Badania marketingowe - podstawy. Ewa Więcek-Janka Agnieszka Kujawińska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badania marketingowe - podstawy. Ewa Więcek-Janka Agnieszka Kujawińska"

Transkrypt

1 Badania marketingowe - podstawy Ewa Więcek-Janka Agnieszka Kujawińska

2 Istota, cele, rodzaje i zakres badań marketingowych St. Kaczmarczyk Zbiór technik i zasad systematycznego gromadzenia, zapisywania, analizowania i interpretowania informacji, które ułatwiają podejmowanie decyzji marketingowych Ph. Kotler Systematyczne planowanie, zbieranie, analizowanie i przekazywanie danych i informacji istotnych dla sytuacji marketingowej w jakiej znajduje się przedsiębiorstwo Wł. Mantura Gromadzenie, przetwarzanie i analiza informacji o przedmiocie badań, prowadzące do jego poznania 2

3 Ćwiczenie: Określ zakres wyżej wymienionych definicji Kaczmarczyk St. najwęższa definicja, techniki czyli daje nam możliwość wyboru gromadzi się informacji zapis, zapis nagranie, zapis na taśmie wideo, techniki informatyczne program komputerowy stworzony do zapisu; systematyczne tzn. systematyczne gromadzenie, jest to ważne bo każdy obszar badawczy w przedsiębiorstwie ma swój własny cykl życia, konkurencję i klientów musimy badać najczęściej, dlaczego jest ważna systematyka: aby mieć pewną perspektywę porównania. Interpretowanie jest subiektywna, wyciąganie wniosków nie jest obiektywne, chodzi o to, że osoba badająca dopuszcza się subiektywnej oceny obiektywnych wyników badań, aby można było generować dane w oparciu o jakieś systemy statystyczne, aby osoba badająca miała możliwość interpretowania i przekazania informacji w sposób przystępny 3

4 Kotler Ph. szersza definicja, podejście amerykańskie, jest bardziej klasyczne, lata 70-te 80-te, jest to szersze ujęcie badań, przekazywanie danych i informacji, ale nie ich interpretacja, ma pełnić rolę selektora, ma odseparować informację ważne od nieistotnych, Mantura Wł. pojęcie najbardziej szersze z przedstawionych definicji, to podejście jest bardzo ogólne. 4

5 Ćwiczenie: Opracuj definicję Definicja: Interpretacja: 5

6 Cechy badań marketingowych systematyczność powtarzalne w czasie, powtarzalne na jednostkach, celowość każde badanie musi realizować jakiś cel, musi być po coś robione, użyteczność badanie marketingowe musi zostać wykorzystane dla tego celu, który został postawiony, bardzo często się zdarza, że młodzi pracownicy robią badania, a potem te badanie nie zostają wykorzystane i lądują w koszu, zasada spirali wynik badania marketingowego powoduje to, że chcemy robić badania pogłębione i kolejne badanie będzie jeszcze bardziej szczegółowo wchodziło w problem, każde kolejne badanie nie tylko daje odpowiedzi, ale i stawia kolejne pytania, co skłania nas do kolejnych badań. 6

7 Ćwiczenie: Przedstaw cechy badań marketingowych na przykładach Cecha Badanie systematyczność celowość użyteczność zasada spirali 7

8 c.d Cecha Badanie systematyczność celowość użyteczność zasada spirali 8

9 Cykliczność badań marketingowych Kierownik zlecający (decydent) Interpretacja, prezentacja, wyniki Projektowanie badania Sprawdzenie i analiza danych Dobór próby Zbieranie danych Budowa instrumentu pomiarowego 9

10 Zakres badań marketingowych: Badanie warunków wewnętrznych (np. system wynagrodzeń, ergonomia). Badanie warunków działania przedsiębiorstwa, na które składają się: badanie warunków wewnętrznych, w skład których wchodzą m.in.: badania technik i technologii wytwarzania produktów; technik kształtowania asortymentu produktów; organizacji przedsiębiorstwa; badania rzeczowych, finansowych oraz ludzkich zasobów przedsiębiorstwa, badanie warunków zewnętrznych, na które składają się m.in.: badania ogólnych warunków działania, obejmujące analizy ekonomicznych warunków działania, warunków politycznych i systemu prawnego; analizy uwarunkowań społeczno- -kulturowych; badania struktury podmiotowej rynku, obejmujące analizy jakościowe i ilościowe konkurentów, programów ich działania, ich mocnych i słabych stron; badania potrzeb i popytu, obejmujące analizy wielkości potencjalnego rynku oraz preferencji odbiorców oraz rynku dostawców, 10

11 c.d. badania instrumentów oddziaływania: badania związane z produktem, w skład których przykładowo wchodzą analizy relacji między potrzebami odbiorców a funkcjami produktu, za pomocą których te potrzeby mogą zostać zaspokojone, badania związane z ceną, obejmują między innymi elastyczność cenową popytu; kształtowanie cen; strategie kształtowania cen konkurentów oraz testowanie cen w zależności od konfiguracji produktu, badania związane z dystrybucją, obejmują głównie analizy związane z funkcjonowaniem kanałów dystrybucji, tj. udziałem pośredników w osiąganiu celów przedsiębiorstwa, udziałem kanałów dystrybucyjnych w oddziaływaniu na rynek; udziałem pośredników w zbieraniu informacji o rynku oraz ich udziałem w wyniku ekonomicznym, badania związane z promocją, do których można zaliczyć analizy wartości budżetu promocyjnego; skuteczności poszczególnych instrumentów promocyjnych oraz efektywności działalności promocyjnej, badania rezultatów działania: wyników sprzedaży, udziału w rynku, wizerunku przedsiębiorstwa. 11

12 c.d. badania rezultatów działania: badania wyników sprzedaży, w skład których wchodzą pomiar i analiza przychodów ze sprzedaży przedsiębiorstwa w różnorodnych przekrojach (produktowych, terytorialnych itp.), badania udziału przedsiębiorstwa w rynku, który dla niektórych produktów jest ważnym wskaźnikiem efektów działania przedsiębiorstwa, badania wizerunku przedsiębiorstwa, obejmujące analizy związane z postrzeganiem działalności przedsiębiorstwa przez klientów, pośredników i innych uczestników rynku. 12

13 Ćwiczenie: Określ zakres badań marketingowych Cel badań:. Zakres:.. Cel badań:. Zakres:.. Cel badań:. Zakres:.. Cel badań:. Zakres:.. 13

14 Badania eksploracyjne i eksplanacyjne EKSPLORACYJNE: identyfikacja zjawiska, niejasny zakres (bardzo rozmyty), prosta forma gromadzenia danych, mała próba, dobór subiektywny, analiza jakościowa (często ma charakter nieformalny; nie daje nam to konkretnej odpowiedzi, pozwala nam jedynie stwierdzić że problem istnieje), wnioski w formie sugestii, są to badania o charakterze rozpoznawczym, my na pracy dyplomowej będziemy mieli badania eksploracyjny, trzeba zdefiniować nietolerancje (np. religijne) oraz zakresy nietolerancji, charakter nieformalny nie dają odpowiedzi jak jest, dlaczego i co zrobić, żeby było inaczej, formą wniosku są jedynie sugestie. 14

15 EKSPLANACYJNE: weryfikacja hipotez, zakres ściśle określony, uporządkowana forma gromadzenia informacji, próba duża, dobór obiektywny, charakter formalny, analiza ilościowa, wnioski ostateczne rozstrzygnięcia, są to badania pogłębione / głębinowe / wyjaśniające, możemy ich użyć pojawią się hipotezy gdy stawia się / weryfikuje tezę, to stosuje się badania i metody z lat poprzednich (tzn. weryfikuje się tezę w oparciu o tę samą metodykę, gdy tę której użyto do udowadniania hipotezy do obecnej tezy), a gdy mowa o hipotezie, to opiera się o własne doświadczenia, hipoteza sugeruje, że jest to absolutna nowość. 15

16 problem badawczy musi być bardzo dokładny i jasny trzeba jasno określić czego dotyczy badanie i zaprojektować jaki będzie jego przebieg, a także umiejętnie stworzyć bazy danych (aby móc generować zestawienia), bardzo duża próba i dobór jest obiektywny, charakter formalny trzeba uzyskać zgodę na badania, przygotować kwestionariusze, zaakceptowane przez eksperta - np. firmy gdzie prowadzimy badania, analiza ilościowa w oparciu o analizę statystyczną; wnioski mają mieć formę ostatecznego rozwiązania, np. ekstrapolacje trendów (przewidywanie, co się dalej dzieje). 16

17 Porównanie Badania EKSPLORACYJNE identyfikacja zjawiska niejasny zakres prosta forma gromadzenia danych mała próba dobór subiektywny analiza jakościowa (charakter informacyjny) wnioski w formie sugestii Badania EKSPLANACYJNE weryfikacja zjawiska zakres ściśle określony uporządkowana forma gromadzenia informacji duża próba dobór obiektywny analiza ilościowa (charakter formalny) wnioski ostateczne rozstrzygnięcie 17

18 Ćwiczenie: Badanie eksploracyjne czy eksplanacyjne.... Cel badań Zakres niezbędnych informacji Forma gromadzenia informacji Próba Analiza informacji Wnioski 18

19 Kryteria badań marketingowych: czasu: ciągłości: podmiotu: miejsca: metody: dokładności: budżetowe: przedmiotu: historyczne ( ), bieżące (2007), perspektywiczne, ciągłe, okresowe, sporadyczne, przedsiębiorstwa przemysłowe, handlowe, usługowe, w przedsiębiorstwie, konsumentów, kanał dystrybucji, symulacyjne, ankietowe, statystyczne, psychologiczne, internetowe, etc, opisowe, ilościowe, jakościowe, wysokonakładowe, niskonakładowe, produktu, ceny, popytu, promocji, konkurencji, itp. 19

20 Ćwiczenie: Określ kryteria badań marketingowych Kryterium Problem: Czasu Ciągłości Podmiotu Miejsca Metody Dokładności Budżetowe Przedmiotu 20

21 Proces badawczy 21

22 Etap 1 projektowanie badania Rozpoczęcie badań musi być poprzedzone identyfikacją problemu badawczego. Problem decyzyjny (on bowiem jest problemem pierwotnym) przekształcony w problem badawczy powinien być ujęty w kontekście sytuacji, z jakiej wynika. 22

23 Przykład Opracowanie opakowania dla urządzenia o wysokiej czułości - kontekst decyzyjny dotyczy ponadprzeciętnej ochrony urządzenia, jego marketingowej atrakcyjności i użyteczności. Prowadzi do opracowania różnych wariantów opakowania, a problem badawczy będzie dotyczył Oceny efektywności użyteczności i atrakcyjności wariantów opakowania. Wobec tego problem musi być dostatecznie skonkretyzowany, tak aby można było określić zakres informacji potrzebny do jego rozwiązania. Przy identyfikacji problemu badawczego należy korzystać z wyników badań prowadzonych nad innymi problemami o podobnym charakterze. 23

24 Przebieg procesu badawczego w badaniach ilościowych 24

25 PROGRAMOWA-NIE BADANIA Określenie celów badania Cele ogólne Cele cząstkowe Określenie przedmiotu badania Zdefiniowanie zbiorowości i jednostek statystycznych Wyodrębnienie cech Rzeczowej Czasowej Przestrzennej Określenie zakresu badania statystycznego Wybranie cech Ilościowych Jakościowych Wybór metod badania statystycznego Badania częściowe Badania całkowite (pełne) Reprezentacyjne Inne Sposób gromadzenia danych OBSERWACJA STATYSTYCZNA PREZENTACJA WYNIKÓW OBSERWACJI STATYSTYCZNYCH ANALIZA STATYSTYCZNA Spisy Rejestracja bieżąca i sprawozdawczość Dobór losowy, ankieta Kontrola zebranego materiału Formalna (ilościowa) Merytoryczna (jakościowa) Klasyfikacje i grupowanie statystyczne Typologiczne Wariancyjne Badania szeregów statystycznych Szeregi rozdzielcze Szeregi czasowe Inne Wykresy punktowe Tablice proste i złożone Badania tablic statystycznych Budowa wykresów statystycznych Wykresy liniowe Tablice robocze i tablice wynikowe Wykresy powierzchniowe 11 Analiza struktury zbiorowości 12 Analiza współzależności cech 13 Analiza zmian zjawisk w czasie Inne wykresy

26 Problem decyzyjny a problem badawczy 26

27 Hipotezy Formułowanie hipotez badawczych jest częścią składową formułowania problemu badawczego. Hipotezy badawcze są pewnymi przypuszczeniami, wstępnymi założeniami, które wyjaśniają analizowany problem. Określenie hipotez wymaga takiego przedstawienia badanego problemu, aby można było wyodrębnić istotne związki i zależności, jakie występują w jego obrębie. 27

28 c.d. gdy stawia się / weryfikuje tezę, to stosuje się badania i metody z lat poprzednich (tzn. weryfikuje się tezę w oparciu o tę samą metodykę, gdy tę której użyto do udowadniania hipotezy do obecnej tezy), a gdy mowa o hipotezie, to opiera się o własne doświadczenia, hipoteza sugeruje, że jest to absolutna nowość, Hipoteza zerowa - większość kobiet pracuje zawodowo, hipoteza alternatywna - większość kobiet w Polsce nie pracuje zawodowo. Hipotezę główna rozbija się na hipotezy szczegółowe, która oprócz tego pokazuje nam różnorodność grup społecznych (> kobiet po 65 roku życia, pracuje zawodowo hipoteza nie do udowodnienia), hipotezę weryfikuje się za pomocą testów statystycznych, 28

29 Ćwiczenie: Postaw hipotezy 0 i alternatywne Problem badawczy Hipoteza 0 Hipoteza alternatywna 29

30 Opis czynności w procesie badawczym 30

31 Etap projektowania badania nie może się obejść bez dokładnego opisu czynności, które należy wykonać, aby w jak najkrótszym czasie doprowadzić do osiągnięcia celu badania. Plan badawczy określa w głównej mierze czas wykonania i środki finansowe konieczne do jego realizacji. Na tym etapie projektowania badania należy określić jego przewidywane koszty. Składają się na nie koszty materiałów, pracy, transportu, delegacji, ogólne i inne, które można zakwalifikować do kosztów stałych i zmiennych badania. 31

32 Przykład: lp Opis czynności 32

33 Etap 2 - dobór próby Pobranie próby z populacji określonej w wykazie (spisie wszystkich jednostek populacji) jest istotną częścią procesu badawczego, ponieważ na podstawie wyników pomiaru próby formułuje się wnioski opisujące całą zbiorowość. Próbę dobiera się z populacji będącej znaną, skończoną zbiorowością, o której badacz chce uzyskać określone informacje. Jednostka próby może być prosta (jednostkowa), jak np.: respondent, pracownik określonego działu, produkt. 33

34 Wykaz populacji Wykaz, czyli operat (spis wszystkich jednostek populacji) badania musi zostać utworzony zgodnie z następującymi zasadami: odpowiedniości wykaz powinien wiernie odzwierciedlać badaną populację z uwzględnieniem jej aktualności, kompletności wykaz powinien zawierać wszystkie jednostki badanej populacji, wyłączności każdy element populacji powinien występować tylko raz, dokładności wykaz nie może zawierać jednostek nieistniejących lub nienależących do badanej populacji. 34

35 Dobór próby KROK I Zdefiniować populacje KROK III Wybrać procedurę doboru próby KROK V Wybrać elementy próby KROK II Zdefiniow ać ramę doboru próby KROK IV Określić wielkość próby KROK VI Zebrać dane z wyznaczonych elementów 35

36 Ćwiczenie: Opisz dobór próby lp Etap Charakterystyka Zdefiniowanie populacji Ramy doboru próby Procedura doboru próby 4. Wielkość próby 5. Dobór elementów próby 6. Pomiar 36

37 Liczebności próby stosowane w różnych typach badań marketingowych RODZAJ BADANIA LICZEBNOŚĆ TYPOWA LICZEBNOŚĆ MINIMALNA Studium rynku Studium strategiczne Test rynkowy Test koncepcji produktu Test wariantu nazwy Test opakowania Test reklamówki TV Test reklamówki radiowej Test ogłoszenia prasowego Wywiad zogniskowany 8-12/region 8/region 37

38 Dobór próby METODY DOBORU PRÓBY: losowy (zakłada przypadkowy udział jednostek w próbie): losowanie proste, losowanie systematyczne, nielosowy: dobór jednostek typowych, dobór metodą kwotową, dobór celowy przy badaniach ekploracyjnych, o tym co trafia do próby decyduje cel. 38

39 Metody losowe METODA LOSOWA tak metoda, w której przypadek decyduje że coś trafia do próby. Losowanie proste, które odbywa się za pomocą liczb losowych. Do losowania większych ilości (np. kilkaset i więcej) używa się czterocyfrowych tablic liczb losowych. Wadą takiego losowania jest niebezpieczeństwo niezapewnienia próbie reprezentatywności, ponieważ do próby dostają się jednostki przypadkowe, które nie muszą w pełni charakteryzować populacji. Losowanie systematyczne, które polega na podziale operatu populacji na równe interwały. Na przykład, losowanie próby do wywiadu zogniskowanego będzie wyglądało następująco: wyznaczenie próby n = 12 przedsiębiorstw z 84-elementowego wykazu (N) wymaga podziału tego wykazu na 7 równych interwałów (k), gdzie: Z pierwszego interwału wybiera się losowo numer, a każdy następny co k. Jeżeli zostanie wylosowana jednostka o numerze np. 3, to kolejnymi wylosowanymi będą: 10, 17, 24, 31 itd. Metodę tę stosuje się przy dużych wykazach i dużych próbach. 39

40 Metody nielosowe Metodę doboru jednostek typowych, która polega na takim doborze jednostek prostych lub złożonych, które są uważane za jednostki typowe (przeciętne). Przykładem mogą być gospodarstwa domowe o przeciętnych dochodach, przedsiębiorstwa o średnim zatrudnieniu. Metoda ta często jest stosowana we wstępnych etapach badań eksplanacyjnych, pomiarach pilotowych, ocenie konstrukcji kwestionariusza. Wadą jej jest niewielka reprezentatywność (często dobór podyktowany jest wygodą badającego) nawet w stosunku do metody doboru losowego prostego. Metodę doboru kwotowego, która opiera się na założeniu, ze próba musi być reprezentatywna dla wszystkich elementów populacji, stąd też struktura próby ze względu na szczególne cechy jest taka sama jak struktura badanej zbiorowości. Próbę dobiera się w następujących sekwencjach. 40

41 Przykład doboru metodą kwotową Badaną populację dzieli się na grupy (warstwy) według określonych, istotnych cech-kryteriów, jak np.: wielkość przedsiębiorstwa, liczba zatrudnionych, liczba wprowadzanych innowacji, zakres produkcji itp. Dobór próby wymaga dokładnej znajomości struktury badanej populacji ze względu na pożądane cechy. Po dokładnym określeniu warstw należy ustalić udział procentowy wybranych warstw w populacji badanej. Następnie oblicza się skład próby proporcjonalnie do udziału poszczególnych warstw w populacji. Składowe poszczególnych warstw w próbie noszą nazwę kwot. 41

42 tyś 3 tyś 2 tyś 3 tyś 6,67% 10% 6,67% 10% / * 100 = = 6,67% Do próby chcemy 1000, zatem: 6,67% z 1000 = 67 42

43 Ćwiczenie: Dobierz metodą kwotową Populacja studentów wybranego wydziału Politechniki Poznańskiej wynosi 1000 osób. Zebrano następujące informacje o populacji: 60% studentów studiuje w trybie niestacjonarnym 60% studentów to mężczyźni 80% studentów mieszka poza Poznaniem 45% studentów studiuje na I stopniu studiów inżynierskich Wydział prowadzi 4 kierunki studiów (liczba studentów jest równa na każdym kierunku) 43

44 Etap 3 wybór metody i budowa instrumentu pomiarowego W badaniach marketingowych wykorzystuje się dwa źródła danych: wtórne: cechą źródeł wtórnych jest to, że są łatwo dostępne bez konieczności prowadzenia wysokonakładowych badań własnych. pierwotne: zaletą badań pierwotnych jest ich oryginalność i niedostępność dla konkurentów działających na rynku. Służą zwykle do opisu szczegółowego zagadnienia. 44

45 Podstawowe źródła informacji Badania pierwotne Badania Wtórne badania i opracowania bezpośrednie (wyniki i sprawozdania przedsiębiorstw, ankiety, wywiady osobiste, pocztowe i telefoniczne.) obserwacje eksperymenty (testy, symulacje) roczniki statystyczne branżowe roczniki statystyczne województw informacje statystyczne ( miesięczne, kwartalne) opracowania statystyczne (np. rynek wewnętrzny) publikacje specjalistyczne GUS, SWW, np. wyniki spisu powszechnego, raporty publikacje i sprawozdania organizacji, zrzeszeń i związków, placówek naukowych publikacje i opracowania publikacje w mass mediach katalogi targowe (POLAGRA, MTP itp.) CBOS, OBOP, PENTOR 45

46 wewnętrzne przykłady, faktury sprzedaży, sprawozdania z rozmów sprzedawców, rachunki kosztów handlowych sprzedawców, noty kredytowe, karty gwarancyjne Dane wtórne zewnętrzne publikowane komercyjne prace teoretyczne, księgi okresowe, periodyki, źródła statystyczne, dokumenty finansowe dane demograficzne, dane z paneli pocztowych, dane z inwestycji sklepowych, dane skaningowe, dane na temat kontaktu z reklamą 46

47 Rodzaje źródeł Rodzaj pomiarów Formy pomiarów Wybrane metody pomiarów ŹRÓDŁA WTÓRNE POMIARY WTÓRNE Zbieranie danych wew. Zbieranie danych zew. Wybór, kolekcjonowanie, studiowanie różnych źródeł Wyszukiwanie, kompilacja, kopiowanie, kupno gotowych zbiorów danych ŹRÓDŁA PIERWOTNE POMIARY PIERWOTNE Pierwotne sondaże pośrednie Pierwotne sondaże bezpośrednie Ankiety Inne sondaże pośrednie Wywiady Inne sondaże bezpośrednie Ankieta pocztowa Ankieta prasowa Ankieta audytoryjna Ankieta ogólna Ankieta bezpośrednia Metoda delficka Wywiad telefoniczny Pozostałe metody sondaży pośrednich Wywiad osobisty Wywiad grupowy Metody projekcyjne Pomiary fizjologiczne Metoda obserwacji Rejestracji i spis(panele) Degustacje i oceny próbek 47 Eksperymenty Laboratoryjne Terenowe Metody symulacji Test audytoryjny Test tachistoskopowy Metoda STM Test rynkowy standardowy Test rynkowy kontrolowany Metody ręczne

48 Pierwotne sondaże pośrednie: ankiety (metoda ankietowa), wywiad telefoniczny (metoda wywiadu tel.) brak kontaktu bezpośredniego, umożliwia zadawanie pytań otwartych, opisujące daną ocenę, wywiad delficki polega na tym, że jeśli mamy ambitny problem badawczy, zwykle taki który nie był jeszcze badany, rozmawia się z ekspertami; podczas rozmowy zaczyna się od czegoś ogólnego ale dalej wchodzimy głębiej. Po roku takich rozmów można uchodzić za ekspertów dużo lepszych od naukowców. 48

49 sondaże bezpośrednie (forma gromadzenia informacji o danym problemie oko w oko ): wywiad indywidualny zadajemy pytania siedząc naprzeciw respondenta, możliwość dyskusji, uzyskujemy mnóstwo informacji czy np. dobrze jest skonstruowana ankieta, wywiad grupowy focus grup w grupach od 8 do kilkunastu osób - daje dużo informacji o np. oceny programu studiów, łączenie doświadczeń dzięki czemu uzyskujemy więcej informacji; musi być moderator, który kieruje rozmową, panele polega to na tym, że tą samą grupę badawczą badamy w różnych odstępach czasu (np. bliźnięta badane co 4 lata), 49

50 eksperymenty: laboratoryjne są zamknięte, obserwacja uczestniczące, agent (marketing szeptany), terenowe są to eksperymenty, które są przeprowadzane na rynku, w miejscu gdzie dochodzi do kontaktu dostawcy z odbiorcą. 50

51 Metody badań marketingowych Metoda obserwacji Metoda wywiadu Metoda ankietowa Eksperymenty 51

52 Metoda obserwacji 52

53 Jeżeli chcemy aby obserwacja stała się narzędziem naukowym należy ją starannie zorganizować. Istotne są: ramy obserwacji: określić temat obserwacji, np. sposoby zachowania się w danej sytuacji, dokonać wybory pola np. ograniczenie miejsca, dokonać doboru środka, zakres obserwacji rozciąga się od przypadkowych do usystematyzowanych obserwacji np. analiza sposobu pracy, rejestracja ruchu ramion, kolejność obserwacji, szczegółowy zapis napływających informacji wykonuje się go według założonych wcześniej zasad co pozwala na jego użycie w późniejszym czasie. 53

54 Błędy podczas obserwacji subiektywizm: horyzont to pewien brak, np. inteligencji, uwagi, wiedzy. Rozpatrywany w zależności od otrzymanych danych, brak rzeczywistości dokonywanie selekcji ze względu na wyznawane wartości, zabarwienie uczuciowe zniekształcenie pod wpływem afektu, wybór perspektywy przeoczenie cech lub ich nadmiar, stronniczość wtedy gdy badacz ulega wpływom jeszcze przed rozpoczęciem badania, efekt Halo (efekt aureoli) niektóre wcześniej spostrzeżone cechy np. pierwsze wrażenie przysłania ocenę bieżącą, ale także: łatwa i szybka akceptacje nieprecyzyjnej obserwacji, odczytywanie wyników zgodnie z oczekiwaniami, ciążenie w kierunku wyników średnich, zmęczenie, nadmierny pośpiech, pochopne formułowanie wniosków. 54

55 Metoda wywiadu Wywiad jest podstawową metodą badawczą wykorzystywaną w naukach behawioralnych (socjologii, psychologii, zarządzaniu i marketingu)a polega na zadawaniu badanym przez badacza mniej lub bardziej sformalizowanych pytań. Im większy jest stopień sformalizowania pytań (standaryzacja wywiadu) tym mniejszą swobodę ma osoba prowadząca wywiad i tym większą role odgrywa instrument. Ze względu na otwartość wypowiedzi na jednym krańcu takiego kontinuum można umieścić wywiad swobodny na drugim zaś wywiad standaryzowany. 55

56 Wywiad swobodny (otwarty) Wywiad swobodny jest metodą badawczą należącą do grupy metod jakościowych. Zawiera głównie pytania nieskategoryzowane, tzn. że badacz posługuje się dyspozycjami do wywiadu, czyli luźno sformułowanymi problemami, które szeroko omawia z osobą badaną. W wywiadzie swobodnym nie ma znaczenia kolejność zadawania pytań, lecz aranżowanie sytuacji zbliżonej do naturalnej rozmowy. Najistotniejsze w tej metodzie jest wzbudzenie motywacji respondenta do udzielania szczerych odpowiedzi. 56

57 Wywiad standaryzowany W badaniach marketingowych, gdzie często liczy się czas uzyskania konkretnych wyników wywiad standaryzowany wydaje się być bardzo przydatny. Badacz dysponuje kwestionariuszem w którym znajdują się zaplanowane pytania ułożone w odpowiedniej kolejności w określonej formie i stylistyce. 57

58 Zalety i wady wywiadu Czynniki pozytywne ciekawość poznawcza badacza, empatia badacza, ciekawość danego tematu, motywowanie badanego do udzielenia pomocy badaczowi, szansa na własną ekspresję, traktowanie wywiadu jako wyróżnienia własnej osoby, badający może korzystać z materiałów pomocniczych, tj. z plansz, próbek wyrobów, zdjęć. Czynniki negatywne długość trwania wywiadu, dociekliwość w kwestiach drażliwych, brak przygotowania do zastanej sytuacji społecznej badanego, nietypowa sytuacja badania, 58

59 Wywiady pogłębione Wywiady pogłębione mają na celu: dogłębne rozpoznanie badanego problemu np. przebieg procesu komunikacji w strukturze organizacyjnej lub ukrycie rzeczywistej intencji i problemu badawczego, np. analiza przepływu komunikacji w strukturze organizacyjnej (istotą jest identyfikacja zakresu sprawowania władzy w strukturze organizacyjnej). Wywiady pogłębione wykorzystywane są najczęściej przy badaniu motywacji, emocji związanych z problemem badawczym 59

60 Grupowe wywiady pogłębione Pogłębiony wywiad grupowy, inaczej zwany - zogniskowanym wywiadem grupowym (focus group interview). Podstawowym atrybutem metody wywiadu grupowego jest dynamika grupy, rozumiana jako interakcja między członkami danej grupy i prowadzącym wywiad moderatorem. Gdzie: grupa to zbiór jednostek pozostających ze sobą w pewnych stosunkach, dzięki którym jednostki te są zależne od siebie. 60

61 Zaletą wywiadu grupowego jest możliwość wykorzystania wielu właściwości grupy społecznej efekt synergii - wspólny wysiłek grupy pozwala na generowanie szerszej gamy pomysłów; efekt kuli śniegowej - komentarze części uczestników grupy wywołują repliki innych; pozwala to na zaangażowanie innych uczestników dyskusji; efekt stymulacji - grupa wyzwala większą motywację i entuzjazm do wykonywania danego zadania; efekt bezpieczeństwa - uczestnicy grupy mają większe poczucie bezpieczeństwa, pozwala to na ujawnianie rzeczywistych motywów i opinii; efekt spontaniczności - wypowiedzi są bardziej naturalne i spontaniczne. 61

62 Kryteria klasyfikacji grupowych wywiadów pogłębionych kryteria liczba uczestników wywiadu czas trwania wywiadu częstotliwość stosowania (powtarzalność) sposób doboru próby miniwywiady brief powtarzane (dwukrotnie) grupy konfliktowe wywiady z parą uczestników rozszerzone (3-4 godzin) panele wrażliwości grupy pokrewieństwa klasyczne (do 9 osób) klasyczny (2-3 godziny) wywiady konfrontacyjne 62

63 Rodzaje wywiadów grupowych Miniwywiady grupowe (mini-groups) to rodzaj wywiadu pogłębionego, w których uczestniczy od 4 do 6 respondentów. Respondentami są często osoby należące do tzw. grup trudnych (osoby w konflikcie, podejrzani, itp.). Wywiady z parą respondentów (paired interviews) są stosowane wówczas, gdy respondenci są równorzędnymi partnerami w pewnym procesie decyzyjnym oraz gdy reprezentują oni odmienne punkty widzenia. Potocznie ta metoda nazywana jest debata. Głównym celem takiego wywiadu jest uwypuklenie drogi osiągnięcia konsensusu lub pojawiającego się konfliktu, jego ewentualne kierunki eskalacji oraz ustalenie stopnia wpływu każdej ze stron na możliwość kompromisu. Klasyczne wywiady z 8-9 respondentami, to najczęściej realizowane formy wywiadów grupowych. 63

64 Podział ze względu na czas trwania wywiadu Skrótowe wywiady grupowe (brief), podczas których osoby uczestniczące odpowiednio kierowane przez moderatora, mają skoncentrować się na kwestii najistotniejszej dla problematyki badania. Tego typu wywiady są często przeprowadzane w ramach. Rozszerzone wywiady grupowe (extended groups), obok czasu trwania wyróżnia je stosowanie technik wspomagających. Wywiad z grupą badaną trwa około 3-4 godzin. Znaczną jego część poświęca się na wprowadzenie technik angażujących respondentów w twórczą realizację zadań. Są to przede wszystkim techniki projekcyjne, jak np. psychodrama czy collage, a także techniki generacji nowych pomysłów, np. burza mózgów. Klasyczne wywiady, te najczęściej realizowane wywiady grupowe trwają zwykle od 1,5 godziny do 2 godzin i dotyczą problematyki specjalistycznej doskonale znanej uczestnikom badania. 64

65 Podział ze względu na częstotliwość Wywiady grupowe powtarzane (reconvened group) to technika pozwalająca na zbadanie zmienności w wyrażaniu opinii i postaw. Jest przeprowadzana dwukrotnie z tą samą grupą respondentów. Panele wrażliwości to wielokrotne spotkania z tymi samymi respondentami (sensitivity panels). Wykorzystuje się tu liczne techniki wspomagające. Dane zebrane za pomocą paneli wrażliwości są pełniejsze, głębsze, uczestnicy okazują swoje prawdziwe uczucia i przejawiają większą kreatywność. 65

66 Podział ze względu na kryteria doboru próby Wywiady z grupami konfliktowymi (conflict groups). W tej formie wywiadu uczestniczą badani będący potencjalnymi reprezentantami antagonistycznych poglądów. Wywiady z grupami pokrewieństwa (affinity groups), to wywiady w których biorą udział członkowie rodzin, grupy sąsiedzkie lub inne o wyraźnej - silnej konsolidacji. Wywiady konfrontacyjne (management encounter groups). Biorą w nich udział przedstawiciele dwóch ścierających się stron problemu (konkurenci na rynku, kupujący i sprzedający określone produkty), pozostających często w konflikcie. 66

67 Wywiad grupowy wymaga odpowiedniej organizacji i powinien być prowadzony zgodnie z określonym planem, który obejmuje kilka etapów: przygotowanie miejsca; rekrutację uczestników; wybór moderatora; opracowanie instrukcji; przygotowanie końcowego raportu. 67

68 Etapy organizacji grupowych wywiadów pogłębionych 1. przygotowanie miejsca pokój konferencyjny z lustrem weneckim, mikrofonami, kamerami. 2. rekrutacja uczestników dobór jednostek typowych z werbunku ulicznego zaproszenie ekspertów 3. wybór moderatora przygotowanie psychologiczne i socjologiczne wiedza z zakresu: podejmowanej problematyki i badń marketingowych cechy osobowościowe: wrazliwość, komunikatywność, stanowczość, itd. 4. opracowanie instrukcji zawierającej: podstawowe zagadnienia, które maja byc wyjasnione, zasady interakcji w grupie, cele wywiadu, sposoby pobudzania dyskusji, zasady wprowadzania ograniczen i kontroli wypowiedzi. 5. przygotowanie raportu wstępny raport pisany "na gorąco" raport końcowy opracowany na podstawie zebranych materiałów audio i video nawiązujay do postawionych celów 68

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 5 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Ograniczenia wtórnych źródeł informacji

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny Badania marketingowe dr Grzegorz Mazurek Istota badań Podejmowanie decyzji odbywa się na bazie doświadczenia, wiedzy oraz intuicji. Podejmowanie decyzji wiąże się automatycznie z ryzykiem poniesienia porażki

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Stanisław Kaczmarczyk

Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Stanisław Kaczmarczyk Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Stanisław Kaczmarczyk Badania marketingowe stanowią jeden z najważniejszych elementów działań marketingowych w każdym przedsiębiorstwie. Dostarczają decydentom

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH. 1.2.1. Faza identyfikacji problemów decyzyjnych lub okoliczności sprzyjających

CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH. 1.2.1. Faza identyfikacji problemów decyzyjnych lub okoliczności sprzyjających Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Autor: Stanisław Kaczmarczyk Wstęp CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH Rozdział 1. Badania marketingowe a zarządzanie 1.1. Rozwój praktyki i teorii

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Wiesz już co chcesz osiągnąć w badaniu marketingowym i jak to (idealnie) zorganizować. Ale jakimi metodami? Skąd pewność, że będą efektywne? Ćwiczenie: jaką metodą zbadasz co koledzy/koleżanki na sali

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Przegląd popularnych technik i ich zastosowania Uniwersytet Jagielloński Wydział Komunikacji Społecznej Studia dzienne Semestr zimowy 2015/2016 Jak zdobywać informacje, będące podstawą

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 6 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Rodzaje badań bezpośrednich Porównanie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 SPIS TREŚCI WSTĘP..13 CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 1. TREŚĆ, PRZEZNACZENIE I PROCES BADAŃ MARKETINGOWYCH....19 1.1. Dlaczego badania marketingowe

Bardziej szczegółowo

W3. Metody badań jakościowych

W3. Metody badań jakościowych W3. Metody badań jakościowych Istota badań jakościowych Rodzaje badań jakościowych Próba w badaniach jakościowych Organizacja badań Zasady analizy jakościowej Kierunki zmian w badaniach jakościowych 1

Bardziej szczegółowo

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa dr hab. Jerzy Nakielski Zakład Biofizyki i Morfogenezy Roślin Plan wykładu: 1. O co chodzi w statystyce 2. Etapy badania statystycznego 3. Zmienna losowa, rozkład

Bardziej szczegółowo

Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej

Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 28 października 2014 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Kryteria przyczynowości

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań statystycznych

Rodzaje badań statystycznych Rodzaje badań statystycznych Zbieranie danych, które zostaną poddane analizie statystycznej nazywamy obserwacją statystyczną. Dane uzyskuje się na podstawie badania jednostek statystycznych. Badania statystyczne

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_2 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych Badania Marketingowe Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych Definicje badań marketingowych Badanie marketingowe to systematyczne i obiektywne identyfikowanie, gromadzenie, analizowanie i prezentowanie

Bardziej szczegółowo

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych 2 Badania marketingowe a funkcje marketingu Analiza otoczenia Analiza klientów Planowanie produktów i usług Planowanie dystrybucji Planowanie

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

Część I Formułowanie celów i organizacja badań

Część I Formułowanie celów i organizacja badań Spis treści Wstęp Część I Formułowanie celów i organizacja badań 1. Przedmiot i etapy badań marketingowych 1.1. Istota, przesłanki i użyteczność badań marketingowych 1.1.1. Definicja i cele badań 1.1.2.

Bardziej szczegółowo

Badania Statystyczne

Badania Statystyczne Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka Badania Statystyczne Aleksander Denisiuk denisjuk@euh-e.edu.pl Elblaska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna ul. Lotnicza 2 82-300 Elblag oraz Biostatystyka

Bardziej szczegółowo

Wykład ze statystyki. Maciej Wolny

Wykład ze statystyki. Maciej Wolny Wykład ze statystyki Maciej Wolny T1: Zajęcia organizacyjne Agenda 1. Program wykładu 2. Cel zajęć 3. Nabyte umiejętności 4. Literatura 5. Warunki zaliczenia Program wykładu T1: Zajęcia organizacyjne T2:

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_7. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_7. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_7 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia statystyczne

Podstawowe pojęcia statystyczne Podstawowe pojęcia statystyczne Istnieją trzy rodzaje kłamstwa: przepowiadanie pogody, statystyka i komunikat dyplomatyczny Jean Rigaux Co to jest statystyka? Nauka o metodach ilościowych badania zjawisk

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Materiały i metody. Dr Grażyna Adamczyk

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Materiały i metody. Dr Grażyna Adamczyk Materiały i metody Dr Grażyna Adamczyk Materiały Źródła informacji Klasyfikacja źródeł informacji Źródła informacji Źródła wewnętrzne Źródła zewnętrzne Wtórne Pierwotne Krajowe Zagraniczne Wtórne Pierwotne

Bardziej szczegółowo

Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl

Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl Wprowadzenie Podstawowe cele analizy zbiorów danych Uogólniony opis poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Wykład 1. Podstawowe pojęcia Metody opisowe w analizie rozkładu cechy

Wykład 1. Podstawowe pojęcia Metody opisowe w analizie rozkładu cechy Wykład Podstawowe pojęcia Metody opisowe w analizie rozkładu cechy Zbiorowość statystyczna - zbiór elementów lub wyników jakiegoś procesu powiązanych ze sobą logicznie (tzn. posiadających wspólne cechy

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1)

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wprowadzenie W przypadku danych mających charakter liczbowy do ich charakterystyki można wykorzystać tak zwane STATYSTYKI OPISOWE. Za pomocą statystyk opisowych można

Bardziej szczegółowo

1. Projektowanie badania. 2. Dobór próby. 3. Dobór metody i budowa instrumentu. 4. Pomiar (badanie) 5. Redukcja danych. 6.

1. Projektowanie badania. 2. Dobór próby. 3. Dobór metody i budowa instrumentu. 4. Pomiar (badanie) 5. Redukcja danych. 6. 1. Projektowanie badania 2. Dobór próby 3. Dobór metody i budowa instrumentu badawczego 4. Pomiar (badanie) 5. Redukcja danych 6. Analiza danych 7. Przygotowanie raportu (prezentacja wyników) Określenie

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Badania sondażowe. Wprowadzenie. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa

Badania sondażowe. Wprowadzenie. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Badania sondażowe Wprowadzenie Agnieszka Zięba Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa 1 Zasady zaliczenia części Badania sondażowe: 3 prace zaliczeniowe wysyłane

Bardziej szczegółowo

A N K I E T A. Zalety i wady ankiety. wielka możliwość nieszczerych odpowiedzi przy posyłaniu ankiet pocztą wiele z nich nie wraca

A N K I E T A. Zalety i wady ankiety. wielka możliwość nieszczerych odpowiedzi przy posyłaniu ankiet pocztą wiele z nich nie wraca A N K I E T A 1 Badania ankietowe stosuje się najczęściej w celu szybkiego przebadania bardzo licznych populacji. Jest to najbardziej oszczędny sposób zbierania danych. 2 Zalety i wady ankiety zalety wady

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Metody i techniki pomiarowe w badaniach ilościowych i jakościowych

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Metody i techniki pomiarowe w badaniach ilościowych i jakościowych Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 8 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Metody i techniki pomiarowe w badaniach

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 4 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Informacje wtórne definicja Pojęcie wtórnych

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Analiza statystyczna w naukach przyrodniczych

Analiza statystyczna w naukach przyrodniczych Analiza statystyczna w naukach przyrodniczych Po co statystyka? Człowiek otoczony jest różnymi zjawiskami i próbuje je poznać, dowiedzieć się w jaki sposób funkcjonują, jakie relacje między nimi zachodzą.

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Statystyka opisowa. Statystyka matematyczna. Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii

Plan wykładu. Statystyka opisowa. Statystyka matematyczna. Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii Plan wykładu Statystyka opisowa Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii Statystyka matematyczna Podstawy estymacji Testowanie hipotez statystycznych Żródła Korzystałam z ksiażek:

Bardziej szczegółowo

Testowanie hipotez statystycznych. Wnioskowanie statystyczne

Testowanie hipotez statystycznych. Wnioskowanie statystyczne Testowanie hipotez statystycznych Wnioskowanie statystyczne Hipoteza statystyczna to dowolne przypuszczenie co do rozkładu populacji generalnej (jego postaci funkcyjnej lub wartości parametrów). Hipotezy

Bardziej szczegółowo

2/17/2015 ELEMENTY SOCJOLOGII PODRĘCZNIKI STARE WYDANIE PODRĘCZNIKA. Anthony Giddens Socjologia, PWN, Warszawa, 2012

2/17/2015 ELEMENTY SOCJOLOGII PODRĘCZNIKI STARE WYDANIE PODRĘCZNIKA. Anthony Giddens Socjologia, PWN, Warszawa, 2012 ELEMENTY SOCJOLOGII dr Agnieszka Kacprzak PODRĘCZNIKI Anthony Giddens Socjologia, PWN, Warszawa, 2012 PODRĘCZNIKI UZPEŁNIAJĄCE: Piotr Sztompka Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków, 2003 Krystyna

Bardziej szczegółowo

Indywidualne wywiady pogłębione. Blanka Słowik Żaneta Wąsik Joanna Stefańczyk

Indywidualne wywiady pogłębione. Blanka Słowik Żaneta Wąsik Joanna Stefańczyk Indywidualne wywiady pogłębione Blanka Słowik Żaneta Wąsik Joanna Stefańczyk Plan prezentacji Definicja Pogłębione wywiady indywidualne (IDI) są jedną z podstawowych technik badań jakościowych. Polegają

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin. Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Zadania analityczne (1) Analiza przewiduje badanie podobieństw

Bardziej szczegółowo

BADANIA RYNKOWE I MARKETINGOWE

BADANIA RYNKOWE I MARKETINGOWE 1.1.1 Badania rynkowe i marketingowe I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE BADANIA RYNKOWE I MARKETINGOWE Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P15 Wydział Zamiejscowy

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Badania marketingowe Historia pieczonego schabu czyli skąd wiemy, czego pragną klienci Marek Kruk Uniwersytet w Białymstoku 14 maja 2015 r. Głodni? Sposoby rozpoznawania potrzeb,

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych Badania Marketingowe Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych Definicje badao marketingowych Badanie marketingowe to systematyczne projektowanie, zbieranie, prezentowanie danych i wyników badao istotnie

Bardziej szczegółowo

SHOPPER FEEDBACK. Nowoczesna metoda analizy potrzeb i satysfakcji klientów. Inquiry sp. z o.o.

SHOPPER FEEDBACK. Nowoczesna metoda analizy potrzeb i satysfakcji klientów. Inquiry sp. z o.o. SHOPPER FEEDBACK Nowoczesna metoda analizy potrzeb i satysfakcji klientów Inquiry sp. z o.o. O INQUIRY Od ponad 10 lat prowadzimy badania konsumenckie dla klientów z branży FMCG, sieci detalicznych oraz

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

166 Wstęp do statystyki matematycznej

166 Wstęp do statystyki matematycznej 166 Wstęp do statystyki matematycznej Etap trzeci realizacji procesu analizy danych statystycznych w zasadzie powinien rozwiązać nasz zasadniczy problem związany z identyfikacją cechy populacji generalnej

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNOŚCI INTERNETOWE

SPOŁECZNOŚCI INTERNETOWE SPOŁECZNOŚCI INTERNETOWE Wykorzystanie nowoczesnych technologii w badaniach konsumenckich Inquiry sp. z o.o. O INQUIRY Od ponad 10 lat prowadzimy badania konsumenckie dla klientów z branży FMCG, sieci

Bardziej szczegółowo

Plan wystąpienia. Przegląd metod pozyskiwania danych i konstrukcja ankiety

Plan wystąpienia. Przegląd metod pozyskiwania danych i konstrukcja ankiety Seminarium I: Przegląd metod wyceny przyrody Przegląd metod pozyskiwania danych i konstrukcja ankiety dr Dorota Czerwińska-Kayzer Wydział Ekonomiczno-Społeczny Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu 1 Plan

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Metody i techniki pomiarowe w badaniach ilościowych i jakościowych

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Metody i techniki pomiarowe w badaniach ilościowych i jakościowych Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 7 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Metody i techniki pomiarowe w badaniach

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu: Ekonomia w praktyce Temat Wymagania - ocena dopuszczająca

Wymagania edukacyjne przedmiotu: Ekonomia w praktyce Temat Wymagania - ocena dopuszczająca Wymagania edukacyjne przedmiotu: Ekonomia w praktyce Temat Wymagania - ocena dopuszczająca 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie wie na czym polega metoda projektu? wymienia etapy

Bardziej szczegółowo

Czy, jak i właściwie dlaczego można badać opinię publiczną?

Czy, jak i właściwie dlaczego można badać opinię publiczną? Czy, jak i właściwie dlaczego można badać opinię publiczną? Instytut Socjologii UO// Kształtowanie i badanie opinii publicznej // lato 2013/14 dr Magdalena Piejko Jak badać opinię publiczną? Co to jest

Bardziej szczegółowo

Badania rynkowe 2013_4. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania rynkowe 2013_4. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania rynkowe 2013_4 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo

Z-ZIPN1-004 Statystyka. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji I stopień Ogólnoakademicki Niestacjonarne Wszystkie Katedra Matematyki dr Zdzisław Piasta

Z-ZIPN1-004 Statystyka. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji I stopień Ogólnoakademicki Niestacjonarne Wszystkie Katedra Matematyki dr Zdzisław Piasta KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIPN-004 Statystyka Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Statistics Obowiązuje od roku akademickiego 0/04 A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

Badania sondażowe. Schematy losowania. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa

Badania sondażowe. Schematy losowania. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Badania sondażowe Schematy losowania Agnieszka Zięba Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa 1 Próba jako miniatura populacji CELOWA subiektywny dobór jednostek

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie wiedzy z danych

Pozyskiwanie wiedzy z danych Pozyskiwanie wiedzy z danych dr Agnieszka Goroncy Wydział Matematyki i Informatyki UMK PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Pozyskiwanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

Adam Kirpsza Zastosowanie regresji logistycznej w studiach nad Unią Europejska. Anna Stankiewicz Izabela Słomska

Adam Kirpsza Zastosowanie regresji logistycznej w studiach nad Unią Europejska. Anna Stankiewicz Izabela Słomska Adam Kirpsza Zastosowanie regresji logistycznej w studiach nad Unią Europejska Anna Stankiewicz Izabela Słomska Wstęp- statystyka w politologii Rzadkie stosowanie narzędzi statystycznych Pisma Karla Poppera

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl

Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl Wprowadzenie Podstawowe cele analizy zbiorów danych Uogólniony opis poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2016_1. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2016_1. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2016_1 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. Formułowanie oraz wyjaśnianie tematyki badań 2. Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Statystyka matematyczna Testowanie hipotez i estymacja parametrów. Wrocław, r

Statystyka matematyczna Testowanie hipotez i estymacja parametrów. Wrocław, r Statystyka matematyczna Testowanie hipotez i estymacja parametrów Wrocław, 18.03.2016r Plan wykładu: 1. Testowanie hipotez 2. Etapy testowania hipotez 3. Błędy 4. Testowanie wielokrotne 5. Estymacja parametrów

Bardziej szczegółowo

W5. Metody badań ilościowych

W5. Metody badań ilościowych W5. Metody badań ilościowych Metoda ankietowa Metoda wywiadu Znaczenie badań ilościowych 1 Badania ilościowe Ankieta Metoda wywiadu 2 1 Metoda ankietowa Ankieta - pomiar pośredni polegający na udzieleniu

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII 1. Wykład wstępny 2. Populacje i próby danych 3. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 4. Planowanie eksperymentów biologicznych 5. Najczęściej wykorzystywane testy statystyczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

Parametry statystyczne

Parametry statystyczne I. MIARY POŁOŻENIA charakteryzują średni lub typowy poziom wartości cechy, wokół nich skupiają się wszystkie pozostałe wartości analizowanej cechy. I.1. Średnia arytmetyczna x = x 1 + x + + x n n = 1 n

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH

RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH Piotr Konieczka Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska Równoważność metod??? 2 Zgodność wyników analitycznych otrzymanych z wykorzystaniem porównywanych

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. (do zastosowania w roku akademickim 2015/16) Kod Punktacja ECTS* 3. Dr hab. Tadeusz Sozański

KARTA KURSU. (do zastosowania w roku akademickim 2015/16) Kod Punktacja ECTS* 3. Dr hab. Tadeusz Sozański KARTA KURSU (do zastosowania w roku akademickim 2015/16) Nazwa Statystyka 2 Nazwa w j. ang. Statistics 2 Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr hab. Tadeusz Sozański (koordynator, konwersatorium) Zespół

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne KARTA PRZEDMIOTU. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

4. NA CZYM POLEGA PRACA ANKIETERA? PRZYGOTOWANIE DO PRACY W CHARAKTERZE ANKIETERA - Franciszek Sztabiński

4. NA CZYM POLEGA PRACA ANKIETERA? PRZYGOTOWANIE DO PRACY W CHARAKTERZE ANKIETERA - Franciszek Sztabiński WPROWADZENIE - Zbigniew Sawiński, Paweł B. Sztabiński 1. RYNEK BADAŃ - Zbigniew Sawiński 1.1 Rodzaje badań 1.2 Instytuty badawcze 1.3 Metody jakościowe i ilościowe 1.4 Projekty badawcze 1.5 Wielkość i

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE ILOŚCIOWE BADANIA MARKETINGOWE KLUCZEM DO SKUTECZNYCH DECYZJI MARKETINGOWYCH

SZKOLENIE ILOŚCIOWE BADANIA MARKETINGOWE KLUCZEM DO SKUTECZNYCH DECYZJI MARKETINGOWYCH SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW ILOŚCIOWE BADANIA MARKETINGOWE KLUCZEM DO SKUTECZNYCH DECYZJI MARKETINGOWYCH TRENER Violetta Rutkowska Badacz rynku, doradca,

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA EKONOMICZNA

STATYSTYKA EKONOMICZNA STATYSTYKA EKONOMICZNA Analiza statystyczna w ocenie działalności przedsiębiorstwa Opracowano na podstawie : E. Nowak, Metody statystyczne w analizie działalności przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2001 Dr

Bardziej szczegółowo

You created this PDF from an application that is not licensed to print to novapdf printer (http://www.novapdf.com)

You created this PDF from an application that is not licensed to print to novapdf printer (http://www.novapdf.com) Prezentacja materiału statystycznego Szeroko rozumiane modelowanie i prognozowanie jest zwykle kluczowym celem analizy danych. Aby zbudować model wyjaśniający relacje pomiędzy różnymi aspektami rozważanego

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. mgr Jolanta Tkaczyk

Badania Marketingowe. mgr Jolanta Tkaczyk Badania Marketingowe mgr Jolanta Tkaczyk Problemy! Badania marketingowe istota! Podstawowe pytania marketingowe! Rodzaje i typy badań marketingowych! Etapy badań marketingowych! Współpraca z agencjami

Bardziej szczegółowo

Graficzna prezentacja danych statystycznych

Graficzna prezentacja danych statystycznych Szkolenie dla pracowników Urzędu Statystycznego nt. Wybrane metody statystyczne w analizach makroekonomicznych Katowice, 12 i 26 czerwca 2014 r. Dopasowanie narzędzia do typu zmiennej Dobór narzędzia do

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

laboratoria 24 zaliczenie z oceną

laboratoria 24 zaliczenie z oceną Wydział: Psychologia Nazwa kierunku kształcenia: Psychologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Andrzej Tarłowski Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD.

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Uczeń zna, wie, rozumie Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi Uwagi 1 Zapoznanie z programem

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Statystyka matematyczna dla leśników

Statystyka matematyczna dla leśników Statystyka matematyczna dla leśników Wydział Leśny Kierunek leśnictwo Studia Stacjonarne I Stopnia Rok akademicki 03/04 Wykład 5 Testy statystyczne Ogólne zasady testowania hipotez statystycznych, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu ZP-Z1-19

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu ZP-Z1-19 Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: BADANIA MARKETINGOWE 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Istota i przedmiot statystyki oraz demografii. Prezentacja danych statystycznych Znaczenia słowa statystyka Znaczenie I - nazwa zbioru danych liczbowych prezentujących

Bardziej szczegółowo

Tegoroczna edycja badań przeprowadzana była na przełomie marca i kwietnia 2015.

Tegoroczna edycja badań przeprowadzana była na przełomie marca i kwietnia 2015. KONSUMENCKI LIDER JAKOŚCI 2015 to ogólnopolski, promocyjny program konsumencki, prowadzony przez Redakcję Strefy Gospodarki ogólnopolskiego, niezależnego dodatku dystrybuowanego wraz z Dziennikiem Gazetą

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Weryfikacja hipotez statystycznych. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT. Weryfikacja hipotez statystycznych. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Weryfikacja hipotez statystycznych Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA

Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA Praca projektowa Praca projektowa ma być rozwiązaniem problemu (marketingowego) Wykonanie prezentacji Odbiór i ocena Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

Statystyka matematyczna i ekonometria

Statystyka matematyczna i ekonometria Statystyka matematyczna i ekonometria prof. dr hab. inż. Jacek Mercik B4 pok. 55 jacek.mercik@pwr.wroc.pl (tylko z konta studenckiego z serwera PWr) Konsultacje, kontakt itp. Strona WWW Elementy wykładu.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Badania marketingowe, czyli jak pomóc dyrektorowi ZOO? prof. ndzw. dr hab. Katarzyna Majchrzak Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 21 kwiecień 2015 r. Od pewnego czasu do zoo

Bardziej szczegółowo

Moduł I Ewaluacja w praktyce szkolnej istota, cele, rodzaje.

Moduł I Ewaluacja w praktyce szkolnej istota, cele, rodzaje. Moduł I Ewaluacja w praktyce szkolnej istota, cele, rodzaje. Sesja 1: Podstawowe informacje o ewaluacji. Sesja 2: Ewaluacja w procesie rozwoju szkoły i w pracy nauczyciela PROGRAM I SCENARIUSZE ZAJĘĆ SESJA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Definicja testu psychologicznego

Definicja testu psychologicznego Definicja testu psychologicznego Badanie testowe to taka sytuacja, w której osoba badana uczestniczy dobrowolnie, świadoma celu jakim jest jej ocena. Jest to sytuacja tworzona specjalnie dla celów diagnostycznych,

Bardziej szczegółowo