Bolesław I Chrobry ( )

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bolesław I Chrobry (967 1025)"

Transkrypt

1 Bolesław I Chrobry ( ) Król polski, syn Mieszka I i Dubrawki czeskiej. Dzieciństwo jego przypadło na pierwsze lata chrześcijańskiej Polski. W chwili śmierci matki miał lat dziesięć lub jedenaście. Nieznana bliżej jest data jego powrotu z Niemiec, gdzie znalazł się jako zakładnik w roku 973. Otoczenie, wśród którego wyrastał, nie zmieniło się po śmierci Dubrawki. Nową i obcą osobą była tylko macocha Oda. Z rodzeństwem przyrodnim nic bliżej Bolesława nie łączyło. Bracia przyrodni byli zresztą dziećmi, gdy Bolesław już dorastał. O przeważającym wpływie Ody i jej rodziny na dworze nie może być mowy. Bolesław nie był też ani na chwilę odsunięty od ojca. Pod przemożnym wpływem Mieszka kształtowały się jego poglądy i dążenia. W chwili śmierci ojca (25 V 992) był już dwudziestosześcioletnim mężczyzną. Był, więc najlepiej przygotowany do objęcia po nim władzy. Poszedł też śladami swego poprzednika, prowadząc jego dzieło z niemniejszym talentem i z większym wśród obcych rozgłosem. Jednym z pierwszych kroków Bolesława po objęciu władzy było wygnanie z kraju macochy wraz z przyrodnim rodzeństwem. Sam Bolesław był już trzeci raz żonaty i miał własne potomstwo. Data wypędzenia Ody nie jest znana, ale prawdopodobnie jest ona bliska śmierci Mieszka. Z macochą i jej synami rozgromieni zostali również ich zwolennicy i sprzymierzeńcy w Polsce. Współdziałanie Bolesława z Niemcami, dokąd schroniła się Oda z synami, trwało dalej, wymierzone zaś było przeciw Słowianom pogańskim w pobliżu Bałtyku i dalej ku Łabie. Pod Brandenburgiem trwały walki, w których ponownie wzięły udział posiłki polskie, przysłane przez Bolesława. Niepowodzenia chrześcijan przyczyniły się do rozszerzenia ruchu pogańskiego aż do kraju Obodrytów. W nowych walkach ze Słowianami z roku 995 Bolesław wziął udział osobiście na czele swych sił. W chwili, gdy Otton III walczył z Redarami, Bolesław prawdopodobnie umacniał swe posiadłości nad dolną Odrą. Przedtem już utrwalił on relacje, nawiązane przez Mieszka z wikingami z Jamsborga, którzy przechodzili wówczas czasy rozkwitu. Przeszedł też do tradycji sag skandynawskich jako Burysław, król Windlandu, zasłaniając nawet ojca swą osobą. Zwada czesko-polska z ostatnich lat rządów Mieszka I wkrótce uległa złagodzeniu, bo też i Czesi wzięli udział w wyprawach cesarskich przeciw pogańskim Słowianom. Wypadki w Libicach z roku 995 pośrednio tylko odbiły się echem w Polsce. Bolesław udzielił schronienia zbiegom, a w szczególności Sobieborowi. Drugi z pozostałych przy życiu Sławnikowiców, biskup praski Wojciech, wkrótce zwrócił się ku Polsce. Wiadomość o wymordowaniu rodziny doszła Wojciecha w czasie jego drugiego pobytu w Rzymie. Wówczas też powstała myśl o jego misji wśród pogan, która znalazła aprobatę papieża Grzegorza V, a prawdopodobnie i cesarza. Zamierzona misja Wojciecha była jednak od początku pojęta jako niezależna od kościoła 1

2 niemieckiego. Przybycie Wojciecha do Polski doprowadziło do ścisłego współdziałania z Bolesławem. O wyborze misji pruskiej zdecydował nie tylko duch religijny Wojciecha, umocniony w środowisku rzymskim, ale również interes polityczny Bolesława. Stwierdza to najstarszy żywot św. Wojciecha, w którym czytamy, że Wojciech wybrał Prusów a nie Lutyków, gdyż kraj ten był pobliskim i dobrze znanym polskiemu monarsze. Bolesław nie myślał rywalizować z Niemcami na terytorium lutyckim. Za Odrę, a tym bardziej do Prus wpływy niemieckie nie sięgały. Otwierał się wiec tutaj teren dla misji polskich. Całą misję Wojciecha Bolesław darzył najgorliwszym poparciem. Na wiosnę 997 roku pod opieka załogi Bolesława udał się Wojciech do Gdańska, ale w samych Prusach już z niej korzystać nie mógł. Po męczeńskiej śmierci Wojciecha wykupił Bolesław jego ciało z rąk pogan i uroczyście pochował w Gnieźnie. Pośrednio przyczynił się tym do powstania kultu świętego w Polsce. W najbliższych latach po śmierci świętego Wojciecha państwo i osoba Bolesława stały się ośrodkiem zamierzeń polityczno-kościelnych, obejmujących wschód europejski. Największe z państw słowiańskich było po prostu Sklawinją czyli nazywane państwem słowiańskim. W kołach rzymskich rozumiano, że oparcie się o państwo Bolesława wzmocni bardzo znacznie siłę zachodniego chrześcijaństwa w krajach północno-wschodnich, a dla polityki tej udało się pozyskać również cesarza Ottona III. Własny interes cesarza w zacieśnieniu stosunków z potężnym Bolesławem polegał na współdziałaniu przeciw pogańskiemu związkowi lutyckiemu i na ewentualnym przeciwstawieniu się wpływom Carogrodu, szerzącym się wówczas na Rusi. W kanonizacji św. Wojciecha, przeprowadzonej już w roku 999, łączył się szczery entuzjazm religijny dla pierwszego męczennika słowiańskiego ze sprawami polityczno-kościelnymi. U nowego papieża, Sylwestra II, Bolesław znalazł daleko idące poparcie, w którego uzyskaniu być może pośredniczył sam Otton III. Na początek poszły przygotowania do założenia metropolii w Gnieźnie. Podstawą planów kościelnych Bolesława były prawdopodobnie dawniejsze projekty Mieszka, o których niewiele zresztą posiadamy wiadomości. Na stolicę przyszłej metropolii wybrano Gniezno, z którym łączyły się stare tradycje polityczne jeszcze z czasów pogańskich. Nowe biskupstwa, obok dawniejszego Poznania, miały powstać w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu pomorskim. Głównym współpracownikiem Bolesława w tym dziele był Radzim-Gaudenty, brat i towarzysz prac misyjnych św. Wojciecha. Wysłany do Rzymu, już w 999 roku (przed dn. 2 XII) uzyskał tam konsekrację na arcybiskupa tytułu św. Wojciecha męczennika z siedzibą w Gnieźnie. W tym samym czasie wydał Sylwester II drugą, obok kanonizacyjnej bullę (również nie dochowaną), ustanawiającą nową prowincję kościelną wraz z podległymi biskupstwami. Wykonanie tych decyzji i wprowadzenie arcybiskupa oraz upatrzonych biskupów do ich nowych stolic nastąpiło w 1000 r. Ważna w tym rola przypadła popierającemu ów plan Ottonowi III, który przybył do Gniezna na zjazd z Bolesławem. Zjazd gnieźnieński należy do najlepiej znanych wydarzeń tego okresu, dzięki relacjom w szczególności Thietmara i Galla, ale mimo to krytyczna ocena jego znaczenia nasuwa szereg trudności. Nie przedstawia wątpliwości sam przebieg zjazdu. W gościnie Bolesława znaleźli się: cesarz oraz przedstawiciele papieża, kardynałowie w licznym otoczeniu duchownym i świeckim. Wyprawa Ottona miała oficjalny charakter pielgrzymki do grobu św. Wojciecha. W czasie zjazdu (7-15 III), oprócz ob.- chodów kościelnych i przyjęć, zajęto się sprawami politycznymi i organizacją nowej prowincji kościelnej. W sprawach politycznych relacje kronikarskie dały powód do licznych hipotez. Nie posiada silniejszych podstaw domysł o nadaniu Bolesławowi przez cesarza tytułu patrycjusza rzymskiego. Koronacja Bolesława nie miała również miejsca, gdyż spełniona została dopiero znacznie później, ale być może przygotowywano ją w Gnieźnie. Włożenie Bolesławowi korony na głowę przez Ottona, o czym mówi tylko późniejszy Gall, znajdowałoby analogię w postępowaniu Henryka IV wobec Wratysława czeskiego w roku Sprawa zwolnienia Bolesława z trybutu, jeżeli w ogóle była aktualna w roku 1000, nie posiadała tego znaczenia, jakie jej przypisywał bliższy wypadkom, ale bynajmniej nie obiektywny Thietmar. Bolesław, a przed nim Mieszko płacili podobno trybut, ale tylko z części kraju, a w takim razie ich stanowisko nie było właściwie zależne. Ale i w tych poprzednich latach sprawa trybutu nie przedstawia się całkiem jasno (nic o tym nie wie współczesny Mieszkowi I Widukind). Niewątpliwym pozostaje fakt wymiany relikwii między cesarzem i Bolesławem, które łącznie z ofiarowaniem Bolesławowi włóczni św. Maurycego uświęcały ich wspólną akcję przeciw poganom. Frazeologii epoki odpowiadało w zupełności określenie Bolesława jako amicus i socius cesarstwa ( ludu rzymskiego ). Wreszcie pomoc zbrojna, ofiarowana przez Bolesława cesarzowi w liczbie 300 rycerzy, dotyczyła prawdopodobnie ochrony stolicy św. Piotra. Prócz tego polityczne następstwa zjazdu wynikały pośrednio ze zmian kościelnych, przeprowadzonych przy współudziale papieża, cesarza i Bolesława. W Gnieźnie otrzymał nadto Bolesław prawo urządzania pod względem kościelnym ziem zdobytych na poganach. W biskupach nowych 2

3 diecezji Bolesław uzyskiwał nowe organy administracji państwowej. Z Thietmara dowiadujemy się, jak gorliwie popierał on duchowieństwo, wdrażające ludność do nowych zasad życia chrześcijańskiego. Materialnie i faktycznie biskupi byli od księcia uzależnieni, a w tych warunkach możliwość konfliktów była nieznaczna. Bliskie związki Bolesława z kołami duchownymi poświadcza Bruno z Querfurtu. Polityka Bolesława, sprzyjająca chrześcijaństwu pociągała do niego najżarliwszych ascetów. Współpraca z Kościołem na miejscu rozwijała się pomyślnie. Trudności wynikły natomiast w dalszym współdziałaniu Bolesława z czynnikami uniwersalnymi w chrześcijaństwie, tj. papiestwem i cesarstwem. Przyczyniły się do tego trudności polityczne Sylwestra II i Ottona III w Rzymie i w Niemczech, oraz rychłe ich zgony (Sylwester um. 12 V 1003, Otton III um. 23 I 1002). Z zaszłych wówczas zmian politycznych korzyść wyciągnęły rywalizujące z Polską Węgry, które w tym właśnie czasie uzyskały nie tylko metropolię w Ostrzychomiu pod tym samym patronatem św. Wojciecha, ale także koronę królewską, uznaną i przysłaną z Rzymu. Stefan węgierski związał się ściśle z Henrykiem, księciem bawarskim, a wkrótce już później królem niemieckim Henrykiem II, przeciwnikiem dotychczasowej polityki Ottona III. Natomiast zabiegi polskie o koronę z Rzymu nie doprowadziły do pomyślnego końca, o czym opowiada już tylko późniejsza legenda. Relacje kościelne Polski z Włochami nie ustawały mimo to ani na chwilę. W tych właśnie latach przybyli do Polski eremici z otoczenia św. Romualda. W stosunkach kościelnych zarówno z Niemcami jak i Italią dużą rolę odgrywał św. Bruno, który stał blisko osoby Bolesława. W latach następnych uregulował Bolesław stosunki graniczne z Węgrami. Posiadłości jego na południe od Karpat, jeżeli istotnie sięgały aż do Dunaju, jak chce Gall i tzw. kronika węgierskopolska, to utracone zostały dopiero w latach następnych, a mianowicie już w okresie wojen z Henrykiem II. W porównaniu ze Słowaczyzną znacznie bliższe były Poznaniowi i Gnieznu, jako ówczesnym stolicom państwa, sprawy pomorskie. Dalszy ich rozwój zależał w dużej mierze od ułożenia się stosunku do Cesarstwa. Trudność wewnętrzną sprawiały znacznie słabsze tutaj postępy chrześcijaństwa i oddziaływanie pogan zza Odry. Co ważniejsza, Niemcy zmieniły wówczas swą politykę wobec Polski. Bolesław utracił dotychczasowe współdziałanie ze strony Ottona III i stanął wobec nieufnej polityki jego następcy, Henryka II, pozostającego pod wpływem zazdrosnej o ostatnie zdobycze polityczno-kościelne Polski hierarchii kościelnej niemieckiej. W chwili objęcia władzy przez Henryka w roku 1002 Bolesław, który musiał znać z poprzednich lat tendencje polityczne dawnego herzoga Bawarii, pragnął się zabezpieczyć na pograniczu przez akcję na terenie Łużyc i Miśni. Wystąpienie to, mimo że Bolesław utrzymywał na początku stosunki pokojowe z Niemcami i powoływał się nawet na rzekomą zgodę króla niemieckiego przy objęciu tych krajów, stało się wstępem do późniejszych działań wojennych. W okresie oficjalnego pokoju Bolesław zajął Miśnię przy współudziale miejscowych słowiańskich weteników, a poprzednio już Budziszyn z krajem Mileczan i obronną Strzałę. Poddawali mu się, obok ludności słowiańskiej, także i miejscowi panowie niemieccy. W Merseburgu Bolesław gotów był przyjąć zajęte kraje jako lenno cesarskie. Powodem rozbicia układów stała się Miśnia, której Henryk nie chciał oddać Bolesławowi. Zamach na życie Bolesława w Merseburgu, w którym winę on sam przypisywał inspiracji króla niemieckiego, doprowadził do ostatecznego zerwania. Wobec bezczynności Henryka Bolesław zwrócił uwagę z kolei na Czechy. W rozgrywającej się tam walce o tron poparł Bolesława Rudego przeciw braciom: Jaromirowi i Udalrykowi. Wkrótce później sam objął władzę, usuwając niepopularnego Rudego. W marcu 1003 roku ludność w Pradze witała go uroczyście. W Niemczech patrzono z obawą na postępy Bolesława, ale Henryk II gotów był mu jeszcze oddać Czechy w lenno. Dopiero odrzucenie przez Bolesława tej propozycji wywołało wojnę o Czechy. Podejmując walkę Bolesław liczył na brak jedności wewnętrznej w Niemczech. Henryk II uporał się jednak z trudnościami wewnątrz państwa i mógł uderzyć na Bolesława przy pomocy Czechów, odstępujących go na rzecz Jaromira jako przedstawiciela własnej dynastii Przemyślidów. Nowych sprzymierzeńców zyskał również król niemiecki w pogańskich Lutykach, którzy według wyrażenia kronikarza, z wrogów Niemiec stali się najlepszymi przyjaciółmi cesarza. Pozyskano ich w drodze kompromisu, wywołującego zgorszenie w oczach gorliwszych prozelitów chrześcijaństwa. Wyprawa lutowa Niemców na Łużyce w r nie dała wyników. Zmianę w sytuacji wprowadziła dopiero wyprawa do Czech w lecie tegoż roku. Bolesław utracił Czechy na rzecz Jaromira, popartego przez Niemców, a w walkach zginął najsilniej wśród Czechów związany z Bolesławem Sobiebor. Późną jesienią załogi Bolesława zostały wyparte również z Łużyc, które wracały pod władze Niemiec. Nowa wyprawa niemiecka z sierpnia i września 1005 roku zakończyła się pokojem, zawartym w Poznaniu. W pokoju tym Bolesław tracił wszystkie swoje poprzednie zdobycze. W tych latach powstały też w Magdeburgu daleko sięgające na wschód plany kościelne, które jednak nigdy nie miały być zrea- 3

4 lizowane. Wobec nieusunięci zasadniczych przeciwieństw między Polską i Niemcami pokój Poznański miał charakter tylko chwilowego rozejmu, w czasie, którego Bolesław usiłował przeciągnąć na swoją stronę Czechów i Lutyków, jednakże bezskutecznie. To stało się powodem wybuchu drugiej wojny polsko-niemieckiej. W okresie następnych walk zabłysnęły ponownie talenty polityczne i wojskowe Bolesława. Na nową wojnę decydował się początkowo niechętnie i winę jej wywołania składał na stronę przeciwną. Ale po jej wybuchu ujął inicjatywę działania w swe ręce. Wkrótce też zajął znaczną część poprzednio posiadanych miejscowości na Łużycach, choć nie odzyskał Miśni. Zyskiwał też Bolesław zwolenników wśród samych Niemców, a wobec przedłużania się wojny podniosły się głosy za pokojem z chrześcijańskim księciem Polski, których wyrazem stał się Bruno z Querfurtu. Do wojny parł w dalszym ciągu sam Henryk II i jego głównie staraniem doszła do skutku wyprawa z 1010 roku przeciw Polsce, która jednak znowu przyniosła mu zawód. Nie zmieniła się sytuacja również w latach następnych, a Bolesław odnosił nawet coraz to nowe powodzenia. Dopiero zabiegi Henryka o ułożenie wewnętrznych stosunków w Saksonii i zewnętrznych z Lutykami oraz z Czechami, gdzie po nowym przewrocie panował Udalryk, poprawiły sytuacje polityczną Niemiec i umożliwiły zawarcie pokoju z Bolesławem. W lutym 1013 r. miały miejsce zaręczyny syna Bolesławowego, Mieszka, z Rychezą, córką pfalzgrafa reńskiego i wnuczką Ottona II, a na Zielone Święta tegoż roku zawarto pokój w Merseburgu. Książę utrzymał w swym posiadaniu ziemie: łużycką i milecką z Budziszynem, ale jako lenna niemieckie. Po zawarciu układu pokojowego Henryk udał się do Włoch po koronę cesarską, a Bolesław na pierwszą swą wyprawę ruską. W czasie krótkotrwałego pokoju po układzie merseburskim Bolesław podjął ponowną próbę pozyskania sobie czeskiego księcia, wysyłając do Udalryka swego syna Mieszka. Nieżyczliwy sąsiad uwięził Mieszka i wydał go cesarzowi. Późniejsze wypuszczenie przez cesarza Mieszka na wolność nie przejednało Bolesława, a głównym powodem politycznym nowego zerwania stała się odmowa Bolesława wypełnienia swych zobowiązań lennych z Łużyc i Milska. W trzecim okresie walki polsko-niemieckie osiągnęły największe natężenie. Wyprawie niemieckiej z 1015 roku, podjętej łącznie z Lutykami i Czechami, Bolesław opierał się nad dolną Odrą, na Łużycach i na Morawach. Środkowa armia cesarska zdołała się przedostać przez Odrę, ale już rychło potem, znajdując się w odwrocie, poniosła ciężką porażkę w bagnach nad Bobrem. Wojska Bolesława pod wodzą młodego Mieszka doszły aż do Miśni i bliskie były jej zdobycia. Nie lepiej powiodła się nowa wyprawa cesarska z 1017 roku, w której udział wzięły siły całych Niemiec wraz ze sprzymierzeńcami słowiańskimi. Wojska cesarskie wdarły się na Śląsk, ale Polacy bronili się skutecznie w grodach, a mianowicie w Głogowie i Niemczy. W tym samym czasie Bolesław swymi lotnymi oddziałami niepokoił Niemców i zagrażał ich tyłom. Odwrót wojsk cesarskich przez Czechy dokonał się w bardzo trudnych warunkach, a trudniejsze było jeszcze wyjście z Czech przez Miśnię do Merseburga. Warunki ostatecznego pokoju z 30 I 1018 roku, zawartego w Budziszynie, określił Thietmar jako nawet korzystne w stosunku do ciężkiego położenia Niemiec. Polska zachowała Łużyce i kraj Milczan, ale o hołdzie lennym z tych krajów nie było już mowy. Wytężenie wszystkich sił w walce z cesarstwem wywołało osłabienie stanowiska państwa Bolesław na północy. Prawdopodobnie już w pierwszym okresie walki upadła na Pomorzu nadodrzańskim zwierzchność Polski wraz z założonym tam biskupstwem kołobrzeskim i wpływami chrześcijaństwa. Po pokoju poznańskim Bolesław, jak się zdaje, usiłował na Pomorzu przywrócić swoją władzę, ale napotkał opór wielkiego miasta, jak je nazywa Thietmar, czyli prawdopodobnie Wolina. Akcja polityczna tego miasta, łącznie z Lutykami, a pośrednio i Czechami, zwracała się przeciw Bolesławowi i przyczyniła się do wznowienia wojny z Henrykiem II. Z walki dwóch państw chrześcijańskich wychodziło wzmocnione pogaństwo po obydwu brzegach Odry, a Bolesław jak również jego przyjaciele w Niemczech, w szczególności Św. Bruno, nie byli w stanie temu przeszkodzić. W późniejszych latach Bolesława odciągnęły od Pomorza sprawy ruskie. Z Rusią pozostawał Bolesław w stosunkach od chwili objęcia tronu. W roku 992 roczniki Niemieckie wspominają o grożącej wojnie z Rusią. W czasie walk z Henrykiem II Bolesław zbliżył się do księcia ruskiego. Pasierb Włodzimierza, Świętopełk, poślubił córkę Bolesława, nieznaną nam z imienia. Uwięzienie Świętopełka wraz z żoną w Kijowie było powodem pierwszej wyprawy Bolesława na Ruś w roku 1013, w której wzięły udział posiłki niemieckie i węgierskie. Nowa wyprawa ruska Bolesława doszła do skutku w 1018 roku, po pokoju budziszyńskim, a wiązała się z zatargami dynastycznymi na Rusi. Bolesław poparł Świętopełka przeciw bratu Jarosławowi i wprowadził go z powrotem do Kijowa. Z trzech głównych relacji wyprawy ruskiej najbardziej wiarygodną jest relacja współczesnego Thietmara. Według niej Bolesław wrócił jako zwycięzca z Kijowa. W wyprawie wzięły ponownie udział posiłki niemieckie, węgierskie i Pieczyngowie. W tradycji ruskiej zachowała się 4

5 przede wszystkim, wiadomość o pierwszej bitwie nad rzeką graniczną, której zwycięski przebieg doprowadził następnie Bolesława do Złotej bramy Kijowa. Ze stolicy Rusi Bolesław wysyłał poselstwa do cesarza niemieckiego i cesarza bizantyńskiego. Wyprawa ruska dała obfitą zdobycz rycerstwu Bolesława, a politycznie pociągnęła za sobą odzyskanie Grodów Czerwieńskich. Zakończeniem panowania Bolesława było uzyskanie korony, o którą od dłuższego już czasu zabiegał w Rzymie. Stosunki z Rzymem po upadku planów politycznych z okresu zjazdu gnieźnieńskiego były mocno utrudnione z powodu przeciwdziałania Niemiec. Bolesław mimo to pragnął pozyskać sobie Rzym przez obietnicę płacenia czynszu na rzecz stolicy św. Piotra. Wiadomości z tego okresu stosunków Polski z papiestwem nie należą do najpewniejszych. Dopiero po śmierci Henryka II (13 VII 1024) Bolesław postawił na swoim: odbył w 1025 r. w Gnieźnie koronację, lecz w tymże samym roku, 17 VI, zakończył życie. W przeciwieństwie do swego ojca Bolesław należy do lepiej znanych postaci w ówczesnej Europie. W samej Polsce nie znalazł się jeszcze wówczas dziejopis jego życia i czynów, ale brak własnych biografów zastąpili pisarze obcy. Latopisiec Nestor świadczy o nim: był, bowiem Bolesław wielki i ciężki, że ledwie na koniu mógł usiedzieć, ale bystrego rozumu (biasze smyslen). Więcej zapamiętał biskup merseburski i kronikarz tej epoki, Thietmar. Ten zionący nienawiścią do Bolesława pisarz mimowolnie najlepiej rozsławił jego imię, notując więcej faktów konkretnych, niż ich zachowała pozostała tradycja. Według biskupa merseburskiego ten straszny wróg Niemiec już w żywocie matki zdradzał ukrytą złość. Choć imię jego oznaczało większą sławę, moralnie stał od ojca o wiele niżej. Wiedziony lisią chytrością, chcąc państwo połączyć w jedną całość, wygnał macochę i braci przyrodnich, a dworzan: Odylena i Przybywoja, kazał oślepić. Wypędzał Bolesław dowolnie swe żony, a więc najpierw córkę margrabiego Rydgaga, później zaś tę, którą pojął z Węgier i która była matką Bezpryma. Trzecia żona Bolesława, pobożna i bogobojna Emnilda, córka czcigodnego Dobromira, jałmużną i postem usiłowała zmyć grzechy nie tylko swoje, ale i swego męża. Okrutny nawet dla swoich, Bolesław srogo kazał przekroczenia wobec religii, choć sam tonął w występku. W tym jedynym zresztą wypadku Thietmar skłonny był usprawiedliwić Bolesława, gdyż lud jego jako wołu należy prowadzić, a jako gnuśnego osła smagać. Gdy duchowni wyrzucali Bolesławowi jego postępki, ten kajał się w grzechu i wypełniał nałożoną na niego pokutę, następnie tym śpieszniej rzucał się w cięższe jeszcze grzechy. Czechów tyranizował, Niemców najeżdżał i prześladował. Niepomny dobrodziejstw, okazanych przez Niemców jego ojcu i jemu samemu, wciąż (według Thietmara) nawet w czasie pokoju myślał o ich zgubie. Obrotny, przemyślny, obłudny, zawdzięczał swe zwycięstwa więcej chytrości aniżeli męstwu. Arkany Słowianina usidlały wszystkich; Łużyczan np. uwiódł w roku 1002, dając zapewnienia, że działa w porozumieniu z Henrykiem. Gdy Bolesława Rudego, przywracał do Czech, to tylko w nadziei, że ten, mszcząc się na sprawcach swego wygnania, zostanie do reszty znienawidzony przez swój naród i w ten sposób otworzy się dla Bolesława lepsza okazja opanowania Czech. Panów niemieckich na wschodzie umiał przekupywać. Był biczem Bożym za grzechy narodu niemieckiego, lwem ryczącym i żmija jadowitą. Takie i tym podobne epitety i sądy dają nam dopiero wyobrażenie o cechach duchowych i roli historycznej Chrobrego. Z pewnością sposobami nieraz barbarzyńskimi Bolesław narzucał wyższą kulturę swemu narodowi. Nie przebierał w środkach, gdy chodziło o zjednoczenie państwa, czy też o walkę z wrogiem zewnętrznym. Nie zrozumiał jednak Thietmar, czy nie chciał tego zrozumieć, że ten lew ryczący miał również w swym charakterze cechy wysoce idealne. Wówczas, gdy w Niemczech zamierała praca misyjna, a sam chrześcijański cesarz zawierał ścisłe przymierze z pogańskimi Lutykami przeciw chrześcijańskiej Polsce, Bolesław otaczał gorliwą opieką i zasilał materialnie misję na północy, co też ocenił inny Niemiec, wyższego niż Thietmar polotu, mianowicie Bruno z Querfurtu. Święty ten człowiek pisał w 1008 roku do Henryka II, pragnąc go odciągnąć od sojuszu z poganami, że kocha Bolesława jak własną duszę, a więcej niż życie własne. Nie dziw, że Bolesław znalazł miłość tych, którzy własne życie nieśli w ofierze idei chrześcijańskiej (św. Wojciech, św. Bruno), a w tradycji pozostał atletą Chrystusowym (epitaphium). Oczywiście ze względów politycznych szło mu o utwierdzenie swej władzy z pomocą chrześcijaństwa w rozległych granicach własnego państwa, włączając w to już i Pomorze. W polityce zewnętrznej Bolesława nie ograniczał się do heroicznej obrony państwa polskiego w walce z Cesarstwem, lecz dążył do dalszego rozwoju jego potęgi. Utopistą nie był, owszem obdarzony potężnym rozumem politycznym, co widać z tradycji niemieckiej i ruskiej, umiał się liczyć ze środkami i używać wszelkich sposobów rozporządzalnych. Armie Bolesława, choć nie mogły dotrzymać kroku w otwartym polu ciężko zbrojnym Niemcom, były liczne i bitne. W walce z Niemcami największą odporność wykazywały przy bronieniu grodów. Bolesław górował również taktyką wojenną nad swym przeciwnikiem, którego wielokrotnie potrafił niespodziewanie zaskoczyć. Na uskrzydlonym koniu, jak powiada kronikarz, 5

6 zjawiał się on wobec wroga, z którego też czasami drwił, że wlecze się jak żaba. A trzeba przyznać, że w cesarzu Henryku miał mądrego i upartego przeciwnika. Największe przecież sukcesy polityczne i wojskowe święcił Bolesław w walce z Rusią. Zamiaru podbicia całej Rusi Bolesław nie miał, odzyskał tylko Grody Czerwieńskie, ale przez poparcie zięcia utwierdzał tam swoja przewagę. Wyprawa kijowska odbiła się echem w Niemczech i w odległym Bizancjum, a na Jarosława rzuciła taki postrach, że pobiegł aż do Wielkiego Nowogrodu, skąd myślał jakoby o ucieczce aż do skandynawskiej ojczyzny Rurykowiczów. Oprócz pospolitego ruszenia posiadał Bolesław i własną drużynę, do której chętnie przyjmował obcych rycerzy. Bo też miał nie lada skarby, którymi w 1000 roku olśniewał gości z Niemiec, a w latach 1005 i 1014 przekupywał i niemal ujarzmiał radców cesarskich. Tradycja o Bolesławie musiała być wśród Polaków bardzo żywa, skoro kronikarz Gall Anonim tak ją obszernie, a w pewnej przynajmniej części nawet wiernie przedstawił. Pod piórem jednak Galla przekształcił się ten wielki wódz i polityk w pobożnego chrześcijanina i posłusznego syna Kościoła, oddanego całą duszą krzewieniu czci Bożej, który ludy barbarzyńskie dookoła zwyciężał nie po to, żeby z nich ściągać daninę, lecz w celu pomnożenia wiary prawdziwej, duchownych zaś czcił i bronił. Dla swych poddanych najbardziej sprawiedliwy i najłaskawszy sędzia, był ojcem dla wdów i sierot, przyjacielem i opiekunem ubogich. Nikogo tez nie uciskał i nie obciążał daninami nadmiernymi. Nie potrzebował mu schodzić z drogi obcy wędrowiec, ani oracz nie krył swych wołów w czasie przejazdu księcia, lecz z uśmiechniętym obliczem biedny czy ubogi na pana swego spoglądał i naprzeciw niego wychodził. Jak widzimy, surowość Bolesława, jego przebiegłość i inne cechy, nie odpowiadające temu ideałowi króla - chrześcijanina, odpadły tutaj prawie bez śladu lub złagodniały; została tylko wzmianka o porywczości. W istocie był Bolesław, jak jego ojciec, przede wszystkim budowniczym państwa: zapewnił byt polityczny i wielkość swemu narodowi, a jednocześnie pogłębił jego związki z chrześcijaństwem, które miały zabezpieczyć piastowską monarchię przed wstrząsami, grzebiącymi w gruzach dynastie i państwa zachodniosłowiańskie. Opracowanie: Kazimierz Tymieniecki. Polski Słownik Biograficzny Tom II, Kraków 1936, s

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5.

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. Anna Korzycka Rok IV, gr.1 Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. 1. Na podstawie mapy Polska za Bolesława Chrobrego podaj miejscowości będące siedzibami arcybiskupa

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w kl. V B

Scenariusz lekcji w kl. V B Scenariusz lekcji w kl. V B Temat: Bolesław Chrobry pierwszy król Polski Treści programowe: 1. Zjazd w Gnieźnie 2. Wzrost znaczenia Polski w czasach Bolesława Chrobrego 3. Pierwsza koronacja i jej znaczenie

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze.

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. Rozdział I. Początek wieków średnich GRUPA A 0 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. 400 500 600 700 800 2. Uzupełnij poniższe zdania. a) Słowianie zasiedlili

Bardziej szczegółowo

Początki rządów Jagiellonów

Początki rządów Jagiellonów Początki rządów Jagiellonów 1. Andegawenowie na polskim tronie Łokietek i Kazimierz Wielki dogadywali się w sprawie sukcesji z Węgrami (Kazimierz Wielki w 1339 r. w Wyszehradzie) 1370 r. umiera Kazimierz

Bardziej szczegółowo

1. Pochodzenie Słowian

1. Pochodzenie Słowian Słowianie i Węgrzy 1. Pochodzenie Słowian Do V w. zamieszkiwali tereny między Karpatami, Prypecią a Dnieprem W V wieku początek ekspansji osadniczej Początkowo zajmowali tylko tereny opuszczone przez barbarzyńców,

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Monety kolekcjonerskie SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Bolesław Chrobry SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU HISTORYCZNEGO

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU HISTORYCZNEGO kod pracy ucznia WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU HISTORYCZNEGO ETAP SZKOLNY 2010/2011 Drogi Uczniu, witaj w I etapie konkursu historycznego. Przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj się prawidłowo odpowiedzieć

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8 Od autorów....................................... 8 I. Wprowadzenie do historii 1. Dzieje historia historiografia...................... 12 Czym jest historia?............................... 12 Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Prof. Wiesława Ptaszyk. ADRES SZKOŁY: I LO im. Mikołaja Kopernika Ul. Tysiąclecia 6, 64-300 Nowy Tomyśl Tel. (61) 44 22 450

Prof. Wiesława Ptaszyk. ADRES SZKOŁY: I LO im. Mikołaja Kopernika Ul. Tysiąclecia 6, 64-300 Nowy Tomyśl Tel. (61) 44 22 450 WYKONANIE: Adrianna Słocińska Karolina Słocińska NAUCZYCIEL: Prof. Wiesława Ptaszyk ADRES SZKOŁY: I LO im. Mikołaja Kopernika Ul. Tysiąclecia 6, 64-300 Nowy Tomyśl Tel. (61) 44 22 450 Wpływ żony? Średniowieczne

Bardziej szczegółowo

WWW.JUNIORMEDIA.PL. Mistrzostwa polski w Jeździectwie str. 6 H.J. Co ugotować na niedzielę str. 6 H.J. Jak będą wspominać chrzest za 1050 lat?

WWW.JUNIORMEDIA.PL. Mistrzostwa polski w Jeździectwie str. 6 H.J. Co ugotować na niedzielę str. 6 H.J. Jak będą wspominać chrzest za 1050 lat? ORGANIZATOR PROJEKTU Publiczne Gimnazjum Dwujęzyczne nr 12 ul. Paderewskiego 17 58-301, Wałbrzych Wydanie specjalne 06/16 PARTNER Mistrzostwa polski w Jeździectwie str. 6 H.J Tylko u nas! Życiorys władcy

Bardziej szczegółowo

1. Czasy najdawniejsze

1. Czasy najdawniejsze 1. Czasy najdawniejsze Dawno temu Polska cała Z wielu plemion się składała. Wśród nich było Polan plemię To od niego nasze ziemie, Gdy z nich powstał kraj wspaniały, Nazwę Polska przyjąć miały. Co się

Bardziej szczegółowo

Komunikat Prasowy. Jubileusz 70-lecia 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego

Komunikat Prasowy. Jubileusz 70-lecia 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego Szczecin, dnia 16 czerwca 2015 r. 12 SZCZECIŃSKA DYWIZJA ZMECHANIZOWANA SEKCJA PRASOWA Patronat medialny Komunikat Prasowy Jubileusz 70-lecia 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

DYNASTIA PIASTÓW notatki z lekcji

DYNASTIA PIASTÓW notatki z lekcji DYNASTIA PIASTÓW notatki z lekcji 1. SŁOWIANIE I PIERWSZE PAŃSTWA SŁOWIAŃSKIE. 1. Słowianie dzielą się na : południowych: Słoweńców, Chorwatów i Serbów, zachodnich: Czechów, Morawian, Słowian połabskich,

Bardziej szczegółowo

Miejsce Zjazdu: Zamek Niepołomice w Niepołomicach. Data Zjazdu: 4-5 października 2014 roku.

Miejsce Zjazdu: Zamek Niepołomice w Niepołomicach. Data Zjazdu: 4-5 października 2014 roku. UNIWERSAŁ trzecich Wici zwołłujjąccy sszllacchettnycch Pollaków do Niepołomic na dwudniiowy Sejm Walny w dniach 4-5 października 2014r.. Wojciech Edward Leszczyński Fundacja im. Króla Stanisława Leszczyńskiego

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.)

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.) Przybywam do was jako syn tej ziemi, tego narodu, a zarazem, z niezbadanych wyroków Opatrzności, jako następca Świętego Piotra na tej właśnie rzymskiej stolicy. Dziękuję wam, żeście nie zapomnieli o mnie,

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań o Janie Pawle II

Zestaw pytań o Janie Pawle II Zestaw pytań o Janie Pawle II 1. Jakie wydarzenie miało miejsce 18.02.1941r? 2. Dokąd Karol Wojtyła przeprowadził się wraz z ojcem w sierpniu 1938 r? 3. Jak miała na imię matka Ojca Św.? 4. Kiedy został

Bardziej szczegółowo

Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte!

Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte! Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte! Spójrzmy w Przeszłość Stefan Czarniecki urodził się w 1599 r. w Czarncy. Był polskim dowódcą wojskowym, oraz kasztelanem kijowskim. Rozpoznawalny

Bardziej szczegółowo

988 ROCZNICA KORONACJI BOLESŁAWA CHROBREGO PIERWSZEGO KRÓLA POLSKI

988 ROCZNICA KORONACJI BOLESŁAWA CHROBREGO PIERWSZEGO KRÓLA POLSKI 988 ROCZNICA KORONACJI BOLESŁAWA CHROBREGO PIERWSZEGO KRÓLA POLSKI Koronacja odbyła się na Wielkanoc 18 kwietnia 1025 roku w katedrze gnieźnieńskiej, gdyŝ wówczas stolicą państwa polskiego było właśnie

Bardziej szczegółowo

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Eliminacje Rejonowe Witamy Cię w drugim etapie Konkursu Historycznego. Informacje dla Ucznia: 1. Przed Tobą test składający się

Bardziej szczegółowo

Lekcja powtórzeniowa Polska w XIII i XIV wieku

Lekcja powtórzeniowa Polska w XIII i XIV wieku Lekcja powtórzeniowa Polska w XIII i XIV wieku Lekcje: 1. Rozbicie dzielnicowe w Polsce 2. Gospodarka i społeczeostwo Polski w okresie rozbicia dzielnicowego 3. Odbudowa Królestwa Polskiego przez Władysława

Bardziej szczegółowo

Klucz odpowiedzi i schemat punktowania arkusza Szczęśliwe chwile, szczęśliwe czasy. Schemat punktowania do zadań otwartych krótkiej odpowiedzi

Klucz odpowiedzi i schemat punktowania arkusza Szczęśliwe chwile, szczęśliwe czasy. Schemat punktowania do zadań otwartych krótkiej odpowiedzi Klucz odpowiedzi i schemat punktowania arkusza Szczęśliwe chwile, szczęśliwe czasy 2 3 4 5 6 7 8 9 2 3 4 5 6 7 8 9 2 C C D A A B C C B D B B D C A B D D A A Schemat punktowania do zadań otwartych krótkiej

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju książę Mieszko I X wiek powstaje Polska (jakie plemiona?) 966 chrzest Polski 972 - Cedynia król Bolesław Chrobry 997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla król Mieszko II

Bardziej szczegółowo

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego 11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego MARIA REGINA POLONIAE NR 6 / 18 / 2015 Na naszą modlitwę w Bazylice górnej musieliśmy poczekać z powodu koncertu,

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (0-1 pkt) Zaznacz szereg, w którym została zachowana właściwa kolejność:

Zadanie 1. (0-1 pkt) Zaznacz szereg, w którym została zachowana właściwa kolejność: Zadanie 1. (0-1 pkt) Zaznacz szereg, w którym została zachowana właściwa kolejność: A) chrzest Polski, wstąpienie na tron Mieszka I, bitwa pod Cedynią B) bitwa pod Cedynią, chrzest Polski, wstąpienie na

Bardziej szczegółowo

Tak naprawdę tylko dzieciństwo Hildegardy

Tak naprawdę tylko dzieciństwo Hildegardy Boskie i cesarskie Tak naprawdę tylko dzieciństwo Hildegardy te pierwsze lata, które spędziła z rodziną przypadają na rządy cesarza rzymsko-niemieckiego Henryka IV Salickiego (1050 1105) z dynastii frankońskiej.

Bardziej szczegółowo

MIEJSKA OLIMPIADA HISTORYCZNA ETAP SZKOLNY

MIEJSKA OLIMPIADA HISTORYCZNA ETAP SZKOLNY KOD UCZNIA MIEJSKA OLIMPIADA HISTORYCZNA ETAP SZKOLNY INSTRUKCJA DLA UCZNIA 1. Sprawdź czy test zawiera 7 stron. Ewentualny brak stron lub inne usterki zgłoś nauczycielowi. 2. Na tej stronie wpisz swój

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (1 p.) Oceń, które z podanych niżej zdań jest fałszywe. Zaznacz F przy zdaniu fałszywym.

Zadanie 1. (1 p.) Oceń, które z podanych niżej zdań jest fałszywe. Zaznacz F przy zdaniu fałszywym. Zadanie 1. (1 p.) Oceń, które z podanych niżej zdań jest fałszywe. Zaznacz F przy zdaniu fałszywym. 1. Osiadły tryb życia pierwszych ludzi opierał się na budowie osad i wiosek oraz na uprawie roślin. 2.

Bardziej szczegółowo

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA Papież Franciszek wydał rozporządzenia dotyczące odpustów i sakramentu spowiedzi w Roku Miłosierdzia. Uczynił to w liście do przewodniczącego Papieskiej

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Olsztyna IV WIEK

Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pierwowzorem herbu Olsztyna była sekretna pieczęć, którą jeszcze w 1526 roku pieczętowano dokumenty. W drugiej połowie XVI w. na pieczęci pojawiła się postać wędrowca trzymającego

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Europejski Viadrina Magdalena Pietrzak Historia Dróg Jakubowych w Europie, ich znaczenie i rozwój 26.02.2013 Wronki Podziałprezentacji 1. Św. Jakub Apostoł 2. Dlaczego Santiago de Compostela?

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła.

Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. I. Sakramenty 1. Chrzest Co to jest Chrzest Święty? Chrzest Święty to pierwszy i najpotrzebniejszy sakrament, który gładzi grzechy, daje nam godność dziecka Bożego oraz czyni członkiem Kościoła. Udzielamy

Bardziej szczegółowo

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ W Biblii znajdujemy nakazy i Ŝądania. Zawierają one to, co wierzący nazywają wolą BoŜą. Najbardziej znanym ich zbiorem jest Dziesięć przykazań (Wj 34, 28). Znajdujemy go

Bardziej szczegółowo

CHRZEST POLSKI POCZĄTKIEM NOWEGO ŻYCIA NARODU

CHRZEST POLSKI POCZĄTKIEM NOWEGO ŻYCIA NARODU CHRZEST POLSKI POCZĄTKIEM NOWEGO ŻYCIA NARODU Scenariusze katechez o chrzcie świętym dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych tom 2 Spis treści I. Scenariusze katechez dla gimnazjum 1. Zanurzeni i przyobleczeni

Bardziej szczegółowo

Polska po II wojnie światowej

Polska po II wojnie światowej Polska po II wojnie światowej w latach 1945-1947 Rafał Nowicki źródła - Internet, (http://historia-polski.klp.pl/a-6269.html) obrazki - Wikipedia TERYTORIUM GRANICE - LUDNOŚĆ Obszar Polski po II wojnie

Bardziej szczegółowo

ETAP REJONOWY SZKOŁA PODSTAWOWA. 10 grudnia 2014 r. Zestaw zadań

ETAP REJONOWY SZKOŁA PODSTAWOWA. 10 grudnia 2014 r. Zestaw zadań XX OGÓLNOPOLSKI KONKURS HISTORYCZNY IM. MAJORA MARKA GAJEWSKIEGO LOSY ŻOŁNIERZA I DZIEJE ORĘŻA POLSKIEGO W LATACH 972 1514. OD CEDYNI DO ORSZY ETAP REJONOWY SZKOŁA PODSTAWOWA 10 grudnia 2014 r. Zestaw

Bardziej szczegółowo

We wtorek przypada Uroczystość Zwiastowania Pańskiego. Obchodzony jest jako Dzień Świętości Życia Jak co roku bardzo zachęcam do podjęcia

We wtorek przypada Uroczystość Zwiastowania Pańskiego. Obchodzony jest jako Dzień Świętości Życia Jak co roku bardzo zachęcam do podjęcia We wtorek przypada Uroczystość Zwiastowania Pańskiego. Obchodzony jest jako Dzień Świętości Życia Jak co roku bardzo zachęcam do podjęcia Duchowej Adopcji Dziecka Poczętego. Duchowa Adopcja jest modlitwą

Bardziej szczegółowo

Dzieje Grodu Przemysła. ,,Dzieje Grodu Przemysła. ,,Towarzystwo Miłośników Miasta Poznania im. Cyryla Ratajskiego

Dzieje Grodu Przemysła. ,,Dzieje Grodu Przemysła. ,,Towarzystwo Miłośników Miasta Poznania im. Cyryla Ratajskiego ,,Towarzystwo Miłośników Miasta Poznania im. Cyryla Ratajskiego Dzieje Grodu Przemysła,,Dzieje Grodu Przemysła,,Dzieje Grodu Przemysła Numer 6/czerwiec 2012 1 2 Wkład Poznaniaków Część III Dobrawa i Jordan

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa B Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości dla waszej grupy ciekawe będą przede wszystkim: Ratusz,

Bardziej szczegółowo

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA Historia WOJEWÓDZTWO POMORSKIE Numer zadania Osiągnięcia gimnazjalistów z zakresu historii województwo

Bardziej szczegółowo

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50.

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50. TEMATY ZAGADNIEŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII I SPOŁECZEŃSTWA DLA SŁUCHACZY Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych Semestr III klasa IIB 2015/16 1. Proszę wymienić cechy charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Badanie wyników nauczania w pierwszej klasie gimnazjum Część humanistyczna HISTORIA

Badanie wyników nauczania w pierwszej klasie gimnazjum Część humanistyczna HISTORIA Badanie wyników nauczania w pierwszej klasie gimnazjum Część humanistyczna HISTORIA Dział I: Starożytność 1. Wskaż, które z państw nie należało do państw hellenistycznych. a) Egipt b) Indie c) Mezopotamia

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE. Zagadnienia do etapu I: 1. Ziemie polskie przed panowaniem Mieszka I: a) plemiona polskie i ich siedziby,

OPRACOWANIE. Zagadnienia do etapu I: 1. Ziemie polskie przed panowaniem Mieszka I: a) plemiona polskie i ich siedziby, OPRACOWANIE Zagadnienia do etapu I: 1. Ziemie polskie przed panowaniem Mieszka I: a) plemiona polskie i ich siedziby, Pomorzanie, Wolinianie Pomorze Polanie Wielkopolska Lubuszanie ziemia lubuska Goplanie

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

XXXI KONKURS HISTORYCZNY POLSKA PIASTÓW: 960-1370

XXXI KONKURS HISTORYCZNY POLSKA PIASTÓW: 960-1370 ...... kod ucznia suma punktów czas trwania konkursu 90 minut XXXI KONKURS HISTORYCZNY POLSKA PIASTÓW: 960-1370 DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH Rok szkolny 2008/2009 Eliminacje III stopnia Instrukcja dla

Bardziej szczegółowo

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte Francja od konsulatu do cesarstwa Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte 1. Rządy dyrektoriatu Forma rządów po zamachu 9 thermidora Rada Starszych i Rada 500-set wybierała 5

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła się cywilizacja Mezopotamii

b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła się cywilizacja Mezopotamii TEST POWTÓRZENIOWY KLASA III od starożytności do XVI wieku. 1.Określ czy poniższe zdania są prawdziwe czy fałszywe a) proces przeobrażania się gatunków to rewolucja b) na obszarze Żyznego Półksiężyca rozwinęła

Bardziej szczegółowo

Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech

Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech MOST RĘDZIŃSKI Most Rędziński drogowy most wantowy nad Odrą, będący częścią autostrady A8. Przeprawa nad Odrą oraz nad całą Wyspą Rędzińską, przy

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

rodzinnych Libic przybył do Pragi. Szybko zdobył sobie przychylność praskiego biskupa Dytmara, który niedługo umarł. Jego następcą został wybrany św.

rodzinnych Libic przybył do Pragi. Szybko zdobył sobie przychylność praskiego biskupa Dytmara, który niedługo umarł. Jego następcą został wybrany św. Nasz Patron Święty Wojciech urodził się ok. 956 r. w czeskich Libicach. Jego ojciec Sławnik spokrewniony był z dynastią saską, a matka Strzeżysława pochodziła z książęcego rodu Przemyślidów. Rodzice początkowo

Bardziej szczegółowo

Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły

Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły Konspekt prezentacji Janusz Kusociński- patron naszej szkoły 1. Slajd tytułowy- cytat Janusza Kusocińskiego 2.Slajd- Rodzina Janusz Kusociński urodził się 15 stycznia 1907 r. w Warszawie, jako szóste,

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY WOJCIECH. Patron duchowej jedności Europy

ŚWIĘTY WOJCIECH. Patron duchowej jedności Europy ŚWIĘTY WOJCIECH Patron duchowej jedności Europy Cz. 3. Opracował Hubert Jerzy Kaczmarski 4. Drzwi Gnieźnieńskie - Klejnot Państwa Duchowość Wojciechowa, której zręby w wielkiej syntezie wyryte są na Drzwiach

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii Organizatorzy: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa Nr 17 Szkoła Podstawowa Nr 18 Drogi Uczniu, przeczytaj uwaŝnie polecenia.

Bardziej szczegółowo

GERTRUDA I JEJ MODLITEWNIK

GERTRUDA I JEJ MODLITEWNIK GERTRUDA I JEJ MODLITEWNIK Gertruda była córką króla polskiego Mieszka II, a więc wnuczką Bolesława Chrobrego (ur. ok. 1025). Ze strony matki, królowej Rychezy, spokrewniona była z niemiecką rodziną cesarską

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Triduum Paschalne......5 Wielki Czwartek (5 kwietnia)......5 Droga Krzyżowa (6-7 kwietnia Wielki Piątek, Wielka Sobota)......8 Chrystus zmartwychwstał! (8 kwietnia Niedziela Wielkanocna)....

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW LEOPOLD KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW LEOPOLD KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW LEOPOLD KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince Ziemí Koruny České.

Bardziej szczegółowo

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Kościół

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum Klasa II, temat 37

Gimnazjum Klasa II, temat 37 Gimnazjum Klasa II, temat 37 Gimnazjum Klasa II, temat 37 Gimnazjum Klasa II, temat 37 Gimnazjum Klasa II, temat 37 Gimnazjum Gimnazjum Klasa II, Klasa temat II, temat 37 37 Gimnazjum Klasa II, temat 37

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka

KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka "Rodzina szkołą trzeźwości" Co to jest KWC? Krucjata Wyzwolenia Człowieka zwana też Dziełem Niepokalanej, Matki Kościoła jest maryjnym ruchem [...], który stoi zdecydowanie

Bardziej szczegółowo

150. rocznica wybuchu

150. rocznica wybuchu 150. rocznica wybuchu POWSTANIA STYCZNIOWEGO 1863-1864. mors sola victris, gloria victis Śmierć jedynym zwycięzcą, chwała zwyciężonym Artur Grottger, Bój, grafika z cyklu Lihtuania, 1864 1866. Nastroje

Bardziej szczegółowo

1. Roland rycerz średniowieczny

1. Roland rycerz średniowieczny 1. Roland rycerz średniowieczny Uczeń: Uczeń: a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości zna fragmenty tekstu Pieśni o Rolandzie, zna podstawowe wiadomości o zwyczajach i tradycjach rycerzy średniowiecznych, rozumie

Bardziej szczegółowo

HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE

HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA I PRAHISTORIA Czas w historii. Klasyfikacja źródeł historycznych. Pradzieje ludzkości. Ocena dopuszczająca: zna pojęcia źródło historyczne, era ; zlokalizuje

Bardziej szczegółowo

OPATRZNOŚĆ BOśA W DZIEJACH NARODU POLSKIEGO 1

OPATRZNOŚĆ BOśA W DZIEJACH NARODU POLSKIEGO 1 Ks. prof. dr hab. Roman Bartnicki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie OPATRZNOŚĆ BOśA W DZIEJACH NARODU POLSKIEGO 1 Definicję BoŜej Opatrzności znaleźć moŝemy w Katechizmie Kościoła

Bardziej szczegółowo

DOBRA PRAKTYKA. Pogłębianie wśród dzieci wiedzy o życiu, działalności i osobowości Ojca Świętego Jana Pawła II.

DOBRA PRAKTYKA. Pogłębianie wśród dzieci wiedzy o życiu, działalności i osobowości Ojca Świętego Jana Pawła II. DOBRA PRAKTYKA Nazwa szkoły: Imię i nazwisko dyrektora: Dobra praktyka(nazwa programu, działań): Ilość uczniów objętych programem/działaniami: Odpowiedzialni, organizatorzy i partnerzy: Okres czasowy realizacji:

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 3: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC I SZACUNEK Po powrocie do Polski,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

POCZĄTKI PAŃSTWA POLSKIEGO

POCZĄTKI PAŃSTWA POLSKIEGO POCZĄTKI PAŃSTWA POLSKIEGO 1 S t r o n a Legendarne początki Co zawdzięczamy podróżnikowi z dalekich krain? Około połowy X wieku zawitało na kartach historii państwo polskie. Wzmianka o państwie Mieszka

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

POWITANIE PRZEZ RODZICÓW

POWITANIE PRZEZ RODZICÓW POWITANIE PRZEZ RODZICÓW Czcigodny Księże Infułacie! W czasie tej Najświętszej Ofiary nasza młodzież, ma przyjąć sakrament bierzmowania. Zdajemy sobie sprawę, że jest to dla naszych dzieci trudny okres,

Bardziej szczegółowo

Przyczyny decyzji Mieszka

Przyczyny decyzji Mieszka Przyczyny decyzji Mieszka Wiele domniemanych przyczyn chrztu Polski, o których pisali w XX wieku niektórzy historycy, publicyści czy pisarze, wprowadzono do nauki i literatury sztucznie, bez najmniejszej

Bardziej szczegółowo

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ Witaj Św. Stanisławie, czy mogę z Tobą przeprowadzić wywiad? - Witam. Tak bardzo chętnie udzielę wywiadu. Gdzie i kiedy się urodziłeś? - Urodziłem się w Październiku 1550r.

Bardziej szczegółowo

Tytuł IV. ŚRODKI SPOŁECZNEGO PRZEKAZU, W Szczególności KSIĄŻKI

Tytuł IV. ŚRODKI SPOŁECZNEGO PRZEKAZU, W Szczególności KSIĄŻKI Tytuł IV ŚRODKI SPOŁECZNEGO PRZEKAZU, W Szczególności KSIĄŻKI Kan. 822-1. W wypełnianiu swojej funkcji, pasterze Kościoła, korzystając z prawa przysługującego Kościołowi, powinni posługiwać się środkami

Bardziej szczegółowo

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

VII DIECEZJALNY KONKURS WIEDZY RELIGIJNEJ dla uczniów szkół podstawowych

VII DIECEZJALNY KONKURS WIEDZY RELIGIJNEJ dla uczniów szkół podstawowych Imię i nazwisko uczestnika Nazwa szkoły Imię i nazwisko opiekuna Liczba punktów VII DIECEZJALNY KONKURS WIEDZY RELIGIJNEJ dla uczniów szkół podstawowych etap diecezjalny Organizator: Wydział Katechetyczny

Bardziej szczegółowo

Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia )

Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia ) Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia ) 1. W filmie Emilio Esteveza Droga życia reżyser wykorzystuje retrospekcję. W jaki sposób to robi i czemu ten

Bardziej szczegółowo