Co uczeń powinien wiedzieć o ekonomicznych uwarunkowaniach rozwoju kultury?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Co uczeń powinien wiedzieć o ekonomicznych uwarunkowaniach rozwoju kultury?"

Transkrypt

1 Anna Wieczorek Co uczeń powinien wiedzieć o ekonomicznych uwarunkowaniach rozwoju kultury? Mój głos w dyskusji na temat wprowadzonego kilka lat temu do szkół średnich przedmiotu wiedza o kulturze" jest głosem na rzecz uwzględnienia w jego programie pewnych elementów wiedzy na temat prawnych i ekonomicznych uwarunkowań rozwoju kultury. Dlaczego uważam te problematykę za istotną i proponuję włączyć ją do programu szkolnego? Młody człowiek jest bezustannie atakowany przez różnego rodzaju komunikaty i przekazy kulturowe, których nie potrafi ocenić, którym nie potrafi się oprzeć, których znaczenia często nie rozumie. Trzeba mu w tym pomóc, nie tylko umożliwiając rozumienie i odbiór wartościowej kultury i skłaniając do poznania pewnych dzieł i idei z kanonu kultury powszechnej i polskiej, ale również pokazując i wyjaśniając zasadnicze mechanizmy zarządzania i finansowania kultury (a także manipulowania nią), czyli jej związki z polityką i gospodarką we współczesnym świecie. W systemie gospodarki rynkowej, kultura i jej wytwory coraz częściej traktowane są jako przedmiot konsumpcji, produkt rynkowy, kreator marki firm, miast i regionów. Coraz poważniejsze jest znaczenie gospodarcze kultury, mierzone na przykład liczbą zatrudnionych czy udziałem w tworzeniu dochodu narodowego. Coraz też częściej procesy te stają się przedmiotem refleksji naukowej. Szkoła, w swym programie nauczania, nie może nie zauważać tych współczesnych tendencji, a przedmiot wiedza o kulturze" ze względu na swą potencjalną interdyscyplinarność, jest tym przedmiotem, który pozwala takie tematy podejmować i dyskutować. Przed edukacją kulturalną, której elementem jest przedmiot wiedza o kulturze", staje więc konieczność odpowiedzi na szereg pytań: - o czym i w jaki sposób nauczać, aby zgodnie z zapisami rozporządzenia ministra edukacji narodowej, przygotować uczniów do aktywnego i pełnego uczestnictwa w życiu kulturalnym"? - jaka aktywność może być dziś do owego życia kulturalnego zaliczona i czy jest to tylko aktywność obejmująca uczestnictwo w kulturze wysokiej?

2 Co uczeń powinien wiedzieć o ekonomicznych uwarunkowaniach rozwoju kultury? w jaki sposób rozwijać w uczniach umiejętność refleksyjnej i krytycznej oceny zjawisk w kulturze i sztuce", i w jakiej mierze do tej umiejętności potrzebna jest wiedza o zjawiskach z otoczenia kultury, w tym o zjawiskach o charakterze gospodarczym? - jakich argumentów użyć, aby przekonać uczniów (a przy okazji także ich rodziców) o doniosłości kultury i o korzyściach płynących z uczestniczenia w niej? - w jaki sposób wyjaśniać zjawisko coraz powszechniejszego wykorzystywania kultury wysokiej jako elementu strategii marketingowych różnego rodzaju firm i produktów oraz traktowania jej jako czynnika, który, odpowiednio użyty, może się przyczynić do osiągania ekonomicznego zysku? - w jaki sposób uzasadniać potrzebę finansowania z budżetu państwa, a więc z pieniędzy wszystkich podatników, tych instytucji kultury i podejmowanych przez nie działań, z których korzystają tylko nieliczni członkowie społeczeństwa itd.? Postawione tu pytania mają różny ciężar gatunkowy, a ich listę można dowolnie wydłużać. Już jednak te, przytoczone powyżej, dowodzą, że dzisiaj nie można mówić o rzetelnej wiedzy o kulturze, jeśli w programie nauczania nie uwzględnimy problemów związanych z ekonomicznymi uwarunkowaniami rozwoju kultury i jej związków z gospodarką. Pomocne dla uporządkowania i przedstawienia tych zagadnień mogłoby być skorzystanie, przy tworzeniu programu zajęć z wiedzy o kulturze, z komunikacyjnego modelu kultury, w którym jest ona traktowana jako dynamiczny układ kilku elementów: nadawcy, komunikatu i odbiorcy. Każdy z tych elementów może być rozpatrywany jako konkretne podmioty, osoby, grupy czy formy komunikatu 1. W klasycznej formule komunikowania masowego badanie komunikowania powinno odpowiedzieć na pięć podstawowych pytań: kto komunikuje?, co?, komu?, poprzez jaki kanał i z jakim skutkiem? 2. Rozpisanie procesów kulturowych według tego schematu pozwoli na gruntowną analizę i prezentację różnorodnych zjawisk składających się na system kultury, a w analizie tej nie można pominąć zjawisk i procesów o charakterze ekonomicznym, które ingerują w proces komunikowania na każdym jego etapie. Tak więc wykorzystując nakreślone przez badaczy-humanistów ramy pojmowania kultury jako procesu komunikacji powinniśmy model ten wypełnić elementami wiedzy, jaką na temat kultury dysponują i języka, jakim 1 Przegląd modeli kultury opartych na teorii komunikacyjnej przedstawiony jest np. w: A. Kłoskowska, Socjologia kultury, PWN, Warszawa Tamże.

3 132 Anna Wieczorek o niej mówią nie tylko kulturoznawcy ale również przedstawiciele innych nauk społecznych: socjologowie, ekonomiści, statystycy czy politolodzy. Każda z tych nauk we właściwy sobie sposób opisuje zjawiska kulturowe, akcentuje i bada inne ich konteksty i mechanizmy. Dopiero uwzględnienie tych różnych punktów widzenia pozwoli uczniowi na pełniejsze zrozumienie tego, co się we współczesnej kulturze dzieje i sprawi, że wiedza o kulturze" nie będzie jedynie szkolnym przedmiotem, na którym przekazywana jest wiedza na temat zjawisk i zdarzeń, które w niewielkim stopniu uczniów interesują i w których nigdy nie uczestniczyli ani oni, ani ich rodzice. Pozwalam sobie na to ostatnie sformułowanie, ponieważ jak wynika z badań GUS 3 oraz z Diagnozy Społecznej , uczestnictwo w kulturze 5 tylko w niewielkim stopniu angażuje czas wolny badanych respondentów i w niewielkim stopniu wpływa na ich poziom zadowolenia ze sposobów jego spędzania, a znaczna część praktyk kulturalnych, zwłaszcza tych związanych z uczestnictwem w drugim układzie kultury, ma jedynie charakter incydentalny. Jest to związane zarówno z brakiem potrzeb i kompetencji potencjalnych uczestników, jak i z obiektywnymi ograniczeniami o charakterze finansowym i przestrzennym. Z badań tych wynika na przykład, że ograniczenia finansowe eliminują, lub raczej należałoby powiedzieć - wykluczają z uczestnictwa w kulturze od 35-50% populacji ludności Polski w wieku 16 i więcej lat", że w 10,4% gospodarstw domowych nie ma w ogóle książek (na wsi jest to 17,04% gospodarstw), a w kolejnych 65%, zbiory biblioteczne nie przekraczają 100 egzemplarzy 6. Drugi rodzaj wykluczenia z uczestnictwa w kulturze związany jest z fizyczną dostępnością instytucji upowszechniających kulturę. Z analizy danych GUS wynika, że jedynie około połowy mieszkańców naszego kraju ma w zasięgu swego miejsca zamieszkania dostęp do takich instytucji jak teatr czy kino 7. Są to przede wszystkim mieszkańcy dużych miast i sąsiadujących z nimi okręgów. Pozostali, uczestnictwo w niektórych formach życia kultural- 3 Uczestnictwo ludności w kulturze w 2004 r, GUS, Informacje i opracowania statystyczne", Warszawa Diagnoza Społeczna Warunki i jakość życia Polaków, J. Czapiński, T. Panek, Warszawa Mówiąc o uczestnictwie w kulturze mam tu na myśli obserwowalne i policzalne przejawy partycypacji kulturalnej takie jak: chodzenie do kina, czytanie książek, oglądanie telewizji, uprawianie hobby itp. W stosunku do tego typu zachowań używa się też określeń: konsumpcja kulturalna czy aktywność kulturalna. 6 Diagnoza Społeczna..., s Za instytucje dostępne uznano te, które znajdują się w odległości nie większej niż 60 kilometrów od miejsca za2mieszkania potencjalnych odbiorców kultury (patrz: J. Bartkowski, Przestrzenne zróżnicowanie uczestnictwa w kulturze, Raporty, analizy, opinie", Instytut im. Adama Mickiewicza, Warszawa 2005).

4 Co uczeń powinien wiedzieć o ekonomicznych uwarunkowaniach rozwoju kultury? 133 nego mogą realizować głównie za pośrednictwem środków masowego przekazu - w tym zwłaszcza - telewizji. Wiedza na temat czynników wpływających na wykluczenie niektórych grup ludności z uczestnictwa w kulturze, a także na temat zasięgu tego wykluczenia jest ważnym elementem wiedzy o kulturze, którego znajomość jest potrzebna może nawet bardziej nauczającym niż nauczanym. Uczestnictwo w kulturze w roku wybrane informacje (*) L p. Rodzaj aktywności kulturalnej 1 Przeczytanie przynajmniej jednej książki 2 Oglądanie telewizji codziennie: - ponad dwie godziny - ponad cztery godziny Odsetek badanych deklarujących podejmowanie danego rodzaju aktywności ogółem młodzież w wieku lata 56,1 81,5 51,8 18,1 42,9 11,48 3 Wizyta w kinie 37,7 74,3 4 Używanie komputera 40,4 81,64 5 Korzystanie z internetu 68,4 77,7 6 Wizyta w filharmonii 3,5 5,75 7 Udział w innych koncertach 14,8 29,73 8 Wizyta w teatrze muzycznym 4,1 4,09 9 Wizyta w teatrze dramatycznym lub lalkowym 10 Wizyta w muzeum lub galerii (w kraju) 8,1 15,51 16,0 25,7 11 Zwiedzanie zabytków (w kraju) 27,8 38,1 12 Udział w zajęciach artystycznych lub hobbystycznych i imprezach organizowanych w domach kultury 13 Amatorska działalność artystyczna 14 Uczęszczanie do przykościelnych placówek kulturalnych 8,0 16,01 2,1 5,3 6,1 5,7 Źródło: Uczestnictwo ludności w kulturze w 2004 r. GUS, Informacje i opracowania statystyczne", Warszawa (*) Respondentów pytano o ich aktywność kulturalną w ciągu ostatniego roku poprzedzającego badanie.

5 134 Anna Wieczorek Jak widać z przedstawionych danych, młodzież w wieku lata znacznie częściej niż pozostali badani podejmuje aktywność kulturalną różnego typu. Nie zwalnia to jednak szkoły od działań, których celem będzie utrwalenie nawyków kulturalnych i przekształcenie uczestnictwa częściowo wymuszonego" w uczestnictwo dobrowolne i spontaniczne. Ekonomiści mówią o s e k t o r z e k u l t u r y, wyodrębniając go spośród innych obszarów funkcjonowania współczesnej gospodarki, o sektorze, który w coraz większym stopniu determinuje rozwój gospodarczy poszczególnych państw, miast i regionów, tworzy miejsca pracy i coraz wyższe dochody handlując dostępem do przeżyć kulturalnych". Do sektora tego włączają zarówno tradycyjne instytucje kulturalne takie jak biblioteki, teatry czy muzea, jak i przemysły kultury, a więc te dziedziny, w których dobra i usługi kulturalne wytwarzane i powielane są w sposób przemysłowy. Analizują również, z punktu widzenia teorii ekonomicznych, te cechy niektórych dóbr i usług kulturalnych, które na tyle istotnie odróżniają je od innych konsumowanych przez nas produktów, że w sektorze kultury konieczne jest często stosowanie specyficznych narzędzi i rozwiązań finansowych. Statystycy, zgodnie z zaleceniami U N E S C O, przez kulturę rozumieją prowadzenie działalności kulturalnej obejmującej produkcję i twórczość, dystrybucję i przekaz, oraz uczestnictwo w kulturze (w tym zakresie, w jakim da się je zmierzyć dostępnymi statystykom metodami), w kontekście przyrodniczego, urbanistycznego i społecznego środowiska człowieka. Badają instytucje kultury, inicjatywy kulturalne, rozmiary i strukturę produkcji dóbr i usług kulturalnych, efektywny popyt w tym obszarze i wszelkie mierzalne uwarunkowania tych procesów i zjawisk - koszty, inwestycje, zatrudnienie, wydatki gospodarstw domowych, itd. Przedmiotem ich zainteresowania w dziedzinie kultury jest więc opis dziedzin i kanałów przekazywania kultury symbolicznej. Ekonomiczna analiza sektora kultury i jego statystyczny obraz dostarczają informacji, które pozwalają lepiej zrozumieć nie tylko procesy kulturowe, ale również ich wpływ na przebieg procesów gospodarczych i rozwój współczesnych społeczeństw 8. Jakie zatem zagadnienia proponuję włączyć do programu wiedzy o kulturze? 8 Problematyka ta poruszana jest np. w: Kultura ma znaczenie. Jak wartości wpływają na rozwój społeczeństw, L. E. Harrison, S. P. Huntington (red.), przeł. S. Dymczak, Zysk i S-ka, Poznań pos'wiccony jej został także pierwszy numer Kultury Współczesnej" z 2006 r.

6 Co uczeń powinien wiedzieć o ekonomicznych uwarunkowaniach rozwoju kultury? 135 Po pierwsze, powinny być to elementy teorii dóbr publicznych oraz dyskusja na temat publicznego lub prywatnego charakteru dóbr i usług kulturalnych 9. O publicznym bądź prywatnym charakterze dóbr decydują cechy ich konsumpcji, takie jak wyłączność i dostępność. Dobra publiczne mogą być konsumowane kolektywnie, jeden konsument nie wyklucza tu drugiego. I trudno jest, bez uciekania się do administracyjnego przymusu (np. abonament telewizyjny), zapobiec zjawisku tzw. pasażerów na gapę", którzy korzystają z danego dobra nie płacąc za nie. W przypadku dóbr prywatnych wyłączność jest możliwa, konsumpcja ma charakter indywidualny, a korzystanie z nich wiąże się z koniecznością zapłaty. W kulturze większość dóbr ma charakter parapubliczny lub prywatny. Istnieje jednak społeczne przekonanie, że pewne dobra prywatne bądź odpłatne mają tak wielkie znaczenie społeczne, że trzeba stworzyć warunki do korzystania z nich, bez względu na możliwości płatnicze konsumenta. Mówi się tu o dobrach o szczególnym znaczeniu (merit goods), których konsumpcja przynosi pozytywne efekty zewnętrzne, a więc korzyści z ich produkcji i konsumpcji odnoszą nie tylko osoby bezpośrednio w tę konsumpcję czy produkcję zaangażowane. Dyskusja na temat specyficznego charakteru konsumpcji niektórych dóbr kultury, na temat ułomności rynku w odniesieniu do tego sektora i płynących stąd konsekwencji dla systemu finansowania kultury, powinna stać się integralnym elementem programu przedmiotu wiedza o kulturze". Mówiąc w skrócie, podstawowymi źródłami finansowania kultury, podobnie jak w przypadku innych usług społecznych, są: (1) rynek, a więc mechanizm oparty na grze popytu i podaży; (2) środki publiczne pochodzące z budżetu państwa i budżetów samorządów lokalnych, dystrybuowane zgodnie z celami i zasadami przyjętej polityki kulturalnej oraz (3) środki prywatne przekazywane dobrowolnie na cele kulturalne przez osoby lub firmy prywatne. Każde z tych źródeł ukierunkowane jest na finansowanie innych celów, każde też niesie ze sobą inne ograniczenia, stwarza inne szanse i zagrożenia dla rozwoju kultury. Kolejnym ważnym blokiem tematycznym jest blok zagadnień związanych z funkcjonowaniem sektora kultury we współczesnej Polsce. Wymieńmy, tytułem przykładu, niektóre z nich: w jaki sposób, w jakiej proporcji i wysokości, z jakim skutkiem i przy wykorzystaniu jakich mechanizmów wymienione źródła zasilają instytucje sektora kultury, jak wygląda system odpowiedzialności za kulturę władz publicznych różnego szczebla i jaka polityka w odniesieniu do kultury jest przez nie realizowana. W bloku tym powinny również znaleźć się 9 Na temat teorii dóbr publicznych patrz np.: S. Golinowska, Polityka społeczna państwa w gospodarce rynkowej, PWN, Warszawa 1994, s ; D. R. Kamerschen, R. B. McKenzie, C. Nardinelli, Ekonomia, Fundacja Gospodarcza NSZZ Solidarność", Gdańsk 1991, s

7 136 Anna Wieczorek elementy wiedzy na temat zasad funkcjonowania i rozwoju instytucji i inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego - fundacji, stowarzyszeń, a także wielu inicjatyw o charakterze nieformalnym 10. Nie wszystkie zagadnienia dotyczące polityki kulturalnej i finansowania kultury doczekały się już opracowań teoretycznych. Dlatego też przy ich omawianiu najlepszym źródłem informacji będą oficjalne, rządowe strony internetowe, a dyskusja na lekcjach powinna uczniom pomóc w zrozumieniu i interpretowaniu prezentowanych tam danych liczbowych i opracowań 1 1. Podjęcie problematyki związanej z finansowaniem kultury i polityką kulturalną nie powinno się ograniczać jedynie do polskich przykładów. Kolejnym ważnym tematem są działania, podejmowane w tym zakresie przez instytucje i organizacje międzynarodowe oraz przez Unię Europejską. Wejście do struktur europejskich dało kulturze w Polsce nowy impuls rozwojowy. Pojawiło się nie tylko nowe źródło finansowania kultury, ale także nowy, nieobecny uprzednio w polityce kulturalnej naszego kraju, sposób traktowania kultury. Unia Europejska - podkreślając w swych dokumentach, rolę kultury jako źródła tożsamości narodowej i zarazem tożsamości europejskiej, zwraca jednocześnie uwagę na jej znaczenie jako ważnego czynnika wzrostu gospodarczego. Problematyka kulturalna uwzględniana jest w programach unijnych o charakterze gospodarczym i społecznym. Projekty współfinansowane ze środków funduszy strukturalnych traktowane są jako inwestycje mające bezpośredni wpływ na rozwój społeczno-gospodarczy regionów - wzmacniające ich konkurencyjność oraz podnoszące szeroko rozumianą jakość życia ich mieszkańców. W Polsce, w latach przewidziano możliwości finansowania projektów kulturalnych w ramach kilku programów. I tak np. w Zintegrowanym Programie Operacyjnym Rozwoju Regionalnego, zagadnienia związane z rozwojem sektora kultury obecne były w następujących działaniach: regionalna infrastruktura społeczna, rozwój turystyki i kultury, infrastruktura społeczeństwa informacyjnego, rozwój umiejętności powiązany z potrzebami regionalnego rynku, pracy i możliwości kształcenia ustawicznego w regionie, wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne, obsza- 10 Przy omawianiu tego zagadnienia można się wspomóc informacjami z internetu publikowanymi w portalu organizacji pozarządowych: 11 Mam tu na mys'li strony sejmowe, na których publikowane są m.in. zapisy dyskusji w Sejmowej Komisji Kultury (www.sejm.gov.pl/komisje/www_ksp.htm), Ministerstwa Finansów, na których prezentowane są sprawozdania z wykonania budżetu państwa i budżetów samorządów (www. mofnet.gov.pl), Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (www.mkidn.gov.pl), czy Głównego Urzędu Statystycznego (www.stat.gov.pl).

8 Co uczeń powinien wiedzieć o ekonomicznych uwarunkowaniach rozwoju kultury? 137 ry wiejskie, obszary podlegające restrukturyzacji, zdegradowane obszary miejskie, poprzemy sio we i powój sko we czy lokalna infrastruktura społeczna 1 2. Stwarzało to możliwość realizacji projektów z zakresu ochrony zabytków i lokalnych tradycji kulturowych, rozwoju infrastruktury kulturalnej czy informatyzacji bibliotek, a więc projektów bezpośrednio dotyczących materialnych podstaw rozwoju kultury. Przedstawiona w tekście lista tematów z zakresu polityki kulturalnej i finansowania kultury zawiera tylko przykładowe zagadnienia, których omówienie pozwoli uczniom na ujęcie kultury w szerszym kontekście społecznym, gospodarczym i politycznym. W przyszłości, być może, wiedza ta zaowocuje ich większą aktywnością jako uczestników życia kulturalnego - zarówno odbiorców kultury jak i jej organizatorów. What a Pupil Should Know on Economic Conditions of the Development of Culture? In her article, the author proposes the inclusion into school program of the 'knowledge of culture' of some elements of the knowledge of juridical and economical conditions of the development of culture. Among proposed issues, she introduces the following: elements of the theory of public goods, issues related to a specific character of some cultural goods, sources of financing of culture, Polish cultural policy, and the cultural policy of European Union. 12 Źródłem informacji na temat miejsca sektora kultury w polityce Unii Europejskiej może być np. strona

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej.

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej. Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozyskiwania pozabudżetowych środków finansowych na digitalizację zasobów

Możliwości pozyskiwania pozabudżetowych środków finansowych na digitalizację zasobów Możliwości pozyskiwania pozabudżetowych środków finansowych na digitalizację zasobów Teresa E. Szymorowska Wojewódzka Biblioteka Publiczna Książnica Kopernikańska w Toruniu e-polska Biblioteki i archiwa

Bardziej szczegółowo

Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 119 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK)

Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 119 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK) Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 119 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK) opracowała: Iwona Wiśniewska koordynator edukacji kulturalnej w szkole

Bardziej szczegółowo

Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych

Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych Jacek F. Nowak Katedra Ekonomiki Przestrzennej i Środowiskowej UEP Związek Miast

Bardziej szczegółowo

Szwedzki dla imigrantów

Szwedzki dla imigrantów Szwedzki dla imigrantów Cel kształcenia Celem kształcenia w ramach kursu Szwedzki dla imigrantów (sfi) jest zapewnienie osobom dorosłym, które nie posiadają podstawowej znajomości języka szwedzkiego, możliwości

Bardziej szczegółowo

Informacje o przedmiocie

Informacje o przedmiocie Informacje o przedmiocie Wykładowca i prowadzący laboratoria komputerowe: dr Marek Sobolewski Strona internetowa: www.msobolew.sd.prz.edu.pl Wykład 15 godz., Laboratorium 15 godz. Forma zaliczenia: pisemna

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych. Kultura w 2008 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych. Kultura w 2008 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Materiał na konferencję prasową w dniu 28 sierpnia 2009 r. Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Kultura w 2008 roku 1 WYDATKI NA KULTURĘ Wydatki

Bardziej szczegółowo

Finansowanie instytucji kultury -środki unijne. 16 listopada 2006

Finansowanie instytucji kultury -środki unijne. 16 listopada 2006 Finansowanie instytucji kultury -środki unijne 16 listopada 2006 Środki europejskie Norweski Mechanizm Finansowy i Mechanizm Finansowy EOG Rozdzielane na poziomie kraju: sektorowe programy operacyjne regionalne

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol)

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Polityka i strategia bezpieczeństwa RP 2. KIERUNEK: Politologia 3. POZIOM STUDIÓW: I stopień 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5 6. LICZBA GODZIN:

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie Załącznik nr 21 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Zakład Komunikowania Społecznego i Doradztwa Zakład Turystyki i Rozwoju Wsi Zakład Organizacji i Ekonomiki Edukacji Kierownik: Dr inż. Ewa Jaska

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ?

STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ? STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ? PRZYJDŹ NA SPECJALIZACJĘ SOCJOLOGIA GOSPODARKI I INTERNETU CZEGO WAS NAUCZYMY? CZYM JEST SOCJOLOGIA GOSPODARKI Stanowi działsocjologii wykorzystujący pojęcia, teorie i metody socjologii

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: wszystkie Semestr: 2 Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

TECHNIKUM NR 1 EKONOMICZNE

TECHNIKUM NR 1 EKONOMICZNE CENTRUM KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO W SOSNOWCU TECHNIKUM NR 1 EKONOMICZNE OFERTA KSZTAŁCENIA W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CENTRUM KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO W SOSNOWCU TECHNIKUM NR 1

Bardziej szczegółowo

PROJEKT KAŻDY MOŻE ZOSTAĆ OMNIBUSEM

PROJEKT KAŻDY MOŻE ZOSTAĆ OMNIBUSEM PROJEKT KAŻDY MOŻE ZOSTAĆ OMNIBUSEM Miasto i Gmina Kluczbork Partner Projektu Gmina Miejska Dzierżoniów LIDER PROJEKTU Miasto i Gmina Serock Partner Projektu PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 225 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK)

Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 225 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK) Program Edukacji Kulturalnej w Szkole Podstawowej Nr 225 w Warszawie w ramach projektu Warszawski Program Edukacji Kulturalnej (WPEK) opracowała: Greta Piekut koordynator edukacji kulturalnej w szkole

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ. Kl. IV VI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ. Kl. IV VI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ Kl. IV VI Znaczenie oceny informujące nauczyciela, ucznia, rodziców (opiekunów) o przebiegu nauczania, np. poziomie wykonania i rodzajach zadań

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Zarządzanie Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Tomasz Szopiński Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności. Kultura dla Seniorów. 26 września 2012 r.

Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności. Kultura dla Seniorów. 26 września 2012 r. Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności Kultura dla Seniorów 26 września 2012 r. Europejski Rok Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej 2012 1. Idea przewodnia obchodów roku w krajach

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. ma rozszerzoną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych, szczególnie nauk o bezpieczeństwie i ich miejscu w systemie nauk

WIEDZA. ma rozszerzoną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych, szczególnie nauk o bezpieczeństwie i ich miejscu w systemie nauk Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo wewnętrzne Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych Profil kształcenia: ogólno-akademicki

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent :

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent : Załącznik nr 3 do uchwały nr 440/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW Europeistyka poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Polityka społeczna Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Dr Anna Schulz Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. MK_48 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Politologia I stopnia stacjonarne Rodzaj przedmiotu

SYLABUS. MK_48 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Politologia I stopnia stacjonarne Rodzaj przedmiotu Rzeszów, 1 październik 014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Finanse publiczne Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Kod przedmiotu MK_48 Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy

Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy ekonomiczne (np. podatki). Z kolei zarządzanie (a dokładniej nauki

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 10. WYMAGANIA WSTĘPNE: WIEDZA OGÓLNA NA POZIOMIE DRUGIEGO ROKU STUDIÓW; UMIEJĘTNOŚĆ SELEKCJI INFORMACJI

KARTA PRZEDMIOTU 10. WYMAGANIA WSTĘPNE: WIEDZA OGÓLNA NA POZIOMIE DRUGIEGO ROKU STUDIÓW; UMIEJĘTNOŚĆ SELEKCJI INFORMACJI KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA ADMINISTRACYJNEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA SP. ADMINISTRACJA PUBLICZNA 3. POZIOM STUDIÓW: STUDIA I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Czym jest animacja? Animacja to: - działalność, która ożywia społeczność lokalną, - metoda budowania kapitału

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

K A R T A P R Z E D M I O T U ( S Y L L A B U S ) W Y D R U K Z S Y S T E M U

K A R T A P R Z E D M I O T U ( S Y L L A B U S ) W Y D R U K Z S Y S T E M U K A R T A P R Z E D M I O T U ( S Y L L A B U S ) W Y D R U K Z S Y S T E M U Kod Nazwa SOCJOLOGIA KULTURY SOCIOLOGY OF CULTURE Wersja pierwsza Rok akadem icki 2013/2014 Wydział wszystkie Kierunek wszystkie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa

Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa KRZYSZTOF MĄCZEWSKI ANETA STANIEWSKA BIURO GEODETY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH)

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH) WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI I ZAJĘĆ ARTYSTYCZNYCH (PLASTYCZNYCH) Ocena niedostateczna Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna nie zdobył podstawowych wiadomości i umiejętności;

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 96 W WARSZAWIE

PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 96 W WARSZAWIE PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 96 W WARSZAWIE ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE: Realizacja programu ma na celu przygotowanie uczniów do świadomego uczestnictwa w kulturze, kształtowania w nich

Bardziej szczegółowo

opisuje struktury polityczne, ekonomiczne i kulturowe w wymiarze lokalnym, regionalnym, państwowym i międzynarodowym.

opisuje struktury polityczne, ekonomiczne i kulturowe w wymiarze lokalnym, regionalnym, państwowym i międzynarodowym. Załącznik nr 9 do uchwały nr 441/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW POLITOLOGIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta I stopnia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY

SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY SPOŁECZEŃSTWO / POMOC SPOŁECZNA / ZDROWIE / GOSPODARKA... 2 NAUKA / EDUKACJA... 5 KULTURA I SZTUKA... 7 EKOLOGIA/OCHRONA ŚRODOWISKA/TURYSTYKA I KRAJOZNAWSTWO...

Bardziej szczegółowo

Projekt systemowy realizowany przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji

Projekt systemowy realizowany przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji Projekt systemowy realizowany przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji Zagraniczna mobilność szkolnej kadry edukacyjnej w ramach projektów instytucjonalnych współfinansowany przez Unię Europejską w ramach

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Program rozwijania umiejętności uczniów szkół Polski Wschodniej Krystyna Ćwiąkała PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI AUTORSKI PROGRAM KSZTAŁTOWANIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce SPORT, TURYSTYKA, REKREACJA, HOBBY Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 2005 16 B. SPORT,

Bardziej szczegółowo

ROLA EDUKACJI KULTURALNEJ. Dr Marta Kosińska, Instytut Kulturoznawstwa UAM, Centrum Praktyk Edukacyjnych, CK Zamek

ROLA EDUKACJI KULTURALNEJ. Dr Marta Kosińska, Instytut Kulturoznawstwa UAM, Centrum Praktyk Edukacyjnych, CK Zamek ROLA EDUKACJI KULTURALNEJ Dr Marta Kosińska, Instytut Kulturoznawstwa UAM, Centrum Praktyk Edukacyjnych, CK Zamek EDUKACJA KULTURALNA CZY KULTUROWA? POJĘCIE KULTURY - POJĘCIE UCZESTNICTWA W KULTURZE Mentalistyczne

Bardziej szczegółowo

Oddolne projekty uczniów

Oddolne projekty uczniów Samorząd uczniowski jako doświadczenie aktywności obywatelskiej Oddolne projekty uczniów Olga Napiontek, Joanna Pietrasik projekt Szkolenie jest częścią projektu Samorząd uczniowski jako doświadczenie

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Dokąd idziemy? Co osiągamy?

Dokąd idziemy? Co osiągamy? Dokąd idziemy? Co osiągamy? Partnerzy Szerokiego Porozumienia na Rzecz Umiejętności Cyfrowych Warszawa, 28 kwietnia 2014 r. Misja spowodowanie trwałej zmiany społecznej, w wyniku której mieszkańcy Polski

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WYBRANE ASPEKTY POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WYBRANE ASPEKTY POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WYBRANE ASPEKTY POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN:

Bardziej szczegółowo

Turystyka w gospodarce regionalnej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9

Turystyka w gospodarce regionalnej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Turystyka w gospodarce regionalnej Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia

Kierunkowe efekty kształcenia Kierunkowe efekty kształcenia Kierunek: ekonomia Obszar kształcenia: nauki społeczne Poziom kształcenia: studia drugiego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Uzyskane kwalifikacje: magister Symbol

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA POTRZEB TWORZENIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU NA LATA 2014-2020 STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA "PRZYJAZNA ZIEMIA LIMANOWSKA"

ANKIETA DLA POTRZEB TWORZENIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU NA LATA 2014-2020 STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA PRZYJAZNA ZIEMIA LIMANOWSKA ANKIETA DLA POTRZEB TWORZENIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU NA LATA 2014-2020 W związku z przygotowaniem nowej Lokalnej Strategii Rozwoju, zwracamy się do Państwa z prośbą o wypełnienie niniejszej ankiety.

Bardziej szczegółowo

I. Plan studiów doktoranckich. 1. Plan roku I studiów doktoranckich obejmuje następujące przedmioty:

I. Plan studiów doktoranckich. 1. Plan roku I studiów doktoranckich obejmuje następujące przedmioty: Uchwała o zmianach w programie studiów doktoranckich na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji z siedzibą w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych oraz Międzywydziałowych Środowiskowych

Bardziej szczegółowo

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Wizerunek organizacji pozarządowych najważniejsze fakty 24% 16% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Kiedy Polacy słyszą organizacja pozarządowa to myślą 79% 77% zajmują się głównie pomaganiem

Bardziej szczegółowo

Scenariusz projektu edukacyjnego Komputer bez tajemnic 5/I Tytuł: Komputer bez tajemnic

Scenariusz projektu edukacyjnego Komputer bez tajemnic 5/I Tytuł: Komputer bez tajemnic Scenariusz projektu edukacyjnego Komputer bez tajemnic 5/I Tytuł: Komputer bez tajemnic Klasa: Kształtowane kompetencje: Efekty kształcenia: Czas trwania: pierwsza - informatyczne - intrapersonalne i interpersonalne

Bardziej szczegółowo

4. Temat: e-zus czyli firma pod ręką

4. Temat: e-zus czyli firma pod ręką 4. Temat: Cele Uczeń: przedstawia obowiązki przedsiębiorcy jako płatnika ZUS, wie, jakim ubezpieczeniom podlega przedsiębiorca, wie, co to są preferencyjne zasady opłacania składek, zna najważniejsze formalności

Bardziej szczegółowo

Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Kierunki studiów: Europeistyka Filozofia Kognitywistyka Kreatywność społeczna Socjologia Zarządzanie w politykach publicznych

Bardziej szczegółowo

Zasady otrzymywania ocen bieżących z plastyki:

Zasady otrzymywania ocen bieżących z plastyki: PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny z plastyki w klasach I gimnazjum w roku szkolnym 2015 / 2016 Program dostosowany jest do podręcznika do plastyki dla gimnazjum:

Bardziej szczegółowo

Modelowy program Praktyk tydzień 2:

Modelowy program Praktyk tydzień 2: Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek - najlepsza inwestycja. Modelowy program Praktyk tydzień 2: sprzedaż, marketing, dział handlowy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Zgodnie z Podstawą Programową jako priorytetowe przyjmuje się na lekcjach plastyki w gimnazjum wymagania ogólne: 1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 1/01 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 8 lutego 01 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk 1. Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku EKONOMIA

Efekty kształcenia dla kierunku EKONOMIA Efekty kształcenia dla kierunku EKONOMIA studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

Wyniki konsultacji projektu Programu Współpracy na rok 2014

Wyniki konsultacji projektu Programu Współpracy na rok 2014 Wyniki konsultacji projektu Programu Współpracy na rok 2014 Zgłaszający: Towarzystwo Miłośników Czarnej Białostockiej i Okolic Lp. Zapis w projekcie Programu Współpracy Propozycja zapisu Uzasadnienie Opinia

Bardziej szczegółowo

Raportów o Stanie Kultury

Raportów o Stanie Kultury Raport został opracowany na zlecenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego jako jeden z Raportów o Stanie Kultury, podsumowujących zmiany, jakie dokonały się w sektorze kultury w Polsce w ciągu

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Przemysły kreatywne stają cię coraz ważniejsze dla kształtowania rozwoju gospodarczego regionów i miast. Trudności definicyjne Działalność, która wywodzi

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Seminarium dyplomowe Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU Wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Strony internetowe z informacjami dot. wsparcia działalności młodych artystów-muzyków: Stypendia, wyjazdy zagraniczne, dotacje

Strony internetowe z informacjami dot. wsparcia działalności młodych artystów-muzyków: Stypendia, wyjazdy zagraniczne, dotacje Strony internetowe z informacjami dot. wsparcia działalności młodych artystów-muzyków: Stypendia, wyjazdy zagraniczne, dotacje przygotowano na podstawie danych zebranych przez studentów Akademii Muzycznej

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 72 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce. dr Dominik Batorski, ICM UW

Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce. dr Dominik Batorski, ICM UW Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce dr Dominik Batorski, ICM UW Plan wystąpienia Wykluczenie cyfrowe co to jest? dlaczego jest to zjawisko ważne? kogo dotyczy? jakie są powody wykluczenia? co się robi

Bardziej szczegółowo

Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? Gdańsk, 16 maja 2009 roku

Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? Gdańsk, 16 maja 2009 roku Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? 1 Prawdziwe wartości edukacji Europejskie ramy odniesienia Polskie ramy odniesienia Badania PISA 2 Jeżeli nie

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Białymstoku

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Białymstoku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Białymstoku poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta forma

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Wybrane elementy zarządzania kompetencjami pracowniczymi w aspekcie kształcenia zawodowego

Wybrane elementy zarządzania kompetencjami pracowniczymi w aspekcie kształcenia zawodowego Wybrane elementy zarządzania kompetencjami pracowniczymi w aspekcie kształcenia zawodowego Autor referatu: Marek Goliński Prezentuje: Joanna Kijewska Plan prezentacji 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie kompetencjami

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. w języku polskim. w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW. Włodzimierz Kędziorek

KARTA PRZEDMIOTU. w języku polskim. w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW. Włodzimierz Kędziorek Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu KARTA PRZEDMIOTU w języku polskim w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Marketing usług turystycznych i rekreacyjnych Marketing of services in tourism

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Wioletta Kilar Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.1 Temat zajęć: Rynek pracy i bezrobocie 1. Cele lekcji: Uczeń: wie, jakie są korzyści wynikające z posiadania pracy oraz co wpływa na jej popyt

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej

Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej Terminy konsultacji: E-mail: magdalena.knapinska@ue.poznan.pl Inne przedmioty: Makroekonomia (wykłady i

Bardziej szczegółowo

Wydatki na kulturę w 2011 r.

Wydatki na kulturę w 2011 r. Kraków 25.09.2012 r. Wydatki na kulturę w 2011 r. Informacja przedstawia wydatki budżetu państwa i budżetów jednostek samorządów terytorialnych na finansowanie kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PLASTYKI. Nauczanie plastyki w szkole podstawowej odbywa się według programu:

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PLASTYKI. Nauczanie plastyki w szkole podstawowej odbywa się według programu: PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PLASTYKI Nauczanie plastyki w szkole podstawowej odbywa się według programu: Klasa 4, 5, 6 Jadwiga Lukas, Krystyna Onak Do dzieła Program nauczania plastyki w Klasach IV

Bardziej szczegółowo

Ekonomika turystyki i rekreacji

Ekonomika turystyki i rekreacji Jednostka Organizacyjna: Rodzaj studiów i profil: Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2012/2013 i 2013/2014 Wydział Turystyki i Rekreacji I stopień, profil praktyczny

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów kształcenia w obszarze nauk społecznych

Efekty kształcenia na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów kształcenia w obszarze nauk społecznych Efekty na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów w obszarze nauk Objaśnienie oznaczeń w symbolach: S obszar w zakresie nauk 1 studia pierwszego stopnia A profil

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRAWA (PSO) Klasa II technikum w zawodzie technik ekonomista

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRAWA (PSO) Klasa II technikum w zawodzie technik ekonomista PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRAWA (PSO) Klasa II technikum w zawodzie technik ekonomista Przedmiotowy System Oceniania (PSO) jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo