W niektórych krajach, także w Polsce, znalezienie odpowiedniego dostawcy dla zagranicznych przedsiębiorstw ułatwiane jest przez instytucje, takie, jak np. izby handlowe, stowarzyszenia producentów, ministerstwo gospodarki, agencje inwestycji bezpośrednich, centra usług biznesowych. Instytucje te stanowią miejsce wymiany informacji biznesowych z zakresu możliwości współpracy transnarodowych korporacji z lokalnymi firmami. W wielu krajach, odpowiedni wysiłek w kojarzeniu partnerów biznesowych może okazać się szczególnie ważny, ponieważ brak lokalnych dostawców stanowić może przeszkodę w przyciąganiu zagranicznych inwestycji bezpośrednich. Kiedy bliskość dostawcy i odbiorcy jest ważna, to transnarodowe korporacje nie mogąc znaleźć podwykonawców w kraju goszczącym, zachęcają swoich dotychczasowych zagranicznych dostawców do otwierania filii w takim kraju lub podejmują decyzje o imporcie niezbędnych do produkcji komponentów. Alternatywnym rozwiązaniem w takim przypadku jest podjęcie próby znalezienia potencjalnych lokalnych dostawców i przyuczenia ich do wykonywania zleconych produktów. Jednakże w przypadku, gdy bliskość dostawców i odbiorców nie jest koniecznością, transnarodowe korporacje mogą korzystać z zaopatrzenia od niezależnych dostawców zagranicznych lub swoich filii zlokalizowanych w innych krajach 4. Powiązania lokalnych i zagranicznych firm zależą także od rodzaju technologii wykorzystywanej przez MK. Zagraniczne filie wytwarzające standardowe produkty w oparciu o niezastrzeżone technologie preferują lokalnych dostawców i nie muszą rozwijać u nich specjalnych umiejętności. Tam, gdzie produkty są wyspecjalizowane a technologia zaawansowana, filie rozwijają produkcję w krajach macierzystych lub nawiązują współpracę z wybranymi dostawcami kraju goszczącego, którzy są w stanie sprostać wysokim wymaganiom korporacji. Korporacje działające w segmencie rynku, na którym sprzedaje się wrażliwe cenowo produkty, a więc takie, które konkurują kosztowo, reagują zdecydowanie bardziej na zmiany płac i cen innych czynników wytwórczych niż firmy, dla których innowacje i jakość są ważne. Te pierwsze mają zdecydowanie mniejszą skłonność do inwestowania w rozwój umiejętności lokalnych dostawców. 5 29

6 30 Także stopień autonomii zagranicznych jednostek organizacyjnych międzynarodowych korporacji wpływa na skalę współpracy z lokalnymi firmami. Większa autonomia pozwala na większą możliwość wyboru lokalnych dostawców. W przypadku zagranicznych oddziałów MK, autonomia ich jest znacznie mniejsza w porównaniu z filiami, tak więc te ostanie w większym stopniu korzystają z lokalnego zaopatrzenia. Jeszcze większe możliwości korzystania z współpracy z lokalnymi firmami mają zagraniczni producenci, którzy działają w formie joint venture z partnerem lokalnym. 6 Wiele badań wykazało 7, że skala zaopatrzenia lokalnego zgłaszanego przez zagraniczne filie ma tendencję rosnącą w miarę wzrostu długości okresu ich funkcjonowania w danym kraju. oraz wielkości filii. Im dłużej MK działa w danym kraju, tym więcej zatrudnia miejscowych menedżerów i dzięki nim zdobywa wiedzę o lokalnych dostawcach. Co do wielkości filii, to zauważono, że duże zagraniczne filie w mniejszym stopniu zaopatrują się u lokalnych dostawców niż to czynią mniejsze. Duże filie, jako elementy struktury MK działających w wielu krajach, starają się internalizować operacje w ramach swojej organizacji, szczególnie gdy stanowią one ogniwo w łańcuchu wartości korporacji. Wtedy powiązania między filiami MK mają charakter wertykalny. Ponadto, należy zauważyć, że lokalni dostawcy mogą nie być w stanie zaspokoić popytu zgłaszanego przez korporacje z powodu ich małych zdolności produkcyjnych. Także forma podejmowania ZIB i tym samym sposób rozpoczęcia działalności MK na zagranicznym rynku oddziałuje na powiązania z lokalnymi dostawcami. W przypadku tzw. inwestycji typu brownfield (przejęcia i fuzje), występują zdecydowanie silniejsze relacje między tymi podmiotami w porównaniu z inwestycjami typu greenfield (inwestycje od podstaw) Ta druga forma wejścia na zagraniczny rynek wymaga więcej nakładów kapitału i czasu w celu rozwinięcia lokalnej współpracy niż pierwsza, która korzysta z istniejących już kontaktów przejętego lokalnego przedsiębiorstwa 8. Współpraca zależy także od sektora, w którym działają MK. W przypadku przemysłu wydobywczego zakres powiązań biznesowych między zagranicznymi filiami a lokalnymi przedsiębiorstwami jest ograniczony. Proces produkcji jest ciągły i nie można z niego wydzielić działalności, której wykonanie można byłoby zlecić lokalnym firmom ( górnictwo, hutnictwo). W sektorze produkcji przemysłowej istnieje możliwość podziału pracy i specjalizacji, co powoduje, że współpraca MK z lokalnymi firmami może być bardziej zaawansowana. Jednakże w branżach przemysłowych, w których techniczne i jakościowe wymagania są bardzo wysokie, współpraca ta może być ograniczona. W sektorze usług możliwości podziału działalności na odrębne etapy i w związku z tym zlecenie ich wykonania na zewnętrz, jest również ograniczone. Jednak niektóre rodzaje usług, takie jak: handel, budownictwo, transport,

7 31 niosą ze sobą duży potencjał dla wykorzystania lokalnych firm. Coraz częściej występuje obecnie przenoszenie usług biznesowych za granicę (offshoring) w celu obniżenia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, szczególnie kosztów pracy. Ostatecznie skala i siła powiązań między MK a lokalnymi firmami zależy od relacji pomiędzy korzyściami a kosztami. Kreowanie i pogłębianie tych powiązań jest wspólnym interesem współpracujących ze sobą podmiotów, zarówno filii zagranicznych, jak i lokalnych firm. 3. Identyfikacja obszarów współpracy międzynarodowych korporacji z lokalnymi dostawcami Większość MK posiada wyspecjalizowane jednostki organizacyjne i procedury zajmujące się poszukiwaniem lokalnych dostawców i podwykonawców. W przypadku ich znalezienia, MK dostarczają im wiedzy technologicznej, przeprowadzają szkolenia, dzielą się informacją biznesową, a nawet wspierają finansowo. Zazwyczaj ostatecznym celem jest zapewnienie takiej liczby dostawców, którzy są w stanie sprostać ilościowym i jakościowym wymaganiom stawianym przez zagraniczne filie. Wymagania te dotyczą przede wszystkim poziomu kosztów, jakości i terminowości dostaw. Dla MK podejmowanie takiego wysiłku jest częścią ich strategii, która jest realizowana na poszczególnych rynkach zagranicznych, ale z reguły opracowana jest przez centralę 9. Współpraca między zagranicznymi firmami a lokalnymi przedsiębiorstwami obejmuje wiele obszarów działalności, które zostaną omówione poniżej. Wprowadzenie na rynek nowego produktu Współpraca w sferze marketingu koncentruje się przede wszystkim na produkcie. Może ona dotyczyć: przekazania zaprojektowanego produktu i wymagań jakościowych oraz technicznych jego produkcji do lokalnych przedsiębiorstw; technicznych konsultacji z dostawcami w celu nauczenia ich wytwarzania nowych produktów; dostosowania wytwarzanego produktu do preferencji lokalnego rynku w przedsiębiorstwie dostawcy; prowadzenia wspólnych przedsięwzięć badawczo rozwojowych w zakresie tworzenia nowych produktów.

8 32 Transfer technologii Drugi obszar współpracy dotyczy transferu technologii z MK do lokalnych firm. Aby sprostać wysokiej jakości dostaw oraz stawianym im rygorystycznym wymaganiom, zagraniczne filie przekazują lokalnym dostawcom nie tylko specyfikacje zamówionych produktów, ale również wiedzę technologiczną oraz technicznie zabezpieczają proces technologiczny. Takie wsparcie ma większe znaczenie w krajach rozwijających się i transformujących swoje gospodarki. Należy zwrócić uwagę na obszar lub zakres transferu technologii przekazywanej przez filie do lokalnych dostawców. Obejmuje on przekazanie opatentowanej technologii, wsparcie techniczne w celu zapewnienia wysokiej jakości produktów, jak również pomoc w sferze organizacji i zarządzania firmą. Coraz więcej filii zagranicznych powiązanych jest długoterminowymi kontraktami z lokalnymi dostawcami, pojawia się też większa komplementarność pomiędzy filiami a dostawcami, a dostawy są bardziej wyspecjalizowane i robione zgodnie z preferencjami odbiorcy. Skala technologicznego transferu zależy od wielkości filii, poziomu rozwoju firm lokalnych, okresu współpracy, przeznaczenia produkcji (rynek lokalny czy rynki zagraniczne). 10 Kiedy potencjalni dostawcy posiadają małą wiedzę, umiejętności, przestarzałą technologię, to muszą szybko to zmienić, jeżeli chcą współpracować z KTN. Jeżeli sami nie mogą sobie poradzić z takim wyzwaniem, to korporacja może udzielić niezbędnej pomocy, koncentrując się z reguły na ograniczonej liczbie dostawców, którzy produkują i dostarczają najważniejsze produkty. Natomiast dostawcy wyposażeni w nowoczesną technologię, wiedzę know how i mający doświadczenie we współpracy, wykonują bardziej skomplikowane produkty. Efektem współpracy MK i lokalnych dostawców jest transfer wiedzy technologicznej, który w dużej mierze zależy od komplementarności i zdolności absorpcyjnych tych drugich. Wpływ transferu wiedzy jest większy, gdy zdolności absorpcyjne firm lokalnych są większe a wchłanianie wiedzy zewnętrznej przekazywanej przez MK jest łatwiejsze i szybsze, gdy wiedza ta jest komplementarna w stosunku do posiadanej przez lokalnych dostawców 11. Transfer wiedzy technologicznej odbywać się może poprzez: zapewnienie dostawcom wyposażenia w odpowiednie maszyny i urządzenia, co gwarantuje odpowiedni przebieg procesu produkcyjnego oraz uzyskanie wysokiej jakości produktów; techniczne wsparcie w planowaniu produkcji, w zarządzaniu jakością i jej kontrolą, w zakresie logistyki dostaw i magazynowania; doradztwo menedżerów zagranicznych filii, którzy wizytują przedsiębiorstwa lokalnych dostawców aby pomóc im w instalowaniu maszyn i technologii, planowaniu produkcji, rozwiązywaniu problemów z jakością produktów, ich magazynowaniem i transportem;

9 33 zachęcanie lokalnych pracowników zatrudnionych w zagranicznych filiach do zakładania własnych przedsiębiorstw, które mogą w przyszłości zostać nowymi dostawcami, lepiej rozumiejącymi wymagania stawiane przez korporacje. Potencjalni dostawcy otrzymują gwarancję pomocy w postaci wsparcia technologicznego, organizacyjnego oraz wyposażenia w maszyny i urządzenia. Przekazywanie technologii przez MK dla lokalnych firm-dostawców i ulepszanie procesów produkcyjnych wymaga czasu, dlatego też proces ten może rozpocząć się znacznie wcześniej przed uruchomieniem produkcji. Eksperci zatrudniani przez korporacje poszukują odpowiednich dostawców, przygotowują z nimi współpracę, zapewniają pomoc z zakresu oceny jakości surowców, usług technicznych, informacji technologicznej, opracowania materiałów służących do opakowań, logistyki i zarządzania. Restrukturyzacja zarządzania i organizacji lokalnych firm Organizacja i zarządzanie to także dziedziny funkcjonowania przedsiębiorstw lokalnych podlegające działaniom restrukturyzacyjnym, niezbędnym dla usprawnienia współpracy z MK. Są one podejmowane w celu poprawy sytuacji ekonomicznej lokalnych dostawców, zwiększenia elastyczności i szybkości reakcji na zmiany otoczenia, zmniejszenia kosztów, poprawy jakości i terminowości dostaw. W obszarze zarządzania i organizacji, MK pomagają lokalnym firmom poprzez : pomoc w zarządzaniu zapasami, wprowadzenie systemu just-in-time 12 - taka pomoc jest szczególnie ważna w przypadku dostaw, które są zależne od harmonogramu produkcji zagranicznych filii; pomoc w realizowaniu systemów zarządzania produkcją zapewniających odpowiednią jakość produktów dostarczanych do korporacji; wprowadzenie nowych praktyk w zakresie zarządzanie siecią biznesową oraz finansami. Proces uczenia się w ramach współpracy Jednym z pierwszych badań, które podkreślają znaczenie uczenia się w ramach współpracy w relacjach biznesowych był G.Hamel 13, który analizował, w jakim stopniu współpraca ta może doprowadzić do redystrybucji umiejętności i wiedzy wśród jej parterów. Autor stwierdził, że nabycie nowych umiejętności i wiedzy wpływa pozytywnie na umocnienie i wzrost siły przetargowej względem parterów współpracy oraz na pozycję konkurencyjną i przewagę konkurencyjną wobec firm nie zaangażowanych we wzajemne relacje. G.Hamel określił również trzy następujące uwarunkowania procesu uczenia się w ramach współ-

10 34 pracy MK i lokalnych firm: intencje, przejrzystość i otwartość relacji jej uczestników. W przypadku intencji, ważne jest określenie celów współpracy, z których uczenie się lokalnych firm jest jednym z nich. Jest to możliwe w różnych formach współpracy, szczególnie zaś w ramach sieci biznesowych tworzonych wokół korporacji. Sieci umożliwiają internalizację umiejętności w ramach jej struktury oraz ich ochronę przed rozproszeniem wśród niezintegrowanych w jej ramach firm. Z kolei przejrzystość odnosi się do możliwości poznania umiejętności partnerów, które nie powinny być ukrywane. Natomiast otwartość sieci biznesowych oznacza dopuszczenie do nich nowych partnerów, którzy wzbogacają dotychczasową wiedzę i motywują współpracujących parterów do intensywnego uczenia się. Ważne jest przy tym, czy przedsiębiorstwo postrzega siebie jako nauczyciela czy jako studenta. Z reguły w roli nauczyciela występuje MK a w roli studenta lokalna firma. Jakość zasobów ludzkich w firmach lokalnych jest istotna dla osiągania sukcesów i rozwoju zrównoważonych powiązań między współpracującymi przedsiębiorstwami. W tym celu przeprowadzane są szkolenia pracowników firm - dostawców, które dotyczą: utrzymania wysokiego poziomu jakości wytwarzanych produktów, umiejętności korzystania z nowoczesnych technologii i z zakresu naprawy maszyn i urządzeń, poznania nowych technik zarządzania. Szkolenia takie wzmacniają relacje korporacji z dostawcami i niewątpliwie przynoszą korzyści obu stronom współpracy. Przekazywanie umiejętności i wiedzy w trakcie szkoleń wydaje się mieć większe znaczenie w produkcji niż w usługach. W krajach goszczących zagraniczne przedsiębiorstwa lokalne firmy często muszą zmierzyć się z barierami finansowymi i instytucjonalnymi ograniczeniami w podnoszeniu kwalifikacji zasobów ludzkich. Dlatego w przekazywaniu wiedzy i umiejętności, zagraniczne filie odgrywają bardzo ważną rolę w podnoszeniu jakości lokalnych zasobów ludzkich organizując dla nich szkolenia. Mogą przeprowadzać je w następujący sposób: organizowanie kursów dla pracowników zatrudnionych w firmach - dostawcach, które mają na celu podniesienie wydajności w różnych strefach związanych z produkcją, organizacją i zarządzaniem. Zdarza się także, że MK umożliwiają lokalnym pracownikom udział w szkoleniach organizowanych przez centralę w kraju macierzystym korporacji lub wysyłają swoich ekspertów bezpośrednio do potencjalnych dostawców w kraju goszczącym; promowanie wśród lokalnych dostawców możliwości kooperacji z filiami korporacji, pokazując korzyści płynące z takiej formy współpracy. Tworzone są tzw. kooperacyjne kluby zrzeszające lokalnych dostawców. Ich głównym zadaniem jest prezentowanie metod kontroli jakości i redukcji kosztów. W tym celu organizowane są warsztaty i szkolenia dla technicznego kierownictwa firm lokalnych.

11 35 Dzielenie się informacją Ciągły przepływ informacji jest potrzebny powiązanym firmom do koordynacji produkcji i planów inwestycyjnych, redukcji kosztów i optymalizacji dostaw 14. Znaczenie informacji wzrasta wraz z rozwojem innowacyjności, szybko zmieniającym się otoczeniem i wzmagającej się konkurencyjności. Zagraniczne filie mogą pomagać dostawcom udostępniając im informacje techniczne, rynkowe i biznesowe, na przykład, o potencjale rynków międzynarodowych i lokalnych, cenowych trendach i zapasach surowców i materiałów. Przepływ tych informacji może mieć charakter nieformalny lub formalny, uwzględniony w umowach o współpracy. Zagraniczne filie wykorzystują następujące sposoby informowania swoich dostawców 15 : w przypadku nieformalnej wymiany informacji o planach biznesowych korporacji, menedżerowie zagranicznych filii odwiedzają swoich dostawców, aby poinformować ich o nowych możliwościach rozwoju rynków zbytu lub o przyszłych strategiach. Taki rodzaj informacji pomaga lokalnym dostawcom podejmować decyzje o inwestycjach i dostosowaniu własnych planów biznesowych do strategii rozwoju korporacji; w przypadku formalnej wymiany informacji, korporacje składają dostawcom lokalnym roczne zamówienia określające skalę, strukturę i harmonogram dostaw, które są szczególnie pomocne w przygotowaniu strategii just-in-time, kiedy to filie wymagają realizacji dokładnego harmonogramu dostaw w celu obniżania kosztów i zachowania ciągłości zaopatrzenia w miarę zmieniającego się popytu korporacji na produkty lokalnych dostawców. MK dostarczają informacji lokalnym dostawcom na temat możliwości rozwoju ich firm na rynkach zagranicznych, co pomaga im znaleźć nowych odbiorców w innych segmentach swojej międzynarodowej sieci korporacyjnej; MK zachęcają dostawców do wstąpienia do swojej sieci biznesowej, co ułatwia komunikację oraz wymianę wiedzy i informacji między jej członkami. Jest to podstawowy sposób dostosowania możliwości dostawców do wymagań odbiorców. Wsparcie finansowe dostawców Finanse są niezbędnym instrumentem wsparcia rozwoju współpracy pomiędzy zagranicznymi filiami a lokalnymi dostawcami. W rozwijających się gospodarkach braki finansowe są często głównym ograniczeniem dla rozwoju lokalnych firm. W praktyce zagraniczni inwestorzy relatywnie rzadko bezpośrednio wspierają finansowo swoich dostawców. Jednakże zagraniczne filie mające mocną pozycją finansową mogą pomóc lokalnym dostawcom w sposób pośredni poprzez:

12 36 zapewnienie wyceny produktów dostawców, szczególnie nowym, żeby pomóc im na początku współpracy. Jednakże zagraniczne firmy często wyznaczają ceny poniżej rynkowej traktując je jako koszt alternatywny dla długoterminowej ochrony i stabilizacji dostaw; pomoc dostawcom w przepływach gotówkowych poprzez zaliczki, natychmiastowe rozliczenia i prowizje. Zaliczki i szybkie płatności mogą poprawić płynność finansową dostawców, szczególnie podczas kryzysu finansowego. To może być również pomocne w przypadku wahań kursu walutowego, które oddziaływają na sytuację finansową dostawców, szczególnie jeśli oni korzystają z importowanych dóbr; udzielanie gwarancji dla pożyczek bankowych dla lokalnych dostawców i dzielenie się kosztami przy realizacji wspólnych projektów z dostawcami, np. w przypadku leasingu. Kiedy zdobywanie nowego wyposażenia do produkcji jest zbyt kosztowne dla lokalnych dostawców, to filie są w stanie kupić takie wyposażenie i oddać je w leasing dostawcom. Rozwój i zarządzanie relacjami między zagranicznymi filiami a lokalnymi dostawcami jest ważną częścią łańcucha dostaw w MK, dlatego są one skłonne przekazać wybrane funkcje swoim dostawcom. Efektywny łańcuch zarządzania dostawami staje się elementem zasadniczym dla wzrostu konkurencyjności i dynamiki rozwoju. Korporacje poszukują bardziej efektywnych i elastycznych dostawców za każdym razem, kiedy dokonują wyboru nowej lokalizacji dla swoich filii. Jeśli przenoszą swoje technologie i część funkcji za granicę, to szansa na nawiązanie potencjalnych relacji w zakresie współpracy z lokalnymi firmami wzrasta. Nawiązywania i utrzymywanie współpracy pociąga za sobą także negatywne skutki. Jednym z autorów, który próbował dokonać analizy negatywnych efektów współpracy MK i lokalnych firm jest Arroyo 16. Zaliczył on do nich: brak koordynacji między uczestnikami współpracy, zmowy silniejszych partnerów, korupcję, niepewność w relacjach biznesowych, brak lojalności, przekazywanie niepełnej informacji, występowanie uprzedzeń do parterów, pojawiające się konflikty wynikające ze sprzecznych interesów. Minimalizacja tych negatywnych skutków współpracy zależy nie tylko od wysiłków podejmowanych przez zagraniczne filie, ale także przez lokalne firmy. Przyjmując, że MK realizują strategie rozwoju na wielu rynkach zagranicznych, poszukując na nich możliwości zwiększania zysku, skazane są na umacnianie współpracy z lokalnymi przedsiębiorstwami. Oczywiste jest, że różne są polityki rządów krajów goszczących w zakresie promowania współpracy lokalnych firm z filiami zagranicznymi, ale w większości ukierunkowane są one na stymulowanie zainteresowania korporacji w nawiązywaniu współpracy z lokalnymi firmami. Nie może dziwić taka polityka, gdyż współpraca prowadzi do wzrostu konkurencyjności krajowych przedsiębiorstw, jak i całej gospodarki kraju goszczącego oraz wpływa pozytywnie na rozwój gospodarczy.

13 37 4. Współpraca międzynarodowych sieci handlowych z polskimi dostawcami 4.1. Rozwój sektora handlu detalicznego w Polsce Transformacja systemowa oraz towarzyszące przemiany zachodzące w polskiej gospodarce, a także przystąpienie do UE, stworzyły wiele nowych możliwości dla rozwoju sektora handlu detalicznego. Zagraniczni inwestorzy zauważyli niedorozwój infrastruktury handlowej w Polsce i szybko skorzystali z tej okazji, lokując swój kapitał w tej branży. Międzynarodowe sieci handlu detalicznego, widząc olbrzymie szanse rozwoju dla siebie, rozpoczęły ekspansję na polski rynek charakteryzujący się dużą liczbą potencjalnych odbiorców. Napływ zagranicznego kapitału do branży handlowej zaowocował zmianą dotychczasowych metod oraz zmianą infrastruktury polskiego handlu, powstaniem wielkich i nowoczesnych sklepów wielkopowierzchniowych, zwiększeniem i urozmaiceniem oferty produktów. Dokonuje się zatem proces konsekwentnego unowocześniania oraz umiędzynarodowienia polskiego sektora handlu detalicznego, w którym w miarę upływu czasu coraz wyraźniej zauważa się tendencje do powstawania rozległych sieci powiązań handlowych między potężnymi międzynarodowymi korporacjami a lokalnymi dostawcami - producentami i dystrybutorami. Polska, w porównaniu z sąsiednimi krajami Europy Środkowej, jest największym rynkiem handlowym, z największą populacją i liczbą aglomeracji. To wielki atut dla przyciągania zagranicznych inwestycji bezpośrednich do branży handlu detalicznego. Gdy jednak porównamy wskaźnik powierzchni handlowej przypadający na 1000 mieszkańców, to na pierwszym miejscu znajdują się Czechy (197 m 2 ). W Polsce wskaźnik ten wynosi niecałe 184 m 2. Polski rynek nie osiągnął jeszcze stanu nasycenia sklepami wielkopowierzchniowymi, także w porównaniu ze średnią w Unii Europejskiej m 2. na 1000 mieszkańców 17. Z opublikowanych danych Eurostatu wynika, że Polska zdecydowanie pozytywnie wyróżnia się na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej pod względem dynamiki wzrostu sprzedaży detalicznej w 2010 roku. W 27 krajach członkowskich odnotowano spadek sprzedaży w handlu detalicznym średnio o 0,3%, a w Polsce wzrost na poziomie 6,7% w porównaniu z rokiem poprzednim 18. Również z badania przeprowadzonego przez firmę doradczą CB Richard Ellis wśród 220 największych firm handlowych wynika, że Polska jest w czołówce najbardziej atrakcyjnych rynków europejskich. W najnowszym raporcie Aktywność sieci handlowych w 2010 r. w regionie EMEA (Europa, Bliski Wschód i Afryka), Polska znalazła się na czwartym miejscu w Europie pod względem atrakcyjności inwestycji w handlu detalicznym. Jest to jednocześnie najwyższa lokata wśród krajów Europy Środkowej i Wschodniej 19. Lepsze notowania od Polski uzyskały tylko Niemcy, Francja i Hiszpania.

14 38 Badanie było przeprowadzone w okresie, gdy kryzys finansowy ostudził wśród zagranicznych inwestorów chęć do podejmowania ryzykownych decyzji inwestycyjnych i skierował zainteresowanie sieci handlowych w kierunku bardziej dojrzałych i stabilnych rynków. Mimo tego, Polskę jako miejsce lokalizacji międzynarodowych korporacji handlu detalicznego, wskazało 34% spośród 220 największych europejskich detalistów. W pierwszej dziesiątce najbardziej atrakcyjnych rynków dla tych korporacji z rejonu Europy Centralnej i Wschodniej, znalazły się tylko Rumunia i Rosja. Nie było w czołówce Słowacji, Czech ani Węgier, które odnotowały relatywnie większe zahamowanie wzrostu gospodarczego. Poza tym, te ostatnie mają znacznie większy poziom nasycenia rynku nowoczesnym handlem wielopowierzchniowym w porównaniu z Polską. Nasz kraj jako jedyny w Unii zanotował w 2010 roku wzrost PKB, co świadczyło o rosnącej sile nabywczej konsumentów i stosunkowo słabym wpływie światowego kryzysu na naszą gospodarkę. Większość europejskich sieci handlowych przyjmuje ostrożną, zachowawczą strategię. Nie planują one w najbliższych latach wielkich inwestycji, wiele centrów handlowych opóźnia swoje otwarcie, a część z planowanych inwestycji może w ogóle zostać niezrealizowana. Tylko około 45% firm z badanej grupy 220 korporacji handlu detalicznego zdecydowało się w 2010 r. na inwestycje w Europie Centralnej i Wschodniej, a większość z nich wskazała Polskę jako lokalizację sklepów wielkopowierzchniowych Handel detaliczny w Polsce rozwija się według znanej z rynków zachodnich, ścieżki ewolucyjnej. Jednak istniejące już na tym rynku wzorce oraz obecność doświadczonych graczy międzynarodowych sprawia, że tempo tego rozwoju jest zdecydowanie szybsze. W ogromnej mierze to właśnie obecność międzynarodowych korporacji przyczyniła się do obecnego kształtu polskiego rynku handlu detalicznego, w tym do rozwoju strategii wielkoformatowych. Nowoczesny handel detaliczny w Polsce został zapoczątkowany w latach 90. ubiegłego wieku przez wejście do Polski dużych międzynarodowych graczy, którzy wkrótce potem rozpoczęli procesy konsolidacyjne. Największymi z nich były połączenia Tesco-HIT, Auchan-Billa i Carrefour- Globi 20. Zdarzenia te były podyktowane zarówno budowaniem silnej pozycji rynkowej, jak i chęcią dotarcia do nowych grup klientów, poprzez uruchamianie nowych sklepów wielkoformatowych (hiper- i supermarketów, sklepów dyskontowych). Niewątpliwie strategie wielkoformatowe oferują międzynarodowym korporacjom handlu detalicznego dotarcie do nowych grup konsumentów: w wymiarze geograficzym poprzez wybór takiej lokalizacji, w której dotychczas nie funkcjonowały tego typu sklepy lub pojawili się tam wcześniej najwięksi zagraniczni konkurencji z branży; w wymiarze segmentu klientów poprzez zbudowanie nowej oferty odpowiadającej potrzebom rynku, a więc na przykład poprzez uruchomienie

15 39 punktów dyskontowych dla klientów mniej zamożnych i wrażliwych cenowo, wprowadzenie sklepów z segmentu premium dla klientów ceniących wysoką jakość i bogaty asortyment, czy też wejście w rynek w formie sklepów typu convenience dla osób ceniących sobie dogodną lokalizację i szybkie zakupy podstawowego asortymentu w nietypowych godzinach. Międzynarodowe korporacje, które zdecydują się wejść na nowe rynki w formie wielkopowierzchniowych sklepów, muszą w pierwszej kolejności zdecy dować o wyborze konkretnej lokalizacji takiej inwestycji oraz dokonać wyboru formatu sklepu, który narzuca wielkość jego powierzchni, wystrój, szerokość i głębokość asortymentu, strategię cenową czy promocyjną. Należy też określić, do jakiego segmentu konsumentów firma chce dotrzeć. Np. Biedronka jest pozycjonowana jako sklep dla osób, dla których istotne są takie elementy jak koszt, mądre zakupy, prostota czy klasyczne, tradycyjne wartości rodzinne. Natomiast Auchan to sklep, w którym zakupów dokonują ludzie ceniący sobie wysoką jakość towarów, dobrą i szybką obsługę oraz możliwość wyboru produktów z dużej gamy asortymentowej. Decyzje lokalizacyjne wynikają z pozycjonowania sklepu gdzie indziej lokalizuje się punkt typu premium, dyskont czy sklep typu convenience. Z lokalizacją wiązać się też będzie powierzchnia sklepu, a co za tym idzie możliwości w zakresie budowania asortymentu. W tym ostatnim przypadku ważna jest także polityka zaopatrzenia tych sklepów. Coraz częściej menedżerowie korporacji handlowych, jeszcze przed wyborem miejsca lokalizacji, badają możliwości współpracy z lokalnymi firmami, które mogą być dostawcami produktów sprzedawanych w ich sklepach Międzynarodowe korporacje handlu detalicznego w Polsce Globalizacja działalności sieci handlowych to proces, jaki obserwuje się od wielu lat. W obliczu dojrzałych i relatywnie nasyconych rynków w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej, duże międzynarodowe korporacje handlu detalicznego rozpoczęły ekspansję do krajów transformujących swoje gospodarki. Przedsiębiorstwa te należą w Polsce do grupy największych firm działających w naszym kraju. W 2009 roku było ich ponad 40 w grupie 500 największych firm 21. Stały się najsilniejszymi podmiotami przekształceń strukturalnych w handlu, firmami oferującymi bezpośrednio zatrudnienie dla tysięcy osób i pośrednio dla dostawców sprzedawanych w ich sklepach produktów.

16 40 Tabela 1. Największe międzynarodowe korporacje handlowe w Polsce wg przychodów ze sprzedaży w 2010 roku Miejsce na liście 500 największych firm Nazwa firmy Przychody ze sprzedaży tys. zł 4. Biedronka Grupa Metro Polska Tesco Polska Carrefour Polska b.d. 20. Grupa Eurocash Zatrudnienie Źródło: Lista 500 największych przedsiębiorstw w Polsce w 2010 roku [ ] Trzy spośród największych międzynarodowych sieci handlowych w Polsce, a mianowicie Tesco, Carrefour i Biedronka, zostaną omówione pod względem współpracy z polskimi dostawcami 5. Współpraca wybranych międzynarodowych korporacji handlu detalicznego z polskimi dostawcami analiza przypadków 5.1. Biedronka Właścicielem największej w Polsce sieci dyskontowej Biedronka, liczącej obecnie ponad 1650 sklepów i 9 nowoczesnych Centrów Dystrybucyjnych, jest transnarodowa korporacja Jeronimo Martins Dystrybucja (JMD). Sklepy znajdują się w ponad 600 miastach w Polsce, zarówno w dużych, jak i małych. Firma zatrudnia ponad 31 tys. pracowników, będąc tym samym jednym z największych pracodawców w Polsce. Oferuje artykuły spożywcze, produkty przemysłowe i chemię gospodarczą w relatywnie niskich cenach. 22 Firma rozpoczęła działalność na polskim rynku w 1995 roku. Od tego roku w rozwój i modernizację sieci zainwestowano blisko 5 mld zł. W styczniu 1998 roku firma JMD kupiła 243 sklepy sieci Biedronka. W latach otworzono 385 nowych placówek i 4 nowoczesne Centra Dystrybucyjne. W 2005 roku ruszyło 5 Centrum Dystrybucyjne w Kostrzynie, jedno z najnowocześniejszych centrów dystrybucyjnych w Polsce i Europie, a w 2006 roku 6 Centrum Dystrybucyjne w Wojniczu. Po otwarciu kolejnych w Mszczonowie, Lubinie i Skarbimierzu JMD posiada łącznie 9 magazynów. Rozwój sieci Biedronka w Polsce można podzielić na cztery najważniejsze etapy:

17 41 Lata to etap szybkiego rozwoju. Na początku sklepy nie miały wyraźnej pozycji na polskim rynku. Firma nie posiadała również swoich centrów dystrybucyjnych. Wraz z rozwojem sieci pod względem ilości podmiotów w niej uczestniczących korporacja zaczęła wprowadzać pierwsze produkty własnej marki. Lata to okres reorganizacji. W tym czasie pojawił się nowy wizerunek sieci Biedronka, ponadto prowadzono politykę cenową związaną z jasnym pozycjonowaniem marki Biedronka, Lata to etap konsolidacji. Oznaczało to przygotowanie firmy do dynamicznego wzrostu i rozwoju. Firma stawiła czoło zagadnieniom związanym z zarządzaniem, ekspansją i koordynacją ogólnego rozwoju, Lata to ostatni etap przyspieszenia rozwoju firmy. W 2005 r. minęło 10 lat od jej wejścia na polski rynek. Wprowadzanie innowacji i nowoczesnych modeli biznesowych to właśnie główne wyzwania tych lat. W 2010 r. firma odnotowała bardzo dobre wyniki finansowe. Wzrost sprzedaży zwiększył się o 19,6% w stosunku do roku ubiegłego, osiągając wartość sprzedaży na poziomie 19,2 mld zł. 23 Około 95% produktów spożywczych sprzedawanych w Biedronce pochodzi od polskich producentów. Korporacja w Polsce współpracuje z niemal 500 dostawcami, którzy są w stanie sprostać wymaganiom w zakresie jakości i terminowości dostaw. Kontrola jakości produktów, prowadzona regularnie przez specjalistyczne laboratoria a także sprawny system dystrybucji sprawiają, że klienci doceniają dobrą jakość a równocześnie niskie ceny oferowanych artykułów. Współpraca Biedronki z polskimi dostawcami wpływa na powstawanie nowych miejsc pracy i rozwój tych przedsiębiorstw. Firma chce, by klienci docenili dobrą jakość polskich produktów i dlatego prezentuje je w wydawanych co roku specjalnych folderach. To kolejny sposób wspierania rodzimych producentów żywności i ważny element strategii firmy. Każdy rok współpracy wieńczy doroczne spotkanie przedstawicieli korporacji Biedronka z polskimi partnerami handlowymi. Tradycyjnym elementem takiego spotkania jest uroczyste wręczenie nagród za najlepsze, wytworzone specjalnie dla sklepów Biedronka, polskie produkty 24. W całej Polsce, z wykorzystaniem nośników outdoorowych oraz publikacji drukowanych i reklamy telewizyjnej, w 2006 r. trwała kampania promująca produkty spożywcze wyprodukowane w Polsce i sprzedawane w sieci sklepów Biedronka. Było to największe tego typu przedsięwzięcie na polskim rynku reklamowym, noszące wszelkie cechy istotnej kampanii społecznej.

18 42 Na przestrzeni lat Biedronka stworzyła wraz ze swoimi partnerami markowe produkty, które na trwałe zagościły w polskich gospodarstwach domowych. Mleko Prawdziwe, sery Ziemowit, jogurty FruVita czy soki Famoso i Czarne perły to tylko niektóre z najchętniej wybieranych przez klientów. Tylko w Agros Nova wiodącym przedsiębiorstwie przetwórstwa owocowo-warzywnego w Polsce, zatrudnienie wzrosło w ciągu ostatnich dwóch lat o ponad 200 osób. To także efekt współpracy z Biedronką i zjawisko to występuje także u innych partnerów firmy. Jeronimo Martins Dystrybucja zapowiada plany dalszego rozwoju sieci sklepów Biedronka. Corocznie ma być otwierane nowych sklepów, co oznacza około 1000 nowych miejsc pracy. Powstawanie nowych sklepów w bezpośredni sposób wpływa na zwiększanie zamówień u producentów żywności. Prezes największej polskiej palarni kawy Elite Cafe, mówi : Współpraca z Biedronką pozwoliła nam wykorzystać wolne moce produkcyjne oraz wejść w nowy segment rynku, który dynamicznie się rozwija 25. Także menedżerowie innych polskich firm dostrzegają korzyści płynące ze współpracy z Biedronką. Myślę o dziesięciu latach współpracy z Biedronką: nikt nie jest doskonały, ale Biedronka jest ważnym partnerem, przywiązującym wielką wagę do promocji polskich producentów mówi prezes zarządu Malmy, producenta znanych polskich makaronów. Opinię tą podziela także kierownictwo Mlekovita w Wysokiem Mazowieckiem, która współpracuje z Biedronką od 1999 r. i jest ona ważnym partnerem handlowym. Od samego początku współpraca między firmami układa się bardzo dobrze. Wyrazem tego jest nagroda Mlekovity przyznana Biedronce dla jej największego partnera handlowego. Dzięki tej współpracy nasze firmy mogą się rozwijać i osiągać rynkowy sukces. 26 Biedronka przeprowadziła w maju i czerwcu 2006 r. kampanię Produkty polskie? Tylko w Feira Nova! w celu wspierania eksportu polskich firm. Była to akcja promująca produkty oferowane w Polsce w sieci sklepów Biedronka i pochodzące wyłącznie od polskich producentów. Kampania została przeprowadzona w portugalskiej sieci hipermarketów Feira Nova, należącej do koncernu Jeronimo Martins, w 23 miastach Portugalii. Działania promocyjne objęły 37 produktów pochodzących z Polski, które cieszą się rosnącym zainteresowaniem wśród klientów sieci Feira Nova. Najczęściej sprzedawane są: warzywa konserwowe, soki, konfitury oraz słodycze (pierniki i ciastka). Sukces ten jest o tyle znaczący, że kuchnie i upodobania kulinarne Polski i Portugali istotnie się różnią. Promocja prowadzona w Portugalii ma zostać rozszerzona na inne kraje, w których właściciel Biedronki ma swoje sklepy. Stawiamy na polskie produkty to hasło kolejnej kampanii informacyjnej, prowadzonej przez ogólnopolską sieć sklepów Biedronka. Na billboardach i w reklamach prasowych, ukazujących się w całym kraju, podkreślana była

19 43 jakość i polskie pochodzenie produktów dostępnych w sieci. Specjalne foldery prezentowały artykuły spożywcze wytwarzane w naszym kraju oraz wypowiedzi ekspertów zajmujących się badaniem żywności. Wszystkie nasze produkty mają wspólną cechę wysoką jakość. Zdecydowaliśmy, że klienci w Biedronce będą otrzymywali towary wyprodukowane w Polsce - z najlepszych surowców, przez najlepszych wytwórców. Z satysfakcją możemy powiedzieć, że ta filozofia przynosi efekty, które przekładają się na coraz większą sprzedaż. Trudno sobie wyobrazić lepszą nagrodę za konsekwentną pracę nad wdrażaniem i promowaniem zdrowych, polskich artykułów spożywczych - mówił dyrektor generalny Biedronki 27. Biedronka współpracuje z polskimi dostawcami w oparciu o długoterminowe umowy. To właśnie wspólnie z nimi przygotowuje ofertę produktową dla swoich klientów. Każdy artykuł trafiający do sprzedaży przechodzi rygorystyczne testy jakościowe. Przeprowadza się około 200 testów miesięcznie. Powodzenie, jakim cieszą się polskie towary w Biedronce, świadczy o tym, że konsumenci doceniają ten wysiłek. W lutym 2006 roku trzy artykuły sprzedawane w Biedronce zwyciężyły w prestiżowym Programie Marketingowym Produkt Roku Wybór Konsumenta. Były to jogurty FruVita, paluszki rybne Złota rybka oraz sery Światowid wszystkie wyprodukowane w Polsce. Wyróżnienie to przyznawane jest w wyniku zakrojonego na dużą skalę badania preferencji klientów, którzy oceniają walory wyrobów. Nagroda uchodzi za jedną z najważniejszych na rynku właśnie ze względu na to, że jury stanowią sami konsumenci. Biedronka zamierza dalej rozwijać i poszerzać współpracę z polskimi producentami żywności i podążając za potrzebami klientów wprowadzać do sprzedaży kolejne polskie artykuły spożywcze o wysokiej jakości Tesco Tesco należy do czołowych brytyjskich detalistów, jest również jedną z trzech największych korporacji transnarodowych zajmujących się handlem detalicznym na świecie. W 2009 roku firma zatrudniała około pracowników w ponad 3260 filiach 28. Korporacja ta prowadzi swoją działalność głównie w Wielkiej Brytanii, gdzie znajduje się jej centrala. Poza tym, Tesco funkcjonuje w 13 krajach, do których należą: Irlandia, Polska, Czechy, Słowacja, Turcja, Węgry, Malezja, Tajlandia, jak również Japonia, Indie, Chiny i USA. Założycielem TESCO był Jack Cohen, który powołał firmę do życia w 1919 r. a nazwa Tesco pojawiła się po raz pierwszy w 1929 r. na szyldzie znajdującym się nad sklepem w Edgware. W latach 90. XX w. TESCO przyjęła nową strategię rozwoju, gdyż konkurencja zaczęła zagrażać jej wypracowanej silnej pozycji rynkowej. Rozpoczęła ekspansję na rynki Europy Środkowej i Wschodniej, nadal jednak zachowując pozycję lidera na rynku brytyjskim.

20 44 Obecnie w Polsce pod marką Tesco działa 350 sklepów, a łączna ich powierzchnia wynosi ponad m2. Oprócz tego, Tesco posiada 27 stacji benzynowych, własne centra dystrybucyjne, a ostatnio także galerie handlowe 29. Cała grupa Tesco zatrudniała w 2010 roku w Polsce ponad pracowników, a wartość inwestycji w naszym kraju w latach wyniosła 10 mld złotych. Inwestycje te obejmują zarówno zbudowane od podstaw sklepy (inwestycje typu greenfield) oraz przejęte od konkurentów (inwestycje typy brownfield). Przejęcia w Polsce dotyczyły: sklepów sieci Leader Price sklepów sieci Julius Meinl sklepów sieci HIT Tesco staje się inwestorem strategicznym sieci 30 sklepów Savia. Rodzaje formatów sklepów Tesco w Polsce, to: hipermarkety Tesco, o powierzchni od 3000 do m², oferujące w zależności od wielkości tysięcy produktów, hipermarkety kompaktowe Tesco, o powierzchni od 2000 m² do 3000 m², oferujące tysięcy produktów, supermarkety Tesco, o powierzchni do 1000 m², oferujące 3-5 tysięcy produktów, supermarkety Savia, o powierzchni od 80 m² do 1043 m², oferujące około 7 tysięcy produktów. 30 Tesco to nie tylko jedna z największych sieci handlowych, ale również jeden z największych zarządców centrów handlowych w Polsce. Pod marką Tesco działa obecnie blisko 350 sklepów, w tym ponad 75 galerii i pasaży handlowych. Nowe galerie handlowe Tesco, powstające w kolejnych miastach stwarzają nowe szanse rozwoju dla lokalnych przedsiębiorców. Każda galeria to średnio 40 sklepów, które tworzą nawet do 700 nowych etatów dla lokalnych mieszkańców. Ważnym elementem wyróżniającym galerie Tesco na rynku jest podejście do współpracy z małymi lokalnymi firmami. Obecnie spośród ponad 2000 najemców sklepów w galeriach Tesco, około 40% stanowią lokalni przedsiębiorcy. Dzięki stałej współpracy z Tesco mają szansę na rozwój nie tylko w swoim mieście, ale także w skali regionu, a nawet całego kraju. Galerie Tesco w celu ulepszania oferty produktowej, poszerzają bazę o nowych dostawców na drodze organizowania przetargów. 31 Sieć handlowa Tesco współpracuje w Polsce z ponad 1500 lokalnymi dystrybutorami i dostawcami artykułów spożywczych, środków czystości oraz artykułów kosmetycznych. Tesco przyciąga do współpracy polskie firmy, między innymi oferując im długoterminowe kontrakty, organizacyjną pomoc specjalistów, metody podnoszenia jakości produktów, jak i wspólne akcje promocyjne. Tesco

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Franczyza z Carrefour. ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes

Franczyza z Carrefour. ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes Franczyza z ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes Franczyza z Szanowni Państwo! Właściciele sklepów spożywczych coraz chętniej korzystają z możliwości działania pod znaną marką. Obecnie na terenie kraju

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Usługi dystrybucyjne FMCG

Usługi dystrybucyjne FMCG Usługi dystrybucyjne FMCG 1990 powstaje firma handlowa Mister w Tychach 1992 rozpoczynamy współpracę z firmą Procter&Gamble jako jedna z 650 polskich hurtowni 1993 25 firm zostaje regionalnymi dystrybutorami

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Kampania promocyjna. Jem bo polskie. Konferencja prasowa POHiD 8 października 2014

Kampania promocyjna. Jem bo polskie. Konferencja prasowa POHiD 8 października 2014 Kampania promocyjna Jem bo polskie Konferencja prasowa POHiD 8 października 2014 Geneza i powód realizacji kampanii Wola wsparcia polskiej gospodarki Sprostanie wyzwaniu nadpodaży jabłek Statystyka skala

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA SIECI GOSPODARCZE - OCENA STANU I PROGNOZA MBA 2009 1 A KONKRETNIE OCENA STANU I PROGNOZA FUNKCJONOWANIA SIECI W OPARCIU O DOŚWIADCZENIA WIELKOPOLSKIEJ IZBY BUDOWNICTWA MBA

Bardziej szczegółowo

Edycja 8 Ankieta wskaźnikowa 2015

Edycja 8 Ankieta wskaźnikowa 2015 P1. Proszę zaznaczyć poniżej, jaka jest forma prawna Państwa firmy? 1. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą 2. Spółka jawna 3. Spółka partnerska 4. Spółka komandytowa 5. Spółka komandytowo-akcyjna

Bardziej szczegółowo

Panda na polskim rynku

Panda na polskim rynku PANDA FRANCZYZA Panda na polskim rynku PANDA to ogólnopolska sieć pralni chemicznych i wodnych, która funkcjonuje jako podmiot w dużej grupie firm związanych z szeroko rozumianym pralnictwem - Vector S.A.

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

Zasady współpracy z partnerami handlowymi oraz pośrednikami występującymi w eksporcie

Zasady współpracy z partnerami handlowymi oraz pośrednikami występującymi w eksporcie Zasady współpracy z partnerami handlowymi oraz pośrednikami występującymi w eksporcie 14 października 2014 Spotkanie informacyjne w Wągrowcu Co eksporter wiedzieć powinien? Aby nawiązać skuteczną współpracę:

Bardziej szczegółowo

Trendy w e-biznesie. Anna Sołtysik-Piorunkiewicz

Trendy w e-biznesie. Anna Sołtysik-Piorunkiewicz Trendy w e-biznesie Anna Sołtysik-Piorunkiewicz Agenda Wprowadzenie koncepcja systemu e-biznesu Obszary i modele systemów e- biznesu Korzyści wynikające z przekształcenia przedsiębiorstw w e- biznes Koncepcja

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO TRENDY Od kilku lat na polskim rynku handlu zachodzą bardzo dynamiczne zmiany. Klienci cenią wygodę i szybkość zakupów dokonywanych blisko domu oraz

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Ranking Top500. VIII edycja. Najbardziej efektywne spośród 500 największych firm w branży logistycznej

Ranking Top500. VIII edycja. Najbardziej efektywne spośród 500 największych firm w branży logistycznej Ranking Top500. VIII edycja Najbardziej efektywne spośród 500 największych firm w branży logistycznej Dokonać segmentacji rynku Zmierzyć udziały rynkowe Wyznaczyć dominujące tendencje 20% 15% 15,1% Sprzedaż

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim WIPASZ SA PODSTAWOWE INFORMACJE WIPASZ SA funkcjonuje na rynku od 20 lat i jest w 100% polskim przedsiębiorstwem. Spółka jest największym polskim

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r.

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Tytuł projektu Okres realizacji Utworzenie sieci firm w sektorze budownictwa w południowo-zachodniej Wielkopolsce jako szansa wzrostu ich konkurencyjności i innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Handel internetowy w Polsce 2014. Analiza i prognoza rozwoju rynku e-commerce na lata 2014-2019

Handel internetowy w Polsce 2014. Analiza i prognoza rozwoju rynku e-commerce na lata 2014-2019 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Q4 Format: pdf Cena od: 1800 Sprawdź w raporcie Jaka będzie wartość sprzedaży internetowej w Polsce w 2019 roku? Jakie marki uruchomiły lub planują uruchomić

Bardziej szczegółowo

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem.

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem. ROLA OPAKOWAŃ Dla niektórych wyrobów opakowanie stanowi tylko czasowy element logistyczny ułatwiający przemieszczanie. W odniesieniu do artykułów spożywczych opakowanie jest ściśle związane z produktem

Bardziej szczegółowo

Handel internetowy w Polsce 2015 Analiza i prognoza rozwoju rynku e-commerce na lata 2015-2020

Handel internetowy w Polsce 2015 Analiza i prognoza rozwoju rynku e-commerce na lata 2015-2020 2 Język: polski, angielski Data publikacji: wrzesień 2015 Format: pdf Cena od: 1800 Sprawdź w raporcie Jakie zmiany czekają rynek e-commerce w Polsce w 2020 roku? Jakie decyzje zakupowe podejmują Polacy?

Bardziej szczegółowo

Inteligentne instalacje BMS

Inteligentne instalacje BMS Inteligentne instalacje BMS Inteligentne jako przykład rozwiązań instalacje energooszczędnych BMS Inteligentne jako przykład rozwiązań instalacje energooszczędnych BMS 5 powodów dla których warto być w

Bardziej szczegółowo

Rynek artykułów i odzieży sportowej w Polsce 2015. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2015-2020

Rynek artykułów i odzieży sportowej w Polsce 2015. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2015-2020 Rynek artykułów i odzieży sportowej w Polsce 2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Styczeń 2016 Format: pdf Cena od: 1800 Sprawdź w raporcie Z jaką dynamiką będzie się rozwijał rynek artykułów

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl

Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl Staples Polska Sp. z o.o. (dawniej Corporate Express Polska Sp. z o.o.) to jeden z największych na świecie dostawców

Bardziej szczegółowo

Hurtowy rynek spożywczy i kosmetyczny w Polsce 2014. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2014-2016

Hurtowy rynek spożywczy i kosmetyczny w Polsce 2014. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2014-2016 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Q4 Format: pdf Cena od: 1700 Sprawdź w raporcie Jak będzie się rozwijał ten rynek w najbliższych latach? Jak rozwijają się poszczególne segmenty tego rynku?

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams

Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams Grupa Selena Rok założenia: 1992 Siedziba: Polska, Europa Spółka giełdowa: notowana na Warszawskiej

Bardziej szczegółowo

This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF.

This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF. Gdańsk This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF. Dlaczego przemysły kreatywne są ważne? Sektory kreatywne mają wymierny wpływ na poziom rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO NASZYM KLUCZEM DO SUKCESU

PARTNERSTWO NASZYM KLUCZEM DO SUKCESU PARTNERSTWO NASZYM KLUCZEM DO SUKCESU KOMPLEKSOWA OFERTA TERMINOWE DOSTAWY EFEKTYWNE WSPARCIE Dystrybucja ehurt Franczyza KIM JESTEŚMY Grupa Eurocash jest na polskim rynku liderem hurtowej dystrybucji

Bardziej szczegółowo

Rynek produktów dla dzieci w Polsce 2015. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2015-2020

Rynek produktów dla dzieci w Polsce 2015. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2015-2020 2 Język: polski, angielski Data publikacji: wrzesień 2015 Format: pdf Cena od: 1800 Sprawdź w raporcie Jaką wartość będzie miał rynek produktów dla dzieci w 2020 roku? Jakie są prognozy rozwoju dla każdego

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Grupa Nokaut rusza oferta publiczna

Grupa Nokaut rusza oferta publiczna Warszawa, 29 listopada 2011 rusza oferta publiczna Akwizycja Skąpiec.pl i Opineo.pl S.A. czołowy gracz e-commerce w Polsce, właściciel internetowych porównywarek cen opublikowała dziś prospekt emisyjny

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Cytowanie bez ograniczeń pod warunkiem podania źródła: Jak konkurować na rynkach zagranicznych, badanie Fundacji Kronenberga przy

Bardziej szczegółowo

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie Warszawa, marzec 2011 r. Dane rejestrowe spółki Power Price S.A. ul. Rosy Bailly 36 01-494 Warszawa tel./fax (22) 25 01 700 www.powerprice.pl e-mail: biuro@powerprice.pl

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Prezes Zarządu KDPW. Warszawa, 9 stycznia 2012 r.

Prezes Zarządu KDPW. Warszawa, 9 stycznia 2012 r. Strategia KDPW na lata 2010 2013. 2013 dr Iwona Sroka Prezes Zarządu KDPW Warszawa, 9 stycznia 2012 r. Horyzont czasowy Strategia KDPW na lata 2010 2013 2013 została przyjęta przez Radę Nadzorczą Spółki

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Zakłady Przemysłu Cukierniczego Otmuchów S.A.

Zakłady Przemysłu Cukierniczego Otmuchów S.A. Zakłady Przemysłu Cukierniczego Otmuchów S.A. Prezentacja IPO DAY Warszawa, maj 2010 PLAN PREZENTACJI Działalność i strategia Otoczenie rynkowe Wyniki finansowe Podsumowanie Załączniki 2 Działalność i

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji

Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji Efektywne kształtowanie relacji B2B w kanałach dystrybucji Nowy Sącz, 3 grudnia 2010 dr Marek Rutkowski Relacje to stosunki zachodzące między dwoma (lub więcej) osobami, organizacjami, przedmiotami, zdarzeniami;

Bardziej szczegółowo

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie Warszawa, styczeń 2011 r. Profil działalności Power Price Podstawowym przedmiotem działalności spółki Power Price S.A. jest obsługa platformy e-commerce przeznaczonej

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX

DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX DEFINICJA Dystrybucja - proces transferu dóbr i usług ze sfery wytwarzania do sfery finalnej konsumpcji lub finalnego zużycia poprzez kolejne szczeble i etapy kanałów dystrybucyjnych.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe za IV kwartał 2013 roku oraz strategia na lata 2014-2016 Prezentacja Grupy Kapitałowej Aplisens

Wyniki finansowe za IV kwartał 2013 roku oraz strategia na lata 2014-2016 Prezentacja Grupy Kapitałowej Aplisens Wyniki finansowe za IV kwartał 2013 roku oraz strategia na lata 2014-2016 Prezentacja Grupy Kapitałowej Aplisens 05 03 2014, Warszawa 2 Skład akcjonariatu na dzień 05.03.2014r. 3 Sezonowość przychodów

Bardziej szczegółowo

Lider w produkcji opakowań kartonowych dla farmacji w Polsce Mocna, rozpoznawalna w Europie marka budowana przez blisko 40 lat Silna pozycja

Lider w produkcji opakowań kartonowych dla farmacji w Polsce Mocna, rozpoznawalna w Europie marka budowana przez blisko 40 lat Silna pozycja Warszawa, 20 grudnia 2010 Lider w produkcji opakowań kartonowych dla farmacji w Polsce Mocna, rozpoznawalna w Europie marka budowana przez blisko 40 lat Silna pozycja konkurencyjna dzięki sprofilowanej

Bardziej szczegółowo

Rynek HoReCa w Polsce 2013. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2013-2015

Rynek HoReCa w Polsce 2013. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2013-2015 Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2013-2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Q2 Format: pdf Cena od: 2500 Sprawdź w raporcie Które rodzaje placówek gastronomicznych mają największe perspektywy

Bardziej szczegółowo

Instytut Ogrodnictwa

Instytut Ogrodnictwa Instytut Ogrodnictwa Analiza wpływu zwiększającej się wymiany towarowej produktów sadowniczych na rynkach światowych, przy bieżącym poziomie kosztów, na produkcję sadowniczą w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 2 Polska w 2014 r. była, po raz kolejny, liderem wśród państw Europy Środkowo-Wschodniej pod względem pozyskania inwestycji zagranicznych - wynika

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A.

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. EKSPORT MAZOWSZA NA TLE KRAJU Wartość eksportu z Mazowsza

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU ASSETUS S.A.

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU ASSETUS S.A. SPRAWOZDANIE ZARZĄDU ASSETUS S.A. ZA ROK OBROTOWY 2012 1 SPRAWOZDANIE ZARZĄDU ASSETUS S.A. ZA ROK OBROTOWY 2012 KOMENTARZ ZARZĄDU DO WYNIKÓW EMITENTA ZA 2012 ROK (Uzupełnienie sprawozdania zarządu za 2012

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 2. Nieobligatoryjne systemy zarządzania

1. Wstęp. 2. Nieobligatoryjne systemy zarządzania Grodno 2010 Artykuł dotyczy nieobligatoryjnych systemów zarządzania, które coraz częściej doceniane są przez kierujących zakładami, ze względu na szereg korzyści wynikający z ich wdrożenia i funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Rynek szpitali publicznych w Polsce 2015. Plany inwestycyjne i analiza porównawcza województw

Rynek szpitali publicznych w Polsce 2015. Plany inwestycyjne i analiza porównawcza województw 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Grudzień 2015 Format: pdf Cena od: 1900 Sprawdź w raporcie Które podmioty uruchomią szpitale publiczne w Polsce? Jakie są przewidywania odnośnie kolejnych przekształceń

Bardziej szczegółowo

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER EKLASTER O nas Fundacja eklaster powstała z inicjatywy środowisk reprezentujących MŚP oraz samorządowców i naukowców województwa małopolskiego. Duży i wciąż w niewielkim stopniu wykorzystany potencjał

Bardziej szczegółowo

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie sprzedawca powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie sprzedawca powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. sprzedawca 522301 Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy W jaki sposób firmy tworzą strategie? Prof. nadzw. dr hab. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 19 listopada 2015 r. Dr Tomaszie Projektami

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Detaliczny rynek części zamiennych, eksploatacyjnych i akcesoriów do samochodów osobowych w Polsce 2014 Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata

Detaliczny rynek części zamiennych, eksploatacyjnych i akcesoriów do samochodów osobowych w Polsce 2014 Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata Detaliczny rynek części zamiennych, eksploatacyjnych i akcesoriów do samochodów osobowych w Polsce 2014 Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2014-2019 2 Język: polski, angielski Data publikacji: styczeń

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Franczyza dla Ciebie. Sprawdzony model biznesu

Franczyza dla Ciebie. Sprawdzony model biznesu Sprawdzony model biznesu O FORNETTI Fornetti jest największą i najdłużej funkcjonującą w Polsce siecią minipiekarni i kawiarenek, specjalizującą się w wypieku w punkcie sprzedaży ciastek oraz przekąsek

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Bądź niezależny korzystając z siły grupy

Bądź niezależny korzystając z siły grupy Bądź niezależny korzystając z siły grupy O NAS d kilkunastu lat jesteśmy obecni na rynku farmaceutycznym, w związku z tym nie są nam obce oproblemy z jakimi borykają się dziś właściciele aptek. Zmiany

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Market Microstructure and Financial Intermediation

Market Microstructure and Financial Intermediation Market Microstructure and Financial Intermediation by F. Spulber - Corporate Yield Spreads: Default Risk or Liquidity? New Evidence from the Credit Default Swap Market by Francis A. Longstaff, Sanjay Mithal

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo