Starostowie czarneńscy ( ) - ich herby, pochodzenie, urzędy, koligacje rodzinne. Szkic heraldyczno-genealogiczny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Starostowie czarneńscy (1466-1772) - ich herby, pochodzenie, urzędy, koligacje rodzinne. Szkic heraldyczno-genealogiczny"

Transkrypt

1 Arkadiusz Kamiński (artykuł w pełnej wersji ukaże się w najnowszym numerze Szkiców Człuchowskich, WERSJA BEZ PRZYPISÓW) Starostowie czarneńscy ( ) - ich herby, pochodzenie, urzędy, koligacje rodzinne. Szkic heraldyczno-genealogiczny Współcześnie Czarne jest siedzibą jednej z 7 gmin powiatu człuchowskiego, a na jego czele stoi burmistrz. Dawno minęły czasy, gdy rezydował tu starosta, będący w zasadzie tylko dzierżawcą okolicznej ziemi królewskiej, ale o tym niżej. Urząd starosty, jako urzędnika królewskiego, pojawił się na ziemiach polskich (najwcześniej w Wielkopolsce), pod koniec XIII lub na początku XIV wieku, wprowadzony za wzorem czeskim przez Wacława II (król Czech, od 1300 r. także Polski). Do XVI wieku starostów posiadały już wszystkie ziemie koronne i litewskie. W całych Prusach Królewskich nie wykształcił się urząd starosty grodowego, tam bowiem jego funkcje przejęli wojewodowie, z większymi niż w Koronie uprawnieniami policyjno-sądowymi, a ich sąd posiadał charakter sądu grodzkiego (dla woj. pomorskiego w Skarszewach). Urząd starosty zalicza się więc do najstarszych, współcześnie funkcjonujących urzędów. Istniał do końca I Rzeczypospolitej, a po utracie niepodległości został reaktywowany dopiero w okresie II RP ( ), jako podległy wojewodzie kierownik administracji ogólnej na terenie powiatu. Po II wojnie światowej istniał do 20 III 1950 r., kiedy został zastąpiony stanowiskiem przewodniczącego powiatowej rady narodowej. Urząd starosty, jako organ samorządu powiatowego, został przywrócony reformą administracyjną, która weszła w życie 1 stycznia 1999 r.. Rada Powiatu wybrała wówczas na starostę człuchowskiego Aleksandra Gappę, który sprawuje tę funkcję do dziś. Początki starostów (a właściwie dzierżawców) w Czarnem wiążą się z ostatnim rokiem wojny trzynastoletniej, toczącej się pomiędzy Królestwem Polskim a Zakonem Krzyżackim. Wcześniej, już po akcie inkorporacji (6 III 1454 r.), król Kazimierz Jagiellończyk dokonał podziału administracyjnego obszaru Prus i zaczął wyznaczać pierwszych starostów. Jednak w odróżnieniu od Człuchowa, Czarne niemal przez całą wojnę nie znajdowało się w polskich rękach. Najpierw władzę sprawowali gdańszczanie, później Księstwo Pomorskie, a następnie dowódca krzyżacki Kasper Nostyc. Dopiero w sierpniu 1466 r. Czarne poddało się królowi polskiemu, który na starostę wyznaczył zaciężnego czeskiego Jerzego Tworkowskiego. Na mocy II pokoju toruńskiego (19 X 1466 r.) Czarne, tak jak cały obszar dawnej komturii człuchowskiej, znalazło się w granicach Prus Królewskich w województwie pomorskim. Terytorialnie i administracyjnie należało do powiatu człuchowskiego, jednak pod względem skarbowym, jako niewielka dzierżawa, stanowiło odrębną jednostkę. Podobnie przedstawiała się sytuacja dzierżawy białoborskiej (baldenburskiej). W II poł XVI w. w powiecie człuchowskim znajdowało się 121 osad, w tym 116 wiejskich i 5 miejskich. W lustracji z 1565 r. dzierżawa czarneńska oprócz miasteczka Hamersztyn (Czarne) posiadającego 112 włók ziemi, obejmowało dwa młyny, trzy wsie osiadłe - Domisław, Nadziejewo i Sokole, pustkę Dębienica, bagna Mokiernica oraz 2 folwarki. Starostami czarneńskimi byli wówczas Konarscy, którzy posiadali jeszcze dwie inne dzierżawy: Nową Wieś i Nowy Dwór. Od 1621 r. wieś Domisław została odłączona od tenuty czarneńskiej, do której już nie powróciła. Starostowie czarneńscy, podobnie jak białoborscy, byli w rzeczywistości wyłącznie tenutariuszami (dzierżawcami), czyli zarządcami posiadłości królewskich. Nie posiadali nawet takich uprawnień, jakie mieli starostowie niegrodowi w Człuchowie. Nie wymagano od nich składania rocznych rachunków, byleby regularnie opłacali wyznaczony czynsz dzierżawny. Do ich podstawowych obowiązków należało dbanie o budynki i obronność zamku. W zamian za poczynione przez nich nakłady finansowe, np. na naprawy zamku, król często pomniejszał wyznaczany im czynsz. Tenutariusze czarneńscy nie mieli obowiązku osiedlać się na terenie starostwa, jedni zamieszkiwali tu dłużej (jak np. Konarscy), inni zarządzali dzierżawą przez administratorów (m. in. Adolf Zeger/v. Seier wymieniany w r. 1648). Siedzibą starostów był dawny zameczek krzyżacki położony na lewym brzegu rzeki Czernicy, wśród rozlewisk i błot na północ od miasta. Na miejscu zrujnowanego zamku, Feliks Konarski pobudował nową siedzibę dwór starościński, opisaną przez lustratorów królewskich w roku Duże zniszczenia poczyniły XVII-wieczne wojny, więc przez wiele lat starostowie nie korzystali z niego. Za czasów starosty Franciszka Karola Weihera ( ) na wzniesieniu zamkowym wybuchł pożar, który strawił dwór i cześć zabudowań. Dwór po przeprowadzonej przez niego odbudowie, był jak na ówczesne czasy bardzo solidny, budowany w pruski mur. Oprócz dworu, znajdowały się tam liczne zabudowania gospodarcze: stajnie, wozownia, owczarnia, stodoła, kurniki, browar i młyn. Zameczek zasłynął z bitwy stoczonej ze Szwedami w 1627 r. Po przejęciu ziemi człuchowskiej, władze pruskie rozebrały większość murów i budynków (zachowały się pozostałości murów obwodowych i baszty), a w 1850 r. radca Georg von Livonius pobudował na miejscu dworu starościńskiego piękny, murowany pałac, zachowany do dziś (ob. Dom Pomocy Społecznej). Dotychczas najpełniejszą listę starostów czarneńskich podał P. Czaplewski, nie jest ona jednak całkowicie kompletna i zawiera nieścisłości. Autor artykułu dokonał w niej wielu korekt i uzupełnień, ale ustalenia nie mają charakteru wyczerpującego i ostatecznego. Ogółem w Czarnem było 23 starostów wywodzących się 13 rodów (w tym młody król Zygmunt August): 1. Jerzy Tworkowski h. Odrowąż (VIII V 1499) 1

2 2. Kaspar Knut h. wł. (3 V 1499 między 1519 a 1526) 3. Piotr Knut h. wł. (między 1519 a IX 1527) 4. Andrzej Knut h. wł. (IX ?) 5. Jan Janusz Kościelecki z Kościelca h. Ogończyk (? - 26 VI 1545) 6. Zygmunt August - król Polski z dyn. Jagiellonów (26 VI ?) 7. Feliks Konarski h. Kolczyk (11 VIII V ?) 8. Barbara Konarska z Żelisławskich h. wł. (? - 3 III 1585) 9. Michał Konarski h. Kolczyk (3 III IV 1613) 10. Dorota Konarska z Rembowskich h. wł. (29 IV /3) 11. Andrzej Łapiński h. Lubicz (20 V 1623 pocz. 1627) 12. Andrzej Stanisław Sapieha h. Lis ( III 1646) 13. Michał Karol ks. Radziwiłł h. Trąby odm. (IV 1646 VIII 1656) 14. Izabella Radziwiłłówna z Sapiehów h. Lis (VIII ) 15. Franciszek Weiher h. wł. (3 X VI 1677) 16. Magnus Ernest Weiher h. wł. ( I 1694) 17. Urszula Zofia Weiher h. wł. ( ) 18. Jerzy Ernest i Franciszek Teodor Weiher h. wł. ( ) 19. Franciszek Teodor Weiher h. wł. ( VII 1746) 20. Ernest Albrecht Weiher h. wł. ( ) 21. Franciszek Karol Ernest Weiher h. wł. ( VI 1763) 22. Kazimierz Raczyński h. Nałęcz (14 XII ?) 23. Aleksander Unruh h. wł. ( IX 1772) Pod względem pochodzenia terytorialnego, starostów czarneńskich można zaliczyć do trzech głównych grup: a) obywatele ziem pruskich, którzy posiadali tzw. indygenat: Rembowscy z Rębowa pod Gdańskiem, Żelisławscy z Żelisławek pod Gdańskiem, Konarscy z Konarzyn koło Chojnic, Knutowie (rodzina niegniazdowa pochodzenia najprawdopodobniej duńskiego, mająca włości w d. pow. człuchowskim), a także wywodzący się z ziemi lęborskiej niemiecki ród Weiherów posiadający liczne majątki na obszarze Prus Królewskich (przedstawiciele trzech różnych rodzin o tym nazwisku), b) przedstawiciele możnych i wpływowych magnackich rodów litewskich Sapiehów i Radziwiłłów, c) przedstawiciele znaczących rodów wielkopolskich i kujawskich Raczyńskich (wywodzących się z podwieluńskiego Raczyna, właściciele słynnego Rogalina), Unruhów (rodu niemieckiego pochodzącego ze Śląska i osiadłego u schyłku XVI w. w Wielkopolsce Międzychód, później też Kargowa) oraz Kościeleckich z Kościelca k. Inowrocławia. Spośród pozostałych - zaciężny czeski Jerzy Tworkowski wywodził się najprawdopodobniej z terenów nad górną Odrą, a Andrzej Łapiński z licznej, drobnej szlachty mazowieckiej (miejscowość Łapy nad rzeką Narew). Starostowie człuchowscy w zdecydowanej większości należeli do ścisłej elity Rzeczypospolitej Obojga Narodów i piastowali wysokie urzędy senatorskie (wojewodowie, kasztelanowie i ministrowie centralni). Tamtejsze starostwo zaliczało się bowiem do najbogatszych dóbr królewskich w województwie pomorskim, a równocześnie stanowiło najbardziej intratną królewszczyznę w całej Koronie. Niewielka dzierżawa czarneńska leżąca w granicach powiatu człuchowskiego nie stanowiła, aż tak dużego obiektu pożądania, choć jego dochody były niemałe. Nie brakuje wśród tamtejszych starostów osób wywodzących się ze znaczących i majętnych rodów. Status magnacki posiadali Radziwiłłowie, Sapiehowie, Raczyńscy i Kościeleccy. Wysoką pozycję w Prusach Królewskich miały rody Konarskich, a także Weiherów (status magnackiej i senatorskiej osiągnęła gałąź rodu wywodząca się od st. puckiego Ernesta, która przez niemal pół wieku trzymała w swych rękach Człuchów). Spośród starostów czarneńskich godności senatorskie zdobyli: Michał Konarski (kaszt. gdański kaszt. chełmiński woj. pomorski), Andrzej Stanisław Sapieha (kaszt. trocki kaszt. wileński), Kazimierz Raczyński (marsz. nadw. kor.) oraz Jan Janusz Kościelecki (kaszt. kowalski kaszt. inowrocławski kaszt. łęczycki kaszt. kaliski woj. inowrocławski woj. brzesko-kujawski woj. łęczycki). Podobnie jak w Człuchowie, również na zamku czarneńskim spotykamy kobiety, jako tenutariuszki dóbr królewskich (Barbara z Żelisławskich Konarska, Dorota z Rembowskich Konarska, Izabella z Sapiehów Radziwiłłowa oraz Urszula Zofia Weiher z linii tymieńskiej). Dzięki ius communicativum uzyskiwały prawo współwłasności i mogły korzystać z dóbr królewskich nadanych ich mężom, także po ich śmierci. W wyniku cesji i ius communicativum, prawo do posiadania dzierżawy czarneńskiej było przenoszone na współmałżonków, potomków czy powinowatych. Najdłużej starostwo znajdowało się w rękach Weiherów ( ) oraz Konarskich ( /1623). Wielu spośród starostów wybierało karierę wojskową, osiągając wysokie stanowiska w hierarchii żołnierskiej, odznaczając się w rzemiośle wojennym, służąc zarówno w wojsku koronnym czy litewskim, jak również w wojskach obcych. Zaciężny czeski Jerzy Tworkowski walczył po stronie polskiej w wojnie trzynastoletniej. W r Michał Konarski uczestniczył w wyprawie pskowskiej króla S. Batorego, za co został wynagrodzony nadaniem starostw hamersztyńskiego i białoborskiego. Opowiadał się on również za ufortyfikowaniem nadmorskich miast pruskich oraz wystawić silną flotę wojenną. Andrzej Stanisław Sapieha brał udział w bitwie chocimskiej (1621), później walczył ze 2

3 Szwedami w Inflantach i w Prusach Królewskich, gdzie odznaczył się w dwudniowej bitwie pod Tczewem (7-8 VIII 1627). Uczestniczył również w wyprawie smoleńskiej przeciw Moskwie (1633). Sporą karierę wojskową zrobił także Kazimierz Raczyński, który od rangi rotmistrza, awansował w 1768 r. na stopień generała wojsk koronnych. Szczególnie licznie w wojsku reprezentowani byli Weiherowie. Magnus Ernest ( 1694) wraz z bratem Teodorem (st. białoborski) byli rotmistrzami w kompanii arkebuzerów i walczyli z Turkami i Tatarami na Podolu w czasach Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Znaczącą karierę wojskową zrobił Jerzy Ernest ( 1716), syn Magnusa Ernesta. Zaciągnął się do gwardii grenadierów landgrafa heskiego i szybko awansował do stopnia majora. Walczył w hiszpańskiej wojnie sukcesyjnej ( ), na terenie Niemiec, Francji, Belgii i Włoszech. W bitwie pod Malplaquet (1709) został ciężko ranny, po czym trafił do niewoli. Po powrocie do domu zaciągnął się u króla polskiego, gdzie w stopniu pułkownika służył w regimencie piechoty hr. Flemminga. W 1715 r. wraz ze swym regimentem odpierał ataki Turków na Kamieniec Podolski. Wysokiej szarży wojskowej dorobił się również Franciszek Karol ( 1763), który został polskim gen. porucznikiem, o czym informuje nas inskrypcja na plafonie w kościele w Bińczu ( General-Lieutenant Ihro Königlichen Majestat von Polen, Starost von Hammerstein ). Niestety nie zachowały się szczegóły dotyczące przebiegu jego kariery wojskowej. Służbę żołnierską w wojsku koronnym wybrali również inni potomkowie Magnusa Ernesta synowie Mikołaj Albrecht i Krzysztof Dietrich oraz wnukowie: Mikołaj Henryk, Franciszek Ludwiki i Teodor Ernest. Jedynym rodem utytułowanym spośród starostów czarneńskich byli Radziwiłłowie, którzy tytuł książąt S.I.R (Sacrum Imperium Romanorum) otrzymali z nadania cesarza (w r Mikołaj Amor Poloniae oraz w r Mikołaj Rudy, a następnie Mikołaj Czarny, potwierdzone przez sejm RP w r. 1569). Byli wówczas jedyną rodziną uprawnioną do używania tytułu książęcego w Rzeczypospolitej nie mającą pochodzenia dynastycznego. Sapiehowie tytuł książęcy otrzymali decyzją sejmu dopiero w 1768 r. Również Kazimierz Raczyński (6 VII 1798 r. w Berlinie) oraz Aleksander Unruh (w r. 1802), tytuł hrabiowski otrzymali wówczas, kiedy nie posiadali już dzierżawy hamersztyńskiej. Herby starostów czarneńskich reprezentowane są przez 12 rodów szlacheckich (nie licząc Zygmunta Augusta z dyn. Jagiellonów), spośród których 11 to herby szlacheckie, a jeden książęcy (pięciopolowy herb Radziwiłłów). Starostowie należeli do następujących rodów herbowych (związkach opartych tylko na wspólnocie herbowej): Odrowąż, Ogończyk, Lubicz, Lis, Trąby, Nałęcz. Herby własne posiadały jedynie stare rody pomorskie (Konarscy, Rembowscy, Żelisławscy) oraz będące pochodzenia niemieckiego (Weiherowie, Unruhowie), czy duńskiego (Knutowie). Spis starostów czarneńskich opracowany według następującego schematu: nazwa i opis herbu; starostowie czarneńskich pieczętujący się danym herbem; pochodzenie rodu, z którego się wywodzili; najbliższa rodzina (rodzice, małżonkowie, dzieci) ze wskazaniem koligacji z innymi rodami; piastowane urzędy, posiadane starostwa. Używane w tekście symbole i skróty: * narodziny; śmierć; mł. zmarł młodo; x ślub; 1x pierwszy małżonek, 2x drugi małżonek; awans w hierarchii urzędniczej; kancl. kanclerz; het. hetman; gen. generał; płk pułkownik; mjr major; kpt. kapitan; rot. rotmistrz; marsz. marszałek; arcybp arcybiskup; bp biskup; woj. wojewoda; kaszt. kasztelan, podkom. podkomorzy; st. starosta, h. herb; kor. koronny; lit. litewski; ks. książę; hr. hrabia; zob. zobacz dalej; d. dawny; ob. obecny; wlk. wielki; wł. własny; poch. pochowany; bezpot. bezpotomnie. 1) Herb Knut/Knuth (własny/trzy Lilie) Herb własny, zwany również Trzy Lilie: w polu czerwonym trzy pasy srebrne tworzące rosochacz, pomiędzy nimi trzy srebrne lilie, każda w słup. Klejnot: trzy wojenne chorągwie ułożone w wachlarz, każda owija się wokół własnego drzewca. Labry czerwone podbite srebrem. Knutowie (Knuttowie, Knuthowie) h. wł. wywodzili się najprawdopodobniej z Danii, w nieznanych okolicznościach osiedlili się w Prusach, gdzie zaliczali się do rodzin niegniazdowych. Knutowie pisali się rozmaicie de Zeblyn, de Bobyelin, de Schelyn i de Sclebin. P. Czaplewski uważa wymienione nazwy za warianty tej samej miejscowości (Sebelin?), niemożliwej do zrekonstruowania. Jeszcze w XVII w. wymieniani są Knutowie piszący się z Giemeł (ob. Jarcewo k. Chojnic) w d. pow. człuchowskim Justyna Knut, żona woj. chełmińskiego Ludwika Mortęskiego h. wł. oraz Eufrozyna ( 30 VI 1648, poch. w Pelplinie w kaplicy Kosów), żona x1 st. borzechowskiego Jana Loki h. wł./rogala odm., x2 woj. chełmińskiego Jana Kossa h. wł. Najsłynniejszym z rodu Knutów był Samuel ( 1613), podskarbi nadworny J. Zamoyskiego i kanonik warmiński. Starostami czarneńskimi było trzech Knutów, o których posiadamy niewiele informacji dotyczących zarówno ich życia, jak i posiadanej rodziny: a) Kaspar Knut, dworzanin królewski ( między 1519 a 1526). Znany jest jego syn Andrzej (zob.). Pełnione urzędy: st. białoborski i hamersztyński. b) Piotr Knut (żył jeszcze w VI 1526), brat Kaspra (zob.). Znany jest jego syn Paweł (st. białoborski). Pełnione urzędy: st. białoborski i hamersztyński. c) Andrzej Knut ( przed 1545?), syn Kaspra (zob.). 3

4 2) Herb Kolczyk (własny/koło złamane) Konarscy (posiadali przydomek von Schlejzen) pieczętowali się herbem Kolczyk, zwanym inaczej Koło złamane, przez część heraldyków uważane za odmianę herbu Ossoria. W polu czerwonym fragment srebrnego dzwonu od wozu z dwiema szprychami i częścią piasty, barkiem do góry. Klejnot: zbrojna ręka wzniesiona, srebrna, trzymająca miecz. Labry czerwone podbite srebrem. Gniazdem rodowym Konarskich były Konarzyny w d. pow. człuchowskim. Znanymi przodkami byli Myślibor Malowy z Chojnic i Stanoch Malowy z Konarzyn, odnotowani w r przy określaniu granic miejscowości Zwierzyniec nadanej Augustianom w Swornigaciach oraz Mirosław z braćmi, którym w 1326 r. wielki mistrz potwierdza nadania w Konarzynach i Sąpolnie Człuchowskim. Początkowo należeli do drobnej szlachty kaszubskiej, z czasem awansowali do roli majętnej, znaczącej i wielce zasłużonej rodziny dla Pomorza Gd. Dziesięciu przedstawicieli rodu sięgało po urzędy w Prusach Królewskich wojewodów, kasztelanów, podkomorzych, chorążych, miecznika oraz ławników i sędziów (w tym dwóch człuchowskich); czterech spośród nich uzyskało godności senatorskie: Michał (zob.), Stanisław ( 1625, woj. malborski), Samuel ( 1641,woj. malborski) i Stanisław ( 1757, kaszt. chełmiński). Ostatnim właścicielem rodowych Konarzyn i Konarzynek był podkom. malborski Mirosław Konarski ( 1657/1658), który w 1636 r. sprzedał je Janowi Wąglikowskiemu h. wł. Starostami czarneńskimi z rodu Konarskich byli: a) Feliks ( po 1577), żonaty z Barbarą Żelisławską h. wł. (zob.), córką podkom. chełmińskiego Michała i Anny Szpot h. wł./łabędź odm. Mieli liczne potomstwo, w tym 4 synów: Michała (zob.), Stanisława ( 1625, woj. malborski, x Lukrecja z Bystrzca Sokołowska h. Pomian, bezpot.), Feliksa (x Eufrozyna Sokołowska h. Pomian) i Dawida ( 1616, opat oliwski) oraz 5 córek, w tym: Justynę ( 1631, x Mikołaj Koss h. wł.) i Barbarę ( 1610, cysterka w Żukowie). Spośród 6 jego braci Krzysztof ( ok. 1574) był znanym dyplomatą i sekretarzem króla Zygmunta Augusta oraz Michał ( 1570/1577) - sędzią ziemskim człuchowskim. Pełnione urzędy: st. białoborski i hamersztyński. b) Michał (*ok IV 1613), syn Feliksa (zob.) i Barbary Żelisławskiej h. wł. (zob.). Jego żoną (x przed 1593) była Dorota Rembowska h. wł. (zob.), z którą miał synów: Samuela (st. kiszewski) i Stanisława Kazimierza oraz 3 córki: Helenę (x Andrzej Łaszewski z Łaszewa h. Grzymała, st. białoborski), Katarzynę (x Andrzej Bouman Zaleski h. Godziemba, miecznik pruski) i Teresę Erdmundę ( 1658, x Reinhold Heidenstein h. wł. znany prawnik, historyk, kronikarz, dyplomata i sekretarz królewski). Pełnione urzędy: sekretarz króla Stefana Batorego, ochmistrz dworu królewicza Władysława IV, ochmistrz dworu królowej Konstancji, kaszt. gdański kaszt. chełmiński woj. pomorski, st. kiszewski, malborski, grudziądzki, białoborski i hamersztyński. 3) Herb Lis W polu czerwonym rogacina srebrna w słup, dwa razy przekrzyżowana w pas. Klejnot: pół lisa (połulis) czerwonego wspiętego. Labry czerwone podbite srebrem. Dewiza rodu: Crux mihi foederis arcus ( Krzyż mi łukiem przymierza ). Sapiehowie to magnacka rodzina wywodząca się od ruskich bojarów prawosławnych z ziemi smoleńskiej. W Horodle (1413) bojar Sunigajło został adoptowany przez przedstawiciela rodu Lisów z Polski Krystyna z Koziegłów, jednak nie udało się udowodnić pochodzenia rodu właśnie od niego. Pierwszym potwierdzonym historycznie protoplastą Sapiehów był Semen Sopiha, pisarz wielkiego księcia lit. Kazimierza Jagiellończyka. Pierwszym znaczącym przedstawicielem rodu był Iwan ( 1517), kanclerz królowej Heleny, woj. podlaski, założyciel miasta Kodeń i protoplasta młodszej linii Sapiehów, zwanej kodeńską. Jego bratem, a także protoplastą linii różańskiej (inaczej zwanej siewierską lub czerejską), starszej i bardziej znaczącej, był Bohdan ( ok.1512), sekretarz hospodarski Kazimierza Jagiellończyka. Twórcą politycznej i ekonomicznej potęgi rodu był Lew ( 1633), kanclerz i het. wlk. lit. Podkreśleniem świetności rodu i uznaniem jego zasług było nadanie w r przez sejm tytułu książęcego dla całego rodu. Przedstawiciele obu gałęzi żyją do dziś. Z gałęzi różańskiej wywodzą się: a) Andrzej Stanisław (* III 1646, poch. w Grodnie), brat woj. wileńskiego i het. wlk. lit. Pawła Jana ( 1665), najstarszy syn st. uświackiego Jana Piotra ( 1611) i Zofii Wejher h. wł. ( po 1631), córki st. puckiego Ernesta. Jego żoną (x 1622) była Anna Heidenstein h. wł. ( po 1673, córka Reinholda i Teresy Erdmundy Konarskiej), z którą mieli syna Leona Kazimierza ( mł. 1640) i córkę Izabellę Katarzynę (zob.). Pełnione urzędy: kaszt. trocki kaszt. wileński, st. uświacki (odstąpił je swemu bratu - Janowi), ryski, kokenhauski i marienhauski (w Inflantach), wołkowyski, hamersztyński. b) Izabella Katarzyna (*ok.1623 ok. 1685), córka Andrzeja Stanisława (zob.). Jej mężem był (x 1645) Michał Karol ks. Radziwiłł (zob.), z którym miała 3 synów. 4

5 4) Herb Lubicz W polu błękitnym podkowa srebrna ocelami w dół, z zaćwieczonym krzyżem kawalerskim złotym na barku i drugim takimż krzyżem pośrodku. Klejnot trzy pióra strusie. Labry niebieskie podbite srebrem. Łapińscy h. Lubicz wywodzili się z miejscowości Łapy nad rzeką Narew w dawnej ziemi bielskiej (ob. w woj. podlaskim). Kilkanaście okolicznych wiosek szlacheckich noszących nazwę Łapy, odznaczające się różnymi przezwiskami, zamieszkane były przez licznie rozrodzoną drobną szlachtę, głównie z rodu Lubiczów. Legendarnym protoplastą rodu był Łapa (Łappa) h. Lubicz, który osiadł tutaj w czasie kolonizacji mazowieckiej w XV wieku. Łapowie, jak większość rodów na pograniczu mazowiecko-litewsko-krzyżackim otrzymała nadania od książąt mazowieckich w pobliżu grodu Suraż, w zamian za posługę rycerską. Nazwisko Łapiński wyodrębniło się na przełomie XVI/XVII w., współcześnie bardzo popularne. Andrzej Łapiński, dworzanin Anny Wazówny ( przed 17 VI 1627). Zmarł nieżonaty. Pełnione urzędy: burgrabia krakowski ( ), st. hamersztyński. 5) Herb Nałęcz W polu czerwonym nałęczka srebrna. Klejnot: pomiędzy rogami jelenia, panna w sukni czerwonej, z włosami rozpuszczonymi, złotymi, spowitymi nałęczką srebrną, trzymająca oburącz rogi. Labry czerwone podbite srebrem. Wersja hrabiowska miała dodatkowo trzymacze dwa czarne orły w złotych koronach oraz dewizę rodu: Vitam impendere vero ( Poświęcić życie prawdzie ). Raczyńscy herbu Nałęcz, to jeden z najbardziej znanych i najzamożniejszych rodów wielkopolskich. Ich historia sięga XV w. Uważa się, że wywodzili się z drobnej szlachty z podwieluńskiego Raczyna (od którego przejęli nazwisko) i Małyszyna. Status rodziny do poziomu średnioszlacheckiego podniósł sędzia grodzki nakielski Zygmunt ( 1662), gromadząc kilkanaście wsi w rejonie nadnoteckim. Dwaj jego synowie zapoczątkowali dwie odrębne gałęzie rodu: Franciszek Stefan ( 1689) linię kurlandzką (inflancką), a woj. poznański Michał Kazimierz ( 1737) linię wielkopolską, której rychło zapewnił status magnackiej. Z niej wywodził się st. hamersztyński Kazimierz, jeden z najmożniejszych (w r wartość jego majątku wynosiła ponad złp.) i najbardziej wpływowych magnatów epoki stanisławowskiej. Po III rozbiorze złożył hołd królowi pruskiemu (6 VII 1798 r. otrzymał od króla Fryderyka Wilhelma III tytuł hrabiowski) i osiadł w Rogalinie, który nabył w r i gdzie pobudował słynny pałac. Potomkowie rodu żyją do dziś. Kazimierz Jan Nepomucen Raczyński, hrabia, kawaler Orderu Orła Białego i Orderu św. Stanisława, rosyjskiego Orderu św. Aleksandra Newskiego, pruskiego Orderu Orła Czarnego i Orderu Orła Czerwonego, gen. wojska kor. (*2 III 1739 Wojnowice - 25 XI 1824 Warszawa, poch. Woźniki Rogalin), syn Wiktora z Małyszyna ( 1764) i Magdaleny Działyńskiej h. Ogończyk ( 1743). Z żoną (x 4 IV 1761) Teresą Moszczeńską h. Nałęcz ( 1818), córką kaszt. santockiego Stefana, miał dwie córki: Magdalenę ( 1845, x Michał ks. Lubomirski h. Drużyna, generał-lejtnant wojska kor.) i Michalinę ( 1790, x Filip Nereusz Raczyński h. Nałęcz, gen. mjr wojsk kor.). Jego praprawnukiem był Edward ( 1993), prezydent RP na uchodźstwie w latach , którego potomkowie żyją do dziś. Pełnione urzędy: pisarz wlk. kor. st. generalny wielkopolski, marsz. nadw. kor., marszałek Rady Nieustającej, st. hamersztyński, zelgniewski (na Krajnie, Zelgniewo k. Piły) i czerwonogrodzki (na Podolu). 5

6 6) Herb Odrowąż (Odrzywąs) W polu czerwonym rogacina srebrna w słup, u dołu roztłuczona. Klejnot: na pawim ogonie rogacina jak na godle, w pas. Labry czerwone podbite srebrem. Herb pochodzenia czesko-morawskiego. Do Odrowążów należał zapewne zaciężny czeski Jerzy z Tworkowa, Tworkowski (v. Twerkaw), zwany również Jerzykiem. Pochodził najprawdopodobniej z Tworkowa, położonego nad Odrą, niedaleko Raciborza. Tworków stanowił własność rodu od poł. XIV aż do XV wieku. Nad górną Odrą znajduje się do dziś kilka miejscowości świadczących o bytności na tych terenach Odrowążów, a na Morawach kilkanaście miejscowości wciąż ma jego elementy w herbie. Jerzy z Tworkowa w okresie wojny 13-letniej walczył jako rotmistrz oddziałów zaciężnych po stronie polskiej. Prawdopodobnie to jego wyznaczył król jako starostę po opanowaniu Czarnego w sierpniu 1466 r. Brak pewnych informacji odnoszących się do jego rodziny. Podczas wojny 13-letniej walczyli Henryk i Hynek z Tworkowa (bracia?). 7) Herb Ogończyk (Ogon) W polu czerwonym połutoczenica srebrna, na której zaćwieczona takaż rogacizna w słup. Klejnot dwie ręce panieńskie w szacie srebrnej, wzniesione do góry. Labry czerwone podbite srebrem. Rodzina Kościeleckich z Kościelca koło Inowrocławia należała do jednych z najmożniejszych i najbardziej wpływowych polskich rodzin możnowładczych w XV-XVI w. Protoplastą Ogończyków Kościeleckich był woj. inowrocławski Janusz z Kutna, Skępego i Kościelca ( 1426). Z tego rodu pochodził Jan Janusz (*ok Kościelec - między VII a 25 X 1545), syn woj. poznańskiego Stanisława ( 1534) i Oporowskiej h. Sulima, nieznanego imienia. Pierwszą małżonką (x przed 1513) była Katarzyna Pampowska h. Gozdawa, córka woj. sieradzkiego Ambrożego, z którą miał trzech synów: Andrzeja (woj. poznański, 1565, x Anna Łaska h. Korab), Stanisława ( 1541, x Regina Kościelecka h. Ogończyk) i Jana Janusza (woj. sieradzki, 1564, x Gertruda Danaborska h. Pałuka) oraz córkę Barbarę (x Stefan Grudziński h. Grzymała, chorąży kaliski). Drugi raz ożenił się (x przed 1534 r.) z Katarzyną ze Słupów Kcyńską h. Topór ( po 1546), z którą miał dwóch synów: Stanisława (kaszt. bydgoski, 1589/1590, x Anna Baranowska h. Łodzia) i Łukasza (bp poznański, 1597) oraz córki: Annę (x Jan Kamieniecki h. Pilawa, woj. podolski) i Elżbietę (1x NN Potocki h. Pilawa, 2x Sebastian Żórawiński h. Korczak, kaszt. halicki). Pełnione urzędy: kaszt. kowalski kaszt. inowrocławski kaszt. łęczycki kaszt. kaliski woj. inowrocławski woj. brzesko-kujawski woj. łęczycki, st. tucholski, nakielski, bydgoski, białoborski, hamersztyński, człuchowski. 8) Herb Radziwiłł (Trąby odmiana książęca) W polu złotym orzeł czarny z rozpostartymi skrzydłami o otwartym dziobie i łapach złotych i języku czerwonym. Na piersi orła tarcza sercowa czwórdzielna w krzyż; w polu I błękitnym trzy trąby czarne o okuciach złotych złączone ustnikami 2,1 (herb Trąby), w polu II czerwonym na barku podkowy złotej takiż krzyż, na ocelach podkowy z zaćwieczonymi krzyżami (herb Dąbrowa odm.), w polu III czerwonym dwie ryby brązowe w słup łbami ku górze (herb Wadwicz odm.), w polu IV błękitnym między rogami półksiężyca złotego takaż gwiazda sześciopromienna (herb Leliwa). Nad tarczą trzy hełmy z klejnotami w koronach. W klejnocie I orzeł czarny z korona złotą, w klejnocie II połulew złoty, w III poługryf złoty. Wszystkie labry czarne podbite złotem. Rodzina wielokrotnie wykorzystywała formę pierwotną herbu z roku 1518 r. - na piersi czarnego orła tarcza sercowa, na której w polu błękitnym trzy trąby czarne. Hasło rodu: Bóg nam radzi. Herbem Trąby odm. pieczętowali się Radziwiłłowie, litewski ród magnacki, jeden z najmożniejszych i najbardziej wpływowych w całej Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wywodzili się od bojara Krystyna Ościka z Kiernowa ( ok. 1442/1443), który w akcie unii horodelskiej przyjął polski herb Trąby. Nazwa rodu wzięła się od jego syna, kaszt. wileńskiego Radziwiłła Ludwika ( 1477). Michał Karol wywodził się z linii Radziwiłłów na Nieświeżu, Klecku i Ołyce, zapoczątkowanej przez Mikołaja Czarnego ( 1565). Po jego śmierci synowie rozdzielili majątek ustanawiając ordynacje, a pierwszym ordynatem kleckim został ks. Albrycht ( 1592). Potomkowie rodu żyją do dziś. 6

7 Michał II Karol ks. Radziwiłł, III ordynat klecki (*ok Kleck - VIII 1656), syn st. upickiego i II ordynata kleckiego ks. Jana Albrychta ( 1626) oraz Lawinii ks. Koreckiej h. Pogoń Lit. ( 1641). Jego żoną (x 1645) była Izabella Katarzyna Sapieha h. Lis (zob.), córka kaszt. wileńskiego Andrzeja Stanisława, z którą miał 3 synów: Stanisława Kazimierza ( 1690, marsz. wlk. lit., x Maria Katarzyna Krystyna de Béthune-Chabris, siostrzenica królowej Marii Kazimiery, bezpot.), Michała ( ok. 1672) oraz Jana ( w dzieciństwie). Pełnione urzędy: chorąży wlk. lit. krajczy wlk. lit. podczaszy lit., st. hamersztyński i wołkowyski. 9) Herb Rembowski (własny/jelita Pruskie) Herb własny, zwany inaczej Jelita Pruskie, wg A. Znamierowskiego będący odmianą herbu Bełty. W polu czerwonym oszczep (albo rohatyna) srebrna w słup, na niej dwie strzały w krzyż skośny, srebrne. Klejnot: dwa skrzydła orle, czarne, jedno na drugim, w prawo. Labry czerwone podbite srebrem. Rembowscy (Rębowscy) należeli do znaczniejszych rodzin pomorskich. Swoje gniazdo rodowe posiadali w Rębowie pod Gdańskiem. Najbardziej znanymi przedstawicielami rodu byli opaci pelplińscy: Leonard I ( 1590), Adrian ( 1601) i Leonard II ( 1649). Siostrą opata Leonarda I była Dorota Rembowska ( 1622/1623), córka Krzysztofa i Anny Bux h. Gozdawa odm. Zamężna (x przed 1593) z woj. pomorskim Michałem Konarskim h. Kolczyk (zob.), z którym miała 3 synów i 3 córki. 10) Herb Unruh/Unrug (własny/lew) Herb własny, zwany też Lew. W polu złotym lew czerwony wspięty z podwójnym ogonem. Klejnot: trzy pióra strusie, czerwony pomiędzy dwoma złotymi. Labry czerwone podbite złotem. Unruhowie (Unrugowie) herbu wł. należeli do znaczącego niemieckiego rodu rycerskiego wywodzącego się z Turyngii, skąd w ciągu wieków rozprzestrzenili się na wschód. Jako pierwszy na polskiej ziemi osiedlił się, wywodzący się ze śląskiej gałęzi rodu, Krzysztof Unruh ( 1622), kalwin z Nowego Szczawna w Księstwie Żagańskim. W roku 1597 kupił Międzychód z okolicznymi majętnościami od woj. poznańskiego Jana Ostroroga h. Nałęcz. Otrzymał również polski indygenat. Jego syn Jerzy w 1641 r. nabył Kargowę (daw. Unrugowo, niem. Unruhstadt), która pozostawała w rękach rodu do 1837 r.. Synowie Jerzego dali początek dwóm gałęziom rodu. Młodsza wywodząca się od Aleksandra ( 1668), szybko się polonizowała, czego wyrazem była zmiana nazwiska na Unrug. Z tej linii pochodził kontradm. Józef Unrug, słynny dowódcy Floty i Obrony Wybrzeża w 1939 r.. Aleksander Unruh wywodził się ze starszej gałęzi rodu zapoczątkowanej przez jego dziadka, Krzysztofa II ( 1689). Początkowo silnie związani z Polską, pełnili ważne urzędy (m. in. starostowie gnieźnieńscy i wałeccy), jednak szybko wrócili do niemieckiej tożsamości i pierwotnej formy nazwiska Unruh. Potomkowie rodu żyją do dziś. Aleksander Unruh, hrabia od 1802 r., właściciel rodowej Kargowy (* ), wnuk st. gnieźnieńskiego i wałeckiego Krzysztofa II ( 1689), syn ppłk. wojsk polsko-saskich i st. wałeckiego Karola ( 1763) oraz Anny Schlichting h. wł.. Był żonaty (x 23 IX 1753) z Anną Marią Wilhelminą Augustą de Berlepsch h. wł. (*27 VIII IX 1798), córką starosty Turyngii Eryka ( 1749) i Joanny Eleonory von Brühl ( 1697). Jego syn Maurycy był wicedyrektorem Mennicy Państwowej ( ). Pełnione urzędy: szambelan JKM, dyrektor Mennicy Państwowej ( ), st. zelgniewski i hamersztyński. 11) Herb Wejher (własny/ Pomerzanin, Skarzyna) Herb własny, zwany również Pomerzanin lub Skarzyna: na tarczy srebrnej dwie niebieskie belki, jedna pod drugą, na każdej trzy zęby białe w pas. Powyżej trzy róże czerwone, również w pas. Klejnot - trzy srebrne strusie pióra. Labry czerwone po prawej i niebieskie po lewej (lub tylko czerwone), podbite srebrem. Pierwotna forma herbu Weiherów z linii tymieńskiej: w polu czerwonym srebrna pieczęć w słup zwieńczona pawim ogonem, w niej utkwione ukośnie trzy srebrne strzały. Klejnot panna w czerwonej sukni z rozpuszczonymi blond włosami, która w obu rozwartych rękach trzyma czarne orle skrzydła. Labry czerwone podbite srebrem. Przedstawiciel tej linii Franz Georg I ( 1696), w ślad za swym bratem Wolffem Albrechtem, osiedlił się w ziemi lęborskiej i w nieznanych okolicznościach przyjął herb zamieszkujących już tam Weiherów, który używany był przez następne pokolenia. Weiherowie (Wejherowie, Weyherowie) należeli do starej niemieckiej szlachty, której gniazdo rodowe znajdowało się w okolicach Würzburga we Frankonii. Starostowie czarneńscy wywodzili się trzech różnych rodzin, które osiadły na ziemi lęborskiej kolejno w XIV w. (linia Weiherów z Gęsi i Wrześcienka), w XV w. (linia z Łeby i Nowęcina) oraz w II poł. XVII w. (linia tymieńska). Pierwszą historyczną osobą z rodu osiadłą na ziemi lęborskiej był Mikołaj Weiher ( ok. 1398), który w 1347 r., otrzymał od wielkiego mistrza Henryka von Dusemera 22 łany we wsi Gęś. Zapoczątkował linię na Gęsi i Wrześcienku, z której starostami czarneńskimi byli: Magnus Ernest i jego potomkowie, aż do Franciszka Karola Ernesta, który w 1763 r. zmarł bezpotomnie. 7

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Początki rządów Jagiellonów

Początki rządów Jagiellonów Początki rządów Jagiellonów 1. Andegawenowie na polskim tronie Łokietek i Kazimierz Wielki dogadywali się w sprawie sukcesji z Węgrami (Kazimierz Wielki w 1339 r. w Wyszehradzie) 1370 r. umiera Kazimierz

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt

ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt Wielkopolska LP Miejscowość Gmina Powiat Pobyt monarchy (ów) 1. Giecz Dominowo średzki 2. Gniezno Gniezno gnieźnieński

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu Strona znajduje się w archiwum. Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu We wtorek, 24 lutego br., Prezydent RP, Zwierzchnik Sił Zbrojnych Lech Kaczyński złożył wizytę w Wyżej

Bardziej szczegółowo

Panowanie ostatnich Jagiellonów

Panowanie ostatnich Jagiellonów Panowanie ostatnich Jagiellonów 1. Wojny na wschodzie Wielkie Księstwo Moskiewskie za panowania Iwana III Srogiego w 1492 r. atakuje litewską Wiaźmę i tereny nad Oką 1500 r. Księstwo wchodzi w granice

Bardziej szczegółowo

JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI

JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI JAGIELLONOWIE NOTATKI Z LEKCJI 1. UNIA POLSKI Z LITWĄ. WŁADYSŁAW JAGIEŁŁO NA TRONIE POLSKIM 1. 1339 r. zjazd w Wyszehradzie umowa sukcesyjna K. Wielkiego. Po bezpotomnej śmierci ostatniego Piasta rządy

Bardziej szczegółowo

HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM

HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM TOMASZ PIETRAS HYBRYDA KUJAWSKA HERBEM NOWEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO? W związku z reformą administracyjną, heraldyka samorządowa ostatnio bardzo odżyła - na bieżąco powstają nowe herby województw, powiatów

Bardziej szczegółowo

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 )

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA Wśród krajów korony św. Wacława ( 1335 1526 ) ŚLĄSK POD RZĄDAMI Ą PIASTÓW ŚLĄSKICH (1138 1335) Kazimierz Wielki (1333-1370) 1370) Utrata Śląska

Bardziej szczegółowo

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju

997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla. najazd niemiecki i ruski wygnany z kraju książę Mieszko I X wiek powstaje Polska (jakie plemiona?) 966 chrzest Polski 972 - Cedynia król Bolesław Chrobry 997 misja św. Wojciecha 1000 zjazd gnieźnieński 1025 koronacja na króla król Mieszko II

Bardziej szczegółowo

Wojna domowa i król Piast

Wojna domowa i król Piast Wojna domowa i król Piast 1. Rzeczypospolita po potopie Szlachta traciła w czasach wojen i majątki i wpływy; wpływy na rzecz magnaterii Szlachta stawała się klientami magnatów Zmalała rola króla; ma on

Bardziej szczegółowo

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy

K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy pieczątka WKK Kod ucznia - - Dzień Miesiąc Rok DATA URODZENIA UCZNIA K O N K U R S Z H I S T O R I I dla uczniów szkoły podstawowej - etap rejonowy Drogi Uczniu, Przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

UNIA POLSKO LITEWSKA W LUBLINIE 1569 r.

UNIA POLSKO LITEWSKA W LUBLINIE 1569 r. UNIA POLSKO LITEWSKA W LUBLINIE 1569 r. 1. Przyczyny: Zygmunt August nie miał spadkobiercy. Obawiał się więc o przyszłość Polski i Litwy. Dzięki unii pragnął zabezpieczyć przyszłość obu państw, średnia

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Interpretacje historii Mazowsza... 22 Specyfika historyczna Mazowsza... 22 Kwestia zacofania Mazowsza w literaturze historycznej...

Rozdział II. Interpretacje historii Mazowsza... 22 Specyfika historyczna Mazowsza... 22 Kwestia zacofania Mazowsza w literaturze historycznej... Spis treści Wstęp..................................................... 11 Rozdział I. Wprowadzenie................................... 15 Uwagi metodologiczne..................................... 15 O stanie

Bardziej szczegółowo

Kazimierz Jagiellończyk ( 1447-1492)

Kazimierz Jagiellończyk ( 1447-1492) Uzupełnij fragment drzewa genealogicznego. Kazimierz Jagiellończyk ( 1447-1492) Jan I Olbracht Anna Jagiellonka Aleksander Jagiellończyk Katarzyna Jagiellonka... 1492-1501 1501-1506 1506-1548 planowany

Bardziej szczegółowo

Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk. Liczba kart, dokumentów, stron, fotografii, map, etc.

Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk. Liczba kart, dokumentów, stron, fotografii, map, etc. Cyfrowe Archiwum Tradycji Lokalnej w Milanówku Miejska Biblioteka Publiczna w Milanówku ul. Spacerowa 4 05-822 Milanówek Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk Lp. Numer zespołu (wg formatu: archiwum / zespół /

Bardziej szczegółowo

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego

Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Konkurs Historyczny dla Uczniów Szkół Podstawowych Województwa Podlaskiego Eliminacje Rejonowe Witamy Cię w drugim etapie Konkursu Historycznego. Informacje dla Ucznia: 1. Przed Tobą test składający się

Bardziej szczegółowo

Powtórka przed egzaminem mapy

Powtórka przed egzaminem mapy Powtórka przed egzaminem mapy 1. Starożytność. a) Najstarsze starożytne cywilizacje. A Egipt, B Palestyna, Izrael, Jerozolima, C Mezopotamia, D Grecja b) Starożytna Grecja. A góra Olimp, B Ateny, C- Olimpia

Bardziej szczegółowo

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi.

Gawrony. 1.1. Dawne nazwy wsi. Gawrony 1.1. Dawne nazwy wsi. Gaffarum 1499 r., Gaffarn 1511 r., Gafern 1550 r., Gaffron 1555 r., Groß Gabern 1670 r., Groß Gafren 1679 r., Groß Gaffron- 1687/88 r., Gafffron i Groß Gaffron 1787 r., 1818

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej Sprawdzian IV Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej GRUPA A Zadanie 1. (0 3 pkt) Podkreśl te pojęcia i postacie, które odnoszą się do konfederacji targowickiej. patriotyzm, zdrada, Seweryn Rzewuski, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Publikacja rozporządzenia wprowadzającego patenty oficerskie i akty mianowania

Publikacja rozporządzenia wprowadzającego patenty oficerskie i akty mianowania Publikacja rozporządzenia wprowadzającego patenty oficerskie i akty mianowania We wtorek, 1 grudnia br., w Dzienniku Ustaw opublikowane zostało rozporządzenie Prezydenta RP w sprawie trybu nadawania pierwszego

Bardziej szczegółowo

MIEROSZOWSKI herbu Ślepowron hrabiowie i szlachta

MIEROSZOWSKI herbu Ślepowron hrabiowie i szlachta MIEROSZOWSKI herbu Ślepowron hrabiowie i szlachta Herb hrabiów Mieroszowskich: tarcza błękitna kończata, przez nią na ukos od prawej ku lewej pas czerwony z obwódkami srebrnymi, nad nim orzeł śląski czarny,

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile KRYSTYNA S. KRYSTYNA C. EDWARD F. KAROLINA C. WOJCIECH T. JANINA F. FRANCISZKA G. HENRYK H. MIROSŁAW W. JULI BARBARA H. CELINA Ł. STANISŁAW K. HELENA S.

Bardziej szczegółowo

WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45

WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45 WYNIKI WIELKIEGO TESTU HISTORYCZNEGO 2012 PRZEPROWADZONEGO Z OKAZJI ROCZNICY ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI PRZEZ POLSKĘ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 45 1. Pierwszy król Polski, który pochodził z dynastii Piastów to:

Bardziej szczegółowo

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Najstarszą osadą w okolicy są Repty, o których wspomniano w bulli papieskiej z 1201 r. W 1327 r. księstwo bytomskie, wraz z okolicami dzisiejszych Tarnowskich Gór

Bardziej szczegółowo

6 X 2012 SPACERY WARSZAWSKIE PAŁACE KRAKOWSKIEGO PRZEDMIEŚCIA

6 X 2012 SPACERY WARSZAWSKIE PAŁACE KRAKOWSKIEGO PRZEDMIEŚCIA 6 X 2012 SPACERY WARSZAWSKIE PAŁACE KRAKOWSKIEGO PRZEDMIEŚCIA W sobotę, 6 października grupa uczniów naszej szkoły wzięła udział w Spacerze Warszawskim, cyklicznej imprezie turystycznej organizowanej przez

Bardziej szczegółowo

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Monety kolekcjonerskie SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wacław Ii Czeski SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII/190/14 RADY GMINY POŚWIĘTNE z dnia 29 kwietnia 2014 r.

UCHWAŁA NR XXVIII/190/14 RADY GMINY POŚWIĘTNE z dnia 29 kwietnia 2014 r. UCHWAŁA NR XXVIII/190/14 RADY GMINY POŚWIĘTNE z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie ustanowienia herbu, flagi, banneru, flagi stolikowej (proporczyka) i pieczęci Gminy Poświętne oraz zasad ich stosowania

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944)

POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944) POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944) Prezes Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża ( 26.05.1936 11.05.1937 ) Inżynier, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, poseł na Sejm

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 10 czerwca 2015 r. Poz. 2570 UCHWAŁA NR 55/15 RADY GMINY ZGORZELEC. z dnia 29 maja 2015 r.

Wrocław, dnia 10 czerwca 2015 r. Poz. 2570 UCHWAŁA NR 55/15 RADY GMINY ZGORZELEC. z dnia 29 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 10 czerwca 2015 r. Poz. 2570 UCHWAŁA NR 55/15 RADY GMINY ZGORZELEC z dnia 29 maja 2015 r. w sprawie ustanowienia herbu, flagi i pieczęci Gminy

Bardziej szczegółowo

Skarby Stanisława Augusta

Skarby Stanisława Augusta Monety kolekcjonerskie Skarby Stanisława Augusta Kazimierz III Wielki (1333 1370) Skarby Stanisława Augusta Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł Skarby

Bardziej szczegółowo

20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA

20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA Program wykładów 20 kwietnia 2010, godz. 17.00 WYKŁAD INAUGURACYJNY Adam Zamoyski Stanisław August pora na nowe spojrzenie SALA SENATORSKA 28 kwietnia 2010, godz. 17.00 Dr hab. Anna Grześkowiak-Krwawicz

Bardziej szczegółowo

Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte!

Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte! Szlakiem Hymnu, czyli.. Czarniecki, moim lokalnym Bonaparte! Spójrzmy w Przeszłość Stefan Czarniecki urodził się w 1599 r. w Czarncy. Był polskim dowódcą wojskowym, oraz kasztelanem kijowskim. Rozpoznawalny

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu

Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu Źródło: http://oss.strazgraniczna.pl/oss/aktualnosci/15589,uroczyste-obchody-swieta-niepodleglosci.html Wygenerowano: Czwartek, 29 września

Bardziej szczegółowo

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50.

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50. TEMATY ZAGADNIEŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII I SPOŁECZEŃSTWA DLA SŁUCHACZY Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych Semestr III klasa IIB 2015/16 1. Proszę wymienić cechy charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

NASZE SPRAWY KRESOWE STANICE

NASZE SPRAWY KRESOWE STANICE NASZE SPRAWY 15 czerwca 2013 roku na Walnym Zebraniu został wybrany nowy Zarząd Stowarzyszenia Rodzin Osadników Wojskowych i Cywilnych Kresów Wschodnich. Prezesem został Mieczysław Wójcik. Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Symbole narodowe. Godło. Barwy narodowe

Symbole narodowe. Godło. Barwy narodowe Symbole narodowe Zgodnie z art. 1 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych: orzeł biały, biało-czerwone barwy i Mazurek Dąbrowskiego są symbolami Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Podział uczestników Wojewódzkiego Konkursu z Języka Angielskiego etap rejonowy po zmianach

Podział uczestników Wojewódzkiego Konkursu z Języka Angielskiego etap rejonowy po zmianach Podział uczestników Wojewódzkiego Konkursu z Języka Angielskiego etap rejonowy po zmianach REJON 1 - Miasto Gdańsk - gimnazja publiczne 143. 144. Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku 9 1 Gimnazjum

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut. Materiały

Bardziej szczegółowo

Podział uczestników Wojewódzkiego Konkursu z Języka Angielskiego etapu rejonowy

Podział uczestników Wojewódzkiego Konkursu z Języka Angielskiego etapu rejonowy Podział uczestników Wojewódzkiego Konkursu z Języka Angielskiego etapu rejonowy REJON 1 - Miasto Gdańsk - gimnazja publiczne Lp. 1. 2. Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku 9 1 Gimnazjum nr 2

Bardziej szczegółowo

Fara Końskowolska www.konskowola.eu

Fara Końskowolska www.konskowola.eu Dwór Tęczyńskich w Końskowoli Informacja o tym, że występujący w źródłach zamek w Końskowoli (pierwsze wzmianki o nim pochodzą z końca XV wieku) przetrwał do naszych czasów w postaci pochodzącej z XVI

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII DLA KLASY IV I PÓŁROCZE

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII DLA KLASY IV I PÓŁROCZE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII DLA KLASY IV I PÓŁROCZE Uczeń przedstawia zadania muzeum wyjaśnia związki rodzinne na przykładzie swojej rodziny wyjaśnia znaczenie pojęcia: pamiątka rodzinna pokazuje na

Bardziej szczegółowo

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA

HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii HABSBURGOWIE I JAGIELLONOWIE RODZINNA RYWALIZACJA. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1992 r. Nr 90, poz. 450, z 1999 r. Nr 101, poz. 1177, z 2000 r. Nr 62, poz. 718,

Bardziej szczegółowo

- Budynek usługowo-handlowy 08-11.07.2008. - Budynek handlowo-biurowy 08-10.07.2008. - Budynek handlowy 15-16.07.2008

- Budynek usługowo-handlowy 08-11.07.2008. - Budynek handlowo-biurowy 08-10.07.2008. - Budynek handlowy 15-16.07.2008 1. CLARE Sp. z o.o. 2. Osoby fizyczne 3. Antonika Holding S.A. - Budynek usługowo-handlowy 08-11.07.2008 - Budynek handlowo-biurowy 08-10.07.2008 - Budynek handlowy 15-16.07.2008 4. Osoby fizyczne - Budynek

Bardziej szczegółowo

Wojna trzynastoletnia z zakonem krzyżackim

Wojna trzynastoletnia z zakonem krzyżackim Wojna trzynastoletnia z zakonem krzyżackim Menu III etap wojny Wojna trzynastoletnia ogólne informacje IV etap wojny Zakon krzyżacki Zakończenie wojny Przyczyny wybuchu wojny II pokój toruński I etap wojny

Bardziej szczegółowo

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego 11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego MARIA REGINA POLONIAE NR 6 / 18 / 2015 Na naszą modlitwę w Bazylice górnej musieliśmy poczekać z powodu koncertu,

Bardziej szczegółowo

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl

Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH. www.zamek.leczyca.pl Muzeum w Łęczycy OFERTA WSPÓŁPRACY DLA FIRM I AGENCJI EVENTOWYCH www.zamek.leczyca.pl MUZEUM W ŁĘCZYCY Zamek - siedziba łęczyckiego muzeum - został zbudowany przez króla Polski Kazimierza Wielkiego najprawdopodobniej

Bardziej szczegółowo

Konkurs - Ziemia Dobrzyńska- Moja Mała Ojczyzna

Konkurs - Ziemia Dobrzyńska- Moja Mała Ojczyzna Dobrzyń nad Wisłą 17.11.2009r. Konkurs - Ziemia Dobrzyńska- Moja Mała Ojczyzna Test dla szkół podstawowych (listopad 2009r.) 1.Dokończ zdania(jednym słowem): a/okręg grodowy w średniowiecznej Polsce to

Bardziej szczegółowo

WYPIS Z KSIĄG METRYKALNYCH PARAFII RZYMSKOKATOLICKIEJ W WASYLKOWCACH, DEKANAT CZORTKÓW DIECEZJI LWOWSKIEJ KSIĘGA URODZEŃ

WYPIS Z KSIĄG METRYKALNYCH PARAFII RZYMSKOKATOLICKIEJ W WASYLKOWCACH, DEKANAT CZORTKÓW DIECEZJI LWOWSKIEJ KSIĘGA URODZEŃ WYPIS Z KSIĄG METRYKALNYCH PARAFII RZYMSKOKATOLICKIEJ W WASYLKOWCACH, DEKANAT CZORTKÓW DIECEZJI LWOWSKIEJ KSIĘGA URODZEŃ Lp Nr aktu Data urodzenia 1 116 22.10.1809 2 01.05.1809 3 116 10.05.1813 4 177 05.12.1817

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie

Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Samorząd to prawo jakiejś grupy osób do samodzielnego i niezależnego decydowania o swoich sprawach. Natomiast z prawno administracyjnego punktu widzenia samorząd oznacza powierzenie

Bardziej szczegółowo

Stefan Doerffer (1877-1939) syn Antoniny z Lekszyckich i Pawła Doerffera

Stefan Doerffer (1877-1939) syn Antoniny z Lekszyckich i Pawła Doerffera Stefan Doerffer (1877-1939) syn Antoniny z Lekszyckich i Pawła Doerffera Halina i Stefan Doerfferowie - rok po ślubie (1908) Doerfferowie w Lece Wielkiej (1917) Stoją od lewej: na osiołku syn Ryszard,

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa nr 17 Szkoła Podstawowa nr 18 Drogi Uczniu,

Bardziej szczegółowo

Obrona lotniska. CAW, kol. 60/14

Obrona lotniska. CAW, kol. 60/14 Janusz Gzyl KOLEKCJA FOTOGRAFII PRZEWRÓT MAJOWY 1926 R. Jedną z kolekcji wyodrębnionych z zasobu ikonograficznego Pracowni Zbiorów Specjalnych Centralnego Archiwum Wojskowego, jest kolekcja Nr 60 Przewrót

Bardziej szczegółowo

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5.

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. Anna Korzycka Rok IV, gr.1 Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. 1. Na podstawie mapy Polska za Bolesława Chrobrego podaj miejscowości będące siedzibami arcybiskupa

Bardziej szczegółowo

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Monety kolekcjonerskie SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Bolesław Chrobry SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA Wyjątkowa seria złotych i srebrnych monet kolekcjonerskich o nominałach 500 zł i 50 zł SKARBY STANISŁAWA AUGUSTA

Bardziej szczegółowo

Publiczne Przedszkole z Oddziałami Integracyjnymi Nr 1 w Sztumie Przedszkole Nr 5 im. Dzieci z Zamkowego Wzgórza w Malborku

Publiczne Przedszkole z Oddziałami Integracyjnymi Nr 1 w Sztumie Przedszkole Nr 5 im. Dzieci z Zamkowego Wzgórza w Malborku W DNIU 17 MARCA 2014 ROKU W SALI KONFERENCYJNEJ PARKU NAUKOWO TECHNOLOGICZNEGO W GDYNI ODBYŁA SIĘ POMORSKA GALA III EDYCJI KONKURSU MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ MAM 6 LAT. Organizatorem Gali była Pani Elżbieta

Bardziej szczegółowo

Wykaz stowarzyszeń zarejestrowanych na terenie Gminy Miasto Łęczyca:

Wykaz stowarzyszeń zarejestrowanych na terenie Gminy Miasto Łęczyca: Wykaz stowarzyszeń zarejestrowanych na terenie Gminy Miasto Łęczyca: 1. Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Zarząd Miejski w Łęczycy ul. Zachodnia 8, 99-100 Łęczyca, tel. (024) 721 03 51 Prezes: Tadeusz Grzelak,

Bardziej szczegółowo

Złoty Krzyż Zasługi. Srebrny Krzyż Zasługi

Złoty Krzyż Zasługi. Srebrny Krzyż Zasługi Wykaz osób uhonorowanych odznaczeniami państwowymi w 2007 r. Złoty Krzyż Zasługi Lp. Nazwisko i imię Stanowisko Nazwa Szkoły (placówki) Miejscowość 1. Bugajczyk Anna Zespół Szkół Elektryczno 2. Donat Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Celem wielkich wypraw morskich w XV i XVI wieku było pragnienie:

Celem wielkich wypraw morskich w XV i XVI wieku było pragnienie: Zadanie 1. (0-1 pkt) Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. Humanizm to prąd umysłowy, który: A) interesował się głównie sztuką B) koncentrował się na człowieku C) stawiał na pierwszym miejscu naukę D)

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

: Krzyż Virtuti Militari -1920, Krzyż Walecznych-1920,

: Krzyż Virtuti Militari -1920, Krzyż Walecznych-1920, {gallery}galeria_6_armia_krajowa/600{/gallery} Foto 600 Armia Krajowa ARMIA KRAJOWA - rodowód - w dniu 27.09.1939r. powołano Służbę Zwycięstwu Polsce, w dniu 13.11. Więcej: Galeria opracowywana wspólnie

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM Imię i nazwisko Szkoła.. 1. W którym roku uchwalono konstytucję kwietniową?... 2. Podaj lata, w jakich Piłsudski był Naczelnikiem Państwa?... 3. W jakiej tradycji

Bardziej szczegółowo

Historia Grabowca, zdjęcia z roku: 1957 1

Historia Grabowca, zdjęcia z roku: 1957 1 Historia Grabowca, zdjęcia z roku: 1957 1 Zdjęcie 1 Rok 1957, 6 lipca. Pamiątka I Komunii Świętej (zdjęcie ze zbiorów Mirosława Bednarczyka oraz z kroniki parafialnej, autor Leon Sokołowski). W środku

Bardziej szczegółowo

Warszawa Poczdam Kilonia Skagen Odense - Kopenhaga Ystad Świnoujście Warszawa: 10 do 12 dni 2800 km WYPRAWA DO DANII - SKAGEN

Warszawa Poczdam Kilonia Skagen Odense - Kopenhaga Ystad Świnoujście Warszawa: 10 do 12 dni 2800 km WYPRAWA DO DANII - SKAGEN Warszawa Poczdam Kilonia Skagen Odense - Kopenhaga Ystad Świnoujście Warszawa: 10 do 12 dni 2800 km WYPRAWA DO DANII - SKAGEN Niemcy - Poczdam Budynek z 1685 r, początkowo jako oranżeria a następnie stajnie

Bardziej szczegółowo

Przeczytaj uważnie i uzupełnij:

Przeczytaj uważnie i uzupełnij: Przeczytaj uważnie i uzupełnij: 1. Lublin położony jest w krainie, która nazywa się.. 2. Lublin uzyskał prawa miejskie w...r., nadał mu je.... 3. Herb miasta przedstawia..., skaczącego na krzew..., który

Bardziej szczegółowo

MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO

MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO WARSZAWA KRAKÓW: INSTYTUT HISTORII NAUKI PAN, 2015 ISBN 978-83-86062-23-2 Roman Komierowski urodził się 15 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

Patent oficerski - godny symbol współczesnego żołnierza

Patent oficerski - godny symbol współczesnego żołnierza Źródło: http://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/1333,patent-oficerski-godny-symbol-wspolczesnego-zolnierza.html Wygenerowano: Wtorek, 2 lutego 2016, 13:49 Patent oficerski - godny symbol współczesnego żołnierza

Bardziej szczegółowo

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Termin Wydarzenie 2 września2013 r. Rozpoczęcie roku szkolnego 2i 3 stycznia 2013 r. Dzień wolny po odpracowaniu w dniu 14 i 28 września 2013r. Grudzień 2013 Próbne egzaminy

Bardziej szczegółowo

LATAJĄCE REPLIKI SAMOLOTÓW HISTORYCZNYCH. Ryszard Kędzia (Polskie Stowarzyszenie Motoszybowcowe) Tomasz Łodygowski (Politechnika Poznańska)

LATAJĄCE REPLIKI SAMOLOTÓW HISTORYCZNYCH. Ryszard Kędzia (Polskie Stowarzyszenie Motoszybowcowe) Tomasz Łodygowski (Politechnika Poznańska) Ryszard Kędzia (Polskie Stowarzyszenie Motoszybowcowe) Tomasz Łodygowski (Politechnika Poznańska) 1. Zapomniana historia, nieznane fakty 2. Przywrócenie pamięci Czynu Wielkopolan 3. Latające repliki samolotów

Bardziej szczegółowo

18 października niedziela 7.30. Ks. Heliodor. : + Józef Wojsz greg. 7.30

18 października niedziela 7.30. Ks. Heliodor. : + Józef Wojsz greg. 7.30 18 października niedziela 7.30 Ks. Heliodor : + Józef Wojsz greg. 7.30 Dziękcz. z pr. o Boże bł. dla Daniela Zaczka w 18 ur., oraz op. MB dla Iwony i Jana w 20 r. ślubu i p 7.30 + Kazimierz Szabłowski

Bardziej szczegółowo

6. RZECZPOSPOLITA OBOJGA NARODÓW NOTATKA

6. RZECZPOSPOLITA OBOJGA NARODÓW NOTATKA 6. RZECZPOSPOLITA OBOJGA NARODÓW NOTATKA 1. Unia polsko litewska w XV w. a) rozluźnienie unii polsko litewskiej po śmierci Jagiełły w 1434 r. na tronie polskim zasiadł Władysław III Warneoczyk, a na tronie

Bardziej szczegółowo

Okręg Pomorski Polskiej Izby Rzeczników Patentowych

Okręg Pomorski Polskiej Izby Rzeczników Patentowych Jacek Czabajski Okręg Pomorski Polskiej Izby Rzeczników Patentowych Wstęp. Rok 1980 zapoczątkował w Polsce przemiany we wszystkich sferach, w tym w sferze społecznej. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

RANKING LICEÓW OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH 2015R.

RANKING LICEÓW OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH 2015R. RANKING LICEÓW OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH 2015R. Ranking Nazwa szkoły Miejscowość Wyniki Ogólnopolski 1 46 XVI LO z Oddz. Dwujęz. im. Charlesa de Gaulle'a Poznań 58,07 2 53 II LO im. Gen. Zamoyskiej i Heleny Modrzejewskiej

Bardziej szczegółowo

Temat 7: Kaszuby pod panowaniem krzyżackim.

Temat 7: Kaszuby pod panowaniem krzyżackim. Temat 7: Kaszuby pod panowaniem krzyżackim. Śmierć Mściwoja II (1294 r.) oznaczała utratę niepodległości, ponieważ państwo wschodniokaszubskie, zgodnie z umową w Kępnie, weszło w skład odradzającej się

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW - Dziękuję za ofiarną i odważną służbę

Szefowa MSW - Dziękuję za ofiarną i odważną służbę Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Poniedziałek, 26 października 2015, 20:00 Strona znajduje się w archiwum. Sobota, 25 lipca 2015 Szefowa MSW - Dziękuję za ofiarną i odważną służbę Z narażeniem życia

Bardziej szczegółowo

Programu rozwoju piłki ręcznej Ośrodki Szkolenia w Piłce Ręcznej (OSPR)

Programu rozwoju piłki ręcznej Ośrodki Szkolenia w Piłce Ręcznej (OSPR) Programu rozwoju piłki ręcznej Ośrodki Szkolenia w Piłce Ręcznej (OR) Wyniki prac Komisji Oceniającej wnioski szkół o przystąpienie do Programu z dnia 05.08.2015 r. WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO-POMORSKIE - DZIEWCZYNY

Bardziej szczegółowo

Zygmunta Lucjana. Lucyn

Zygmunta Lucjana. Lucyn Zamieszkiwali w majàtku odziedziczonym po ojcu, Fortunacie Edwardzie Jaworowskim we wsi o nazwie dzisiejszej Warzyn Skóry dawniej Nu ynek lub Warzynek,. Liczy on 102 hektary ziemi ornej oraz 10 hektarów

Bardziej szczegółowo

DZIEJE ZAMKU CZŁUCHOWSKIEGO

DZIEJE ZAMKU CZŁUCHOWSKIEGO Arkadiusz Kamiński DZIEJE ZAMKU CZŁUCHOWSKIEGO Najważniejszym symbolem Człuchowa jest zamkowa wieża, jedyna w całości zachowana pozostałość po potężnej niegdyś krzyżackiej fortecy, o której w XV w. pisał

Bardziej szczegółowo

HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU

HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU Robert Czub HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU Od czasów średniowiecza w Gostyniu odbywały się co najmniej raz w tygodniu targi. Prócz mieszczan przybywała na nie okoliczna szlachta i zamożniejsi chłopi. Prawdziwym

Bardziej szczegółowo

Monety - Rzeczpospolita Obojga Narodów XVII w.

Monety - Rzeczpospolita Obojga Narodów XVII w. Monety - Rzeczpospolita Obojga Narodów XVII w. Boratynki Moneta na zdjęciu to szeląg litewski Jana Kazimierza - tzw. BORATYNKA. Materiał - miedź Waga - około 1 g Średnica - około 16 mm Kiedy w 1656 roku,

Bardziej szczegółowo

ORDEREM ORŁA BIAŁEGO. Pan Jan OLSZEWSKI. KRZYśEM KOMANDORSKIM Z GWIAZDĄ ORDERU ODRODZENIA POLSKI

ORDEREM ORŁA BIAŁEGO. Pan Jan OLSZEWSKI. KRZYśEM KOMANDORSKIM Z GWIAZDĄ ORDERU ODRODZENIA POLSKI Odznaczeni zostali: w uznaniu znamienitych zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności dla przemian demokratycznych i wolnej Polski, za działalność państwową i publiczną ORDEREM ORŁA BIAŁEGO

Bardziej szczegółowo

Informacja o osiągnięciach uczniów Zespołu Szkół Samorządowych nr 2 w Limanowej w roku szkolnym 2013/2014

Informacja o osiągnięciach uczniów Zespołu Szkół Samorządowych nr 2 w Limanowej w roku szkolnym 2013/2014 nformacja o osiągnięciach uczniów Zespołu Szkół Samorządowych nr 2 w Limanowej w roku szkolnym 2013/2014 1. Konkursy przedmiotowe i tematyczne organizowane przez Małopolskiego Kuratora Oświaty (etap wojewódzki):

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe. Imię i nazwisko Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii ORGANIZATORZY: Wydział Edukacji Urzędu Miasta w Koszalinie Imię i nazwisko Szkoła Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie Szkoła Podstawowa nr 17 w Koszalinie

Bardziej szczegółowo

MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO

MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO WARSZAWA KRAKÓW: INSTYTUT HISTORII NAUKI PAN, 2015 ISBN 978-83-86062-23-2 Życiorys Bolesław Szymon Romanowski urodził

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 1/2014 Gminnej Komisji Wyborczej w Olszewie-Borkach z dnia 21 października 2014r. w sprawie powołania obwodowych komisji wyborczych

Uchwała nr 1/2014 Gminnej Komisji Wyborczej w Olszewie-Borkach z dnia 21 października 2014r. w sprawie powołania obwodowych komisji wyborczych Uchwała nr 1/2014 w sprawie powołania obwodowych komisji wyborczych Na podstawie art. 182 1 pkt 2, 2 i 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r Kodeks Wyborczy (Dz.U. Nr 21 poz. 112, Nr 26, poz. 134, Nr 94, poz.

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z UROCZYSTOŚCI POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO

RAPORT Z UROCZYSTOŚCI POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO KATYŃ... ocalić od zapomnienia Ogólnopolska akcja posadzenia 21.857 dębów na 70-lecie Zbrodni Katyńskiej (PROGRAM EDUKACYJNY) RAPORT Z POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO KATYŃ... ocalić od

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2. Zespół Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego nr 6. Gimnazjum nr 10 przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 6

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2. Zespół Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego nr 6. Gimnazjum nr 10 przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 6 Lista szkół gimnazjalnych z terenu województwa pomorskiego, które zgłosiły swój udział w konkursie My Europejczycy, czyli Pomorskie w Unii konkurs wiedzy dla gimnazjalistów : Miasto Gdańsk Gimnazjum nr

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 4 grudnia 2014 r. Poz. 4410 UCHWAŁA NR XCVIII/2021/14 RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia 5 listopada 2014 r. w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół

Bardziej szczegółowo

Księga Chrztów Cywilnych zawierająca w sobie akta urodzenia Żychlina i Małżeństw z Parafii Żychlin Powiatu Orłowskiego Zrobiona na r. 1816.

Księga Chrztów Cywilnych zawierająca w sobie akta urodzenia Żychlina i Małżeństw z Parafii Żychlin Powiatu Orłowskiego Zrobiona na r. 1816. 1820 r. Księga Chrztów Cywilnych zawierająca w sobie akta urodzenia Żychlina i Małżeństw z Parafii Żychlin Powiatu Orłowskiego Zrobiona na r. 1816. Kościół parafialny w Żychlinie rycina z połowy XIX wieku.

Bardziej szczegółowo