Starostowie czarneńscy ( ) - ich herby, pochodzenie, urzędy, koligacje rodzinne. Szkic heraldyczno-genealogiczny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Starostowie czarneńscy (1466-1772) - ich herby, pochodzenie, urzędy, koligacje rodzinne. Szkic heraldyczno-genealogiczny"

Transkrypt

1 Arkadiusz Kamiński (artykuł w pełnej wersji ukaże się w najnowszym numerze Szkiców Człuchowskich, WERSJA BEZ PRZYPISÓW) Starostowie czarneńscy ( ) - ich herby, pochodzenie, urzędy, koligacje rodzinne. Szkic heraldyczno-genealogiczny Współcześnie Czarne jest siedzibą jednej z 7 gmin powiatu człuchowskiego, a na jego czele stoi burmistrz. Dawno minęły czasy, gdy rezydował tu starosta, będący w zasadzie tylko dzierżawcą okolicznej ziemi królewskiej, ale o tym niżej. Urząd starosty, jako urzędnika królewskiego, pojawił się na ziemiach polskich (najwcześniej w Wielkopolsce), pod koniec XIII lub na początku XIV wieku, wprowadzony za wzorem czeskim przez Wacława II (król Czech, od 1300 r. także Polski). Do XVI wieku starostów posiadały już wszystkie ziemie koronne i litewskie. W całych Prusach Królewskich nie wykształcił się urząd starosty grodowego, tam bowiem jego funkcje przejęli wojewodowie, z większymi niż w Koronie uprawnieniami policyjno-sądowymi, a ich sąd posiadał charakter sądu grodzkiego (dla woj. pomorskiego w Skarszewach). Urząd starosty zalicza się więc do najstarszych, współcześnie funkcjonujących urzędów. Istniał do końca I Rzeczypospolitej, a po utracie niepodległości został reaktywowany dopiero w okresie II RP ( ), jako podległy wojewodzie kierownik administracji ogólnej na terenie powiatu. Po II wojnie światowej istniał do 20 III 1950 r., kiedy został zastąpiony stanowiskiem przewodniczącego powiatowej rady narodowej. Urząd starosty, jako organ samorządu powiatowego, został przywrócony reformą administracyjną, która weszła w życie 1 stycznia 1999 r.. Rada Powiatu wybrała wówczas na starostę człuchowskiego Aleksandra Gappę, który sprawuje tę funkcję do dziś. Początki starostów (a właściwie dzierżawców) w Czarnem wiążą się z ostatnim rokiem wojny trzynastoletniej, toczącej się pomiędzy Królestwem Polskim a Zakonem Krzyżackim. Wcześniej, już po akcie inkorporacji (6 III 1454 r.), król Kazimierz Jagiellończyk dokonał podziału administracyjnego obszaru Prus i zaczął wyznaczać pierwszych starostów. Jednak w odróżnieniu od Człuchowa, Czarne niemal przez całą wojnę nie znajdowało się w polskich rękach. Najpierw władzę sprawowali gdańszczanie, później Księstwo Pomorskie, a następnie dowódca krzyżacki Kasper Nostyc. Dopiero w sierpniu 1466 r. Czarne poddało się królowi polskiemu, który na starostę wyznaczył zaciężnego czeskiego Jerzego Tworkowskiego. Na mocy II pokoju toruńskiego (19 X 1466 r.) Czarne, tak jak cały obszar dawnej komturii człuchowskiej, znalazło się w granicach Prus Królewskich w województwie pomorskim. Terytorialnie i administracyjnie należało do powiatu człuchowskiego, jednak pod względem skarbowym, jako niewielka dzierżawa, stanowiło odrębną jednostkę. Podobnie przedstawiała się sytuacja dzierżawy białoborskiej (baldenburskiej). W II poł XVI w. w powiecie człuchowskim znajdowało się 121 osad, w tym 116 wiejskich i 5 miejskich. W lustracji z 1565 r. dzierżawa czarneńska oprócz miasteczka Hamersztyn (Czarne) posiadającego 112 włók ziemi, obejmowało dwa młyny, trzy wsie osiadłe - Domisław, Nadziejewo i Sokole, pustkę Dębienica, bagna Mokiernica oraz 2 folwarki. Starostami czarneńskimi byli wówczas Konarscy, którzy posiadali jeszcze dwie inne dzierżawy: Nową Wieś i Nowy Dwór. Od 1621 r. wieś Domisław została odłączona od tenuty czarneńskiej, do której już nie powróciła. Starostowie czarneńscy, podobnie jak białoborscy, byli w rzeczywistości wyłącznie tenutariuszami (dzierżawcami), czyli zarządcami posiadłości królewskich. Nie posiadali nawet takich uprawnień, jakie mieli starostowie niegrodowi w Człuchowie. Nie wymagano od nich składania rocznych rachunków, byleby regularnie opłacali wyznaczony czynsz dzierżawny. Do ich podstawowych obowiązków należało dbanie o budynki i obronność zamku. W zamian za poczynione przez nich nakłady finansowe, np. na naprawy zamku, król często pomniejszał wyznaczany im czynsz. Tenutariusze czarneńscy nie mieli obowiązku osiedlać się na terenie starostwa, jedni zamieszkiwali tu dłużej (jak np. Konarscy), inni zarządzali dzierżawą przez administratorów (m. in. Adolf Zeger/v. Seier wymieniany w r. 1648). Siedzibą starostów był dawny zameczek krzyżacki położony na lewym brzegu rzeki Czernicy, wśród rozlewisk i błot na północ od miasta. Na miejscu zrujnowanego zamku, Feliks Konarski pobudował nową siedzibę dwór starościński, opisaną przez lustratorów królewskich w roku Duże zniszczenia poczyniły XVII-wieczne wojny, więc przez wiele lat starostowie nie korzystali z niego. Za czasów starosty Franciszka Karola Weihera ( ) na wzniesieniu zamkowym wybuchł pożar, który strawił dwór i cześć zabudowań. Dwór po przeprowadzonej przez niego odbudowie, był jak na ówczesne czasy bardzo solidny, budowany w pruski mur. Oprócz dworu, znajdowały się tam liczne zabudowania gospodarcze: stajnie, wozownia, owczarnia, stodoła, kurniki, browar i młyn. Zameczek zasłynął z bitwy stoczonej ze Szwedami w 1627 r. Po przejęciu ziemi człuchowskiej, władze pruskie rozebrały większość murów i budynków (zachowały się pozostałości murów obwodowych i baszty), a w 1850 r. radca Georg von Livonius pobudował na miejscu dworu starościńskiego piękny, murowany pałac, zachowany do dziś (ob. Dom Pomocy Społecznej). Dotychczas najpełniejszą listę starostów czarneńskich podał P. Czaplewski, nie jest ona jednak całkowicie kompletna i zawiera nieścisłości. Autor artykułu dokonał w niej wielu korekt i uzupełnień, ale ustalenia nie mają charakteru wyczerpującego i ostatecznego. Ogółem w Czarnem było 23 starostów wywodzących się 13 rodów (w tym młody król Zygmunt August): 1. Jerzy Tworkowski h. Odrowąż (VIII V 1499) 1

2 2. Kaspar Knut h. wł. (3 V 1499 między 1519 a 1526) 3. Piotr Knut h. wł. (między 1519 a IX 1527) 4. Andrzej Knut h. wł. (IX ?) 5. Jan Janusz Kościelecki z Kościelca h. Ogończyk (? - 26 VI 1545) 6. Zygmunt August - król Polski z dyn. Jagiellonów (26 VI ?) 7. Feliks Konarski h. Kolczyk (11 VIII V ?) 8. Barbara Konarska z Żelisławskich h. wł. (? - 3 III 1585) 9. Michał Konarski h. Kolczyk (3 III IV 1613) 10. Dorota Konarska z Rembowskich h. wł. (29 IV /3) 11. Andrzej Łapiński h. Lubicz (20 V 1623 pocz. 1627) 12. Andrzej Stanisław Sapieha h. Lis ( III 1646) 13. Michał Karol ks. Radziwiłł h. Trąby odm. (IV 1646 VIII 1656) 14. Izabella Radziwiłłówna z Sapiehów h. Lis (VIII ) 15. Franciszek Weiher h. wł. (3 X VI 1677) 16. Magnus Ernest Weiher h. wł. ( I 1694) 17. Urszula Zofia Weiher h. wł. ( ) 18. Jerzy Ernest i Franciszek Teodor Weiher h. wł. ( ) 19. Franciszek Teodor Weiher h. wł. ( VII 1746) 20. Ernest Albrecht Weiher h. wł. ( ) 21. Franciszek Karol Ernest Weiher h. wł. ( VI 1763) 22. Kazimierz Raczyński h. Nałęcz (14 XII ?) 23. Aleksander Unruh h. wł. ( IX 1772) Pod względem pochodzenia terytorialnego, starostów czarneńskich można zaliczyć do trzech głównych grup: a) obywatele ziem pruskich, którzy posiadali tzw. indygenat: Rembowscy z Rębowa pod Gdańskiem, Żelisławscy z Żelisławek pod Gdańskiem, Konarscy z Konarzyn koło Chojnic, Knutowie (rodzina niegniazdowa pochodzenia najprawdopodobniej duńskiego, mająca włości w d. pow. człuchowskim), a także wywodzący się z ziemi lęborskiej niemiecki ród Weiherów posiadający liczne majątki na obszarze Prus Królewskich (przedstawiciele trzech różnych rodzin o tym nazwisku), b) przedstawiciele możnych i wpływowych magnackich rodów litewskich Sapiehów i Radziwiłłów, c) przedstawiciele znaczących rodów wielkopolskich i kujawskich Raczyńskich (wywodzących się z podwieluńskiego Raczyna, właściciele słynnego Rogalina), Unruhów (rodu niemieckiego pochodzącego ze Śląska i osiadłego u schyłku XVI w. w Wielkopolsce Międzychód, później też Kargowa) oraz Kościeleckich z Kościelca k. Inowrocławia. Spośród pozostałych - zaciężny czeski Jerzy Tworkowski wywodził się najprawdopodobniej z terenów nad górną Odrą, a Andrzej Łapiński z licznej, drobnej szlachty mazowieckiej (miejscowość Łapy nad rzeką Narew). Starostowie człuchowscy w zdecydowanej większości należeli do ścisłej elity Rzeczypospolitej Obojga Narodów i piastowali wysokie urzędy senatorskie (wojewodowie, kasztelanowie i ministrowie centralni). Tamtejsze starostwo zaliczało się bowiem do najbogatszych dóbr królewskich w województwie pomorskim, a równocześnie stanowiło najbardziej intratną królewszczyznę w całej Koronie. Niewielka dzierżawa czarneńska leżąca w granicach powiatu człuchowskiego nie stanowiła, aż tak dużego obiektu pożądania, choć jego dochody były niemałe. Nie brakuje wśród tamtejszych starostów osób wywodzących się ze znaczących i majętnych rodów. Status magnacki posiadali Radziwiłłowie, Sapiehowie, Raczyńscy i Kościeleccy. Wysoką pozycję w Prusach Królewskich miały rody Konarskich, a także Weiherów (status magnackiej i senatorskiej osiągnęła gałąź rodu wywodząca się od st. puckiego Ernesta, która przez niemal pół wieku trzymała w swych rękach Człuchów). Spośród starostów czarneńskich godności senatorskie zdobyli: Michał Konarski (kaszt. gdański kaszt. chełmiński woj. pomorski), Andrzej Stanisław Sapieha (kaszt. trocki kaszt. wileński), Kazimierz Raczyński (marsz. nadw. kor.) oraz Jan Janusz Kościelecki (kaszt. kowalski kaszt. inowrocławski kaszt. łęczycki kaszt. kaliski woj. inowrocławski woj. brzesko-kujawski woj. łęczycki). Podobnie jak w Człuchowie, również na zamku czarneńskim spotykamy kobiety, jako tenutariuszki dóbr królewskich (Barbara z Żelisławskich Konarska, Dorota z Rembowskich Konarska, Izabella z Sapiehów Radziwiłłowa oraz Urszula Zofia Weiher z linii tymieńskiej). Dzięki ius communicativum uzyskiwały prawo współwłasności i mogły korzystać z dóbr królewskich nadanych ich mężom, także po ich śmierci. W wyniku cesji i ius communicativum, prawo do posiadania dzierżawy czarneńskiej było przenoszone na współmałżonków, potomków czy powinowatych. Najdłużej starostwo znajdowało się w rękach Weiherów ( ) oraz Konarskich ( /1623). Wielu spośród starostów wybierało karierę wojskową, osiągając wysokie stanowiska w hierarchii żołnierskiej, odznaczając się w rzemiośle wojennym, służąc zarówno w wojsku koronnym czy litewskim, jak również w wojskach obcych. Zaciężny czeski Jerzy Tworkowski walczył po stronie polskiej w wojnie trzynastoletniej. W r Michał Konarski uczestniczył w wyprawie pskowskiej króla S. Batorego, za co został wynagrodzony nadaniem starostw hamersztyńskiego i białoborskiego. Opowiadał się on również za ufortyfikowaniem nadmorskich miast pruskich oraz wystawić silną flotę wojenną. Andrzej Stanisław Sapieha brał udział w bitwie chocimskiej (1621), później walczył ze 2

3 Szwedami w Inflantach i w Prusach Królewskich, gdzie odznaczył się w dwudniowej bitwie pod Tczewem (7-8 VIII 1627). Uczestniczył również w wyprawie smoleńskiej przeciw Moskwie (1633). Sporą karierę wojskową zrobił także Kazimierz Raczyński, który od rangi rotmistrza, awansował w 1768 r. na stopień generała wojsk koronnych. Szczególnie licznie w wojsku reprezentowani byli Weiherowie. Magnus Ernest ( 1694) wraz z bratem Teodorem (st. białoborski) byli rotmistrzami w kompanii arkebuzerów i walczyli z Turkami i Tatarami na Podolu w czasach Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Znaczącą karierę wojskową zrobił Jerzy Ernest ( 1716), syn Magnusa Ernesta. Zaciągnął się do gwardii grenadierów landgrafa heskiego i szybko awansował do stopnia majora. Walczył w hiszpańskiej wojnie sukcesyjnej ( ), na terenie Niemiec, Francji, Belgii i Włoszech. W bitwie pod Malplaquet (1709) został ciężko ranny, po czym trafił do niewoli. Po powrocie do domu zaciągnął się u króla polskiego, gdzie w stopniu pułkownika służył w regimencie piechoty hr. Flemminga. W 1715 r. wraz ze swym regimentem odpierał ataki Turków na Kamieniec Podolski. Wysokiej szarży wojskowej dorobił się również Franciszek Karol ( 1763), który został polskim gen. porucznikiem, o czym informuje nas inskrypcja na plafonie w kościele w Bińczu ( General-Lieutenant Ihro Königlichen Majestat von Polen, Starost von Hammerstein ). Niestety nie zachowały się szczegóły dotyczące przebiegu jego kariery wojskowej. Służbę żołnierską w wojsku koronnym wybrali również inni potomkowie Magnusa Ernesta synowie Mikołaj Albrecht i Krzysztof Dietrich oraz wnukowie: Mikołaj Henryk, Franciszek Ludwiki i Teodor Ernest. Jedynym rodem utytułowanym spośród starostów czarneńskich byli Radziwiłłowie, którzy tytuł książąt S.I.R (Sacrum Imperium Romanorum) otrzymali z nadania cesarza (w r Mikołaj Amor Poloniae oraz w r Mikołaj Rudy, a następnie Mikołaj Czarny, potwierdzone przez sejm RP w r. 1569). Byli wówczas jedyną rodziną uprawnioną do używania tytułu książęcego w Rzeczypospolitej nie mającą pochodzenia dynastycznego. Sapiehowie tytuł książęcy otrzymali decyzją sejmu dopiero w 1768 r. Również Kazimierz Raczyński (6 VII 1798 r. w Berlinie) oraz Aleksander Unruh (w r. 1802), tytuł hrabiowski otrzymali wówczas, kiedy nie posiadali już dzierżawy hamersztyńskiej. Herby starostów czarneńskich reprezentowane są przez 12 rodów szlacheckich (nie licząc Zygmunta Augusta z dyn. Jagiellonów), spośród których 11 to herby szlacheckie, a jeden książęcy (pięciopolowy herb Radziwiłłów). Starostowie należeli do następujących rodów herbowych (związkach opartych tylko na wspólnocie herbowej): Odrowąż, Ogończyk, Lubicz, Lis, Trąby, Nałęcz. Herby własne posiadały jedynie stare rody pomorskie (Konarscy, Rembowscy, Żelisławscy) oraz będące pochodzenia niemieckiego (Weiherowie, Unruhowie), czy duńskiego (Knutowie). Spis starostów czarneńskich opracowany według następującego schematu: nazwa i opis herbu; starostowie czarneńskich pieczętujący się danym herbem; pochodzenie rodu, z którego się wywodzili; najbliższa rodzina (rodzice, małżonkowie, dzieci) ze wskazaniem koligacji z innymi rodami; piastowane urzędy, posiadane starostwa. Używane w tekście symbole i skróty: * narodziny; śmierć; mł. zmarł młodo; x ślub; 1x pierwszy małżonek, 2x drugi małżonek; awans w hierarchii urzędniczej; kancl. kanclerz; het. hetman; gen. generał; płk pułkownik; mjr major; kpt. kapitan; rot. rotmistrz; marsz. marszałek; arcybp arcybiskup; bp biskup; woj. wojewoda; kaszt. kasztelan, podkom. podkomorzy; st. starosta, h. herb; kor. koronny; lit. litewski; ks. książę; hr. hrabia; zob. zobacz dalej; d. dawny; ob. obecny; wlk. wielki; wł. własny; poch. pochowany; bezpot. bezpotomnie. 1) Herb Knut/Knuth (własny/trzy Lilie) Herb własny, zwany również Trzy Lilie: w polu czerwonym trzy pasy srebrne tworzące rosochacz, pomiędzy nimi trzy srebrne lilie, każda w słup. Klejnot: trzy wojenne chorągwie ułożone w wachlarz, każda owija się wokół własnego drzewca. Labry czerwone podbite srebrem. Knutowie (Knuttowie, Knuthowie) h. wł. wywodzili się najprawdopodobniej z Danii, w nieznanych okolicznościach osiedlili się w Prusach, gdzie zaliczali się do rodzin niegniazdowych. Knutowie pisali się rozmaicie de Zeblyn, de Bobyelin, de Schelyn i de Sclebin. P. Czaplewski uważa wymienione nazwy za warianty tej samej miejscowości (Sebelin?), niemożliwej do zrekonstruowania. Jeszcze w XVII w. wymieniani są Knutowie piszący się z Giemeł (ob. Jarcewo k. Chojnic) w d. pow. człuchowskim Justyna Knut, żona woj. chełmińskiego Ludwika Mortęskiego h. wł. oraz Eufrozyna ( 30 VI 1648, poch. w Pelplinie w kaplicy Kosów), żona x1 st. borzechowskiego Jana Loki h. wł./rogala odm., x2 woj. chełmińskiego Jana Kossa h. wł. Najsłynniejszym z rodu Knutów był Samuel ( 1613), podskarbi nadworny J. Zamoyskiego i kanonik warmiński. Starostami czarneńskimi było trzech Knutów, o których posiadamy niewiele informacji dotyczących zarówno ich życia, jak i posiadanej rodziny: a) Kaspar Knut, dworzanin królewski ( między 1519 a 1526). Znany jest jego syn Andrzej (zob.). Pełnione urzędy: st. białoborski i hamersztyński. b) Piotr Knut (żył jeszcze w VI 1526), brat Kaspra (zob.). Znany jest jego syn Paweł (st. białoborski). Pełnione urzędy: st. białoborski i hamersztyński. c) Andrzej Knut ( przed 1545?), syn Kaspra (zob.). 3

4 2) Herb Kolczyk (własny/koło złamane) Konarscy (posiadali przydomek von Schlejzen) pieczętowali się herbem Kolczyk, zwanym inaczej Koło złamane, przez część heraldyków uważane za odmianę herbu Ossoria. W polu czerwonym fragment srebrnego dzwonu od wozu z dwiema szprychami i częścią piasty, barkiem do góry. Klejnot: zbrojna ręka wzniesiona, srebrna, trzymająca miecz. Labry czerwone podbite srebrem. Gniazdem rodowym Konarskich były Konarzyny w d. pow. człuchowskim. Znanymi przodkami byli Myślibor Malowy z Chojnic i Stanoch Malowy z Konarzyn, odnotowani w r przy określaniu granic miejscowości Zwierzyniec nadanej Augustianom w Swornigaciach oraz Mirosław z braćmi, którym w 1326 r. wielki mistrz potwierdza nadania w Konarzynach i Sąpolnie Człuchowskim. Początkowo należeli do drobnej szlachty kaszubskiej, z czasem awansowali do roli majętnej, znaczącej i wielce zasłużonej rodziny dla Pomorza Gd. Dziesięciu przedstawicieli rodu sięgało po urzędy w Prusach Królewskich wojewodów, kasztelanów, podkomorzych, chorążych, miecznika oraz ławników i sędziów (w tym dwóch człuchowskich); czterech spośród nich uzyskało godności senatorskie: Michał (zob.), Stanisław ( 1625, woj. malborski), Samuel ( 1641,woj. malborski) i Stanisław ( 1757, kaszt. chełmiński). Ostatnim właścicielem rodowych Konarzyn i Konarzynek był podkom. malborski Mirosław Konarski ( 1657/1658), który w 1636 r. sprzedał je Janowi Wąglikowskiemu h. wł. Starostami czarneńskimi z rodu Konarskich byli: a) Feliks ( po 1577), żonaty z Barbarą Żelisławską h. wł. (zob.), córką podkom. chełmińskiego Michała i Anny Szpot h. wł./łabędź odm. Mieli liczne potomstwo, w tym 4 synów: Michała (zob.), Stanisława ( 1625, woj. malborski, x Lukrecja z Bystrzca Sokołowska h. Pomian, bezpot.), Feliksa (x Eufrozyna Sokołowska h. Pomian) i Dawida ( 1616, opat oliwski) oraz 5 córek, w tym: Justynę ( 1631, x Mikołaj Koss h. wł.) i Barbarę ( 1610, cysterka w Żukowie). Spośród 6 jego braci Krzysztof ( ok. 1574) był znanym dyplomatą i sekretarzem króla Zygmunta Augusta oraz Michał ( 1570/1577) - sędzią ziemskim człuchowskim. Pełnione urzędy: st. białoborski i hamersztyński. b) Michał (*ok IV 1613), syn Feliksa (zob.) i Barbary Żelisławskiej h. wł. (zob.). Jego żoną (x przed 1593) była Dorota Rembowska h. wł. (zob.), z którą miał synów: Samuela (st. kiszewski) i Stanisława Kazimierza oraz 3 córki: Helenę (x Andrzej Łaszewski z Łaszewa h. Grzymała, st. białoborski), Katarzynę (x Andrzej Bouman Zaleski h. Godziemba, miecznik pruski) i Teresę Erdmundę ( 1658, x Reinhold Heidenstein h. wł. znany prawnik, historyk, kronikarz, dyplomata i sekretarz królewski). Pełnione urzędy: sekretarz króla Stefana Batorego, ochmistrz dworu królewicza Władysława IV, ochmistrz dworu królowej Konstancji, kaszt. gdański kaszt. chełmiński woj. pomorski, st. kiszewski, malborski, grudziądzki, białoborski i hamersztyński. 3) Herb Lis W polu czerwonym rogacina srebrna w słup, dwa razy przekrzyżowana w pas. Klejnot: pół lisa (połulis) czerwonego wspiętego. Labry czerwone podbite srebrem. Dewiza rodu: Crux mihi foederis arcus ( Krzyż mi łukiem przymierza ). Sapiehowie to magnacka rodzina wywodząca się od ruskich bojarów prawosławnych z ziemi smoleńskiej. W Horodle (1413) bojar Sunigajło został adoptowany przez przedstawiciela rodu Lisów z Polski Krystyna z Koziegłów, jednak nie udało się udowodnić pochodzenia rodu właśnie od niego. Pierwszym potwierdzonym historycznie protoplastą Sapiehów był Semen Sopiha, pisarz wielkiego księcia lit. Kazimierza Jagiellończyka. Pierwszym znaczącym przedstawicielem rodu był Iwan ( 1517), kanclerz królowej Heleny, woj. podlaski, założyciel miasta Kodeń i protoplasta młodszej linii Sapiehów, zwanej kodeńską. Jego bratem, a także protoplastą linii różańskiej (inaczej zwanej siewierską lub czerejską), starszej i bardziej znaczącej, był Bohdan ( ok.1512), sekretarz hospodarski Kazimierza Jagiellończyka. Twórcą politycznej i ekonomicznej potęgi rodu był Lew ( 1633), kanclerz i het. wlk. lit. Podkreśleniem świetności rodu i uznaniem jego zasług było nadanie w r przez sejm tytułu książęcego dla całego rodu. Przedstawiciele obu gałęzi żyją do dziś. Z gałęzi różańskiej wywodzą się: a) Andrzej Stanisław (* III 1646, poch. w Grodnie), brat woj. wileńskiego i het. wlk. lit. Pawła Jana ( 1665), najstarszy syn st. uświackiego Jana Piotra ( 1611) i Zofii Wejher h. wł. ( po 1631), córki st. puckiego Ernesta. Jego żoną (x 1622) była Anna Heidenstein h. wł. ( po 1673, córka Reinholda i Teresy Erdmundy Konarskiej), z którą mieli syna Leona Kazimierza ( mł. 1640) i córkę Izabellę Katarzynę (zob.). Pełnione urzędy: kaszt. trocki kaszt. wileński, st. uświacki (odstąpił je swemu bratu - Janowi), ryski, kokenhauski i marienhauski (w Inflantach), wołkowyski, hamersztyński. b) Izabella Katarzyna (*ok.1623 ok. 1685), córka Andrzeja Stanisława (zob.). Jej mężem był (x 1645) Michał Karol ks. Radziwiłł (zob.), z którym miała 3 synów. 4

5 4) Herb Lubicz W polu błękitnym podkowa srebrna ocelami w dół, z zaćwieczonym krzyżem kawalerskim złotym na barku i drugim takimż krzyżem pośrodku. Klejnot trzy pióra strusie. Labry niebieskie podbite srebrem. Łapińscy h. Lubicz wywodzili się z miejscowości Łapy nad rzeką Narew w dawnej ziemi bielskiej (ob. w woj. podlaskim). Kilkanaście okolicznych wiosek szlacheckich noszących nazwę Łapy, odznaczające się różnymi przezwiskami, zamieszkane były przez licznie rozrodzoną drobną szlachtę, głównie z rodu Lubiczów. Legendarnym protoplastą rodu był Łapa (Łappa) h. Lubicz, który osiadł tutaj w czasie kolonizacji mazowieckiej w XV wieku. Łapowie, jak większość rodów na pograniczu mazowiecko-litewsko-krzyżackim otrzymała nadania od książąt mazowieckich w pobliżu grodu Suraż, w zamian za posługę rycerską. Nazwisko Łapiński wyodrębniło się na przełomie XVI/XVII w., współcześnie bardzo popularne. Andrzej Łapiński, dworzanin Anny Wazówny ( przed 17 VI 1627). Zmarł nieżonaty. Pełnione urzędy: burgrabia krakowski ( ), st. hamersztyński. 5) Herb Nałęcz W polu czerwonym nałęczka srebrna. Klejnot: pomiędzy rogami jelenia, panna w sukni czerwonej, z włosami rozpuszczonymi, złotymi, spowitymi nałęczką srebrną, trzymająca oburącz rogi. Labry czerwone podbite srebrem. Wersja hrabiowska miała dodatkowo trzymacze dwa czarne orły w złotych koronach oraz dewizę rodu: Vitam impendere vero ( Poświęcić życie prawdzie ). Raczyńscy herbu Nałęcz, to jeden z najbardziej znanych i najzamożniejszych rodów wielkopolskich. Ich historia sięga XV w. Uważa się, że wywodzili się z drobnej szlachty z podwieluńskiego Raczyna (od którego przejęli nazwisko) i Małyszyna. Status rodziny do poziomu średnioszlacheckiego podniósł sędzia grodzki nakielski Zygmunt ( 1662), gromadząc kilkanaście wsi w rejonie nadnoteckim. Dwaj jego synowie zapoczątkowali dwie odrębne gałęzie rodu: Franciszek Stefan ( 1689) linię kurlandzką (inflancką), a woj. poznański Michał Kazimierz ( 1737) linię wielkopolską, której rychło zapewnił status magnackiej. Z niej wywodził się st. hamersztyński Kazimierz, jeden z najmożniejszych (w r wartość jego majątku wynosiła ponad złp.) i najbardziej wpływowych magnatów epoki stanisławowskiej. Po III rozbiorze złożył hołd królowi pruskiemu (6 VII 1798 r. otrzymał od króla Fryderyka Wilhelma III tytuł hrabiowski) i osiadł w Rogalinie, który nabył w r i gdzie pobudował słynny pałac. Potomkowie rodu żyją do dziś. Kazimierz Jan Nepomucen Raczyński, hrabia, kawaler Orderu Orła Białego i Orderu św. Stanisława, rosyjskiego Orderu św. Aleksandra Newskiego, pruskiego Orderu Orła Czarnego i Orderu Orła Czerwonego, gen. wojska kor. (*2 III 1739 Wojnowice - 25 XI 1824 Warszawa, poch. Woźniki Rogalin), syn Wiktora z Małyszyna ( 1764) i Magdaleny Działyńskiej h. Ogończyk ( 1743). Z żoną (x 4 IV 1761) Teresą Moszczeńską h. Nałęcz ( 1818), córką kaszt. santockiego Stefana, miał dwie córki: Magdalenę ( 1845, x Michał ks. Lubomirski h. Drużyna, generał-lejtnant wojska kor.) i Michalinę ( 1790, x Filip Nereusz Raczyński h. Nałęcz, gen. mjr wojsk kor.). Jego praprawnukiem był Edward ( 1993), prezydent RP na uchodźstwie w latach , którego potomkowie żyją do dziś. Pełnione urzędy: pisarz wlk. kor. st. generalny wielkopolski, marsz. nadw. kor., marszałek Rady Nieustającej, st. hamersztyński, zelgniewski (na Krajnie, Zelgniewo k. Piły) i czerwonogrodzki (na Podolu). 5

6 6) Herb Odrowąż (Odrzywąs) W polu czerwonym rogacina srebrna w słup, u dołu roztłuczona. Klejnot: na pawim ogonie rogacina jak na godle, w pas. Labry czerwone podbite srebrem. Herb pochodzenia czesko-morawskiego. Do Odrowążów należał zapewne zaciężny czeski Jerzy z Tworkowa, Tworkowski (v. Twerkaw), zwany również Jerzykiem. Pochodził najprawdopodobniej z Tworkowa, położonego nad Odrą, niedaleko Raciborza. Tworków stanowił własność rodu od poł. XIV aż do XV wieku. Nad górną Odrą znajduje się do dziś kilka miejscowości świadczących o bytności na tych terenach Odrowążów, a na Morawach kilkanaście miejscowości wciąż ma jego elementy w herbie. Jerzy z Tworkowa w okresie wojny 13-letniej walczył jako rotmistrz oddziałów zaciężnych po stronie polskiej. Prawdopodobnie to jego wyznaczył król jako starostę po opanowaniu Czarnego w sierpniu 1466 r. Brak pewnych informacji odnoszących się do jego rodziny. Podczas wojny 13-letniej walczyli Henryk i Hynek z Tworkowa (bracia?). 7) Herb Ogończyk (Ogon) W polu czerwonym połutoczenica srebrna, na której zaćwieczona takaż rogacizna w słup. Klejnot dwie ręce panieńskie w szacie srebrnej, wzniesione do góry. Labry czerwone podbite srebrem. Rodzina Kościeleckich z Kościelca koło Inowrocławia należała do jednych z najmożniejszych i najbardziej wpływowych polskich rodzin możnowładczych w XV-XVI w. Protoplastą Ogończyków Kościeleckich był woj. inowrocławski Janusz z Kutna, Skępego i Kościelca ( 1426). Z tego rodu pochodził Jan Janusz (*ok Kościelec - między VII a 25 X 1545), syn woj. poznańskiego Stanisława ( 1534) i Oporowskiej h. Sulima, nieznanego imienia. Pierwszą małżonką (x przed 1513) była Katarzyna Pampowska h. Gozdawa, córka woj. sieradzkiego Ambrożego, z którą miał trzech synów: Andrzeja (woj. poznański, 1565, x Anna Łaska h. Korab), Stanisława ( 1541, x Regina Kościelecka h. Ogończyk) i Jana Janusza (woj. sieradzki, 1564, x Gertruda Danaborska h. Pałuka) oraz córkę Barbarę (x Stefan Grudziński h. Grzymała, chorąży kaliski). Drugi raz ożenił się (x przed 1534 r.) z Katarzyną ze Słupów Kcyńską h. Topór ( po 1546), z którą miał dwóch synów: Stanisława (kaszt. bydgoski, 1589/1590, x Anna Baranowska h. Łodzia) i Łukasza (bp poznański, 1597) oraz córki: Annę (x Jan Kamieniecki h. Pilawa, woj. podolski) i Elżbietę (1x NN Potocki h. Pilawa, 2x Sebastian Żórawiński h. Korczak, kaszt. halicki). Pełnione urzędy: kaszt. kowalski kaszt. inowrocławski kaszt. łęczycki kaszt. kaliski woj. inowrocławski woj. brzesko-kujawski woj. łęczycki, st. tucholski, nakielski, bydgoski, białoborski, hamersztyński, człuchowski. 8) Herb Radziwiłł (Trąby odmiana książęca) W polu złotym orzeł czarny z rozpostartymi skrzydłami o otwartym dziobie i łapach złotych i języku czerwonym. Na piersi orła tarcza sercowa czwórdzielna w krzyż; w polu I błękitnym trzy trąby czarne o okuciach złotych złączone ustnikami 2,1 (herb Trąby), w polu II czerwonym na barku podkowy złotej takiż krzyż, na ocelach podkowy z zaćwieczonymi krzyżami (herb Dąbrowa odm.), w polu III czerwonym dwie ryby brązowe w słup łbami ku górze (herb Wadwicz odm.), w polu IV błękitnym między rogami półksiężyca złotego takaż gwiazda sześciopromienna (herb Leliwa). Nad tarczą trzy hełmy z klejnotami w koronach. W klejnocie I orzeł czarny z korona złotą, w klejnocie II połulew złoty, w III poługryf złoty. Wszystkie labry czarne podbite złotem. Rodzina wielokrotnie wykorzystywała formę pierwotną herbu z roku 1518 r. - na piersi czarnego orła tarcza sercowa, na której w polu błękitnym trzy trąby czarne. Hasło rodu: Bóg nam radzi. Herbem Trąby odm. pieczętowali się Radziwiłłowie, litewski ród magnacki, jeden z najmożniejszych i najbardziej wpływowych w całej Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wywodzili się od bojara Krystyna Ościka z Kiernowa ( ok. 1442/1443), który w akcie unii horodelskiej przyjął polski herb Trąby. Nazwa rodu wzięła się od jego syna, kaszt. wileńskiego Radziwiłła Ludwika ( 1477). Michał Karol wywodził się z linii Radziwiłłów na Nieświeżu, Klecku i Ołyce, zapoczątkowanej przez Mikołaja Czarnego ( 1565). Po jego śmierci synowie rozdzielili majątek ustanawiając ordynacje, a pierwszym ordynatem kleckim został ks. Albrycht ( 1592). Potomkowie rodu żyją do dziś. 6

7 Michał II Karol ks. Radziwiłł, III ordynat klecki (*ok Kleck - VIII 1656), syn st. upickiego i II ordynata kleckiego ks. Jana Albrychta ( 1626) oraz Lawinii ks. Koreckiej h. Pogoń Lit. ( 1641). Jego żoną (x 1645) była Izabella Katarzyna Sapieha h. Lis (zob.), córka kaszt. wileńskiego Andrzeja Stanisława, z którą miał 3 synów: Stanisława Kazimierza ( 1690, marsz. wlk. lit., x Maria Katarzyna Krystyna de Béthune-Chabris, siostrzenica królowej Marii Kazimiery, bezpot.), Michała ( ok. 1672) oraz Jana ( w dzieciństwie). Pełnione urzędy: chorąży wlk. lit. krajczy wlk. lit. podczaszy lit., st. hamersztyński i wołkowyski. 9) Herb Rembowski (własny/jelita Pruskie) Herb własny, zwany inaczej Jelita Pruskie, wg A. Znamierowskiego będący odmianą herbu Bełty. W polu czerwonym oszczep (albo rohatyna) srebrna w słup, na niej dwie strzały w krzyż skośny, srebrne. Klejnot: dwa skrzydła orle, czarne, jedno na drugim, w prawo. Labry czerwone podbite srebrem. Rembowscy (Rębowscy) należeli do znaczniejszych rodzin pomorskich. Swoje gniazdo rodowe posiadali w Rębowie pod Gdańskiem. Najbardziej znanymi przedstawicielami rodu byli opaci pelplińscy: Leonard I ( 1590), Adrian ( 1601) i Leonard II ( 1649). Siostrą opata Leonarda I była Dorota Rembowska ( 1622/1623), córka Krzysztofa i Anny Bux h. Gozdawa odm. Zamężna (x przed 1593) z woj. pomorskim Michałem Konarskim h. Kolczyk (zob.), z którym miała 3 synów i 3 córki. 10) Herb Unruh/Unrug (własny/lew) Herb własny, zwany też Lew. W polu złotym lew czerwony wspięty z podwójnym ogonem. Klejnot: trzy pióra strusie, czerwony pomiędzy dwoma złotymi. Labry czerwone podbite złotem. Unruhowie (Unrugowie) herbu wł. należeli do znaczącego niemieckiego rodu rycerskiego wywodzącego się z Turyngii, skąd w ciągu wieków rozprzestrzenili się na wschód. Jako pierwszy na polskiej ziemi osiedlił się, wywodzący się ze śląskiej gałęzi rodu, Krzysztof Unruh ( 1622), kalwin z Nowego Szczawna w Księstwie Żagańskim. W roku 1597 kupił Międzychód z okolicznymi majętnościami od woj. poznańskiego Jana Ostroroga h. Nałęcz. Otrzymał również polski indygenat. Jego syn Jerzy w 1641 r. nabył Kargowę (daw. Unrugowo, niem. Unruhstadt), która pozostawała w rękach rodu do 1837 r.. Synowie Jerzego dali początek dwóm gałęziom rodu. Młodsza wywodząca się od Aleksandra ( 1668), szybko się polonizowała, czego wyrazem była zmiana nazwiska na Unrug. Z tej linii pochodził kontradm. Józef Unrug, słynny dowódcy Floty i Obrony Wybrzeża w 1939 r.. Aleksander Unruh wywodził się ze starszej gałęzi rodu zapoczątkowanej przez jego dziadka, Krzysztofa II ( 1689). Początkowo silnie związani z Polską, pełnili ważne urzędy (m. in. starostowie gnieźnieńscy i wałeccy), jednak szybko wrócili do niemieckiej tożsamości i pierwotnej formy nazwiska Unruh. Potomkowie rodu żyją do dziś. Aleksander Unruh, hrabia od 1802 r., właściciel rodowej Kargowy (* ), wnuk st. gnieźnieńskiego i wałeckiego Krzysztofa II ( 1689), syn ppłk. wojsk polsko-saskich i st. wałeckiego Karola ( 1763) oraz Anny Schlichting h. wł.. Był żonaty (x 23 IX 1753) z Anną Marią Wilhelminą Augustą de Berlepsch h. wł. (*27 VIII IX 1798), córką starosty Turyngii Eryka ( 1749) i Joanny Eleonory von Brühl ( 1697). Jego syn Maurycy był wicedyrektorem Mennicy Państwowej ( ). Pełnione urzędy: szambelan JKM, dyrektor Mennicy Państwowej ( ), st. zelgniewski i hamersztyński. 11) Herb Wejher (własny/ Pomerzanin, Skarzyna) Herb własny, zwany również Pomerzanin lub Skarzyna: na tarczy srebrnej dwie niebieskie belki, jedna pod drugą, na każdej trzy zęby białe w pas. Powyżej trzy róże czerwone, również w pas. Klejnot - trzy srebrne strusie pióra. Labry czerwone po prawej i niebieskie po lewej (lub tylko czerwone), podbite srebrem. Pierwotna forma herbu Weiherów z linii tymieńskiej: w polu czerwonym srebrna pieczęć w słup zwieńczona pawim ogonem, w niej utkwione ukośnie trzy srebrne strzały. Klejnot panna w czerwonej sukni z rozpuszczonymi blond włosami, która w obu rozwartych rękach trzyma czarne orle skrzydła. Labry czerwone podbite srebrem. Przedstawiciel tej linii Franz Georg I ( 1696), w ślad za swym bratem Wolffem Albrechtem, osiedlił się w ziemi lęborskiej i w nieznanych okolicznościach przyjął herb zamieszkujących już tam Weiherów, który używany był przez następne pokolenia. Weiherowie (Wejherowie, Weyherowie) należeli do starej niemieckiej szlachty, której gniazdo rodowe znajdowało się w okolicach Würzburga we Frankonii. Starostowie czarneńscy wywodzili się trzech różnych rodzin, które osiadły na ziemi lęborskiej kolejno w XIV w. (linia Weiherów z Gęsi i Wrześcienka), w XV w. (linia z Łeby i Nowęcina) oraz w II poł. XVII w. (linia tymieńska). Pierwszą historyczną osobą z rodu osiadłą na ziemi lęborskiej był Mikołaj Weiher ( ok. 1398), który w 1347 r., otrzymał od wielkiego mistrza Henryka von Dusemera 22 łany we wsi Gęś. Zapoczątkował linię na Gęsi i Wrześcienku, z której starostami czarneńskimi byli: Magnus Ernest i jego potomkowie, aż do Franciszka Karola Ernesta, który w 1763 r. zmarł bezpotomnie. 7

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Władza i obywatel Samorząd i samorządnośd w Wielkopolsce

Władza i obywatel Samorząd i samorządnośd w Wielkopolsce Władza i obywatel Samorząd i samorządnośd w Wielkopolsce Prezentacja warsztatu Projekt współfinansowany przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego UJŚCIE Województwo wielkopolskie: zajmuje drugie miejsce

Bardziej szczegółowo

Spytek Ligęza - właściciel i dobrodziej Rzeszowa. Robert Pięta Zespół Szkół Mechanicznych w Rzeszowie Klasa: 3LT

Spytek Ligęza - właściciel i dobrodziej Rzeszowa. Robert Pięta Zespół Szkół Mechanicznych w Rzeszowie Klasa: 3LT Spytek Ligęza - właściciel i dobrodziej Rzeszowa Robert Pięta Zespół Szkół Mechanicznych w Rzeszowie Klasa: 3LT Informacje ogólne Mikołaj Spytek Ligęza- urodził się w 1562 roku, zmarł w 1637 roku w Dąbrowie

Bardziej szczegółowo

Władysław Jagiełło. Kazimierz Jagiellończyk. Władysław Warneńczyk. Odnowił Akademię Krakowską. Krzyżackim Unia w Wilnie Unia w Krewie

Władysław Jagiełło. Kazimierz Jagiellończyk. Władysław Warneńczyk. Odnowił Akademię Krakowską. Krzyżackim Unia w Wilnie Unia w Krewie Władysław Jagiełło Kazimierz Jagiellończyk Władysław Warneńczyk 1444- bitwa pod Warną 1454- przywileje cerekwickonieszawskie 1454-1466- wojna trzynastoletnia 1462-bitwa pod Świecinem 1466- II pokój toruński,

Bardziej szczegółowo

Początki rządów Jagiellonów

Początki rządów Jagiellonów Początki rządów Jagiellonów 1. Andegawenowie na polskim tronie Łokietek i Kazimierz Wielki dogadywali się w sprawie sukcesji z Węgrami (Kazimierz Wielki w 1339 r. w Wyszehradzie) 1370 r. umiera Kazimierz

Bardziej szczegółowo

Historia pędzlem i piórem malowana. Unia Lubelska (1569 r.)

Historia pędzlem i piórem malowana. Unia Lubelska (1569 r.) Tematem obrazu ]ana Matejki jest zawarcie unii polsko-litewskiej 1 lipca 1569 roku w Lublinie. Faktycznie Matejko połączył dwa momenty związane z tym wydarzeniem: nawoływanie króla do podpisania unii oraz

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II.

ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, JERZY SARNOCIŃSKI, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH NIEPOCZTOWYCH WIDOKÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. CZĘŚĆ VI b. PODLASKIE, WARMIŃSKO-MAZURSKIE. OPRACOWAŁ

Bardziej szczegółowo

Jerzy Lubomirski. hetman polny koronny. marszałek nadworny koronny. wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego. marszałek wielki koronny

Jerzy Lubomirski. hetman polny koronny. marszałek nadworny koronny. wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego. marszałek wielki koronny Jerzy Lubomirski wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego wielokrotny starosta hetman polny koronny marszałek nadworny koronny marszałek wielki koronny Urodził się on 20 stycznia 1616 w Wiśniczu, kształcił

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

HERB + FLAGA + BANNER + FLAGA STOLIKOWA + PIECZĘCIE - GMINNA - WÓJTOWSKA - RADZIECKA GMINY OBSZA

HERB + FLAGA + BANNER + FLAGA STOLIKOWA + PIECZĘCIE - GMINNA - WÓJTOWSKA - RADZIECKA GMINY OBSZA HERB + FLAGA + BANNER + FLAGA STOLIKOWA + PIECZĘCIE - GMINNA - WÓJTOWSKA - RADZIECKA GMINY OBSZA Herb, flaga, flaga stolikowa, banner i pieczęcie Gminy Obsza projekty wraz z uzasadnieniem: Robert Szydlik

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

GRA MIEJSKA ŚLADAMi LubLinA

GRA MIEJSKA ŚLADAMi LubLinA GRA MIEJSKA ŚLADAMi LubLinA Lublin Lublin od wieków stanowił polska bramę na wschód i przez cały okres swego istnienia wielokrotnie wpisywał się w polskie kroniki. Początki osadnictwa na wzgórzach, które

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt

ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt Wielkopolska LP Miejscowość Gmina Powiat Pobyt monarchy (ów) 1. Giecz Dominowo średzki 2. Gniezno Gniezno gnieźnieński

Bardziej szczegółowo

Piotr z Gumowa [Gumowski] (k. XIV w ) - wójt tykociński

Piotr z Gumowa [Gumowski] (k. XIV w ) - wójt tykociński Piotr z Gumowa [Gumowski] (k. XIV w. - 1459) - wójt tykociński Urodził się przypuszczalnie w końcu XIV w. Pochodził ze szlachty osiadłej w Gumowie, najprawdopodobniej w powiecie łomżyńskim, parafii lubotyńskiej.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 5: PAŃSTWO GRYFITÓW KSIĘSTWO ZACHODNIOKASZUBSKIE.

ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 5: PAŃSTWO GRYFITÓW KSIĘSTWO ZACHODNIOKASZUBSKIE. ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 5: PAŃSTWO GRYFITÓW KSIĘSTWO ZACHODNIOKASZUBSKIE. Zadanie 1 [1 pkt] Na poniższej mapce wpisz w odpowiednie miejsce określenie przyjęte w Internetowym

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

1. Przynależność administracyjna przed 1945 rokiem. Kraina Pomarenia z Obszarem sławieńskim, mapa z 1913 roku.

1. Przynależność administracyjna przed 1945 rokiem. Kraina Pomarenia z Obszarem sławieńskim, mapa z 1913 roku. 1. Przynależność administracyjna przed 1945 rokiem. Kraina Pomarenia z Obszarem sławieńskim, mapa z 1913 roku. Kraina sławieńska z podziałem na poszczególne miejscowości. 2. Przynależność administracyjna

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

Moja pierwsza historia Pasłęka

Moja pierwsza historia Pasłęka Moja pierwsza historia Pasłęka Witold Chrzanowski, Rysunki: Jan Solka Cześć, mam na imię Staś, i podobnie jak Wy, moi drodzy, jestem pasłęczaninem. No może jestem nim trochę dłużej od Was. Żyłem tutaj

Bardziej szczegółowo

Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga

Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga Projekt przygotowali uczniowie klasy II b 1. Emil Szyszka 2. Dominik Biaduń 3. Tomasz Przygocki 4. Krzysztof Podleśny Opiekun projektu: Jadwiga Sochacka Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI. Wykaz skrótów Wstęp Rozdział pierwszy

SPIS TREŚ CI. Wykaz skrótów Wstęp Rozdział pierwszy SPIS TREŚ CI Wykaz skrótów... 13 Wstęp... 17 Rozdział pierwszy Najstarsze osadnictwo na obszarze późniejszego starostwa olsztyńskiego (do przełomu XIII i XIV wieku)... 39 I. Najstarsze osadnictwo okolic

Bardziej szczegółowo

gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego

gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego Władysław Eugeniusz Sikorski ur. 20 maja 1881r. w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943r. na Gibraltarze, polski wojskowy i polityk, generał broni

Bardziej szczegółowo

Historia Polski Klasa V SP

Historia Polski Klasa V SP Temat: Bolesław Krzywousty i jego testament. Historia Polski Klasa V SP Bolesław Krzywousty ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138. Był synem Władysława Hermana i Judyty Czeskiej. Książę Śląski,

Bardziej szczegółowo

Monarchia Kazimierza Wielkiego

Monarchia Kazimierza Wielkiego Monarchia Kazimierza Wielkiego 1333-1370 1. Początek rządów Jako jedyny spadkobierca odziedzicza tylko Wielkopolskę i Małopolskę; ok. 40% terenów Polski z 1138r. Niezależne pozostaje Mazowsze; w rękach

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu Strona znajduje się w archiwum. Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu We wtorek, 24 lutego br., Prezydent RP, Zwierzchnik Sił Zbrojnych Lech Kaczyński złożył wizytę w Wyżej

Bardziej szczegółowo

Panowanie ostatnich Jagiellonów

Panowanie ostatnich Jagiellonów Panowanie ostatnich Jagiellonów 1. Wojny na wschodzie Wielkie Księstwo Moskiewskie za panowania Iwana III Srogiego w 1492 r. atakuje litewską Wiaźmę i tereny nad Oką 1500 r. Księstwo wchodzi w granice

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców za okres r.

Lista zwycięzców za okres r. Lista zwycięzców za okres 4.08.2014 10.08.2014 r. MIECZYSŁAW S. PIOTR W. ANASTAZJA B. STEFAN J. IRENA K. JERZY K. HELENA R. KAZIMIERZ C. JERZY G. ZOFIA M. EDWARD B. EWA S.P. MIECZYSŁAW D. GRZEGORZ K. JOLANTA

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 7: KASZUBY POD PANOWANIEM KRZYŻACKIM.

ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 7: KASZUBY POD PANOWANIEM KRZYŻACKIM. ĆWICZENIA DO INTERNETOWEGO PODRĘCZNIKA HISTORII KASZUBÓW TEMAT 7: KASZUBY POD PANOWANIEM KRZYŻACKIM. Zadanie 1 [3 pkt] W 1294 r. zmarł Mściwoj II, ostatni przedstawiciel dynastii Subisławiców na tronie

Bardziej szczegółowo

Grupa A TEST Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? TEST. Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2.

Grupa A TEST Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? TEST. Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2. Grupa A Imię i nazwisko Data Klasa 3 Na podstawie mapy wykonaj zadanie 1.1. i 1.2. 1.1. Które terytorium było zależne od Królestwa Polskiego? A. Księstwa Wierchowskie. B. Mołdawia. C. Republika Nowogrodzka.

Bardziej szczegółowo

HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM

HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM TOMASZ PIETRAS HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM NOWEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO? W związku z reformą administracyjną, heraldyka samorządowa ostatnio bardzo odżyła - na bieżąco powstają nowe herby województw, powiatów

Bardziej szczegółowo

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 )

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA Wśród krajów korony św. Wacława ( 1335 1526 ) ŚLĄSK POD RZĄDAMI Ą PIASTÓW ŚLĄSKICH (1138 1335) Kazimierz Wielki (1333-1370) 1370) Utrata Śląska

Bardziej szczegółowo

Lubasz Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin w Lubaszu.

Lubasz Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin w Lubaszu. Lubasz W kościele katolickim sanktuaria to miejsca święte, gdzie w sposób szczególny Bóg udziela swojej łaski. Takim miejscem, które pragniemy Państwu przedstawić jest Sanktuarium Matki Bożej Królowej

Bardziej szczegółowo

JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI

JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI 1. UNIA POLSKI Z LITWĄ. WŁADYSŁAW JAGIEŁŁO NA TRONIE POLSKIM 1. 1339 r. zjazd w Wyszehradzie umowa sukcesyjna K. Wielkiego. Po bezpotomnej śmierci ostatniego Piasta rządy

Bardziej szczegółowo

7.30 w int. Ewy i Zygmunta w 40 rocz. ślubu z podz. za wszelkie łaski i prośbą o zdrowie i Boże bł. dla całej rodziny

7.30 w int. Ewy i Zygmunta w 40 rocz. ślubu z podz. za wszelkie łaski i prośbą o zdrowie i Boże bł. dla całej rodziny 26 kwietnia 4 Niedziela Wielkanocna 6.00 w int. parafian 7.30 w int. Ewy i Zygmunta w 40 rocz. ślubu z podz. za wszelkie łaski i prośbą o zdrowie i Boże bł. dla całej rodziny 9.00 w int. Teresy i Stanisława

Bardziej szczegółowo

Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk. Liczba kart, dokumentów, stron, fotografii, map, etc.

Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk. Liczba kart, dokumentów, stron, fotografii, map, etc. Cyfrowe Archiwum Tradycji Lokalnej w Milanówku Miejska Biblioteka Publiczna w Milanówku ul. Spacerowa 4 05-822 Milanówek Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk Lp. Numer zespołu (wg formatu: archiwum / zespół /

Bardziej szczegółowo

Pamiętamy. Powstania Wielkopolskiego r r.

Pamiętamy. Powstania Wielkopolskiego r r. Pamięci naszych dziadków i rodziców, oraz uczniów i nauczycieli Szkoły Podstawowej w Potulicach, Rudniczu i w Żelicach Bohaterów Powstania Wielkopolskiego Pamiętamy Bohaterowie Powstania Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU

RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 w Kutnie XX OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY HISTORYCZNEJ DLA UCZNIÓW NIESŁYSZĄCYCH I SŁABO SŁYSZĄCYCH RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU KATEGORIA III : SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA

Bardziej szczegółowo

Polska Andegawenów i pierwszych Jagiellonów

Polska Andegawenów i pierwszych Jagiellonów Polska Andegawenów i pierwszych Jagiellonów 1370-1492 Ludwik Węgierski z dynastii Andegawenów król Węgier w latach 1342-1382, król Polski w latach 1370-1382 Jako król Węgier prowadził bardzo aktywną politykę

Bardziej szczegółowo

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy pieczątka WKK Kod ucznia - - Dzień Miesiąc Rok DATA URODZENIA UCZNIA K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy Drogi Uczniu, Przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Europa Zachodnia w XVI wieku

Europa Zachodnia w XVI wieku Europa Zachodnia w XVI wieku 1. Kryzys monarchii stanowych i powstanie monarchii absolutnych 1. Rośnie rola mieszczan spada rola duchowieństwa i rycerzy (szlachty) wyjaśnić dlaczego 2. W jaki sposób i

Bardziej szczegółowo

Wojna domowa i król Piast

Wojna domowa i król Piast Wojna domowa i król Piast 1. Rzeczypospolita po potopie Szlachta traciła w czasach wojen i majątki i wpływy; wpływy na rzecz magnaterii Szlachta stawała się klientami magnatów Zmalała rola króla; ma on

Bardziej szczegółowo

UNIA POLSKO LITEWSKA W LUBLINIE 1569 r.

UNIA POLSKO LITEWSKA W LUBLINIE 1569 r. UNIA POLSKO LITEWSKA W LUBLINIE 1569 r. 1. Przyczyny: Zygmunt August nie miał spadkobiercy. Obawiał się więc o przyszłość Polski i Litwy. Dzięki unii pragnął zabezpieczyć przyszłość obu państw, średnia

Bardziej szczegółowo

Numer zadania Suma punktów

Numer zadania Suma punktów Sprawdzian 2. Nowożytność Grupa B Imię i nazwisko Klasa Ocena Numer zadania 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Suma punktów Liczba punktów Zadanie 1. (0 3) Określ, które z podanych zdań na temat demokracji szlacheckiej

Bardziej szczegółowo

Księstwo Warszawskie

Księstwo Warszawskie Księstwo Warszawskie 1. Ziemie Rzeczypospolitej po III rozbiorze Zabór rosyjski Ziemie podzielno na gubernie, zarządzanie przez carskich urzędników Za czasów Katarzyny represje Za czasów Pawła I i Aleksandra

Bardziej szczegółowo

Herb Wrocławia. Herb cesarski, który obowiązywał w latach i

Herb Wrocławia. Herb cesarski, który obowiązywał w latach i Herb Wrocławia Dzieje herbu wrocławskiego nie są tak długie jak samego miasta, poniewaŝ zaczynają się dopiero w XVI w. Do tego czasu Wrocław nie posiadał prawa do własnego godła. Dopiero 12.II.1530 roku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIII/117/15 RADY GMINY ŁUŻNA. z dnia 28 października 2015 r.

UCHWAŁA NR XIII/117/15 RADY GMINY ŁUŻNA. z dnia 28 października 2015 r. UCHWAŁA NR XIII/117/15 RADY GMINY ŁUŻNA w sprawie przyjęcia projektów herbu, flagi, banneru, flagi stolikowej, pieczęci, sztandaru Łużna Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 13 ustawy z dnia 8 marca 1990r.

Bardziej szczegółowo

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju książę Mieszko I X wiek powstaje Polska (jakie plemiona?) 966 chrzest Polski 972 - Cedynia król Bolesław Chrobry 997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla król Mieszko II

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Interpretacje historii Mazowsza... 22 Specyfika historyczna Mazowsza... 22 Kwestia zacofania Mazowsza w literaturze historycznej...

Rozdział II. Interpretacje historii Mazowsza... 22 Specyfika historyczna Mazowsza... 22 Kwestia zacofania Mazowsza w literaturze historycznej... Spis treści Wstęp..................................................... 11 Rozdział I. Wprowadzenie................................... 15 Uwagi metodologiczne..................................... 15 O stanie

Bardziej szczegółowo

Jan Trychta Nauczyciel historii i W.O.S. Gimnazjum nr 2 w Świdnicy Konspekt lekcji historii w klasie II gimnazjum.

Jan Trychta Nauczyciel historii i W.O.S. Gimnazjum nr 2 w Świdnicy Konspekt lekcji historii w klasie II gimnazjum. Jan Trychta Nauczyciel historii i W.O.S. Gimnazjum nr 2 w Świdnicy Konspekt lekcji historii w klasie II gimnazjum. Temat: PIERWSZA WOLNA ELEKCJA. Cel ogólny ukazanie uczniom zasad i sposobu wyboru królów

Bardziej szczegółowo

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Eliminacje Rejonowe Witamy Cię w drugim etapie Konkursu Historycznego. Informacje dla Ucznia: 1. Przed Tobą test składający się

Bardziej szczegółowo

Kazimierz Jagiellończyk ( 1447-1492)

Kazimierz Jagiellończyk ( 1447-1492) Uzupełnij fragment drzewa genealogicznego. Kazimierz Jagiellończyk ( 1447-1492) Jan I Olbracht Anna Jagiellonka Aleksander Jagiellończyk Katarzyna Jagiellonka... 1492-1501 1501-1506 1506-1548 planowany

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

Przemysł II koronował się na króla Polski po okresie rozbicia dzielnicowego w roku. Była to.. połowa wieku.

Przemysł II koronował się na króla Polski po okresie rozbicia dzielnicowego w roku. Była to.. połowa wieku. 1. Uzupełnij zdania. Wielkopolska sąsiaduje z następującymi regionami: 1. Pomorze 2... 3... 4... Największą rzeką Wielkopolski jest. Wielkopolska leży na terenie 3 krain geograficznych. Są to: 1. Pojezierze..

Bardziej szczegółowo

Historia. Wielki egzamin. Klasa II. Test 2. Wersja A

Historia. Wielki egzamin. Klasa II. Test 2. Wersja A HGII/2A Historia. Wielki egzamin Klasa II. Test 2. Wersja A Część II. Polska Andegawenów i pierwszych Jagiellonów Instrukcja dla ucznia 1. W karcie odpowiedzi wpisz swoje imię i nazwisko, wersję testu

Bardziej szczegółowo

Uhonorowano mazowieckich nauczycieli

Uhonorowano mazowieckich nauczycieli Źródło: http://www.kuratorium.waw.pl/pl/informacje/aktualnosci/10605,w-warszawie-uhonorowano-nauczycieli.htm l Wygenerowano: Sobota, 4 lutego 2017, 15:35 Uhonorowano mazowieckich nauczycieli 17 października

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

GOSTYŃSKIE RATUSZE. Robert Czub Grzegorz Skorupski

GOSTYŃSKIE RATUSZE. Robert Czub Grzegorz Skorupski Robert Czub Grzegorz Skorupski GOSTYŃSKIE RATUSZE Ratusz (niem. Rathaus) dom rady, reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Pojawił się w średniowiecznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XXXIII/209/2006 z dnia 27 kwietnia 2006 roku w sprawie ustanowienia herbu, flagi, banneru i pieczęci Gminy Korzenna

Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XXXIII/209/2006 z dnia 27 kwietnia 2006 roku w sprawie ustanowienia herbu, flagi, banneru i pieczęci Gminy Korzenna Załącznik Nr 1 w sprawie ustanowienia herbu, flagi, HERB GMINY KORZENNA W polu czerwonym, strzemię złote a pod nim takiż karcz /pień/ o dziesięciu korzeniach. Gdzie : Strzemię złote jest odwołaniem do

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile KRYSTYNA S. KRYSTYNA C. EDWARD F. KAROLINA C. WOJCIECH T. JANINA F. FRANCISZKA G. HENRYK H. MIROSŁAW W. JULI BARBARA H. CELINA Ł. STANISŁAW K. HELENA S.

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej Sprawdzian IV Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej GRUPA A Zadanie 1. (0 3 pkt) Podkreśl te pojęcia i postacie, które odnoszą się do konfederacji targowickiej. patriotyzm, zdrada, Seweryn Rzewuski, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

GENEALOGIA RODÓW ZAKOPIAÑSKICH I OLCZYSKICH w Zakopanem

GENEALOGIA RODÓW ZAKOPIAÑSKICH I OLCZYSKICH w Zakopanem Podhalańskie Osadnictwo Rodowe część III. Tom II. vol. 2 Maria i Józef Krzeptowscy Jasinek GENEALOGIA RODÓW ZAKOPIAÑSKICH I OLCZYSKICH w Zakopanem WYDAWNICTWO KRZEPTOWSCY TABLICA XV-1 P I Ród Ustupskich

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVIII /135/ 2012 RADY POWIATU WĄGROWIECKIEGO z dnia 28 maja 2012 roku. w sprawie ustanowienia herbu i innych symboli powiatu wągrowieckiego

UCHWAŁA NR XVIII /135/ 2012 RADY POWIATU WĄGROWIECKIEGO z dnia 28 maja 2012 roku. w sprawie ustanowienia herbu i innych symboli powiatu wągrowieckiego UCHWAŁA NR XVIII /135/ 2012 RADY POWIATU WĄGROWIECKIEGO Na podstawie art. 12 ust. 10 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592, z późn. zm.) oraz art.

Bardziej szczegółowo

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi.

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi. Gawrony 1.1. Dawne nazwy wsi. Gaffarum 1499 r., Gaffarn 1511 r., Gafern 1550 r., Gaffron 1555 r., Groß Gabern 1670 r., Groß Gafren 1679 r., Groß Gaffron- 1687/88 r., Gafffron i Groß Gaffron 1787 r., 1818

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Numer zadania Suma punktów

Numer zadania Suma punktów Sprawdzian 2. Nowożytność Grupa A Imię i nazwisko Klasa Ocena Numer zadania 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Suma punktów Liczba punktów Zadanie 1. (0 3) Określ, które z podanych zdań na temat demokracji szlacheckiej

Bardziej szczegółowo

POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944)

POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944) POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944) Prezes Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża ( 26.05.1936 11.05.1937 ) Inżynier, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, poseł na Sejm

Bardziej szczegółowo

Anna Wysocka Angelika Miezio Alicja Wysocka

Anna Wysocka Angelika Miezio Alicja Wysocka Anna Wysocka Angelika Miezio Alicja Wysocka MAPA WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Tu mieszkamy - Raszowa ZABUDOWANIA DOMY MIESZKALNE-57 ZABUDOWANIA GOSPODARCZE-42 NAJSTARSZA OSOBA URODZONA W RASZOWEJ ROZALIA

Bardziej szczegółowo

1. Wojna rosyjsko - turecka

1. Wojna rosyjsko - turecka Warszawa 2011 1 1. Wojna rosyjsko - turecka W drugiej połowie XVIII w. Imperium Rosyjskie uwikłane było w serie konfliktów z Turcją, która caryca Katarzyna usiłowała odepchnąć od Krymu i Kaukazu. Wojny,

Bardziej szczegółowo

Skarby Stanisława Augusta

Skarby Stanisława Augusta Monety kolekcjonerskie Skarby Stanisława Augusta Aleksander Jagiellończyk (1501 1506) Skarby Stanisława Augusta Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł Skarby

Bardziej szczegółowo

Publikacja rozporządzenia wprowadzającego patenty oficerskie i akty mianowania

Publikacja rozporządzenia wprowadzającego patenty oficerskie i akty mianowania Publikacja rozporządzenia wprowadzającego patenty oficerskie i akty mianowania We wtorek, 1 grudnia br., w Dzienniku Ustaw opublikowane zostało rozporządzenie Prezydenta RP w sprawie trybu nadawania pierwszego

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 10 czerwca 2015 r. Poz. 2570 UCHWAŁA NR 55/15 RADY GMINY ZGORZELEC. z dnia 29 maja 2015 r.

Wrocław, dnia 10 czerwca 2015 r. Poz. 2570 UCHWAŁA NR 55/15 RADY GMINY ZGORZELEC. z dnia 29 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 10 czerwca 2015 r. Poz. 2570 UCHWAŁA NR 55/15 RADY GMINY ZGORZELEC z dnia 29 maja 2015 r. w sprawie ustanowienia herbu, flagi i pieczęci Gminy

Bardziej szczegółowo

WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45

WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45 WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45 1. Pierwszy król Polski, który pochodził z dynastii Piastów to:

Bardziej szczegółowo

MIEROSZOWSKI herbu Ślepowron hrabiowie i szlachta

MIEROSZOWSKI herbu Ślepowron hrabiowie i szlachta MIEROSZOWSKI herbu Ślepowron hrabiowie i szlachta Herb hrabiów Mieroszowskich: tarcza błękitna kończata, przez nią na ukos od prawej ku lewej pas czerwony z obwódkami srebrnymi, nad nim orzeł śląski czarny,

Bardziej szczegółowo

20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA

20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA Program wykładów 20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA 28 kwietnia 2010, godz. 17.00 Dr hab. Anna Grześkowiak-Krwawicz

Bardziej szczegółowo

Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno

Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno Publikacje dostępne w Powiatowym Centrum Informacji Turystycznej, Rynek 14, Gniezno Encyklopedia Gniezna i Ziemi Gnieźnieńskiej Jednotomowa encyklopedia stanowiąca kompendium wiedzy o Gnieźnie i regionie.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Podstawa programowa przedmiotu SZKOŁY BENEDYKTA

HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Podstawa programowa przedmiotu SZKOŁY BENEDYKTA HISTORIA I 2016-09-01 SPOŁECZEŃSTWO KLASA V Podstawa programowa przedmiotu SZKOŁY BENEDYKTA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń posługuje się podstawowymi określeniami czasu

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Monety kolekcjonerskie SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wacław Ii Czeski SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII/190/14 RADY GMINY POŚWIĘTNE z dnia 29 kwietnia 2014 r.

UCHWAŁA NR XXVIII/190/14 RADY GMINY POŚWIĘTNE z dnia 29 kwietnia 2014 r. UCHWAŁA NR XXVIII/190/14 RADY GMINY POŚWIĘTNE z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie ustanowienia herbu, flagi, banneru, flagi stolikowej (proporczyka) i pieczęci Gminy Poświętne oraz zasad ich stosowania

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.)

Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.) Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.) Kod: ECTS: 08.3-xxxx-140 Punkty ECTS: 1 Rodzaj studiów: studia stacjonarne I stopnia, rok III spec. archiwistyka Liczba godzin: 22

Bardziej szczegółowo

Polskie Towarzystwo Numizmatyczne. Aukcja 28

Polskie Towarzystwo Numizmatyczne. Aukcja 28 606 *606. *607. 607 grosz 1545. Av: popiersie i napis, Rv: orzeł śląski, rok i napis, men. Legnica, odmiana stempla, szpiczasta broda Kop. 4925 R grosz 1545. Av: popiersie i napis, Rv: orzeł śląski, rok

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XX/268/2012 RADY MIEJSKIEJ INOWROCŁAWIA. z dnia 22 marca 2012 r. w sprawie zmiany nazwy ulicy

UCHWAŁA NR XX/268/2012 RADY MIEJSKIEJ INOWROCŁAWIA. z dnia 22 marca 2012 r. w sprawie zmiany nazwy ulicy UCHWAŁA NR XX/268/2012 RADY MIEJSKIEJ INOWROCŁAWIA w sprawie zmiany nazwy ulicy Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu

Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu Źródło: http://oss.strazgraniczna.pl/oss/aktualnosci/15589,uroczyste-obchody-swieta-niepodleglosci.html Wygenerowano: Czwartek, 29 września

Bardziej szczegółowo

Rozbicie dzielnicowe

Rozbicie dzielnicowe Rozbicie dzielnicowe 1. Testament Bolesława Krzywoustego Krzywousty obawiał się sporu między synami 2 zasady: 1. Zasada pryncypatu jeden z synów sprawuje władzę nad pozostałymi braćmi 2. Zasada senioratu

Bardziej szczegółowo

Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte!

Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte! Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte! Spójrzmy w Przeszłość Stefan Czarniecki urodził się w 1599 r. w Czarncy. Był polskim dowódcą wojskowym, oraz kasztelanem kijowskim. Rozpoznawalny

Bardziej szczegółowo

1 Solid: Bor:Mer B

1 Solid: Bor:Mer B strona 1 1 Solid: Bor:Mer 17 96 B 2011-07-15 1 Solid: Bor:Mer 17 96 B Datowanie przedmiotu: 1796 Opis przedmiotu: Drobna moneta miedziana, wybita w Mennicy Wrocławskiej, w roku 1796 dla pruskiej prowincji

Bardziej szczegółowo

KONKURS CZYTELNICZY ZNAM KAŻDĄ LEKTURĘ DOBRZE ZDAM EGZAMIN GIMNAZJALNY

KONKURS CZYTELNICZY ZNAM KAŻDĄ LEKTURĘ DOBRZE ZDAM EGZAMIN GIMNAZJALNY KONKURS CZYTELNICZY ZNAM KAŻDĄ LEKTURĘ DOBRZE ZDAM EGZAMIN GIMNAZJALNY Zapraszam wszystkich do wzięcia udziału w organizowanym przez bibliotekę i nauczycieli języka polskiego konkursie czytelniczym Cele

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I

Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Plan wynikowy z historii dla technikum klasa I Dział programowy Kształtowanie się Europy średniowiecznej. Temat / Środki dydaktyczne Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Ilość godzin 1. Geneza

Bardziej szczegółowo

Skarby Stanisława Augusta

Skarby Stanisława Augusta Monety kolekcjonerskie Skarby Stanisława Augusta Kazimierz III Wielki (1333 1370) Skarby Stanisława Augusta Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł Skarby

Bardziej szczegółowo

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Najstarszą osadą w okolicy są Repty, o których wspomniano w bulli papieskiej z 1201 r. W 1327 r. księstwo bytomskie, wraz z okolicami dzisiejszych Tarnowskich Gór

Bardziej szczegółowo

Pszczyna Krótka historia miasta

Pszczyna Krótka historia miasta Pszczyna Krótka historia miasta Magdalena Szmajduch Pszczyna to miasto położone w województwie śląskim. Dzieje ziemi pszczyńskiej sięgają setek lat. Przebiegał tędy ważny szlak handlowy z dalekiej Rusi

Bardziej szczegółowo

Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia. II losowanie edycja jesienna r.

Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia. II losowanie edycja jesienna r. Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia II losowanie edycja jesienna 1.08-31.10.2016 r. Laureat nagrody I stopnia 25 000 zł Kamila G. Laureaci nagród II stopnia młynków do przypraw Maria D.

Bardziej szczegółowo

6 X 2012 SPACERY WARSZAWSKIE PAŁACE KRAKOWSKIEGO PRZEDMIEŚCIA

6 X 2012 SPACERY WARSZAWSKIE PAŁACE KRAKOWSKIEGO PRZEDMIEŚCIA 6 X 2012 SPACERY WARSZAWSKIE PAŁACE KRAKOWSKIEGO PRZEDMIEŚCIA W sobotę, 6 października grupa uczniów naszej szkoły wzięła udział w Spacerze Warszawskim, cyklicznej imprezie turystycznej organizowanej przez

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach. (druk nr 909)

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach. (druk nr 909) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach (druk nr 909) U S T A W A z dnia 16 października 1992 r. o

Bardziej szczegółowo