Podręcznik do nauczania kompetencji społecznych i przykładowe plany lekcji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podręcznik do nauczania kompetencji społecznych i przykładowe plany lekcji"

Transkrypt

1 Nr projektu LLP IT-COMENIUS-CMP Podręcznik do nauczania kompetencji społecznych i przykładowe plany lekcji Produkt Nr: 4 Lipiec 2011 Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w nich zawartość merytoryczną. 1

2 Spis treści Strona Wprowadzenie 4 Część pierwsza: Kontekst projektu oraz kilka przykładów teoretycznych Obszar priorytetów Unii Europejskiej 5 Europejskie kompetencje kluczowe 6 Wiedza podstawowa, umiejętności oraz podejście do kompetencji 7 społecznych Wielka Brytania: Materiały dotyczące percepcji ucznia poczucie własnej 9 wartości Przede wszystkim poczucie własnej wartości Dania Kontekst, teoria i bibliografia 15 Włochy Kontekst, teoria i bibliografia 18 Polska Definicje kompetencji społecznych i bibliografia 20 Bułgaria Definicje kompetencji społecznych i kontekst 22 Część druga: Przykłady scenariuszy lekcji sklasyfikowane tematycznie 23 Tematyka rozdziałów 24 Loga 25 Rozdział Pierwszy 1.1 Dwukolumnowy model przypadku Wspólna praca zajęcia domowe w grupach Współpraca przy przygotowaniu scenariusza scenki Podstawy skutecznej komunikacji Skuteczne rozwiązywanie konfliktów umiejętności negocjacyjne a Miasto zwierząt b Jakim zwierzęciem jesteś? a Plemiona b Rozbitkowie a Rysunek geometryczny b Paczka papierosów c Autoportret d Jak widzą nas inni e Które rozwiązanie jest najlepsze? f Umiejętności społeczne a Gra zespołowa koszykówka b Gra zespołowa koszykówka Promocja umiejętności społecznych poprzez power jumping Innowacyjność i kreatywność w nauczaniu matematyki Lego Mind-storm (przedmioty ścisłe) Bycie młodym Wartości 71 2

3 Rozdział Drugi 2.1 Radzenie sobie z żałobą /stratą Praca nad rozwojem umiejętności rozwiązywania konfliktów Skuteczne rozwiązywanie konfliktów Jak radzić sobie z własnym gniewem w czasie konfliktów Jak sobie radzić z negatywnymi emocjami drugiej strony W jaki sposób skutecznie wyznaczać sobie cele Promocja umiejętności społecznych poprzez taniec Przezwyciężanie emocji Nabywanie umiejętności dla samowiedzy oraz zdolności samoujawniania Kompetencje społeczne: Namaluj siebie za pomocą piosenki Sytuacje społeczne/funkcje języka 99 Rozdział Trzeci 3.1a Wizytówka b Opowiedz swoją historię Rzeczywista komunikacja a Rozumienie innych i bycie rozumianym b Preferencje w zakresie komunikacji i docenianie innych c Kształtowanie właściwych umiejętności komunikacyjnych a Wrażliwość na przestrzeń osobistą b Wrażliwość na przestrzeń osobistą Zajęcia z wychowania fizycznego na świeżym powietrzu Uczniowska Rada Młodzieżowa Kultura amerykańska Kompetencje społeczne: podejmowanie decyzji 124 Rozdział Czwarty 4.1 Negocjowanie kompromisu Radzenie sobie z uprzedzeniami i dyskryminacją Jak sobie radzić z nękaniem internetowym? Nauka języków Teatr Czytelników a Muzyczna kafejka b Promocja umiejętności społecznych poprzez muzykę i język angielski Wyrażanie własnych pomysłów i pragnień Kompetencje społeczne- informacja zwrotna Kompetencje społeczne rozwiązywanie problemów Kompetencje społeczne rozwiązywanie problemów Praca zespołowa nad przygotowaniem papierowego modelu zabytku historycznego Umiejętność wsparcia rówieśniczego innych uczniów podczas przygotowania do 160 testów i nauki 4.13 Kreatywność, wyobraźnia i umiejętność wizualizacji Kompetencje społeczne stereotypy 163 3

4 Wstęp Promocja kompetencji społecznych jest niezmiernie ważna dla naszej przyszłości. Stanowi również priorytet dla polityki i prawodawstwa europejskiego. Komisja Europejska podkreśla w szczególności potrzebę większych inwestycji w młodzież, na możliwie najwcześniejszym etapie jej życia. Należy to rozumieć nie tylko w kontekście finansowym, ale też politycznym i społecznym, poprzez wpływ rodziny, organizacji pozarządowych, nauczycieli i pracodawców. Rozwijanie nowatorskich strategii rozwoju młodzieży musi stanowić priorytet zarówno na szczeblu europejskim, jak i państwowym w bardzo szerokim zakresie dziedzin, obejmujących edukację, zatrudnienie, zdrowie, przedsiębiorczość, kulturę i sport. Komisja Europejska wezwała także kraje członkowskie do wzmożenie swoich wysiłków w tej sferze poprzez odpowiednio ukierunkowane działania. Zakres działania niniejszego projektu obejmuje: Zmniejszenie liczby młodych osób przedwcześnie przerywających edukację oraz rozwój edukacji wczesnoszkolnej rozpoczynając od dzieci znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społecznej oraz opracowania dodatkowych środków zapobiegających przedwczesnemu przerywaniu edukacji (Bruksela 2007). Zamieszczone poniżej materiały teoretyczne, artykuły, zadania i linki mają służyć jako pomoc dla specjalistów, którzy cenią promocję kompetencji społecznych, rozumianych w bardzo szerokim, pozytywnym sensie. Różnorodność i zakres materiałów wskazuje na rosnące znaczenie tej dziedziny dla nauczycieli, ich uczniów oraz całego społeczeństwa. Nagłówki części teoretycznych i planów lekcji z poszczególnych krajów oznaczono różnymi kolorami, by ułatwić szybkie odnalezienie potrzebnych treści. Oto legenda: Bułgaria Dania Włochy Polska Wielka Brytania Część pierwsza dostarcza informacji na temat kontekstu w jakim projekt sytuuje się w odniesieniu się do polityki edukacyjnej Unii Europejskiej oraz kilka podstawowych teoretycznych i metodycznych materiałów. Inne zalecane materiały, artykuły i rekomendacje znajdziecie Państwo na stronie internetowej projektu. Partnerzy z 5 krajów zaangażowani w projekt PSS uczestniczyli w przygotowywaniu lekcji poświęconych promocji kompetencji społecznych. Każda instytucja zaprezentowała 12 lekcji, większa ich ilość będzie dostępna na stronie internetowej projektu. W niektórych systemach edukacyjnych szkoły wykorzystują indywidualne programy pracy z uczniami nad ich kompetencjami społecznymi lub zintegrowane, będące częścią planu nauczania. Z tego powodu załączone przykłady zawierają różne ćwiczenia od niezależnych, które mogą być stosowane w czasie pojedynczej lekcji z danego tematu, aż po ćwiczenia, które są zorientowanie bardziej długofalowo, a ich cele dydaktyczne są znacznie bardziej skomplikowane. Część druga opisuje w jaki sposób ćwiczenia są skatalogowane w stosunku do podanych tematów i w jaki sposób mogą być użyte. 4

5 Część pierwsza: Kontekst projektu oraz kilka przykładów teoretycznych Obszar priorytetów Unii Europejskiej Obecne nierówności w dziedzinie edukacji i szkoleń wiążą się ze znacznymi kosztami ukrytymi dla jednostek, społeczeństw i gospodarki. Edukacja powinna skutecznie tworzyć wysokie standardy profesjonalizmu oraz podnosić ogólny poziom umiejętności. Kolejną kluczową kwestią jest aktywne uczestnictwo w życiu społeczności. Ministrowie edukacji krajów członkowskich UE wyznaczyli sobie cztery szerokie obszary działalności, co ma na celu udoskonalenie państwowych systemów szkolnictwa. Obszary te obejmują takie kwestie priorytetowe jak edukacja nauczycielska, nauka kluczowych kompetencji, nauka języków obcych, technologie informacyjno-komunikacyjnych, matematyka, aktywność obywatelska oraz spójność społeczna. Z obszarami tymi wiążą się istotne wyzwania. Jedna czwarta młodzieży w wieku poniżej 15 lat zdobywa jedynie podstawową umiejętność czytania; 15% młodzieży w wieku lat przedwcześnie przerywa edukację; zaledwie 78% dwudziestodwulatków ukończyło szkołę średnią; poziom zainteresowania niektórymi dziedzinami wiedzy, takimi jak matematyka i przedmioty ścisłe, jest niewielki. Komisja Europejska współpracuje z krajami członkowskimi UE nad rozwojem koncepcji kluczowych kompetencji wiedzy, umiejętności i postaw, które pomagają ludziom w samorealizacji oraz zwiększają ich szanse na zatrudnienie i aktywność społeczną. Obejmują one tradycyjne kompetencje, takie jak znajomość języka ojczystego i języków obcych, podstawowe umiejętności matematyczne i naukowo-techniczne, kompetencje informatyczne oraz bardziej transwersalne kompetencje, takie jak umiejętność uczenia się, kompetencje społeczne i obywatelskie, inicjatywność, przedsiębiorczość, świadomość i ekspresja kulturalna. W 2006 r. Unia Europejska przyjęła Europejskie Ramy Odniesienia Kluczowych Kompetencji, narzędzie odniesienia, które ma za zadanie pomóc krajom członkowskim przystosować ich szkolne programy nauczania do współczesnych potrzeb. Ramy odniesienia zostały opracowane w oparciu o zmiany mające miejsce w wielu krajach. W związku z tym, zamiast zdefiniowania listy nakładów (opisu wiedzy, którą szkoły powinny szerzyć), ramy te określają rezultaty (wiedzę, umiejętności i postawy, które uczniowie powinni wypracować na różnych etapach swojej edukacji). Cztery z ośmiu kluczowych kompetencji określonych w wyżej wymienionych ramach mają charakter transwersalny; w tym miejscu pojawia się pytanie, w jaki sposób kompetencje te wpisują się w szkolny program nauczania, oparty na tradycyjnych przedmiotach oraz do jakiego stopnia szkoły będą musiały przeorganizować swojej systemy nauczania, aby pomóc swoim uczniom rozwijać ten rodzaj umiejętności, zarówno podczas zająć, jak i poza nimi. Grupa ekspertów z krajów członkowskich organizuje regularne spotkania na temat kluczowych kompetencji, aby dogłębnie badać określone aspekty programów szkolnych i wprowadzania ich w życie. Do tej pory pracowali oni nad kwestiami związanymi z wdrażaniem między przedmiotowych kompetencji, które wymagają nowych sposobów 5

6 podejścia do organizacji nauczania w szkołach, nowych rodzajów materiałów nauczania i nowych procedur oceniania, które wspomagają proces uczenia się. Europejskie kompetencje kluczowe Europejskie ramy odniesienia kluczowych kompetencji dla procesu uczenia się przez całe życie opublikowane w 2006 r. identyfikują i definiują kluczową wiedzę i umiejętności, potrzebne każdej osobie pragnącej zyskać zatrudnienie, dążyć do samorealizacji i uczestniczyć w życiu społecznym w dzisiejszym szybko zmieniającym się świecie. Ramy te obejmują kompetencje związane z tradycyjnymi przedmiotami, takimi jak znajomość języka ojczystego i języków obcych, umiejętność liczenia, kompetencje informatyczne i umiejętności naukowo-techniczne. Dotyczą one jednak także innych kompetencji, takich jak umiejętność uczenia się, kompetencje społeczne i obywatelskie, inicjatywność, przedsiębiorczość, świadomość i ekspresja kulturalna. Systemy kształcenia i szkolenia w całej Unii Europejskiej powinny starać się pomagać rozwijać te umiejętności wszystkim młodym ludziom. Podobnie edukacja dorosłych i szkolenia do nich skierowane powinny dawać osobom starszym prawdziwe okazje do ciągłego rozwijania swoich umiejętności bądź zapobiegania ich utracie. Ramy odniesienia określają osiem kluczowych kompetencji: 1) porozumiewanie się w języku ojczystym; 2) porozumiewanie się w językach obcych; 3) kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne 4) kompetencje informatyczne; 5) umiejętność uczenia się; 6) kompetencje społeczne i obywatelskie; Są to kompetencje osobowe, interpersonalne i międzykulturowe obejmujące pełny zakres zachowań przygotowujących osoby do skutecznego i konstruktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym, szczególnie w społeczeństwach charakteryzujących się coraz większą różnorodnością, a także rozwiązywania konfliktów w razie potrzeby. Kompetencje obywatelskie przygotowują osoby do pełnego uczestnictwa w życiu obywatelskim w oparciu o znajomość pojęć i struktur społecznych i politycznych oraz poczuwanie się do aktywnego i demokratycznego uczestnictwa. 7) inicjatywność i przedsiębiorczość; oraz 8) świadomość i ekspresja kulturalna. Jak widać kluczowa kompetencja odnosząca się do omawianego projektu rozwoju umiejętności społecznych posiada bardzo szeroki zakres. Kompetencja ta opiera się na podejściu opartym na współpracy, asertywności i prawości. Osoby powinny interesować się rozwojem społeczno-gospodarczym, komunikacją międzykulturową, cenić różnorodność i szanować innych ludzi, a także być przygotowane na pokonywanie uprzedzeń i osiąganie kompromisu. 6

7 Podstawowe umiejętności w zakresie tej kompetencji obejmują zdolność do konstruktywnego porozumiewania się w różnych środowiskach, wykazywania się tolerancją, wyrażania i rozumienia różnych punktów widzenia, negocjowania połączonego ze zdolnością tworzenia klimatu zaufania, a także zdolność do empatii. Osoby powinny być zdolne do radzenia sobie ze stresem i frustracją oraz do wyrażania ich w konstruktywny sposób, a także powinny dokonywać rozróżnienia sfery osobistej i zawodowej. Wiedza podstawowa, umiejętności oraz podejście do kompetencji społecznych: Kompetencje społeczne są związane z dobrem osobistym i społecznym, które wymaga świadomości, w jaki sposób można zapewnić sobie optymalny poziom zdrowia fizycznego i psychicznego, rozumianego również jako zasób danej osoby i jej rodziny oraz bezpośredniego otoczenia społecznego, a także wiedzy, w jaki sposób może się do tego przyczynić odpowiedni styl życia. Dla powodzenia w kontaktach interpersonalnych i uczestnictwie społecznym niezbędne jest rozumienie zasad postępowania i reguł zachowania ogólnie przyjętych w różnych społeczeństwach i środowiskach (np. w pracy). Równie istotna jest świadomość podstawowych pojęć dotyczących osób, grup, organizacji zawodowych, równości płci i niedyskryminacji, a także społeczeństwa i kultury. Konieczne jest rozumienie wielokulturowych i społeczno-ekonomicznych wymiarów społeczeństw europejskich, a także wzajemnej interakcji narodowej tożsamości kulturowej i tożsamości europejskiej. Poniższy fragment, który został wystosowany przez brytyjskie Ministerstwo do spraw dzieci, szkół i rodzin, pokazuje, w jaki sposób świadomość problemów z omawianej dziedziny i zainteresowanie nimi przekłada się na politykę Wielkiej Brytanii i działania krajów europejskich. Brak edukacji czy aktywności zawodowej (tzw. NEET No education, employment or training) w grupie wiekowej od 16 do 18 lat świadczy o marnowaniu potencjału młodych ludzi i braku ich wkładu w rozwój społeczeństwa. Ministerstwo ds. dzieci, szkół i rodzin stawia sobie za zadanie zmniejszenie liczby młodych ludzi, należących do tzw. kategorii NEET. Dwa kluczowe cele to: i) zmniejszenie odsetka 16- i17-latków, należących do kategorii NEET o 2% do roku 2010; a zarazem ii) wdrożenie rozwiązań edukacyjnych i pomocniczych, które umożliwią naukę 16- i 17- latkom, kiedy edukacja obowiązkowa zostanie wydłużona do siedemnastego roku życia w 2013 r., a następnie do 18 roku życia w 2015 r. (Zmiany ustawowe) Rozwiązanie problemu NEET polega na: Prewencji zapobieganiu brakowi edukacji i aktywności zawodowej wśród młodzieży, motywowanie i angażowanie młodych osób, kiedy jeszcze uczęszczają do szkoły oraz oferowanie odpowiednich, atrakcyjnych możliwości rozwoju osobom powyżej 16 roku życia. Interwencji zdobyciu wiedzy o tym, co robią młodzi ludzie oraz zastosowaniu odpowiednich środków, umożliwiających kontakt z młodzieżą lub umożliwiających młodzieży kontakt z nami, jak również kwestionowaniu ich oczekiwań i, w razie 7

8 potrzeby, oferowaniu możliwości oraz wsparcia, co zapewni młodzieży udane przejście w dorosłość. Utrzymywaniu wyników pomocy młodzieży, w szczególności osobom, które musiały przedwcześnie przerwać edukację, pokonywać przeszkody i dążyć do dalszego rozwoju wiedzy i umiejętności. Strategia rządowa zmniejszenia odsetka NEET opiera się na wprowadzeniu zmian systemowych. Dokładnej identyfikacji wczesnej identyfikacji młodych ludzi należących do kategorii NEET lub zagrożonych tą kategorią, co pozwoli na zaplanowanie odpowiednich interwencji. Udzielaniu zindywidualizowanego wsparcia i wskazówek prowadzeniu skutecznych wczesnych interwencji, polegających na ponownej aktywizacji młodzieży, zapewnieniu im umiejętności społecznych oraz wiedzy o tym, jak znajdować możliwości edukacyjne i szkoleniowe, zdobyć zatrudnienie i dokonywać świadomych wyborów; chodzi także o ułatwienie młodzieży pokonywania barier, stojących na drodze do aktywności (używając różnych form zachęty finansowej, dzięki której młodzież zaangażuje się w kształcenie). Elastycznej ofercie kształcenia, dostosowanej do zapotrzebowania zaangażowaniu młodych ludzi poprzez zaspokojenie ich potrzeb na różnych poziomach i w różnych dziedzinach, dostosowane do różnych stylów uczenia się. Promocji praw i obowiązków promowaniu praw młodzieży, gwarantujących im dostęp do potrzebnych usług oraz udzielaniu młodym ludziom zachęty do ponownego zaangażowania się w proces kształcenia, jeżeli staną się NEET. Opis strategii NEET znajduje się na podanej poniżej stronie: 8

9 Wielka Brytania: Materiały dotyczące percepcji ucznia poczucie własnej wartości Przede wszystkim poczucie własnej wartości według Sue Watson z Od dawna wiemy, że jeśli uczniowie dobrze czują się z samymi sobą, mają większe szanse na lepsze osiągnięcia w nauce. Wychowanie kształtuje postawy oraz uczniowską pewność siebie, nastawiając młodzież na sukces, zaś udzielnie pozytywnych informacji zwrotnych oraz częstych pochwał to ważne narzędzie dla nauczycieli i rodziców. Pomyślmy o nas samych: im większą mamy pewność siebie, tym lepiej odnosimy się do zadań, którym mamy sprostać i naszych możliwości ich wykonania. Kiedy dziecko czuje się dobrze z samym sobą, łatwiej jest je motywować do rozwoju naukowego. Na czym polega kolejny krok? Po pierwsze, aby zwiększyć poczucie własnej wartości drugiej osoby, musimy uważnie udzielać informacji zwrotnych. Dweck (1999) twierdzi, iż ukierunkowanie informacji zwrotnej na określony cel (naukowy lub polegający na wykazaniu się swoimi umiejętnościami), w przeciwieństwie do pochwały skierowanej do konkretnej osoby, będzie bardziej skuteczne. Innymi słowy, należy unikać stwierdzeń takich jak: Jestem z Ciebie dumny/a czy Pracowałeś/aś naprawdę ciężko. Zamiast tego należy pochwalić wykonanie zadania lub sposób jego wykonania. Należy docenić wysiłek ucznia i jego/jej strategię. Dweck (1999) przytacza przykład: Widzę, że użyłeś/aś do tego zadania liczydła, to doskonałe rozwiązanie lub Widzę, że tym razem nie popełniłeś/aś ani jednego błędu w działaniach. Udzielając tego rodzaju informacji zwrotnej wpływamy nie tylko na samoocenę ucznia, ale i zwiększamy jego/jej poziom motywacji do realizacji celów naukowych. Poczucie własnej wartości jest ważne zarówno w klasie, jak i poza nią. Nauczyciele i rodzice mogą mieć na nią pozytywny wpływ, jeżeli będą pamiętali o następujących zasadach: Zawsze kładź nacisk na pozytywy. Czy zauważyłeś/aś, że osoby z niską samooceną zazwyczaj skupiają się na negatywnych stronach? Słyszymy stwierdzenia takie jak: Ech, wszystko poszło nie tak czy I tak nikt mnie nie lubi. Jest to w gruncie rzeczy wskazówka, że nasz rozmówca musi sam siebie bardziej polubić. Poproś uczniów, aby wymienili 10 rzeczy, które w sobie lubią. Zachęć ich, aby powiedzieli, w czym są dobrzy i co lubią. Zdziwisz się, odkrywając, jak wielu uczniów z niskim poczuciem własnej wartości będzie miało problem z tym zadaniem musisz im pomóc wskazówkami. (Jest to także doskonałe zadanie na początek roku) Unikaj krytyki. Osoby cierpiące z powodu niskiego poczucia własnej wartości mają najwięcej problemów z radzeniem sobie z krytyką. Pamiętaj o tym. Zawsze pamiętaj, że poczucie własnej wartości wiąże się z poczuciem, że jesteśmy doceniani, akceptowani, kochani i ważni dla innych. Chodzi o to, aby postrzegać samych siebie w pozytywny sposób. Zrozum, że rodzice i nauczyciele odgrywają najważniejszą rolę w kształtowaniu poczucia własnej wartości dziecka po raz kolejny pamiętaj, aby unikać krytyki. Nie zapominaj, że wpływ rodzica lub nauczyciela może budować poczucie własnej wartości lub je niszczyć. 9

10 Oczekiwania muszą być zawsze realistyczne. Wiąże się to z nastawieniem dziecka na sukces. Zróżnicowanie poleceń (patrz uwaga 2) odgrywa tu kluczową rolę; ponadto potrzeba dużo czasu, aby nauczyciele poznali swoich uczniów i byli w stanie dobrać dla nich stosowne zadania i sformułować oczekiwania odpowiednie do ich poziomu umiejętności i mocnych stron. Naucz się dostrzegać, czego uczą nas popełniane błędy. Spójrz na błąd z innej perspektywy i skoncentruj się na tym, czego można się z niego nauczyć. Pomoże to dziecku skupić się na pozytywnych, a nie negatywnych stronach. Przypomnij uczniom, że każdy popełnia pomyłki; ważne jest natomiast to, w jaki sposób radzimy sobie z tymi błędami. Powinniśmy postrzegać je jako okazje do wyciągnięcia nauczki na przyszłość. Skuteczna nauka może być skutkiem popełnionego błędu. Właściwa samoocena odgrywa istotną rolę w prawie wszystkich działaniach dziecka. Poprawia nie tylko wyniki naukowe, ale także pomaga w rozwijaniu umiejętności społecznych i w nawiązywaniu przyjaźni. Relacje z rówieśnikami i nauczycielami mają zazwyczaj bardziej pozytywny charakter przy zdrowej dawce poczucia własnej wartości. Dzieci zazwyczaj dużo lepiej radzą sobie z popełnianymi błędami, doświadczanymi zawodami i porażkami; są bardziej wytrwałe w realizacji ambitnych zadań, w tym zadań naukowych. Poczucie własnej wartości jest nam potrzebne przez całe życie. Musimy zatem pamiętać o ważnej roli, jaką odgrywamy w kształtowaniu poczucia własnej wartości dziecka. Bibliografia: Dweck, C. S. (1999) Self Theories: Their Role in Motivation, Personality, and Development. Hove: Psychology Press, Taylor and Francis Group. Zróżnicowane poleceń i sposobów oceny Sue Watson (były doradca About.com) Gdyby kształcenie polegało jedynie na stosowaniu jednej niezawodnej metody, byłoby wówczas nauką ścisłą. Nie ma jednak jednego uniwersalnego sposobu nauczania wszystkiego i dlatego nauczanie jest sztuką. Gdyby nauczanie polegało jedynie na realizowaniu jakiegoś podręcznika i stosowaniu zasady mierzenia wszystkich tą samą miarą, wówczas każdy mógłby zostać nauczycielem, czyż nie? Dlatego właśnie nauczyciele, a w szczególności nauczyciele pracujący w szkołach specjalnych, posiadają pewne wyjątkowe umiejętności. Już dawno temu, nauczyciele wiedzieli, że polecenia i sposoby oceniania powinny zależeć od indywidualnych potrzeb, mocnych stron i słabości uczniów. Zdajemy sobie sprawę, że dzieci są wielkimi indywidualnościami i że nigdy nie uczą się w ten sam sposób, nawet jeśli realizujemy z nimi ten sam program nauczania. Polecenia i sposoby oceniania mogą (i powinny) być zróżnicowane, co jest warunkiem skutecznego uczenia się. Dlatego właśnie tak ważne jest zróżnicowanie poleceń i sposobów oceny. Nauczyciele powinni stosować wiele różnych podejść, uwzględniając różne możliwości, mocne strony i słabości uczniów. Uczniowie potrzebują zatem zróżnicowanych możliwości pokazania swojej wiedzy zdobytej dzięki określonemu sposobowi nauczania, stąd mówimy o zróżnicowaniu sposobów oceny. Oto szczegóły praktyczne dotyczące stosowania zróżnicowanych poleceń i sposobów oceny: 10

11 Wybór stanowi podstawę procesu nauczania. Dotyczy to wyboru zadania do wykonania oraz wyboru sposobu oceny (w jaki sposób uczniowie zaprezentują, co zrozumieli). Zadania do wykonania zawsze powinni uwzględniać mocne/słabe strony uczniów. Uczniom-wzrokowcom dostarczamy bodźców wizualnych, słuchowcom słuchowych, itp. Podział uczniów na grupy powinien być zróżnicowany; niektórzy będą lepiej pracować indywidualnie, inni w różnych zespołach. Należy wziąć pod uwagę wiele rodzajów inteligencji oraz wielość sposobów uczenia się i myślenia uczniów. Zajęcia powinny wzbudzić pewne skojarzenia i powiązania u wszystkich uczniów. Kształcenie zadaniowe i kształcenie problemowe także odgrywają kluczową rolę w zróżnicowaniu poleceń i ocen. Zajęcia i sposoby oceniania powinny być dostosowane do potrzeb wszystkich uczniów. Należy dawać dzieciom okazję do samodzielnego myślenia. Zróżnicowane polecenia i sposoby oceny NIE SĄ NICZYM NOWYM! Znani nauczyciele stosowali te metody już w przeszłości. Na czym polega zróżnicowanie poleceń i sposobów oceny? Po pierwsze należy określić oczekiwane wyniki nauczania. W celu wyjaśnienia, przyjrzyjmy się katastrofom naturalnym. Najpierw musimy zbadać wiedzę naszych uczniów. Jaką posiadają wiedzę? Na tym etapie możemy przeprowadzić burzę mózgów z całą grupą, w mniejszych grupach lub indywidualnie. Można tez użyć tabeli KWL (KNOW (wiem)-want(chcę)-learn(pragnę się nauczyć). Graficzne sposoby dobrze sprawdzają się podczas porządkowania posiadanej wiedzy. Można też użyć tabeli KTO, CO, GDZIE, KIEDY i JAK, indywidualnie lub w grupach, upewniając się, że każdy otrzyma szansę, aby wnieść swój wkład do zadania. Kiedy już udało nam się ustalić poziom wiedzy naszych uczniów, czas przejść do tego, czego potrzebują i czego pragną się nauczyć. Można puścić w obieg tabelę z tematami, do których dopisywane będą podtematy. Przykładowo, w przypadku katastrof naturalnych, można stworzyć tabelę z różnymi kategoriami (huragany, tornada, tsunami, trzęsienia ziemi, itp.). Każda z grup lub każdy z uczniów dopisuje do tabeli, co wie na którykolwiek z tematów. Następnie w oparciu o zainteresowania można stworzyć grupy dyskusyjne. Każda z grup dopisuje się do katastrofy naturalnej, o której jej członkowie chcieliby dowiedzieć się więcej. Grupy będą musiały określić, jakich zasobów potrzebują, aby poszerzyć swoje wiadomości. Następnie należy określić, jak uczniowie zademonstrują swoją wiedzę, zdobytą podczas badań przeprowadzonych w oparciu o książki, filmy dokumentalne, publikacje internetowe, itp. Po raz kolejny należy dokonać odpowiedniego wyboru, uwzględniając uczniowskie mocne strony/potrzeby i style uczenia się. Oto kilka sugestii: przeprowadźcie talk show, napiszcie oświadczenie prasowe, poprowadźcie lekcję, opracujcie broszurę informacyjną, 11

12 stwórzcie prezentację w programie Power Point, którą pokażecie klasie, przygotujcie ilustracje z opisami, przeprowadźcie pokaz, odegrajcie scenkę, przygotujcie teatrzyk kukiełkowy, napiszcie piosenkę, wiersz, utwór w stylu raperskim lub inną rymowankę, przedstawcie diagram lub proces w punktach, nagrajcie reklamę informacyjną, grę typu Miliard w Rozumie lub Milionerzy. Możliwości istnieje nieskończenie wiele, podobnie jak tematów. Podczas realizacji zadania uczniowie mogą także notować uwagi na temat zastosowanych metod. Mogą zapisywać nowe fakty i pomysły, a następnie swoje przemyślenia. Mogą też odnotowywać, co już wiedzą i jakie pytania wciąż wymagają odpowiedzi. Kilka słów o sposobach oceny Można oceniać następujące aspekty: wykonanie zadania, umiejętność pracy w grupie i słuchania innych, poziom zaangażowania, szacunek wobec siebie i innych, umiejętność prowadzenia dyskusji, wyjaśniania, dostrzegania powiązań, uzasadniania swoich opinii, wnioskowania, parafrazowania, opisywania, raportowania, przewidywania, itp. Rubryka oceny powinna zawierać opis zarówno umiejętności społecznych, jak i wiedzy. Jak możemy zauważyć, prawdopodobnie już wcześniej różnicowaliśmy swoje polecenia i sposoby oceny w dość podobny sposób. Można by jednak zadać pytanie, kiedy w takim razie stosować bezpośrednie nauczanie? Przyglądając się swoim grupom, zawsze dostrzeżemy w nich uczniów, którzy potrzebują dodatkowej pomocy; nie należy o nich zapominać, ale zebrać ich razem i pomóc im w pełni zrozumieć materiał. Jeżeli potrafisz odpowiedzieć na poniższe pytania, możemy przejść dalej. 1. W jaki sposób różnicujemy zadania? (materiały na różnym poziomie, wybór, zróżnicowane sposoby prezentacji, itp.) 2. W jaki sposób różnicujemy sposoby oceny? (uczniowie posiadają wiele możliwości zademonstrowania nowo zdobytej wiedzy) 3. W jaki sposób różnicujemy proces nauczania? (szeroki wybór zadań, uwzględniających różne style uczenia się, mocne strony i potrzeby, różne formy pracy grupowej i indywidualnej, etc.) Choć różnicowanie może stanowić czasem duże wyzwanie, należy je stosować w celu osiągnięcia wymiernych rezultatów. Uczestnictwo w zadaniach integracyjnych (na poziomie koleżeńskim i społecznym) oraz poprawa osiągnięć ucznia Według najnowszych badań opublikowanych w czasopiśmie Journal of Educational Psychology, dzieci, które nie uczestniczą w zadaniach wykonywanych wspólnie z rówieśnikami, mogą osiągać gorsze wyniki naukowe. W oświadczeniu prasowym z dnia 5 marca 2006 r. wystosowanym przez Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne, główny autor badań stwierdził, że wykluczenie to, choć jest mniej widoczne niż różne rodzaje przemocy rówieśniczej lub innej formy znęcania się, może być jednak równie szkodliwe dla dziecka. Pięcioletnie badania zostały przeprowadzone w grupie 380 uczestników w wieku od 5 do 11 lat. Osoby wykluczone z zadań wykonywanych w grupach rówieśniczych częściej miały problemy z nauką i rzadziej udzielały się w klasie niż ich rówieśnicy, którzy uczestniczyli w zadaniach grupowych. 12

13 W celu uzyskania dalszych informacji na temat powyższych badań, patrz: Peer Exclusion Among Children Results in Reduced Classroom Participation and Academic Achievement. (Wykluczenie rówieśnicze wśród dzieci prowadzi do mniejszej aktywności na zajęciach i mniejszych sukcesów w nauce) oświadczenie prasowe Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego Buhs, E., Herald, S., & Ladd, G. (2006) Peer Exclusion and Victimization: Processes That Mediate the Relation Between Peer Group Rejection and Children's Classroom Engagement and Achievement. Journal of Educational Psychology, Vol.98 No.1. Podstawowa komunikacja z innymi: Oto kilka kluczowych pytań pomagających zrozumieć zagadnienie umiejętności komunikacji interpersonalnej: Czym są umiejętności komunikacji interpersonalnej? Umiejętności komunikacji interpersonalnej to narzędzia, które wykorzystujemy do informowania innych o naszych myślach, uczuciach, potrzebach i pragnieniach. Dzięki nim pokazujemy także innym, że rozumiemy, co myślą i czują, czego potrzebują i pragną. Jakie są zalety umiejętności komunikacji interpersonalnej? Wszyscy, zarówno podczas nauki, jaki i pracy, powinniśmy potrafić skutecznie komunikować się z naszymi nauczycielami, kierownikami i klientami. Wszyscy posiadamy przyjaciół lub znajomych, z którymi musimy się porozumiewać, aby odpowiednio radzić sobie podczas nauki czy pracy. Każdy ma swój ulubiony styl komunikowania się z innymi. Co więcej, jeżeli przyjrzymy się naszym indywidualnym historiom, okaże się, że wszyscy stosujemy różne strategie komunikacyjne w odmiennych sytuacjach. W związku z tym istnieje duża możliwość, że w przypadku spotkania się dwóch osób, mogą zaistnieć pewne okoliczności, w których komunikacja między nimi będzie mniej skuteczna niż by tego chciały. Poprzez zwiększanie repertuaru umiejętności komunikacji interpersonalnej, możemy zwiększyć naszą ogólną skuteczność, a także być może naszą satysfakcję z nauki i/lub pracy. Czy istnieją różne umiejętności komunikacji interpersonalnej? Tak. Aktywne słuchanie i asertywność to dwa przykłady takich umiejętności. Ponadto istnieją pewne techniki działania w określonych okolicznościach, takie jak komunikacja w trudnych sytuacjach lub komunikacja z przełożonymi, które mogą być bardzo przydatne. Skąd wiem, że moje umiejętności komunikacji interpersonalnej wymagają poszerzenia? Skąd wiem, które z nich muszę rozwijać? Każdy może czerpać korzyści z rozwijania swoich umiejętności interpersonalnych. Wszyscy napotykamy na pewne sytuacje, które są dla nas trudne lub/i posiadamy pewne umiejętności komunikacyjne, które chcielibyśmy poszerzyć. Oceny poziomu naszych umiejętności komunikacji interpersonalnej możemy dokonać sami lub możemy poprosić o to innych. Jeden ze sposobów polega na przypomnieniu sobie trzech lub czterech sytuacji, podczas których interakcja z drugą osobą nie przebiegła tak, jak byśmy sobie tego życzyli. Dwukolumnowy Model, opisany i zilustrowany w rozdziale 1 może pomóc Ci uporządkować 13

14 swoje wspomnienia oraz dostrzec schematy, pomocne w określeniu obszarów wymagających poprawy. W jaki sposób mogę rozwinąć moje umiejętności komunikacji interpersonalnej? Podobnie jak w przypadku rozwoju innych umiejętności, po ustaleniu takiej potrzeby, jeżeli posiadamy motywację do wprowadzenia zmian, musimy zapoznać się z nowymi strategiami i narzędziami, szukać okazji do ich zastosowania oraz starać się otrzymać odpowiedź zwrotną. Należy podejść do tego zagadnienia jak do planu projektu: określić swój cel, wybrać dwa lub trzy sposoby jego realizacji, być może zapisać się na kilka warsztatów i przeczytać odpowiednią książkę. Nie zapominaj: Rozwój umiejętności interpersonalnych stanowi wyzwanie na całe życie. Wybierz coś, czego możesz się nauczyć i co możesz ćwiczyć, bądź przygotowany/a na niezręczne sytuacje, wyciągaj z nich wnioski i ciesz się z robionych postępów. 14

15 Kontekst, teoria i bibliografia Partner : Dania Kontekst i teoria: Model ten utworzył Jan Tønnesvang w oparciu o prace H. Kohuta (Theory of Self) i Łączy się z propozycją W. Klafkiego i jego pomysłem wybierania bardziej praktycznych treści szkoleniowych (Bildung). Model uwzględnia fakt, że ludzi żyją i kształcą się w obrębie kultury, a także spełnia wymogi znajomości przyrody, kultury i zagadnień dotyczących rozwoju technicznego. Bierze również pod uwagę to, że jako nauczyciel masz do czynienia z istotami ludzkimi ich bezpośredniością, a także potrzebami społecznymi i egzystencjalnymi. Kwalifikacje Zewnętrzne Materialny wymiar istnienia (byt) Wiedza Kompetencje wiedzowe Materiał do nauki Wewnętrzne Wymiar osobisty 1 Umiejętność samooceny Zdolność do refleksji. Wartościowanie i przewartościowywanie strategii nauki Podejmowanie nowych wyzwań i zadań Cenienie własnych kompetencji, umiejętności, talentów; samozrozumienie; nauka, zrozumienie, potwierdzenie, tożsamość samoreferencyjna. Samostanowienie Wymiar społeczno-moralny istnienia Kompetencje społeczne Konsekwencje przyjmowania odpowiedzialności Tożsamość / świadomość polityczna Zdolność działania poczucie / nastawienie demokratyczne Społeczne sposoby działania zewnętrzna strona moralności Wymiar osobisty 2 Kompetencje egzystencjalne i związane z doświadczeniem Umiejętność bycia sobą Uczciwość nastawienie na życie, doświadczenie, znaczenie. Zrozumienie własnych potrzeb, uczuć, mocnych stron. Zdolność doświadczania uczuć innych i świadomość, że choć są obce, są też znajome, a także, dzięki wiedzy i odczuwaniu, umiejętność zrozumienia i wspierania innych. Model ten podkreśla związek między wiedzą przedmiotową a rozwojem osobistym. Potwierdza, że jest coś ważnego do nauczenia oraz wiele sposobów, by się tego nauczyć. Istnieje też mniej lub więcej uczuć do poznania samodzielnie lub wraz z innymi. 1 Kohut, Heinz(1977): The Restoration of the Self. NewYork. International Universities Press 15

16 Kohut, Heinz (1974):Remarks about the formation of the self. In:P. Ornstein(ed): The search for the Self, voii: , Madison: International Universities Press Tønnesvang, Jan (2002): Selvet I pædagogikken selvpsykologiens bidrag til en moderne dannelsespædagogik. Aarhus. KLIM Kontekst, teoria i bibliografia Partner: Nota redakcyjna: Dania Poniższe materiały przygotowali nasi duńscy partnerzy jako wstęp do ich programu nauczania i lekcji do tematu 4 o rozwoju odpowiedzialności obywatelskiej. Dla nas jednak mają większe znaczenie, gdyż dotykają ogólnych zagadnień PSS, dlatego też uznaliśmy, że dobrze będzie je włączyć do tej części Podręcznika jako element podstaw teoretycznych PSS. Wstęp Punktem wyjścia dla przygotowania niniejszego programu była nauka o społeczeństwie. Celem wyboru takiej tematyki oraz założeniem lekcji jest przygotowanie uczniów do odgrywania aktywnej roli w demokratycznym społeczeństwie 1. Ponadto, korzystając z definicji demokracji jako dialogu autorstwa Hala Kocha 2, wierzymy, że rozwój umiejętności społecznych jest kluczowy dla nauki o społeczeństwie. Poniższy schemat może służyć jako narzędzie do tworzenia planów lekcji. ASPEKTY ROZWOJOWE DOTYCZĄCE KOMPETENCJI DEMOKRATYCZNO-OBYWATELSKICH 3 Aspekty związane z prawami obywatelskimi Cechy osobiste i zaangażowanie: Poszanowanie praw i obowiązków Inicjatywa i motywacja Wytrwałość, silna wola i energia Wrażliwość na problemy Wiedza i umiejętności Znajomość idei demokratycznych Zdolność do demokratycznego zachowania i komunikacji Znajomość struktur i procesów Aspekty upełnomocnienia Odpowiednia rola w rodzinie oraz w innych środowiskach, np. w szkole Tematy rozmów Częstotliwość dialogu Dialog, współpraca i rozwiązywanie problemów Korzyści płynące z dialogu i współpracy Odpowiednia przestrzeń w rodzinie oraz w innych środowiskach, np. w szkole Przestrzeń osobista (demokratyczne zgromadzenia społeczne) Przestrzeń dydaktyczna (poznanie 1 2 Koch, Korsgaard m.fl. red., 2007: side 241 (Figur fra Demokratiprojektet ved Odense Seminarium) 16

17 politycznych Umiejętność działania w ramach systemu Znajomość problemów i konfliktów Umiejętność analizy i interpretacji Znajomość zainteresowań Umiejętność rozwiązywania problemów i współpracy demokracji) Przestrzeń polityczna (korzystanie ze swobód obywatelskich) Kontekst i teoria Program nauki o społeczeństwie stworzono ze społeczno-konstruktywistycznego punktu widzenia. W ramach tego programu uczniowie kształcą swoje umiejętności społeczne poprzez aktywne interakcje z innymi. Jesteśmy przekonani, że umiejętności społeczne mają kluczowe znaczenie dla procesu uczenia się. Ponadto, umiejętności społeczne postrzegane są jako część próby nauczenia uczniów osiągania dobrych rezultatów. Umiejętności społeczne obejmują dogłębne zrozumienie, umiejętności, sposoby komunikacji oraz poglądy, które mają wpływ na to, jakie ma człowiek możliwości i sposoby na życie z innymi w społeczeństwie. 17

18 Kontekst, teoria i bibliografia Partner: Włochy Nasi włoscy partnerzy dostarczyli następujące materiały teoretyczne do kontekstualizacji ćwiczeń: Ćwiczenia zostały wybrane pod kątem klas. Na przykład, ćwiczenia dla drugiej klasy szkoły hotelarskiej Enriques (Castelfiorentino - FI) zostały wybrane ze względu na swoją strukturę i potrzeby wynikające z historii danej grupy uczniów. Do klasy uczęszczało 25 uczniów (przy czym jeden z nich był nieobecny). Była to grupa heterogeniczna: 10 uczniów pochodziło z jednej pierwszej klasy, 4 z innej, 8 powtarzało drugą klasę (i pochodziło z różnych klas), a 2 przyszło z innej szkoły, która nie była szkołą hotelarską. Wybór tej klasy do udziału w projekcie był wynikiem przeprowadzonych w poprzednim roku szkolnym obserwacji, z których wynikało, że między uczniami w większych grupach relacje nie są łatwe i często są źródłem problemów. Pojawienie się nowych uczniów w tej grupie sprawiło, iż konieczne było utworzenie strategii wyrównywania poziomu wiedzy, standardów zachowań i relacji między uczniami oraz między uczniami a nauczycielami. Należy również wziąć pod uwagę czynnik zróżnicowania etnicznego, gdyż uczniowie nie pochodzili tylko z Włoch, ale także z innych kultur i krajów (Albanii, Maroka, Senegalu, Iraku i Mołdawii). Różnice dotyczą również tego, od jak dawna mieszkają we Włoszech niektórzy się tu urodzili, a ich rodzice byli imigrantami, a niektórzy są w kraju dopiero od około pięciu lat. Ćwiczenia dla piątej klasy liceum im. Enrico Fermiego (Liceum socjologiczne, psychologiczne i pedagogiczne w Empoli - FI) zostały wybrane ze względu na przyszłość 25 uczennic, które je przygotowały, opierając się na profilu i założeniach edukacyjnych, jakie szkoła stawia przed swoimi uczniami. Liceum socjologiczne, psychologiczne i pedagogiczne, poprzednio będące liceum pedagogicznym, po reformie Gelmini stało się obecną szkołą nauk humanistycznych (Ustawa reformująca 133/08). Przedmioty to w głównej mierze przedmioty artystyczne, a także humanistyczne i społeczne, psychologia, pedagogika i socjologia, do których właśnie się odnosimy. Na bardziej ogólnym poziomie szkoła przygotowuje do wszystkich działań związanych ze społeczeństwem z przeważającymi wartościami formującymi, dotyczącymi aspektów związanych z relacjami, komunikacją i organizacją, w tym całego obszaru działań projektowych dotyczących fenomenów edukacyjnych i społecznych, które dodatkowo dają wstęp na wszystkie kierunki studiów, a w szczególności pedagogikę, komunikację i psychologię. Jako że omawiana klasa kończy szkołę, udział w projekcie PSS równoznaczny był z wdrożeniem teoretycznych aspektów poznanych w trakcie nauki, jak również wdrożeniem i wzmocnieniem umiejętności społecznych, co może pomóc w podjęciu decyzji i dokonaniu wyboru dotyczącego dalszej ścieżki edukacyjnej. Casula, C. (2003). I porcospini di Schopenhauer (Jeżozwierze Schopenhauera). Franco Angeli, Mediolan. Książka mówi o tym, jak wypracować zażyłość między pilotem i grupą, a także między samymi uczestnikami, co bardzo ułatwia słuchanie, zrozumienie i naukę. Książka opisuje sposoby radzenia sobie z konfliktami i napięciem oraz tworzenia silnego porozumienia podczas współpracy, dzięki 18

19 czemu uczestnicy osiągają swoje cele jako bardziej kompetentni ludzie, świadomi swoich umiejętności i potencjału, zmotywowani do przezwyciężania własnych ograniczeń oraz dalszego rozwoju indywidualnego i grupowego. Cunico, M. (2008). Educare alle emozioni (Edukacja emocji). Città Nuova, Rzym. Tekst zawiera zarówno refleksje i przemyślenia na temat okresu przed dojrzewaniem, problemach z mową, jak również edukacją, aż po emocje, zachęty i konkretne pomysły na wdrażanie projektów edukacji emocjonalnej w szkołach. Manes, S. (1998). 83 giochi psicologici per la conduzione dei gruppi (83 zabaw psychologicznych służących zarządzaniu grupami). Franco Angeli, Mediolan. Praktyczny przewodnik pełen pomysłów i sugestii dla osób, które chcą nabyć umiejętność zarządzania grupami i przewodzenia nimi poprzez wykorzystanie kreatywnego narzędzia, jakim są zabawy umysłowe. Marmocchi, P., Dall Aglio, C., and Zannini, M. (2004). Educare le life skills (Uczenie umiejętności społecznych). Erickson, Trento. Książka w zarysie przedstawia edukację społeczno-emocjonalną nastolatków podczas spotkań, w trakcie których, poza prezentowaniem informacji, dochodzi do dyskusji i refleksji nad wartościami, podejściem i opiniami, które podlegają indywidualnym wyborom. Wszystkie te działania korzystają z aktywnej metodologii, która daje młodym ludziom możliwość bezpośredniego zaangażowania i uczestnictwa oraz edukacji rówieśniczej, promującej uczestnictwo i odpowiedzialność młodych ludzi wobec rówieśników. 19

20 Definicja Kompetencji społecznych i bibliografia Partner: Polska Nasi polscy partnerzy zaproponowali do przedyskutowania/przemyślenia trzy możliwe definicje kompetencji społecznych : Definicja nr 1: Według M. Argyle'a ( 1998) umiejętności społeczne (social skills) są wzorcami zachowań społecznych, które sprawiają, że jednostki są społecznie kompetentne, to znaczy zdolne do wywierania pożądanego wpływu na innych. Umiejętności społeczne stanowią aspekt zachowaniowy zdolności społecznych (social competence), na które składają się także wiedza, zrozumienie, brak niepokoju, przyczyniające się do wzrostu osiągnięć społecznych. Skuteczność w skłanianiu innych do zachowań zgodnych z naszymi oczekiwaniami i celami jest założeniem definicji kompetencji społecznych autorstwa M. Arygyle. Przez pojęcie kompetencji społecznej rozumie "zdolność, posiadanie niezbędnych umiejętności do tego, by wywrzeć pożądany wpływ na innych ludzi w sytuacjach społecznych. Te pożądane wpływy mogą polegać na skłonieniu innych do kupna, do nauki do odzyskania zdrowia psychicznego" (Argyle, 2002). M. Agryle wyróżnia dwie kategorie umiejętności społecznych pozwalających uzyskać zamierzone efekty w sytuacjach społecznych: powszechne umiejętności społeczne, potrzebne każdemu człowiekowi, profesjonalne umiejętności społeczne, które są konieczne w wielu zawodach. W klasycznym ujęciu Michaela Agryle, kompetencje społeczne są zbiorem takich umiejętności, od których zależy możliwość adekwatnej reakcji na określoną sytuację społeczną. Za powstanie, rozwój kompetencji społecznych, odpowiedzialne są zdolności niezbędne do przetwarzania informacji behawioralnych, które Argyle określił jako inteligencję społeczną. Za pomocą kompetencji społecznych możemy zorientować się, jaką strategię należy zastosować, żeby zrealizować własne cele. Przez kompetencje społeczne należałoby rozumieć złożone umiejętności warunkujące efektywność radzenia sobie w sytuacjach społecznych określonego typu. Argyle, M. (2002). Psychologia stosunków międzyludzkich Warszawa: PWN. Argyle, M., The Psychology of Interpersonal Behaviour (Penguin 1967) Definicja nr 2: Według Spitzberga i Cupach'a, jest to zdolność do budowania więzi emocjonalnych z innymi ludźmi, 20

Podręcznik do nauczania kompetencji społecznych i przykładowe plany lekcji

Podręcznik do nauczania kompetencji społecznych i przykładowe plany lekcji Nr projektu 502647-LLP-1-2009-1-IT-COMENIUS-CMP Podręcznik do nauczania kompetencji społecznych i przykładowe plany lekcji Produkt Nr: 5 Lipiec 2011 Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA

PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA VAL Gee JEFF Gee PROGRAM SZKOLENIA Z ZAKRESU OBSŁUGI KLIENTA Ćwiczenia, formularze, wskazówki dla prowadzącego Zestaw z CD WARSZAWA 2011 Spis treści Zestawienie sesji szkoleniowych według celu szkolenia...............

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa w Żórawinie

Szkoła Podstawowa w Żórawinie Szkoła Podstawowa w Żórawinie SORE Sabina Żuchelkowska Rok szkolny 2013/2014 Temat I RPW Jak pomóc uczniowi osiągnąć sukces edukacyjny? Potrzeby nauczycieli Podczas spotkania z Panią Dyrektor SP w Żórawinie,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

WYBÓR ZAWODOWY GIMNAZJALISTY. wyboru szkoły i zawodu?

WYBÓR ZAWODOWY GIMNAZJALISTY. wyboru szkoły i zawodu? WYBÓR ZAWODOWY GIMNAZJALISTY Jak przygotować dziecko do właściwego Jak przygotować dziecko do właściwego wyboru szkoły i zawodu? RYNEK PRACY XXI WIEKU Wymagania rynku pracy: Kształtowanie u uczniów umiejętności

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.2013 Informacje o projektodawcy Nazwa

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY NA PIERWSZY ROK NAUKI

PROGRAM WYCHOWAWCZY NA PIERWSZY ROK NAUKI PROGRAM WYCHOWAWCZY NA PIERWSZY ROK NAUKI CEL GŁÓWNY CELE SZCZEGÓŁOWE ZADANIA FORMA REALIZACJI ODPOWIEDZIALNY I. Dobre komunikowanie się 1. Podstawowe zasady dobrej komunikacji Poznanie zasad dobrej komunikacji:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? Gdańsk, 16 maja 2009 roku

Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? Gdańsk, 16 maja 2009 roku Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? 1 Prawdziwe wartości edukacji Europejskie ramy odniesienia Polskie ramy odniesienia Badania PISA 2 Jeżeli nie

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego PRACA Z GRUPĄ Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego Cele pracy grupowej: - zaspokajanie potrzeb rozwojowych związanych z różnymi rodzajami aktywności,

Bardziej szczegółowo

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się Załącznik nr 5.15 Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Działania 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego - Wyjaśnienia zapisów Szczegółowego Opisu

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 Przyjęty 27 sierpnia na posiedzeniu Rady Pedagogicznej wdrożony do realizacji w roku szkolnym 2015/2016 Poznań 2015 Wewnątrzszkolne Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie to ma na celu zarysowanie tego problemu i postawienie uczniów w sytuacji podejmowania decyzji, która zawsze wiąże się z pewnym ryzykiem.

Ćwiczenie to ma na celu zarysowanie tego problemu i postawienie uczniów w sytuacji podejmowania decyzji, która zawsze wiąże się z pewnym ryzykiem. Opis ćwiczenia ĆWICZENIE Czy biznes jest opłacalny? Ent-teach Rozdział 3 Analiza Rynku To ćwiczenie skierowane jest do studentów wszystkich obszarów kształcenia zawodowego, którzy biorą udział w projekcie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

Konspekt IntheMC. 1. KONTEKST OGÓLNY Umiędzynarodowienie w Twoim kraju

Konspekt IntheMC. 1. KONTEKST OGÓLNY Umiędzynarodowienie w Twoim kraju Konspekt IntheMC Nr/tytuł ZADANIA: 1. KONTEKST OGÓLNY Umiędzynarodowienie w Twoim kraju Nazwisko UCZNIA Poziom europejskich ram kwalifikacji (EQF) 2 3 4 DATA ROZPOCZĘCIA ZAJĘĆ: DATA ZAKOŃCZENIA: EWALUACJA

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI SUKCESU PPG

CZYNNIKI SUKCESU PPG CZYNNIKI SUKCESU PPG STOSOWANIE UMIEJĘTNOŚCI ZAWODOWYCH Wiedza o biznesie Wiedza specjalistyczna Wiedza o produktach i usługach Wiedza przemysłowa ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ ZADAŃ Działanie w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

CO TO SĄ KOMPETENCJE KLUCZOWE?

CO TO SĄ KOMPETENCJE KLUCZOWE? CO TO SĄ KOMPETENCJE KLUCZOWE? W związku z postępującą globalizacją Unia Europejska staje przed coraz to nowymi wyzwaniami, dlatego też każdy obywatel będzie potrzebował szerokiego wachlarza kompetencji

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ

KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ Koncepcja pracy Publicznej Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej Strona 1 z 5 KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ W KRAJENCE NA LATA 2015/2016 I 2016/2017 opracowana

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ... PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2015/2016 2016/2017 ZESPÓŁ SZKÓŁ W GOŁASZYNIE Gołaszyn, 1 września 2015 r. SPIS TREŚCI Założenia programu... 3 Cele i zadania... 4 Zalecane metody pracy...

Bardziej szczegółowo

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 W listopadzie 2013 roku odbyła się konferencja poświęcona tematyce coachingu w edukacji, popularnego zwłaszcza w Anglii, a cieszącego się rosnącym

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS I. Założenia podstawowego modułu szkoleniowego dla AON 2 II. Warsztat

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 Marklowice

Szkoła Podstawowa nr 1 Marklowice 1 Czytanie, pisanie, ortografia, historia i arytmetyka są ważne tylko wtedy, jeżeli pomagają naszym uczniom osiągać człowieczeństwo L. F. Buscaglia Radość życia" STRATEGIA WYCHOWAWCZA SZKOŁY dla klas IV

Bardziej szczegółowo

Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r.

Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r. Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r. Kompetencje kluczowe Kompetencje kluczowe to te, których wszystkie osoby potrzebują

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie

Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie 24 sierpnia 30 listopada 2012 roku Anna Radziszewska 1 Ideą projektu Rodzic i gimnazjalista Bliżej siebie było rozwijanie kompetencji wychowawczych,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA KOMUNIKACJA SPOŁECZNA Cel szkolenia: Komunikacja społeczna jest podstawą dla wielu innych umiejętności: zarządzania, przewodzenia, efektywnej pracy w zespole, a można jej się nauczyć jedynie w praktyce

Bardziej szczegółowo

AKTYWNA SPRZEDAŻ. Jak fachowo i skutecznie sprzedawać produkty i usługi?

AKTYWNA SPRZEDAŻ. Jak fachowo i skutecznie sprzedawać produkty i usługi? AKTYWNA SPRZEDAŻ Jak fachowo i skutecznie sprzedawać produkty i usługi? Potrzebna jest odpowiednia baza, polegająca na odpowiednim nastawieniu sprzedawcy do swojego zawodu, oraz nabyciu i skorygowaniu

Bardziej szczegółowo

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna 1. Osoby wdrażające innowacje: mgr Justyna Witas, mgr Adriana Jachnicka, mgr Marta Jafernik 2. Termin wprowadzenia i czas trwania innowacji: Innowacja

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Informacja o realizacji pilotażu programu w roku szkolnym 2010/11 Cele ewaluacji i pytania kluczowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Podnoszę swoje kwalifikacje

Podnoszę swoje kwalifikacje Podnoszę swoje kwalifikacje Dorota Marszałek Podejmując działania edukacyjne musisz brać pod uwagę fakt, iż współczesny rynek pracy wymaga ciągłego dokształcania i rozwoju od wszystkich poszukujących pracy,

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA Szkoły Podstawowej w Piecniku

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA Szkoły Podstawowej w Piecniku Projekt pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez wdrożenie zmodernizowanego systemu doskonalenia nauczycieli w powiecie wałeckim Priorytet III Działanie 3.5 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007

Bardziej szczegółowo

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Poddziałania 9.1.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup o utrudnionym dostępie do edukacji oraz zmniejszanie różnic w jakości

Bardziej szczegółowo

1. Wymień 20 angielskich słów związanych z Twoją profesją 2. Wymień 10 słów związanych z Twoją profesją w języku kraju, który pragniesz

1. Wymień 20 angielskich słów związanych z Twoją profesją 2. Wymień 10 słów związanych z Twoją profesją w języku kraju, który pragniesz Konspekt INtheMC Nr/tytuł ZADANIA: 1. PRACA ZA GRANICĄ Język (w kontekście wykonywania danego zawodu) Nazwisko STUDENTA Poziom europejskich ram kwalifikacji (EQF) 2 3 4 DATA ROZPOCZĘCIA ZAJĘĆ: DATA ZAKOŃCZENIA:

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 Marklowice

Szkoła Podstawowa nr 1 Marklowice 1 Czytanie, pisanie, ortografia, historia i arytmetyka są ważne tylko wtedy, jeżeli pomagają naszym uczniom osiągać człowieczeństwo L. F. Buscaglia Radość życia" STRATEGIA WYCHOWAWCZA SZKOŁY dla klas I

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ INtheMC. 2. OGÓLNE WPROWADZENIE Inne kultury w Twoim kraju

KONSPEKT ZAJĘĆ INtheMC. 2. OGÓLNE WPROWADZENIE Inne kultury w Twoim kraju KONSPEKT ZAJĘĆ INtheMC Nr/tytuł ZADANIA: 2. OGÓLNE WPROWADZENIE Inne kultury w Twoim kraju Nazwisko STUDENTA Poziom europejskich ram kwalifikacji (EQF) 2 3 4 DATA ROZPOCZĘCIA ZAJĘĆ: DATA ZAKOŃCZENIA: PRÓBA

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun.

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun. Załącznik nr 1 do Specyfikacji Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zorganizowanie i przeprowadzenie konsultacji, warsztatów, treningów oraz szkoleń w zakresie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych Wstęp Program nauczania edukacji wczesnoszkolnej w języku angielskim dotyczy uczniów klas 1-3 szkoły podstawowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO?

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? Projekt edukacyjny jest to metoda nauczania, która kształtuje wiele umiejętności oraz integruje wiedzę z różnych przedmiotów. Istotą projektu jest samodzielna praca

Bardziej szczegółowo

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Czym jest PBL? mgr Alina Stryjak Nauczanie problemowe (Problem Based Learning, PBL) To nauczanie

Bardziej szczegółowo

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok I. DLA RODZICÓW ZASTĘPCZYCH 1. Być świadomym rodzicem zastępczym Cykl warsztatów wzmacniających kompetencje

Bardziej szczegółowo

CELE PROJEKTU. PRAKTYKI I ĆWICZENIA W PROCESIE KSZTAŁCENIA W proponowanym przez nas procesie kształcenia praktyki i ćwiczenia mają doprowadzić

CELE PROJEKTU. PRAKTYKI I ĆWICZENIA W PROCESIE KSZTAŁCENIA W proponowanym przez nas procesie kształcenia praktyki i ćwiczenia mają doprowadzić WSTĘP We wstępie zostaną przedstawione cele, jakie w czasie kształcenia powinni osiągnąć praktykanci i aspiranci, jeśli chodzi o pomoc i rozmowę psychopedagogiczną. W programie kształcenia przyjętym przez

Bardziej szczegółowo

Wirtualna wizyta w klasie

Wirtualna wizyta w klasie Wirtualna wizyta w klasie Ironią jest, że istotą istnienia szkół jest nauczanie i uczenie się, a jednak szkoły wciąż nie potrafią uczyć się jedne od drugich. Jeżeli kiedykolwiek odkryją jak to robić, będą

Bardziej szczegółowo

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza SZKOLENIE EFEKTYWNA ROZMOWA OCENIAJĄCA Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza Wrocław, dn. 27 marca 2013 r. ZAKRES OFERTY 1. Charakterystyka Human Partner Sp.

Bardziej szczegółowo

Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise

Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise www.adeptus.com.pl Pilotażowy Projekt,,Gotowi na przyszłość Projekt

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 Marklowice

Szkoła Podstawowa nr 1 Marklowice 1 Czytanie, pisanie, ortografia, historia i arytmetyka są ważne tylko wtedy, jeżeli pomagają naszym uczniom osiągać człowieczeństwo L. F. Buscaglia Radość życia" STRATEGIA WYCHOWAWCZA SZKOŁY dla klas VI

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia z podziałem na części

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia z podziałem na części Strona1 Załącznik nr 7 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia z podziałem na części SZKOŁY I PRZEDSZKOLA UCZESTNICZĄCE w PROJEKCIE przyporządkowane do poszczególnych części 1. Bożena Stocka 4. Anna Stankiewicz

Bardziej szczegółowo

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Temat szkolenia: Gryfikacja i inne innowacyjne metody

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA ZEWNĘTRZNA

EWALUACJA ZEWNĘTRZNA Zespół Szkół Zawodowych Nr 1 im. Władysława Korżyka w Rykach Wnioski do pracy Rok szkolny 2015/2016 EWALUACJA ZEWNĘTRZNA Zasadnicza Szkoła Zawodowa Wnioski z ewaluacji zewnętrznej/ problemowej/ dotyczące

Bardziej szczegółowo

Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego

Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego Psycholog biznesu, menadżer, coach, asesor, trener. W latach 2012-1013 Członek zarządu IIC Polska (International Institute of Coaching).

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

Program Szkoły Trenerów Komunikacji opartej na Empatii

Program Szkoły Trenerów Komunikacji opartej na Empatii Program Szkoły Trenerów Komunikacji opartej na Empatii Etap I - Integralne Studium Rozwoju Osobistego (160 godzin) 1. Trening interpersonalny (40 godzin) 2. Podstawy Komunikacji opartej na Empatii (24

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PLACÓWKĄ ZARZĄDZANIE PO WROCŁAWSKU prof. UWr Kinga Lachowicz-Tabaczek Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, HR Projekt Wrocław

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

Program zajęć językowych

Program zajęć językowych Załącznik nr 6 Program zajęć językowych I. Wstęp A. Ogólna charakterystyka programu Nauczanie języka angielskiego jest ściśle związane z edukacyjnymi zadaniami szkoły w każdym zakresie, tj. w zakresie

Bardziej szczegółowo

Kompetencje kluczowe w uczeniu się przez całe życie Europejskie ramy odniesienia

Kompetencje kluczowe w uczeniu się przez całe życie Europejskie ramy odniesienia Kompetencje kluczowe w uczeniu się przez całe życie Europejskie ramy odniesienia Tło i cele W związku z postępującą globalizacją Unia Europejska staje przed coraz to nowymi wyzwaniami, dlatego też każdy

Bardziej szczegółowo

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W POWIECIE M Szkoła Podstawowa w Damicach Obszar do wsparcia w roku szkolnym 2013/2014 PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI Wybór zakresu szkolenia

Bardziej szczegółowo

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach:

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach: Dążymy do tego, aby nasi uczniowie byli dobrze przygotowani do nauki na wyższym etapie edukacyjnym; byli dobrze przygotowani do życia społecznego w rodzinie, środowisku lokalnym, ojczyźnie, zjednoczonej

Bardziej szczegółowo

JUBILEUSZOWA OFERTA SZCZĘŚLIWA 13!

JUBILEUSZOWA OFERTA SZCZĘŚLIWA 13! JUBILEUSZOWA OFERTA SZCZĘŚLIWA 13! TO JUŻ Perfect Consulting Rok 2012 jest dla Perfect Consulting Rokiem Szczególnego Jubileuszu! Już od 13 lat promujemy zasadę, że największym zasobem organizacji są zatrudnieni

Bardziej szczegółowo

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE 1. Tytuł innowacji Z angielskim za pan brat już od najmłodszych lat 2. Typ innowacji Programowa i organizacyjna: - wprowadzenie zajęć z języka

Bardziej szczegółowo

Znajdź swoje mocne strony! Organizator: Partner główny: Partnerzy merytoryczni: Partner warsztatów:

Znajdź swoje mocne strony! Organizator: Partner główny: Partnerzy merytoryczni: Partner warsztatów: Znajdź swoje mocne strony! Młodzi na rynku pracy Projekt: Praca to akcja społeczna Gazety Wyborczej, której celem jest diagnoza i poprawa sytuacji młodych ludzi na rynku pracy. W ubiegłym roku w naszych

Bardziej szczegółowo

Wspieranie pracy wychowawców klas bezpieczna szkoła

Wspieranie pracy wychowawców klas bezpieczna szkoła Projekt realizowany przez Powiat Gryfiński pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

MISJA I WIZJA. Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie

MISJA I WIZJA. Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie MISJA I WIZJA Załącznik nr 02 do Statutu Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie Kostrzyn 2012 r. 1 S t r o n a MISJA SZKOŁY J WYCHOWUJEMY POLAKA I EUROPEJCZYKA esteśmy

Bardziej szczegółowo

Praca w grupie, czyli aktywna nauka na kursie online

Praca w grupie, czyli aktywna nauka na kursie online Agnieszka Wierzbicka Praca w grupie, czyli aktywna nauka na kursie online W e-learningu projektanci kursów tworzą aktywności, które oparte są na współpracy uczestników zajęć. Takie wspólne działanie wspiera

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01.

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01. Mołodiatycze, 22.06.2012 PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości nr. POKL.09.01.02-06-090/11 Opracował: Zygmunt Krawiec 1 W ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Rozumienie EO i EPC. Szkoła demokracji szkoła samorządności. Program rozwoju kompetencji społecznych i obywatelskich rad pedagogicznych Spotkanie II

Rozumienie EO i EPC. Szkoła demokracji szkoła samorządności. Program rozwoju kompetencji społecznych i obywatelskich rad pedagogicznych Spotkanie II Program rozwoju kompetencji społecznych i obywatelskich rad pedagogicznych Spotkanie II Rozumienie EO i EPC Opracowały: Irena Denisoff Mirosława Horodok Cele spotkania: Omówienie kompetencji z grupy A:

Bardziej szczegółowo

Warunki i tryb dopuszczania do użytku w danej szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania przez dyrektora szkoły.

Warunki i tryb dopuszczania do użytku w danej szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania przez dyrektora szkoły. Warunki i tryb dopuszczania do użytku w danej szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania przez dyrektora szkoły. W dniu 8 czerwca 2009 r. Minister Edukacji Narodowej Pani Hatarzyna

Bardziej szczegółowo

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r.

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Porządek prezentacji I. Co wiemy w badań? I. Co wiemy z doświadczeń? I. Co robić? II. Co proponuje UE? 2 Kompetencje

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Kowalach Oleckich opracował zespół w składzie: Jadwiga Lizanowicz Mirosław Mularczyk Teresa Truchan Urszula Kołodzińska Kluczem

Bardziej szczegółowo

Programy. pozytywnego rozwoju. dla uczniów. szkół ponadgimnazjalnych

Programy. pozytywnego rozwoju. dla uczniów. szkół ponadgimnazjalnych Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki.

Bardziej szczegółowo

Co to jest tutoring?

Co to jest tutoring? + Co to jest tutoring? + Co to jest tutoring? Tutoring to praca z drugim człowiekiem, która pomaga mu w pełni zrealizować swój potencjał potrzebny do wprowadzenia zmiany. W trakcie cyklicznych spotkań

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Dr Sylwia Wrona Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 19 maja 2014 r. Program spotkania Istota i znaczenie miękkich kompetencji

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I?

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Magdalena Czub Zespół Wczesnej Edukacji Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie Uczelnie dla szkół Adaptacja w szkole Nauczyciel Dziecko Rodzic Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI STANDARD PIERWSZY (Wypełnić na podstawie arkuszy I i II) Rok szkolny 2012/2013

RAPORT Z EWALUACJI STANDARD PIERWSZY (Wypełnić na podstawie arkuszy I i II) Rok szkolny 2012/2013 RAPORT Z EWALUACJI STANDARD PIERWSZY (Wypełnić na podstawie arkuszy I i II) Rok szkolny 2012/2013 Wymiar I - Upowszechnianie koncepcji szkoły promującej zdrowie i znajomość tej koncepcji w społeczności

Bardziej szczegółowo

Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego.

Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego. Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego. Autorka : Aleksandra Kozioł Tutoring jest metodą edukacji zindywidualizowanej, polegającą na bezpośrednich i systematycznych spotkaniach tutora z uczniem.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo