ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA NARZĘDZIEM W ZAPEWNIENIU JAKOŚCI WYNIKÓW BADAŃ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA NARZĘDZIEM W ZAPEWNIENIU JAKOŚCI WYNIKÓW BADAŃ"

Transkrypt

1 XVIII Sympozjum Klubu POLLAB Wymagania Techniczne Normy PN-EN ISO/IEC w praktyce laboratoryjnej 4 M I A R O D A J N O Ś Ć W Y N I K Ó W B A D A Ń ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA NARZĘDZIEM W ZAPEWNIENIU JAKOŚCI WYNIKÓW BADAŃ Beata Witkowska, Izabela Jasińska Instytut Włókiennictwa, Łódź, ul. Brzezińska 5/15

2 Instytut Włókiennictwa (IW) jest najstarszą placówką naukowo-badawczą przemysłu włókienniczego w Polsce, założoną w 1945 roku. IW posiada Certyfikat Systemu Zarządzania Jakością Nr 388/4/2009. IW prowadzi badania naukowe i prace rozwojowo-wdrożeniowe w zakresie: inżynierii materiałowej, polimerów, chemii włókienniczej, nano- i mikro-technologii, ochrony środowiska, biotechnologii, technik i technologii włókienniczych. Tematyka badań obejmuje między innymi: specjalne wyroby typu high-tech o właściwościach barierowych chroniących przed promieniowaniem UV, polami elektromagnetycznymi i elektrostatycznymi, funkcjonalne tekstylia z wartością dodaną added-value-textiles oraz smart textiles, zintegrowane metody obróbki ścieków, odzysku energii i ponownego użycia wody, zastosowanie enzymów w obróbce włókienniczej, zagospodarowanie odpadów włókienniczych.

3 Dysponujemy silnym potencjałem badawczym i aparaturowym - Instytut zatrudnia obecnie 263 osoby, w tym: 95 pracowników pionu naukowo-badawczego, pracujących w: 5 Zakładach Naukowych: Chemii Włókienniczej i Modyfikacji Wyrobów, Niekonwencjonalnych Technik i Wyrobów Włókienniczych, Konstrukcji i Wzornictwa Wyrobów Włókienniczych, Technologii Kompozytów Włókienniczych, Technologii Dziewiarskich i Odzieżownictwa, 6 Laboratoriach Badawczych, w tym 5 akredytowanych przez PCA: Laboratorium Badań Ekologii Tekstyliów i Środowiska Pracy nr Akredytacji 029, Laboratorium Badań Palności Wyrobów - nr Akredytacji 029, Laboratorium Badań Własności Elektrostatycznych nr Akredytacji 029, Laboratorium Badań Chemicznych i Analiz Instrumentalnych nr Akredytacji 077, Laboratorium Badań Surowców i Wyrobów Włókienniczych nr Akredytacji 164, Laboratorium Badań Włókienniczych Wyrobów Medycznych. Instytut realizuje badania z zakresu włókiennictwa w ramach projektów własnych oraz we współpracy i na zlecenie przedsiębiorstw. Wykonujemy badania związane z oceną właściwości surowców i wyrobów włókienniczych w dowolnym stadium przerobu. Wydział Produkcji Doświadczalnej współpracuje w opracowaniu i wdrażaniu wyników prac badawczych pionu naukowo-badawczego IW. Wydział ten świadczy również usługi tkania, snucia, klejenia osnów, cięcia włóknin, natryskiwania i perforowania wyrobów włókienniczych. Specjalizujemy się w produkcji różnego typu włóknin do zastosowań technicznych.

4 Zakład Certyfikacji TEXTIL-CERT jest wydzieloną jednostką organizacyjną IW, akredytowaną przez PCA, Nr Akredytacji 017, prowadzącą: certyfikację oceny typu WE na podstawie notyfikacji IW w zakresie dyrektyw unijnych: 88/378/EEC, Środki ochrony indywidualnej, 89/686/EEC, Bezpieczeństwo zabawek, 93/42/EEC, Wyroby medyczne. certyfikację zgodności, certyfikację uprawniającą do oznaczania wyrobów znakami: Instytut Włókiennictwa jako jedyny w Polsce jest przedstawicielem Stowarzyszenia Oeko-Tex, prowadzi proces certyfikacji, wykonuje badania wyrobów włókienniczych oraz nadaje znak Oeko-Tex Standard 100. Instytut Włókiennictwa uczestniczy w budowie gospodarki opartej na wiedzy poprzez opracowywanie i wprowadzanie do praktyki przemysłowej innowacyjnych technologii nowej generacji materiałów włókienniczych. Przykładem tego jest koordynacja dwóch projektów kluczowych współfinansowanych przez UE ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, :

5 W 2011 roku Instytut Włókiennictwa na Światowych Wystawach zdobył XII medali i III nagrody specjalne: V złotych V srebrnych II brązowe

6 PLAN PREZENTACJI Brzezińska 5/15; Łódź, Polska 1. Dokumenty stosowane przez akredytowane laboratoria badawcze w zakresie wymagań, uczestnictwa i organizacji badań biegłości. 2. Polityka zapewnienia jakości - charakterystyka istotnych zmian i sposób ich implementacji w pracę laboratorium. 3. Specyfika pomiarów wielkości włókienniczych - Przykład podziału zakresu akredytacji na poddyscypliny do badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych. 4. Wymagania dotyczące badania biegłości: - Planowanie i realizacja badania biegłości - Określenie modelu statystycznego - Wybór wartości przypisanej - Ocena rezultatów działania - Kryterium oceny rezultatów działania - Graficzna interpretacja rezultatów działania

7 Miarodajny wynik badania: wiarygodny - wyznaczony z określoną niepewnością, (zagadnienie wyznaczania niepewności na przykładzie laboratorium o profilu badań fizykomechanicznych wyrobów włókienniczych zostało zaprezentowane na XVII sympozjum Klubu Pollab). użyteczny - pozwala klientowi laboratorium rozwiązać jego problem, (dobra współpraca z klientem, rozmowy telefoniczne i bezpośrednie, przygotowywanie przeglądu zlecenia). rzetelny - laboratorium w trakcie realizacji pracy postępuje zgodnie z dobrą praktyką laboratoryjną.

8 Dokumenty stosowane przez akredytowane laboratoria badawcze w zakresie wymagań, uczestnictwa i organizacji badań biegłości DA-05 pt. Polityka dotycząca uczestnictwa w badaniach biegłości wydanie 5 z dnia r obowiązuje od r. PN-EN ISO/IEC 17011:2006 Ocena zgodności. Wymagania ogólne dla jednostek akredytujących prowadzących akredytację jednostek oceniających zgodność. PN-EN ISO/IEC 17043:2011 Ocena zgodności. Ogólne wymagania dotyczące badania biegłości. EA-4/18 pt. Wytyczne dotyczące poziomu i częstotliwości uczestnictwa w badaniach biegłości.

9 PN-EN ISO/IEC 17025:2005+Ap1:2007 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących pkt. 5.9 Zawiera wymaganie aby laboratoria posiadały procedury sterowania jakością, planowały swoje działania, a następnie by realizowane działania były monitorowane. pkt w przypadku gdy w działaniach tych cyt. zostanie stwierdzone przekroczenie wcześniej ustalonych kryteriów, należy podjąć zaplanowanie działania mające na celu korekcję problemu i zapobieżenie umieszczenia nieprawidłowych wyników w sprawozdaniu.

10 POLITYKA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI - CHARAKTERYSTYKA ISTOTNYCH ZMIAN I SPOSÓB ICH IMPLEMENTACJI W PRACĘ LABORATORIUM Definicje podane w DA-05 zgodne z PN-EN ISO/IEC 17043:2011 oraz EA-4/18:2010: badanie biegłości (PT-proficiency testing) ocena rezultatów (wcześniej określenie zdolności) działania uczestnika względem wcześniej ustalonego kryterium, z pomocą porównań międzylaboratoryjnych, porównanie międzylaboratoryjne (ILC interlaboratory comparision) zorganizowanie, wykonanie i ocena pomiarów lub badań tego samego lub podobnych obiektów, przez co najmniej dwa laboratoria, zgodnie z uprzednio ustalonymi warunkami, poziom uczestnictwa: liczba poddyscyplin, które organizacja identyfikuje w ramach swojego zakresu, a stąd liczba określonych badań biegłości, w których uczestnictwo zaleca się uwzględnić, częstość uczestnictwa: ustalona przez laboratorium częstość, z jaką potrzebuje uczestniczyć w PT, w danej poddyscyplinie, częstość uczestnictwa może się różnić w zależności od poddyscypliny w laboratorium oraz pomiędzy laboratoriami w tej samej poddyscyplinie, poddyscyplina: obszar kompetencji technicznych zdefiniowany przez co najmniej jedną technikę pomiaru, właściwość (badaną cechę) i wyrób (obiekt, grupa obiektów), które są ze sobą związane.

11 POLITYKA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI - CHARAKTERYSTYKA ISTOTNYCH ZMIAN I SPOSÓB ICH IMPLEMENTACJI W PRACĘ LABORATORIUM badanie biegłości jako jeden z podstawowych elementów wykazania kompetencji laboratoriów, potwierdzenie tych kompetencji poprzez uczestnictwo, z pozytywnym wynikiem, w porównaniach międzylaboratoryjnych, większa dostępność badań biegłości dla laboratorium.!!! Laboratorium musi wykazywać dużą aktywność w zakresie poszukiwania możliwości udziału w PT i/lub samodzielnym organizowaniu badań, co będzie z pewnością wymagało odpowiedniego zaangażowania i wiedzy personelu.

12 POLITYKA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI - CHARAKTERYSTYKA ISTOTNYCH ZMIAN I SPOSÓB ICH IMPLEMENTACJI W PRACĘ LABORATORIUM - identyfikacja w ramach całego posiadanego zakresu akredytacji poddyscypliny oraz określenie poziom uczestnictwa i częstość uczestnictwa w PT/ILC, biorąc pod uwagę obszar swojej działalności technicznej, stosowane przez siebie inne metody zapewnienia jakości wyników, oszacowany przez siebie poziom ryzyka, a także wymagania prawne jeżeli takie istnieją, udokumentowanie argumentów technicznych i uzasadnienia przyczyn na podstawie, których podjęło decyzję dotyczącą poziomu i częstości uczestnictwa w PT/ILC.

13 SPECYFIKA POMIARÓW WIELKOŚCI WŁÓKIENNICZYCH Różnorodność parametrów i właściwości charakteryzujących wyrób włókienniczych. parametry techniczno-technologiczne (masa powierzchniowa, długość, szerokość, grubość, parametry przędz składowych), wytrzymałościowe (wytrzymałość na rozciąganie, rozdzieranie, wypychanie, wytrzymałość szwu), użytkowe (odporność na ścieranie, przesuwalność nitek w szwie, odporności wybarwień, zmiana wymiarów po procesach prania i konserwacji, stabilność wymiarów po działaniu wysokiej temp.), komfortu fizjologicznego (przepuszczalność powietrza, opór pary wodnej, opór cieplny), estetyczne (skłonność do mechacenia i pillingu, odporność na mięcie, zmiana struktury i barwy po symulowanym użytkowaniu pokryć podłogowych).

14 SPECYFIKA POMIARÓW WIELKOŚCI WŁÓKIENNICZYCH Stosowanie w jednym badaniu wielu przyrządów np.: pomiarowych (wytrzymałość na rozciąganie, rozdzieranie itp.), pomiarowych i pomocniczych (zmiana wymiarów po procesach prania i suszenia), wzorców lub materiałów odniesienia (odporności wybarwień), czynników chemicznych np. sztucznego potu czy śliny (odporność wybarwień na pot alkaliczny i kwaśny). Stosowanie wielu technik pomiaru w przypadku badań dotyczących określonych zmian wyglądu próbki i stosowanie wielu technik oceny wyglądu wyrobu.

15 Brzezińska 5/15; Łódź, Polska POLITYKA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI - CHARAKTERYSTYKA ISTOTNYCH ZMIAN I SPOSÓB ICH IMPLEMENTACJI W PRACĘ LABORATORIUM Tabela. Przykład podziału zakresu akredytacji na poddyscypliny do badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Lp. Metoda badania w zakresie akredytacji Poddyscyplina Siła zrywająca, wydłużenie przy zerwaniu, Metoda rozciągania pojedynczych włókien PN-EN ISO 5079:1999 Siła zrywająca, wydłużenie przy zerwaniu, Metoda rozciągania nitki PN-EN ISO 2062:2010 Siła zrywająca nitki wyprutej z tkaniny, Metoda rozciągania nitki PN-88/P Maksymalna siła lub siła zrywająca, wydłużenie względne przy maksymalnej sile lub przy zerwaniu (rozciąganie metodą paska) PN-EN ISO :2002 Maksymalna siła (rozciąganie metodą grab) PN-EN ISO :2002 Maksymalna siła zrywająca, wydłużenie przy zerwaniu (rozciąganie metodą paska próbek) PN-EN :1994 Wytrzymałość na rozciąganie, wydłużenie względne przy obciążeniu maksymalnym (metoda szerokich próbek) PN-EN ISO 10319:2010 Maksymalna siła i siła zrywająca, wydłużenie względne przy maksymalnej sile i przy sile zrywającej (rozciąganie metodą paska), Maksymalna siła (rozciąganie metodą grab) PN-EN ISO 1421:2001 Siła zrywająca, wydłużenie przy zerwaniu PN-87/P Maksymalna siła, wydłużenie przy maksymalnej sile (rozciąganie metodą paska) PN-EN ISO :2002 Wytrzymałość na ścinanie wzdłużne taśm samosczepnych PN-EN 13780:2005 Masa liniowa, metoda grawimetryczna PN-ISO 1973:1997+Ap1:1998 Masa liniowa, metoda odcinkowa PN-P-04653:1997 Masa liniowa, metoda pasmowa PN-EN ISO 2060:1997 Masa liniowa nitki wyprutej z tkaniny, Metoda odcinkowa, PN-88/P Masa liniowa, Masa powierzchniowa, Metoda dla odcinka, Masa powierzchniowa, Metoda dla odcinka; metoda dla małej próbki, PN-ISO 3801:1993, Met. 1, 3, 5 Masa powierzchniowa, Metoda dla małej próbki PN-P-04613:1997, Met. E Masa na jednostkę powierzchni, Metoda małych próbek PN-EN 12127:2000 Masa powierzchniowa, Metoda dla próbki o określonych wymiarach PN-EN :1994 Masa powierzchniowa PN-EN ISO 9864:2007 Całkowita masa powierzchniowa PN-EN ISO :1999, Met. A Masa powierzchniowa WPP igłowanych PN-EN 984:2004 Masa powierzchniowa WPP pozostałych PN-EN 8543:1998 Masa powierzchniowa okrywy w wyrobach runowych PN-P-04650:1973 Siła zrywająca/ siła maksymalna wyrobu włókienniczego wyznaczona z zastosowaniem maszyny wytrzymałościowej Masa liniowa nitek Masa powierzchniowa i liniowa wyrobu

16 POLITYKA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI - CHARAKTERYSTYKA ISTOTNYCH ZMIAN I SPOSÓB ICH IMPLEMENTACJI W PRACĘ LABORATORIUM Tabelacd. Przykład podziału zakresu akredytacji na poddyscypliny do badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Lp. Metoda badania w zakresie akredytacji Poddyscyplina Siła rozdzierania, Metoda pojedynczego rozdzierania próbek w kształcie spodni PN-EN ISO :2002 Siła rozdzierania, Metoda pojedynczego rozdzierania próbek w kształcie skrzydełka PN-EN ISO :2002 Siła rozdzierania, Metoda podwójnego rozdzierania próbek w kształcie języczka PN-EN ISO :2002 Wytrzymałość na rozdzieranie siła rozdzierająca Metoda trapezowa PN-EN ISO :2002 Siła rozdzierania, Metoda trapeizodalna PN-EN :2002 Siła rozdzierania w zakresie Metoda A z zastosowaniem próbkiw kształcie języczka; Metoda B z zastosowaniem próbki w kształcie spodni PN-EN ISO :2005 Siła rozwarstwiania w zakresie, Metoda z zastosowaniem maszyny wytrzymałościowej wg PN-88/P Wytrzymałość na rozpinanie taśm samosczepnych PN-EN 12242:2002 Skłonność do mechacenia i pillingu (zmodyfikowana metoda Martindale a) PN-EN ISO :2002 Skłonność do mechacenia i pillingu zmetoda skrzynkowa) PN-EN ISO :2002 Zmiana wyglądu WPP z użyciem przyrządu Vettermanna, met A ISO 10361:2000 Odporność WPP na uszkodzenie krawędzi cięcia PN-EN 1814: Odporność na uszkodzenia przy zginaniu, Metoda dynamiczna PN-EN ISO 7854:2002, Met. A, C Badanie WPP metodą krzesła na rolkach PN-EN 985: Badanie WPP odporności z użyciem przyrządu Tretrad 9 Odporność na zwilżanie powierzchniowe (spray test) PN-EN 24920:1997 PN-ISO 4920:1997 Siła rozdzierania wyznaczania z zastosowaniem maszyny wytrzymałościowej Zmiana wyglądu wyrobu po działaniu określonych czynników (różne techniki pomiaru/różne wzorce do oceny)

17 POLITYKA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI - CHARAKTERYSTYKA ISTOTNYCH ZMIAN I SPOSÓB ICH IMPLEMENTACJI W PRACĘ LABORATORIUM Norma PN-EN ISO/IEC 17043:2011 zastępuje dokumenty ISO/IEC Guide 43-1:1007 i ISO/IEC Guide 43-2:1007. W odniesieniu do wymienionych wyżej przewodników wprowadza dodatkowo wymagania dotyczące systemu zarządzania badaniami biegłości. Procesy organizacji i koordynacji badań biegłości mogą być objęte systemem zarządzania w celu sprawowania nadzoru nad poprawnością realizacji badań biegłości, oraz kompetencjami organizatorów tych badań.

18 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Planowanie i realizacja badania biegłości Przygotowanie planu badania biegłości, zawierającego przede wszystkim jego cel,nazwę i adres organizatora i koordynatora, liczbę i rodzaj przewidywanych uczestników, wybór wielkości mierzonej wraz z informacją, co uczestnicy mają identyfikować oraz kryteria oceny rezultatów działania uczestników. Jakość i ilość podanych w programie danych powinna zapewnić uczestnikowi wiedzę o technice pomiaru, przewidywanych zakresach wartości przypisanej oraz metodyce analizy statystycznej i kryteriach oceny rezultatów działania.

19 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Przykładowy plan badania biegłości: Badanie biegłości dotyczy: Wyznaczania masy na jednostkę powierzchni płaskich wyrobów włókienniczych z zastosowaniem małych próbek wg PN-EN 12127:2000. Organizatorem badania biegłości jest Sekcja Przemysłu Tekstylnego i Skórzanego Klubu POLLAB. Badanie biegłości koordynowane jest przez Instytut Włókiennictwa w Łodzi, , ul. Gdańska 118. Cel programu badania biegłości: Organizacja badania biegłości w zakresie wyznaczania masy na jednostkę powierzchni płaskich wyrobów włókienniczych z zastosowaniem małych próbek wg PN-EN 12127:2000. Badanie jest narzędziem służącym do określania zdolności laboratorium do wykonywania badań oraz potwierdzenie jego kompetencji w zakresie ww. wskaźnika. 4. Liczba oczekiwanych uczestników Obiekt badań: Dwie próbki płaskich wyrobów włókienniczych dzianina i tkanina. Wybrano dwie próbki płaskich wyrobów włókienniczych o zróżnicowanych właściwościach struktury i podatności na jej zniekształcenia podczas wycinania, co może stanowić jedno z potencjalnych źródeł błędów badania.

20 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Przykładowy plan badania biegłości cd. 6. Próbki zakupiono w renomowanych zakładach produkcyjnych, sprawdzono pod względem jednorodności ich cech istotnych dla przeprowadzanego wyznaczenia. Sprawdzenie to polegało na pomiarze masy powierzchniowej w trzech obszarach płaskiego wyrobu na początku, w części środkowej i na końcu sztuki. 7. Etap powiadamiania - uczestników badań biegłości poinformowano o: - metodzie badania, - ilości obiektów badanych, - czasie otrzymania próbek i czasie odesłania wyników. 8. Data rozpoczęcia badania 02 kwietnia 2012, - Data rozesłania próbek 15 czerwca 2012, - Data zwrotu wyników badań 30 sierpnia 2012, - Data wydania sprawozdania z badań biegłości 30 listopada Koordynator kontaktuje się z uczestnikami badania biegłości drogą telefoniczną, oraz bezpośrednio. 10. W celu wykonania badania uczestnicy programu badania biegłości posługują się normą PN-EN 12127:2000 oraz normą PN-EN ISO 139:2006+A1:2011. Ponadto mogą być stosowane wewnętrzne procedury laboratorium dotyczące nadzoru nad wyposażeniem (np. kalibracja wagi).

21 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Przykładowy plan badania biegłości 11. Analiza statystyczna i wyznaczanie precyzji metody poprzez obliczenie wskaźników precyzji dokonywane jest zgodnie z normami: - PN-ISO :2002 Dokładność metod pomiarowych i wyników pomiarów. Część 2: Podstawowa metoda określania powtarzalności i odtwarzalności standardowej metody pomiarowej, - DIN ISO 13528:2009 Statistical methods for use in proficiency testing by interlaboratory comparisons - PN-P-04600:1991 Tekstylia. Wyznaczanie precyzji metod badań na podstawie badań międzylaboratoryjnych 12. Stosowany jest test Dixona w celu eliminacji wyników odbiegających. Dla pozostałych wyników obliczany jest wskaźnik z (zgodnie z PN-EN ISO/IEC 17043:2011, Załącznik B). 13. Po zakończeniu badania biegłości uczestnikom zostaną przekazane sprawozdania. 14. Obliczone zostają wartości statystyki osiągnięć. Jako miarę zmienności przyjęto odchylenie standardowe (s), zaś jako statystykę wybrano wskaźnik z. 15. Wyniki badań w postaci sprawozdań zostaną przekazane uczestnikom, ponadto mogą one posłużyć jako materiał do publikacji w czasopiśmie.

22 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Określenie modelu statystycznego Modele statystyczne powinny być tak opracowane, aby spełniały cele programu, uwzględniając: - właściwości danych (liczbowe lub jakościowe), - założenia statystyczne, - rodzaj błędów, - oczekiwaną liczbę uczestników. Informacje dotyczące wy branego modelu statystycznego, stosowanego w badaniu biegłości powinny znaleźć się w jego programie.

23 Przykładowy model statystyczny badania biegłości: WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Brzezińska 5/15; Łódź, Polska wybór wartości przypisanej wyniki od uczestników wybór kryterium oceny rezultatów test Dixona lub Grubbsa test Cohrana wyniki nieodstające wyniki odstające wskaźniki precyzji granice akceptacji wartości średniej obliczenie wartości przypisanej (np. średnia) i odchylenia standardowego obliczanie wartości wskaźnika oceny rezultatów (z) wartości wskaźnika z ocena rezultatów wyniki zadowalające wyniki wątpliwe wyniki niezadowalające

24 Wybór wartości przypisanej WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Wartość przypisana może być ustalona w jeden z wymienionych niżej sposobów, uszeregowanych rosnąco względem wartości niepewności wartości przypisanej: jako znana wartość, wynikająca z określonego sposobu przygotowania obiektu badań, jako certyfikowana wartość odniesienia, jako wartość odniesienia, wyznaczona drogą analizy, pomiaru lub porównania obiektu badania biegłości z materiałem odniesienia lub wzorcem, mającym odniesienie do wzorca krajowego lub międzynarodowego, jako wartość uzgodniona na podstawie wyników eksperckich uczestników. Ekspertami są wówczas laboratoria referencyjne posiadające kompetencje do wyznaczania wartości badanej wielkości w oparciu o metody zwalidowanej, o znanej, wysokiej dokładności, jako wartość uzgodniona na podstawie wyników uczestników, przy wykorzystaniu metod statystycznych opisanych w ISO 13528:2005 i/lub IUPAC. Przykładowe wartości przypisane: wartość średnia arytmetyczna, wartość średnia odporna (algorytm A zawarty w Załączniku C normy ISO 13528:2005), dominanta (wartość modalna).

25 D % Brzezińska 5/15; Łódź, Polska Ocena rezultatów działania Ocena rezultatów w badaniach ilościowych polega na określeniu wartości odchylenia standardowego od wartości przypisanej w sposób umożliwiający porównanie z kryteriami rezultatów działania. Metody oceny rezultatów można przedstawić w następującej kolejności, zaczynając od najprostszych parametrów oceny: - różnica D - wskaźnik z D - wskaźnik zeta ξ z x X - różnica procentowa D% WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI D x X % x gdzie: x- wynik uzyskany przez uczestnika, X wartość przypisana X 2 2 u lab u av x X X 100% gdzie: δ odchylenie standardowe dla oceny biegłości gdzie: ul ab - złożona niepewność standardowa wyniku uczestnika, u av - niepewność standardowa wartości przypisanej - liczba E n, wyznaczana analogicznie jak wskaźnik zeta, jednak podczas obliczania wykorzystywana jest niepewność rozszerzona a nie standardowa E n U x 2 lab X U 2 ref

26 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Kryterium oceny rezultatów działania - wskaźnik z i zeta ξ z 2,0 2,0 z 3,0 zadawalający rezultat działania wątpliwy rezultat działania z 3,0 niezadowalający rezultat działania - liczba E n E n 1, 0 zadawalający rezultat działania E n 1,0 niezadowalający rezultat działania W przypadku różnicy D oraz różnicy procentowej wybór kryterium oceny rezultatów należy do koordynatora badania biegłości. Przykład: dla badania biegłości w zakresie wskaźnika odporności na zwilżanie powierzchniowe (spray test) jako kryterium oceny rezultatów przyjęto różnię D. Przyjęto następujące wartości kryterium: Wybór wartości kryterium oceny - jeżeli D=0 wynik zadawalający rezultatów powinien uwzględniać, m. in: specyfikę metody badawczej i rodzaj - jeżeli D, 2 2 wynik zadawalający wyników badania, możliwy akceptowany rozrzut wyników - jeżeli D,, 2 2 wynik niezadowalający badania.

27 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Graficzna interpretacja rezultatów działania zaleca się stosowanie histogramów, wykresów słupkowych bądź wykresów słupkowych błędu Przykład; interpretacja graficzna wyników badania biegłości, zrealizowana dla: wartości uzyskanych od uczestników badania w zakresie wyznaczania oporu cieplnego układu odzieżowego (Rys. 1) zmiany wymiarów po praniu i suszeniu (Rys.2), Rys. 1 Rys. 2

28 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI - granic akceptacji wartości średniej - Rys 1 orór cieplny, Rys 2 zmiana wymiarów po praniu i suszeniu Rys. 1 Rys. 2

29 WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA BIEGŁOŚCI Przykład: interpretacja graficzna wyników oceny rezultatów dla wskaźnika z (Rys. 1) oraz dla wskaźnika D (Rys 2). Rys. 1 Rys. 2

30 WNIOSKI 1. Aktualna polityka Polskiego Centrum Akredytacji dotycząca zasad uczestnictwa laboratorium w badaniach biegłości wprowadza całkowicie nowe podejście do tego aspektu systemu zarządzania. Wymaga ona dużego zaangażowania ze strony kierownictwa i personelu laboratorium odpowiedzialnego za ten obszar działalności. Zaangażowanie to musi być ukierunkowane na zidentyfikowanie poddyscyplin, co zdeterminuje poziom i częstość uczestnictwa w badaniach biegłości, opracowanie planu uczestnictwa w tych badaniach na cały cykl akredytacji, a także poszukiwanie i/lub organizowanie badań biegłości. 2. Badania biegłości są ważnym elementem oceny miarodajności wyników badań uzyskiwanych w laboratoriach. Istnieje wiele metod statystycznej oceny wyników, których dobór determinowany jest specyfiką metody badawczej, rodzajem uzyskiwanego wyniku badania (ilościowy, jakościowy - kategoryzujący, półilościowy porządkujący). Ważnym aspektem modelu statystycznego opracowanego dla badania biegłości jest algorytm postępowania z wynikami odstającymi, tak, aby nie wpływały one negatywnie na wartość przypisaną, jeśli jest ona wyznaczana na podstawie wyników uzyskanych od uczestników badania biegłości. Badania biegłości, prowadzone za pomocą porównań międzylaboratoryjnych rozszerzonych o ocenę rezultatów są istotnym narzędziem w analizie oceny kompetencyjnej laboratoriów a także sprzyjają procesowi doskonalenia w zakresie technik pomiaru i metod pomiarowych.

31 Dziękuję za uwagę

Identyfikacja poddyscyplin i częstotliwość uczestnictwa w PT/ILC wg DA-05 - laboratoria upoważnione do badań w ramach urzędowego nadzoru.

Identyfikacja poddyscyplin i częstotliwość uczestnictwa w PT/ILC wg DA-05 - laboratoria upoważnione do badań w ramach urzędowego nadzoru. Identyfikacja poddyscyplin i częstotliwość uczestnictwa w PT/ILC wg DA-05 - laboratoria upoważnione do badań w ramach urzędowego nadzoru. Waldemar Korol Instytut Zootechniki - PIB Krajowe Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Anna Warzec Dariusz Nerkowski Plan wystąpienia Definicje

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BADANIA BIEGŁOŚCI

PROGRAM BADANIA BIEGŁOŚCI P O B I E R A N I E P R Ó B E K K R U S Z Y W Opracował: Zatwierdził: Imię i Nazwisko Przemysław Domoradzki Krzysztof Wołowiec Data 28 maja 2015 r. 28 maja 2015 r. Podpis Niniejszy dokument jest własnością

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych

Bardziej szczegółowo

BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH. 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł

BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH. 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł PROGRAM 1. Metodyka pobierania próbek odpadów komunalnych 2. Oznaczanie składu morfologicznego

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 lipca 2015 r.

OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 lipca 2015 r. Warszawa, dnia 29 lipca 2015 r. Poz. 229 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie wykazu jednostek badawczych, którym zmieniono zakres udzielonej akredytacji w zakresie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH Dokumentacja wykonana w ramach projektu SPOWKP/1.1.2/183/032 INSTYTUT ŁĄCZNOŚCI PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY JEDNOSTKA DS. PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

C O N S T R U C T I O N PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI

C O N S T R U C T I O N PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI C O N S T R U C T I O N PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI 1 grudnia 2014 r. Opracował: Zatwierdził: Imię i Nazwisko Kamila Krzepkowska Krzysztof Wołowiec Data 1 grudnia 2014 r. 1 grudnia 2014 r. Podpis Niniejszy

Bardziej szczegółowo

I N D U S T R Y PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI

I N D U S T R Y PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI I N D U S T R Y PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI Edycja nr 2 z dnia 1 grudnia 2014 r. Opracował: Zatwierdził: Imię i Nazwisko Kamila Krzepkowska Krzysztof Wołowiec Data 1 grudnia 2014 r. 1 grudnia 2014 r. Podpis

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI FPS-PT/09/01 REW 05

SPIS TREŚCI FPS-PT/09/01 REW 05 SPIS TREŚCI I. Organizator programu... 3 II. Adresaci programu... 4 III. Obiekty badań... 4 IV. Wytwarzanie, magazynowanie i dystrybucja obiektów badań... 4 V. Model statystyczny, analiza danych i interpretacja

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA ORGANIZATORÓW BADAŃ BIEGŁOŚCI WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Wydanie 4 Warszawa, 1.08.2014 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Ogólne zasady udzielania i utrzymywania akredytacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH GDDKiA Oddział w Olsztynie 10-083 Olsztyn, al. Warszawska 89 Wydział Technologii - Laboratorium Drogowe 11-041 Olsztyn, ul. Sokola 4b tel.: (89) 522 09 30, fax: (89) 521 89 44 e-mail: sekretariat_ols_ld@gddkia.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Aktualne wymagania i wytyczne dotyczące uczestnictwa laboratoriów akredytowanych w badaniach biegłości

Aktualne wymagania i wytyczne dotyczące uczestnictwa laboratoriów akredytowanych w badaniach biegłości NAFTA-GAZ grudzień 2012 ROK LXVIII Anna Wróblewska Instytut Nafty i Gazu, Kraków Aktualne wymagania i wytyczne dotyczące uczestnictwa laboratoriów akredytowanych w badaniach biegłości Wstęp W procesie

Bardziej szczegółowo

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek.

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek. Strona 1 z 9 Data Stanowisko Imię i nazwisko Podpis Autor dokumentu 30.12.2014 KT Sławomir Piliszek Sprawdził 30.12.2014 KJ Agata Wilczyńska- Piliszek Zatwierdził do stosowania 30.12.2014 KT Sławomir Piliszek

Bardziej szczegółowo

SESJA: POLLAB - PETROL 1/2011 Pobieranie skroplonych gazów węglowodorowych (LPG).

SESJA: POLLAB - PETROL 1/2011 Pobieranie skroplonych gazów węglowodorowych (LPG). PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI ORGANIZOWANY PRZEZ SEKCJĘ POLLAB-PETROL W OPARCIU O PN-EN ISO/IEC 17043:2011 Procedurę KPLB Nr 1 wyd. 4 z 19.06.2009 SESJA: POLLAB - PETROL 1/2011 Pobieranie skroplonych gazów węglowodorowych

Bardziej szczegółowo

Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach metodą AAS przykłady wykorzystania wyników

Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach metodą AAS przykłady wykorzystania wyników Waldemar Korol, Grażyna Bielecka, Jolanta Rubaj, Sławomir Walczyński Instytut Zootechniki PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie Badania biegłości w zakresie oznaczania składników mineralnych w paszach

Bardziej szczegółowo

Program międzylaboratoryjnych badań biegłości PT/ILC w zakresie pobierania próbek środowiskowych ROK 2015

Program międzylaboratoryjnych badań biegłości PT/ILC w zakresie pobierania próbek środowiskowych ROK 2015 1. Cel programu: F I R M A P R O J E K T O W O U S Ł U G O W O B A D A W C Z A ul. Topolowa 2, 41-603 Świętochłowice tel. (+48) 605 414 624; fax. 32 245 39 48; NIP: 646-193-00-59 www.ekowizjer.com.pl;

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI W ZAKRESIE POBIERANIA PRÓBEK ENVIROMENTAL SC-8-15 NA ROK 2015

PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI W ZAKRESIE POBIERANIA PRÓBEK ENVIROMENTAL SC-8-15 NA ROK 2015 PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI W ZAKRESIE POBIERANIA PRÓBEK ENVIROMENTAL SC-8-15 NA ROK 2015 1. Ogólne informacje Program badań biegłości w zakresie pobierania próbek ENVIROMENTAL SC-8-15 jest organizowany i

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek.

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek. Strona 1 z 9 Autor dokumentu Data Stanowisko Imię i nazwisko 30.07.2015 KT Sławomir Piliszek Sprawdził 30.07.2015 KJ Zatwierdził do stosowania Agata Wilczyńska- Piliszek 30.07.2015 KT Sławomir Piliszek

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI I N D U S T R Y

PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI I N D U S T R Y PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI I N D U S T R Y Edycja nr 1 Opracował: Zatwierdził: Imię i Nazwisko Przemysław Domoradzki Krzysztof Wołowiec Data 17 lutego 2014 17 lutego 2014 Podpis Niniejszy dokument jest własnością

Bardziej szczegółowo

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek.

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek. Strona 1 z 10 Autor dokumentu Data Stanowisko Imię i nazwisko 03.08.2015 KT Sławomir Piliszek Sprawdził 03.08.2015 KJ Zatwierdził do stosowania Agata Wilczyńska- Piliszek 03.08.2015 KT Sławomir Piliszek

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r.

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. 1. Wstęp Niniejsza Polityka jest zgodna z dokumentem ILAC-P10:2002

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM. Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK

SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM. Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK Akredytacja TPA INSTYTUT BADAŃ TECHNICZNYCH SP. Z O.O. 2 Akredytacja LICZBA BADAŃ AKREDYTOWANYCH W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek.

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek. Strona 1 z 9 Data Stanowisko Imię i nazwisko Podpis Autor dokumentu 03.08.2015 KT Sławomir Piliszek Sprawdził 03.08.2015 KJ Agata Wilczyńska- Piliszek Zatwierdził do stosowania 03.08.2015 KT Sławomir Piliszek

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

Analiza Krzemionki w Pyłach Środowiskowych w Aspekcie Badań Biegłości

Analiza Krzemionki w Pyłach Środowiskowych w Aspekcie Badań Biegłości Analiza Krzemionki w Pyłach Środowiskowych w Aspekcie Badań Biegłości dr inż. Aleksandra Burczyk dr Iwona Madejska Ośrodek Badań Biegłości CLP-B LABTEST PO CO BRAĆ UDZIAŁ W BADANIACH BIEGŁOŚCI? WYMAGANIA

Bardziej szczegółowo

STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH NOWE WYMAGANIA

STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH NOWE WYMAGANIA STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH NOWE WYMAGANIA Waldemar Korol, Grażyna Bielecka, Jolanta Rubaj, Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA INFORMACJA O PROGRAMIE BADANIA BIEGŁOŚCI WASTER

OGÓLNA INFORMACJA O PROGRAMIE BADANIA BIEGŁOŚCI WASTER CEL PROGRAMU Głównym celem Programu jest ocena zdolności analitycznej laboratoriów do kompetentnego badania próbek ścieków. Program służy do uzupełnienia (a nie zastąpienia) systemów wewnętrznego sterowania

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA 1 NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium CS-17 SJ CS-17 SJ to program wspomagający sterowanie jakością badań i walidację metod badawczych. Może działać niezależnie od innych składników

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 50 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 20 lutego 2015 r.

Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 50 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 20 lutego 2015 r. Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 50 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 20 lutego 2015 r. w sprawie wykazu jednostek badawczych i jednostek certyfikujących, którym udzielono akredytacji

Bardziej szczegółowo

PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej. Jolanta Brzęczkowska

PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej. Jolanta Brzęczkowska PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej Jolanta Brzęczkowska Misja laboratorium Centralne Laboratorium Pomiarowo-Badawcze pełni w sposób profesjonalny, niezależny,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 13 listopada 2008 r.

OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 13 listopada 2008 r. OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 13 listopada 2008 r. w sprawie wykazu jednostek badawczych, którym udzielono akredytacji w zakresie obronności i bezpieczeństwa (akredytacji

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA INSTYTUTU CHEMICZNEJ PRZERÓBKI WĘGLA W ZABRZU W AUTOMATYCZNEJ WALIDACJI METOD ANALITYCZNYCH I PROWADZENIU BADAŃ BIEGŁOŚCI

DOŚWIADCZENIA INSTYTUTU CHEMICZNEJ PRZERÓBKI WĘGLA W ZABRZU W AUTOMATYCZNEJ WALIDACJI METOD ANALITYCZNYCH I PROWADZENIU BADAŃ BIEGŁOŚCI DOŚWIADCZENIA INSTYTUTU CHEMICZNEJ PRZERÓBKI WĘGLA W ZABRZU W AUTOMATYCZNEJ WALIDACJI METOD ANALITYCZNYCH I PROWADZENIU BADAŃ BIEGŁOŚCI Teresa Topolnicka, Agnieszka Plis, Mariusz Mastalerz, Centrum Badań

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD AUTOMATYZACJI STATYSTYCZNEJ OBRÓBKI WYNIKÓW

PRZYKŁAD AUTOMATYZACJI STATYSTYCZNEJ OBRÓBKI WYNIKÓW PRZYKŁAD AUTOMATYZACJI STATYSTYCZNEJ OBRÓBKI WYNIKÓW Grzegorz Migut, StatSoft Polska Sp. z o.o. Teresa Topolnicka, Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla Wstęp Zasady przeprowadzania eksperymentów zmierzających

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja problemów jakości wyników w laboratorium chemicznym na wybranych przykładach

Identyfikacja problemów jakości wyników w laboratorium chemicznym na wybranych przykładach XVIII Sympozjum Klubu POLLAB Identyfikacja problemów jakości wyników w laboratorium chemicznym na wybranych przykładach Michał Kuryło e-mail: michal.kurylo@wp.pl Plan prezentacji Regularne korzystanie

Bardziej szczegółowo

Koszty zapewnienia jakości badań / pomiarów a funkcjonowanie laboratoriów w otoczeniu biznesowym, jako kompromis JAKOŚCI i EKONOMII

Koszty zapewnienia jakości badań / pomiarów a funkcjonowanie laboratoriów w otoczeniu biznesowym, jako kompromis JAKOŚCI i EKONOMII Koszty zapewnienia jakości badań / pomiarów a funkcjonowanie laboratoriów w otoczeniu biznesowym, jako kompromis JAKOŚCI i EKONOMII Aleksandra Burczyk Centralne Laboratorium Pomiarowo Badawcze Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu: Nadzór nad rynkiem w UE, system akredytacji Blok zajęciowy fakultatywny Forma zajęć wykład Wymiar godzinowy 10 h

Bardziej szczegółowo

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Walidacja metod badań zasady postępowania w LOTOS Lab 1. Metody badań stosowane w LOTOS Lab należą do następujących grup: 1.1. Metody zgodne z uznanymi normami

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment)

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment) Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium zgodnie z systemem QSHE (Quality, Safety, Health, Environment QSHE System QSHE (Quality, Safety, Health, Environment to zintegrowane

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Pasteura 1, 02-093 Warszawa Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Ewa Bulska ebulska@chem.uw.edu.pl Slide 1 Opracowanie i

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego mgr inż. ALEKSANDRA PUCHAŁA mgr inż. MICHAŁ CZARNECKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego W celu uzyskania

Bardziej szczegółowo

Program Badania Biegłości. 1. Informacje ogólne. PMzA NTL-2012-2. 1.1. Cel. 1.2. Organizator. 1.3. Wymagania dla uczestników. Formularz PT/ILC-F-01

Program Badania Biegłości. 1. Informacje ogólne. PMzA NTL-2012-2. 1.1. Cel. 1.2. Organizator. 1.3. Wymagania dla uczestników. Formularz PT/ILC-F-01 Formularz - numer zlecenia: PMzA -2012-2 TEMAT: Porównania Międzylaboratoryjne z Akustyki -2011-2 DATA: 22-26.10.2012 r. MIEJSCE: ZAKRES: Hotel Gregorovius (Nidzica) badanie biegłości (PT - ang. proficiency

Bardziej szczegółowo

FPS-PT/09/01 REW 06 SPIS TREŚCI. str. 2/str. 10

FPS-PT/09/01 REW 06 SPIS TREŚCI. str. 2/str. 10 str. 2/str. 10 SPIS TREŚCI I. Organizator programu... 3 II. Adresaci programu... 4 III. Obiekty badań... 4 IV. Wytwarzanie, magazynowanie i dystrybucja obiektów badań... 5 V. Model statystyczny, analiza

Bardziej szczegółowo

Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB. Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić?

Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB. Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić? Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić? 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Wymagania normy ISO/IEC 17025 5.5

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 12 czerwca 2015 r.

OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 12 czerwca 2015 r. Warszawa, dnia 18 czerwca 2015 r. Poz. 167 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie wykazu jednostek badawczych i jednostek certyfikujących, którym udzielono akredytacji

Bardziej szczegółowo

1. Organizator Organizatorem Badań Biegłości jest Firma Doradcza ISOTOP s.c. A. Wilczyńska-Piliszek, S. Piliszek.

1. Organizator Organizatorem Badań Biegłości jest Firma Doradcza ISOTOP s.c. A. Wilczyńska-Piliszek, S. Piliszek. Strona 1 z 9 Autor dokumentu Data Stanowisko Imię i nazwisko 12.06.2015 KT Sławomir Piliszek Sprawdził 12.06.2015 KJ Zatwierdził do stosowania Agata Wilczyńska- Piliszek 12.06.2015 KT Sławomir Piliszek

Bardziej szczegółowo

Badaniach Biegłości przez porównania międzylaboratoryjne z zakresu analiz sensorycznych wody przeznaczonej do spożycia PM-SEN

Badaniach Biegłości przez porównania międzylaboratoryjne z zakresu analiz sensorycznych wody przeznaczonej do spożycia PM-SEN Strona 1 z 8 Data Stanowisko Imię i nazwisko Podpis Autor dokumentu 19.02.2015 KT Sławomir Piliszek Sprawdził 19.02.2015 KJ Agata Wilczyńska- Piliszek Zatwierdził do stosowania 19.02.2015 KT Sławomir Piliszek

Bardziej szczegółowo

Walidacja metody analitycznej podejście metrologiczne. Waldemar Korol Instytut Zootechniki-PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie

Walidacja metody analitycznej podejście metrologiczne. Waldemar Korol Instytut Zootechniki-PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie Walidacja metody analitycznej podejście metrologiczne Waldemar Korol Instytut Zootechniki-PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie Walidacja potwierdzenie parametrów metody do zamierzonego jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BADANIA BIEGŁOŚCI

PROGRAM BADANIA BIEGŁOŚCI ul. Zamkowa 1 41-803 Zabrze tel. centrala 3 71 00 41 tel. sekretariat: 3 71 51 5, 3 74 50 07 fa 3 71 08 09 office@ichpw.zabrze.pl www.ichpw.zabrze.pl Konto: Bank Pekao SA Zabrze 16 140 47 1111 0000 4846

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel.: 12 66 28 332 mob.:517 904 204 fax: 12 66 28

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania

MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania 1 MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania Dr inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.gda.pl

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT PRZEMYSŁU U SKÓRZANEGO JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA NR 1439 W ZAKRESIE DYREKTYWY 89/686/EWG -ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ

INSTYTUT PRZEMYSŁU U SKÓRZANEGO JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA NR 1439 W ZAKRESIE DYREKTYWY 89/686/EWG -ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ INSTYTUT PRZEMYSŁU SKÓRZANEGO Bogusław Woźniak 91-462 Łódź,, ul. Zgierska 73 Oddział w Krakowie 30-418 Kraków, ul. Zakopiańska 9 INSTYTUT PRZEMYSŁU U SKÓRZANEGO JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA NR 1439 W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365 PISMO PRZEWODNIE od: Komisja Europejska data otrzymania: 9 czerwca 2008 r. do: Sekretariat Generalny Rady Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

1 Program PT - Skład gazu ziemnego metodą chromatografii gazowej edycja 2016

1 Program PT - Skład gazu ziemnego metodą chromatografii gazowej edycja 2016 1 Program PT - Skład gazu ziemnego metodą chromatografii gazowej edycja 2016 1.1 Cel i organizator badań PT Kontrole jakości gazów ziemnych wykonuje się: do celów rozliczeniowych, do celów inspekcyjnych,

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wyników porównania międzylaboratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008

Opracowanie wyników porównania międzylaboratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008 Opracowanie wyników porównania międzyoratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008 Wstęp W dniach 16.06.2008 17.06.2008 roku przeprowadzone zostało porównanie międzyoratoryjne

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG Wagi Elektroniczne Metrologia

Bardziej szczegółowo

Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym

Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym Narzędzia statystyczne w zakresie kontroli jakości / nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym M. Kamiński Jednym z ważnych narzędzi statystycznej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Powszechnie przyjmuje się, że każde laboratorium, które chce reprezentować wiarygodne dane musi wdrożyć odpowiednie procedury zapewnienia jakości.

Bardziej szczegółowo

Program Badania Biegłości. 1. Informacje ogólne. PMzA NTL-2012-1. 1.1. Cel. 1.2. Organizator. 1.3. Wymagania dla uczestników. Formularz PT/ILC-F-01

Program Badania Biegłości. 1. Informacje ogólne. PMzA NTL-2012-1. 1.1. Cel. 1.2. Organizator. 1.3. Wymagania dla uczestników. Formularz PT/ILC-F-01 Formularz - numer zlecenia: PMzA -2012-1 TEMAT: IX Porównania Międzylaboratoryjne z Akustyki -2012-1 DATA: 16-20.04.2012 r. MIEJSCE: ZAKRES: Hotel Jarota (Jarocin) badanie biegłości (PT - ang. proficiency

Bardziej szczegółowo

Ana n l a i l za z a i ns n tru r men e t n al a n l a

Ana n l a i l za z a i ns n tru r men e t n al a n l a Analiza instrumentalna rok akademicki 2014/2015 wykład: prof. dr hab. Ewa Bulska prof. dr hab. Agata Michalska Maksymiuk pracownia: dr Marcin Wojciechowski Slide 1 Analiza_Instrumentalna: 2014/2015 Analiza

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH WYKONUJĄCYCH POMIARY EMISJI ZE ŹRÓDEŁ STACJONARNYCH Projekt Wydania 2 Warszawa, 30.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 2 2 Definicje...

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA Katedra Inżynierii Materiałów Budowlanych Laboratorium Materiałów Budowlanych. Raport LMB 326/2012

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA Katedra Inżynierii Materiałów Budowlanych Laboratorium Materiałów Budowlanych. Raport LMB 326/2012 POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA Katedra Inżynierii Materiałów Budowlanych Laboratorium Materiałów Budowlanych Raport 326/2012 WDROŻENIE WYNIKÓW BADAŃ WYTRZYMAŁOŚCI BETONU NA ŚCISKANIE ORAZ GŁĘBOKOŚCI

Bardziej szczegółowo

3 ISO17025_2005 3_1 Księga systemu. 3 ISO17025_2005 4_1 polityka jakości

3 ISO17025_2005 3_1 Księga systemu. 3 ISO17025_2005 4_1 polityka jakości Materiały Kierownik Laboratorium Systemu Zarządzania Jakością w Laboratoriach wg Zagadnienie do przerobienia 1. System wzajemnego uznawania na świecie i w Polsce oraz rola akredytacji laboratoriów w systemie

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakości. cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego

Sterowanie jakości. cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego Sterowanie jakości cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego Ewa Bulska Piotr Pasławski W treści normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 zawarto następujące zalecenia dotyczące sterowania

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla studentów. Do nauki przedmiotów:

Materiał pomocniczy dla studentów. Do nauki przedmiotów: dr hab. inż. Marian Kamiński Materiał pomocniczy dla studentów Do nauki przedmiotów: - Metody analizy technicznej, część pierwsza zapewnienie jakości; - Systemy zapewnienia jakości w produkcji i badaniach;

Bardziej szczegółowo

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami EuroLab 2010 Warszawa 3.03.2010 r. Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami Ryszard Malesa Polskie Centrum Akredytacji Kierownik Działu Akredytacji Laboratoriów

Bardziej szczegółowo

Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013. Krzysztof Woźniak

Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013. Krzysztof Woźniak Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013 Krzysztof Woźniak Rozporządzenie Komisji (UE) nr 402/2013 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej

Bardziej szczegółowo

Jednostka Opiniująca, Atestująca i Certyfikująca Wyroby TEST Sp. z o.o. 41-103 Siemianowice Śląskie, ul. Wyzwolenia 14

Jednostka Opiniująca, Atestująca i Certyfikująca Wyroby TEST Sp. z o.o. 41-103 Siemianowice Śląskie, ul. Wyzwolenia 14 PROGRAM CERTYFIKACJI WYROBÓW TYPU 1b PR-I Imię i nazwisko Data Podpis Opracował: Sprawdził: Zatwierdził: mgr inż. Łukasz Brudny inż. Ireneusz Adamus mgr inż. Michał Zarzycki Dokument jest nadzorowany i

Bardziej szczegółowo

Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA

Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM LABORATORIÓW BADAWCZYCH (SZZLB) Zgodny z wymaganiami PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UBIEGAJĄCYCH SIĘ O ZGODĘ PREZESA URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO NA WYKONYWANIE OCEN ZGODNOŚCI W OBSZARZE KOLEI Wydanie 1 Warszawa, 27.10.2015

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-04 PROGRAM CERTYFIKACJA ZGODNOŚCI WYROBU Z KRYTERIAMI TECHNICZNYMI certyfikacja dobrowolna Warszawa,

Bardziej szczegółowo

DRES 1. CHARAKTERYSTYKA WYROBU 1.1.Opis

DRES 1. CHARAKTERYSTYKA WYROBU 1.1.Opis 1 DRES 1. CHARAKTERYSTYKA WYROBU 1.1.Opis wykonany z dzianiny bawełniano-poliestrowej drapanej z podbiciem i przewiązaniem w kolorze czarnym, przeznaczony jest do noszenia samodzielnie bądź jako bielizna.

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT TECHNOLOGII TEKSTYLNYCH CERTEX Sp. z o.o.

INSTYTUT TECHNOLOGII TEKSTYLNYCH CERTEX Sp. z o.o. INSTYTUT TECHNOLOGII TEKSTYLNYCH CERTEX Sp. z o.o. ul. GÓRNICZA 30/36 91-765 ŁÓDŹ PROGRAM CERTYFIKACJI PRC-1 CERTEX ZASADY OGÓLNE SYSTEMU CERTYFIKACJI WYROBÓW Łódź, dnia 18.05.2015 r. Zatwierdzam do stosowania

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 065

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 065 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 065 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 16 stycznia 2014 r. Nazwa i adres: AB 065 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej

Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej DOZYMETRIA Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej Jakub Ośko System zarządzania jakością zespół systematycznie planowanych i wykonywanych działań, koniecznych dla wystarczającego zapewnienia,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI LABORATORIÓW BADAWCZYCH WYKONUJĄCYCH TESTY URZĄDZEŃ RADIOLOGICZNYCH Wydanie 1 Warszawa, 29.06.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Definicje...3 3 Wymagania

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA POLITECHNIKA WROCŁAWSKA Prace wykonane w ramach projektu: Opracowanie i atestacja nowych typów materiałów odniesienia niezbędnych do uzyskania akredytacji europejskiej przez polskie laboratoria zajmujące

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA DO CELÓW NOTYFIKACJI W ODNIESIENIU DO DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/57/WE W SPRAWIE INTEROPERACYJNOŚCI SYSTEMU KOLEI WE WSPÓLNOCIE Wydanie 1 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

JAK EFEKTYWNIE I POPRAWNIE WYKONAĆ ANALIZĘ I RAPORT Z BADAŃ BIEGŁOŚCI I WALIDACJI PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI

JAK EFEKTYWNIE I POPRAWNIE WYKONAĆ ANALIZĘ I RAPORT Z BADAŃ BIEGŁOŚCI I WALIDACJI PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI JAK EFEKTYWNIE I POPRAWNIE WYKONAĆ ANALIZĘ I RAPORT Z BADAŃ BIEGŁOŚCI I WALIDACJI PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI Michał Iwaniec, StatSoft Polska Sp. z o.o. Wprowadzenie W wielu zagadnieniach laboratoryjnych statystyczna

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle Wyposażenie pomiarowe w przemyśle RADWAG Wagi Elektroniczne Wyposażenie pomiarowe znajdujące się w jakiejkolwiek gałęzi przemysłu, podobnie jak w laboratoriach, podlega na różnym poziomie odpowiedniemu

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Inżynieria Jakości Quality Engineering A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Eurachem pt. Walidacja, spójność pomiarowa, pomiar niepewności. Wyzwania dla analityków u progu XXI wieku BAM, Berlin 21-22 maja 2012 r.

Warsztaty Eurachem pt. Walidacja, spójność pomiarowa, pomiar niepewności. Wyzwania dla analityków u progu XXI wieku BAM, Berlin 21-22 maja 2012 r. Waldemar Korol, Instytut Zootechniki PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie Warsztaty Eurachem pt. Walidacja, spójność pomiarowa, pomiar niepewności. Wyzwania dla analityków u progu XXI wieku BAM, Berlin

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: PROGRAM CERTYFIKACJI Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów w systemie Jakość-Tradycja stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji

Program certyfikacji 1. Informacje wstępne Poniższy dokument na zadanie przedstawić wymagania zasady certyfikacji typu wyrobu wg programu 5 normy PN-EN ISO/IEC 17067. Niniejszy program obejmuje wyroby i dokumenty normatywne

Bardziej szczegółowo

Wytyczne certyfikacji. ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji

Wytyczne certyfikacji. ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji Wytyczne certyfikacji ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji w DEKRA Certification Sp. z o.o. Tel:71/7804777; Fax: 71/7804779 poczta@dekra-certification.pl

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów

Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów Program: Tworzenie naukowych podstaw postępu biologicznego i ochrona roślinnych zasobów genowych źródłem innowacji i wsparcia

Bardziej szczegółowo

Znajdź szkolenia dla siebie! Wybierz kategorię szkoleń: 1. Komunikacja i zarządzanie 2. 2. Laboratorium chemiczne Analiza instrumentalna 2

Znajdź szkolenia dla siebie! Wybierz kategorię szkoleń: 1. Komunikacja i zarządzanie 2. 2. Laboratorium chemiczne Analiza instrumentalna 2 Drogi Kliencie, Wiemy, że właśnie teraz planujesz szkolenia na 2016 r. Z nami te plany staną się prostsze. Stale myślimy o Twoich potrzebach szkoleniowych, dlatego przygotowaliśmy zestawienie tematów,

Bardziej szczegółowo