REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO"

Transkrypt

1 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO na lata PROJEKT Łódź, czerwiec 2006

2 2

3 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE DIAGNOZA SYTUACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO STRATEGIA ROZWOJU INFORMACJE O PRIORYTETACH I ICH CELACH KOMPLEMENTARNOŚĆ Z DZIAŁANIAMI FINANSOWANYMI Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROLNEGO ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PLAN FINANSOWY SYSTEM WDRAŻANIA PROGRAMU

4 WPROWADZENIE Zgodnie z zapisami wstępnego projektu Narodowej Strategii Spójności (Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata wspierających wzrost gospodarczy i zatrudnienie), zaakceptowanego przez Radę Ministrów w dniu 14 lutego 2006 roku instytucjami zarządzającymi regionalnymi programami operacyjnymi są samorządy województw. Oznacza to realizację idei decentralizacji programowania rozwoju regionów w nowym okresie , czyli przekazanie regionom kompetencji w zakresie przygotowania i wdrażania regionalnych programów operacyjnych. Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego na lata (RPO WŁ) jest dokumentem o charakterze operacyjnym, określającym główne kierunki rozwoju województwa, zmierzające do m.in. poprawy konkurencyjności gospodarczej województwa, promowania zrównoważonego rozwoju regionalnego oraz zapewnienia większej spójności społecznej, ekonomicznej i przestrzennej regionu. Struktura i zakres RPO WŁ wynika z dokumentu Procedury przygotowania Programów Operacyjnych na lata w ramach NSRO organizacja prac (wersja z dnia 17 lutego 2006 r.), opracowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. W części pierwszej przedstawiono diagnozę województwa łódzkiego, wskazano silne i słabe strony oraz szanse i zagrożenia dla rozwoju województwa (analiza SWOT). Część operacyjna dokumentu przedstawia priorytety wraz z uzasadnieniem ich wyboru, finansowanie, system realizacji. Cel strategiczny RPO WŁ to Integracja regionu z europejską i globalną przestrzenią społeczno-gospodarczą jako Środkowoeuropejskiego Centrum rozwoju, sprzyjającego zamieszkaniu i gospodarce oraz dążenie do budowy wewnętrznej spójności przy zachowaniu różnorodności jego miejsc. Ujęte w RPO WŁ cele strategiczne i szczegółowe, jak również określone na ich podstawie priorytety, zostały opracowane po wnikliwej analizie dokumentów programowych zarówno krajowych (Narodowa Strategia Spójności i krajowe Programy Operacyjne) jak i unijnych (Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie: Strategiczne Wytyczne Wspólnoty na lata , III Raport Kohezyjny na temat spójności społecznogospodarczej, Komunikat KE w sprawie nowej perspektywy finansowej). Obszary wsparcia wynikają także z osi priorytetowych określonych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Priorytety RPO WŁ dążyć będą do realizacji celów Strategii Lizbońskiej poprzez skoncentrowanie środków na rzecz wzmocnienia działań przyczyniających się do realizacji dwóch głównych wyzwań politycznych Unii Europejskiej, tj. wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Zgodnie z obowiązującą w okresie zasadą monofunduszowości, zadania w ramach RPO WŁ będą współfinansowane przez jeden fundusz strukturalny - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego. W nowym okresie programowania programy operacyjne negocjowane z Komisją Europejską zostały uproszczone do poziomu priorytetów, a dofinansowanie wyniesie maksymalnie do 85% na poziomie priorytetu. Wstępny projekt RPO WŁ uwzględnia uwagi zgłoszone podczas zorganizowanych w podregionach konsultacji społecznych i konferencji, jak również uwagi przekazane drogą pisemną przez instytucje i organizacje z terenu województwa łódzkiego. Dokument był także przedmiotem konsultacji z Łódzkim Urzędem Wojewódzkim w Łodzi, przedstawicielami Komisji Europejskiej oraz Ministerstwem Rozwoju Regionalnego. Niemniej jednak RPO WŁ pozostaje nadal w fazie opracowania i ma charakter wstępnego projektu. 4

5 1. DIAGNOZA SYTUACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Podstawowe informacje o województwie Województwo łódzkie po raz pierwszy zostało powołane do życia w styczniu 1919 r. W obecnych granicach funkcjonuje od 1999 r., po wejściu w życie reformy administracyjnej. Utworzona jednostka administracyjna połączyła w całość mniejsze historyczne subregiony: łęczycki i sieradzki, a później rawski wraz z łowickim i opoczyński, które do dzisiaj stanowią najbardziej wyraziste regiony kulturowe województwa. Województwo leży na geometrycznych osiach Polski: północ-południe i wschód-zachód, które krzyżują się w Piątku w powiecie łęczyckim (geometryczny środek Polski). Pod względem przyrodniczym położone jest w obrębie 2 regionów fizyczno geograficznych: Niziny Środkowopolskiej i Wyżyny Małopolskiej. Przejściowe położenie jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech obszaru i znajduje swoje odzwierciedlenie w toku wykształcania się jego więzi regionalnych. Indywidualność województwa łódzkiego polega m.in. na tym, że jedynym czynnikiem sprawczym, spajającym jego ziemie i tworzącym nowe więzi regionalne, był dynamiczny rozwój Łodzi. Powierzchnia województwa zajmuje km 2, co sytuuje je na 9 miejscu w kraju. Strukturę administracyjną regionu tworzą 3 miasta na prawach powiatów, 21 powiatów ziemskich oraz 177 gmin. Na terenie województwa funkcjonuje 46 miast, co stanowi 0,9% liczby wszystkich miejscowości, podczas gdy w Polsce średni wskaźnik wynosi 1,5%. Na sieć osadniczą składają się przede wszystkim nieduże miejscowości wiejskie. Liczba ludności sięga 2 mln 587 tys., czyli blisko 7% zaludnienia kraju. Daje to województwu szóstą pozycję, po regionie mazowieckim, śląskim, wielkopolskim, małopolskim oraz dolnośląskim. Konsekwencją dużej liczby ludności i relatywnie małej powierzchni jest duża gęstość zaludnienia (142,5 osoby/km 2 wobec przeciętnej dla Polski 124 os./km 2 ), ustępująca jedynie 3 regionom: śląskiemu (398 osób/km 2 ), małopolskiemu (212 osób/km 2 ) i dolnośląskiemu (150 osób/km 2 ). Poziom urbanizacji jest dość wysoki, co daje regionowi 5 miejsce na tle kraju, gdyż 64,7% ludności to mieszkańcy miast. 35,2% to wskaźnik ludności mieszkającej w miastach na prawach powiatów. Ludność województwa zamieszkuje w 18 gminach miejskich, 24 gminach miejsko-wiejskich oraz w 135 gminach wiejskich. Obecnie obserwuje się proces zmniejszania się liczby ludności regionu związany z ujemnym przyrostem naturalnym, którego wartość wynosi - 3,1 i jest najniższa w kraju. Poziom produktu krajowego brutto w 2004 roku, przeliczony na 1 mieszkańca, plasuje województwo na 8 miejscu w kraju, z wartością PKB per capita zł. Średnia wartość PKB dla Polski wyniosła zł, a zatem była o 3,7% wyższa, niż w województwie łódzkim. Poziom PKB na mieszkańca województwa wzrastał systematycznie od 2000 r. W porównaniu poziomu PKB na mieszkańca ze średnią w krajach Unii Europejskiej, region łódzki w roku 2002 osiągnął jedynie 22,6% wartości produktu krajowego per capita, zanotowanego w 25 krajach Unii. 1 Analiza przeprowadzona została na podstawie dostępnych danych statystyki publicznej. W tych dziedzinach, w których możliwe było uzyskanie odpowiednich informacji statystycznych ukazano sytuację województwa łódzkiego na tle regionów Unii Europejskiej. W pozostałych przypadkach nie było to możliwe. 5

6 Struktura biologiczna (płci i wieku) oraz społeczna (wykształcenie, zatrudnienie) mieszkańców województwa łódzkiego jest niekorzystna. Znajduje to odzwierciedlenie w największej w Polsce przewadze liczbowej kobiet nad mężczyznami, co rodzi określone problemy społeczne (np. wzrost liczby gospodarstw jednoosobowych przy nadumieralności mężczyzn). Wskaźnik feminizacji wynosi 109 kobiet na 100 mężczyzn (udział kobiet w liczbie mieszkańców wynosi 52%, a w samej Łodzi 54%). Najwyższy w kraju jest również udział osób starszych, w wieku poprodukcyjnym prawie 17% mieszkańców, przy średniej krajowej niewiele ponad 14%). Województwo łódzkie jest szóstym pod względem wielkości rynkiem pracy w kraju. W 2004 roku pracowało 887,8 tys. osób, co stanowi 7,1% ogółu zatrudnionych w Polsce. Jest to jednak zbyt mały udział zatrudnionych w liczbie osób zawodowo czynnych, w stosunku do istniejących potrzeb, stąd w województwie utrzymuje się bezrobocie, które w 2004 r. wynosiło 218,2 tys. osób tj. 7,3% ogółu bezrobotnych w kraju. Stopa bezrobocia rejestrowanego jest zbliżona do średniej w kraju i wynosi 20,7%. 2 Znamienne dla województwa jest również to, iż bardzo duża stopa bezrobocia utrzymuje się również w stolicy województwa - Łodzi. Województwo łódzkie jest trzecim w kraju regionem pod względem możliwości inwestycyjnych. Od kilku lat obserwuje się napływ inwestycji zagranicznych (łącznie około 1500 firm), czego efektem jest utworzenie Łódzkiej Specjalnej Sfery Ekonomicznej z czterema podsferami w Łodzi, Zgierzu, Ozorkowie i Pabianicach. Sugeruje to istotne zmiany w rozwoju ekonomicznym województwa do 2020 roku Przedsiębiorczość Liczba podmiotów zarejestrowanych w rejestrze REGON wyniosła w 2004 roku, stawia województwo łódzkie na dalekim, jedenastym miejscu w rankingu województw. Znacznie lepiej wygląda sytuacja w zakresie drobnej przedsiębiorczości, liczonej liczbą osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą na 10 tysięcy mieszkańców. W roku 2003 województwo łódzki zajmowało pod tym względem wysokie 6 miejsce w Polsce. Największą część wartości dodanej w województwie łódzkim, podobnie jak w całej Polsce, wytwarza sektor usług rynkowych. Odwrotna sytuacja ma natomiast miejsce w obszarze przemysłu, którego udział w wytwarzaniu produktu regionalnego był zarówno w roku 1999, jak i 2002, wyższy w województwie łódzkim niż w gospodarce całego kraju. Wskazuje to na niższe niż przeciętne dla Polski tempo wzrostu udziału sektora usług w gospodarce oraz w dużej mierze na przemysłowy charakter województwa. Warto przy tym zauważyć, iż województwo łódzkie cechowała w latach , wyższa niż przeciętna w Polsce dynamika wzrostu liczby przedsiębiorstw. W konsekwencji, w roku 2004, istniały w województwie 764 podmioty osób fizycznych, prowadzących działalność gospodarczą w przeliczeniu na 10 tysięcy osób, przy średniej dla Polski wynoszącej Innowacyjność i sfera B+R Negatywną cechą przemysłu województwa łódzkiego jest w dalszym ciągu dominacja podmiotów o bardzo niskim poziomie zaawansowania technologicznego. W ostatnich latach odnotowano jednak w strukturze branżowej przemysłu województwa pozytywne zmiany. Rośnie udział poligrafii, produkcji materiałów budowlanych, produkcji urządzeń do ochrony środowiska, przetwórstwa artykułów spożywczych, produkcji sprzętu AGD, produkcji 2 Dane z uwzględnieniem Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 i Powszechnego Spisu Rolnego

7 opakowań, produkcji napojów chłodzących, przemysłu meblarskiego, płytek ceramicznych oraz produkcji materiałów izolacyjnych. Większość przedsiębiorstw bazuje na przestarzałych technologiach produkcyjnych, bądź pracuje na starym parku maszynowym. Jedynie 17,6% przedsiębiorstw przemysłowych (dużych i średnich), działających w województwie łódzkim posiada przynajmniej jedną automatyczną linię produkcyjną, a zaledwie 14,4% linii produkcyjnych sterowanych jest za pomocą komputera. Od roku 2001 obserwujemy w województwie łódzkim tendencję spadkową w nakładach na sektor B+R. Na przestrzeni ostatnich lat nakłady te w województwie łódzkim zmniejszyły się o około 10%. W tym czasie wydatki na działalność innowacyjną dla całego kraju wzrosły o 36%, co potwierdza rosnący dystans do pozostałych województw. Równocześnie liczba jednostek sektora B+R w województwie wzrosła o 15%. W 2004 r. w województwie łódzkim działalność badawczo-rozwojową prowadziły 3 jednostki naukowe i 19 jednostek badawczo-rozwojowych (w tym 13 instytutów naukowo-badawczych) oraz 7 szkół wyższych. Filarem działalności badawczo-rozwojowej są zasoby ludzkie aktywne w tym sektorze. W 2004 roku w województwie łódzkim zatrudnionych było w sferze B+R blisko 4,5 tys. osób, co dawało regionowi 6 miejsce wśród województw. Rys. 1 Wydatki na badania i rozwój jako % PKB w 2002 r. Wydatki na badania i rozwój w odniesieniu do PKB w układzie przestrzennym Europy obrazuje rysunek nr 1. W województwie łódzkim stosunek wydatków na B+R do PKB w wyniósł 0,54%. Źródło: Eurostat, Statistical yearbook Społeczeństwo informacyjne Województwo łódzkie jest stosunkowo dobrze wyposażone w tradycyjne środki łączności telefonicznej (77,51 % gospodarstw domowych posiada telefon stacjonarny). Ograniczeniem dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego jest jednak ubogie wyposażenie zarówno gospodarstw domowych jaki i szkół oraz placówek edukacyjnych w sprzęt komputerowy. Jedynie 30,49% gospodarstw domowych deklaruje posiadanie komputera, a z tej grupy 52,77% ma podłączenie do Internetu głównie poprzez linie telefoniczne. Pod względem ilości komputerów w domach i mieszkaniach województwo zajmuje 8 miejsce, a dostępu do Internetu - miejsce 10. Z kolei w systemie oświaty największe nasycenie sprzętem komputerowym można zauważyć w szkołach podstawowych (96,3%), najmniejsze natomiast w szkołach ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych (tylko 38%). Podobnie przedstawia się sytuacja w administracji publicznej. W miastach na prawach powiatu wskaźnik ilości komputerów na jednego pracownika utrzymuje się na poziomie 0,82 komputera na jednego pracownika, co daje 4 miejsce w Polsce. 7

8 W województwie wdrażany jest Regionalny System Informacji Przestrzennej (RSIP), czyli zbiór informacji o obiektach znajdujących się pod, na oraz nad powierzchnią ziemi, odwzorowanych w geodezyjnym układzie współrzędnych. W roku % terenów miejskich i 98% terenów wiejskich było pokryte mapą cyfrową. Na terenie województwa łódzkiego działa 5 transmisyjnych sieci szerokopasmowych: PIONIER, NASK w dziedzinie nauki, TELBANK w sferze bankowości, TEL-ENERGO w branży energetycznej i TELEKOM wywodząca się z branży kolejowej, które stanowią główny szkielet infostrady w województwie łódzkim Pomoc społeczna w województwie łódzkim W Województwie łódzkim największa liczba świadczeń przyznawana jest z powodu ubóstwa ( w 2004r. przyznano je rodzinom), następnym kryterium przyznawania świadczeń jest bezrobocie (w 2004r. przyznano świadczenia dla rodzin). W następnej kolejności jako powody przyznawania świadczeń występują bezradność w sprawach opiekuńczo wychowawczych, długotrwałej choroby, niepełnosprawności, ochrony macierzyństwa oraz alkoholizmu. W województwie łódzkim w 2004 roku istniało 65 domów pomocy społecznej, w których dostępnych było miejsc. Ponadto istnieją inne jednostki organizacyjne pomocy społecznej, w tym placówki opiekuńczo wychowawcze z uwzględnieniem świetlic środowiskowych. Placówki opiekuńczo wychowawcze pełnią ważną rolę w rozwiązywaniu problemów wynikających z ubóstwa rodzin. Z pomocy społecznej korzysta 585,7 osób na 10 tys. mieszkańców, co na tle pozostałych województw daje 10 lokatę. Porównując liczbę placówek oraz liczbę miejsc, jakie oferują one mieszkańcom województwa, uzyskujemy wyniki wskazujące na duży potencjał województwa pod względem infrastruktury socjalnej. Według norm Unii Europejskiej, przyjętych w polskich rozwiązaniach systemowych, na jednego pracownika socjalnego powinno przypadać nie więcej niż mieszkańców. Spośród 177 ośrodków pomocy społecznej w województwie łódzkim tylko w 21 ta norma nie została przekroczona. W regionie istnieje duże zapotrzebowanie na miejsca w placówkach dla ludzi starych, na które w 2003 roku oczekiwały 422 osoby (w Łodzi 250 osób). Popyt na tego typu usługi będzie miał tendencję zwyżkową, ponieważ w efekcie ujemnego przyrostu naturalnego (-3,1 ) oraz ujemnego salda migracji (- 0,4 ) następuje starzenie się społeczeństwa w regionie Edukacja Na system oświaty w województwie łódzkim składa się 898 szkół podstawowych, 418 gimnazjów, 85 szkół ponadpodstawowych, 562 szkoły ponadgimnazjalne, 249 szkoły policealne, a ponadto 267 szkół dla dorosłych. W województwie w 2004 roku uczyło się w szkołach uczniów i studentów. Najwięcej studentów w województwie łódzkim studiowało w 2003 roku kierunki ekonomiczne i administracyjne ( osób), pedagogiczne ( osób), informatyczne ( osób) i społeczne ( osób). Województwo łódzkie znajduje się w czołówce województw Rys.2. Udział 17-latków w edukacji (współczynnik skolaryzacji w populacji 17-latków) w 2003 r. Źródło: Eurostat, Statistical yearbook

9 o największej liczbie szkół wyższych. W 2004 r. w województwie łódzkim funkcjonowało 25 uczelni, spośród których 6 to uczelnie państwowe. We wszystkich szkołach wyższych w 2004 r. studiowało ponad 128 tys. studentów, a na przestrzeni lat liczba studentów wzrosła o około 25%, co dało województwu 6 miejsce w Polsce. Niewystarczające państwowe subwencje oświatowe powodują, że wyposażenie szkół oraz stan budynków odstają od standardów pozwalających na nauczanie nowoczesnymi, efektywnymi metodami. Współczynnik skolaryzacji w przedziale lat wyniósł w 2004 roku 89,8%, co dało województwu 7 miejsce w Polsce. Sytuację województwa łódzkiego na tle Unii Europejskiej przedstawia rys. nr Ochrona zdrowia W województwie łódzkim zatrudnionych było w 2004 roku lekarzy i pielęgniarek. W poradniach specjalistycznych udzielono w 2004 roku ponad 7 mln porad z zakresu specjalistycznej opieki ambulatoryjnej przy 385 otwartych praktykach lekarskich i liczby te od kilku lat systematycznie wzrastają. Z kolei w ramach stacjonarnej opieki zdrowotnej otwartych było 125 praktyk lekarskich i udzielono 621,5 tys. porad lekraskich. Podstawą infrastruktury służby zdrowia w Polsce są szpitale. W 2004 roku na terenie województwa łódzkiego funkcjonowało 61 szpitali, w tym 11 prywatnych. Pod względem liczby łóżek szpitalnych ( łóżek) województwo łódzkie na tle kraju plasuje się na 5 miejscu. Sytuację województwa pod względem ilości łóżek na 100 tys. mieszkańców na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej przedstawia rys. 3. Rys.3. Łóżka w szpitalach na 100 tys. mieszkańców w 2002 roku Województwo łódzkie dysponuje wieloma specjalistami z zakresu medycyny na skalę międzynarodową. Infrastruktura placówek ochrony zdrowia wymaga odnowienia i uzupełnienia, a niedostatki z tym związane stają się często barierą zarówno dla rozwoju dobrze wyszkolonej kadry, jak i organizacji instytucji usługowych, związanych z ochrona zdrowia. Stopień wykorzystania technologii Źródło: Eurostat, Statistical yearbook 2005 informatycznych w placówkach ochrony zdrowia w województwie jest niewystarczający, a stan techniczny obiektów oraz aparatury i sprzętu medycznego często odbiega od dopuszczalnych norm i wymaga dostosowania do obowiązującego prawa. Na terenie województwa funkcjonuje jedna wyższa uczelnie medyczna Uniwersytet Medyczny (powstały z połączenia w 2002 roku Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi i Akademii Medycznej w Łodzi) Ochrona środowiska Sieć hydrograficzna województwa łódzkiego charakteryzuje się przewagą małych rzek i cieków, które w porze letniej częściowo lub całkowicie wysychają. Charakterystyczny jest również brak jezior. W związku z tym w województwie występuje niedobór zasobów wód powierzchniowych. Konsekwencją jest deficyt wody w kontekście zapotrzebowania 9

10 komunalnego i gospodarczego, szczególnie dla rolnictwa. W 2004 r. zużycie wody w województwie wyniosło dam 3 (9 miejsce w kraju). Zapotrzebowanie na wodę na cele komunalne, produkcyjne oraz rolnictwo i leśnictwo pozostało na poziomie zbliżonym do roku W 2004 r. utrzymała się także pozytywna tendencja zastępowania w gospodarce komunalnej wody powierzchniowej wodą podziemną, co dotyczy szczególnie Łodzi. W przybliżeniu można przyjąć, że 54% ogólnej ilości pobieranej wody pochodziło z ujęć powierzchniowych, a 46% z ujęć podziemnych. Jakość wód powierzchniowych województwa jest niezadowalająca. Obserwuje się występowanie zanieczyszczeń rzek regionu (m.in. bakterie Coli typu fekalnego, amoniak, azotyny, fosforany) i zbiorników wodnych (przede wszystkim substancje biogenne i bakterie Coli typu fekalnego). Istotnym źródłem zanieczyszczenia wód powierzchniowych są ścieki komunalne odprowadzane siecią kanalizacyjną (w 2004 r. średnio m 3 /dobę), jak również ścieki odprowadzane poza siecią kanalizacji miejskiej bezpośrednio do wód powierzchniowych (w 2004 r. średnio m 3 /dobę). Duża ilość ścieków jest również odprowadzana do ziemi (prawie w całości są to odcieki ze składowiska odpadów paleniskowych Bagno-Lubień Elektrowni Bełchatów w 2004 r. ilość odcieków szacowana była na około m 3 /dobę). Na stan wód ma również wpływ zjawisko eutrofizacji zbiorników wodnych, zwłaszcza Zbiornika Sulejowskiego. Ilość oczyszczalni ścieków oraz długość sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w województwie, zwłaszcza na terenach wiejskich, jest niewystarczająca. W 2004 roku ilość mieszkańców województwa łódzkiego korzystających z oczyszczalni ścieków szacowano na 62,7% ogólnej liczby ludności, przy średniej dla kraju 59% (daje to regionowi 5 miejsce w Polsce). W miastach z oczyszczalni ścieków korzystało 91,9% ogólnej liczby ludności miast, a na obszarach wiejskich 9,2% ogólnej liczby ludności wsi. Długość sieci wodociągowej rozdzielczej w województwie łódzkim w 2004 r. wynosiła ,3 km (3 miejsce w kraju), w tym w miastach 3 596,9 km, a na wsi ,4 km, natomiast długość sieci kanalizacyjnej 3 518,6 km (11 miejsce w kraju), w tym w miastach 2 532,6 km, a na wsi 986,0 km. Wszystkie miasta w województwie łódzkim są wyposażone w sieć kanalizacyjną. W 2004 r. korzystało z niej 82,3% ludności miast województwa łódzkiego (średnia dla Polski wynosi 84%). Rozwiązania wymaga również kwestia gospodarki komunalnymi osadami ściekowymi. W województwie łódzkim w 2004 r. wytworzono 7 279,7 tys. ton odpadów przemysłowych, z czego odzyskowi poddano 4 792,4 tys. ton, a unieszkodliwiono 26,9 tys. ton, natomiast ilość zebranych odpadów komunalnych szacowano na 661 tys. ton, z czego wyselekcjonowano 13 tys. ton, a unieszkodliwiono poprzez zdeponowanie na składowiskach 645 tys. ton. Skuteczność selektywnej zbiórki odpadów w regionie jest niska. Tylko niewielka część mieszkańców województwa objęta jest zorganizowaną selektywną zbiórką odpadów. System ten umożliwia zebranie maksymalnie około 2-3% całej masy odpadów komunalnych. W regionie, według stanu na koniec 2004 r., znajdowało się 71 czynnych składowisk odpadów komunalnych (o powierzchni 187,07 ha) oraz 22 nieeksploatowane składowiska (o powierzchni 31,44 ha). W województwie w 2004 r. funkcjonowało 15 składowisk przemysłowych (o powierzchni 1 793,27 ha), a wyłączonych z eksploatacji było 12 składowisk (o powierzchni 103,82 ha), wśród nich składowiska odpadów niebezpiecznych. Stanowią one potencjalne źródło zagrożenia dla środowiska. Na obszarze województwa znajduje się wiele budynków posiadających pokrycia dachowe z eternitu. Elementy zawierające azbest stwarzają poważne zagrożenie dla otoczenia. W regionie znajdują się również tzw. mogilniki magazyny przeterminowanych środków 10

11 ochrony roślin, opakowań po nich oraz innych chemikaliów. W 2004 r. na terenie województwa znajdowało się 27 takich magazynów. W regionie obserwuje się postępujące niszczenie walorów przyrodniczo-krajobrazowych na skutek działalności rolniczej, osadniczej i przemysłowej. Zjawisko to najsilniej przejawia się w monokulturze drzewostanu i skrajnie niskiej lesistości regionu 20,6% (ostatnie miejsce w kraju), znacznie mniej niż przeciętnie w Polsce 28,7%. Lesistość poszczególnych obszarów województwa jest mocno zróżnicowana, np. w Nadleśnictwie Kutno wynosi ona 4,7%, a w Nadleśnictwie Przedbórz 43%. Stanowi to zagrożenie dla zachowania bioróżnorodności województwa. Spójność przyrodnicza obszarów chronionych na terenie województwa jest słaba. Niekorzystną sytuację wzmaga dodatkowo niski poziom wiedzy ekologicznej społeczeństwa regionu. Ilość małych zbiorników retencyjnych w województwie jest niedostateczna. Potrzeba retencjonowania wody związana jest z położeniem województwa łódzkiego na wododziale I rzędu Wisła-Odra, co powoduje charakterystyczny odśrodkowy układ sieci rzecznej. Zbiorniki retencyjne pełnią ważne funkcje gospodarcze m.in. przeciwpowodziowe, związane z zapobieganiem skutkom suszy, dla potrzeb rolnictwa, ekologiczne, krajobrazowe, turystyczno-wypoczynkowe. Zmienność klimatyczna oraz słabo rozwinięty system retencji wód jest przyczyną tego, że niektóre rzeki (m.in. Ner, Warta, Bzura) nadal stwarzają zagrożenie powodziowe na wielu obszarach naszego regionu. W związku z tym istotne znaczenie dla bezpieczeństwa przeciwpowodziowego ma utrzymanie dobrego stanu technicznego urządzeń przeciwpowodziowych w województwie. W województwie istnieje możliwość wystąpienia różnego rodzaju zagrożeń, zarówno naturalnych, jak i związanych z działalnością przemysłową. Szczególnie niekorzystnym zjawiskiem jest koncentracja różnorodnych zagrożeń środowiska, w tym możliwość wystąpienia poważnych awarii na obszarach Łódzkiego Obszaru Metropolitalnego (ŁOM) i Bełchatowskiego Okręgu Przemysłowego (BOP), ze szczególnym wskazaniem na Kopalnię i Elektrownię Bełchatów, jak również w głównych korytarzach transportowych. W ostatnich latach zaobserwowano stały, z niewielkimi wyjątkami, spadek emisji zanieczyszczeń ze źródeł punktowych (energetycznych i technologicznych) zlokalizowanych na terenie województwa łódzkiego. W 2004 r. wyemitowano do powietrza atmosferycznego o 5% mniej podstawowych zanieczyszczeń niż w roku 2003 (emisja pyłu zmalała o 21%). Emisja zanieczyszczeń ze źródeł punktowych w województwie kształtowana jest przez Elektrownię Bełchatów oraz Zespół Elektrociepłowni w Łodzi. W województwie występuje stały wzrost zanieczyszczeń komunikacyjnych powietrza, co dotyczy szczególnie miast regionu. Problem, zwłaszcza w miastach, stanowi również tzw. niska emisja emisja z lokalnych kotłowni i palenisk domowych Dostępność komunikacyjna województwa łódzkiego Na sieć komunikacyjną województwa łódzkiego składają się: sieć dróg krajowych (w tym m.in. autostrady i drogi ekspresowe) wojewódzkich, powiatowych i gminnych; sieć linii kolejowych oraz transport lotniczy. Województwo łódzkie nie wykorzystuje w dostatecznym stopniu korzyści płynących ze strategicznego położenia w centrum kraju (9 miast wojewódzkich usytuowanych jest w strefie 200 km od Łodzi), jak również Europy Środkowo-Wschodniej. Mimo, iż przez region przebiegają dwa transeuropejskie korytarze transportowe (korytarz II o przebiegu równoleżnikowych zachód-wschód oraz korytarz VI o przebiegu południkowym północpołudnie), centrum województwa, z punktu widzenia dostępności komunikacyjnej, zajmuje dość odległe miejsce. 11

12 Regionalna sieć drogowa, do której zaliczamy drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne, jest dobrze rozwinięta, a wskaźniki gęstości dróg są porównywalne do średnich krajowych (wykres 1.). Jednakże cechuje ją zły stan techniczny infrastruktury (w 2005 r. pod względem oceny stanu nawierzchni 42,8% dróg wojewódzkich zaliczono do klasy C stan niezadowalający, podczas gdy 16,5% zaliczono do klasy D stan zły), jak również brak obwodnic miast. Ponadto, drogi w regionie charakteryzują się silnym Wykres 1 Gęstość dróg publicznych o twardej nawierzchni w województwie łódzkim na tle kraju w 2004 r. (w km/100 km 2 ) autostrady 0,2 0,1 0,1 0 drogi ekspresowe drogi krajowe 9,1 7,1 5,9 6,5 drogi wojewówdzkie obciążeniem ruchem 3 wynikającym z jednej strony z rosnącej liczby pojazdów na drogach (w roku 2004 zarejestrowanych było tys. pojazdów samochodowych i ciągników, o ponad 44 tys. więcej niż w roku 2003) a z drugiej strony z licznych objazdów powstających w trakcie budowy autostrad (planowana długość autostrad A1 i A2 w województwie wynosi 275 km, wobec istniejących 18 km) i dróg ekspresowych (do najważniejszych zaliczyć należy drogi ekspresowe S8, S14, S74). Polska 36,7 drogi powiatowe Województwo łódzkie Niezadowalający stan infrastruktury transportowej województwa łódzkiego jest jednym z czynników prowadzących do spadku bezpieczeństwa ruchu drogowego. W 2004 r. w województwie w 4826 wypadkach drogowych zginęło 440 osób a ponad 5,8 tys. zostało rannych. Problemem w województwie łódzkim jest także stosunkowo niski poziom rozwoju transportu zbiorowego (publicznego), co w powiązaniu z rosnącym wykorzystaniem transportu indywidualnego powoduje występowanie zjawiska kongestii. 4 Sieć kolejowa województwa łódzkiego jest niekorzystnie rozmieszczona. Mimo, iż w województwie znajduje się jedna z największych aglomeracji miejsko-przemysłowych, na 100 km 2 przypada zaledwie 5,9 km linii kolejowych normalnotorowych, przy 6,3 km średnio w kraju. Magistralne linie kolejowe o znaczeniu krajowym i międzynarodowym biegną w peryferycznych obszarach województwa omijając stolicę regionu, dotyczy to m.in. linii transeuropejskich: E-20 (Warszawa-Kutno-Poznań), CMK (przebiega tranzytowo przez województwo łącząc Warszawę ze Śląskiem i Zagłębiem oraz Krakowem). Powoduje to iż stolica regionu ma relatywnie mały udział w kolejowych połączeniach krajowych i międzynarodowych. Ponad 1/3 miast leży z dala od linii kolejowych, trzy miasta powiatowe (Rawa Mazowiecka, Bełchatów, Pajęczno) pozbawione są stacji pasażerskich, województwo ma kolejowe połączenia jedynie z 3 stolicami sąsiednich państw (z Berlinem, Kijowem, Pragą). Spadek znaczenia Tabela nr 1 Rucha pasażerów w portach lotniczych w 2003 i 2004 roku kolei w przewozach [w osobach] ładunków i pasażerów Przyjazdy Wyjazdy wynika z m.in. trudności gospodarczych (mniej Polska przewozów masowych Województwo Łódzkie jak węgiel, surowce 42,8 29,1 drogi gminne 34,7 3 pomiar na drogach wojewódzkich za 2005 rok będzie w czerwcu 2006 r. 4 zatłoczenie 12

13 mineralne), złego stanu technicznego infrastruktury uniemożliwiającego szybie przewozy, konkurencji w przewozach transportu kołowego. Potencjał jednej z największych stacji towarowych w kraju, Łódź-Olechów, wykorzystywany jest jedynie w 50%. Podstawowym elementem transportu lotniczego w województwie łódzkim jest lotnisko pasażerskie Port Lotniczy Łódź Lublinek. Mimo dynamicznego rozwoju lotniska związanego, udział transportu lotniczego w zewnętrznych powiązaniach transportowych nadal jest niewielki (tabela 1) Sytuacja energetyczna województwa Wszystkie elektrownie zawodowe województwa łódzkiego wytwarzały w 2003 roku 15,8% energii w Polsce (wzrost o 0,1%). W elektrowniach województwa łódzkiego moc osiągalna wynosiła 4986,4 MW, co stanowiło 98,5% mocy zainstalowanej. Stopień wykorzystania elektrowni w województwie łódzkim można uznać jako bardzo duży. Od 1999 roku moc osiągalna w elektrowniach wzrosła o 16,9 MW, czyli 0,3%. Największy wkład w produkcję energii w województwie mają elektrownie zawodowe cieple, opalane węglem brunatnym (Bełchatów). Udział energii wytwarzanej z węgla brunatnego w województwie łódzkim w skali kraju wynosił w 2003 roku 52% i wzrósł od 1999 r. o 3,6%. W województwie łódzkim 88% wytwarzanej energii pochodzi z elektrowni opalanych węglem brunatnym. Udział energii wytwarzanej przez elektrownie wodne w stosunku do energii w Polsce pochodzącej z tego źródła wyniósł w 2003 r. 0,5% podczas gdy udział energii pochodzącej ze źródeł alternatywnych w województwie w skali kraju wyniósł w 2003 r. tylko 2%. Region charakteryzuje się dużym potencjałem energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych (biomasa, wody geotermalne) stanowiącym szansę na zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w profilu energetycznym województwa. Sieć stacji elektroenergetycznych i linii wysokiego napięcia jest dostatecznie rozbudowana, długość linii na obszarze województwa wynosi 2340 km, co stanowi 5,5% wszystkich tego typu linii w kraju. Pozwala ona na sprawne dostarczanie energii elektrycznej do mieszkańców województwa. Inaczej ma się sytuacja na obszarach wiejskich, gdzie sieć energetyczna budowana była w oparciu o standardy techniczne i potrzeby energetyczne z lat 50-tych i 60- tych ubiegłego wieku. W 2003 r. całkowite zużycie energii w województwie łódzkim wyniosło 8645 GW*h i było 9,8% niższe niż w 2001 roku. Do największych odbiorców energii w 2003 r. zaliczyć należy sektor przemysłowy oraz gospodarstwa domowe. W porównaniu do 2001 roku zmniejszyła się rola sektora przemysłowego jako odbiorcy energii (374 GW*h mniej), także sektor transportowy oraz rolniczy zanotowały zmniejszone zużycie energii. W przeliczeniu na 1 mieszkańca, najwięcej energii w gospodarstwach domowych w 2003 r. zużywano w powiatach: zgierskim (2,8 MW*h) i pabianickim (2,9 MW*h) oraz zduńskowolskim, bełchatowskim i łódzkim wschodnim (powyżej 1 MW*h). Średnie zużycie w województwie łódzkim w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosiło w 2003 r. 0,8 MW*h i było wyższe od średniej wartości dla Polski o 0,2 MW*h (0,6 MW*h) Rewitalizacja w miastach i restrukturyzacja obszarów wiejskich w województwie łódzkim Województwo łódzkie jest regionem o dość wysokiej urbanizacji, mimo relatywnie niskiej gęstości miast. Urbanizacja mierzona odsetkiem ludności mieszkającej w miastach wynosi 64,7%, co daje regionowi piąte miejsce w kraju. Na skutek przeobrażeń ekonomicznych 13

14 ostatnich lat obszary miast województwa łódzkiego uległy procesom szybkich zmian w strukturze przestrzennej. Skutkiem tych zmian jest zjawisko degradacji naturalnego i fizycznego środowiska miast, przejawiający się w postępującej destrukcji tkanki urbanistyczno architektonicznej. Nieremontowana zabudowa oraz towarzysząca jej infrastruktura wodno kanalizacyjna, energetyczna czy drogowa ulegają niszczeniu i dewastacji. Obok degradacji fizycznej, poważnym problemem obszarów wymagających rewitalizacji jest degradacja społeczna. Na terenach tych najczęściej występują negatywne zjawiska ekonomiczno-społeczne, np. wysokie bezrobocie, niski poziom aktywności gospodarczej, wysoki stopień przestępczości i zjawisk patologicznych. W województwie łódzkim w 2004 r. było blisko 945 tys. mieszkań co stanowi ok. 7,4% mieszkań w miastach Polski. Chociaż liczba mieszkań w województwie jest stosunkowo wysoka to cechuje je niska jakość oraz niedostateczne wyposażenie w urządzenia technicznosanitarne (mieszkania wyposażone w wodociąg stanowią 92,3% ogółu mieszkań, mieszkania wyposażone w centralne ogrzewanie stanowią 72,6%, wartości te w obydwu przypadkach są niższe niż średnia krajowa). W miastach województwa łódzkiego obserwuje się wzrost zainteresowania realizacją programów rewitalizacyjnych. Spośród 46 miast województwa 21 opracowało bądź jest w trakcie opracowywania lokalnych programów rewitalizacji. W zdecydowanej większości programy te dotyczą terenów miejskich, w pięciu miastach programem objęte są tereny poprzemysłowe i w jednym tereny powojskowe. W pięciu miastach, które programów nie posiadają dokonano wstępnej identyfikacji terenów, które wymagają rewitalizacji. Także na obszarach wiejskich, gdzie postępuje niszczenie zasobów materialnych oraz walorów kulturowo-krajobrazowych, co prowadzi do spadku ich materialnej wartości, obserwuje się wzrost zainteresowania programami służącymi rozwojowi i aktywizacji W województwie łódzkim działa 12 partnerstw w ramach Pilotażowego Programu LEADER+, służących podniesieniu konkurencyjności produktów i usług, poprawie jakości życia i waloryzacji lokalnych zasobów naturalnych i kulturalnych Kultura Województwo łódzkie posiada duży potencjał w sferze kultury ze względu na swoją wielokulturową i wielonarodowościową przeszłość. Może poszczycić się bogatymi zbiorami dziedzictwa kulturowego regionu, Polski i świata. W Łodzi występują obiekty świeckie, sakralne, zabytki architektoniczne, poprzemysłowe, jak również unikatowe kompleksy urbanistyczne, obejmujące XIX-wieczne obiekty produkcyjne, pałace właścicieli wraz z otaczającymi parkami, domy zamieszkiwane przez robotników oraz obiekty towarzyszące tj. szpitale, kościoły, szkoły. W roku 2003 województwo posiadało 2099 obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Problem stanowi ich niezadowalający stan techniczny (60% zabytków wymaga remontów, a 30% remontów kapitalnych) oraz zbyt małe zagospodarowanie na cele kulturalno-turystyczne. Baza instytucjonalna i twórcza województwa jest znaczna (m.in. 41 muzeów, 39 galerii, 13 teatrów i instytucji muzycznych, 35 kin w 2004 r.), a wiele placówek posiada znaczenie ponadregionalne. Istotny wpływ na aktywność kulturalną regionu mają także wyższe szkoły artystyczne. Placówki kulturalne uczestniczą aktywnie w życiu naukowym oraz kulturalnym regionu, stanowiąc o aktywności województwa w tej sferze. Na terenie województwa łódzkiego w 2003 roku były 232 domy i ośrodki kultury, w których na terenie całego regionu odbyło się ponad 14 tys. imprez kulturalnych, co plasuje województwo łódzkie na 7 miejscu w kraju. W województwie istnieje kilka regionów etnograficznych, w których nadal kultywowany jest folklor i sztuka ludowa (m.in. powiat łowicki, rawski, opoczyński, sieradzki). Jednakże zbyt 14

15 niska skala działań informacyjnych oraz wspierających nie wpływa korzystnie na rozwój posiadanego potencjału kulturalnego oraz identyfikację marki produktów kulturalnych w regionie Turystyka Region dysponuje walorami turystycznymi, które mogą być wykorzystywane głównie dla agroturystyki oraz dla turystyki wypoczynkowej mieszkańców miast. Dużą atrakcyjnością turystyczną odznaczają się tu doliny rzek, wymagające jednak lepszego zagospodarowania infrastrukturalnego. Na obszarze województwa istnieje 88 rezerwatów przyrody o powierzchni 7323,8 ha oraz 7 parków krajobrazowych o obszarze 97945,2 km 2. Na Rys.4. Liczba łóżek w hotelach w 2003 r. 89 oznakowanych szlakach turystycznych znajdują się zabytki i cenne obiekty dziedzictwa kulturowego, związane z historią regionu i charakterystyczne dla jego wizerunku. Wg danych GUS w 2004 r. na terenie województwa funkcjonowało 230 obiektów turystycznych (13 miejsce w kraju). Ocena atrakcyjności przyrodniczej dla potrzeb turystyki i rekreacji uwarunkowanej topografią, występowaniem wód powierzchniowych, stopniem lesistości i warunkami klimatycznymi, pozwoliła wyróżnić kilka rejonów atrakcyjnych przyrodniczo dla turystyki. Ponadto centralne położenie województwa sprzyja jego dostępności komunikacyjnej. Podstawową barierę stanowi jednak niewystarczająca i słabo rozwinięta Źródło: Eurostat, Statistical yearbook 2005 infrastruktura turystyczna, jak również zbyt mały nacisk kładziony na wspieranie tego sektora i informację w jego zakresie. Przeprowadzone przez GUS badania statystyczne wykazały, iż region łódzki znajduje się dopiero w 4 grupie województw w Polsce pod względem poziomu rozwoju infrastruktury turystycznej (5 grup możliwych, przy czym grupa 1 reprezentuje regiony o najwyższej wartości wskaźnika, a 5 o najniższej). Liczba łóżek w hotelach w 2004 roku w województwie łódzkim wynosiła 4 245, co sytuowało województwo na 10 miejscu w kraju. Zróżnicowanie regionalne pod względem liczby łóżek hotelowych w skali Europy przedstawia rysunek nr 4. 15

16 1.14. Analiza i ocena wsparcia krajowego i zagranicznego dla województwa Wsparcie finansowe otrzymane przez województwo łódzkie w latach , zarówno ze środków zagranicznych, jak i krajowych, skierowane było zgodnie ze Strategią Rozwoju Województwa Łódzkiego na rozwiązywanie problemów, które ujęto w dokumencie programowym w trzy strefy priorytetowe: społeczną, ekonomiczną i funkcjonalnoprzestrzenną. W wyniku wprowadzonej reformy administracyjnej kraju Samorząd Województwa, który wśród powierzonych kompetencji otrzymał również przywilej kreowania polityki regionalnej, uzyskał tym samym narzędzie do podejmowania decyzji odnośnie rozdysponowania pomocowych środków finansowych w taki sposób, aby realizować postawione w Strategii cele jak najbardziej efektywnie i w oparciu o racjonalne przesłanki. Odpowiedzialność za wykorzystanie wsparcia w ramach prowadzonej polityki regionalnej dotyczy oczywiście tylko tej części środków, którą określa się jako wsparcie regionalne, czyli tej, która rozdysponowywana jest bezpośrednio na poziomie samorządu województwa. Okres programowania , w trakcie którego Polska została członkiem Unii Europejskiej oraz wprowadzane i modelowane w tym czasie mechanizmy i narzędzia miały posłużyć przygotowaniu poszczególnych regionów do skutecznego aplikowania, a dalej także wykorzystania środków pochodzących z funduszy strukturalnych UE. Województwo Łódzkie, postrzegając w tym realną szansę dla swojego rozwoju, aktywnie włączyło się w ten proces, czego wynikiem było opracowanie programów operacyjnych będących podstawą do rozdysponowania wsparcia w ramach kontraktów wojewódzkich, Programu Phare , Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR). Regionalny podział środków dotyczył także Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich pochodzących z kredytu udzielonego przez Bank Światowy, z tą różnicą, że etap programowania w tym przypadku ograniczono do poziomu centralnego. Zapotrzebowanie projektodawców składających wnioski o wsparcie wielokrotnie przekraczało ich dostępny poziom, co wskazuje na skalę potrzeb województwa, głównie w zakresie infrastruktury podstawowej, ale również na potencjalne możliwości absorpcji środków. Kontrakt Wojewódzki (wykorzystanie w 98% kwoty 164,5 mln zł) koncentrował się, biorąc pod uwagę skalę przeznaczonych środków, na I sferze strategicznej (społecznej). Realizowane inwestycje dotyczyły głównie bazy szkolnictwa podstawowego i średniego, regionalnych instytucji kultury, szpitali, domów pomocy społecznej, czy komputeryzacji sieci bibliotek w województwie. W ramach kontraktu wojewódzkiego w 2004 r. (93% wykorzystania kwoty 44,2 mln zł) z uwagi na mniejszą skalę środków, wsparcie ograniczono głównie do inwestycji w szkolnictwie, szpitalach i domach pomocy społecznej. To samo dotyczyło kontraktu wojewódzkiego w 2005 r., w ramach którego 22,9 mln zł wykorzystano w 98%. W I sferę strategiczną wpisywała się również realizacja Programów Phare w zakresie dotyczącym rozwoju zasobów ludzkich. W efekcie szkoleń zawodowych 1390 osób znalazło zatrudnienie, a 15 założyło własną działalność gospodarczą. W rezultacie szkoleń z zakresu przedsiębiorczości 51 osób założyło własną działalność gospodarczą, a 87 osób uzyskało zatrudnienie (głównie w sektorze MŚP). W efekcie zrealizowanego podprojektu Job Rotation stałe zatrudnienie uzyskało 85 osób. 16

17 Realizacja Programów Phare dotyczyła także realizacji celów II sfery strategicznej. Trzyletnia edycja przyniosła efekt w postaci zrealizowanych 5 projektów z zakresu infrastruktury drogowej na które wydatkowano ok. 28,8 mln Euro. Ostatni, szósty projekt o wartości 9,6 mln Euro zostanie zakończony w 2006 r. W ramach komponentu z zakresu małych i średnich przedsiębiorstw pomocą objęto 445 firm. Kolejnym elementem realizacji celów II sfery strategicznej był Program Aktywizacji Obszarów Wiejskich, w ramach którego początkowo województwo łódzkie wykorzystało ,99 PLN na realizację inwestycji w infrastrukturę drogową i wodociągowokanalizacyjną. Powodzenie we wdrażaniu wsparcia zaowocowało uzyskaniem dodatkowych środków w wysokości ,00 PLN przeznaczonych na modernizację bazy szkolnej na obszarach wiejskich województwa. Stworzenie różnorodnych możliwości korzystania ze wsparcia przyniosło w związku z tym jeszcze jedną korzyść, która polega na wykształceniu się w województwie szerokiego grona beneficjentów, których przygotowanie zapewnia powodzenie w skutecznym aplikowaniu o środki pomocowe. Nie sprawdziły się tym samym obawy, że nie jesteśmy dostatecznie przygotowani do członkostwa w UE i nie będziemy w stanie sięgnąć i skorzystać ze wsparcia dostępnego w ramach funduszy strukturalnych. Natomiast zdobyte doświadczenia dobrze wróżą na przyszły okres programowania. Problemy z pełnym wykorzystaniem środków, które pojawiły się w trakcie wdrażania poszczególnych projektów dotyczyły głównie opóźnień w ich terminowej realizacji. Przyczyniały się do tego braki w dokumentacji technicznej, których nadrobienie okazywało się trudne i czasochłonne. Chcąc wyeliminować przyczynę problemów oraz stworzyć efektywny system wyboru projektów dużą uwagę zwrócono na zestaw kryteriów służących ocenie złożonych wniosków. Doświadczenia 6 lat wdrażania wskazują, że rzetelne przeprowadzenie etapu wstępnego, czyli programowania pozwala osiągnąć sukces na zakończenie realizacji. Jasne i czytelne określenie wymagań pozwala z jednej strony beneficjentom przygotować poprawny wniosek, a z drugiej proces selekcji/oceny pozbawiony jest wątpliwości i nie jest narażony na zarzut niekompetencji. Najlepsze doświadczenia w tym zakresie niesie za sobą wdrażanie Programu PAOW, w którym obok kryteriów głównych odnoszących się do całego kraju, na poziomie województwa dokonano ich uszczegółowienia biorąc pod uwagę specyfikę regionu. Negatywne doświadczenia związane z wykorzystaniem wsparcia w województwie dotyczą m.in. skomplikowanego systemu przepływu środków finansowych. Problem ten szczególnie ostro wystąpił przy okazji wdrażania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, ale ujawnił się już przy okazji kontraktów wojewódzkich. Zbyt duża liczba podmiotów uczestniczących w tym systemie, zbiurokratyzowane formy jego działania nie wpływają efektywnie na skuteczność wdrażania. W przypadku ZPORR zasada refundacji dodatkowo wpływa na utratę płynności finansowej i konieczność zamrożenia dostępnych środków finansowych na zbyt długo, co odbija się także na spadku zdolności kredytowej. Gospodarka budżetowa samorządu województwa łódzkiego charakteryzuje się niestabilnością zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków budżetowych. Niepokój budzi niska zasobność budżetu województwa względem innych regionów utrzymująca się w długim okresie czasu, a także bardzo niskie wydatki majątkowe samorządu. Nakłady inwestycyjne per capita w województwie wynoszą zł i mieszczą się poniżej średniej krajowej, choć wykazują wyraźną tendencję wzrostową, w badanym okresie o 11,8 punktu procentowego. 17

18 Zjawiskiem pozytywnym jest natomiast rosnąca samodzielność finansowa samorządu województwa, co pozytywnie rokuje na możliwości kształtowania strategicznej polityki rozwoju. Zbyt duża liczba podmiotów uczestniczących we wdrażaniu programów operacyjnych jest zjawiskiem tym bardziej niekorzystnym, że podział kompetencji pomiędzy te podmioty nie jest jednoznaczny, prowadzi do nakładania i powielania obowiązków, a tym samym wydłuża cały proces. Samorząd województwa łódzkiego dążąc do możliwie dużego uproszczenia tego systemu, korzystając z dotychczasowych doświadczeń oraz w granicach obowiązujących przepisów, stworzył strukturę organizacyjną, w ramach której poszczególne etapy zarządzania zapewniają oddzielenie procesów: programowania, wdrażania i monitorowania i przy zachowaniu ich funkcjonalności pozwalają na skuteczne wdrażanie programu. Wsparciem tego procesu jest także zorganizowany system konsultacji społecznych. Powołany w 1999 r. Regionalny Komitet Sterujący ds. Rozwoju Województwa Łódzkiego, jako ciało opiniodawczo-doradcze wyraża opinie we wszystkich istotnych kwestiach dla rozwoju województwa, które są zatwierdzane na poziomie Łódzkiego Komitetu Monitorującego. Partnerzy mają zapewniony bezpośredni udział także na etapie oceny wniosków aplikacyjnych. W przypadku kontraktów wojewódzkich funkcję taką pełnią grupy robocze ds. oceny merytorycznej, jeżeli chodzi o ZPORR panele ekspertów. Innowacją w zakresie konsultacji społecznych w województwie łódzkim są subregiony, które wykształciły się jako naturalny wynik powiązań wewnętrznych na bazie wspólnoty celów i dążeń. Te niesformalizowane 4 grupy powiatów powstały jeszcze w 2003 roku, kiedy samorząd województwa zintensyfikował w regionie działania informacyjno-edukacyjne skierowane do potencjalnych beneficjentów funduszy strukturalnych. Należy podkreślić, że powstanie subregionów było procesem oddolnym i wynikało z realnego zaangażowania poszczególnych szczebli samorządu w województwie w przygotowania do członkostwa w UE. Dotychczasowe doświadczenia, wypracowane metody i rozwiązania oraz problemy, które napotkano, stanowią podstawę do podejmowania decyzji na kolejny okres programowania, a wyzwanie postawione przed samorządem województwa zostanie podjęte z odpowiedzialnością i przygotowaniem do sprostania mu z sukcesem. 18

19 1.14. Analiza SWOT SILNE STRONY WOJEWÓDZTWA - wysoki poziom uprzemysłowienia województwa - istnienie silnego ośrodka wydobycia węgla brunatnego i produkcji energii elektrycznej w województwie - budowa obiektów logistycznych - koncentracja działalności (specjalizacja) w województwie na produkcji: materiałów budowlanych, płytek ceramicznych, sprzętu AGD oraz farmaceutyków - wysoki poziom przedsiębiorczości mieszkańców województwa, szczególnie w obszarze metropolitalnym - rozwój przemysłu meblarskiego - dynamiczny rozwój sektora usług typu business process offshoring - znaczny potencjał badawczy z rozwiniętą współpracą naukową z jednostkami B+R krajowymi i zagranicznymi (Centra Zaawansowanych Technologii) - wzrost poziomu wykształcenia wśród ludzi młodych - wysoka gęstość zaludnienia na terenie województwa - duża liczba specjalistów na skalę światową w dziedzinie medycyny - wykwalifikowana kadra pomocy społecznej - szeroka oferta edukacyjna - gęsta sieć dróg kołowych (wskaźniki gęstości dróg znacznie przekraczające średnie dla kraju) - modernizacja i rozbudowa portu lotniczego Łódź- Lublinek - istnienie rozbudowanej sieci linii najwyższego napięcia i stacji elektroenergetycznych - duży potencjał energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych (biomasa, wody geotermalne, energia wiatrowa) - walory kulturowe województwa (ziemia łęczyckosieradzka, ziemia łowicka, miasta związane z epoką uprzemysłowienia) - duży potencjał infrastruktury kulturalnej stolicy województwa - walory krajobrazowo-przyrodnicze (m.in. parki krajobrazowe, rezerwaty przyrody) SŁABE STRONY WOJEWÓDZTWA - dominacja tradycyjnych gałęzi przemysłu, a także branż o niskim poziomie urynkowienia - niedostateczna dostępność komunikacyjna województwa dla lokalizacji dużych transportochłonnych inwestycji - przestarzały park maszynowy i dekapitalizacja majątku produkcyjnego przemysłu województwa łódzkiego - niskie tempo rozwoju sektora usług - słaba inicjatywa ośrodków B+R w kierunku komercjalizacji swojej działalności badawczej i innowacyjnej - przewaga branż o niskiej innowacyjności w gospodarce województwa - niski rozwój infrastruktury transferu technologii - niedostateczna baza hotelowa - niekorzystny stan finansów publicznych jednostek samorządu terytorialnego - zła sytuacja demograficzna - zróżnicowanie dostępu do specjalistycznych świadczeń zdrowotnych - zły stan zdrowia mieszkańców województwa - niedostatecznie kontrolowany proces urbanizacji obszarów podmiejskich - asymetria w strukturze wielkościowej miast - niski poziom wykorzystania linii kolejowych dla połączeń krajowych i regionalnych - niedostateczna obsługa województwa komunikacją kolejową w systemie Intercity i Eurocity - zły stan techniczny infrastruktury drogowej i kolejowej - mały udział energii uzyskiwanej ze źródeł alternatywnych - zanieczyszczenie zbiorników wodnych i rzek - niedobór zasobów wód powierzchniowych - niedostateczna ilość zbiorników małej retencji - brak obwodnic większości miast - duże dysproporcje w infrastrukturalnym zagospodarowaniu obszarów wiejskich - niezadowalający poziom rozwoju społeczeństwa informacyjnego w województwie - niezadowalający stan gospodarki odpadami - niski poziom zagospodarowania i wykorzystania do celów turystycznych i rekreacyjnych zbiorników wodnych - niska lesistość województwa i monokultura drzewostanu - duże rozproszenie osadnictwa wiejskiego 19

20 SZANSE - korzystne położenie województwa łódzkiego w strukturze przestrzennej kraju i Europy na przecięciu transeuropejskich korytarzy transportowych - decyzja o realizacja planu szybkiej kolei (Łódź- Warszawa, Łódź-Warszawa-Wrocław) - rozwój komunikacji lotniczej na terenie województwa (Lublinek, Łask) oraz budowa międzynarodowego lotniska pomiędzy Łodzią a Warszawą - wysoki w porównaniu z innymi województwami udział eksportu na rynki byłego ZSRR - rozwój Łódzkiego Obszaru Metropolitarnego - kształtowanie się współpracy firm, administracji, instytucji wspierania biznesu i sfery B+R w ramach klastrów - dywersyfikacja struktury gałęziowo branżowej w gospodarce województwa - rozwój budownictwa mieszkaniowego, w tym społecznego - reorganizacja i nowe sposoby zarządzania w administracji publicznej szczebla samorządowego - istnienie kolejowych stacji towarowych o dużym, niewykorzystanym potencjale przewozowym - rosnące znaczenie profilaktyki zdrowotnej w województwie - wykorzystanie historycznych obiektów architektonicznych na cele kulturalno-turystyczne - kreowanie markowego produktu kulturalnego i turystycznego w regionie - zagospodarowanie infrastrukturalne walorów przyrodniczo-krajobrazowych - rozwój gospodarstw ekologicznych - nowe technologie przesyłu danych ZAGROŻENIA - niekorzystny układ krajowej sieci kolejowej wpływający na złą jakość połączeń stolicy województwa z innymi ośrodkami w kraju - niewielki udział transportu lotniczego województwa łódzkiego w zewnętrznych powiązaniach transportowych - malejące znaczenie i ranga stolicy województwa w porównaniu do innych ośrodków miejskich w Polsce - uzależnienie gospodarek lokalnych w województwie od schyłkowych rodzajów działalności gospodarczej, o niskiej wartości dodanej - brak koordynacji w planowaniu przestrzennym na poziomie wojewódzkim i krajowym - zła zewnętrzna dostępność komunikacyjna województwa łódzkiego (transport drogowy) - rosnąca tendencja w wykorzystaniu transportu indywidualnego, a jednocześnie, malejące znaczenie transportu zbiorowego - niewystarczający poziom spójności działań administracji publicznej w stosunku do III sektora i wsparcia organizacji ze strony sektora publicznego - brak współpracy mediów i innych środków przekazu promujących aktywność społeczną - postępujące niszczenie walorów kulturowokrajobrazowych województwa - nierównomierne rozłożenie środków na realizowanie zadań publicznych przez organizacje pozarządowe w skali województwa - niestabilność uregulowań prawnych i skutecznej polityki na szczeblu rządowym w dziedzinie organizacji i finansowania służby zdrowia - niewystarczająca ilość działań o charakterze promocyjnym na poziomie krajowym organizowanych przez instytucje odpowiedzialne za promocję Polski - duże dysproporcje w zakresie rozwoju społeczeństwa informacyjnego pomiędzy aglomeracją a resztą województwa - proces starzenia się mieszkańców województwa - niebezpieczeństwo utrwalenia się marazmu i stagnacji gospodarczej niektórych rejonów województwa oraz pogłębienia dysproporcji w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego wewnątrz województwa - utrzymujący się wysoki poziom cen usług teleinformacyjnych i teletransmisyjnych - niespójne i zmienne prawo socjalne utrudniające efektywną pomoc - niestabilna polityka finansowa państwa wobec samorządów 20

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE WSKAŹNIKI MONITORINGOWE

PRZYKŁADOWE WSKAŹNIKI MONITORINGOWE do Aktualizacji Strategii Rozwoju Miasta Puławy na lata 2007-2015 PRZYKŁADOWE WSKAŹNIKI MONITORINGOWE I. WZMOCNIENIE POTENCJAŁU ROZWOJOWEGO MIASTA I.1. Planowanie zagospodarowania przestrzennego Miasta

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Augustów, 3-4 września 2015 r. 1 mgr Małgorzata Fiedorczuk mgr Maciej Muczyński Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Robocze wyniki analizy SWOT. w ramach procesu przygotowania. Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego

Robocze wyniki analizy SWOT. w ramach procesu przygotowania. Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Robocze wyniki analizy SWOT w ramach procesu przygotowania Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opiekun naukowy procesu przygotowania SRWO: prof. dr hab. Krystian Heffner Analiza SWOT nasze podejście

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE Powierzchnia w km² 46 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1374 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto PRZEMYŚL LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Powierzchnia w km² 102 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2893 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto BIAŁYSTOK Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4 URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE Powierzchnia w km² 32 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2404 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SIEDLCE LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim

Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim STRATEGIA ROZWOJU POWIATU DĄBROWSKIEGO NA LATA 2014 2020 Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim 1. Czy według Pani/Pana Powiatowi Dąbrowskiemu potrzebna jest strategia rozwoju mająca

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY WE WROCŁAWIU Powierzchnia w km² 293 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2167 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto WROCŁAW LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 69 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2481 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto BYTOM LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 82 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1572 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto TYCHY LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU Powierzchnia w km² 43 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2160 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SŁUPSK LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC:

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC: SPIS TABLIC: Tablica 1 Prognoza demograficzna dla województwa pomorskiego na lata 2005 2030... 76 Tablica 2 UŜytki rolne w województwie pomorskim wg klas bonitacyjnych gleb w 2000 r.... 90 Tablica 3 Warunki

Bardziej szczegółowo

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8 URZĄD STATYSTYCZNY W ZIELONEJ GÓRZE Powierzchnia w km² 58 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2038 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto ZIELONA GÓRA Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia.

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia. Możliwości finansowania projektów budowlanych w Polsce ze środków UE w świetle nowej perspektywy finansowania 2014-2020 Warszawa, 24 września 2013 r. 1 Dotychczasowe doświadczenia Skutecznie korzystamy

Bardziej szczegółowo

Miasto: Kielce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 110. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1268239 59,0 53,3 57,1 59,2

Miasto: Kielce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 110. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1268239 59,0 53,3 57,1 59,2 Miasto: Kielce Powierzchnia w km2 w 2013 r. 110 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1823 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 202450 200938 199870 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Łomża Powierzchnia w km2 w 2013 r. 33 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1920 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 63240 62812 62711 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Miasto: Olsztyn. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 88. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1446915 54,6 48,8 51,9 53,7

Miasto: Olsztyn. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 88. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1446915 54,6 48,8 51,9 53,7 Miasto: Olsztyn Powierzchnia w km2 w 2013 r. 88 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1978 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 175388 174641 174675 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Rzeszów. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 117. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2129294 57,1 50,1 52,6 54,6

Miasto: Rzeszów. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 117. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2129294 57,1 50,1 52,6 54,6 Miasto: Rzeszów Powierzchnia w km2 w 2013 r. 117 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1574 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 179199 182028 183108 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE Spotkania konsultacyjne współfinansowane są przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europa inwestująca w obszary wiejskie w ramach działania 19 Wsparcie dla Rozwoju Lokalnego

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Poznań Powierzchnia w km2 w 2013 r. 262 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2092 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 555614 550742 548028 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Częstochowa Powierzchnia w km2 w 2013 r. 160 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1455 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 237203 234472 232318 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Elbląg Powierzchnia w km2 w 2013 r. 80 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1540 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 124883 123659 122899 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Miasto: Zielona Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1021470 55,4

Miasto: Zielona Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1021470 55,4 Miasto: Zielona Góra Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2030 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 118950 119023 118405 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Miasto: Katowice. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 165. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 54,7 56,7 58,4

Miasto: Katowice. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 165. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 54,7 56,7 58,4 Miasto: Katowice Powierzchnia w km2 w 2013 r. 165 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1849 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 311421 307233 304362 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Kraków. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 327. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 3360581 58,5 53,4 56,1 57,8

Miasto: Kraków. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 327. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 3360581 58,5 53,4 56,1 57,8 Miasto: Kraków Powierzchnia w km2 w 2013 r. 327 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2322 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 757740 758334 758992 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Wrocław Powierzchnia w km2 w 2013 r. 293 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2159 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 630691 631188 632067 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Opole. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1004416 54,5 50,4 53,7 56,1

Miasto: Opole. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1004416 54,5 50,4 53,7 56,1 Miasto: Opole Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1244 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 122656 121576 120146 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Bydgoszcz. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 176. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2092564 57,0 55,1 57,6 59,4

Miasto: Bydgoszcz. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 176. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2092564 57,0 55,1 57,6 59,4 Miasto: Bydgoszcz Powierzchnia w km2 w 2013 r. 176 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2042 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 364443 361254 359428 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Toruń Powierzchnia w km2 w 2013 r. 116 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1758 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 205129 204299 203447 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Gliwice. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 134. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 52,2 54,9 56,5

Miasto: Gliwice. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 134. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 52,2 54,9 56,5 Miasto: Gliwice Powierzchnia w km2 w 2013 r. 134 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1385 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 187830 186210 185450 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu. chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat. Ryszard Boguszewski

Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu. chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat. Ryszard Boguszewski Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat Ryszard Boguszewski Analizowane obszary Przestrzeń i środowisko Sfera społeczna Sfera gospodarcza Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Miasto: Sopot. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 17. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2295811 57,8 59,8 63,7 65,4

Miasto: Sopot. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 17. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2295811 57,8 59,8 63,7 65,4 Miasto: Sopot Powierzchnia w km2 w 2013 r. 17 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2193 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 38858 38217 37903 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Siedlce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 5316840 60,1 51,7 54,7 57,6

Miasto: Siedlce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 5316840 60,1 51,7 54,7 57,6 Miasto: Siedlce Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2396 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 76303 76393 76347 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Piekary Śląskie Powierzchnia w km2 w 2013 r. 40 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1429 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 58022 57502 57148 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

Miasto: Jaworzno. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 50,9 52,8 53,6

Miasto: Jaworzno. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 50,9 52,8 53,6 Miasto: Jaworzno Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 614 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 94831 94305 93708 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Warszawa. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 517. Miasto 2012 2013. Województwo 2013

Miasto: Warszawa. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 517. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 Miasto: Warszawa Powierzchnia w km2 w 2013 r. 517 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 3334 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 1700112 1715517 1724404 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Bielsko-Biała Powierzchnia w km2 w 2013 r. 125 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1395 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 174755 174370 173699 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

Miasto: Jelenia Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2909997 55,8

Miasto: Jelenia Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2909997 55,8 Miasto: Jelenia Góra Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 751 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 84015 82846 81985 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku V. ANALIZA SWOT Biorąc pod uwagę uwarunkowania rozwoju gminy, problemy rozwojowe oraz analizę mocnych i słabych

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Dąbrowa Górnicza Powierzchnia w km2 w 2013 r. 189 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 657 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 126079 124701 123994 Ludność w

Bardziej szczegółowo

Miasto: Piotrków Trybunalski

Miasto: Piotrków Trybunalski Miasto: Piotrków Trybunalski Powierzchnia w km2 w 2013 r. 67 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1129 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 76881 76404 75903 Ludność w

Bardziej szczegółowo

System wskaźników monitorowania

System wskaźników monitorowania Aneks nr 4 do projektu Strategii Rozwoju Województwa Podlaskiego do roku 2020 z dnia 19 marca 2013 r. System wskaźników monitorowania Projekt Białystok, 19 marca 2013 r. Wskaźniki monitorowania celów operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania Krajna Złotowska MOCNE STRONY

Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania Krajna Złotowska MOCNE STRONY Zbiorcze zestawienie analizy SWOT dla obszaru Lokalnej Grupy Działania MOCNE STRONY 1. Walory środowiska naturalnego potencjał dla rozwoju turystyki i rekreacji 2. Zaangażowanie liderów i społeczności

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Miasto GORZÓW WIELKOPOLSKI

Miasto GORZÓW WIELKOPOLSKI URZĄD STATYSTYCZNY W ZIELONEJ GÓRZE Powierzchnia w km² 86 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1448 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto GORZÓW WIELKOPOLSKI LUDNOŚĆ WEDŁUG

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SWOT. położenia oraz potencjał przyrodniczokulturowy; Certyfikat miasta Najlepszy Produkt

ANALIZA SWOT. położenia oraz potencjał przyrodniczokulturowy; Certyfikat miasta Najlepszy Produkt ANALIZA SWOT MOCNE STRONY SŁABE STRONY Intensywna promocja marki Miasto Nieefektywnie wykorzystany potencjał Zakochanych położenia oraz potencjał przyrodniczokulturowy; Certyfikat miasta Najlepszy Produkt

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU Powierzchnia w km² 262 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2083 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto POZNAŃ LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Miasto CHORZÓW WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 33 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto CHORZÓW WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 33 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 33 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 3319 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto CHORZÓW LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 160 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1441 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto CZĘSTOCHOWA Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ X. Plan finansowy realizacji programu rewitalizacji

ROZDZIAŁ X. Plan finansowy realizacji programu rewitalizacji ROZDZIAŁ X Plan finansowy realizacji programu rewitalizacji 10.1 Źródła finansowania planu rewitalizacji miasta Makowa Mazowieckiego Realizacja zadań inwestycyjnych objętych w latach 2006-2013 kosztować

Bardziej szczegółowo

Miasto OPOLE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W OPOLU. Powierzchnia w km² 97 2014. Województwo 2014 55,6. w wieku produkcyjnym 53,7 56,1 58,4

Miasto OPOLE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W OPOLU. Powierzchnia w km² 97 2014. Województwo 2014 55,6. w wieku produkcyjnym 53,7 56,1 58,4 URZĄD STATYSTYCZNY W OPOLU Powierzchnia w km² 97 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1238 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto OPOLE LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W 2014

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU Powierzchnia w km² 262 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1762 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto GDAŃSK LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Miasto GDYNIA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014. Powierzchnia w km² 135 2014. Województwo 2014. w wieku produkcyjnym 59,7 61,6 63,8 59,2

Miasto GDYNIA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014. Powierzchnia w km² 135 2014. Województwo 2014. w wieku produkcyjnym 59,7 61,6 63,8 59,2 URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU Powierzchnia w km² 135 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1834 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto GDYNIA LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W BYDGOSZCZY Powierzchnia w km² 116 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1756 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto TORUŃ LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W BYDGOSZCZY Powierzchnia w km² 84 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1351 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto WŁOCŁAWEK Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. UWAGI OGÓLNE Niniejsze opracowanie zawiera informacje o dochodach, wydatkach i wynikach budżetów jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. przygotowane na podstawie sprawozdań

Bardziej szczegółowo

System wskaźników monitorowania

System wskaźników monitorowania Aneks nr 4 do Strategii Rozwoju Województwa Podlaskiego do roku 2020 z dnia 9 września 2013 r. System wskaźników monitorowania Białystok, wrzesień 2013 r. Wskaźniki monitorowania celów strategicznych SRWP

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 80 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI Powierzchnia geodezyjna województwa kujawsko-pomorskiego według stanu w dniu 1 I 2011 r. wyniosła 1797,1 tys. ha, co stanowiło 5,7 % ogólnej powierzchni

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO na lata 2007-2013 PROJEKT Łódź, październik 2006 2 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE... 4 1. DIAGNOZA SYTUACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO...

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013 Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu

analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013 Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Zagadnienia kluczowe dla zrównoważonego rozwoju w perspektywie wdrażania RPO dla województwa lubelskiego na lata 2014-2020 analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Analiza SWOT Wrzesień 2015 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Zadanie współfinansowane

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Suwałki Powierzchnia w km2 w 2013 r. 66 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1058 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 69245 69404 69317 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Infrastruktura Komunalna. Infrastruktura Komunalna 9 INFRASTRUKTURA KOMUNALNA 11

Rozdział I. Infrastruktura Komunalna. Infrastruktura Komunalna 9 INFRASTRUKTURA KOMUNALNA 11 I Infrastruktura Komunalna Rozdział I Infrastruktura Komunalna Infrastruktura Komunalna 9 INFRASTRUKTURA KOMUNALNA 11 I.1 GOSPODARKA WODOCIĄGOWO-KANALIZACYJNA 11 I.2 SIEĆ GAZOWA 15 I.3 GOSPODARKA ODPADAMI

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. do Strategii Zrównoważonego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022

ANKIETA. do Strategii Zrównoważonego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022 ANKIETA do Strategii Zrównoważonego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022 W związku z prowadzonymi pracami nad Strategią Zrównoważonego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022 zachęcamy

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności 2007-2013

Polityka spójności 2007-2013 Regionalne Programy Operacyjne jako źródło finansowania centrów nauki i wystaw interaktywnych Agnieszka Dawydzik Departament Koordynacji Programów Regionalnych Konferencja INTERAKCJA-INTEGRACJA INTEGRACJA

Bardziej szczegółowo

Miasto: Leszno. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 3467016 57,1 53,1 56,4 58,7

Miasto: Leszno. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 3467016 57,1 53,1 56,4 58,7 Miasto: Leszno Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2027 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 64654 64722 64589 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Działaj normalnie-czyli lokalnie!

Działaj normalnie-czyli lokalnie! Stowarzyszenie LUDZIE-LUDZIOM projekt: Działaj normalnie-czyli lokalnie! Spotkanie konsultacyjno-informacyjne poświęcone przedstawieniu analizy silnych, słabych stron, szans i zagrożeń oraz celów dla przygotowywanej

Bardziej szczegółowo

Miasto: Szczecin. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 301. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1718861 55,2 52,7 55,8 57,7

Miasto: Szczecin. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 301. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1718861 55,2 52,7 55,8 57,7 Miasto: Szczecin Powierzchnia w km2 w 2013 r. 301 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1358 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 410245 408913 408172 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Miasto: Rybnik. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 148. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 51,4 53,4 54,6

Miasto: Rybnik. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 148. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 51,4 53,4 54,6 Miasto: Rybnik Powierzchnia w km2 w 2013 r. 148 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 945 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 141036 140789 140173 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo