OPOZYCJA RYCERSTWA PRUSKIEGO NA POCZĄTKU XV WIEKU streszczenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OPOZYCJA RYCERSTWA PRUSKIEGO NA POCZĄTKU XV WIEKU streszczenie"

Transkrypt

1 Grzegorz Białuński OPOZYCJA RYCERSTWA PRUSKIEGO NA POCZĄTKU XV WIEKU streszczenie W pracy tej autor ukazał działalność opozycji wśród rycerstwa pruskiego wobec zakonu krzyżackiego na początku XV wieku a przede wszystkim w okresie Wielkiej Wojny z Polską i Litwą. Główną uwagę skupiono jednak na okresie po bitwie grunwaldzkiej. Terytorialnie praca dotyczy głównie teren Prus właściwych i ziemi chełmińskiej, chronologicznie zaś okres od założenia Towarzystwa Jaszczurczego po sąd rycerski w Bratianie w 1414 r. Większość spośród omówionego rycerstwa należało do tych przedstawicieli rycerstwa chełmińskiego i pruskiego, którzy świadomie dążyli do uzyskania większego znaczenia politycznego na przełomie XIV i XV wieku. Wyrazem tego była ich działalność opozycyjna przed bitwą grunwaldzką, niekiedy nawet w formie zakonspirowanej (np. Jan Surwiłło [Hans Surwille]), jak też ich późniejsze postępowanie w czasie konfliktu polsko-krzyżackiego. Przykładem prawdopodobnej współpracy ze stroną polsko-litewską przed Grunwaldem jest rycerz Mikołaj z Pilewic [von Pfeilsdorf], dostarczający krzyżakom błędnych informacji wywiadowczych, a dodatkowo prowadzący wrogą krzyżakom korespondencję z Polską. Z pewnością działalność opozycyjna nie miała jeszcze zbyt szerokiego zasięgu. Po wybuchu wojny rycerstwo chełmińskie starało się uzyskać większe przywileje od strony zakonnej, czego dowodem był przywilej wystawiony w październiku 1409 r. dla rycerstwa ziemi dobrzyńskiej i chełmińskiej. Nie można wykluczyć działalności opozycji w czasie bezpośrednio przed Grunwaldem. Wiadomo bowiem o udziale rycerstwa polskojęzycznego w rozpoznaniu wojsk krzyżackich, warto więc w tym miejscu przypomnieć polskie proporczyki, które znaleziono po aresztowaniu Mikołaja z Pilewic, jak też zastanawiające wyniki rozpoznania po wycofaniu się wojsk polskich spod Kurzętnika. W czasie Grunwaldu chełmińska chorągiew uczestnicząca w ataku ostatnich 16 chorągwi poddała się Polakom w końcowym etapie bitwy, ale już po śmierci wielkiego mistrza. Rycerze dostali się do niewoli, trudno więc mówić o zdradzie, jednak poddanie się chorągwi mogło doprowadzić do ucieczki jakieś inne chorągwie krzyżackie. Po klęsce grunwaldzkiej Zakonu część rycerstwa już jednoznacznie i otwarcie opowiedziała się po stronie polskiej: współdziałała z wojskiem polsko-litewskim zdobywając zamki krzyżackie i składając hołd wierności Jagielle. W ten sposób w ręce

2 polskie dostały się m.in. Ostróda, Kowalewo, Krzyżbork, Bałga czy Kętrzyn. W efekcie po wycofaniu się wojsk polskich we wrześniu i październiku 1410 r. najbardziej aktywnych rycerzy spotkały dotkliwe kary ze strony nowego wielkiego mistrza Henryka von Plauena, bez możliwości uczciwego sądu. Tak stało się w przypadku Mikołaja z Pilewic, Eberharda z Korsz czy Jocharta spod Kętrzyna i bliżej nieznanego Zbyluta (prawdopodobnie tożsamego ze Zbylutem Zębowskim). Część rycerstwa zbiegła do Polski Mikołaj z Ryńska [von Renis] czy Stanisław z Bolumina [von Bolmen], tylko część zyskała przebaczenie wielkiego mistrza, np. Albrecht Karschau. Z czasem część emigracji powróciła do Prus, np. Mikołaj z Ryńska jeszcze jesienią 1410 r., inni dopiero po pokoju toruńskim. Wkrótce potem rycerstwo chełmińskie nawiązało kontakty z ambitnym komturem radzyńskim Jerzym Wirsbergiem, wykorzystując swoje związki z Polską i Litwą. Ich plany zmierzały najprawdopodobniej do obalenia wielkiego mistrza Henryka von Plauena i powiększenie nadań i przywilejów dla rycerstwa od nowego mistrza. Rzecz jednak została wykryta. Jerzy Wirsberg i Mikołaj z Ryńska zostali aresztowani, a ten ostatni ścięty. Pozostali oskarżeni rycerze (Janusz z Pułkowa [von Pulkau], Fryderyk z Kitnowa [von Kintenau], Janusz ze Szczuplinek [von Czipplin] i Gunter z Dylewa [von der Delau]) zbiegli do Polski, skąd zabiegali o zwrot skonfiskowanych dóbr. Zyskali oni wsparcie króla Władysława i księcia Witolda, dotyczyło to także pozostałej emigracji pruskiej m.in. Jana Surwiłło, niejakiego Kacpra czy Jakuba z Kobył [von Kobil]. Ostatecznie, po obaleniu Henryka von Plauena, zdecydowana większość rycerstwa powróciła do Prus, z małymi wyjątkami (np. Stanisława z Bolumina [von Bolmen]), a ostatni zostali oczyszczeni współspiskowcy komtura Wirsberga przez sąd rycerski w Bratianie w 1414 r. Zwraca uwagę, że rycerstwo występujące przeciw Zakonowi było powiązane stosunkami rodzinnymi lub sąsiedzkimi. Widzimy więc braci (z Ryńska lub z Kitnowa), ojca i syna (Dytryka i Guntera z Dylewa), teścia i zięcia (Mikołaja z Ryńska i Guntera z Dylewa) czy braci ciotecznych (z Ryńska, Kitnowa i ze Szczuplinek). Wyraźnie uwidaczniają się też powiązania sąsiedzkie, szczególnie w ziemi chełmińskiej (Pilewice, Płąchawy, Robakowo i Kobyły; Szczuplinki i Kitnowo; Słomowo i Bolumin; Ryńsk, Orzechowo i Pułkowo), ale też np. w okolicy Korsz (Eberhard Kunseck, Albrecht Karschau i być może Jochart) oraz Ostródy (Dylewo i Durąg). Jeszcze jeden szczegół uderza, mianowicie zadłużenie tego rycerstwa względem Zakonu. W tej sprawie nie dysponuję pełnymi danymi, ale zadłużenia przynajmniej czasowe posiadali m.in. Dytryk i Gunter z Dylewa, Mikołaj z Ryńska, Janusz z Pułkowa, Konrad z Płąchaw [von Planchau], Janusz ze Szczuplinek a ponadto inne rycerstwo tutaj wspomniane Konrad

3 z Orzechowa [von Orsechaw], Mikołaj ze Słomowa [von Slommau] i Janusz z Topolna [Toppolensky]. Niewątpliwie mogło ono stanowić jeden z ważniejszych czynników ich opozycyjnego stanowiska. Dla pewnej równowagi należy dodać, że było też rycerstwo wierne krzyżakom. Znanymi już przykładami mogą być Mikołaj Witkop z Targowa [von Tergewisch] i Szymon Wagil, a dodałbym np. Albrechta z Wigwałdu [von Wittchenwalde], który w 1411 r. otrzymał dobra Sławkowo umb synes getruwen dinstes willen, den her unsern orden in den groesten noten hat beweist. Wierni krzyżakom byli także niektórzy Jaszczurkowcy, na ogół wskazuje się tutaj przykład Ottona z Konojad [von Konoyad], którego po Grunwaldzie zdaje się nie spotkała żadna kara (występuje nadal w 1417 r.). Widzimy również pewną rodzinną konsekwencję w działaniu, gdyż jego brat Konrad (Kuncze) z Dąbrówki [von Damerau] (zapewne w okręgu brodnickim) oddawał Zakonowi ważne usługi informacyjne (wrzesień 1409 r.). Na początku XV w. prócz wojny z Polską i Litwą na terytorium państwa krzyżackiego toczyła się pomniejsza walka rycerstwa pruskiego z zakonną władzą zwierzchnią o zakres tej władzy. Trud obu stron okazał się chwilowo daremny, ani Zakon nie osłabił znaczenie rycerstwa, ani rycerstwo nie wzmocniło swojej pozycji i nie zyskało nowych przywilejów. Jednak przyszłość będzie należała już do rycerstwa, a kierunek niejako wskazany przez Mikołaja z Ryńska i Mikołaja z Pilewic, związku z Polską i Litwą, będzie kontynuowany i on w efekcie przyniesie rycerstwu pruskiemu (w sojuszu z mieszczanami) zwycięstwo nad Zakonem.

4 Sobiesław Szybkowski (Gdańsk) Krzyżacy i ich dobrzyńscy poplecznicy w latach Z badań nad polskopruskimi związkami transgranicznymi na początku XV w. Streszczenie Podczas krzyżackiego panowania w ziemi dobrzyńskiej w latach rządy panów pruskich były wspierane przez filozakonne stronnictwo, któremu przewodzili najwyżsi urzędnicy ziemscy tego terytorium: kasztelan dobrzyński Andrzej z Woli i Radzików, kasztelan rypiński Piotr Świnka (I) oraz marszałek dobrzyński Iwan z Radomina. Jądro tej frakcji stanowili do końca trwania zastawu: najbliżsi krewni kasztelana Andrzeja (dziedzice Radzików, Skępego i Kutna, Lubina oraz Umienia), Świnkowie, posiadacze Kikoła, Ostrowitego oraz Czarnego, a także Starorypińscy i Radomińscy. Krzyżacy utwierdzali swoich dobrzyńskich zwolenników w wierności stosując podobne zabiegi jak w przypadku rycerstwa pruskiego: nadania ziemskie (choć w ograniczonym stopniu, jedynym potwierdzonym źródłowo była donacja Zarzeczewa dla Beszla z Czarnego), pożyczki, bezzwrotną pomoc finansową oraz przyjmowanie na służbę w charakterze dinerów wielkiego mistrza przedstawicieli młodszego pokolenia sprzyjających im rodzin. W przypadku Dobrzyńskiego zakon mógł także wykorzystać jako narzędzie pozyskiwania poparcia nominacje na dobrzyńskie urzędy ziemskie, z tym jednakże zastrzeżeniem, że ich prawomocności nie uznawał król Władysław Jagiełło. Wobec tego, że krzyżackie panowanie w Dobrzyńskiem było przez czynniki decyzyjne w Królestwie Polskiem uważane za bezprawne, panowie pruscy lojalnie próbowali ochronić swoich tamtejszych zwolenników przez represjami ze strony Korony. Wyraźnie przekonuje o tym konkretny punkt preliminariów do pokoju raciąskiego z 1404 r., w którym zagwarantowano im królewskie przebaczenie oraz respektowanie wszystkich nadań (w tym nominacji na urzędy ziemskie), dokonanych przez zakon. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że paragraf dobrzyński nie znalazł się w głównych dokumentach traktatowych. Obawy krzyżaków nie okazały się bezpodstawne, ponieważ Władysław Jagiełło już bezpośrednio po przejęciu Dobrzyńskiego złożył z urzędów prawie wszystkich krzyżackich nominatów, a w 1407 r. rozpoczął otwarte represje wobec ostatniego z żyjących seniorów stronnictwa

5 prokrzyżackiego z początkowych lat zastawu: marszałka Iwana z Radomina. Ten mimo prób wstawiennictwa ze strony wielkich mistrzów Konrada i Ulryka Jungingenów oraz innych urzędników zakonnych został zmuszony w 1408 r. do emigracji na teren Prus, gdzie udzielono mu gościny. Polityka represji królewskich bez wątpienia sprzyjała utrzymaniu się przychylnych wobec krzyżaków postaw wśród ich dobrzyńskich zwolenników z lat zastawu. Szybkie zajęcie ziemi dobrzyńskiej w pierwszej fazie wojny doprowadziło do ponownego utworzenia tam krzyżackiej jednostki administracyjnej w randze wójtostwa. Dla społecznej akceptacji swoich rządów na tym terytorium zakon odwołał się do przedstawicieli dawnego stronnictwa filozakonnego wewnątrz dobrzyńskiej szlachty, czemu sprzyjała żywa pamięć o represjach królewskich. Osobom, które zdecydowałyby się na wsparcie rządów panów pruskich w Dobrzyńskiem (przy czym nie wykluczali oni pozostawienia sobie tego obszaru na stałe w granicach własnego państwa) oferowano nadania posiadłości skonfiskowanych zwolennikom króla, którzy uciekli na ziemie koronne nie zajęte przez wojska krzyżackiego oraz, ponownie, wsparcie finansowe (ważne wobec spustoszenia części ziemi dobrzyńskiej w wyniku działań wojennych). Wreszcie bardzo liberalną formułę egzystencji w ramach państwa zakonnego w postaci przywileju prawa chełmińskiego, nadanego przez Ulryka von Jungingen 28 X 1409 r. Klęska grunwaldzka, czasowy głęboki kryzys państwa krzyżackiego oraz powrót ziemi dobrzyńskiej pod kontrolę Korony (zapewne wkrótce po 15 VII 1410 r.) doprowadziły do erozji i upadku tamtejszego stronnictwa prokrzyżackiego. Przesłanką dodatkową było także i to, że bardziej elastyczną politykę wobec byłych popleczników zakonu zaczął prowadzić król. Pozyskanego zapewne w latach wojny Janusza ze Skępego i Radzików mianował na wysoki urząd wojewody inowrocławskiego (już w 1412 r.), Adama Świnkę ze Strzyg i Zielonej (wnuka kasztelana rypińskiego Piotra Świnki (I)) zaś na kasztelanię dobrzyńska (od 1416 r.). Dodajmy jeszcze, że monarcha w obu wspomnianych zyskał przydatnych wykonawców swojej polityki krzyżackiej. Pomniejszych przedstawicieli stronnictwa filozakonnego widzimy już w latach jako aktywnych uczestników po stronie polskiej arbitrażu w konflikcie z krzyżakami, prowadzonego przez Zygmunta Luksemburskiego. Surowiej Władysław Jagiełło potraktował tylko byłych dinerów wielkomistrzowskich: Jakuba z Radzików, Jana Rasza oraz Mikołaja z Radomina i Jana Świnkę z Chojnowa (kolejnego wnuka kasztelana Piotra Świnki), którym nie zezwalał na powrót do ich polskich dóbr wbrew postanowieniom pokoju toruńskiego.

6 Kazimierz Grążawski Od Kurzętnika do Bratania. Inicjalna faza bitwy grunwaldzkiej STRESZECZENIE Niniejszy artykuł jest przyczynkiem do badań wstępnej fazy bitwy polsko-krzyżackiej, jaka rozegrała się jeszcze przed właściwym bojem na polach grunwaldzkich w lipcu 1410 r. Wydarzenia jakie miały miejsce w Kurzętniku i Bratianie były końcowymi etapami ruchów wojsk koalicji królewskiej oraz zakonu krzyżackiego. W przypadku Kurzętnika możemy mówić o domniemanej próbie wciągnięcia wojska królewskich w zasadzkę w trakcie zamiaru forsowania tamtejszego umocnionego przez krzyżaków brodu na Drwęcy. Z kolei w opodal zamku w Bratianie miała miejsce przeprawa wojsk zakonnych po zbudowanych specjalnie 12 mostach na tejże rzece. O ile wydarzenia te znane są powszechnie w historiografii, to intencją naszą było skupienie się na wynikach poszukiwań archeologicznych, jakie podjęto (Towarzystwo Pruthenia, Muzeum w Brodnicy) w domniemanych miejscach przepraw brodu w Kurzętniku, gdzie znaleziono ślady ewentualnej przeprawy na dnie Drwęcy oraz przy reliktach zamku wójtowskiego w Bratianie, w jego fosie jak i na pewnym odcinku dna rzeki Wel i Drwęcy. Niestety tamże nie udało się jak dotąd znaleźć śladów dawnych mostów. Przeprowadzone badania sondażowe na lądzie potwierdziły istnienie wewnętrznej mokrej fosy, oddzielającej zamek właściwy od przedzamcza oraz jednego z wewnętrznych murów parchamu. Jednak weryfikacja rozplanowania zamku, znana z literatury przedmiotu, wymaga dalszych badań. Była to niezwykle ciekawa warownia nawiązująca do nadreńskich zamków wasserburgów, obiektów oblanych wodą, wspartych w narożach wysuniętymi owalnymi basztami. W Bratianie pozyskano interesujący zbiór zabytków ruchomych, począwszy od

7 ceramiki naczyniowej, zabytki żelazne, szklane, kafle piecowe i in. pochodzące od późnego średniowiecza po XVII-XVIII w. Henryka Ilgiewicz Obchody grunwaldzkie 1910 r. w naświetleniu prasy wileńskiej Streszczenie W artykule autorka ukazała problem odzwierciedlenia obchodów grunwaldzkich w 1910 r. w prasie wileńskiej. Okazało się, że obchody pięćsetnej rocznicy bitwy pod Grunwaldem, zostały w niej dosyć szczegółowo naświetlone. Najobszerniej pisano o głównych uroczystościach w Krakowie, ale informowano też o imprezach w Warszawie, Lwowie, Wilnie, we Francji i Stanach Zjednoczonych. W polskiej prasie wileńskiej, nie zważając na rosyjską cenzurę, starano się podkreślić polityczny aspekt obchodów grunwaldzkich, ich znaczenie dla konsolidacji podzielonego przez trzech zaborców narodu polskiego. W gazetach litewskich Lietuvos žinios, Viltis również zamieszczano informację o jubileuszowych uroczystościach w Krakowie, ale inaczej interpretowano ich znaczenie. Zwłaszcza na łamach gazety litewskich narodowców Viltis nie szczędzono słów krytycznych, dotyczących pańskiego charakteru uroczystości i na ogół polskiej kultury. Czyniono to w celach propagandowych, żeby podkreślić różnicę dążeń politycznych i kulturowych litewskiego i polskiego narodu. Głównymi nosicielami litewskiej kultury, co z naciskiem podkreślali działacze litewscy, byli chłopi i wywodząca się z tej warstwy inteligencja, zaś polska kultura i życie polityczne były zdominowane przez ziemiaństwo i inteligencję pochodzenia szlacheckiego. Z tego powodu wszelkie więzi kulturowe i polityczne z Polską mogą być niebezpieczne dla dążącego do samodzielnego bytu ludu litewskiego, ponieważ umocnią oni pozycję polskich ziemian i ich władzę nad ludem litewskim, podobnie jak to oni uczynili po zwycięstwie pod Grunwaldem, umacniając unię z Litwą i narzucając swe panowanie nad narodem litewskim. Autorzy rosyjscy próbowali udowodnić, że Polacy zbyt uwydatnili swoją rolę w bitwie pod Grunwaldem i przywłaszczyli sobie zwycięstwo. Rzeczywiście o zwycięstwie zadecydowali pułki smoleńskie. Takim sposobem sugerowano myśl, że tylko siły rosyjskie były w stanie obronić narody Europy Środkowo-Wschodniej od zaborczych krzyżaków oraz wszelkich innych nieprzyjaciół. Dowody takie jednak mijały się z

8 rzeczywistością i nie mogły powstrzymać dążeń polskiego i litewskiego narodu do niepodległości.

9 Ryszard Tomkiewicz PIERWSZE POWOJENNE OBCHODY ROCZNICY BITWY POD GRUNWALDEM (15 lipca 1945) [skrót] Ogromne trudności organizacyjne oraz niepewna sytuacja prawno-administracyjna w Okręgu Mazurskim, w znacznym stopniu przesłaniały chęć jakiegokolwiek świętowania w Grunwaldzie pierwszej powojennej rocznicy bitwy. Jednak dość szybko lokalne władze administracyjno-polityczne zostały uświadomione, co do zasadności ich zorganizowania. Miały one bowiem stanowić niezwykle istotny element w rozpoczynanej się właśnie wówczas realizacji określonej polityki historycznej nowego państwa. Chodziło o ukazanie paraleli dziejowej, porównując zwycięstwo w 1410 roku z rozbiciem III Rzeszy w 1945 roku. Hasło Powtórzenia Grunwaldu było wówczas powszechnie powtarzane. Celem uroczystości było także wykazanie odwiecznej jedności Słowian wobec zagrożenia ze strony Niemiec (i szeroko pojętego Zachodu). Mimo pewnych niedociągnięć, obchody grunwaldzkie w 1945 roku były na wyraz udane. Tylko dwukrotnie w okresie Polski Ludowej w Grunwaldzie zjawili się najwyżsi urzędnicy państwowi i partyjni. Tak było właśnie w 1945 (i potem w 1960 roku). Bolesław Bierut osobiście dokonał aktu wkopania kamienia węgielnego pod przyszły pomnik grunwaldzki. Była Msza św. i defilada wojskowa. Z okolicznych wiosek i z Olsztyna przybyły setki ludzi, jeszcze wówczas chętnie i z własnej woli uczestniczących w tego typu uroczystościach.

Wielka Wojna z Zakonem

Wielka Wojna z Zakonem Wielka Wojna z Zakonem Historia Polski Klasa I Gim Plan zajęć Krótkie powtórzenie Rys historyczny Mity Tradycja Ćwiczenia Podsumowanie Praca domowa Bibliografia Praca domowa Odpowiedz na pytania: "Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Wojna z Zakonem Krzyżackim

Wojna z Zakonem Krzyżackim Wojna z Zakonem Krzyżackim 1. Stosunki z Krzyżakami Mimo chrztu Litwy Krzyżacy nadal atakowali dawnych pogan Krzyżacy odkupili w 1402r. Nową Marchię od Zygmunta Luksemburskiego; dla Polski to dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga

Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga Sochacka Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Na grunwaldzkich polach Wielka Wojna z Zakonem Krzyżackim

Temat lekcji: Na grunwaldzkich polach Wielka Wojna z Zakonem Krzyżackim Mateusz Kowalski, I rok II stopnia Poziom kształcenia (podkreślić): szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadgimnazjalna Klasa: I Podstawa programowa: Podstawa programowa z komentarzami. Tom 4. Edukacja

Bardziej szczegółowo

Emigranci i spiskowcy

Emigranci i spiskowcy Emigranci i spiskowcy Historia Polski Klasa II LO Plan Powtórzenie Początki emigracji Przemarsz przez Niemcy Emigranci we Francji Komitet Lelewelowski Towarzystwo Demokratyczne Gromady Ludu Polskiego Hotel

Bardziej szczegółowo

Stosunki polsko - krzyżackie

Stosunki polsko - krzyżackie Literka.pl Stosunki polsko - krzyżackie 1370-1420 Data dodania: 2010-06-05 14:51:58 Autor: Marcin Świętoń Konspekt lekcji poświęcony stosunkom polsko krzyżackim na przełomie XIV i XV wieku zakończone wielką

Bardziej szczegółowo

ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II.

ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, JERZY SARNOCIŃSKI, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. CZĘŚĆ VI b. PODLASKIE, WARMIŃSKO-MAZURSKIE. OPRACOWAŁ

Bardziej szczegółowo

Początki rządów Jagiellonów

Początki rządów Jagiellonów Początki rządów Jagiellonów 1. Andegawenowie na polskim tronie Łokietek i Kazimierz Wielki dogadywali się w sprawie sukcesji z Węgrami (Kazimierz Wielki w 1339 r. w Wyszehradzie) 1370 r. umiera Kazimierz

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 7: KASZUBY POD PANOWANIEM KRZYŻACKIM.

ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 7: KASZUBY POD PANOWANIEM KRZYŻACKIM. ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 7: KASZUBY POD PANOWANIEM KRZYŻACKIM. Zadanie 1 [3 pkt] W 1294 r. zmarł Mściwoj II, ostatni przedstawiciel dynastii Subisławiców na tronie

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

Historia Polski Klasa V SP

Historia Polski Klasa V SP Temat: Bolesław Krzywousty i jego testament. Historia Polski Klasa V SP Bolesław Krzywousty ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138. Był synem Władysława Hermana i Judyty Czeskiej. Książę Śląski,

Bardziej szczegółowo

Polska Andegawenów i pierwszych Jagiellonów

Polska Andegawenów i pierwszych Jagiellonów Polska Andegawenów i pierwszych Jagiellonów 1370-1492 Ludwik Węgierski z dynastii Andegawenów król Węgier w latach 1342-1382, król Polski w latach 1370-1382 Jako król Węgier prowadził bardzo aktywną politykę

Bardziej szczegółowo

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5.

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. Anna Korzycka Rok IV, gr.1 Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. 1. Na podstawie mapy Polska za Bolesława Chrobrego podaj miejscowości będące siedzibami arcybiskupa

Bardziej szczegółowo

Monarchia Kazimierza Wielkiego

Monarchia Kazimierza Wielkiego Monarchia Kazimierza Wielkiego 1333-1370 1. Początek rządów Jako jedyny spadkobierca odziedzicza tylko Wielkopolskę i Małopolskę; ok. 40% terenów Polski z 1138r. Niezależne pozostaje Mazowsze; w rękach

Bardziej szczegółowo

Kalendarium dziejów miasta Grudziądza. 11. kwietnia 1065 prawdopodobnie pierwsza wzmianka o Grudziądzu, datę tę przyjmuje się za metrykę miasta

Kalendarium dziejów miasta Grudziądza. 11. kwietnia 1065 prawdopodobnie pierwsza wzmianka o Grudziądzu, datę tę przyjmuje się za metrykę miasta Kalendarium dziejów miasta Grudziądza 11. kwietnia 1065 prawdopodobnie pierwsza wzmianka o Grudziądzu, datę tę przyjmuje się za metrykę miasta 1207 objęcie ziemi chełmińskiej wraz z Grudziądzem przez Konrada

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

Średniowieczny zamek w Elblągu

Średniowieczny zamek w Elblągu Karolina Hanusz Średniowieczny zamek w Elblągu Elbląg to miasto leżące na północy Polski w województwie warmińsko-mazurskim u ujścia rzeki Elbląg. Jest to jedno z najstarszych miast w naszym kraju zostało

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji historii

Konspekt lekcji historii Joanna Małocha Konspekt lekcji historii 1. Szkoła: Gimnazjum 2. Klasa: II 3. Temat lekcji: Wojna trzynastoletnia 1454 1466. 4. Cele: a) uczeń po lekcji powinien znać: - pojęcia: Związek Pruski, inkorporacja,

Bardziej szczegółowo

Polska i świat w XII XIV wieku

Polska i świat w XII XIV wieku Test a Polska i świat w XII XIV wieku Test podsumowujący rozdział I 1. Czytaj uważnie tekst i zadania. 2. W zadaniach od 1. do 3., 5., 6. oraz od 10. do 1 3. znajdują się cztery odpowiedzi: A, B, C, D.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50.

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50. TEMATY ZAGADNIEŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII I SPOŁECZEŃSTWA DLA SŁUCHACZY Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych Semestr III klasa IIB 2015/16 1. Proszę wymienić cechy charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Wojna trzynastoletnia z zakonem krzyżackim

Wojna trzynastoletnia z zakonem krzyżackim Wojna trzynastoletnia z zakonem krzyżackim Menu III etap wojny Wojna trzynastoletnia ogólne informacje IV etap wojny Zakon krzyżacki Zakończenie wojny Przyczyny wybuchu wojny II pokój toruński I etap wojny

Bardziej szczegółowo

Piotr z Gumowa [Gumowski] (k. XIV w ) - wójt tykociński

Piotr z Gumowa [Gumowski] (k. XIV w ) - wójt tykociński Piotr z Gumowa [Gumowski] (k. XIV w. - 1459) - wójt tykociński Urodził się przypuszczalnie w końcu XIV w. Pochodził ze szlachty osiadłej w Gumowie, najprawdopodobniej w powiecie łomżyńskim, parafii lubotyńskiej.

Bardziej szczegółowo

Ziemowit Maślanka honorowy obywatel Miasta i Gminy Radzyń Chełmiński

Ziemowit Maślanka honorowy obywatel Miasta i Gminy Radzyń Chełmiński Ziemowit Maślanka honorowy obywatel Miasta i Gminy Radzyń Chełmiński Pan Ziemowit Maślanka urodził się w 1924r. w miejscowości Witosówka pow. Trembowla w woj. Tarnopolskim na terenach wschodnich II Rzeczypospolitej.

Bardziej szczegółowo

JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI

JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI 1. UNIA POLSKI Z LITWĄ. WŁADYSŁAW JAGIEŁŁO NA TRONIE POLSKIM 1. 1339 r. zjazd w Wyszehradzie umowa sukcesyjna K. Wielkiego. Po bezpotomnej śmierci ostatniego Piasta rządy

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Dział programowy Kształtowanie się Europy średniowiecznej. Temat / Środki dydaktyczne Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Ilość godzin 1. Geneza

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI PAŃSTWO - KOŚCIÓŁ W POLSCE

STOSUNKI PAŃSTWO - KOŚCIÓŁ W POLSCE Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Instytut Historii Państwa i Prawa Zakład Historii Administracji Studia Stacjonarne Administracji pierwszego stopnia Małgorzata Pasztetnik

Bardziej szczegółowo

Monarchia polska w XIV-XV wieku

Monarchia polska w XIV-XV wieku Monarchia polska w XIV-XV wieku 1. Zmiany w administracji polskiej w XIII w. Rozwój immunitetów, kolonizacja na prawie niemieckim, zmiana struktur stanowych wymusił zmiany w systemie władzy Urzędy dworskie

Bardziej szczegółowo

Księstwo Warszawskie

Księstwo Warszawskie Księstwo Warszawskie 1. Ziemie Rzeczypospolitej po III rozbiorze Zabór rosyjski Ziemie podzielno na gubernie, zarządzanie przez carskich urzędników Za czasów Katarzyny represje Za czasów Pawła I i Aleksandra

Bardziej szczegółowo

Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy. Zadanie 1 P (0-5) Wpisz we wskazane na mapie miejsca nazwy plemion zamieszkujących ziemie polskie w X wieku.

Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy. Zadanie 1 P (0-5) Wpisz we wskazane na mapie miejsca nazwy plemion zamieszkujących ziemie polskie w X wieku. Imię i nazwisko Sprawdzian diagnozujący wiadomości i umiejętności dla klasy V Dział: Dynastia Piastów na polskim tronie Nr w dzienniku.. Kl. V Poziom P-podstawowy PPponadpodstawowy Liczba pkt. Ocena Zadanie

Bardziej szczegółowo

Kurs dla przewodników po Forcie IV plan spotkań

Kurs dla przewodników po Forcie IV plan spotkań Kurs dla przewodników po Forcie IV plan spotkań 20. 12. 2009 (niedziela) g.10.00 16.00: Fortyfikacje Torunia od średniowiecza do końca XVIII wieku Era fortec w XIX w Zwiedzanie Fortu IV: standardowa trasa

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa nr 17 Szkoła Podstawowa nr 18 Drogi Uczniu,

Bardziej szczegółowo

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50.

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50. TEMATY ZAGADNIEŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII I SPOŁECZEŃSTWA DLA SŁUCHACZY Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych Semestr III klasa IIB i II B 2016/17 1. Proszę wymienić cechy charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Grupa A TEST Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? TEST. Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2.

Grupa A TEST Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? TEST. Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2. Grupa A Imię i nazwisko Data Klasa 3 Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2. 1.1. Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? A. Księstwa Wierchowskie. B. Mołdawia. C. Republika Nowogrodzka.

Bardziej szczegółowo

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap szkolny

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap szkolny ............... kod pracy ucznia....................... pieczątka nagłówkowa szkoły K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap szkolny Drogi Uczniu, Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

Turniej klas 5. Semestr 2

Turniej klas 5. Semestr 2 Turniej klas 5 Semestr 2 NIECH WYGRA NAJLEPSZY! 1. Obrazy przedstwiają ojca i syna, królów Polski. Jak nazywali się ci królowie? a. Władysław Łokietek i Kaziemierz Wielki b. Władysław Jagiełło i Jadwiga

Bardziej szczegółowo

Historia. Wielki egzamin. Klasa II. Test 2. Wersja A

Historia. Wielki egzamin. Klasa II. Test 2. Wersja A HGII/2A Historia. Wielki egzamin Klasa II. Test 2. Wersja A Część II. Polska Andegawenów i pierwszych Jagiellonów Instrukcja dla ucznia 1. W karcie odpowiedzi wpisz swoje imię i nazwisko, wersję testu

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie "Rodzina Policyjna 1939 r.", Szkoła Policji w Katowicach, Konferencja naukowa z okazji 70 rocznicy ujawnienia Zbrodni Katyńskiej

Stowarzyszenie Rodzina Policyjna 1939 r., Szkoła Policji w Katowicach, Konferencja naukowa z okazji 70 rocznicy ujawnienia Zbrodni Katyńskiej URZĄD MASTA KATOWGf WYDZAŁ KUL TURY 4o_o9~.K3AM;~rcfl!chodów rocznic, dzieazictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2013 na terenie miasta Katowice 4 kwietnia Szkoła Policji w Katowicach Konferencja

Bardziej szczegółowo

Narodziny monarchii stanowej

Narodziny monarchii stanowej Narodziny monarchii stanowej 1. Przemiany społeczne Mimo władzy patrymonialne władca musiał liczyć się z możnymi Umowy lenne wiążą króla (seniora) z jego wasalami Wzajemna zależność i obowiązki X/XI w.

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 6. Dziedzictwo antyku. Uczeń: 1) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Dr Ihar Melnikau: Władze bały się, że popsujemy im rocznicę 17 września

Dr Ihar Melnikau: Władze bały się, że popsujemy im rocznicę 17 września Dr Ihar Melnikau: Władze bały się, że popsujemy im rocznicę 17 września We wtorek straż pożarna zamknęła w Zasławiu wystawę poświęconą Białorusinom walczącym w szeregach polskiego wojska w kampanii wrześniowej.

Bardziej szczegółowo

Koło historyczne 1abc

Koło historyczne 1abc Koło historyczne 1abc Autor: A.Snella 17.09.2015. Zmieniony 05.10.2016.,,Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku, teraźniejszości ani prawa do przyszłości.'' JÓZEF

Bardziej szczegółowo

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Termin Wydarzenie 2 września2013 r. Rozpoczęcie roku szkolnego 2i 3 stycznia 2013 r. Dzień wolny po odpracowaniu w dniu 14 i 28 września 2013r. Grudzień 2013 Próbne egzaminy

Bardziej szczegółowo

Jerzy Lubomirski. hetman polny koronny. marszałek nadworny koronny. wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego. marszałek wielki koronny

Jerzy Lubomirski. hetman polny koronny. marszałek nadworny koronny. wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego. marszałek wielki koronny Jerzy Lubomirski wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego wielokrotny starosta hetman polny koronny marszałek nadworny koronny marszałek wielki koronny Urodził się on 20 stycznia 1616 w Wiśniczu, kształcił

Bardziej szczegółowo

Rozbicie dzielnicowe

Rozbicie dzielnicowe Rozbicie dzielnicowe 1. Testament Bolesława Krzywoustego Krzywousty obawiał się sporu między synami 2 zasady: 1. Zasada pryncypatu jeden z synów sprawuje władzę nad pozostałymi braćmi 2. Zasada senioratu

Bardziej szczegółowo

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą.

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Element działań wojennych kampanii wrześniowej pierwszej kampanii

Bardziej szczegółowo

Ziemie polskie w latach

Ziemie polskie w latach Ziemie polskie w latach1815-1830 1. Sprawa polska na kongresie wiedeńskim 1. Z części ziem Ks. Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie związane unią personalną z Rosją 2. Z Krakowa i okolicznych ziem

Bardziej szczegółowo

DOBRZYŃ NAD WISŁĄ. 15 sierpień 2009 rok. Uroczystości związane z rocznicą sześćsetlecia obrony Dobrzynia przed najazdem krzyżackim.

DOBRZYŃ NAD WISŁĄ. 15 sierpień 2009 rok. Uroczystości związane z rocznicą sześćsetlecia obrony Dobrzynia przed najazdem krzyżackim. Sierpień 2009 rok DOBRZYŃ NAD WISŁĄ 15 sierpień 2009 rok Uroczystości związane z rocznicą sześćsetlecia obrony Dobrzynia przed najazdem krzyżackim. W czasie rozmów na temat przygotowań do tej uroczystości

Bardziej szczegółowo

Ogromne znaczenie w twórczości pisarki mają takie nowele jak: Mendel Gdański, Miłosierdzie gminy, Nasza szkapa, Dym i wiele innych.

Ogromne znaczenie w twórczości pisarki mają takie nowele jak: Mendel Gdański, Miłosierdzie gminy, Nasza szkapa, Dym i wiele innych. Maria Konopnicka Urodziła się 23 maja 1842r. w Suwałkach. Była przede wszystkim poetką, ale pisała też prozą, uprawiała publicystykę, tłumaczyła literaturę obcą. Była pisarką i nauczycielką, ale prowadziła

Bardziej szczegółowo

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 2 Działania Rosji na Ukrainie osłabiły bezpieczeństwo Litwinów. Na Litwie, będącej członkiem NATO, nie powinien się powtórzyć ukraiński

Bardziej szczegółowo

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Eliminacje Rejonowe Witamy Cię w drugim etapie Konkursu Historycznego. Informacje dla Ucznia: 1. Przed Tobą test składający się

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum, klasa II. Konspekt lekcji Temat: Polsko-litewskie zmagania z Krzyżakami. Zwycięstwo pod Grunwaldem

Gimnazjum, klasa II. Konspekt lekcji Temat: Polsko-litewskie zmagania z Krzyżakami. Zwycięstwo pod Grunwaldem Damian Bębnowski Gimnazjum, klasa II Konspekt lekcji Temat: Polsko-litewskie zmagania z Krzyżakami. Zwycięstwo pod Grunwaldem Program nauczania: P. Milcarek, M. Robak, Program nauczania: Przez tysiąclecia

Bardziej szczegółowo

B Ó G M I Ł O Ś Ć H O N O R O J C Z Y Z N A W I A R A O J C Z Y Z N A P A M I Ę Ć S Z L A C H E T N O Ś Ć W O L N O Ś Ć

B Ó G M I Ł O Ś Ć H O N O R O J C Z Y Z N A W I A R A O J C Z Y Z N A P A M I Ę Ć S Z L A C H E T N O Ś Ć W O L N O Ś Ć B Ó G M I Ł O Ś Ć H O N O R O J C Z Y Z N A W I A R A O J C Z Y Z N A P A M I Ę Ć S Z L A C H E T N O Ś Ć W O L N O Ś Ć E D Y K T KRÓLA POLSKI WOJCIECHA EDWARDA I DOKTRYNA LESZCZYŃSKIEGO Wzorując się na

Bardziej szczegółowo

HISTORIA GOSPODARCZA RYBNIKA I POWIATU RYBNICKIEGO W XIX I XX WIEKU

HISTORIA GOSPODARCZA RYBNIKA I POWIATU RYBNICKIEGO W XIX I XX WIEKU HISTORIA GOSPODARCZA RYBNIKA I POWIATU RYBNICKIEGO W XIX I XX WIEKU ZESZYTY RYBNICKIE 9 K O N F E R E N C J E HISTORIA GOSPODARCZA RYBNIKA I POWIATU RYBNICKIEGO W XIX I XX WIEKU praca zbiorowa pod redakcją

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

Upadek polskiej państwowości

Upadek polskiej państwowości Upadek polskiej państwowości 1. Polska po II rozbiorze Zorientowano się, że Prusy i Rosja dążą do pożarcia Polski Polsce zostało Podlasie, Wołyń, Litwa, cz. Mazowsza i Małopolski, (większe) miasta Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny z historii w klasie V. Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:

Wymagania programowe na poszczególne oceny z historii w klasie V. Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: Wymagania programowe na poszczególne oceny z historii w klasie V Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: uczeń posiada wiedzę na ocenę bardzo dobrą, ponadto wykazuje zainteresowanie przedmiotem; wskazuje

Bardziej szczegółowo

fot. Wilhelm Brauer, Helmut Brauer

fot. Wilhelm Brauer, Helmut Brauer fot. Wilhelm Brauer, Helmut Brauer Pastor Wilhelm Brauer był zwierzchnikiem obornickiej parafii ewangelickiej, i gospodarzem kościoła ewangelickiego, w latach 1933-1945 ale i historykiem opisującym czasy,

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Miejsce Zjazdu: Zamek Niepołomice w Niepołomicach. Data Zjazdu: 4-5 października 2014 roku.

Miejsce Zjazdu: Zamek Niepołomice w Niepołomicach. Data Zjazdu: 4-5 października 2014 roku. UNIWERSAŁ trzecich Wici zwołłujjąccy sszllacchettnycch Pollaków do Niepołomic na dwudniiowy Sejm Walny w dniach 4-5 października 2014r.. Wojciech Edward Leszczyński Fundacja im. Króla Stanisława Leszczyńskiego

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 3. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku. 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe.

Sprawdzian nr 3. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku. 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku GRUPA A 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe. Po upadku powstania styczniowego rząd rosyjski nadał Polakom autonomię. Celem działań

Bardziej szczegółowo

Kryzys monarchii piastowskiej

Kryzys monarchii piastowskiej Kryzys monarchii piastowskiej 1. Panowanie Mieszka II (1025-1031, 1032-1034) Koronacja w 1025r.; w testamencie chrobry pominął Bezpryma i Ottona Zaangażował się w konflikt z Niemcami (wyprawy na Saksonię)

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 3: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC I SZACUNEK Po powrocie do Polski,

Bardziej szczegółowo

, , ROCZNICE I ŚWIĘTA WAŻNE DLA POLAKÓW WARSZAWA, KWIECIEŃ 96

, , ROCZNICE I ŚWIĘTA WAŻNE DLA POLAKÓW WARSZAWA, KWIECIEŃ 96 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

OSTATNIA NARADA CZŁONKÓW WKR

OSTATNIA NARADA CZŁONKÓW WKR OSTATNIA NARADA CZŁONKÓW WKR /09.05.2013 R./ W Dzień Zwycięstwa (w Polsce obchodzone jako Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności) święto państwowe obchodzone 9 maja z okazji zakończenia II wojny światowej

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku Załącznik do Zarządzenia Nr 1658/2009 Burmistrza Krotoszyna z dnia 17 grudnia 2009 r. HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI ZAPROSZONE OSOBY,

Bardziej szczegółowo

Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I

Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I Strona1 Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I......... Imię i nazwisko uczennicy/ucznia klasa nr w dzienniku Liczba uzyskanych punktów:... ocena:... Podpis

Bardziej szczegółowo

4.Ziemie polskie w I połowie XIX wieku

4.Ziemie polskie w I połowie XIX wieku 4.Ziemie polskie w I połowie XIX wieku Pytanie 1/37 Po kongresie wiedeńskim z ziem polskich powstały: A. Królestwo Polskie B. Wielkie Księstwo Poznańskie C. Rzeczpospolita Krakowska Pytanie 2/37 Królestwo

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH www.zamek.leczyca.pl MUZEUM W ŁĘCZYCY Zamek - siedziba łęczyckiego muzeum - został zbudowany przez króla Polski Kazimierza Wielkiego najprawdopodobniej

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE I ROLA NACZELNEGO DOWÓDCY SIŁ ZBROJNYCH W POŁĄCZONEJ OPERACJI OBRONNEJ W WYMIARZE NARODOWYM I SOJUSZNICZYM

MIEJSCE I ROLA NACZELNEGO DOWÓDCY SIŁ ZBROJNYCH W POŁĄCZONEJ OPERACJI OBRONNEJ W WYMIARZE NARODOWYM I SOJUSZNICZYM S Z T A B G E N E R A L N Y W P ZARZĄD PLANOWANIA OPERACYJNEGO P3 MIEJSCE I ROLA NACZELNEGO DOWÓDCY SIŁ ZBROJNYCH W POŁĄCZONEJ OPERACJI OBRONNEJ W WYMIARZE NARODOWYM I SOJUSZNICZYM ppłk dr Dariusz ŻYŁKA

Bardziej szczegółowo

Uroczystości na cmentarzu zakończyły: apel poległych, salwa honorowa oraz złożenie wieńców przed pomnikiem ofiar II Wojny Światowej.

Uroczystości na cmentarzu zakończyły: apel poległych, salwa honorowa oraz złożenie wieńców przed pomnikiem ofiar II Wojny Światowej. Dolnośląski Urząd Wojewódzki Źródło: http://www.duw.pl/pl/biuro-prasowe/aktualnosci/10805,70-rocznica-zakonczenia-ii-wojny-swiatowej.html Wygenerowano: Wtorek, 10 stycznia 2017, 14:56 08 maja 2015 70 rocznica

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU

RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 w Kutnie XX OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY HISTORYCZNEJ DLA UCZNIÓW NIESŁYSZĄCYCH I SŁABO SŁYSZĄCYCH RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU KATEGORIA III : SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA

Bardziej szczegółowo

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C.

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Rozdział II. Za wolną Polskę GRUPA A 0 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Wykrzyknąłem z uniesieniem [ ]: Niech żyje Polska wolna, cała i niepodległa!, co w ogóle

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy

Bardziej szczegółowo

Państwo narodowe w Europie.

Państwo narodowe w Europie. Janusz Ostrowski Państwo narodowe w Europie. Zmierzch czy walka o przetrwanie? 2 Wydawnictwo MEDIA POLSKIE & e-bookowo Copyright by Janusz Ostrowski 2011 ISBN 978-83-7859-042-2 3 Spis treści Wstęp... 6

Bardziej szczegółowo

KAZIMIERZ ODNOWICIEL. Zuzanna Jankowska Zespół Szkół w Pobiedziskach im. Kazimierza Odnowiciela Klasa 6e

KAZIMIERZ ODNOWICIEL. Zuzanna Jankowska Zespół Szkół w Pobiedziskach im. Kazimierza Odnowiciela Klasa 6e KAZIMIERZ ODNOWICIEL Zuzanna Jankowska Zespół Szkół w Pobiedziskach im. Kazimierza Odnowiciela Klasa 6e Kazimierz I Karol Odnowiciel Kazimierz Karol, zwany Odnowicielem, urodził się 25 lipca 1016 roku.

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego.

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. Sprawdzian nr 6 Rozdział VI. II wojna światowa GRUPA A 1. Oblicz, ile lat minęło od: odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. 6 zakończenia I wojny światowej

Bardziej szczegółowo

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego 11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego MARIA REGINA POLONIAE NR 6 / 18 / 2015 Na naszą modlitwę w Bazylice górnej musieliśmy poczekać z powodu koncertu,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

II Interdyscyplinarny Konkurs Wojewódzki Polska w czasach panowania króla Władysława II Jagiełły

II Interdyscyplinarny Konkurs Wojewódzki Polska w czasach panowania króla Władysława II Jagiełły II Interdyscyplinarny Konkurs Wojewódzki Polska w czasach panowania króla Władysława II Jagiełły Gimnazjum nr 12 w Lublinie, 25 maja 2010 r. opracowała Renata Seroka. 1. Władysław Jagiełło był synem księcia

Bardziej szczegółowo

Historia i rzeczywistość

Historia i rzeczywistość Historia i rzeczywistość LITWA Powierzchnia 65.200 km2 Ludność ok. 3.400.000 Stolica Wilno Najdłuższa rzeka - Niemen LITWA - HISTORIA 1009 pierwsza wzmianka 1253 koronacja I króla Litwy Mendoga I Chrzest

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI. Wykaz skrótów Wstęp Rozdział pierwszy

SPIS TREŚ CI. Wykaz skrótów Wstęp Rozdział pierwszy SPIS TREŚ CI Wykaz skrótów... 13 Wstęp... 17 Rozdział pierwszy Najstarsze osadnictwo na obszarze późniejszego starostwa olsztyńskiego (do przełomu XIII i XIV wieku)... 39 I. Najstarsze osadnictwo okolic

Bardziej szczegółowo

Numer zadania Suma punktów

Numer zadania Suma punktów Sprawdzian 2. Nowożytność Grupa A Imię i nazwisko Klasa Ocena Numer zadania 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Suma punktów Liczba punktów Zadanie 1. (0 3) Określ, które z podanych zdań na temat demokracji szlacheckiej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACYJNY GRUNWALDZKI SZLAK

PROGRAM EDUKACYJNY GRUNWALDZKI SZLAK hm. Monika Włodarczyk Dudka psycholog hm. Krzysztof Olszko historyk Hufiec ZHP Ostróda PROGRAM EDUKACYJNY GRUNWALDZKI SZLAK 1. Przeznaczenie Programu Edukacyjnego Grunwaldzki Szlak : Program zadań dla

Bardziej szczegółowo

Sąsiedzi Polski w XII-XIII wieku

Sąsiedzi Polski w XII-XIII wieku Sąsiedzi Polski w XII-XIII wieku 1. Marchia Brandenburska Cesarzowe niemieccy ingerowali w sprawy książąt dzielnicowych W XIII w. walki wewnętrzne w Rzeszy = mniejsze zainteresowanie podzieloną Polską

Bardziej szczegółowo

HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Podstawa programowa przedmiotu SZKOŁY BENEDYKTA

HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Podstawa programowa przedmiotu SZKOŁY BENEDYKTA HISTORIA I 2016-09-01 SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Podstawa programowa przedmiotu SZKOŁY BENEDYKTA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń posługuje się podstawowymi określeniami czasu

Bardziej szczegółowo

KONKURS CZYTELNICZY ZNAM KAŻDĄ LEKTURĘ DOBRZE ZDAM EGZAMIN GIMNAZJALNY

KONKURS CZYTELNICZY ZNAM KAŻDĄ LEKTURĘ DOBRZE ZDAM EGZAMIN GIMNAZJALNY KONKURS CZYTELNICZY ZNAM KAŻDĄ LEKTURĘ DOBRZE ZDAM EGZAMIN GIMNAZJALNY Zapraszam wszystkich do wzięcia udziału w organizowanym przez bibliotekę i nauczycieli języka polskiego konkursie czytelniczym Cele

Bardziej szczegółowo

Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy

Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy Komunikat prasowy Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy wystawa z okazji 5. rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Archiwum Główne Akt Dawnych

Bardziej szczegółowo

1) Maćko i Zbyszko w karczmie Pod Lutym Turem. 2) Przyjazd dworu księżnej Anny Danuty. 3) Zbyszko oczarowany śpiewem Danusi. 4) Rycerskie ślubowanie

1) Maćko i Zbyszko w karczmie Pod Lutym Turem. 2) Przyjazd dworu księżnej Anny Danuty. 3) Zbyszko oczarowany śpiewem Danusi. 4) Rycerskie ślubowanie 1) Maćko i Zbyszko w karczmie Pod Lutym Turem. 2) Przyjazd dworu księżnej Anny Danuty. 3) Zbyszko oczarowany śpiewem Danusi. 4) Rycerskie ślubowanie Zbyszka. 5) Opowieść o Walgierzu Wdałym. 6) Msza święta

Bardziej szczegółowo

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi.

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi. Gawrony 1.1. Dawne nazwy wsi. Gaffarum 1499 r., Gaffarn 1511 r., Gafern 1550 r., Gaffron 1555 r., Groß Gabern 1670 r., Groß Gafren 1679 r., Groß Gaffron- 1687/88 r., Gafffron i Groß Gaffron 1787 r., 1818

Bardziej szczegółowo

Wiosna Ludów i odwilż posewastoplska. Żadnych marzeń Panowie

Wiosna Ludów i odwilż posewastoplska. Żadnych marzeń Panowie Wiosna Ludów i odwilż posewastoplska Żadnych marzeń Panowie 1. Wiosna Ludów w zaborze pruskim W 1846 r. aresztowano ok. 250 spiskowców; w tym m.in. Ludwika Mierosławskiego, Floriana Ceynowę; osądzono ich

Bardziej szczegółowo