Warszawa Poznań 1989, s. 93. Strona 1 z Ślady osadnictwa na terenie miasta datowane są na epokę kamienia i schyłkowego neolitu o czym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Warszawa Poznań 1989, s. 93. Strona 1 z 19. 1 Ślady osadnictwa na terenie miasta datowane są na epokę kamienia i schyłkowego neolitu o czym"

Transkrypt

1 Leszno, miasto położone na południowym krańcu Wysoczyzny Leszczyńskiej, na wysokości 95 m n.p.m., liczy ponad 64 tys. mieszkańców (dane z 2011 r.) i zajmuje powierzchnię 31,9 km. 2 Jest ważnym węzłem komunikacji kolejowej i drogowej. Krzyżują się tutaj szlaki kolejowe: z Poznania i Wrocławia, Wschowy i Głogowa, Wolsztyna i Zbąszynia, oraz Gostynia i Jarocina. Główną drogą jest międzynarodowy szlak komunikacyjny, wiodący z Gdańska, przez Bydgoszcz Poznań Rawicz i Wrocław, do przejścia granicznego w Jakuszycach koło Szklarskiej Poręby. Drogi lokalne prowadzą do Wschowy i Głogowa, Wolsztyna, Góry, Gostynia i Śremu, Krotoszyna i Ostrowa Wielkopolskiego. Początki osady o nazwie Leszczno 1 są starsze od pierwszej wzmianki historycznej pochodzącej z roku Zapisy podają, iż w tym czasie właścicielką wsi rycerskiej była Machna z Leszna, żona Wincentego z Żelnic. Od roku 1394 wieś Leszno stanowiła własność Stefana z Karnina herbu Wieniawa. Zachowane źródła podają, że w latach Stefan z Karnina prowadził spór o granicę między Lesznem a Gronowem z Szymonem z Gronowa herbu Poturgi. Z czasem ród Wieniawitów przybrał od swej posiadłości nazwisko Leszczyńskich. Kolejna wzmianka historyczna pochodzi z roku 1416 i dotyczy ponownie sprawy granicznej między Lesznem, Gronowem a Kąkolewem. W sporze tym jedną ze stron był Rafał Leszczyński z braćmi, współwłaścicielami Leszna. Od roku 1394 aż do roku 1738 Leszno pozostawało w rękach Leszczyńskich 2. Stanisław Karwowski w Kronice Miasta Leszna pisał najzamożniejszą od wieków rodziną w ziemi wschowskiej byli Leszczyńscy, herbu Wieniawa, których taka po świecie rozeszła się sława, iż mówiono o nich: kto Leszczyńskich rodu nie zna, Polski nie zna. Protoplasta tej rodziny, Filip Wieniawita (Persten, Pierścień) miał wedle podania przybyć z Czech z Dąbrówką do Polski i otrzymać od Mieszka I dobra w ziemi wschowskiej, pomiędzy którymi była najznakomitsza wieś Leszczyna o półtorej mili od granicy szląskiej odległa. Od niej to w XIV wieku Wieniawici nazwali się Leszczyńskimi. Potomka Filipa Wieniawity, Rafała Leszczyńskiego, który długi czas przebywał na dworze cesarskim w Niemczech, cesarz Fryderyk III 1 Ślady osadnictwa na terenie miasta datowane są na epokę kamienia i schyłkowego neolitu o czym świadczą wykopaliska archeologiczne na terenie miasta. Za Kalendarium miasta Leszna, pod red.. A. Piwonia, Urząd Miasta Leszna, Leszno 1996, s B. Zgodziński, Województwo leszczyńskie szkic monograficzny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa Poznań 1989, s. 93. Strona 1 z 19

2 w nagrodę zasług mianował w roku 1476 hrabią Rzeszy, przydając mu do herbu lwa, trzymającego przednimi łapami goły miecz 3. Tym sposobem weszli Leszczyńscy w bliższe stosunki z Rzeszą, co niekorzystnie wpłynęło na rozwój narodowości polskiej na ziemi wschowskiej. Sprzyjając bowiem Niemcom i zagranicznym nowostkom, stali się oni patronami obcych wyznań i cudzoziemców w Wielkopolsce i chociaż tą tolerancją religijną, tak rzadką w XVI wieku, urośli w sławę, to zaprzeczyć się nie da, że przez to przyczynili się do powolnego zagnieżdżenia się w tej części Polski Niemców i Żydów, którzy niebaczni na dobrodziejstwa, świadczone im przez możnych panów i rząd polski, nieraz zdradzali jawnie Rzeczpospolitą. Wprawdzie podnieśli ci przybysze dobrobyt miast i miasteczek, działo się to jednak kosztem narodowości polskiej 4. Leszno, w stosunku do okolicznych miejscowości, uzyskało prawa miejskie późno. Wcześniej od Leszna prawa miejskie uzyskały takie miejscowości, jak: Święciechowa, prawdopodobnie od 1277 r.; Osieczna - około 1370 r. i Rydzyna w 1422 roku 5. W 1516 roku, za czasów Rafała III Leszczyńskiego, do Leszna zaczęli przybywać pierwsi bracia czescy, uzyskując zgodę na osiedlenie. Bracia czescy wchodzili w skład Jednoty Czeskiej, która stanowiła odłam husytów, kierunku religijno-społecznego rozwijającego się w Czechach. Ruch ten nawoływał do odebrania duchownym władzy świeckiej i majątków, występował przeciwko ich bogaceniu się, żądał, by zbliżali się do ludu. Bracia czescy protestowali również przeciwko szerzeniu się nienawiści pomiędzy narodami oraz głosili hasła jedności narodów słowiańskich. Prześladowani w swoim kraju znaleźli opiekę rodu Leszczyńskich, a Rafał III po zapoznaniu się z tezami reformatorów przyjął ich wyznanie. Od momentu osiedlenia się braci czeskich w Lesznie następuje szybki rozwój miasta 6. Potwierdził to czeski historyk E. Jelinek: Leszno do połowy XVI wielu było miejscowością niemal nieznaną, jakkolwiek leżało przy ważnym trakcie handlowym łączącym Poznań z Wrocławiem. Dopiero, kiedy w 1548 roku Rafał III Leszczyński użyczył azylu braciom czeskim, wygnanym przez Ferdynanda I z Czech i Moraw, Leszno zaczęło się rozwijać.(...) 7. 3 S. Karwowski, Kronika miasta Leszna, Drukarnia J.J. Kraszewskiego, Poznań 1877, s tamże, s M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno..., s B. Zgodziński, Województwo leszczyńskie..., s M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno..., s. 55. Strona 2 z 19

3 Pierwsza niewielka grupa braci czeskich osiedliła się w Lesznie w 1516 i 1517 roku, a więc jeszcze przed uzyskaniem praw miejskich, druga znacznie liczniejsza przybyła do Leszna w Rafał III Leszczyński udzielając im schronienia kierował się nie tylko sympatią dla nich i ideologii husyckiej, ale również ich rzemieślniczymi umiejętnościami. Dzięki temu Leszno wkrótce stało się ważnym ośrodkiem rzemieślniczym. Wśród regionalistów panuje zgodna opinia o dużym wpływie Czechów na historię oraz o ich wkładzie w rozwój miasta. Bracia czescy przybywający w XVI wieku do Leszna szybko się tu zaaklimatyzowali. Zyskali zwolenników wśród licznych grup społecznych, a także osiadłych na tym terenie przybyszów ze Śląska. Sympatię zjednywała im dobra organizacja, karność, postępowanie zgodne z głoszonymi hasłami oraz wysokie umiejętności rękodzielnicze 8. W dniu 30 kwietnia 1547 roku król Zygmunt I Stary, dzięki staraniom Rafała III Leszczyńskiego, nadał Lesznu prawa miejskie. Miasto lokowano na prawie magdeburskim, gwarantującym mieszkańcom samorząd i własne sądownictwo. Herbem miasta został Herb Wieniawa,który ma kształt tarczy podzielonej na dwa pola: srebrne i czerwone. Na srebrnym polu znajduje się połowa łba tura z pierścieniem w nozdrzach (herb Leszczyńskich), natomiast na czerwonym-topór (herb Tęczyńskich, rodziny żony Rafała Leszczyńskiego) 9. Miasto rozbudowywało się bardzo szybko. W roku 1561 stały już domy wokół rynku i przy głównych ulicach wylotowych i przyrynkowych. Łącznie było ich 80. Miasto posiadało też kościoły pod wezwaniem Św. Mikołaja i Najświętszej Marii Panny. Wraz z wybudowaniem kościołów zorganizowano również szkołę. Miasto posiadało wagę miejską, łaźnię miejską i szpital 10. Reformacja wkroczyła do Wielkopolski już w samych początkach swojego istnienia, mimo silnego przeciwdziałania Kościoła. Znalazła możnego protektora w osobie Andrzeja Górki i ideologiczne inspiracje w istniejącej od 1520 roku Humanistycznej Akademii Lubrańskiego, uczelni, która aspirowała do uzyskania rangi uniwersytetu. Na terenie ówczesnej Wielkopolski rozpowszechniły się wszystkie 8 M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno...,s Tego herbu używało miasto do r. 1741, w którym pomiędzy głową żubrzą a topór umieszczono herb Sulima, nowych dziedziców miasta, Sułkowskich. Za S. Karwowski Kronika Miasta Leszna, Drukarnia J.J. Kraszewskiego, Poznań 1877, s Kalendarium miasta Leszna, pod red. A. Piwonia, Urząd Miasta Leszna, Leszno 1996, s. 9. Strona 3 z 19

4 odłamy reformacyjne (bracia czescy, kalwinizm, luteranizm, arianizm), przy czym największe wpływy mieli bracia czescy. Luteranizm popularny był wśród pogranicznego mieszczaństwa niemieckiego i pewnej części szlachty. Znacznie słabsze wpływy zyskały kalwinizm i arianizm (bracia polscy) 11. Duże znaczenie dla innowierców, a szczególnie dla braci czeskich w Lesznie, miał fakt apostazji kilku członków patronackiego rodu Leszczyńskich w połowie XVI w. Jak podaje ks. dziekan Konrad Kaczmarek w Dziejach parafii św. Mikołaja w Lesznie : Przełomowym dla parafii katolickiej w Lesznie wydarzeniem była niewątpliwe utrata swojej świątyni przekazanej, wolą dziedziców w użytkowanie innemu wyznaniu, braciom czeskim. Na ich potrzeby oddano też wszelkie dochody związane z plebanią, która opustoszała na okres około trzydziestu lat. Przekazania kościoła dokonał Rafał V Leszczyński, późniejszy kasztelan śremski, jeden z najaktywniejszych działaczy reformacyjnych, postrzegany jako opiekun i propagator wyznania czeskiego, od wczesnej młodości związany z ruchem innowierczym 12. W 1555 roku Rafał III Leszczyński oddał braciom czeskim leszczyńską szkołę. Poziom i zakres nauczania w szkole, w początkowym okresie niewiele odbiegały od poziomu szkół parafialnych. Z czasem jednak, gdy do szkół zaczęli uczęszczać synowie polskiej szlachty a nawet magnaterii, musiały one zmienić program nauczania, aby nie ograniczać się do poziomu podstawowego, ale również przygotować młodzież do gimnazjum. Przez pierwsze lata leszczyńska szkoła braci czeskich niczym nie wyróżniała się od pozostałych szkół prowadzonych przez Jednotę. Jednak z dostępnych źródeł wynika, że właściciele dokładali wiele starań, aby poziom szkoły stale się podnosił. W tym celu zabiegano o dobrych nauczycieli. Służyło temu ustanowienie w 1579 roku darowizny dla rektora w postaci 9 prętów ziemi, łąk, ogrodów i sadu oraz zwolnienie z podatków na rzecz dworu i miasta 13. Mimo podjętych działań nie udało się pozyskać dla szkoły dobrych pedagogów. Rektorzy zmieniali się bardzo często. Po bezskutecznych próbach reformatorskich, pod koniec XVI wieku zakres nauczania obejmował: czytanie, pisanie, religię oraz łacinę. 11 J. Topolski Wielkopolska poprzez wieki, Wydawnictwo poznańskie, Poznań 1999, s Dzieje parafii św. Mikołaja w Lesznie Praca zbiorowa pod redakcją K. Kaczmarka, Leszno 1995, s Kalendarium..., s. 10. Strona 4 z 19

5 Dopiero w latach , po kolejnych reformach, szkoła zyskała nazwę Gymnasium illustre. Była to wówczas jedyna szkoła braci czeskich posiadająca pełną liczbę klas. We wszystkich niemal ówczesnych gimnazjach nauczano wyłącznie po łacinie. Tymczasem synod Jednoty w Lesznie w lutym 1653 roku, podkreślając wiodącą rolę łaciny w programie nauczania gimnazjum, wskazywał jednak wyraźnie, że uczniowie każdej narodowości (polskiej, czeskiej i niemieckiej) mają być kształceni w języku narodowym, co stanowiło w tym czasie istotną nowość. Łacina sprowadzona została do roli jednego z przedmiotów, stała się narzędziem do zdobywania wiedzy, a nie celem wykształcenia. W roku 1635 rektorem gimnazjum został sławny pedagog Jan Amos Komeński, który do Leszna przybył w 1628 roku na czele jednej z grup braci czeskich 14. Za czasów Komeńskiego do programu nauczania wprowadzone zostały fizyka, matematyka, geometria. Szkoła leszczyńska zyskała miano nowoczesnej uczelni. Niewątpliwie była to zasługa Komeńskiego. Komeński opracował podręczniki do łaciny, przyrodoznawstwa, a także przygotował jeden z pierwszych na świecie podręczników do fizyki. W czasie pobytu w Lesznie napisał też podręczniki do nauki astronomii, geometrii, historii i religii. Twierdzenie Bacona, że nie ma niczego w rozumie, czego by pierwej nie było w zmysłach, uczynił podstawą swej słynnej metody poglądowej, poprzez którą dokonał przewrotu w dydaktyce światowej 15. Komeński spędził w Lesznie prawie 28 lat. Był to okres największego rozkwitu jego talentu pedagogicznego: leszczyńskie gimnazjum stanowiło dla niego laboratorium doświadczalne w zakresie słuszności wypracowanych metod i programów nauczania oraz nowych teorii dydaktycznych 16. Sława Komeńskiego, jego autorytet, nowatorska działalność pedagogiczna, liczne kontakty naukowe powodowały, że do Leszna przybywać zaczęło wielu sławnych uczonych, a miasto we współczesnych mu czasach nazywane było,,wielkopolskimi Atenami 17. Bliskim współpracownikiem Komeńskiego był Jan Jonston, syn emigranta kalwińskiego ze Szkocji. Studiował filozofię, teologię, medycynę oraz nauki biologiczne W Lesznie pełnił funkcję lekarza miejskiego i osobistego konsyliarza Bogusława Leszczyńskiego. Zakres jego zainteresowań i prac badawczych 14 tamże..., s M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno..., s tamże, s tamże, s. 76. Strona 5 z 19

6 był znacznie szerszy. Jonston uważany jest za jednego z prekursorów ortopedii. Wysoko ceniony jest też jego wkład w rozwój nauk farmaceutycznych. Po pożarze miasta w 1656 roku Jonston wyjechał do Składkowic, gdzie przebywał do śmierci w 1675 roku 18 W czasie wojny trzydziestoletniej do Leszna napłynęła fala uciekinierów z Czech, Brandenburgii i Pomorza a przede wszystkim ze Śląska. Byli to wyłącznie różnowiercy. Po bitwie pod Białą Górą w dniu 8 października 1620 roku, Ferdynand II zobowiązał ludność Czech i Moraw, należącą w większości do Jednoty braci czeskich, do przyjęcia katolicyzmu albo opuszczenia kraju. Od początku 1628 roku mamy do czynienia z exodusem blisko 30 tysięcy rodzin czeskich i morawskich, z czego większość udała się do Siedmiogrodu oraz do Polski. Rafał IV Leszczyński, od 1623 dziedzic Leszna, gościnnie przyjął uchodźców. Wśród grup przybyszów znaczny procent stanowili ludzie wykształceni, kaznodzieje, duchowni i szlachta. W odróżnieniu od poprzednich uchodźców, którzy polonizowali się szybko, nowi przybysze zachowali swoją odrębność narodowościową, traktując pobyt w Lesznie jako czasowy. Utworzyli obok już istniejących polskiej i niemieckiej swoją gminę wyznaniową. Leszno zaczęło odgrywać w życiu Jednoty na obczyźnie wiodącą role. Miasto stało się głównym ośrodkiem religijnym, administracyjnym i kulturalnym uchodźców czeskich 19. To bracia czescy w 1628 roku założyli tu pierwszą drukarnię, która stała się zalążkiem największego w Wielkopolsce ośrodka drukarskiego 20. W 1643 r. wydany został panegiryk Samuela ze Skrzypny Twardowskiego pt. Władysław IV król Polski i Szwecji. Na stronie tytułowej tej pozycji umieszczono najstarszy widok Leszna z 1640 roku. W XVII wieku napływali do Leszna również uchodźcy z Góry i Głogowa. W roku 1632, z samej tylko Góry wyemigrowało około 4 tysięcy osób, z czego większość osiedliła się w Lesznie. Byli to wyznawcy religii luterańsko-augsburskiej. W krótkim czasie Leszno pod wpływem tych imigracji stało się jednym z najsilniejszych ośrodków luterańskich w Wielkopolsce. W dniu 4 listopada 1633 roku Rafał VII Leszczyński wydał przywilej, na mocy którego zapewnił luteranom 18 tamże, s M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno..., s B. Zgodziński, Województwo..., s. 96. Strona 6 z 19

7 wolność wyznania i pozwolił na wybudowanie własnej świątyni, zastrzegając sobie jednak prawo akceptacji pastora. Zwrócił się jednocześnie z apelem do braci czeskich i luteran o wzajemną tolerancję i życzliwość 21. Odrębną grupę społeczną Leszna stanowili Żydzi 22. Odrębność tej grupy społecznej wyznaczały język, zwyczaje kulturowe, władza starszyzny kahalnej i stosunki z chrześcijanami. W roku 1626 otrzymali przywilej, na mocy którego mogli zakupić 28 domów w mieście. Osiedlili się w północno-zachodniej części miasta, w okolicy obecnej ulicy Gabriela Narutowicza. Wybudowali tam synagogę, która uległa kilkakrotnie zniszczeniu w czasie nękających miasto pożarów. Oprócz wspomnianej wcześniej ludności napływowej w Lesznie zamieszkali emigranci z dalekiej Szkocji oraz Włoch. Leszno stało się więc miastem wielonarodowościowym. Przykładem jest skład rady miejskiej z 1637 roku. Rada miejska została w całości opanowana przez braci czeskich i luteran. Katolików było wówczas w Lesznie niewielu i żaden ich reprezentant nie znalazł się w radzie miejskiej. Żydzi tworzyli odrębną gminę administracyjną i nie brali udziału w życiu publicznym miasta. XVII wiek określany jest jako,,złoty wiek w historii miasta. Na rynku wzniesiono ratusz z wieżą, co podniosło rangę miasta. Ustawą miejską ustalono przepisy porządkowe, które miały na celu wzmocnienie bezpieczeństwa miasta. Miasto podzielono na 4 kręgi-kwatery, na czele których stali kapitanowie, a im z kolei podlegało po 3 poruczników i dziesiętników i po 9 kaprali. Każdy okręg posiadał swoją chorągiew i bębny. Załogi wartownicze czuwały przy bramach i pilnowały,,aby obcy potajemnie do miasta nie przybywali lub, czego nie sprowadzono z zaraźliwych lub podejrzanych miejsc 23.Przyjezdny mógł, po uprzednim zgłoszeniu się w radzie miejskiej, pozostawać w mieście najwyżej przez 3 doby. W poczet mieszczan przyjmowano tylko za poręczeniem stałych i poważnych obywateli miasta. Mieszkańcy zobowiązani byli posiadać broń i stale ćwiczyć swe umiejętności posługiwania się nią. W razie zagrożenia zewnętrznego lub pożaru winni byli stawiać się w wyznaczonych przez dowództwa wart miejscach. Za dezercję groziła kara 21 M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno..., s Osadnictwo żydowskie w Lesznie sięga początków XVI wieku. Pierwsza wzmianka o osadnikach żydowskich w Lesznie pochodzi z 1507 roku. Za D. Czwojrak Dzielnica żydowska w Lesznie Przyjaciel Ludu 2000, I II, LXXXV LXXXVI, s S. Karwowski, Kronika Miasta Leszna..., s. 17. Strona 7 z 19

8 śmierci. Na uwagę zasługują ówczesne przepisy przeciwpożarowe. Wymagano, aby rada miejska dysponowała wystarczającą ilością sikawek i skórzanych worków do wody, a właściciele domów musieli mieć przygotowane haki, drągi, drabiny, beczki napełnione woda. Nie wolno było pokrywać dachów słomą, lecz tylko gontem lub dachówką. Zabroniono chodzić z otwartym ogniem po ulicach, strychach i w obejściach. Mieszkańcy zobowiązani byli do utrzymywania czystości na ulicach i placach. Nie wolno było wyrzucać śmieci przed bramami domów, wypuszczać na ulicę bydła i drobiu, prać w pobliżu wodociągów i studni. Ograniczono liczbę hodowanego w mieście inwentarza, a targ zwierzęcy przeniesiony został poza teren miasta. Wydano także przepisy dotyczące zachowania się na ulicy, w szynku i...kościele 24. Stanisław Karwowski tak charakteryzował organizację miasta: Jednym słowem trudno sobie wyobrazić, aby jakie miasto w teraźniejszych czasach lepiej było urządzone niż Leszno w XVII wieku 25. W maju 1631 roku król Zygmunt III nadał Lesznu przywilej podnosząc je do rzędu większych miast. W dwa lata później przywilej ten został potwierdzony przez Władysława IV. Rozbudowujące się miasto w latach otoczono nowymi wałami i nową fosą, 26 przesuwając we wszystkich kierunkach jego dotychczasowe granice. Zasięg i kształt ówczesnych obwarowań znamy zarówno z planów, jak i z widoków miasta. Były to obwarowania ziemne bastionowe, typu staroholenderskiego, którego twórcę upatruje się w osobie Jana Dekana 27. Relikty tych wałów zachowały się do dziś na północ od dawnego pałacu Leszczyńskich-Sułkowskich. Ze źródła z końca XVII wieku wiemy, że szerokość wału w pobliżu Bramy Święciechowskiej wynosiła 16 ¼ łokcia, tj. ok. 8 m 28. Od połowy XVII do połowy XVIII wieku wzrosło również ekonomiczne znaczenie miasta. Leszno zaczęło być znane jako prężny ośrodek sukienniczy, 24 M. Komolka, S.Sierpowski, Leszno..., s S. Karwowski, Kronika..., s Leszno nie posiadało naturalnych warunków do obrony. Jedyna naturalną jego granicą w czasie lokacji stanowił ciek wodny biegnący wzdłuż dzisiejszej ul. Bolesława Chrobrego. Z innych stron miasto musiało być zamknięte pasem umocnień w formie wałów obronnych, prawdopodobnie drewnianych oraz fosą. Przebiegały one wzdłuż obecnych ulic: Szkolnej, Krasińskiego, Grodzkiej i ulicy Niepodległości. Za B. Zgodziński, Województwo...,s E. Kręglewska - Foksowicz, Sztuka...,s Akt sprzedaży fragmentu wału z 1686 r.-akta m. Leszna, I/110, s.12 v. i 65. Cyt. za E. Kręglewska- Foksowicz, Sztuka...,s. 15. Strona 8 z 19

9 stopniowo dorównujący Kościanowi i Wschowie. Według danych z 1635 roku mieszkało w nim około 150 mistrzów sukienniczych (we Wschowie-230) 29. Poza sukiennictwem, rozwinęło się w Lesznie, choć w znacznie mniejszym stopniu, płóciennictwo, przetwórstwo rolno-spożywcze, rzemiosło metalowe, stolarstwo oraz złotnictwo 30. W czasie, gdy Europa od siedmiu lat ( tzn. od 1648 r.) cieszyła się pokojem po wojnie trzydziestoletniej, Polskę dotknął najazd Szwedów, znajdujących się wówczas u szczytu swej siły ekspansywnej. Na teren Wielkopolski Szwedzi wkroczyli wiosną 1655 roku z Pomorza (pod dowództwem Wittenberga) i po kapitulacji pospolitego ruszenia, polscy magnaci uzyskali zgodę na przyjęcie protekcji króla szwedzkiego w zamian za swobody wyznaniowe i wolności szlacheckie. Szwedzi opanowali całą Wielkopolskę rozpoczynając jej okupację 31. W Lesznie stacjonowała załoga szwedzka składająca się z 3 kompanii rajtarów, wspomaganych przez około 2 tysięcy mieszczan. Razem ludzi 32. Potop szwedzki stał się dla miasta okresem przełomowym. Szczególne znaczenie miały wydarzenia z kwietnia 1656 roku. W dniu 18 kwietnia 1656 roku Leszno opuścił dziedzic miasta Bogusław Leszczyński. Przed opuszczeniem Leszna, Bogusław świadomy, że oddziały polskie wspierane przez partyzantów znajdują się już niedaleko (16 kwietnia pojawiły się w Gronówku) zostawił Janowi Jerzemu Szlichtyngowi pismo skierowane do rady miejskiej zawierające rozkaz poddania miasta wojsku polskiemu. Dnia 27 kwietnia powstańcy obozujący w Krzywiniu otrzymali pismo Bogusława, w którym oświadczał, że przystępuje do konfederacji tyszowieckiej i gwarantuje, że bramy miasta będą dla nich otwarte. Jazda polska ruszyła w stronę Leszna, jednakże na przedpolach miasta doszło do 4 godzinnego starcia ze Szwedami. Mieszkańcy Leszna w ostatniej chwili zdołali schronić się do miasta i zamknąć bramy. Nacierająca jazda polska podpaliła Przedmieście Rydzyńskie i wycofała się. W następnym dniu w godzinach porannych część mieszkańców opuściła miasto. Potajemnie uciekł też Szlichtyng. Kiedy oddziały polskie zbliżały się do bram, w mieście wybuchła panika, niemal wszyscy rzucili się 29 M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno..., s tamże, s J. Topolski Wielkopolska...,s M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno...,s. 36. Strona 9 z 19

10 do ucieczki. Polacy wkroczyli do miasta. Wieczorem, kiedy wojsko opuściło miasto, część mieszkańców powróciła do swoich domostw, by ratować dobytek. W dniu 29 kwietnia oddziały polskie, razem z chłopami z okolicznych wiosek, powróciły do Leszna. Żołnierze zabrali, co cenniejsze towary, a resztę rozgrabili chłopi. Około godziny 10 chłopi podłożyli ogień w kilku punktach miasta. Pożar trwał przez 3 dni. Kiedy przygasł, powrócili mieszkańcy. Chłopi zabili wówczas około 30 mieszczan oraz podpalili ocalałe domy i wiatraki na przedmieściach. Leszno spłonęło niemal doszczętnie. Ogień strawił domy, kościoły, zapasy żywności, cenne rękopisy, książki-prawie wszystko, czego mieszkańcy nie zdołali wywieźć a zwycięzcy zabrać. Dorobek wielu pokoleń poszedł z dymem. Zginęło wielu ludziczęściowo w czasie walki, częściowo w bagnach podczas ucieczki w dniu 28 kwietnia 33. Wśród badaczy pozostają do dziś niewyjaśnione kwestie, a mianowicie: dlaczego miasto nie otworzyło przed polskim wojskiem bram, chociaż takie polecenie otrzymało od wyjeżdżającego do Wrocławia Bogusława? Czy Szlichtyng otrzymał inne ustne rozkazy? Czy starosta generalny Bogusław Leszczyński do końca nie był zdecydowany,po której stronie konfliktu ma stanąć? Czy Szlichtyng działał samowolnie? Jak pisze M.Komolka Postać Jana Jerzego Szlichtynga założyciela miasteczka Szlichtyngowa jest przykładem relacji panujących w ówczesnym mieście. Był on blisko powiązany z Leszczyńskimi, zarządzał majątkiem Bogusława w Wielkopolsce, był podstarościm kaliskim, administratorem generalnym ceł, pełnił funkcje sędziego ziemskiego wschowskiego. Szlichtyng sprawował różne wysokie godności w gminie polskiej Jednoty, posiadał również sympatyków wśród polskiej szlachty. W latach potopu opowiadał się za przyjęciem pomocy elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma, a jesienią 1655 roku złożył w Krakowie hołd Karolowi Gustawowi 34. Z potopu Wielkopolska wyszła zniszczona nie mniej aniżeli inne części kraju. Wyginęło 30% ludności. Zniszczone zostały całkowicie lub w większej części obok Leszna, również, Kościan, Rydzyna i Śrem 35. Leszno z trudem podnosiło się z ruin. Przez długie lata nie można było przywrócić mu dawnej świetności. Po wojnie szwedzkiej, mimo powszechnej niechęci 33 M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno...,s M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno...,s J. Tazbir, Wielkopolska...,s Strona 10 z 19

11 do protestantów, leszczyńscy luteranie zachowali swoje przywileje i pozycje. Istniały ku temu dwa powody: pierwszy zniszczenia i wyludnienie miasta oraz gwarancja wolności religijnej stanowiła jeden z ważnych motywów zachęcających do osiedlenia się, drugi powód to tolerancyjność. Z pozostałych grup narodowościowych w mieście pozostała tylko niemiecka gmina braci czeskich, która liczyła rodzin (według spisu z 1657r.) i żydowska. Poszczególne gminy religijne zwracały się do współwyznawców w kraju i za granica o pomoc. W dwa lata po pożarze, liczba ludności w mieście zbliżyła się do 2 tysięcy. W roku 1669, na mocy królewskiego przywileju, nadano miastu Leszno prawo składu w handlu lnem i konopiami, a mieszkańcy zwolnieni zostali z ceł od handlu towarami i bydłem na terenach Korony i Litwy (z wyjątkiem cła granicznego). W efekcie do spalonego miasta powoli wracali mieszkańcy. W 1683 wydano przywilej, na mocy którego mieszkańcy budujący domy w mieście i na przedmieściach na okres 6 lat zwolnieni zostali z wszelkich obciążeń na rzecz właściciela. Rozwijało się rzemiosło, nawet tak specyficzne jak produkcja prochu. Wytwórnię prochu założyli w Lesznie 1683 roku przybysze z Góry Śląskiej. Produkowany w niej proch był oceniany jako doskonałej jakości. Adam Mickiewicz w balladzie Czaty pisał: Ciszej plemię hajducze, ja cię płakać nauczę! Masz tu z prochem leszczyńskim sakiewkę, Podsyp zapał, a żywo sczyść paznokciem krzesiwo Potem palnij w twój łeb lub w tę dziewkę 36. W początkach XVIII wieku Rzeczpospolita zaczęła chylić się ku upadkowi. Po śmierci króla Jana III Sobieskiego, władcą Polski został Sas, August II, który realizując plany dynastyczne, wciągnął Polskę w wojnę północną. August II wojował jedynie jako elektor saski, jednakże sceną działań była Polska. Kraj został podzielony. Zwolennicy Augusta zawiązali konfederacje w Sandomierzu, a przeciwnicy - proszwedzką konfederację w Warszawie. Ci ostatni zdetronizowali Augusta. Królem Polski ogłoszony został Stanisław Leszczyński, który jednak -poza rodzinną Wielkopolską - nie miał w kraju poparcia. Przez Polskę przesuwały się wojska saskie, szwedzkie i rosyjskie, grabiąc, mordując i paląc kraj. 36 A. Mickiewicz, Czaty,(w:) A. Mickiewicz, To lubię...,krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1984, s. 53 Strona 11 z 19

12 W wyniku tych wydarzeń ucierpiało i Leszno - rodowa posiadłość Stanisława Leszczyńskiego. W dniu 24 lipca 1707 roku żołnierze rosyjscy spalili miasto, podpalając wiatraki i podkładając ogień w czterech punktach miasta. Miasto borykające się jeszcze ze skutkami niedawnej tragedii stanęło w obliczu nowego wyzwania. Jesienią 1709 r. w mieście wybuchła zaraza. Według wszelkiego prawdopodobieństwa przynieśli ją handlujący z Rusią Żydzi. Mieszkańcy umierali całymi rodzinami, nie miał, kto ich leczyć ani grzebać. Miasto opustoszało. Część ocalałych mieszkańców zdołała schronić się na Śląsku, część koczowała pod namiotami w okolicach Strzyżewic. Zaraza ustała dopiero z nadejściem 1710 roku 37. Miasto ponownie przystąpiło do odbudowy. Już 1714 roku płacono w Lesznie podatek z około 300 dymów, w rok później z 342, a w roku 1740 z 678 dymów. W dniu 28 sierpnia 1767 roku wybuchł w Lesznie kolejny pożar. Spaliło się 986 domów mieszkalnych i 710 budynków gospodarczych. Spłonęła całkowicie dzielnica żydowska. Miasto nie pozostało samo. Na mocy ustawy sejmowej z 1767 roku wszyscy mieszkańcy Leszna zostali zwolnieni na 6 lat z wszelkich opłat na rzecz państwa. Po raz drugi w tym stuleciu miasto stosunkowo szybko podniosło się z ruin. W 1775 r. liczyło już 982 domy z pruskiego muru oraz drewna i 133 murowane. W dniu 2 czerwca 1790 r., kolejny wielki pożar zniszczył miasto. Pożar wybuchł w centrum i trwał 6 godzin. Ogień strawił 864 budynki mieszkalne. Do Warszawy udała się delegacja mieszkańców z prośbą o pomoc. Komisja skarbu koronnego zwolniła Leszno na 3 lata z poboru rekruta i na 12 lat z cła podymnego i czopowego. Mimo to miasto długo nie mogło podnieść się z upadku 38. Tak więc, w ciągu niespełna półtora wieku Leszno trawiły 4 groźne pożary, niszcząc niemal kompletnie zabudowę i dorobek mieszkańców. Kataklizmy wyznaczały kolejne etapy rozwoju miasta, były punktami zwrotnymi, zamykającymi pewne okresy jego rozwoju. Do końca XVIII wieku Leszno pozostawało miastem protestanckim. Według danych z roku 1793 katolicy stanowili w nim 10,7%, Żydzi-43%, luteranie-33,5% i reformowani (po połączeniu braci Czeskich z kalwinami, przyjęto oficjalną nazwę kościoła ewangelicko-reformowanego) -11,7% mieszkańców Kalendarium...,s tamże..., s M. Komolka, S. Sierpowski, Leszno...,s. 52. Strona 12 z 19

13 W ciągu XVII i XVIII wieku w Lesznie nastąpiło zmieszanie różnych narodowości, ludności o różnych umiejętnościach zawodowych, organizacyjnych i różnej kulturze. Nie do uniknięcia był przy tym proces wzajemnego oddziaływania i przenikania elementów kulturowych, religijnych i obrzędowych. Pod koniec 1792 roku trzy ówczesne mocarstwa Prusy, Rosja i Austria opracowały projekt II rozbioru Polski. W styczniu 1793 roku wojska pruskie wkroczyły na teren Polski. Kolumna pod dowództwem gen. Von Pollitza (stacjonująca na Śląsku) zajęła Wschowę i Leszno. W związku z tym, że w przeszłości żywe były związki gmin wyznaniowych Leszna z zachodnim sąsiadem Polski i stamtąd płynęła pomoc finansowa dla miasta po pożarach i innych klęskach, mieszkańcy z sympatią i gościnnie powitali zaborców. Ziemie zajęte w II rozbiorze otrzymały nazwę: Prusy Południowe. Uroczystości homagialne odbyły się w Poznaniu w dniu 7 maja 1793 roku. Hołd i przysięgę wierności nowemu monarsze złożyć miały osoby pełniące wyższe funkcje administracyjne i duchowne, a także przedstawiciele wszystkich stanów, w tym także mieszczan, w osobach burmistrzów i delegatów magistratów 40. Niezwłocznie po dokonaniu zaboru, decyzją władz pruskich, dokonano oceny stanu miast. W roku 1794 Leszno liczyło 6820 mieszkańców (3 095 ewangelików, Żydów i 734 katolików) oraz 709 budynków mieszkalnych 41. W czasie zaboru Leszno włączone zostało administracyjnie do powiatu wschowskiego w departamencie poznańskim. Landratem (starostą) wschowskim był Szlichtyng. We Wschowie znajdowała się tez inspekcja podatkowa. Wraz z reorganizacją władz miejskich wprowadzono język niemiecki, jako język urzędowy. Wszelkie rachuby szlachty na utrzymanie dotychczasowych pozycji zawiodły. Nowa polityka wobec miast nie sprzyjała także ich rozwojowi. Ustanowiono rozbudowany system nakładania i ściągania wysokich podatków oraz różnych innych opłat. Nie ulegało zmianie położenie chłopów. Narastało niezadowolenie, a wkrótce i przeciwdziałanie wszystkich warstw społeczeństwa polskiego wobec praktyk zaborczych. W insurekcji kościuszkowskiej mieszkańcy Leszna nie uczestniczyli. W dniu 6 września 1794 roku ukazało się, podpisane przez komisarza wojskowego Hirschfelda, a wydane w Lesznie, Oświadczenie ogólne do magistratów i wszelkiego 40 tamże, s B. Zgodziński, Województwo..., s. 36. Strona 13 z 19

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut. Materiały

Bardziej szczegółowo

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50.

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50. TEMATY ZAGADNIEŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII I SPOŁECZEŃSTWA DLA SŁUCHACZY Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych Semestr III klasa IIB 2015/16 1. Proszę wymienić cechy charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

Nazwa i opis przedmiotu

Nazwa i opis przedmiotu Przedwojenna fotografia przedstawiające płytę żorskiego rynku. 1. przedwojenna przedstawiająca portret zbiorowy komendantów żorskiej policji. 2. z ok XIX/XX wieku. Portret, sepia. 3. z ok XIX/XX wieku.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA.

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Cele; - przedstawienie historii szkoły, - omówienie przebiegu i znaczenia Powstania Wielkopolskiego (znajomość

Bardziej szczegółowo

HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU

HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU Robert Czub HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU Od czasów średniowiecza w Gostyniu odbywały się co najmniej raz w tygodniu targi. Prócz mieszczan przybywała na nie okoliczna szlachta i zamożniejsi chłopi. Prawdziwym

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C.

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Rozdział II. Za wolną Polskę GRUPA A 0 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Wykrzyknąłem z uniesieniem [ ]: Niech żyje Polska wolna, cała i niepodległa!, co w ogóle

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi.

Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi. Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi. I. Józef Poniatowski... II. Ignacy Krasicki... A. sekretarz Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa B Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości dla waszej grupy ciekawe będą przede wszystkim: Ratusz,

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków. pod redakcją Leszka Wiatrowskiego. Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia

Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków. pod redakcją Leszka Wiatrowskiego. Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia Trzebnica Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków pod redakcją Leszka Wiatrowskiego Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia Spis treści Przedmowa (Henryk Jacukowicz) 5 Wstęp (Jerzy Kos, Leszek

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte!

Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte! Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte! Spójrzmy w Przeszłość Stefan Czarniecki urodził się w 1599 r. w Czarncy. Był polskim dowódcą wojskowym, oraz kasztelanem kijowskim. Rozpoznawalny

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa nr 17 Szkoła Podstawowa nr 18 Drogi Uczniu,

Bardziej szczegółowo

Fara Końskowolska www.konskowola.eu

Fara Końskowolska www.konskowola.eu Dwór Tęczyńskich w Końskowoli Informacja o tym, że występujący w źródłach zamek w Końskowoli (pierwsze wzmianki o nim pochodzą z końca XV wieku) przetrwał do naszych czasów w postaci pochodzącej z XVI

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Interpretacje historii Mazowsza... 22 Specyfika historyczna Mazowsza... 22 Kwestia zacofania Mazowsza w literaturze historycznej...

Rozdział II. Interpretacje historii Mazowsza... 22 Specyfika historyczna Mazowsza... 22 Kwestia zacofania Mazowsza w literaturze historycznej... Spis treści Wstęp..................................................... 11 Rozdział I. Wprowadzenie................................... 15 Uwagi metodologiczne..................................... 15 O stanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej Sprawdzian IV Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej GRUPA A Zadanie 1. (0 3 pkt) Podkreśl te pojęcia i postacie, które odnoszą się do konfederacji targowickiej. patriotyzm, zdrada, Seweryn Rzewuski, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

Opublikowane scenariusze zajęć:

Opublikowane scenariusze zajęć: mgr Magdalena Tomczyk nauczyciel dyplomowany historii, wiedzy o społeczeństwie oraz wychowania do życia w rodzinie w Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie. Naukowo zajmuje się historią XIX i

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej Szymon Andrzejewski IV rok, gr. I TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej K. Przybysz, W. J. Jakubowski, M. Włodarczyk, Historia dla gimnazjalistów. Dzieje nowożytne. Podręcznik. Klasa II, Warszawa

Bardziej szczegółowo

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach Opracowała: Dorota KONDRATIUK 1. Wprowadzenie historyczne. Zespół Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Eliminacje Rejonowe Witamy Cię w drugim etapie Konkursu Historycznego. Informacje dla Ucznia: 1. Przed Tobą test składający się

Bardziej szczegółowo

Polska po II wojnie światowej

Polska po II wojnie światowej Polska po II wojnie światowej w latach 1945-1947 Rafał Nowicki źródła - Internet, (http://historia-polski.klp.pl/a-6269.html) obrazki - Wikipedia TERYTORIUM GRANICE - LUDNOŚĆ Obszar Polski po II wojnie

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

Program Edukacyjny. Muzeum Twierdzy Kostrzyn. dla uczniów. Szkół Podstawowych

Program Edukacyjny. Muzeum Twierdzy Kostrzyn. dla uczniów. Szkół Podstawowych Program Edukacyjny Muzeum Twierdzy Kostrzyn dla uczniów Szkół Podstawowych Wykonał: Jerzy Dreger 1. Założenia Podstawowym celem działalności edukacyjnej Muzeum Twierdzy Kostrzyn jest przybliżanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 )

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA Wśród krajów korony św. Wacława ( 1335 1526 ) ŚLĄSK POD RZĄDAMI Ą PIASTÓW ŚLĄSKICH (1138 1335) Kazimierz Wielki (1333-1370) 1370) Utrata Śląska

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

Studia Gdańskie, t. V

Studia Gdańskie, t. V Z ŻAŁOBNEJ KARTY Studia Gdańskie, t. V W Konstancinie koło Warszawy 4 sierpnia 2007 roku zmarł Profesor Julian Radziewicz (ur. 29 maja 1937 r.), pedagog, publicysta, autor publikacji naukowych. Był absolwentem

Bardziej szczegółowo

Życie w starożytnych Chinach

Życie w starożytnych Chinach STAROŻYTNE CHINY Życie w starożytnych Chinach Ośrodek budowy państwowości chińskiej znajdował się w dolinie rzeki Huang-ho ( chiń. Żółta Rzeka). Pierwsze państwa powstały tam około połowy II tysiąclecia

Bardziej szczegółowo

R E K R U T A C J A. r o k s z k o l n y 2 0 1 2 / 2 0 1 3

R E K R U T A C J A. r o k s z k o l n y 2 0 1 2 / 2 0 1 3 R E K R U T A C J A r o k s z k o l n y 2 0 1 2 / 2 0 1 3 W roku szkolnym 2012/2013 prowadzimy nabór do siedmiu klas pierwszych Liceum Ogólnokształcącego nr IX im. Juliusza Słowackiego. Liceum Ogólnokształcące

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 W drugim tygodniu października 2013 roku razem z klasą IV TE wziąłem udział w wycieczce klasowej do Wrocławia - Stolicy Kultury 2016 roku. Pierwszego dnia naszego

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH HISTORII W GIMNAZJUM W KLASACH I-III Ważnym elementem procesu dydaktycznego jest ocena, która pozwala określić zakres wiedzy i umiejętności opanowany przez ucznia.

Bardziej szczegółowo

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH ul. Kościelna 4 PEŁCZYCE 73-260 tel. 95 7685315 wik. 957685015 Kościół parafialny: Pw. Narodzenia NMP w Pełczycach - poświęcony: 8 IX 1946 r.

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 3: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC I SZACUNEK Po powrocie do Polski,

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Podczas pobytu w Żywcu artysta malarz portretował wielu mieszczan żywieckich.

Podczas pobytu w Żywcu artysta malarz portretował wielu mieszczan żywieckich. Historia Szkoły bogata, ciekawa, mało znana Odcinek 17. Czy wiesz, że uznanym artystą malarzem i równocześnie nauczycielem tej szkoły był Jan Kazimierz Olpiński, który uczył w niej rysunków, a jego twórczość

Bardziej szczegółowo

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY (wg stanu na dzień 22.02.2015 r.) Ochrona międzynarodowa 1. Wnioski (dane aktualizowane raz dziennie) Tabela 1: Liczba obywateli Ukrainy, którzy w latach 2003-2015 złożyli

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii Organizatorzy: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa Nr 17 Szkoła Podstawowa Nr 18 Drogi Uczniu, przeczytaj uwaŝnie polecenia.

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości REGULAMIN Miejskiego Konkursu na Program Edukacyjny Szkoły z zakresu Wychowania Patriotycznego Drogi Tarnowian do niepodległości w związku z 3-letnim

Bardziej szczegółowo

Rozwój przestrzenny. Starego Miasta Elbląga. od XIII do XV wieku

Rozwój przestrzenny. Starego Miasta Elbląga. od XIII do XV wieku Michał Kornacki Rozwój przestrzenny Starego Miasta Elbląga 1. Akt lokacji od XIII do XV wieku Za datę lokacji Elbląga uznaje się rok 1237. Założenie zamku i położonego obok miasta było jednym z etapów

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

Symbole narodowe. Godło. Barwy narodowe

Symbole narodowe. Godło. Barwy narodowe Symbole narodowe Zgodnie z art. 1 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych: orzeł biały, biało-czerwone barwy i Mazurek Dąbrowskiego są symbolami Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności Problemy współczesności Obecnie przeżywamy okres, w którym ludzkość znalazła się w stadium dotychczas nieznanych, wielkich problemów cywilizacyjnych. Jesteśmy świadkami nagromadzenia się przeróżnych trudności,

Bardziej szczegółowo

Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów

Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów Patronat Honorowy: Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej zaprasza na obchody, upamiętniające 75. rocznicę utworzenia przez Niemców w Kutnie, getta

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Miejsce Zjazdu: Zamek Niepołomice w Niepołomicach. Data Zjazdu: 4-5 października 2014 roku.

Miejsce Zjazdu: Zamek Niepołomice w Niepołomicach. Data Zjazdu: 4-5 października 2014 roku. UNIWERSAŁ trzecich Wici zwołłujjąccy sszllacchettnycch Pollaków do Niepołomic na dwudniiowy Sejm Walny w dniach 4-5 października 2014r.. Wojciech Edward Leszczyński Fundacja im. Króla Stanisława Leszczyńskiego

Bardziej szczegółowo

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE ADAMPBETRASIK / Przy współpracy Andrzeja Laskowskiego HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE TWIGGER WARSZAWA 2001 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Słowo wstępne 11 Wprowadzenie,

Bardziej szczegółowo

O SZKOLE WCZORAJ I DZIŚ Publiczne Gimnazjum nr 6 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Seweryna Nowakowskiego 15-687 Białystok, ul.

O SZKOLE WCZORAJ I DZIŚ Publiczne Gimnazjum nr 6 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Seweryna Nowakowskiego 15-687 Białystok, ul. O SZKOLE WCZORAJ I DZIŚ Publiczne Gimnazjum nr 6 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Seweryna Nowakowskiego 15-687 Białystok, ul. Komisji Edukacji Narodowej 1 telefon/fax : +48 85 8691811 lub +48 85 8691812

Bardziej szczegółowo

1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym

1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym 1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń: - wymienia narodowości, które zamieszkiwały II RP, - wymienia największe miasta II RP, - definiuje pojęcie

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie Nie znamy dokumentów o początkach szkoły w XIX wieku. Jedynym dostępnym potwierdzonym materiałem, na podstawie którego możemy wnioskować o dacie powstania

Bardziej szczegółowo

Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność

Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność DominikaSiejkowskaklasa II c IRLANDIA Irlandia była pod panowaniemangielskimprzez 750 lat, od złożenia hołdu lennegohenrykowi II z dynastiiplantagenetóww1171r.

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi.

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi. Gawrony 1.1. Dawne nazwy wsi. Gaffarum 1499 r., Gaffarn 1511 r., Gafern 1550 r., Gaffron 1555 r., Groß Gabern 1670 r., Groß Gafren 1679 r., Groß Gaffron- 1687/88 r., Gafffron i Groß Gaffron 1787 r., 1818

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

Dr Sławomir Kościelak

Dr Sławomir Kościelak Dr Sławomir Kościelak Gdańsk w latach 1772 1793 znajdował się pod szczególną protekcją Rosji i carycy Katarzyny II (1767), miał również gwarancje innych państw europejskich, w tym Anglii, Danii, Francji,

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy

Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy Po I wojnie światowej, po uzyskaniu niepodległości przez Państwo Polskie, Sejm RP uchwalił 19

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2013. Zadania egzaminacyjne Historia kod ucznia...

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2013. Zadania egzaminacyjne Historia kod ucznia... Wersja A Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2013 Zadania egzaminacyjne Historia kod ucznia... Ogółem: / 30 : 1,5 = /20 Zadanie 1. (1 pkt) Poniżej przedstawiony został ciężkozbrojny

Bardziej szczegółowo

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5.

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. Anna Korzycka Rok IV, gr.1 Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. 1. Na podstawie mapy Polska za Bolesława Chrobrego podaj miejscowości będące siedzibami arcybiskupa

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Cegielski 80. rocznica powstania Rady Najwyższej 33º RSDU dla Niemiec (Frankfurt/M., 6-7 marca 2010 roku)

Tadeusz Cegielski 80. rocznica powstania Rady Najwyższej 33º RSDU dla Niemiec (Frankfurt/M., 6-7 marca 2010 roku) Tadeusz Cegielski 80. rocznica powstania Rady Najwyższej 33º RSDU dla Niemiec (Frankfurt/M., 6-7 marca 2010 roku) Ars Regia : czasopismo poświęcone myśli i historii wolnomularstwa 12/19, 298-302 2010 298

Bardziej szczegółowo

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki.

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. Studzionki 1.1. Dawne nazwy miejscowości. Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. 1.2. Etymologia nazwy wsi. Etymologia nazwy wsi bliżej nieznana. 1.3. Historia

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

Między Polską a Czechami

Między Polską a Czechami 1. Książę Przemysław I Noszak naczelnikiem związku książąt polskich Około 1383 roku powstał na Śląsku Związek Książąt Polskich, który za cel postawił sobie utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na Śląsku.

Bardziej szczegółowo

Historia i rzeczywistość

Historia i rzeczywistość Historia i rzeczywistość LITWA Powierzchnia 65.200 km2 Ludność ok. 3.400.000 Stolica Wilno Najdłuższa rzeka - Niemen LITWA - HISTORIA 1009 pierwsza wzmianka 1253 koronacja I króla Litwy Mendoga I Chrzest

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Mariensztat rys historyczno varsavianistyczny

Mariensztat rys historyczno varsavianistyczny Mariensztat ryshistoryczno varsavianistyczny 1. PoczątkiMariensztatu Historiapewnejdrogi HistoriaMariensztatu,tohistoriadrogi,którajużodśredniowieczałączyłaKrakowskie Przedmieście z Wisłą. Biegła ona wąwozem

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Termin Wydarzenie 2 września2013 r. Rozpoczęcie roku szkolnego 2i 3 stycznia 2013 r. Dzień wolny po odpracowaniu w dniu 14 i 28 września 2013r. Grudzień 2013 Próbne egzaminy

Bardziej szczegółowo

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO Warszawa, dnia 9 stycznia 2013 r. KANCELARIA SENATU BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ DZIAŁ PETYCJI I KORESPONDENCJI BKS/DPK-134/27609/13 EK Nr: 27609 Data wpływu 12 listopada 2012 r. Data sporządzenia informacji

Bardziej szczegółowo

150. rocznica wybuchu

150. rocznica wybuchu 150. rocznica wybuchu POWSTANIA STYCZNIOWEGO 1863-1864. mors sola victris, gloria victis Śmierć jedynym zwycięzcą, chwała zwyciężonym Artur Grottger, Bój, grafika z cyklu Lihtuania, 1864 1866. Nastroje

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r.

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. Krasnystaw, dnia 05.10.2012 r. Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. W okresie 27-30.09.2012 r. w ramach realizacji projektu systemowego Aktywność

Bardziej szczegółowo

Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia

Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia Proces tworzenia strefy aktywności gospodarczej na przykładzie miasta Bochnia Bogdan Kosturkiewicz Burmistrz Miasta Bochni Bochnia najstarsze miasto Województwa Małopolskiego (prawa miejskie z 1253 r.),

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu - Działania Pełnomocnika Wojewody Mazowieckiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych. Warszawa, dnia 11 czerwca 2013 r. Przestawione dane dotyczą społeczności

Bardziej szczegółowo

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Chełmie PROJEKT: Cały świat to jeden wielki Chełm Realizacja projektu Cały świat to jeden wielki Chełm - marzec 2006 Mamy za sobą kolejny etap realizacji projektu.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Najstarszą osadą w okolicy są Repty, o których wspomniano w bulli papieskiej z 1201 r. W 1327 r. księstwo bytomskie, wraz z okolicami dzisiejszych Tarnowskich Gór

Bardziej szczegółowo

Formy własności i struktura majątku

Formy własności i struktura majątku Formy własności i struktura majątku 1. Formy własności. Nieruchomości wykorzystywane na cele obronności stanowią własność Skarbu Państwa. Tytułem prawnym, na podstawie którego jednostki organizacyjne Ministerstwa

Bardziej szczegółowo

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ Niech Ŝywa pamięć o przeszłości trwa w naszych sercach. Pamiętajmy, iŝ Ŝyjemy w kraju o wspaniałej i trudnej historii. Pamiętajmy teŝ, iŝ uczymy się w szkole związanej z historią naszej ojczyzny. ROK HISTORII

Bardziej szczegółowo

Obowiązki i uprawnienia organów państwowych, samorządowych i organizacji społecznych.

Obowiązki i uprawnienia organów państwowych, samorządowych i organizacji społecznych. Podstawowe cele i główne zadania OC. Obrona cywilna ma na celu ochronę ludności, dóbr kultury, zakładów pracy i urządzeń użyteczności publicznej, ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym w czasie wojny

Bardziej szczegółowo