Wybrane elementy zarządzania turystyką 1. Selected elements of management of tourism

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wybrane elementy zarządzania turystyką 1. Selected elements of management of tourism"

Transkrypt

1 Turystyka i Rekreacja Tom 3/ Kazimierz Michałowski Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku f Jolanta Ryś Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej Wybrane elementy zarządzania turystyką 1 Selected elements of management of tourism Abstract The paper includes brief explanations of the idea of management as well as the process of management of organizations in classical construction. On the base of pointed elements there was conducted the attempt of formulation of the idea of management in tourism. The main effort was put on the management in macro - aspect and in the spatial construction. It makes a certain innovation in perceiving the management; not only in theoretical, but also in practical sense. The Polish literaturę concerning this matter merely mentions this aspect. In this paper two new concepts were introduced. One is the defmition of the cycle of the tourism in macro-perspective and administrative-municipal system. Moreover, there was presented the trial of creating the spatial arrangement in aspect of management of tourism. Słowa kluczowe: zarządzanie, turystyka, planowanie, strategia, układ przestrzenny Wstęp Zakres przedmiotowy turystyki obejmuje bardzo szerokie spektrum. Reprezentuje ona dziedzinę gospodarki, która cechuje się szybką dynamiką rozwojową i to zarówno na świecie, w kraju, w regionach, gminach. Ów szybki rozwój niejednokrotnie bywa korygowany z powodu nierównomiernego wzrostu poszczególnych dziedzin (działów) turystyki. W tym względzie jakże przydatne wydaje się odniesienie do procesu zarządzania turystyką. Należy przy tym konstatować, iż zmienia się sens i zakres terminologii używanej w turystyce. Ulega ona pewnym modyfikacjom. Wskazuje na to wiele badań [1], mówiących o różnym rozumieniu pojęć w turystyce. Z uwagi na fakt, iż zarządzanie turystyką rozpatruje się jako zagadnienie interdyscyplinarne, natomiast sama turystyka stanowi również dziedzinę wielofunkcyjną, istnieje wiele definicji turystyki (formułowanych w zależności od spojrzenia na nią przez pryzmat szeregu nauk). Krótka historia turystyki a zarządzanie Znajomość historii rozwoju turystyki i teorii zarządzania okazuje się pomocne w zarządzaniu turystyką. Podróżowanie i poznawanie otoczenia stanowią przejaw aktywności człowieka od najdawniejszych czasów. Początkowo było to poszukiwanie nowych terenów łowieckich i miejsc zamieszkania. Później przyczyny migracji wiązały się z ekspansją terytorialną (wojny, krucjaty), dyplomacją (misje, poselstwa), handlem [2]. W wiekach średnich dominował czynnik zainteresowania otaczającym światem, względy religijne, a także chęć podnoszenia poziomu wykształcenia. Obecnie podróżowanie związane jest przede wszystkim z odpoczynkiem i realizacją zainteresowań. Początków turystyki europejskiej można dopatrywać się w starożytności. W czasach greckich i rzymskich odbywano liczne wędrówki, w ten sposób poznając obce kraje i nawiązując kontakty społeczne z ich mieszkańcami. Wymienić tu należy podróże specjalnych wysłanników i posłów, kupców, ale również pielgrzymki

2 78 do miejsc świętych. Opuszczano także miejsce zamieszkania w celu załatwienia różnych interesów, odwiedzenia rejonów kąpielowych, a ponadto dla własnej przyjemności [7]. Epoki renesansu i oświecenia zmieniły motywacje omawianej ruchliwości przestrzennej, W okresie odrodzenia wzrosło znaczenie wędrówek o charakterze poznawczym, naukowym i zdrowotnym. Nadal wiele podróży wiązało się z handlem i religią. Podobna sytuacja przedstawiała się w czasach oświecenia, aczkolwiek dodatkowo wśród przesłanek podróżowania pojawiły się cele wypoczynkowe. Fala nasilonego rozwoju turystyki w Europie przypada na lata W tym okresie zwiększyła się liczba wyjazdów turystycznych, a także zmieniła struktura ruchu turystycznego. Z dobrodziejstw omawianych migracji zaczęły korzystać mniej zamożne grupy społeczne. Szczególnie wzrosła liczba uczestników, wywodzących się z warstwy średniej oraz spośród wyższych rangą urzędników państwowych; w końcu lat dwudziestych do tego grona dołączyli urzędnicy niższego szczebla, a nawet robotnicy. Wydatne ożywienie wskazanej ruchliwości przestrzennej nastąpiło po roku 1950, wraz ze wzrostem znaczenia motoryzacji i stabilizacją polityczną. Turystyka weszła w nową fazę rozwoju, charakteryzującą,się masowością wyjazdów turystycznych z jednej strony, a z drugiej - masowością i postępującą dywersyfikacją oferty turystycznej. Lata pięćdziesiąte to również intensywny rozwój turystyki krajowej i przyjazdów obcokrajowców do Polski. Możliwe stały się podróże do krajów socjalistycznych, jedynie na pieczątkę w dowodzie osobistym. Powstały nowe spółdzielnie lub państwowe biura tury-styczne, zajmujące się działalnością przewozową, względnie przewodnicką (np. Gromada, Juwentur). Na początku lat dziewięćdziesiątych wprowadzono w Polsce do turystyki zasady gospodarki wolnorynkowej. Pociągnęło to za sobą odchodzenie od wzorca turystyki socjalnej na rzecz turystyki komercyjnej, a w efekcie stały spadek zainteresowania pierwszym modelem. Powstające różnego rodzaju przedsiębiorstwa turystyczne, z czasem konkurujące ze sobą, coraz częściej zmuszone były korzystać z wiedzy o zarządzaniu i poznawać teorie zarządzania. Teoria dostarcza ram dla wiedzy, na podstawie której można planować działania. Teorie zarządzania wykorzystywane są do budowy organizacji i prowadzenia ich ku wytyczonym celom [3]. U podstaw wielu teorii zarządzania legło stwierdzenie, iż organizacje, w tym turystyczne, muszą stać się bardziej ruchliwe i jednocześnie wrażliwe na sygnały z otoczenia. Dla współczesnych usługodawców duże znaczenie ma również świadomość i zrozumienie ważnych elementów rozwoju historycznego. Historyczny kontekst zarządzania daje poczucie ciągłości dziejowego dziedzictwa, co może pomóc menedżerom w unikaniu błędów w trakcie kierowania firmą. Pojęcie, istota i proces zarządzania w turystyce W teorii klasycznej organizacji zarządzanie jest zbiorem różnych funkcji kierowniczych, spośród których najczęściej wymienianymi są: planowanie, organizacja, koordynacja, motywowanie i kontrola [5]. Według Griffina zarządzanie jest to zestaw działań (obejmujący planowanie, podejmowanie decyzji, organizowanie, przewodzenie ludźmi oraz kontrolowanie) skierowanych na zasoby organizacji. Przechodząc do istoty zarządzania można ją scharakteryzować w sposób następujący: Istota zarządzania polega na tym, że wszelkie organizacje, w tym turystyczne - duże, małe, nastawione na przynoszenie zysku, bądź nie stawiające sobie takiego celu, wykorzystują pewną kombinację zasobów ludzkich, finansowych, rzeczowych i informacyjnych do osiągnięcia swoich zadań. Zasoby te albo nakłady, uzyskiwane są na ogół z otoczenia organizacji. Utrzymaniu sprawności zarządzania pomaga planowanie i podejmowanie decyzji, dostarczające wskazówek dla przyszłych pokoleń. Można to przedstawić jak na ryć. l.

3 79 Planowanie Wytyczanie celów organizacji i określenie sposobu ich najlepszej realizacji Podejmowanie decyzji Część procesu planowania obejmująca wybór trybu działania spośród dostępnych możliwości Rycina 1: Planowanie i podejmowanie decyzji [Źródło: opracowanie własne] Samo pojęcie zarządzania uszczegółowia natomiast proces zarządzania. Można go ująć według ryć. 2.. Planowanie i podejmowanie decyzji Nakłady z otoczenia: - zasoby ludzkie - zasoby finansowe - zasoby fizyczne - zasoby informacyjne Cele osiągnięte: - sprawne - skuteczne Przewodzenie (kierowanie ludźmi) Rycina 2: Proces zarządzania [Źródło: R. W. Griffm, Podstawy zarządzania organizacjami", PWN, Warszawa 1999] W oparciu o pojęcia istoty zarządzania i procesu zarządzania można sformułować ogólne pojęcie zarządzania w turystyce. Otóż, zarządzanie w turystyce stanowi kompleksowe zarządzanie, obejmujące politykę turystyczną, prognozowanie i planowanie w turystyce, strategię i zarządzanie strategią turystyczną, systemy informacji turystycznej łącznie z elementami marketingu, mające na celu poprawę jakości usług i minimalizację kosztów funkcjonowania turystyki.

4 80 Odmienne podejście pozwala na sformułowanie bardziej precyzyjnej definicji. Brzmi ona następująco: zarządzanie w turystyce tworzy zestaw działań (obejmujący planowanie i podejmowanie decyzji w szeroko rozumianej gospodarce turystycznej, organizowanie, przewodzenie tj. kierowanie ludźmi) skierowanych na zasoby organizacji turystycznej (ludzkie, rzeczowe, finansowe, przyrodnicze, informacyjne) i wykorzystywanych z zamiarem osiągnięcia celów tych organizacji w sposób sprawny i skuteczny. Rodzaje zarządzania w turystyce Wyróżniamy dwa rodzaje zarządzania: - zarządzanie strategiczne - zarządzanie marketingowe. Zarządzanie strategiczne - termin ten poszerza rozumienie zarządzania. Można stwierdzić, że na zarządzanie strategiczne składa się kompleksowy ciągły proces zarządzania, nastawiony na formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii, sprzyjających wyższemu stopniowi zgodności organizacji (podmiotu) i jej otoczenia oraz osiągnięciu celów strategicznych [3], pod kątem pełnego zrozumienia praktycznego wykorzystania zarządzania strategicznego. Konieczne staje się przede wszystkim zrozumienie składowych strategii, poszczególnych szczebli, a także rozróżnienie pomiędzy formułowaniem i realizacj ą strategii. Zarządzaniem strategicznym, innymi słowy, nazwiemy proces nastawiony na formułowanie i wdrażanie strategii, który sprzyja wyższemu stopniowi zgodności organizacji z jej otoczeniem oraz osiągnięciu celów strategicznych. Natomiast w odniesieniu do turystyki możemy określić adekwatną definicję zarządzania strategicznego: Zarządzanie strategiczne w turystyce -jest to proces zarządzania oparty na formułowaniu i wdrażaniu strategii, które sprzyjają stopniowi zgodności organizacji, instytucji i różnych podmiotów w turystyce z ich otoczeniem, a także służą osiągnięciu celów strategicznych. Zarządzanie strategiczne jest w hierarchii zarządzania najbardziej wpływowe, co wynika między innymi z celu, jaki leży u podstaw funkcjonowania tego kierunku zarządzania turystyką: potrzeba kształtowania zrównoważonego rynku turystycznego oraz istnienia warunków do jego realizacji. Rozpatrując rynek turystyczny z punktu widzenia turysty należy stwierdzić, że istotnymi składnikami są udostępnione na obszarze walory turystyczne, ścieżki, wyciągi, szlaki turystyczne, budowle zabytkowe itp. Dla wielu zwolenników uprawiania turystyki kwalifikowanej i campingowej ważnym elementem świadczenia usług jest oferta sieci placówek handlowych i zakładów naprawczych sprzętu turystycznego. Warunek funkcjonowania systemu świadczenia usług stanowi budowa wielu obiektów i urządzeń. Jest to wyjściowy i najważniejszy kierunek zarządzania strategicznego - związanego z kształtowaniem warunków dla funkcjonowania zrównoważonego rynku turystycznego. Zarządzanie marketingowe wiąże się z wprowadzeniem do zarządzania, w tym turystycznego, marketingu. Skuteczność takiego rozwiązania zależy przede wszystkim od jakości bazy i struktur w systemie tego zarządzania, motywacji jego uczestników, ogólnej sytuacji w otoczeniu oraz techniki pracy menadżera, a także kapitału jakim on dysponuje [4], Nowoczesne zarządzanie marketingowe oznacza, iż na początku należy zbadać, czy na dane dobra (walory) podmiotu turystycznego znajdą się nabywcy. Jeżeli badania wykażą, iż takie potencjalne możliwości istnieją, wtedy przystępuje się do przygotowania, planowania, inwestowania, oferowania i wytwarzania. Zarządzanie marketingowe zasadniczo należy powiązać z takimi fazami jak: - faza badań i analiz organizacji (podmiotów) turystycznej wraz z otoczeniem, - faza opracowania celu i koncepcji organizacji, - faza ukształtowania i zorganizowania działań w jednostce turystycznej i otoczeniu, - faza realizacji usług turystycznych, - faza kontroli, - faza ewentualnych dostosowań i zmian do przemian otoczenia,

5 81 - faza stosowania programów oszczędnościowych. Podstawowe ogniwa zarządzania turystyką - cykl zarządzania Na wstępie warto określić pojęcie cyklu zarządzania w turystyce. Otóż, na proces zarządzania w turystyce wpływa wiele elementów składowych, faz, czynników. W makroskali zarządzanie turystyką należałoby traktować jako szereg działań - ogniw, tworzących w miarę zamknięty cykl. Za cykl zarządzania w turystyce można przyjąć sumę etapów wpływających na cały proces zarządzania turystyką w makroskali. To znaczenie mogłoby ewentualnie znaleźć inną formułę: Cykl zarządzania w turystyce - to proces ciągły i żadne ogniwo wchodzące w jego skład nie może zostać pominięte, przy dynamicznym oddziaływaniu państwa i samorządów na turystykę. Wydaje się, że podstawowe ogniwa zarządzania turystyką w makroskali, w cyklu w miarę zamkniętym, stanowić będą następujący układ, który obrazuje ryć. 3: Polityka turystyczna Prognozowanie w turystyce Przedmiot i zakres planowania w turystyce Strategia rozwoju turystyki Zarządzanie strategią - wdrażanie strategii Marketing w turystyce Zarządzanie informacją w turystyce I Weryfikacja polityki turystycznej Rycina 3: Ogniwa zarządzania turystyką Uzasadnienie proponowanego schematu przedstawia się następująco: 1. polityka turystyczna. Wśród czynników wpływających na rozwój turystyki szczególną pozycję wobec tej sfery życia społeczno - gospodarczego zajmuje polityka turystyczna. Jest ona kategorią historyczną, która ukształtowała się na określonym poziomie rozwoju społeczno - gospodarczego państw. Posiada bezpośrednie związki ze wzrostem ruchu turystyczne- go, który zaczął powodować ważne dla

6 82 każdego kraju skutki ekonomiczne, społeczne, polityczne; 2. prognozowanie w turystyce. Ranga przewidywania przyszłości ciągle wzrasta. Prognozowanie jest wkomponowane w każdy nowoczesny system zarządzania. Dotyczy to też w pełni turystyki. Trudno bowiem wyobrazić sytuację, aby kierowanie skomplikowanymi procesami, a do takich z pewnością należy rozwój turystyki, mogło odbywać się bez prognoz dotyczących owych procesów; 3. planowanie w turystyce. Jeżeli nie chcemy stosować w rozwoju turystyki metody prób i błędów, musimy w tym zakresie odpowiednio ukierunkować naszą aktywność oraz działalność. Właściwie ukierunkowane działanie (gdy zakładamy, że przyniesie sukces) zależy od prawidłowo sporządzonego planu działania, czyli od planu, w którym celei sposoby ich osiągnięcia są oparte na trafnie rozpoznanym układzie przyszłych warunków i zasobów; 4. strategia rozwoju turystyki. Strategia to jeden z podstawowych instrumentów zarządzania w turystyce. Dzięki dobrej strategii: wiele firm turystycznych (transportowe, gastronomiczno - hotelarskie, biura podróży i inne), odniosły sukces, na niektórych obszarach administracyjnych czy funkcjonalnych zaczyna rozwijać się turystyka; 5. zarządzanie strategią - wdrażanie strategii. Należy stwierdzić, iż zarządzanie strategią w turystyce jest kompleksowym procesem kierowniczym, którego cel stanowi formułowanie i wdrażanie skutecznych metod, sprzyjających nadrzędnemu priorytetowi zgodności organizacji turystycznej z jej otoczeniem oraz osiągnięciu celów strategicznych; 6. marketing w turystyce. Marketing uznaje się za istotne ogniwo w zarządzaniu turystyką. Oznacza on proces formułowania strategii marketingowej w ramach zarządzania strategicznego i powinien być rozpatrywany jako składowa tego zarządzania; 7. zarządzanie informacją w turystyce. Łatwy dostęp do informacji dla wszystkich zainteresowanych może ożywić sektor usług turystycznych. Na pojęcie zarządzania informacją składa się: a) usprawnienie obsługi turystów, b) prawidłowe rozmieszczenie ruchu turystycznego w stosunku do możliwości recepcyjnych poszczególnych regionów i miejscowości turystycznych, c) popularyzację mało znanych destynacji turystycznych, d) zwiększenie zainteresowania turystów zagranicznych Polską, jako krajem recepcji turystycznej; 8. weryfikacja polityki turystycznej. Jednym z ważnych elementów procesu wdrażania polityki turystycznej stanowi jego monitorowanie, polegające na ciągłym systemie obserwacji i kontroli realizacji polityki oraz ogólnych warunków jej funkcjonowania. W razie zaistnienia pewnych niedociągnięć czy niedomagań w poszczególnych ogniwach zarządzania, politykę turystyczną należy weryfikować. W oparciu o wyszczególniony cykl zarządzania (przedstawione ogniwa zarządzania) warto podjąć próbę propozycji skrótowej (dalekiej od doskonałości) definicji (pojęcia) zarządzania. Można stwierdzić, iż zarządzanie turystyką stanowią kompleksowe działania, obejmujące politykę turystyczną, prognozowanie i planowanie, strategię i zarządzanie strategią turystyczną, systemy informacji turystycznej, łącznie z elementami marketingu, mające na celu poprawę jakości świadczonych usług i minimalizację kosztów funkcjonowania turystyki. Próba tworzenia układu rodzajowo - przestrzennego w aspekcie zarządzania turystyką Układ powyższy można by podzielić na 3 duże grupy [6]: zarządzanie organizacją (podmiotami) turystyczną w układzie jednostkowo - przestrzennym; zarządzanie turystyką w makroskali w układzie przestrzennym; zarządzanie kulturowymi i rekreacyjnymi obiektami turystycznymi w układzie jednostkowym i przestrzennym.

7 83 Zarządzanie organizacją (podmiotami) turystyczną w układzie jednostkowo - przestrzennym Za uzasadnione uznaje się podzielenie tego rodzaju zarządzania na 3 grupy: 1. zarządzanie organizacją w układzie jednostkowo - organizacyjnym (zarządzanie obiektami turystycznymi): a) jednostki wypoczynkowo - turystyczne, b) biura podróży, c) turystyczne przedsiębiorstwa transportowe, d) przedsiębiorstwa gastronomiczne, e) przedsiębiorstwa noclegowe, f) inne; 2. zarządzanie turystyką w układzie Lasów Państwowych: a) Naczelna Dyrekcja Lasów Państwowych, b) Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych, c) Nadleśnictwa; 3. zarządzanie turystyką w układzie recepcyjno - turystycznym: a) zarządzanie turystyką leczniczą w grupie (obszarze) uzdrowiskowym (np. rejon Jeleniej Góry), b) zarządzanie turystyką wypoczynkowo - krajoznawczą w grupie (obszarze) turystyczno - wypoczynkowym (np. okolice Kaszub). Zarządzanie turystyką w makroskali w układzie przestrzennym Ten rodzaj zarządzania można również podzielić na 3 grupy: 1. zarządzanie turystyką w układzie administracyjno - samorządowym: a) zarządzanie turystyką na poziomie lokalnym (gminnym, powiatowym), b) zarządzanie turystyką na szczeblu regionalnym (wojewódzkim), c) zarządzanie turystyką w układzie krajowym; 2. zarządzanie turystyką w układzie funkcjonalno - przestrzennym: a) zarządzanie turystyką np. w odniesieniu do obszaru funkcjonalnego Zielone Płuca Polski", b) zarządzanie turystyką na większych, średnich bądź mniejszych obszarach funkcjonalnych np. Wielkie Jeziora Mazurskie, Pojezierze Augustowsko - Suwalskie, Puszcza Białowieska, Roztocze i inne; 3. zarządzanie turystyką na obszarach chronionych (przyrodniczo - cennych): a) zarządzanie turystyką w parkach narodowych, b) zarządzanie turystyką w parkach krajobrazowych, c) zarządzanie turystyką ewentualnie na obszarach chronionego krajobrazu, czy też w układzie zlewni chronionych. Zarządzanie kulturalnymi i rekreacyjnymi obiektami turystycznymi w układzie jednostkowym oraz przestrzennym Ten rodzaj zarządzania można podzielić na 2 grupy: 1. zarządzanie obiektem kulturalno - rozrywkowym i rekreacyjnym, 2. zarządzanie np. zalewami wodnymi przez Gminne Ośrodki Sportu i Rekreacji. W znacznej grupie wymienionych form i rodzajów zarządzania w turystyce nie występują wszystkie elementy (części) składowe zarządzania w pełnym (szerokim tego słowa) znaczeniu. Ogranicza się ono często do planowania, programowania, strategii projektów koncepcyjne - realizacyjnych itp. Niemniej istnieją przesłanki, iż w przyszłości, w miarę sukcesywnego rozwoju turystyki, wzrostu liczby organizacji samorządowych, zrzeszeń, instytucji, przedsiębiorstw turystycznych, przy czynnym zaangażowaniu administracji publicznej i samorządowej, zarządzanie turystyką nabierze szerszego wymiaru i znaczenia w całym układzie rodzajowo - przestrzennym. Sądzę, iż zagadnienia te staną się niebawem płaszczyzną dyskusji w różnych gremiach turystycznych: naukowych i podmiotowych (praktycznych). Piśmiennictwo: 1. Alejziak W. 2000: Przemysł turystyczny - przyczynek do dyskusji na temat zasadności używania definicji oraz zakresu znaczeniowego pojęcia. W: Dziegień E., Szwichtenberg A. (red.) Przemysł Turystyczny, Kraków: 69-80

8 84 Alejziak W. 1999: Turystyka w obliczu wyzwań XXI wieku. Wydawnictwo ALBIS, Warszawa: Griffin R. W. 1999: Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa: 3-30 Kornak A. S. 2004: Turystyka i uzdrowiska w gospodarce gmin i powiatów u początków XXI wieku, Wydawnictwo Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki, Częstochowa: Koźmiński A. K., Piotrowski W. 2000: Zarządzanie. Teoria i praktyka., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa: Michałowski K. 2007: Podstawy zarządzania turystyką, Wydawnictwo Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku, publikacja w druku Przecławska K. 1997: Człowiek a turystyka. Zarys socjologii turystyki, Wydawnictwo ALBIS, Kraków: Adres korespondencyjny: dr hab. inż. Kazimierz Michałowski Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku Katedra Gospodarowania Środowiskiem i Turystyki Ul. Zwycięstwa 14/ Białystok 1 Wykład wygłoszony r. w czasie sympozjum zorganizowanego w ramach projektu EIMAPS Project Curriculum Development 2004/2007, contract nr IC FR+ERASMUS+PRO+1.

Turystyka Władysław W. Gaworecki

Turystyka Władysław W. Gaworecki Turystyka Władysław W. Gaworecki Przedmiotem rozważań zawartych w książce jest turystyka, jej rodzaje, uwarunkowania cywilizacyjne, tendencje rozwoju i konsekwencje społeczno-ekonomiczne dla różnych dziedzin

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania organizacjami

Podstawy zarządzania organizacjami Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Podstawy zarządzania organizacjami Wykładowca: dr Jarosław Hermaszewski Literatura Podstawowa: Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami.

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Udział w ćwiczeniach: 30h Realizacja projektu: 5h Przygotowanie do kolokwiów: 15 Przygotowanie do egzaminu: 15 Konsultacje :5

Udział w ćwiczeniach: 30h Realizacja projektu: 5h Przygotowanie do kolokwiów: 15 Przygotowanie do egzaminu: 15 Konsultacje :5 Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr I/I Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 04/05

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW TURYSTYKA I REKREACJA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW TURYSTYKA I REKREACJA EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW TURYSTYKA I REKREACJA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta studia drugiego stopnia ogólnoakademicki magister 1. Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Infrastruktura turystyczna Rok akademicki: 2012/2013 Kod: ZZP-2-201-ZT-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Zarządzania Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zarządzanie w Turystyce Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

IV ZACHODNIOPOMORSKIE FORUM TURYSTYKI

IV ZACHODNIOPOMORSKIE FORUM TURYSTYKI IV ZACHODNIOPOMORSKIE FORUM TURYSTYKI Rola jednostek samorządu terytorialnego w rozwoju turystyki WAŁCZ 15-16 grudnia 2011 ZBIGNIEW FRĄCZYK TURYSTYFIKACJA FAKTEM ŚWIAT: zatrudnienie 235 mln osób PKB ~

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA Osoba kontaktowa: dr Ewa Markiewicz e.markiewicz@ue.poznan.pl Gospodarka Turystyczna to międzynarodowy biznes turystyczny Branża turystyczna w Polsce i na świecie Wpływy

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Ekonomika turystyki i rekreacji

Ekonomika turystyki i rekreacji Jednostka Organizacyjna: Rodzaj studiów i profil: Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2012/2013 i 2013/2014 Wydział Turystyki i Rekreacji I stopień, profil praktyczny

Bardziej szczegółowo

Wymagające bezpośredniego udziału nauczyciela W formie pracy samodzielnej

Wymagające bezpośredniego udziału nauczyciela W formie pracy samodzielnej Tryb studiów Niestacjonarne Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 04/05 Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie... 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie. 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2012/2013 i 2013/2014

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2012/2013 i 2013/2014 Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2012/2013 i 2013/2014 Jednostka organizacyjna: Rodzaj studiów i profil: Nazwa przedmiotu: Wydział Turystyki i Rekreacji I stopień

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 1. Wymień układy, których współdziałanie jest niezbędne do wykonania ruchu. 2. Scharakteryzuj łańcuch biokinematyczny kończyny

Bardziej szczegółowo

DYPLOMOWY EGZAMIN USTNY W ROKU AKADEMICKIM 2011/2012

DYPLOMOWY EGZAMIN USTNY W ROKU AKADEMICKIM 2011/2012 DYPLOMOWY EGZAMIN USTNY W ROKU AKADEMICKIM 2011/2012 I. Zagadnienia kierunkowe (obowiązują wszystkich dyplomantów niezależnie od specjalności i trybu studiów) 1. Wymień i scharakteryzuj społeczne cele

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit Teoretyczne podstawy zarządzania dr Michał Pulit Literatura Stephen P. Robbins, David A. DeCenzo, Podstawy zarządzania, Warszawa 2002, PWE. Fudaliński, J., Smutek, H., Kosała, M., Dołhasz, M., Podstawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii zarządzania 2 CZYM JEST DECYDOWANIE? 1 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Infrastruktura turystyczna Rok akademicki: 2030/2031 Kod: ZZP-2-201-ZT-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Zarządzania Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zarządzanie w Turystyce Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania Zakład Zarządzania Publicznego

Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania Zakład Zarządzania Publicznego Prof. dr hab. Andrzej Piotr Wiatrak Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania Zakład Zarządzania Publicznego Pokój B322, dyżur w piątki godz. 14.00-16.00 16.00 e-mail: apw@wz.uw.edu.pl 1 Przedmiot: Podstawy

Bardziej szczegółowo

Geografia turystyczna

Geografia turystyczna Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2012/2013 i 2013/2014 Jednostka organizacyjna: Rodzaj studiów i profil: Nazwa przedmiotu: Wydział Turystyki i Rekreacji I stopień

Bardziej szczegółowo

Przemiana jako przekształcenie, zmiana, stanie się innym niż poprzednio itp. pod wpływem oddziały- wania określonych czynników.

Przemiana jako przekształcenie, zmiana, stanie się innym niż poprzednio itp. pod wpływem oddziały- wania określonych czynników. Wykład 8. TURYSTYKA JAKO CZYNNIK PRZEMIAN 1 1. Istota i zakres przemian: Przemiana jako przekształcenie, zmiana, stanie się innym niż poprzednio itp. pod wpływem oddziały- wania określonych czynników.

Bardziej szczegółowo

Istota zarządzania Definicje Ewolucja Funkcje

Istota zarządzania Definicje Ewolucja Funkcje Istota zarządzania Definicje Ewolucja Funkcje Opracowanie: Aneta Stosik ORGANIZACJA ZARZĄDZANIE Jest zestawem działań skierowanych na zasoby organizacji z zamiarem osiągni gnięcia celów w organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Organizacja i Zarządzanie B7

KARTA PRZEDMIOTU. Organizacja i Zarządzanie B7 KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Nazwa przedmiotu (j. ang.): Kierunek studiów: Specjalność/specjalizacja: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Katedra Zarządzania i Marketingu

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Katedra Zarządzania i Marketingu Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: ogólnoakademicki Stopień studiów: II Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego Zakład Gospodarki Turystycznej i Uzdrowiskowej. Studia dwustopniowe

Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego Zakład Gospodarki Turystycznej i Uzdrowiskowej. Studia dwustopniowe Studia dwustopniowe STUDIA I STOPNIA 3-letnie zawodowe stacjonarne studia licencjackie specjalność turystyka do wyboru na II roku studiów STUDIA II STOPNIA stacjonarne (dzienne) niestacjonarne (zaoczne)

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

A. Zawartość planu ochrony dla parku narodowego i obszaru Natura Porównanie zawartości obu planów.

A. Zawartość planu ochrony dla parku narodowego i obszaru Natura Porównanie zawartości obu planów. Zawartość, tryb sporządzania i zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu ochrony dla parku narodowego, uwzględniającego zakres planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Zgodnie z art. 20 ust.

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych

Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych Jacek F. Nowak Katedra Ekonomiki Przestrzennej i Środowiskowej UEP Związek Miast

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO MIASTA KOŚCIANA (zarys prognoz do 2015r.)

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO MIASTA KOŚCIANA (zarys prognoz do 2015r.) STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO (zarys prognoz do 2015r.) "Żeglarz, który nie wie dokąd płynie, nigdy nie będzie miał pomyślnych wiatrów" Seneka STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020

SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020 SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020 WSTĘP W celu zagwarantowania szerokiego udziału społeczeństwa w procesie

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM STUDIÓW I STOPNIA KIERUNEK ZARZĄDZANIE (profil praktyczny)

RAMOWY PROGRAM STUDIÓW I STOPNIA KIERUNEK ZARZĄDZANIE (profil praktyczny) WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA RAMOWY PROGRAM STUDIÓW I STOPNIA KIERUNEK ZARZĄDZANIE (profil praktyczny) WYMAGANIA OGÓLNE Ilość semestrów: 6 Liczba punktów : 183 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka)

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka) Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 1.1. Ewolucja podejść do zarządzania (Włodzimierz Piotrowski) 1.1.1. Kierunek klasyczny 1.1.2. Kierunek human relations (szkoła stosunków międzyludzkich) 1.1.3. Podejście

Bardziej szczegółowo

Świat jest wspaniałą ksiąŝką, z której ci co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę. Augustyn z Hippo

Świat jest wspaniałą ksiąŝką, z której ci co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę. Augustyn z Hippo Specjalności: ci: ^Turystyka międzynarodowa ^Hotelarstwo i gastronomia Świat jest wspaniałą ksiąŝką, z której ci co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę. Augustyn z Hippo A wszystko

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Opis kierunku studiów.

Opis kierunku studiów. Zakład Centrum Turystyki i Rekreacji http://turystyka.amu.edu.pl. Nabór na Turystykę i Rekreację III letnie dzienne i zaoczne studia licencjackie II letnie dzienne i zaoczne studia magisterskie (w tym

Bardziej szczegółowo

prof. UEK dr hab. Andrzej Kozina, Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej

prof. UEK dr hab. Andrzej Kozina, Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej prof. UEK dr hab. Andrzej Kozina, Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej Tematyka seminarium: organizacja i zarządzanie przedsiębiorstwami i jednostkami sektora publicznego, zachowania organizacyjne,

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA STRATEGIA ROZWOJU MIEJSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO BIAŁA PODLASKA NA LATA (Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2030)

ZINTEGROWANA STRATEGIA ROZWOJU MIEJSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO BIAŁA PODLASKA NA LATA (Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2030) ZINTEGROWANA STRATEGIA ROZWOJU MIEJSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO BIAŁA PODLASKA NA LATA 2015-2020 2020 (Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2030) Michał Romanowski 5 wrzesień 2014 r. 375 km² 75,5 tys. mieszkańców Horyzont

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Turystyka i rekreacja

Efekty kształcenia dla kierunku Turystyka i rekreacja Załącznik 4 do Uchwały Nr 496 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 28 marca 2014 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla poziomów i profili kształcenia dla kierunków: biotechnologia, broker innowacji

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów społecznych Beata Bujak Szwaczka Proregio Consulting Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Planowanie

Bardziej szczegółowo

Komplementarność w ramach RPO WO jako narzędzie zwiększania efektywności realizacji celów

Komplementarność w ramach RPO WO jako narzędzie zwiększania efektywności realizacji celów Komplementarność w ramach RPO WO 2007-2013 jako narzędzie zwiększania efektywności realizacji celów rozwojowych regionu Karina Bedrunka Opole, 28 czerwca 2012 r. Zakres prezentacji I. Komplementarność

Bardziej szczegółowo

Teoria turystyki a zarządzanie turystyką. Tadeusz Chudoba

Teoria turystyki a zarządzanie turystyką. Tadeusz Chudoba Teoria turystyki a zarządzanie turystyką. Tadeusz Chudoba Publikacja obrazuje całość rzeczywistości związanej z funkcjonowaniem turystyki, przedstawia zarówno turystykę w popularnym tego słowa znaczeniu,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 23 czerwca 2006 r. Gospodarka turystyczna NaleŜy zauwaŝyć,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management. forma studiów: studia stacjonarne. Liczba godzin/tydzień: 2W, 1S

PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management. forma studiów: studia stacjonarne. Liczba godzin/tydzień: 2W, 1S Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: Specjalnościowy Materiały i handel Rodzaj zajęć: Wyk. Sem. PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management Inżynieria Materiałowa

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. w języku polskim w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW. dr Andrzej Jagodziński

KARTA PRZEDMIOTU. w języku polskim w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW. dr Andrzej Jagodziński Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu KARTA PRZEDMIOTU w języku polskim w języku angielskim E/FPIA/SRG USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Strategia rozwoju gminy Strategy of development of district Kierunek

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań

Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań Prof. UAM dr hab. Renata Graf Zakład Hydrologii I Gospodarki Wodnej, Instytut Geografii Fizycznej I Kształtowania Środowiska Przyrodniczego,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY REALIZOWANE NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA POLITECHNIKI BIAŁOSTOCKIEJ W ROKU AKAD. 2008/2009

PRZEDMIOTY REALIZOWANE NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA POLITECHNIKI BIAŁOSTOCKIEJ W ROKU AKAD. 2008/2009 PRZEDMIOTY REALIZOWANE NA WYDZIALE ZARZĄDZANIA POLITECHNIKI BIAŁOSTOCKIEJ W ROKU AKAD. 2008/2009 Logistyka I stopnia Lp Nazwa przedmiotu ECTS 1 Język obcy do wyboru (angielski, niemiecki, rosyjski) 2 2

Bardziej szczegółowo

Zakres Obszarów Strategicznych.

Zakres Obszarów Strategicznych. Zakres Obszarów Strategicznych. Załącznik nr 2 do Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020. Konstrukcja Obszarów Strategicznych Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020 zakłada wpisywanie

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Przyswojenie przez studentów podstawowych pojęć z C2. Przekazanie studentom wiedzy i zasad, dotyczących podstawowych

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ Władysław Kobyliński Podstawy współczesnego zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Łódź - Warszawa 2004 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE... 7 1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE Z FUNDUSZY UE

FINANSOWANIE Z FUNDUSZY UE WYDZIAŁ TRANSPORTU I ELEKTROTECHNIKI KONCEPCJA ZINTEGROWANEGO PRODUKTU TURYSTYCZNEGO GMINY JEDLNIA- LETNISKO W RAMACH MARKI GMINY FINANSOWANIE Z FUNDUSZY UE dr Ewa Ferensztajn-Galardos ZAKŁAD LOGISTYKI

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 5 Podstawowe i komplementarne dobra turystyczne dr inż. Jerzy Koszałka MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Dobro turystyczne Dobro lub zespół dóbr

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 wsparcie dla samorządów i organizacji pozarządowych Warszawa, 8 maja 2008 r. Zarys prezentacji środki finansowe na wspieranie

Bardziej szczegółowo

Turystyka na terenach antropogenicznych

Turystyka na terenach antropogenicznych Turystyka na terenach antropogenicznych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Turystyka na terenach antropogenicznych Kod przedmiotu 06.4-WI-ArchKD-turyst.- 16 Wydział Kierunek Wydział Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Rola zielonych szkół w promocji obszarów Natura dr Maria Palińska Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej

Rola zielonych szkół w promocji obszarów Natura dr Maria Palińska Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej Rola zielonych szkół w promocji obszarów Natura 2000 dr Maria Palińska Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej www.wcee.org.pl Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000 Walory przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/ 5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 6. LICZBA GODZIN: 30h (WY), 30h

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

Turystyka w gospodarce regionalnej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9

Turystyka w gospodarce regionalnej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Turystyka w gospodarce regionalnej Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Publikacja z serii Monografie o tematyce turystycznej

Publikacja z serii Monografie o tematyce turystycznej Uzdrowiska i ich funkcja turystyczno-lecznicza pod redakcją naukową Adama R. Szromka PROKSENIA Kraków 2012 13 Publikacja z serii Monografie o tematyce turystycznej Publikacja powstała w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020. Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej

Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020. Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej SCHEMAT RPO 2014-2020: DWUFUNDUSZOWY I ZINTEGROWANY 1. WARUNKI DLA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

System programowania strategicznego w Polsce

System programowania strategicznego w Polsce System programowania strategicznego w Polsce Dr Piotr Żuber Dyrektor Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, listopad 2007 r. 1 Podstawowe zalety programowania

Bardziej szczegółowo

PREZYDENT MIASTA RZESZOWA

PREZYDENT MIASTA RZESZOWA PREZYDENT MIASTA RZESZOWA RZESZÓW 2008 UCHWAŁA Nr LXXV/62/98 z dnia 16 czerwca 1998 r. w sprawie Strategii Rozwoju Miasta Rzeszowa Działając na podstawie art. 18 ust. 2, pkt 6 ustawy z dnia 8 marca 1990

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

w języku polskim Turystyka i krajoznawstwo w języku angielskim Tourism and Regional Studies Rok akadem Profil kształcenia

w języku polskim Turystyka i krajoznawstwo w języku angielskim Tourism and Regional Studies Rok akadem Profil kształcenia Załącznik do Zarządzenia K A R T A P R Z E D M I O T U ( S Y L L A B U S ) W Y D R U K Z S Y S T E M U Kod Nazwa w języku polskim Turystyka i krajoznawstwo w języku angielskim Tourism and Regional Studies

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Zakład Komunikowania Społecznego i Doradztwa Zakład Turystyki i Rozwoju Wsi Zakład Organizacji i Ekonomiki Edukacji Kierownik: Dr inż. Ewa Jaska

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

OPERAT ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGOŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH

OPERAT ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGOŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH OPERAT ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGOŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH Identyfikacja zagrożeń i określenie sposobów ich eliminacji w odniesieniu do: - istniejących i potencjalnych przedsięwzięć mogących

Bardziej szczegółowo

Wędruj z nami i poznawaj świat

Wędruj z nami i poznawaj świat Szkoła Podstawowa nr 3 im. T. Kościuszki w Sanoku Wędruj z nami i poznawaj świat czyli kilka słów o szkolnych wycieczkach Sanok 2009 Działalność turystyczno-krajoznawcza to jeden z priorytetów pracy polskich

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: brak 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności. Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie

Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności. Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie Agroturystyka jako sposób aktywizacji lokalnej społeczności Anna Bakierska Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie 1 Rozwój agroturystyki wymaga zgodności z: warunkami przyrodniczymi: ochrona krajobrazu, uwzględnienie

Bardziej szczegółowo

Sukces w turystyce. Marek W. Kozak. Seminarium EUROREG 23 października 2008

Sukces w turystyce. Marek W. Kozak. Seminarium EUROREG 23 października 2008 Sukces w turystyce Marek W. Kozak Seminarium EUROREG 23 października 2008 Rozwój turystyki: świat Źródło: Tourism Highlights 2008 edition,unwto 2008 Przychody z turystyki, Polska Źródło: Inst. Turystyki

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 72 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: humanistyczny i w-f Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 WydziałPrawa, Administracji i Stosunków Miedzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 1. Czynniki i uwarunkowania rozwoju turystyki. 2. Rodzaje turystyki i kryteria ich

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

1 Założenia Programu Promocji Zachodniopomorskich Produktów Turystycznych na lata Po pierwsze selekcja produktów wiodących.

1 Założenia Programu Promocji Zachodniopomorskich Produktów Turystycznych na lata Po pierwsze selekcja produktów wiodących. Spis treści 1 Założenia Programu Promocji Zachodniopomorskich Produktów Turystycznych na lata 2014-2020 Po pierwsze selekcja produktów wiodących. Po drugie wybór grup odbiorców. 2 Uwarunkowania wewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Opisuje proces ewolucji geografii jako dziedziny wiedzy i nauki, określa jej

Opisuje proces ewolucji geografii jako dziedziny wiedzy i nauki, określa jej Załącznik nr 1 Efekty kształcenia dla kierunku studiów GEOGRAFIA studia pierwszego stopnia - profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów geografia należy do

Bardziej szczegółowo

Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek. Zestaw nr 1

Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek. Zestaw nr 1 Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek Zestaw nr 1 1. Scharakteryzuj podstawowe słabości polskiej turystyki (min 3 elementy). 2. Omów prawa i obowiązki pilota wg obowiązujących

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry Prof. dr hab. Krystyna Krzyżanowska

Kierownik Katedry Prof. dr hab. Krystyna Krzyżanowska Kierownik Katedry Prof. dr hab. Krystyna Krzyżanowska 2016 Zakład Komunikowania Społecznego i Doradztwa Zakład Turystyki i Rozwoju Wsi Zakład Organizacji i Ekonomiki Edukacji Kierownik: Dr inż. Ewa Jaska

Bardziej szczegółowo