Jak nas widzą Włosi i Skandynawowie. Wizerunek Polaków w Europie (z Gazety Wyborczej)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jak nas widzą Włosi i Skandynawowie. Wizerunek Polaków w Europie (z Gazety Wyborczej)"

Transkrypt

1 Jak nas widzą Włosi i Skandynawowie. Wizerunek Polaków w Europie (z Gazety Wyborczej) Polak pisze cyrylicą? Kaszle krwią i walczy o niepodległość uciśnionych? Świetnie gra w piłkę? Modli się, a potem pracuje na czarno? A moŝe Polak, który rzucił Europę dla Ameryki? O tym jaką mamy opinię we Włoszech pisze w naszym cyklu Jak nas widzą Jarosław Mikołajewski: Zacząłem jeździć do Włoch tuŝ przed początkiem nowej ery wiedzy o Polsce, jaka nastała z pontyfikatem Jana Pawła II i nieco późniejszym powstaniem Solidarności. Pierwszą podróŝ odbyłem w czerwcu 1978 roku. Część podróŝy do Sieny pokonałem autostopem. Nie pamiętam juŝ, o co dokładnie pytał miły chłopak, który mnie zawiózł na miejsce. Pamiętam tylko, Ŝe właśnie wtedy po raz pierwszy miałem okazję stwierdzić, Ŝe wielu Włochów nie rozróŝnia wyrazów Polonia (Polska) i Bolonia (miasto), sądzi, Ŝe Polska naleŝy do Związku Radzieckiego, a Polacy piszą cyrylicą. Wkrótce miałem teŝ się przekonać, Ŝe dla Włochów lepiej wykształconych i naleŝących do starszego pokolenia typowy Polak jest blady i wysoki, umiera z miłości albo na gruźlicę i jeździ po świecie niczym Don Kichot, w poszukiwaniu ludów, którym moŝna by pomóc wyzwolić się od jakiegoś tyrana. Na tym morzu niewiedzy jak samotna wyspa za mgłą uwagę przyciągał zaskakująco dobrze rozeznany obszar - polscy sportowcy. Dzięki złotej grze futbolistów na olimpiadzie w 1972 roku i srebrnej na mistrzostwach świata w 1974 i 1978 roku, wielu Włochów potrafiło wymienić jednym tchem kilkanaście polskich nazwisk. Skąd jesteś? Z Polski?! Aaaa, jak Górski, Lato i Szarmach!. Kazimierz Deyna był - i jest do dziś - wspominany jako jeden z najbardziej bajecznych piłkarzy w historii. Złota druŝyna siatkarzy z 1974 i 1976 roku ustępowała piłkarzom w popularności, lecz do dziś wielu Włochów pamięta, Ŝe to polscy siatkarze, którzy pracowali jako zawodnicy i trenerzy, stworzyli późniejszą potęgę włoskiej siatkówki. Tak czy inaczej, podczas pierwszego pobytu zdąŝyłem doświadczyć wizerunku Polski i Polaka, jaki przez wiele lat gościł we włoskim imaginarium - mieszaniny ignorancji i patriotycznych reminiscencji, syconych przez proromantycznie ukierunkowane włoskie podręczniki historii i literatury. Wizerunku, który - utrwalony przez bitwę pod Monte Cassino - przetrwał od czasów polskich legionów we Włoszech i który bezpowrotnie miał zdezaktualizować się dopiero 16 października 1978 roku, w dniu wyboru kardynała Karola Wojtyły na papieŝa. - Wybór Wojtyły - mówi profesor Luigi Marinelli, szef polonistyki na rzymskim uniwersytecie La Sapienza - bez wątpienia był tu wydarzeniem epokowym. Od tej chwili Ŝaden, nawet najgorzej wykształcony mieszkaniec Półwyspu Apenińskiego nie śmiał zapytać, czy naprawdę istnieje taki kraj jak Polska i czy kraj ten posiada swój język. Cezurę tę uznaje równieŝ Umberto Eco: - Polska to trudny kraj - powiedział mi autor Traktatu semiotycznego i Imienia róŝy. - Posługiwałem się nią w róŝnych dyskusjach semantycznych. O ile bowiem takie wyrazy jak koń czy Ameryka znaczyły zawsze mniej więcej to samo, to Polska nabiera innego znaczenia w zaleŝności od epoki, w której się ten wyraz wymawia. Niektóre miasta wydają się polskie, aŝ nagle zostają wykluczone poza jej granice... Wiele razy wyświetlałem mapy historyczne Polski, Ŝeby pokazać, jak trudno jest przypisać jakieś konkretne znaczenie imionom własnym. Polska to bardzo ciekawa sytuacja, choć jest to jeden z najcięŝej doświadczonych krajów. W XIX w., dzięki tradycji powstańczej, dyktowała wzorce bohaterstwa. Była odbierana jako jeden z krajów Wschodu, aŝ do Lecha Wałęsy, a zwłaszcza Karola Wojtyły. 20

2 Polacy, którzy szturmem wdarli się do świadomości Włochów poprzez cotygodniową obecność na placu świętego Piotra, uplastycznili wizerunek Polski jako kraju katolickiego. Dzięki polskim pielgrzymom w mocno zlaicyzowanych Włoszech powiało świeŝą religijnością. Włoscy katolicy zaczęli szukać oŝywczych źródeł wiary na ziemi Ojca Świętego. Katolicyzm, który był dla włoskiej lewicy systemem ograniczającym swobodę wyborów etycznych (zakaz rozwodów) i obywatelskich (poparcie włoskiego Kościoła dla chadecji), zaczął jawić się nagle jako moŝliwy punkt oparcia dla dąŝeń wolnościowych. Nikt nie miał co do tego wątpliwości - jeŝeli w Polsce w 1980 roku doszło do strajków, to w wielkim stopniu dzięki moralnej sile Kościoła. Wizerunek Lecha Wałęsy z Madonną w klapie mówił sam za siebie. Heroiczny i bolesny okres w Ŝyciu Polski znacznie opóźnił negatywną, choć naturalną reakcję Włochów na fizyczną obecność Polaków w ich kraju. Polacy, którzy przyjeŝdŝali, Ŝeby się modlić, a często zostawali, Ŝeby się dorobić, zdominowali jak wspomina profesor Mauro Martini z Uniwersytetu w Trydencie - pozaunijną obecność we Włoszech pod koniec lat 80.. Obok relacji z podniosłych i wzruszających aktów religijności, patriotyzmu i walki o godność we włoskiej prasie zaczęły pojawiać się doniesienia o obyczajowych wybrykach (zwłaszcza alkoholowych), o problemach czysto formalnych (np. brak pozwolenia na pracę i przedłuŝanie pobytu ponad czas przewidziany w wizie), nawet o bitwach, jakie polscy azylanci toczyli z Marokańczykami o pracę. Jednak gdy w Polsce wprowadzono stan wojenny, kłopoty z Polakami Włosi zepchnęli na dalszy plan. Prawica i lewica, włoskie organizacje kościelne i radykalne ugrupowania anarchistów podejmowały odwaŝne działania, Ŝeby hojne dary dotarły do polskiej opozycji i do zwykłych obywateli. Mobilizacja solidarności z Polakami trwała dwa-trzy lata, aŝ wreszcie polski dramat nie tylko się opatrzył, lecz przede wszystkim wpisał się w dramat całej Europy Środkowej i Wschodniej, a takŝe w szersze zjawisko wielkiej fali imigracji. Coraz mniej było waŝne, czy przyjezdny jest Polakiem, który przyjechał pociągiem, czy Albańczykiem lub Tunezyjczykiem, który przypłynął nielegalnie kutrem. Choć i ten etap polskiej obecności we Włoszech ma swoją anegdotyczną historię. - Stereotypem, który z czasem zastąpił wizerunek Polaka-pijaka - mówi Luigi Marinelli - był Polak, który stoi na skrzyŝowaniu i myje szyby samochodów w nadziei na kilkaset lirów. W 1989 roku wyszła nawet powieść zatytułowana Polak, który myje szyby ( Il polacco lavatore di vetri ) Edoarda Albinatiego, na podstawie której Peter Del Monte nakręcił całkiem niezły film, z udziałem m.in. Agaty Buzek. I oto wizerunek pasoŝytniczy i szyderczy został zastąpiony przez bardziej empatyczny i sentymentalny - kiedy na skrzyŝowaniach kilka lat temu Polaków zastąpili przy tym zajęciu imigranci innych narodowości, moi ziomkowie z Ŝalem wspominali uprzejmość i jakość pracy Polaków... Lata 90. nie wnoszą juŝ wiele nowego do obrazu Polaka we Włoszech. - Integracja - mówi Marinelli - przynajmniej w Rzymie jest w toku od dawna, ze wszystkimi swoimi pozytywnymi i negatywnymi konsekwencjami. Paradoksalnie, coraz większa fizyczna słabość i zmęczenie sędziwego i chorego PapieŜa bardzo wzmacnia jego pozycję i na pewno określa wyobraŝenie Włochów o Polakach. A jakie są obawy i oczekiwania związane z integracją? Marinelli: - Jeszcze za wcześnie, Ŝeby o tym mówić. Włosi (zwłaszcza rzymianie) mają zwyczaj stawiać czoło problemom w ostatniej chwili, a przecieŝ sami mają wielkie problemy polityczne i ekonomiczne, jak spory na szczytach władzy, 21

3 premier, przeciw któremu toczy się proces, groźne starcie pomiędzy prokuraturą i polityką, kryzys Fiata, reforma emerytalna, zły stan słuŝby zdrowia i systemu nauczania, itd., itp.. Mauro Martini podkreśla, Ŝe róŝnice w odbiorze Polaków zaleŝą równieŝ od regionu: - śyję między Wenecją a Trydentem, gdzie obecność polska jest zdecydowanie mniejsza niŝ ukraińska i mołdawsko-rumuńska. - Odnoszę jednak wraŝenie - dodaje Martini - Ŝe w stosunku do Polaków i Polski zaczyna się faza rosnącego zainteresowania. Nie wykluczam, Ŝe w ciągu dwóch lat Polska stanie się bardzo modna we Włoszech, co wyjdzie oczywiście na dobre wspólnocie polskiej. W końcu do Unii przystępuje kraj, który ma wielu mieszkańców, którego polityczne znaczenie będzie powaŝne, a któremu ostatnie wydarzenia międzynarodowe przyznały rolę wiodącą. Co dzień o Polsce i innych krajach słyszy się jakieś uogólnienia i tylko niektóre z nich mają szansę na dłuŝszy Ŝywot w świadomości Włochów. Pytam profesora Silvana De Fanti, polonisty z Uniwersytetu w Udine, co stało się z porównaniem pić jak Polak. - To czułe powiedzonko nigdy nie wyszło poza elity zaprzyjaźnione z Polską - mówi De Fanti. - Podobnie rzeczy się mają ze stereotypem Polaka dewota. Mówi się, Ŝe taki stereotyp istnieje, ale to nieprawda. Nie wszyscy tak sądzą. W ksiąŝce Mamuty i petardy (PWN 2001) Beata Pawlak przytoczyła opinię Paolo Rumiza z dziennika La Repubblica : Wśród masy uprzejmych i dobrze odŝywionych kleryków Rzym jawi się tylko jako skromna filia tego potęŝnego polskiego Kościoła katolickiego. - A wizerunek Polski jako bezrefleksyjnego przyjaciela Ameryki to juŝ stereotyp? - pytam De Fantiego. - Nie - odpowiada - ale to informacja stale obecna we włoskich mediach. Utrwalany co dzień obraz Warszawy jako stolicy państwa europejskiego odzianej w amerykański sztandar jest od lat pierwszym bardziej wyrazistym sygnałem (choć, a moŝe dlatego właśnie, uproszczonym) włoskich mediów. Według Enrica Arosio z L'Espresso amerykanizacja Polski ogarnia nawet Ŝycie prywatne. Co robi Polak, kiedy chce się poczuć bardzo zachodni? Spędza popołudnie w Galerii Mokotów (...). Bogate mamusie spacerują z wózkami wśród fontann i promocyjnych ofert. Próbują kurczaka z Kentucky Fried Chicken, przymierzają buty z Shoe-bedo, błądzą pomiędzy emblematami amerykańskiej popkultury. Jaki jest stan świadomości europejskiej Polaków? Polska (...) próbuje chodzić ze stopą w dwóch butach naraz: jeden z nich jest w gwiazdy i pasy USA, drugi jest w barwach Unii Europejskiej. W ten sposób łatwo się potknąć. Po amerykańsku zachowuje się sam premier Miller: jego ujęcia obok myśliwca F-16 Arosio zestawia ze sceną z filmu Top Gun. Włoski niepokój o słabość Polski jako członka wspólnoty europejskiej potwierdza wywiad, jakiego udzielił niedawno Gazecie redaktor naczelny Repubbliki Ezio Mauro (który jednak zarazem apeluje: Polacy, nie opuszczajcie naszego kontynentu ). Polska robi błąd - mówi Mauro, komentując nasze stanowisko wobec wojny w Iraku. - Moglibyście wspomóc Europę, Ŝeby wzmocnić nasz kontynent w rozmowach z USA, a przy tym łatwiej się z Amerykanami dogadać. Rozwijając stosunki bilateralne z USA, nie zbudujemy Europy. Ostatnie 25 lat zmieniło medialny wizerunek Polski radykalnie. Z perspektywy włoskich mediów wygląda to tak: Polak przebył daleką drogę - od średniowiecznego rycerza do wyznawcy amerykańskiej popkultury. Przez takie kalki przebija niekiedy mocniejszy głos podziwu i wdzięczności dla Polski. ReŜyser Nanni Moretti przyznaje, Ŝe jednym z najwaŝniejszych dla niego twórców był Krzysztof Kieślowski. Roberto Benigni krzyczy wszędzie, gdzie moŝe, Ŝe jego poczucie humoru ukształtowała nie tylko toskańska prowincja, lecz równieŝ MroŜek, Gombrowicz oraz Witkacy, i cytuje z pamięci długie fragmenty Kurki wodnej. Umberto Eco przekonuje z nietypową dla siebie Ŝarliwością, Ŝe aforyzmy Leca to najcelniejsze aforyzmy w całej historii gatunku, ciekawsze nawet od myśli Krausa. 22

4 A Włosi chyba jednak wiedzą swoje. Czyli to, Ŝe nie kaŝdy Polak spędza niedziele w hipermarkecie i nie kaŝdy ma rozum Leca i talent Gombrowicza. A jeśli chodzi o stosunek do Ameryki... CóŜ, wystarczy wejść do sklepu Disneya w Rzymie, na via del Corso, Ŝeby się przekonać, jakich idoli mają włoskie dzieci i włoscy rodzice. Wśród Skandynawów stereotyp Polaka pijaka nie jest popularny - sami zresztą nie stronią od kieliszka. Polak to pracujący na czarno robotnik sezonowy i złota rączka. Ale ostatnio i to się zmienia: Szwecja zaczyna importować od nas lekarzy, a Norwegia pielęgniarki - pisze w cyklu Jak nas widzą? Grzegorz Sokół: Przeciętny Szwed czy Duńczyk zdąŝył juŝ przyzwyczaić się, Ŝe upadł mur berliński, ale Europa Wschodnia dla większości Skandynawów to nadal terra incognita - mało kto tu był, mało kto coś wie. W świadomości Skandynawów Polska zaistniała wyraźniej dopiero po 1980 r. I dzisiejszy wizerunek naszego kraju w duŝej mierze ukształtowany został przez stan wojenny i Solidarność. Jednak w ostatnich miesiącach obraz Polski w Skandynawii kształtował się pod wpływem dwóch wydarzeń: zakończenia negocjacji akcesyjnych w Kopenhadze i wojny w Iraku. Przede wszystkim komentowano naszą twardą proamerykańską linię w sprawie wojny, która raczej nie przysporzyła nam tu popularności. W miłującej pokój i neutralność Szwecji nasza postawa nie znalazła zrozumienia. - Opinia publiczna była w tej kwestii jednolicie zaniepokojona - tłumaczy Jan Henrik Amberg, znawca Polski, obecnie zastępca ambasadora Szwecji w Warszawie. - Od 200 lat Szwedzi prowadzą aktywną politykę neutralności i nie mogli zrozumieć, dlaczego Polska odwraca się od Europy, by rzucić się w ramiona Busha i ruszyć do boju bez mandatu ONZ. Wcześniej zakup myśliwców F-16 zamiast szwedzkiego wielozadaniowego Grippena Szwedzi uznali za decyzję polityczną. Mimo tych zastrzeŝeń komentarze na temat postawy Polski nie były w Skandynawii tak ostre jak we Francji czy w Niemczech. Zresztą Dania, gdzie opinia w sprawie wojny była bardziej podzielona niŝ w Szwecji, wysłała w końcu do Iraku niewielką grupę Ŝołnierzy. Uwagę opinii publicznej zwróciła takŝe nasza równie twarda postawa w negocjacjach akcesyjnych z UE, zwłaszcza podczas grudniowego szczytu w Kopenhadze. Duńczycy, ale takŝe Szwedzi, w napięciu śledzili rozwój wydarzeń przy stole rokowań i starcia premiera Andersa Fogha Rasmussena z Leszkiem Millerem i polską delegacją. Od kilku juŝ lat nie mówi się tu o naszym kraju jako o tygrysie Europy Wschodniej, a coraz częściej słychać o wysokim bezrobociu, problemach z przemysłem cięŝkim, nierozwiązanych kwestiach tak w gospodarce, jak w polityce i Ŝyciu publicznym, o korupcji. W skandynawskich mediach nadal pokutuje obraz polskiego chłopa orzącego zaprzęgniętym do konia pługiem. Mediom nie umknęło teŝ pojawienie się w polskim Sejmie ugrupowań skrajnych i antyeuropejskich, co zresztą komentowano w kontekście sukcesów partii populistycznych w całej Europie. Sukces transformacji z poprzedniej dekady utrwalił jednak obraz Polski, która rozwija się, choć z mozołem, i dogania gospodarczo i cywilizacyjnie kraje Unii. Nasze członkostwo w UE postrzegane jest więc jako naturalny krok i Polski, i Unii - nawet jeśli będzie trudne. Na wejście do Unii niejako zasłuŝyliśmy sobie naszym wkładem w obalenie komunizmu, jest ono zresztą konsekwencją całej historii Polski. Dlatego rozszerzenie UE Skandynawowie popierają zdecydowanie. Szwedzkie badania wskazują wręcz na pewien paradoks - otóŝ poparcie dla rozszerzenia jest większe, niŝ było w 1994 roku dla członkostwa Szwecji w Unii. Szwecja, największy kraj skandynawski, widzi siebie jako lidera w regionie. Historyczna koncepcja morza Bałtyckiego jako wewnętrznego szwedzkiego morza do dziś wpływa na politykę zagraniczną kraju. W tym rejonie Polska jest państwem największym, ale wcale nie pupilkiem - Szwecja, a zwłaszcza Finlandia najbliŝej związane są z państwami bałtyckimi, do których mają 23

5 ciepły i nieco paternalistyczny stosunek. Polska jako kraj w porównaniu z nimi ogromny i o wielkim potencjale jest postrzegana jako powaŝniejszy i trudniejszy partner. Polski parlament, czyli bałagan Duńczyk i Szwed raczej nie znają Polski z osobistych kontaktów (turystycznie odwiedziło nas tylko 13 proc. Szwedów, w sprawach biznesowych zaledwie 4 proc.). - Skandynawowie, którzy tu przyjeŝdŝają, dziwią się, Ŝe widzą normalny europejski kraj - opowiada Jan H. Amberg. - Nie dlatego, Ŝe mieli jakieś inne wyobraŝenia, ale Ŝe nie zastanawiali się, jak Polska wygląda. Jednak zainteresowanie Szwedów Polską sięga czasów Zygmunta III ( ) - polskiego króla ze szwedzkiej dynastii Wazów, a później nieudanej próby podbicia Polski, zwanej u nas potopem i znanej z powieści Henryka Sienkiewicza. W XVIII i XIX w. szwedzcy komentatorzy pisali, Ŝe do politycznego upadku naszego kraju doprowadziła wolność szlachecka, a do upadku kultury - kontrreformacja i działalność jezuitów. Polsk riksdag, czyli polski parlament, mawiają do dziś Skandynawowie na określenie bezowocnych kłótni i debat lub w ogóle bałaganu. Mimo to juŝ w XIX w. w stosunku Szwedów do przysłowiowej sprawy polskiej dominowała sympatia. Na ogół szła ona w parze z antyrosyjskimi nastrojami w polityce szwedzkiej związanymi najczęściej ze sporami o Finlandię. Kiedy Polacy wzniecali powstania listopadowe i styczniowe, w prasie szwedzkiej toczyły się debaty nad postawą wobec tych niepodległościowych zmagań, z rozwaŝaniem zbrojnego wystąpienia przeciwko Rosji włącznie (obawy przed konsekwencjami brały oczywiście górę). Polska inspirowała szwedzkich poetów romantycznych. Carl Jonas Love Almquist posunął się nawet do tego, Ŝe w swojej prozie odmalowywał postacie Polaków, które miały być wzorem dla Szwedów! Reakcje szwedzkiego społeczeństwa na działalność polskiej opozycji demokratycznej w latach 80. były w znacznej mierze kontynuacją tych tradycji. Zza Ŝelaznej kurtyny obraz Polski wyłonił się dzięki ruchowi Solidarności, a potem przez stan wojenny. Społeczeństwo szwedzkie niezwykle się wtedy w sprawę polską zaangaŝowało - mówi Amberg. - Nie chcę wymieniać wszystkich akcji pomocy społecznej i związków zawodowych, ale dla przykładu powiem, Ŝe przez blisko dwa lata poczta szwedzka przyjmowała za darmo paczki adresowane do Polski. Reakcja Szwedów na rok 1981 była nieporównywalna do odzewu na wydarzenia roku 1956 na Węgrzech, czy 1968 w Czechosłowacji. Polska zawdzięcza to mieszkającej w Szwecji duŝej grupie Polaków, która zapewniała przepływ informacji i wpływała na opinię publiczną. Jest tak w zasadzie i dziś. Króluje Wałęsa Według badań szwedzkiego Urzędu Migracji Polacy stanowią najbardziej zintegrowaną i zasymilowaną grupę imigrantów w szwedzkim społeczeństwie. Szybko uczą się języka, znajdują pracę i choć mają własne środowisko, nie tworzą gett i są otwarci na kontakty ze Szwedami. Statystyczny Svensson niejednokrotnie zna Polaków osobiście. Choć znajomych w Polsce ma ledwie co 13, to Polaków zamieszkałych w Szwecji zna aŝ 30 proc. Szwedów! W pracy, w szkole, w sąsiedztwie, nawet w rodzinie spotyka polskich emigrantów od dawna osiadłych w Szwecji. Często są to ludzie wykształceni, z pozycją zawodową, których poza akcentem niewiele od Szwedów odróŝnia. Pamiętajmy, Ŝe do Szwecji wyemigrowało sporo inteligencji - najpierw po antysemickiej nagonce 1968 r., a potem zamieszkało tam wielu uchodźców politycznych, którym Sztokholm dość hojnie udzielał azylu. Portret zbiorowy Polaków silnie kształtują znani tu nasi wybitni rodacy - nadal króluje Lech Wałęsa. Solidarność kojarzy się Szwedom z ich tradycją socjalistyczną i związkową, z ideałami społecznymi i jako taka ma w sobie coś swojskiego. Szwedzi pamiętają teŝ naszych noblistów. Czesław Miłosz i Wisława Szymborska są czytani i podziwiani, takŝe inni twórcy - np. Krzysztof Kieślowski czy Ryszard Kapuściński. Kieślowski, którego filmy nadal cieszą się duŝą popularnością, odegrał tu podwójną rolę: zapisał się jako wybitny przedstawiciel polskiej kultury, 24

6 ale z drugiej strony umocnił obraz Polski jako ponurego blokowiska, którego mieszkańców przytłacza ubóstwo i mroczne problemy egzystencjalne. To zaś kojarzy się Skandynawom z dymiącymi na horyzoncie kombinatami, które potem rzekami wysyłają do wspólnego morza zanieczyszczenia; a z tego morza na dodatek nadmiernie odławia się zagroŝonego bałtyckiego dorsza. Szwed dba o środowisko i sporo na nie łoŝy, frustruje go, Ŝe jego wysiłki są obracane w perzynę. Zbiera i leczy Polscy robotnicy sezonowi są obecni w Skandynawii od dawna (tradycje sięgają przynajmniej XIX w.). Co lato zbieracze truskawek i jagód wyruszają do Szwecji i Norwegii, a polskie sprzątaczki działają tu nie tylko w sezonie. Niejedno skandynawskie gospodarstwo ma swojego Polaka - złotą rączkę, który co roku spędza tu kilka miesięcy. Pracuje na czarno, ale tanio i rzetelnie. Skandynawowie wiedzą, Ŝe są w Polsce takŝe pracownicy o wysokich kwalifikacjach. I tak Szwecja zaczyna importować od nas lekarzy, a Norwegia pielęgniarki. Dlaczego Szwedzi zdecydowali się na otwarcie swoich rynków pracy dla Polaków od chwili naszego wejścia do Unii? Po pierwsze, nie sprawdziły się obawy powszechne wśród Szwedów przed przystąpieniem do Unii, Ŝe w ich państwie dobrobytu będą osiedlać się mieszkańcy biedniejszych krajów UE. Po drugie, Szwedzi zdają sobie sprawę ze swojej sytuacji demograficznej - przyszłość ich systemu socjalnego w starzejącym się społeczeństwie wymaga importu siły roboczej. Wpuszczenie na rynek pracy ludzi z nowych krajów Unii ma być pierwszym krokiem. Zresztą bardziej niŝ zalania tanią siłą roboczą Szwedzi boją się wyprowadzania produkcji zagranicę - do krajów bałtyckich czy Polski. Obawiają się takŝe wzrostu przestępczości po zniesieniu granic - znaczna ilość narkotyków sprzedawanych szwedzkiej młodzieŝy pochodzi z Polski. Kościół - nie, wódka - tak Szwedzi, którzy nie bez przyczyny uwaŝają własne społeczeństwo za bardzo nowoczesne, widzą na przeciwległym brzegu Bałtyku krainę społecznego konserwatyzmu i katolicyzmu - co w ustach Szwedów nie jest określeniem przychylnym. Kraje, gdzie ogromną wagę przywiązuje się do równouprawnienia kobiet i męŝczyzn i gdzie wprowadzono w tej dziedzinie daleko idące rozwiązania, z nieufnością spoglądają na Polskę, która wielu wydaje się bastionem patriarchalnej tradycji. Co czwarty Szwed uwaŝa teŝ, Ŝe w naszym kraju panuje korupcja oraz biurokracja. AŜ 40 proc. Szwedów jest zdania, Ŝe Kościół katolicki ma zbyt duŝe wpływy w Polsce. Wielomilionowe rzesze pielgrzymujące do Maryjnych sanktuariów i wielbiące PapieŜa Polaka to rzecz dosyć egzotyczna dla mieszkańców protestanckiego kraju, gdzie od blisko 500 lat papizm nie cieszy się zbytnią popularnością, gdzie religijność (przynajmniej wśród etnicznych Szwedów) prawie całkowicie zanikła i gdzie do rangi niemal dogmatu społecznego urosła zasada wolnej aborcji. W Skandynawii stereotyp Polaka pijaka nie jest zbyt rozpowszechniony. Polak to raczej robotnik sezonowy, który owszem, pije, ale u siebie. Skandynawowie sami zresztą nie stronią od kieliszka, choć państwo opiekuńcze w Szwecji i Norwegii, wprowadzając w Ŝycie unikalny program walki z alkoholem - sklepy monopolowe o specjalnym rygorze i zaporowych cenach - postawiło tym samym spirytus na piedestale tak wysokim jak nigdzie na świecie. Dlatego teŝ wśród Skandynawów są i tacy, którzy cenią sobie kaŝdą okazję do napicia się i często tracą w tym umiar, o czym dobrze wiedzą ich towarzysze podróŝy w strefach wolnocłowych. Polska jest przez nich 25

7 raczej ceniona jako jedno z lepszych źródeł taniego spirytusu, i nie jest to wcale argument przeciwko niej i jej mieszkańcom. Dla Szweda miłym zaskoczeniem jest, Ŝe w Europie Wschodniej dają się zaszczepić szwedzkie wynalazki - Ŝe działa IKEA, Ŝe produkuje się części do szwedzkich samochodów, a ludzie kupują ubrania w szwedzkich sklepach. Z pewnym zaŝenowaniem mówi się o moŝliwości wcześniejszego niŝ w Szwecji wprowadzenia euro. Nowe symbole narodowe Polska i Skandynawia jeszcze się nie spotkały. Nasz obraz w oczach Skandynawów jest na tyle niewyraźny, Ŝe moŝna go łatwo uzupełnić i poprawić. Bierzmy przykład z Finów, na których Szwedzi tradycyjnie patrzyli z góry, a dziś zaczynają nie tylko doceniać Finlandię, ale nawet odczuwać wobec niej kompleksy. Czasem przybiera to postać pojedynków na nowe symbole narodowe, tak jak w przypadku konkurencji fińskiej Nokii i Ericssona, która skończyła się poraŝką szwedzkiego koncernu. 26

8 Wizerunek Polaków w filmie i w telewizji dkakjb!xl-ljlo5r8!w6kqwtzbtzkexc!3fydrue8klmz6y3rz-ep- AMoIob2CIW8PU_/vxml.aspx&qsFullScreen=true Treść filmu Jakość filmu Wizerunek Polaków 27

9 Jak nas widzą Włosi i Skandynawowie. Wizerunek Polaków w Europie konstrukcje czasownikowe kaszleć lub kaszlać (ndk.) - kaszlnąć (dk.) mieć kaszel por. kichać (ndk.) / kichnąć (dk.) rzucić / rzucać swój kraj por. rzucić palenie, rzucić swoją Ŝonę pracować na czarno / praca na czarno por. jeździć na gapę (jazda na gapę) Ŝyć na kocią łapę (Ŝycie na kocią łapę) nastać / nastawać Nastaje wiosna. umrzeć / umierać z głodu / z miłości itd. na gruźlicę (tbc) raka zawał serca zapalenie płuc walczyć o coś / walka o coś (Acc.) por. bitwa o coś spór o coś pytanie o coś za/pytać o coś prośba o coś po/prosić o coś modlitwa o coś po/modlić się o coś upaść / upadać Mur berliński upadł w roku por. upadek muru berlińskiego Ŝelaznej kurtyny komunizmu (za komunizmu (za + Gen.!) = po upadku komunizmu) odbyć / odbywać podróŝ podróŝować pociągiem jeździć autostopem (subst. autostopowicz) jeździć po świecie mieć okazję + inf. Miałem okazję zwiedzić Belgię. wedrzeć się / wdzierać się do czegoś POETA : Po całym świecie moŝesz szukać Polski, panno mloda, nigdzie jej nie najdziecie. PANNA MLODA : To moŝe i szukać szkoda. POETA : A jest jedna mała klatka - o, niech tak Jagusia przymknie rękę pod pierś. PANNA MLODA : To zakładka gorseta, zeszyta trochę przyciaśnie. POETA : A tam puka? PANNA MLODA : I cóŝ za tako nauka? Serce -! -? POETA : A to Polska właśnie. Stanisław Wyspiański, Wesele 28

10 rozwieść się / rozwodzić się por. rozwód - rozwodnik / rozwódka wnieść / wnosić coś nowego do czegoś postawić / stawiać czoło czemuś za/cytować z pamięci przysporzyć / przysparzać komuś popularności por. przysparzać komuś kłopotu odwrócić się / odwracać się od kogoś rzucić się / rzucać się w czyjeś ramiona zdziwić się czymś iść w parze z czymś uzupełnić / uzupełniać poprawić / poprawiać wziąć / brać przykład z kogoś / czegoś po/patrzeć z góry na coś / kogoś prowadzić politykę por. prowadzić handel, prowadzić samochód wy/emigrować dogonić / doganiać kogoś dotrzeć / docierać do czegoś / kogoś Twój list w końcu dotarł do mnie. cieszyć się popularnością / zainteresowaniem sprawdzić się / sprawdzać się Jego obawy nie sprawdziły się. sporo łoŝyć na coś wzniecić / wzniecać powstanie por. wzniecać poŝar toczyć debatę nad czymś przymierzyć / przymierzać buty, odzieŝ itd. śledzić coś w napięciu z uwagą udzielić / udzielać komuś azylu por. po/starać się o azyl być cenionym jako... być postrzeganym jako... być wspominanym jako... za/angaŝować się w coś cenić sobie coś osiedlić się / osiedlać się gdzieś sięgać + Gen. Ta tradycja sięga czasów przedchrześcijańskich. und zurück zachować / zachowywać umiar s/tracić umiar w czymś stronić od czegoś / kogoś Starogrecki filozof Heraklit przez całe Ŝycie stronił od ludzi. słownictwo z róŝnych dziedzin cyrylica (<Cyryl) por. alfabet łaciński, glagolicki, grecki, hebrajski, arabski pisać jakimś alfabetem mówić jakimś językiem pontyfikat papieŝ, papieski, papizm wybrać kogoś na stanowisko papieŝa na papieŝa Nach Polen 22

11 niczym = jak STREFY CZASU ZEITZONEN pracownik robotnik sezonowy sprzątaczka, pielęgniarka, lekarz zbieraczka truskawek i jagód pracownik o wysokich kwalifikacjach sportowiec uprawiać sport - być wysportowanym olimpiada = igrzyska olimpijskie Belgia zdobyła trzy medale na igrzyskach olimpijskich w Sydney. por. mistrzostwa świata, mistrzostwa Europy Belgijska reprezentacja piłkarska nie będzie mogła WARSZAWA BERLIN uczestniczyć w mistrzostwach Europy w piłce noŝnej. por. zawodnik (speler) amator (amateur) zawodowiec (profspeler) polityka i społeczeństwo ugrupowanie polityczne, społeczne partia polityczna partie populistyczne partia (skrajnie) prawicowa, partia (skrajnie) lewicowa chadecja (chrześcijańska demokracja ChD) partia chadecka por. endecja (narodowa demokracja ND) ugrupowania skrajne - ugrupowania antyeuropejskie szczyt polityczny (np. szczyt europejski w Brukseli) szczyty władzy opozycja demokratyczna polityczny upadek kraju Sejm parlament polski nagonka antysemicka por. Ŝyd (lm. Ŝydzi) naród Ŝydowski starcie pomiędzy dwiema partiami politycznymi stół rokowań por. prowadzić rokowania Unia Europejskia ( słownictwo unijne ) wejście do Unii, przystąpienie do Unii przystąpić / przystępować do Unii wstąpić / wstępować do Unii wejść / wchodzić do Unii rozszerzenie Unii członkowsto w Unii wprowadzenie euro, otwarcie rynku pracy, zniesienie granic negocjacje akcesyjne por. traktat akcesyjny ustrój (system) polityczny obalenie komunizmu wspólnota europejska system socjalny państwo opiekuńcze państwo dobrobytu (np. aktywne państwo dobrobytu!) reforma emerytalna 23

12 emeryt pójść na emeryturę, być na emeryturze słuŝba zdrowia reforma słuŝby zdrowia system nauczania (= system edukacyjny) aborcja (przerwanie ciąŝy), korupcja, biurokracja, sprzedaŝ narkotyków, wybryki alkoholowe równouprawnienie kobiet i męŝczyzn, emancypacja akcja pomocy społecznej wzrost przestępczości, ubóstwo gospodarka transformacja gospodarcza strefa wolnocłowa sytuacja demograficzna siła robocza, bezrobocie, bezrobotny związek zawodowy por. związkowiec (członek związku zawodowego) ciekawe sformułowania opinia publiczna jest podzielona zaniepokojona co czwarty Belg (czyli 25 procent Belgów) co piąty Polak (czyli 20 procent Polaków) tuŝ przed + Instr. / tuŝ po + Loc. To było tuŝ po upadku komunizmu (np. w r. 1990). aŝ tyle / aŝ do + Gen. Ta dziewczyna ma aŝ pięć kotów. Siedzieliśmy w knajpie aŝ do północy. przymiotniki podniosły, wzruszający sędziwy hojny (=szczodry vs. skąpy, por. takŝe oszczędny) dobrze (gorzej, lepiej) wykształcony ciekawostki językowe rzeczowniki męskie (odczasownikowe) na ca uchodźca < uchodzić wyznawca < wyznawać znawca < znać następca < następować wykładowca < wykładać por. rzeczowniki męskie (odrzecznikowe) na iec Np. naukowiec (nauka) sportowiec (sport) fachowiec (fach) zawodowiec (zawód) dech (Gen. tchu) wymienić coś jednym tchem 24

13 Słownictwo związane z kinem i z filmem reŝyser/filmowiec - aktor(ka) - producent - scenarzysta (scenariusz) - sekretarz planu na/kręcić film, wy/reŝyserować film, z/robić film, z/realizować film za/grać wystąpić / występować w jakimś filmie rola główna / rola drugoplanowa - w roli głównej występuje... - grać jakąś rolę akcja filmu rozgrywa się... kamera video - magnetowid - plan filmowy - ujęcie film niemy / dźwiękowy / kolorowy / czarno-biały / pełnometraŝowy / krótkometraŝowy film dokumentalny, reklamowy, animowany, rysunkowy (= kreskówka), fabularny film w wersji oryginalnej / dubbingowany / z napisami / z lektorem komedia, kryminał, erotyk, horror, western, thriller, dramat, romans, tragikomedia, film akcji film fantastyczny / przygodowy / psychologiczny / sensacyjny / familijny / obyczajowy ekranizacja / adaptacja powieści przeróbka Film Pornografia został nakręcony według powieści Witolda Gombrowicza pod tym samym tytułem. serial telewizyjny - opera mydlana teleturniej kino autorskie / kino komercyjne wytwórnia filmowa / studio filmowe widownia seans dzienny / wieczorny tematyka filmu: Ten film dotyczy + Gen. To jest film na temat + Gen. W tym filmie chodzi o + Acc. Tematem filmu jest + Nom. Film poświęcony jest + Dat. Ten film porusza temat + Gen. Słoń a sprawa polska "W konkursie literackim na temat słonia Anglik przedstawił pracę: "Moje doświadczenia w polowaniu na słonie w Afryce Południowej", Francuz napisał esej na temat: "Seksualne i erotyczne Ŝycie słoni", a tytuł opowiadania Polaka - "Słoń a sprawa polska". (syndrom doszukiwania się elementów polskości w najdrobniejszych przejawach rzeczywistości) Proszę wejść na forum internetowe (TOLEDO) i odpowiedzieć na pytania: POLACY / POLSKA W BELGII - Z czym waszym zdaniem kojarzy się Polska przeciętnemu Belgowi? Por. tekst Wisławy Szymborskiej pt. Słówka - Czy są jacyś Polacy, którzy są szczególnie znani wśród Belgów? 25

14 - Jakie stereotypy / uprzedzenia / uogólnienia powracają w naszej percepcji Polaków? - Czy nasz wizerunek Polaków odbiega od percepcji Polaków w innych krajach unijnych? (por. tekst W unijnym krzywym zwierciadle i reklama Media Markt) ''Wesoła'' reklama Media Markt o Polakach złodziejach Ta reklama emitowana była w niemieckiej telewizji przed mistrzostwami świata w piłce noŝnej. Do 3 panów z reklam MM w Niemczech podchodzą 3 panowie z Polski, którzy notabene posługują się łamanym niemieckim ze słowiańskim akcentem: Polacy: - O trzech sławnych Panów Media Markt, pozdrawiamy i dziękujemy. Panowie z reklam Media Markt: - Za co? Polacy: - Produkty jedyne na świecie, ceny niskie i "głębokie" jak polska dusza, wy wspaniała druŝyna. Trzymam kciuki - mistrzostwo świata. Polacy odchodzą dalej. Panowie z Media Markt kontynuują: - Polak... jednak przyzwoity człowiek, tutaj mam swój zegarek... I widzimy Panów bez spodni. 26

15 - Jakie stereotypy dotyczące Polski i Polaków utrwaliły się w naszym języku? - Czy w innych językach funkcjonują podobne stereotypy językowe? - Czy znacie teksty (literackie i inne), programy telewizyjne, itp. itd., które nawiązują do tych róŝnych stereotypów? - Kiedy po raz pierwszy zetknęliście się z Polską / z Polakami / z językiem polskim? - Czy znacie jakichś znanych Belgów mających polskie korzenie? - Jaka rola odgrywa kwestia polskiego pochodzenia w ich Ŝyciorysie? - Czy Polacy mają jakieś typowe cechy (zewnętrzne, wewnętrzne)? 27

16 Ankieta: Stereotyp Polaka w Szwecji - Czy moŝna Polaka poznać po pierzu? Ptaka po pierzu, wilka po sierści, a z mowy człowieka poznasz Zob. test Poznaj Polaka po pierze w rubryce Zadania 28

17 BELGOWIE / BELGIA W POLSCE - Pod jakim względem Polacy róŝnią się od Belgów, Flamandów,...? Asteriks u Belgów - Jaki jest waszym zdaniem wizerunek Belgów w Polsce? 29

18 Jasio u pana (piosenka ludowa) SłuŜył Jasio u pana starszego dworzana, l wysłuŝył dzieweczkę, w siódmym roku panieneczkę. A gdy juŝ Kasieńkę miał, król na wojnę rozkazał. JuŜ siódmy roczek idzie, Jasio z wojenki jedzie, I zajechał przed okienko, wyjdź do mnie Kasieńko. Wyszła ci doń matka, teść, I proszą go z konia zejść. Ja z konika nie zejdę, Póki Kasi nie ujrzę. JuŜ Kasieńka nie Ŝyje, Na jej grobie lilije. Cały cmentarz objechał, Nim na jej grób zajechał. I stanął na jej grobie, Gorzko zapłakał sobie. Kasiu, droga Kasieczko, Przemów do mnie słóweczko. Tyłem Boga uprosił, śebym do ciebie wrócił. Zadzwońcie jej w wielki dzwon, Mojej Kasi smutny zgon. Zagrajcie jej organy, Mojej Kasi kochanej. Zagrajcie jej w kościele, Mojej Kasi wesele. Wszystkie panny w wianeczku, Moja Kasia w piaseczku. CIEKAWE LINKI

19 Wizerunek Polaków w Stanach Zjednoczonych Por. opowiadanie Henryka Sienkiewicza Latarnik 31

20 Kliknij, aby dodać tytuł Kliknij, aby dodać tytuł Za szynką Rozmowa z Edwardem Redlińskim (por. fragment powieści Szczurojorczycy) Przeciętny Polak, emigrant z kraju bardzo kulturalnego i dość bogatego tak, tak, bogatego i kulturalnego w porównaniu np. z Meksykiem, Haiti, Pakistanem czy Turcją zostaje w USA zdegradowany. Zamiast do spodziewanego raju trafia bowiem do przedpiekła. Nielegalność pobytu i inwalidztwo językowe sprawiają, Ŝe jest człowiekiem trzeciej, czwartej kategorii. KaŜdy zaczyna się brydzić sam sobą i nienawidzić swojego losu. A człowiek, który nie szanuje siebie, nie jest zdolny darzyć szacunkiem innych. Nienawidzi ich, bo brzydzi się sobą. Podczas siedmioletniego pobytu w USA spotkałem tylko jednego Polaka, który przybył tam, aby wydobyć rodzinę z nędzy. Wszystkim innym dobrze się wiodło w Polsce, ale przyjechali po to, by powodziło się im jeszcze lepiej. Doprowadzenie Polaków z nędzy do nudy paradoksalnie świadczy na korzyść PRL. Biedny się nie nudzi biedny haruje i walczy o jedzenie, buty, łóŝko, dach. Sama Polonia w USA dzieli naszą imigrację na trzy fale historyczne: emigracja chlebowa, emigracja wojenna, emigracja szynkowa. Gdyby Sienkiewicz przyjechał do USA sto lat później, zatytułowałby swoją nowelę Za szynką albo Za dŝipem. W USA humanista i artysta czuje się piątym kołem u wozu, chyba Ŝe zacznie dobrze sprzedawać swą sztukę na rynku. JakŜe infantylne i zapóźnione muszą być sztuka i publiczność w USA, jeśli za wyrafinowanie swego ducha uznają taki gniot intelektualny i artystyczny jak Forrest Gump. A przecieŝ Amerykanie potrafili wmówić milionom ludzi na świecie, nie tylko Polakom, Ŝe to arcydzieło. Tak działa Ameryka Kliknij, aby dodać tytuł Gdzie nie wstyd być Polakiem. Za szynką. Rozmowa z Edwardem Redlińskim kawał: 1) znaczna część czegoś np. kawał drogi, kawał chleba kawał dobrej roboty 2) Ŝart, dowcip 32

Polskie kino w opinii Internautów. wyniki badań bezpośrednich

Polskie kino w opinii Internautów. wyniki badań bezpośrednich Polskie kino w opinii Internautów wyniki badań bezpośrednich Zakres i częstotliwość oglądania polskich filmów Badani są bardzo aktywnymi uczestnikami życia kulturalnego. Niemal 60% badanych było w ciągu

Bardziej szczegółowo

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Emigracja-wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ )

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) 1. Komedia Jeszcze dalej niż północ przebiła swoją popularnością taki nieśmiertelny

Bardziej szczegółowo

Raport o kursie. Strona 0. www.oczyszczanieumyslu.pl www.czystyumysl.com

Raport o kursie. Strona 0. www.oczyszczanieumyslu.pl www.czystyumysl.com Raport o kursie Strona 0 Raport o kursie Marcin Tereszkiewicz Raport o kursie Strona 1 Oczyszczanie Umysłu Oczyść swój umysł aby myśleć pozytywnie i przyciągać to czego chcesz Raport o kursie Strona 2

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza N AS Z E DŁUGI A. D. 2009 N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9 Nasze Długi - główne wyniki badań 45% Polaków ma obecnie większe problemy finansowe, niŝ przed kryzysem 77% społeczeństwa uwaŝa, Ŝe osoby, które

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zadania konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń: ZADANIE 1 Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

POLACY O WALENTYNKACH W 2001 ROKU

POLACY O WALENTYNKACH W 2001 ROKU POLACY O WALENTYNKACH W 2001 ROKU Warszawa, luty 2001 roku Niemal wszyscy (94%) badani słyszeli o Święcie Zakochanych. Poziom znajomości Walentynek nie zmienił się od trzech lat. Nieco ponad połowa (52%)

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Temat: Telewizja to wróg, czy przyjaciel?

Temat: Telewizja to wróg, czy przyjaciel? Zestaw zdającego egzaminu Pytania rozluźniające: Zestaw 1 1. tétel 1/2. oldal 1. Nie miałeś (miałaś) wczoraj kłopotu z zaśnięciem? 2. Co dziś jadłeś (jadłaś) na śniadanie? 3. Były dziś korki na mieście

Bardziej szczegółowo

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW Warszawa, luty 2004 r. W sondażu OBOP z 5-8 lutego 2004 r. okazało się, że: 80%. badanych uznało sprawę amerykańskich wiz dla Polaków za sprawę ważną dla Polski, zaś 39% -

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Efektywność kampanii społecznych dotyczących

Efektywność kampanii społecznych dotyczących Efektywność kampanii społecznych dotyczących profilaktyki HIV/AIDS Joanna Głogowska Oddział Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Opolu Opole, 7 grudnia

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ W Biblii znajdujemy nakazy i Ŝądania. Zawierają one to, co wierzący nazywają wolą BoŜą. Najbardziej znanym ich zbiorem jest Dziesięć przykazań (Wj 34, 28). Znajdujemy go

Bardziej szczegółowo

Popiół i diament w Nollywood. Rozmowa z Jankiem Simonem

Popiół i diament w Nollywood. Rozmowa z Jankiem Simonem Popiół i diament w Nollywood. Rozmowa z Jankiem Simonem Janek Simon, Mission Auropol, kadr z filmu Skąd pomysł na remake Popiołu i Diamentu w Nollywood? Czy jechałeś do Nigerii z tym pomysłem, czy wpadłeś

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE Raport z badania Omnibus 2. fala dla

FUNDUSZE STRUKTURALNE Raport z badania Omnibus 2. fala dla FUNDUSZE STRUKTURALNE Raport z badania Omnibus 2. fala dla Data: Lipiec 2007 Przygotowanie: Agata Jackowska POPT-1.4-2006-40 WPROWADZENIE Główne cele badania Struktura badania i próba GŁÓWNE CELE BADANIA

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską?

70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską? 70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską? Komunikat z badań 1 września mija siedemdziesiąta rocznica wybuchu II wojny światowej. Kilkadziesiąt lat po

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA październik 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 9 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

Imigracja do Polski w oczach opinii publicznej. Komentarz do wyników badań CBOS

Imigracja do Polski w oczach opinii publicznej. Komentarz do wyników badań CBOS Joanna Konieczna- Sałamatin Imigracja do Polski w oczach opinii publicznej. Komentarz do wyników badań CBOS W maju r. CBOS przeprowadził badania opinii publicznej na temat cudzoziemców osiedlających się

Bardziej szczegółowo

Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH

Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH Rozgrywki sportowe moŝna organizować na kilka róŝnych sposobów, w zaleŝności od liczby zgłoszonych druŝyn, czasu, liczby boisk

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Czytam prasę Czytelnictwo prasy w wersji cyfrowej w ciągu ostatniego miesiąca =

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH)

Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Przyszłość i wyzwania przed Unią Europejską (wykład dla licealistów, listopad 2009, SGH) Prof. dr hab. ElŜbieta Kawecka-Wyrzykowska, SGH, Katedra Integracji Europejskiej im. J. Monneta Wyzwania Polityczne

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ NADZIEJE I OBAWY ZWIĄZANE Z INTEGRACJĄ BS/110/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ NADZIEJE I OBAWY ZWIĄZANE Z INTEGRACJĄ BS/110/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów)

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów) REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1 (wersja dla studentów) Reklama jest obecna wszędzie w mediach, na ulicy, w miejscach, w których uczymy się, pracujemy i odpoczywamy. Czasem pomaga nam w codziennych

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE

PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE Co to jest patriotyzm? Zgodnie z definicją podaną w słowniku Władysława Kopalińskiego patriotyzm oznacza: miłość ojczyzny, własnego narodu, połączoną z gotowością do ofiar

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ w klasie II C

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ w klasie II C PROWADZĄCY: DATA : SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ w klasie II C TEMAT: AUTORYTETY I ANTYAUTORYTETY CELE KSZTAŁCENIA Rozwijanie umiejętności: - aktywnego słuchania, - swobodnego wypowiadania się, - pracy

Bardziej szczegółowo

Aeroskop. Festiwal Filmów w Gdyni. Antoś po raz pierwszy w Warszawie. Kazimierz Junosza-Stępowski

Aeroskop. Festiwal Filmów w Gdyni. Antoś po raz pierwszy w Warszawie. Kazimierz Junosza-Stępowski F1 F2 Aeroskop Pierwsza na świecie ręczna kamera filmowa skonstruowana w przez Kazimierza Prószyoskiego. Wynalazca ten zbudował też pierwsze urządzenie do nagrywania i wyświetlania filmów. Następna karta

Bardziej szczegółowo

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie!

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Dawałeś kiedyś ogłoszenie swojej firmy albo działalności? To nie popełniaj tego samego błędu co wszyscy! Przedstawię Tobie teraz sposób jak ustrzec się błędu który jest dość

Bardziej szczegółowo

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec Trening rozwoju osobistego przez Internet Chcesz zmienić swoje

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIETY EWALUACYJNEJ

WYNIKI ANKIETY EWALUACYJNEJ WYNIKI ANKIETY EWALUACYJNEJ W 2006 r. Fundacja Pomorski Dom Nadziei przeprowadziła cykl zajęć edukacyjnych Profilaktyka HIV/AIDS-młodzieŜ 2006 w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 1 w Pruszczu Gdańskim

Bardziej szczegółowo

Z czym kojarzy się miasto Łódź?

Z czym kojarzy się miasto Łódź? IMAS International Wrocław Z czym kojarzy się miasto Łódź? Wrocław, maj 2007 Sprawdziliśmy, z czym Polakom kojarzy się miasto Łódź. Wyniki badania mogą posłuŝyć osobom zajmującym się promocją i wizerunkiem

Bardziej szczegółowo

LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili

LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili papierosy a później wieczorem po szkole tez Ŝeśmy się

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce).

Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce). Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce). Od kilkunastu lat, kiedy Polska znalazła się w warunkach wolnorynkowych, liczba

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 6. fala dla

FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 6. fala dla FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 6. fala dla Unia Europejska Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Data: LIPIEC 2011 Przygotowanie: Katarzyna Bednarek POPT.03.03.00-00-078/09 Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Colorful B S. Autor: Alicja Wołk-Karaczewska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-4-2

Colorful B S. Autor: Alicja Wołk-Karaczewska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-4-2 Autor: Alicja Wołk-Karaczewska Wydawca: Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-4-2 Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012 Okładka: Skład i łamanie: Colorful B S O OK Alicja Wołk-Karaczewska Cyberprzemoc

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 3. fala dla

FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 3. fala dla FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 3. fala dla Unia Europejska Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Data: CZERWIEC 2008 Przygotowanie: Agata Jackowska POPT-1.4-2007-19 Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia )

Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia ) Temat: Jak wędrówka może zmienić człowieka? (na podstawie filmu Emilio Esteveza Droga życia ) 1. W filmie Emilio Esteveza Droga życia reżyser wykorzystuje retrospekcję. W jaki sposób to robi i czemu ten

Bardziej szczegółowo

MŁODZI 2013 - raport. Badanie potrzeb kulturalnych młodzieży powiatu przasnyskiego oraz atrakcyjności potencjalnych ofert kulturalnych.

MŁODZI 2013 - raport. Badanie potrzeb kulturalnych młodzieży powiatu przasnyskiego oraz atrakcyjności potencjalnych ofert kulturalnych. MŁODZI 2013 - raport Badanie potrzeb kulturalnych młodzieży powiatu przasnyskiego oraz atrakcyjności potencjalnych ofert kulturalnych. MŁODZI CHCĄ ZMIENIAĆ ŚWIAT Wszyscy doskonale wiemy, że młodych ludzi

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia, 26.11.08

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia, 26.11.08 Najnowsze migracje z i do Polski Agata Górny Demografia, 26.11.08 Polska jako kraj emigracji Najważniejsze okresy/momenty w historii emigracyjnej Polski Okres międzywojenny: migracje za chlebem Okres powojenny:

Bardziej szczegółowo

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne W celu zbadania efektywności uczenia się, przygotowałam i przeprowadziłam wśród uczniów mojej klasy ankietę na temat Czy potrafisz się uczyć?. Test przeprowadziłam

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1

AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1 AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1 PREAMBUŁA Zebrani w Brukseli w dniu 8 listopada 2006 r., przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Parlamentu Andyjskiego,

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020

Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020 Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020 Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Wszelkie prawa zastrzeżone. Matko. córki. Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Matko. córki. Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone Matko córki Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015 Co się zmieniło? 14%-> 40% 44% 25-34 latków mieszka z rodzicami Wzrosła w latach 2002-2014 liczba 30-34-letnich Polaków

Bardziej szczegółowo

Pełna Oferta Usług Edu Talent

Pełna Oferta Usług Edu Talent Przedstawiamy Ci naszą Pełną Ofertę Usług. Przygotowaliśmy dla Ciebie szeroką ofertę profesjonalnego, terminowego i taniego pisania prac. Piszemy dla Ciebie: - prace magisterskie i licencjackie - prace

Bardziej szczegółowo

5.03.2014 09:15 VG 22 K9 Hazim S. - Prawo dotyczące uchodźców - Główne postępowanie 1 Tłumacz

5.03.2014 09:15 VG 22 K9 Hazim S. - Prawo dotyczące uchodźców - Główne postępowanie 1 Tłumacz 5.03.2014 09:15 VG 22 K9 Hazim S. - Prawo dotyczące uchodźców - Główne postępowanie 1 Tłumacz Dzień dobry Panie S. Dziś jestem tym sędzią, który zadecyduje o rozpatrzeniu Pana wniosku. Obok Pana siedzi

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII

SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII W dniach 24 lipca- 6 sierpnia 2011r. uczestniczyłam w kursie metodycznojęzykowym pt. Teachers of English Course w ramach programu Comenius-

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Akademia Praw Pacjenta ewaluacja

Warsztaty Akademia Praw Pacjenta ewaluacja 18 listopada 211 r., Warszawa Warsztaty Akademia Praw Pacjenta ewaluacja Cel: Ewaluacja warsztatów przeprowadzonych w ramach szkolenia Akademia Praw Pacjenta oraz ocena znajomości praw pacjenta wśród personelu

Bardziej szczegółowo

Czy kariera naukowa jest dla kobiet?

Czy kariera naukowa jest dla kobiet? Czy kariera naukowa jest dla kobiet? Prof. Halina Rusek Uniwersytet Śląski, Cieszyn Warszawa, 20 czerwca 2009 r. Kobiety w nauce polskiej (2007/2008) profesorowie 23% zwyczajni 17% nadzwyczajni 26% adiunkci

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

Poważny krok w kierunku normalności

Poważny krok w kierunku normalności Poważny krok w kierunku normalności Dwadzieścia lat po podpisaniu polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy : wyniki raportu Instytutu Allensbach na temat relacji polskoniemieckich

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu

Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu Grudzień 2011 1. Uwagi metodologiczne 1.1. Cel, problem i metody badania Celem badania było zapoznanie się z poglądami na kwestie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE klasy IV-VI szkoły podstawowej Oprac. Ks. Łukasz Skolimowski Warszawa 2012 Przeznaczenie: Szkoła

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

GRUPA: FOKI Polska, Rzeczpospolita Polska państwo unitarne w Europie Środkowej położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Propozycja metodyczna dla klasy VI

Propozycja metodyczna dla klasy VI Język Polski w Szkole IV VI R. X, nr 4 Joanna Piasta-Siechowicz Propozycja metodyczna dla klasy VI TEMAT: Poznajemy lekturę Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa. Czas zajęć: 2 x 45 min. Cele

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2014 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Integracja gospodarcza UE z Ukrainą: czego oczekiwać w przyszłości?

Integracja gospodarcza UE z Ukrainą: czego oczekiwać w przyszłości? Integracja gospodarcza UE z Ukrainą: czego oczekiwać w przyszłości? Małgorzata Jakubiak, CASE Dmytro Boyarchuk, CASE Ukraine Vitaliy Vavryschuk, CASE Ukraine Senat RP Warszawa, 29 maja 2007 Plan wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2011 BS/79/2011 POLACY O NIEMCACH

Warszawa, czerwiec 2011 BS/79/2011 POLACY O NIEMCACH Warszawa, czerwiec 2011 BS/79/2011 POLACY O NIEMCACH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

International Social Survey Programme, 1999: "Social Inequality III"

International Social Survey Programme, 1999: Social Inequality III PGSS POLSKI GENERALNY SONDAś SPOŁECZNY 1999 INSTYTUT STUDIÓW SPOŁECZNYCH UNIWERSYTET WARSZAWSKI ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa tel. (22) 8315153 / fax (22) 8314933 www.iss.uw.edu.pl; http://pgss.iss.uw.edu.pl;

Bardziej szczegółowo

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY Wybory 2012 Autorzy: Ewa Nowak-Koprowicz Dominik Łazarz Katarzyna Stępak Daniel Szeligowski PO SĄSIEDZKU - cykl warsztatów o polskich doświadczeniach i ukraińskich

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: II. Podręcznik: III.Tematyka realizowanych modułów :

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: II. Podręcznik: III.Tematyka realizowanych modułów : Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: Program nauczania języka angielskiego dla II etapu edukacyjnego (szkoła podstawowa, klasy IV VI), autorzy: Ewa Piotrowska

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO

Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO OCENIANIE Ocena końcowa jest wystawiana na podstawie średniej ważonej z minimum 3 (przy 1 godzinie tygodniowo) lub 5 (przy 2 lub 3 godzinach tygodniowo)

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia 2009 r.

Ustawa. z dnia 2009 r. Projekt Ustawa z dnia 2009 r. o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy...

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... 4 Elementy, które zaskoczyły Ukraińców po przyjeździe do Polski... 4

Bardziej szczegółowo