FIZYKA. Tomasz Żabiński Emil Bujwid Klasa IIIB

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "FIZYKA. Tomasz Żabiński Emil Bujwid Klasa IIIB"

Transkrypt

1 FIZYKA Tomasz Żabiński Emil Bujwid Klasa IIIB

2 Podstawowe jednostki M Kg s A K mol cd metr kilogram sekunda Amper Kelwin mol kandela

3 Metr jest to długość równa ,73 długości fali w próżni promieniowania odpowiadającego przejściu między poziomami 2p 10 a 5d 5 atomu Kr (krypton86). Kilogram jest to masa międzynarodowego wzorca tej jednostki masy przechowywanego w Międzynarodowym Biurze Miar w Sevres. Sekunda jest to czas równy okresów promieniowania odpowiadającego przejściu między dwoma nadsubtelnymi poziomami stanu podstawowego Cs (cezu 133). Amper jest to prąd elektryczny nie zmieniający się, który płynąc w dwóch równoległych prostoliniowych, nieskończenie długich przewodnikach o przekroju kołowym znikomo małym, umieszczonych w próżni w odległości 1 m (metr) od siebie - wywołałby między tymi przewodnikami siłę (niutona) na każdy metr długości. Kelwin jest to 1/273,16 temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody. Mol jest to liczność materii występująca, gdy liczba cząsteczek jest równa liczbie atomów zawartych w masie 0,012 kg (kilograma) C ( węgla 12). Kandela jest to światłość, jaką ma w kierunku prostopadłym powierzchnia 1/ m 2 promiennika zupełnego w temperaturze krzepnięcia platyny pod ciśnieniem Pa (Paskali).

4 Jednostki uzupełniające rad sr radian steradian Radian jest to kąt płaski, zawarty między dwoma promieniami koła, wycinającymi z jego okręgu łuk o długości równej promieniowi tego koła. Steradian jest to kąt bryłowy o wierzchołku w środku kuli, wycinający z jej powierzchni część równą powierzchni kwadratu o boku równym promieniowi tej kuli.

5 Jednostki wielkości fizycznych Nazwa wielkości fizycznej Symbol Jednostka Nazwa jednostki Jednostka w układzie SI Czas t s sekunda s okres T s sekunda s częstotliwość f Hz herc 1/s droga S m Metr m prędkość V m/s Metr na sekundę M/s pęd p Kg*m/s Kg razy m na s Kg*m/s przyspieszenie a m/s 2 metr na sekundę kwadrat m/s 2 masa m kg kilogram kg siła F N niuton Kg*m/s 2

6 energia E J dżul (kg*m 2 )/s 2 praca W J dżul (kg* m 2 )/s 2 moc P W wat (kg*m 2 )/s 3 ciepło Q J dżul (kg* m 2 )/s 2 ciśnienie p Pa paskal Kg/m*s 2 objętość V m 2 Metr sześcienny m 2 gęstość q Kg/m 2 Kg na metr sześcienny Kg/m 2 Temperatura t T 0C K Stopień Celcjusza kelwin 0C K

7 ładunek q Q C kulomb A s pojemność c F Farad S 4* A 2./kg*m 2 napięcie U V wolt M 2* kg/s 3* A natężenie I A amper A opór R ohm ohm M 2* kg/s 3* A 2 długość fali lambda m metr m

8 Ruch w Fizyce

9 Ruch polega na tym, że w miarę upływu czasu zmienia się położenie ciała. Ruch jest pojęciem względnym. Określając jego występowanie zawsze musimy (chociaż w myślach) zakładać, względem jakiego układu odniesienia opisujemy to zjawisko. Układ odniesienia jest to sposób określenia punktów w przestrzeni, względem których opisujemy ruch. Przy rozwiązywaniu zadań często określać będziemy ruch w układzie współrzędnych. Przy ruchach prostoliniowych wystarczy podać jedną współrzędną (oś liczbową). Przy ruchach krzywoliniowych będziemy korzystać z układu kartezjańskiego.tor jest to umowny ślad zostawiany za ciałem, które się porusza Droga to długość odcinka toru. Wektor przemieszczenia jest to wektor łączący w prostej linii położenie początkowe i końcowe ciała. Z przedstawionego rysunku widać, że długość drogi jest większa bądź równa wartości wektora przemieszczenia. Przykładem równowagi tych dwóch wielkości jest ruch prostoliniowy.prędkość jest to stosunek wektora przemieszczenia do czasu, w którym to przemieszczenie nastąpiło

10 Ruch jednostajny prostoliniowy Torem tego ruchu jest linia prosta.wartość drogi jest równa wartości przemieszczenia. Droga zmienia się jednostajnie w czasie. Wykres prędkości od czasu w ruchu jednostajnym prostoliniowym jest funkcją stałą Z wykresu prędkości dość łatwo możemy otrzymać wartość drogi przejechanej przez ciało. Droga jest polem figury zawartej między wykresem prędkości od czasu a osią czasu.

11 Przyspieszenie Punkt materialny, jak wynika z nazwy ruchu, przyśpiesza Przyśpieszenie jest to wielkość fizyczna wektorowa, określająca przyrost prędkości punktu materialnego do czasu, w którym ten przyrost nastąpił. W ruchu jednostajnie zmiennym wektor przyśpieszenia nie zmienia się. Wynika to z tego, że w jednakowych odstępach czasu prędkość punktu materialnego wzrasta (maleje) o tę samą wartość. Wykres przyśpieszenia od czasu przedstawia się następująco:

12 Ruch po okręgu Ruch po okręgu jest przykładem ruchu zachodzącego w dwóch wymiarach. Jest on zazwyczaj znacznie bardziej skomplikowany od ruchu prostoliniowego. Gdyby chcieć dokładnie opisywać położenie punktu poruszającego się po okręgu posługując się kartezjańskim układem XY, wtedy trzeba użyć funkcji trygonometrycznych sinus i kosinus. Funkcje te są dość skomplikowane w użytku i niewygodne, dlatego rzadko stosuje się te współrzędne do opisu ruchów obrotowych.. Na szczęście w związku z tym, że tor poruszającego się punktu jest całkowicie wyznaczony kształtem okręgu, można tak zmienić sposób opisu, że będzie on prostszy. Dodatkową zaletą opisu w układzie biegunowym, jest fakt, że dla całkowitego przekazania informacji o położeniu wystarczy tylko jedna zmienna (plus najczęściej stały promień okręgu R). Prędkość kątowa Nazwa ruchu mówi nam, że torem, po którym porusza się punkt materialny jest okrąg. Prędkością kątową nazywać będziemy wielkość wektorową równą stosunkowi kąta do czasu, w którym ten kąt został zakreślony. Tą dobrą zmienną może być np. długość drogi przebytej wzdłuż okręgu L, lub (co się częściej stosuje) - kąt obrotu α.

13 Rzut pionowy W rzucie pionowym mamy do czynienia z lotem ciała wyrzuconego pionowo do góry z poziomu zerowego (wysokość początkowa = 0). Ciału jest nadawana pozioma prędkość początkowa o wartości v 0. W przypadku gdy nie musimy uwzględniać oporu powietrza opis ruchu jest następujący początkowo ciało wznosi się po linii prostej do góry ruchem jednostajnie opóźnionym z opóźnieniem równym g. na ułamek sekundy zatrzymuje się w momencie osiągnięcia maksymalnej wysokości by następnie ruchem jednostajnie przyspieszonym opadać na ziemię z przyspieszeniem równym g.

14 Rzut poziomy W rzucie poziomym mamy do czynienia z lotem ciała wyrzuconego na pewnej wysokości H 0 nad poziomem zerowym. Ciału jest nadawana pozioma prędkość początkowa o wartości v 0. Ciało porusza się łukiem, by po pewnym czasie opaść na ziemię. W przypadku gdy nie musimy uwzględniać oporu powietrza, torem ruchu ciała jest parabola, a ruch ciała rozkłada się na dwa ruchy prostsze: ruch w poziomie odbywający się ze stałą prędkością o wartości prędkości początkowej v 0 ruch w pionie będący w istocie spadkiem swobodnym, czyli ruchem jednostajnie przyspieszonym z przyspieszeniem równym g i z prędkością początkową równą zero. Ho Vo g Z

15 Rzut ukośny W rzucie ukośnym mamy do czynienia z lotem ciała wyrzuconego z poziomu zerowego (y 0 = 0). Ciału jest nadawana prędkość o wartości v 0, skierowana pod kątem α do poziomu. Ciało porusza się łukiem, by po pewnym czasie opaść na ziemię. Wygodnie jest umieścić rysunek rzutu ukośnego w układzie współrzędnych, co ułatwia orientację w nazwach zmiennych i pozwala na wyprowadzenie równania toru. Odległość jaką przebywa ciało w poziomie do momentu upadku na poziom początkowy nazwiemy zasięgiem (Z) rzutu ukośnego.

16 Zasady dynamiki Newtona I zasada dynamiki Jeżeli na ciało działają siły, których wypadkowa jest równa zero, to ciało to pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem prostoliniowym jednostajnym. II zasada dynamiki Jeżeli na ciało działają siły niezrównoważone (wypadkowa sił jest różna od zera, ale stała), to ciało porusza się ruchem jednostajnie zmiennym (przyśpieszonym lub opóźnionym) z przyśpieszeniem wprost proporcjonalnym do działającej siły wypadkowej. III zasada dynamiki Jeżeli ciało A działa na ciało B pewną siłą, to ciało B działa na ciało A siłą równą co do wartości, o takim samym kierunku, lecz przeciwnie skierowaną. Umownie możemy to zjawisko nazywać wzajemnością oddziaływań. Siłę tarcia dzielimy na: siłę tarcia dynamicznego siłę tarcia statycznego Siły

17 Pęd Wszędzie tam gdzie jedno ciało uderza w drugie, lub jedno ciało dzieli się w ruchu na dwa mniejsze, istotną rolę grają przemiany pędu. Sam pęd można by rozumieć jako coś w rodzaju "ilości" ruchu lub "siły" ruchu. Pęd definiujemy jako iloczyn masy i prędkości ciała ZASADA ZACHOWANIA PĘDU Jeżeli na jakiś układ ciał nie działają siły z zewnątrz, wtedy układ ten ma stały pęd Pęd jest wielkością wektorową, ma zwrot, kierunek i wartość Rozpędzony parowóz ma duży pęd, a stojący parowóz ma pęd zero Lecąca mucha ma mniejszy pęd niż biegnący z tą samą prędkością sprinter

18 Praca jest iloczynem skalarnym siły F i przesunięcia ciała, wywołanego działającą siłą. Moc jest to stosunek pracy do czasu, w którym ta praca została wykonana. Moc jest wielkością skalarną. Praca i Moc

19 Pojęcie energii jest fundamentalne dla całej fizyki. Właściwie trudno jest wymyślić inną wielkość o podobnie dużym znaczeniu. Energia łączy ona ze sobą różne zjawiska i procesy - jest jakby wspólnym mianownikiem pozwalającym porównywać ze sobą przemiany chemiczne, cieplne i elektryczne, promieniowanie, i ruch dużych obiektów, grawitację, i rozpady cząstek elementarnych. ZASADA ZACHOWANIA ENERGII Całkowita energia izolowanego układu jest taka sama przed, jak i po wystąpieniu przemian w tym układzie. Energia

20 E pot_ciezk = m g h Rodzaje energii Potencjalna Słowo potencjalna oznacza tu, że jest ona związana z położeniem i oddziaływaniem, czyli jest jakby energią statyczną, nie związaną z ruchem. Ogólnie, cechą charakterystyczną energii potencjalnej jest to, że jest ona przypisana do położenia ciała np. bliżej źródła oddziaływania może być większa jak to jest dla oddziaływań wytwarzanych przez centrum siły.. Kinetyczna Wartość energii kinetycznej jest równa pracy, jaką trzeba włożyć, aby rozpędzić ciało. Po wykonaniu tej pracy rozpędzone ciało będzie posiadało energię ruchu - zgromadzoną pracę rozpędzania. Energię tę można z kolei wykorzystać na wykonanie zmian w otoczeniu np. rozpędzona kula kamienna wystrzelona ze średniowiecznego działa może zburzyć mur, kula tocząca się po torze rozrzuca kręgle, Sprężystości Jednym z rodzajów energii potencjalnej jest energia sprężystości W celu rozciągnięcia sprężyny trzeba wykonać pracę, z kolei sprężyna kurcząc się będzie nam tę pracę oddawać. Tak więc w rozciągniętej sprężynie jest zgromadzona energia sprężystości (równoważna pracy użytej do jej praca jej rozciągania), zaś uwolnienie tej energii pozwala na odzyskanie włożonej poprzednio pracy

21 Akustyka Cechy dźwięku Wysokość - wielkość zależna od częstotliwości dźwięku. Im większa częstotliwość, tym wyższe dźwięki. Barwa - cecha określająca, co wydaje dźwięk, często określana jako brzmienie. Głośność - wielkość wyrażona w fonach określająca "siłę" dźwięku zależna również od częstotliwości dźwięku. Ton - dźwięk wydawany przez źródło drgające ruchem harmonicznym. Echo - fala dźwiękowa powstająca przez odbicie od przeszkody, docierająca do źródła dźwięku z pewnym opóźnieniem Dudnienie - zjawisko periodycznej zmiany amplitudy w wyniku nakładania się fal o podobnych częstotliwościach. Fala dźwiękowa nie rozchodzi się w próżni - brak ośrodka. Zjawisko Dopplera Polega ono na pozornej zmianie wysokości dźwięku (częstotliwości) wysyłanego przez źródło w wyniku względnego ruchu obserwatora i źródła.

22 Pola w Fizyce

23 Prawo powszechnego ciążenia Na ciała posiadające masę działa siła grawitacyjna, która jest wprost proporcjonalna do iloczynu ich mas, a odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między ich środkami. G - stały współczynnik, zwany stałą grawitacji Oddziaływanie grawitacyjne jest oddziaływaniem słabym, stąd nie trudno jest nam zauważyć jego działanie dla małych mas. Pole grawitacyjne to cecha przestrzeni polegająca na tym, że na ciała posiadające masę działają siły grawitacyjne. Umownie pole grawitacyjne przedstawiamy graficznie za pomocą linii pola grawitacyjnego. Linie pola grawitacyjnego są to linie będące odzwierciedleniem torów, po których porusza się ciało pod działaniem siły grawitacyjnej. Pole grawitacyjne jest polem centralnym, tzn. takim, że źródło tego pola znajduje się w jego środku, a linie pola schodzą się promieniście do środka masy ciała wywołującego to pole. Pole grawitacyjne jest też polem zachowawczym, tzn. takim, że praca wykonana przy przesuwaniu ciał nie zależy od drogi, a jedynie od przemieszczenia tego ciała. Pole grawitacyjne Natężenie pola grawitacyjnego Natężeniem pola grawitacyjnego w danym punkcie pola nazywamy stosunek siły grawitacyjnej działającej w tym punkcie na masę m ciała próbnego do wartości tej masy. Wartość natężenia pola grawitacyjnego jest równa przyśpieszeniu ziemskiemu działającemu na masę m ciała umieszczoną w punkcie, gdzie obliczamy natężenie. Natężenie jest wektorem charakteryzującym pole grawitacyjne (określa punkt w przestrzeni), przyspieszenie ziemskie określa cechę mechaniczną masy ciała m znajdującego się w danym punkcie pola. Natężenie grawitacyjne powstaje od masy będącej w środku kuli, na powierzchni której analizujemy wartość natężenia. Potencjał pola grawitacyjnego jest równy stosunkowi energii potencjalnej w danym punkcie pola do masy, jaka w tym punkcie się znajduje.

24 Rodzaje ładunków elektrycznych W przyrodzie występują dwa rodzaje ładunków elektrycznych: ładunki dodatnie i ładunki ujemne. Ładunki jednoimienne odpychają się, a różnoimienne przyciągają się. Podstawowym ładunkiem, tzw. elementarnym, jest ładunek jednego elektronu. Umownie zaznaczamy go jako e. Pozostałe ładunki są jego wielokrotnością i zaznaczamy je q lub Q. Często mówi się, że ciało naelektryzowane jest dodatnio - ma większą ilość ładunków dodatnich ponad ilość swobodnych ładunków ujemnych (elektronów) lub ujemnie - ma większą ilość elektronów niż liczba ładunków dodatnich (protonów). Przy równej liczbie protonów i elektronów mówimy, że ciało jest nienaelektryzowane. Są trzy rodzaje elektryzowania ciał: przez pocieranie, w czasie którego dochodzi do zetknięcia powierzchni obu ciał, umożliwiającego przechodzenie elektronów lub jonów z jednego ciała do drugiego; po rozłączeniu oba ciała są naładowane różnoimiennie. przez dotyk ciało naelektryzowane ujemnie dotknięte do innego ciała nienaelektryzowanego przekazuje połowę swojego ładunku przez indukcję (wpływ); zachodzi pod wpływem pola elektrycznego; następuje przesuwanie ładunków swobodnych z jednego końca ciała na drugi, przez co na jednym końcu jest np. ładunek dodatni, a na drugim ładunek ujemny Prawo Coulomba q1(-) F12 r F21 q2(+) Siła wzajemnego oddziaływania dwóch ładunków punktowych jest wprost proporcjonalna do iloczynu tych ładunków, a odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między ich środkami

25 Pole elektrostatyczne Polem elektrycznym nazywamy własność przestrzeni polegającą na tym, że na ładunki umieszczone w tej przestrzeni działają siły elektrostatyczne. Pole elektrostatyczne jest polem źródłowym. Źródłem pola są ładunki elektryczne. Ładunki o małej wartości w porównaniu z ładunkami wytwarzającymi pole elektrostatyczne nazywają się ładunkami próbnymi. Umownie przyjmujemy, że posiadają one ładunki dodatnie. Liniami pola elektrostatycznego nazywamy umowne linie, po których poruszałby się ładunek próbny umieszczony w tym polu, a kierunek jego ruchu wyznaczałby zwrot linii pola. Natężenie pola elektrostatycznego Natężeniem pola elektrostatycznego nazywamy stosunek siły elektrycznej działającej na ładunek próbny znajdujący się w danym punkcie pola do wartości tego ładunku. Natężenie jest to wielkość wektorowa charakteryzująca pole elektrostatyczne. Kierunek i zwrot natężenia jest taki sam, jak kierunek i zwrot siły określanej w danym punkcie pola.

26 Magnesy trwałe Z polem magnetycznym spotykamy się już w dzieciństwie, kiedy uczymy się rozpoznawać strony świata za pomocą kompasu czy busoli. Wtedy poznajemy pierwszy rodzaj magnesu trwałego - igłę magnetyczną. Okazuje się, że Ziemia wytwarza pole magnetyczne o takim kształcie jakby w jej środku znajdował się magnes. pole magnetyczne Ziemi jest polem bezźródłowym. Kolejnym przykładem magnesu trwałego jest magnes sztabkowy. Każdy magnes trwały posiada dwa bieguny. Gdybyśmy np. przecięli w połowie magnes sztabkowy to otrzymamy dwa magnesy posiadające po dwa bieguny. Takie występowanie parami biegunów magnetycznych nosi nazwę dipola magnetycznego. Rodzaje magnesu Kolejny magnes trwały to magnes podkowiasty. Cechą charakterystyczną tego magnesu jest fakt, że między jego ramionami otrzymujemy pole jednorodne, tzn. takie, w którym linie pola magnetycznego ustawiają się równolegle między sobą, a wartości wektorów charakteryzujących pole są stałe.

27 Pole magnetyczne Indukcja magnetyczna Oscyloskop jest urządzeniem do badania wiązki elektronów poruszających się w polu magnetycznym. Gdy tego pola nie ma lub gdy linie pola magnetycznego są równoległe do kierunku prędkości elektronów, nie obserwujemy odchylenia ruchu wiązki elektronów. W przeciwnym jednak razie występuje znaczne odchylenie od pierwotnego kierunku. Wartością indukcji magnetycznej nazywamy stosunek wartości maksymalnej siły działającej na ładunek q poruszający się prostopadle do kierunku linii sił pola, do iloczynu tego ładunku i wartości prędkości, z jaką się porusza. Prawo Gaussa Wyobraźmy sobie linie pola magnetycznego wokół magnesu sztabkowego, czy wokół solenoidu Widać, że linie pola magnetycznego są liniami zamkniętymi, to oznacza, że tyle samo linii wpływa do obszaru objętego daną powierzchnią, co wypływa, więc strumień przechodzący przez tę powierzchnię jest równy 0.

28 Pole elektromagnetyczne Zjawisko indukcji elektromagnetycznej Faradaya Wyobraźmy sobie magnes, który wsuwamy do cewki indukcyjnej. Wskazówka amperomierza gwałtownie odchyla się w jedną stronę, po czym wraca do poprzedniego położenia. Gdy magnes wysuwamy, sytuacja się powtarza, ale wskazówka wychyla się w drugą stronę. Gdy zmienimy położenie biegunów magnesu i powtórzymy doświadczenie, wskazówka znów będzie się wychylała, ale odwrotnie niż w pierwszej sytuacji. Prąd indukowany (indukcyjny) w obwodzie powstaje poprzez powstanie siły elektromotorycznej. Siła elektromotoryczna (w skrócie SEM) indukowana jest w obwodzie, w którym występuje zmienne w czasie pole magnetyczne. Reguła Lenza Prąd indukcyjny ma zawsze taki kierunek, że wytworzone przez niego pole magnetyczne przeciwdziała przyczynie, która go wywołuje. Podczas zbliżania do cewki magnesu biegunem N, w cewce wzbudza się prąd indukcyjny, który ma taki kierunek, że wytwarza pole magnetyczne biegunem N w kierunku magnesu, chcąc go odepchnąć.

29 Prąd stały Prąd elektryczny Prąd elektryczny jest to uporządkowany ruch ładunków elektrycznych. Nośnikami energii elektrycznej w przewodnikach są elektrony. W cieczach mogą to być jony dodatnie lub ujemne. Warunkiem płynięcia prądu jest różnica potencjałów w przewodnikach. Przyjęto, że prąd w przewodnikach płynie od wyższego do niższego potencjału. W metalach przepływ prądu jest to uporządkowany ruch elektronów (ładunek ujemny). Za kierunek płynięcia prądu przyjmujemy kierunek odwrotny czyli od + do -. Natężenie prądu elektrycznego jest to stosunek ładunku, jaki przepłynął przez poprzeczny przekrój przewodnika do czasu, w jakim ten przepływ nastąpił. Elektroliza Elektroliza to przepływ prądu elektrycznego przez elektrolit, któremu towarzyszą różne procesy chemiczne. Elektrolity to wszystkie związki chemiczne, które przy zastosowaniu rozpuszczalnika przewodzą prąd elektryczny. Dysocjacja elektrolityczna to rozpad cząsteczek kwasów, zasad i soli na jony pod wpływem rozpuszczalnika. Ogniwo galwaniczne to układ dwu elektrod wykonanych z różnych związków chemicznych tak dobranych, że po zanurzeniu w elektrolicie przewodzą prąd elektryczny. Prawa elektrolizy Faradaya I prawo Masa substancji wydzielonej na elektrodzie jest wprost proporcjonalna do natężenia prądu płynącego przez elektrolit i do czasu trwania elektrolizy (iloczyn natężenia prądu i czasu to ładunek). II prawo Określa równoważnik elektrochemiczny

30 Prawa Ohma i Kirchhoffa Prawo Ohma Włączając opornik, amperomierz i woltomierz do obwodu prądu stałego możemy dla danego opornika zmierzyć zależność natężenia prądu od napięcia. Prawa Kirchhoffa I prawo Suma natężeń prądów wpływających do danego węzła sieci równa jest sumie natężeń prądów wypływających z węzła sieci. II prawo Suma wszystkich sił elektromotorycznych i spadków napięć w oczku sieci jest równa zeru. Łączenie oporników: szeregowe I = I 1 = I 2 = I 3 = const U = U 1 + U 2 + U 3 z prawa Ohma możemy wstawić U = R I otrzymujemy RI = R 1 I 1 + R 2 I 2 + R 3 I 3 dzielimy stronami przez (stałe) I R = R 1 + R 2 + R 3 równoległe Z I prawa Kirchoffa I = I 1 + I 2 + I 3 U = U 1 = U 2 = U 3 = const z prawa Ohma możemy wstawić otrzymujemy dzielimy stronami przez (stałe) U

31 Drgania mechaniczne Ruch harmoniczny Ruchem harmonicznym jest taki ruch okresowy, w którym położenie ciała zmienia się w funkcji czasu sinusoidalnie. Ruch harmoniczny możemy analizować w oparciu o ruch po okręgu. Prędkość w ruchu harmonicznym Wahadło matematyczne Wahadłem matematycznym nazywamy niewielką ciężką kulkę zawieszoną na długiej, nierozciągliwej i nieważkiej nici. Przyspieszenie w ruchu harmonicznym Siła w ruchu harmonicznym Siła sprężystości jest wprost proporcjonalna do wychylenia, przy czym współczynnikiem proporcjonalności jest

32 Elektryczny obwód drgający Elektryczny obwód drgający składa się z kondensatora o pojemności c i zwojnicy o indukcji L. Ładunek płynący przez ten obwód zmienia się w czasie sinusoidalnie. W obwodzie okresowo zmieniają się również energie. Energia pola elektrycznego kondensatora rośnie wtedy, gdy energia pola magnetycznego zwojnicy maleje. Łatwo jest porównać drgania mechaniczne z drganiami elektrycznymi Drgania mechaniczne Drgania elektryczne m k L

33 Kondensatory Pojemność elektryczna Pojemnością elektryczną C przewodnika nazywamy stosunek ładunku Q zgromadzonego na przewodniku do potencjału V, jaki ten przewodnik wytwarza. Jest to wielkość stała dla danego przewodnika. Kondensator płaski Kondensatory służą do gromadzenia ładunku elektrycznego. Kondensator płaski to układ dwóch metalowych płytek o polu powierzchni s oddalonych od siebie o odległość d, z których jedna wpływa na wzrost pojemności drugiej. Pojemność kondensatora płaskiego zależy od jego parametrów. Pojemnością kondensatora nazywamy stosunek zgromadzonego na nim ładunku Q do różnicy potencjałów U między jego okładkami.

34 Ośrodki ciągłe Prawo Hook a Przypuśćmy, że mamy do rozciągnięcia kawałek gumy.możemy zaobserwować, że jej wydłużenie zależy od długości początkowej, działającej siły i jej grubości. Zależności są następujące: wydłużenie jest tym większe, im większa jest długość początkowa (zależność wprost proporcjonalna) im większa jest działająca siła wydłużenie maleje wraz ze wzrostem grubości gumki (grubość gumki jest w tym przypadku potocznym określeniem pola przekroju gumki) Stosunek siły działającej na ciało stałe do pola powierzchni tego ciała nazywamy naprężeniem wewnętrznym. Naprężenie wewnętrzne odpowiada względnemu przyrostowi długości ciała spowodowanemu działaniem siły F. Współczynnikiem proporcjonalności jest w tym przypadku moduł Younga Moduł Younga jest to wartość naprężenia, dla którego wydłużenie równa się długości początkowej (długość końcowa jest dwa razy większa niż długość początkowa). Widzimy więc, że jest to w praktyce niemożliwe dla większości ciał stałych. Energia sprężystości Energię sprężystości mają ciała sprężyste, które pod działaniem siły sprężystości nieznacznie się odkształcają.

35 Zakładamy, że wszystkie omawiane niżej procesy zachodzą przy stałym ciśnieniu. Topnienie jest to proces polegający na przejściu substancji ze stanu stałego w stan ciekły. Proces ten zachodzi w stałej (dla ciał krystalicznych) temperaturze, zwanej temperaturą topnienia, charakterystyczną dla danej substancji. Ciepło topnienia jest to wartość ciepła, jaką trzeba dostarczyć do jednego kilograma danej substancji, aby ją stopić. Krzepnięcie jest to proces odwrotny do topnienia. Polega on na przejściu substancji ze stanu ciekłego w stan stały. Podobnie jak topnienie, proces ten zachodzi w charakterystycznej dla danej substancji temperaturze i jest to temperatura topnienia danej substancji. Parowanie i wrzenie to procesy polegające na przejściu cieczy w gaz. parowanie zachodzi w każdej temperaturze im wyższa temperatura i większa powierzchnia swobodna, tym parowanie zachodzi szybciej proces zachodzi na powierzchni cieczy Przemiany fazowe Wrzenie zachodzi w ściśle określonej temperaturze charakterystycznej dla danej substancji, zwanej temperaturą wrzenia proces zachodzi w całej objętości cieczy Skraplanie to proces odwrotny do parowania. Polega on na przejściu substancji ze stanu lotnego w stan ciekły przy odebraniu od układu ciepła. Sublimacja to proces zmiany stanu skupienia z stałego w lotny. Pomijana jest w tym przypadku faza ciekła. Proces ten możemy zaobserwować przy otwarciu zamrażalnika lodówki (suchy lód). Resublimacja to proces zmiany stanu skupienia z lotnego w stały. Pomijana jest w tym przypadku faza ciekła. Jest to proces odwrotny do sublimacji.

36 Prawa gazu doskonałego Ciśnienie jest to wielkość fizyczna określająca stosunek parcia (wypadkowa wszystkich sił działających na daną powierzchnię) do pola tej powierzchni. Wyobraźmy sobie sześcian o boku l, wewnątrz którego znajduje się N cząsteczek Jaką siłę parcia wywołuje jedna cząsteczka poruszająca się z prędkością V poziomo? Prawo Avogadra określa, że jeden mol gazu w warunkach normalnych (0 o C i ciśnienie 1013,25 hpa) zajmuje objętość 22,4 dm 3 i zawiera 6,02*10 23 cząsteczek tego gazu.

37 Przemiany gazowe Przemiana izotermiczna W przemianie izotermicznej w stałej masie gazu stała jest jeszcze temperatura gazu. T 1 =T 2 T=const W przemianie izotermicznej ciśnienie danej masy gazu doskonałego jest odwrotnie proporcjonalne do objętości tego gazu. Prawo to nosi nazwę Boyle a-mariotte a Zależność p = f (V) w przemianie izotermicznej jest hiperbolą o nazwie izoterma. Przemiana izobaryczna Tym razem oprócz masy gazu stałe jest ciśnienie gazu: p 1 =p 2 p=const W przemianie izobarycznej objętość danej masy gazu doskonałego jest wprost proporcjonalna do temperatury gazu. Prawo to nosi nazwę Gay-Lussaca Półprostą będącą wykresem p = f (V) w

38 Przemiana izochoryczna Tym razem oprócz masy gazu stała jest objętość gazu: V 1 =V 2 V=const W przemianie izochorycznej ciśnienie danej masy gazu doskonałego jest wprost proporcjonalne do temperatury gazu. Prawo to nosi nazwę Charlesa. Półprostą będącą wykresem p = f (T) w przemianie izochorycznej nazywa się izochorą. Przemiana adiabatyczna Jest to przemiana, w której brak jest wymiany ciepła z otoczeniem. Taki warunek może być spełniony, gdy przemiana zachodzi bardzo szybko lub gdy gaz izolowany jest od otoczenia Równanie określające przemianę adiabatyczną nosi nazwę równania Poissona. Współczynnik kappa określa stosunek ciepła molowego przy stałym ciśnieniu do ciepła molowego przy stałej objętości. Z wykresu widać, że krzywa adiabaty jest bardziej stroma niż krzywa izotermy.

39 I zasada termodynamiki Zmiana energii wewnętrznej układu jest równa algebraicznej sumie ciepła wymienionego między układem a otoczeniem i pracy wykonanej przez układ lub siłę zewnętrzną. Gdy na układ działają siły zewnętrzne, praca W > 0 Gdy układ wykonuje pracę, W < 0. Gdy do układu jest dostarczane ciepło, Q > 0 Gdy układ oddaje ciepło, Q < 0. W przemianie izotermicznej energia wewnętrzna gazu nie ulega zmianie. Z I zasady termodynamiki wynika: 0 = W - Q dla sprężania gazu 0 = -W + Q dla rozprężania gazu Podczas ogrzewania gazu przy p=const (przemiana izobaryczna) gaz pobiera ciepło i wykonuje pracę Podczas oziębiania gazu przy p=const, gaz oddaje ciepło, a siły zewnętrzne wykonują nad układem pracę Przy sprężaniu energia wewnętrzna rośnie Przy rozprężaniu energia wewnętrzna maleje

40 II zasada termodynamiki Maszyna cieplna nie może mieć sprawności 100%, tzn. ciepło pobrane nie może w całości zmienić się w wykonaną pracę. gdzie: Q 1 - ciepło pobrane z grzejnicy Q 2 - ciepło oddane do chłodnicy W - praca użyteczna Sprawność tak obliczaną podajemy w postaci ułamka. Gdy powyższe wzory pomnożymy razy 100%, otrzymamy wartość sprawności obliczaną w %.

41 Fale w Fizyce

42 Fale mechaniczne Podstawowe wiadomości o falach Fala jest to zaburzenie równowagi powstające w ośrodku sprężystym, które się rozchodzi na inne cząsteczki przekazując im energię. Zaburzenie jest to wytrącenie pewnego miejsca przestrzeni z położenia równowagi. W sytuacji, gdy w ośrodku rozchodzi się pojedyncze odkształcenie, nosi ono nazwę impulsu falowego. faza początkowa - początkowe odchylenie od stanu równowagi Powierzchnia falowa - powierzchnia zawierająca wszystkie cząsteczki drgające w tej samej fazie. Czoło fali - najdalej od źródła fali wysunięta powierzchnia falowa. Rodzaje fal: ze względu na kierunek drgań fale poprzeczne - cząsteczki fali drgają prostopadle do kierunku rozchodzenia się fali fale podłużne - cząsteczki fali drgają równolegle do kierunku rozchodzenia się fali ze względu na kierunki rozchodzenia się fali płaska - zaburzenie rozchodzi się w jednym kierunku kolista - zaburzenie rozchodzi się po płaszczyźnie kulista - zaburzenie rozchodzi się w przestrzeni

43 Fala harmoniczna Fala harmoniczna (sinusoidalna) to fala, w której drgania rozchodzą się sinusoidalnie w czasie. Prędkość fali możemy określić wzorem długość fali - odległość między dwoma najbliższymi punktami, które są zgodne w fazie T - okres - czas, po którym cząsteczka drgająca wykona jedno pełne drganie f - częstotliwość - ilość pełnych drgań cząsteczki w jednostce czasu Oprócz tych wielkości prędkość fali zależy od rodzaju ośrodka, w jakim fala się rozchodzi. Zasada Huygensa Każdy punkt ośrodka, do którego dociera fala, staje się źródłem nowej fali kulistej. Prawo odbicia Każda fala rozchodząca się w ośrodku po dotarciu do przeszkody (innego ośrodka) może ulec odbiciu. Kąt padania równa się kątowi odbicia, przy czym wszystkie trzy promienie (promień padania, normalna i promień odbicia) leżą w jednej płaszczyźnie.

44 Prawo załamania Fala, dochodząc do innego ośrodka, nie tylko może się odbić od granicy ośrodków; może również wniknąć do ośrodka i wtedy ulega załamaniu Sinus kąta padania do sinusa kąta załamania jest równy stosunkowi prędkości V 1 rozchodzenia się fali w ośrodku pierwszym do prędkości V 2 rozchodzenia się fali w ośrodku drugim. Wszystkie trzy promienie leżą w jednej płaszczyźnie. Kąt graniczny Jest to taki kąt padania, dla którego kąt załamania równa się 90 0 Jest to przykład załamania. od normalnej.

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY Każdy ruch jest zmienną położenia w czasie danego ciała lub układu ciał względem pewnego wybranego układu odniesienia. v= s/t RUCH

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej)

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Włodzimierz Wolczyński 36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania. w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania. w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3 Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania w zakresie rozszerzonym kl 2 i 3 METODY OCENY OSIĄGNIĘĆ UCZNIÓW Celem nauczania jest kształtowanie kompetencji kluczowych, niezbędnych człowiekowi w dorosłym

Bardziej szczegółowo

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony Cele kształcenia wymagania ogólne I. Znajomość i umiejętność wykorzystania pojęć i praw fizyki do wyjaśniania procesów i zjawisk w przyrodzie. II. Analiza tekstów

Bardziej szczegółowo

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste:

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste: Fale świetlne Światło jest falą elektromagnetyczną, czyli rozchodzącymi się w przestrzeni zmiennymi i wzajemnie przenikającymi się polami: elektrycznym i magnetycznym. Szybkość światła w próżni jest największa

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne FIZYKA. zakres rozszerzony

Wymagania edukacyjne FIZYKA. zakres rozszerzony Wymagania edukacyjne FIZYKA zakres rozszerzony I. Cele kształcenia wymagania ogólne I. Znajomość i umiejętność wykorzystania pojęć i praw fizyki do wyjaśniania procesów i zjawisk w przyrodzie. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Prawa optyki geometrycznej

Prawa optyki geometrycznej Optyka Podstawowe pojęcia Światłem nazywamy fale elektromagnetyczne, o długościach, na które reaguje oko ludzkie, tzn. 380-780 nm. O falowych własnościach światła świadczą takie zjawiska, jak ugięcie (dyfrakcja)

Bardziej szczegółowo

CIĘŻAR. gdzie: F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg

CIĘŻAR. gdzie: F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg WZORY CIĘŻAR F = m g F ciężar [N] m masa [kg] g przyspieszenie ziemskie ( 10 N ) kg 1N = kg m s 2 GĘSTOŚĆ ρ = m V ρ gęstość substancji, z jakiej zbudowane jest ciało [ kg m 3] m- masa [kg] V objętość [m

Bardziej szczegółowo

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania Pole elektryczne Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunek punktowy Ładunek punktowy (q) jest to wyidealizowany model, który zastępuje rzeczywiste naelektryzowane

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KL.II I-półrocze

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KL.II I-półrocze Temat Energia wewnętrzna i jej zmiany przez wykonanie pracy Cieplny przepływ energii. Rola izolacji cieplnej Zjawisko konwekcji Ciepło właściwe Przemiany energii podczas topnienia. Wyznaczanie ciepła topnienia

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO. Numer ćwiczenia 123 WYZNACZANIE CIEPŁA WŁAŚCIWEGO CIECZY METODĄ OSTYGANIA

CIEPŁO. Numer ćwiczenia 123 WYZNACZANIE CIEPŁA WŁAŚCIWEGO CIECZY METODĄ OSTYGANIA ĆWICZENIA LABORATORYJNE Z FIZYKI TEMATY TESTÓW WSTĘPNYCH Na użytek testów wstępnych, zostały podzielone na 5 działów (Ciepło, Elektryczność, Mechanika, Optyka, Pozostałe ). Testy wstępne do każdego obejmują

Bardziej szczegółowo

Ruch drgający i falowy

Ruch drgający i falowy Ruch drgający i falowy 1. Ruch harmoniczny 1.1. Pojęcie ruchu harmonicznego Jednym z najbardziej rozpowszechnionych ruchów w mechanice jest ruch ciała drgającego. Przykładem takiego ruchu może być ruch

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające

WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające zna pojęcia położenia równowagi, wychylenia, amplitudy;

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje Kryteria oceniania z fizyki. Moduł I, klasa I. - zna pojęcia: substancja, ekologia, wzajemność oddziaływań, siła. - zna cechy wielkości siły, jednostki siły. - wie, jaki przyrząd służy do pomiaru siły.

Bardziej szczegółowo

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca Fizyka, klasa II Podręcznik: Świat fizyki, cz.2 pod red. Barbary Sagnowskiej 6. Praca. Moc. Energia. Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe 1 Praca mechaniczna - podaje przykłady wykonania pracy

Bardziej szczegółowo

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r.

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. 1. Po wirującej płycie gramofonowej idzie wzdłuż promienia mrówka ze stałą prędkością względem płyty. Torem ruchu mrówki

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem Pole magnetyczne Własność przestrzeni polegającą na tym, że na umieszczoną w niej igiełkę magnetyczną działają siły, nazywamy polem magnetycznym. Pole takie wytwarza ruda magnetytu, magnes stały (czyli

Bardziej szczegółowo

Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego.

Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego. Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego. Polem elektrycznym nazywamy obszar, w którym na wprowadzony doń ładunek próbny q działa siła. Pole elektryczne występuje wokół ładunków elektrycznych i ciał

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

Plan realizacji materiału z fizyki.

Plan realizacji materiału z fizyki. Plan realizacji materiału z fizyki. Ze względu na małą ilość godzin jaką mamy do dyspozycji w całym cyklu nauczania fizyki pojawił się problem odpowiedniego doboru podręczników oraz podziału programu na

Bardziej szczegółowo

wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez tarcie formułuje wnioski z doświadczenia sposobu elektryzowania ciał objaśnia pojęcie jon

wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez tarcie formułuje wnioski z doświadczenia sposobu elektryzowania ciał objaśnia pojęcie jon Klasa III Elektryzowanie przez tarcie. Ładunek elementarny i jego wielokrotności opisuje budowę atomu i jego składniki elektryzuje ciało przez potarcie wskazuje w otoczeniu zjawiska elektryzowania przez

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Semestr I 2. Drgania i fale sprężyste Ruch drgający wskazuje w otoczeniu

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI DLA KLASY III Gimnazjum. Temat dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI DLA KLASY III Gimnazjum. Temat dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry Lekcja organizacyjna. Zapoznanie z systemem oceniania i wymaganiami edukacyjnymi z oraz warunkami i trybem otrzymywania oceny wyższej niż przewidywana. Pole elektryczne wie, co to jest pole elektryczne

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ POMIAR OGNISKOWYCH SOCZEWEK CIENKICH 1. Cel dwiczenia Zapoznanie z niektórymi metodami badania ogniskowych soczewek cienkich. 2. Zakres wymaganych zagadnieo: Prawa odbicia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA II Energia Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia zna pojęcia pracy

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II Piotr Ludwikowski XI. POLE MAGNETYCZNE Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe. Uczeń: 43 Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach.

WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach. Beata Cieślik KLASA I WYMAGANIA EDUKACYJNE z Fizyki klasa I i III Gimnazjum w Zespole Szkół w Rudkach. Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który - Opanował treści elementarne użyteczne w pozaszkolnej

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM DRGANIA I FALE MECHANICZNE - Uczeń nie opanował wiedzy i umiejętności niezbędnych w dalszej nauce. -Wie, że fale sprężyste nie mogą rozchodzić się w

Bardziej szczegółowo

Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki.

Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki. Pytania i zagadnienia sprawdzające wiedzę z fizyki. 1. Przeliczanie jednostek. Po co człowiek wprowadził jednostki dla różnych wielkości fizycznych? Wymień kilka znanych ci jednostek fizycznych. Kiedy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z fizyki dla klasy 3 gimnazjum Semestr I 1. Przemiany energii w zjawiskach cieplnych Zmiana energii

Bardziej szczegółowo

PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20

PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20 PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20 Czym jest energia? Większość zjawisk w przyrodzie związana jest z przemianami energii. Energia może zostać przekazana od jednego ciała do drugiego lub ulec przemianie z jednej

Bardziej szczegółowo

ODDZIAŁYWANIA W PRZYRODZIE ODDZIAŁYWANIA GRAWITACYJNE

ODDZIAŁYWANIA W PRZYRODZIE ODDZIAŁYWANIA GRAWITACYJNE ODDZIAŁYWANIA W PRZYRODZIE ODDZIAŁYWANIA GRAWITACYJNE 1. Ruch planet dookoła Słońca Najjaśniejszą gwiazdą na niebie jest Słońce. W przeszłości debatowano na temat związku Ziemi i Słońca, a także innych

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła Test. ( p.) Wzdłuż wiszących swobodnie drutów telefonicznych przesuwa się fala z prędkością 4 s m. Odległość dwóch najbliższych grzbietów fali wynosi 00 cm. Okres i częstotliwość drgań wynoszą: A. 4 s;

Bardziej szczegółowo

KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA. Ciepło jako forma przekazywania energii. Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) (oceny:2,3)

KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA. Ciepło jako forma przekazywania energii. Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) (oceny:2,3) KLASA II (nacobezu) Rozdział I. PRACA, MOC, ENERGIA Temat lekcji Wymagania podstawowe (P) (oceny:2,3) Wymagania rozszerzające (PP) (oceny:4,5) 1. Praca praca jest wykonywana wtedy, gdy pod działaniem siły

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI

Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI 3 Copyright by Zbigniew Osiak Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie i kopiowanie całości lub części publikacji zabronione bez pisemnej zgody autora. Portret

Bardziej szczegółowo

Wykład FIZYKA I. 5. Energia, praca, moc. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

Wykład FIZYKA I. 5. Energia, praca, moc. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Wykład FIZYKA I 5. Energia, praca, moc Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html ENERGIA, PRACA, MOC Siła to wielkość

Bardziej szczegółowo

Liczba uzyskanych punktów (maks. 40):

Liczba uzyskanych punktów (maks. 40): KOD UCZNIA Liczba uzyskanych punktów (maks. 40): WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY Etap wojewódzki Młody Fizyku!. Masz do rozwiązania 27 zadań (w tym 4 otwarte). Całkowity czas na rozwiązanie wynosi 90 minut.

Bardziej szczegółowo

OPTYKA W INSTRUMENTACH GEODEZYJNYCH

OPTYKA W INSTRUMENTACH GEODEZYJNYCH OPTYKA W INSTRUMENTACH GEODEZYJNYCH Prawa Euklidesa: 1. Promień padający i odbity znajdują się w jednej płaszczyźnie przechodzącej przez prostopadłą wystawioną do powierzchni zwierciadła w punkcie odbicia.

Bardziej szczegółowo

Praca, moc, energia. 1. Klasyfikacja energii. W = Epoczątkowa Ekońcowa

Praca, moc, energia. 1. Klasyfikacja energii. W = Epoczątkowa Ekońcowa Praca, moc, energia 1. Klasyfikacja energii. Jeżeli ciało posiada energię, to ma również zdolnoć do wykonania pracy kosztem częci swojej energii. W = Epoczątkowa Ekońcowa Wewnętrzna Energia Mechaniczna

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z fizyki w klasie III gimnazjum

Wymagania edukacyjne z fizyki w klasie III gimnazjum Wymagania edukacyjne z fizyki w klasie III gimnazjum 8. Drgania i fale sprężyste 8.1. Ruch drgający wskazuje w otoczeniu przykłady ciał wykonujących ruch drgający objaśnia, co to są drgania gasnące podaje

Bardziej szczegółowo

Teresa Wieczorkiewicz. Fizyka i astronomia. Program nauczania, rozkład materiału oraz plan wynikowy Gimnazjum klasy: 3G i 3H

Teresa Wieczorkiewicz. Fizyka i astronomia. Program nauczania, rozkład materiału oraz plan wynikowy Gimnazjum klasy: 3G i 3H Teresa Wieczorkiewicz Fizyka i astronomia Program nauczania, rozkład materiału oraz plan wynikowy Gimnazjum klasy: 3G i 3H Wg podstawy programowej z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23

Bardziej szczegółowo

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m.

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m. Segment B.XIV Prądy zmienne Przygotowała: dr Anna Zawadzka Zad. 1 Obwód drgający składa się z pojemności C = 4 nf oraz samoindukcji L = 90 µh. Jaki jest okres, częstotliwość, częstość kątowa drgań oraz

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka 7. Pole magnetyczne zadania z arkusza I 7.8 7.1 7.9 7.2 7.3 7.10 7.11 7.4 7.12 7.5 7.13 7.6 7.7 7. Pole magnetyczne - 1 - 7.14 7.25 7.15 7.26 7.16 7.17 7.18 7.19 7.20 7.21 7.27 Kwadratową ramkę (rys.)

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału i wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki i astronomii dla klasy II TE, IITI, II TM w roku szkolnym 2012/2013

Rozkład materiału i wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki i astronomii dla klasy II TE, IITI, II TM w roku szkolnym 2012/2013 Rozkład materiału i wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki i astronomii dla klasy II TE, IITI, II TM w roku szkolnym 2012/2013 Lp. Temat lekcji Uszczegółowienie treści Wymagania na ocenę dopuszczającą

Bardziej szczegółowo

Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka. Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń:

Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka. Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń: Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń: 1. wymienia źródła światła 2. wyjaśnia, co to jest promień światła 3. wymienia rodzaje wiązek światła 4. wyjaśnia, dlaczego

Bardziej szczegółowo

Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego. Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła :

Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego. Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła : Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła : A) 5m/s B) 10m/s C) 20m/s D) 40m/s. Zad.2 Samochód o masie 1 tony poruszał

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej. LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.. Wprowadzenie Soczewką nazywamy ciało przezroczyste ograniczone

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze 11 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej

Materiały pomocnicze 11 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej Materiały pomocnicze 11 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej 1. Magnetyzm to zjawisko przyciągania kawałeczków stali przez magnesy. 2. Źródła pola magnetycznego. a. Magnesy

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 12. Fale elektromagnetyczne zadania z arkusza I 12.5 12.1 12.6 12.2 12.7 12.8 12.9 12.3 12.10 12.4 12.11 12. Fale elektromagnetyczne - 1 - 12.12 12.20 12.13 12.14 12.21 12.22 12.15 12.23 12.16 12.24 12.17

Bardziej szczegółowo

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź Egzamin maturalny z fizyki z astronomią W zadaniach od 1. do 10. należy wybrać jedną poprawną odpowiedź i wpisać właściwą literę: A, B, C lub D do kwadratu obok słowa:. m Przyjmij do obliczeń, że przyśpieszenie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień

Bardziej szczegółowo

Zasady dynamiki Newtona. Ilość ruchu, stan ruchu danego ciała opisuje pęd

Zasady dynamiki Newtona. Ilość ruchu, stan ruchu danego ciała opisuje pęd Zasady dynamiki Newtona Ilość ruchu, stan ruchu danego ciała opisuje pęd Siły - wektory Ilość ruchu, stan ruchu danego ciała opisuje pęd Zasady dynamiki Newtona I Każde ciało trwa w stanie spoczynku lub

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

PRZEMIANY ENERGII W ZJAWISKACH CIEPLNYCH

PRZEMIANY ENERGII W ZJAWISKACH CIEPLNYCH PRZEMIANY ENERGII W ZJAWISKACH CIEPLNYCH Ocenę DOPUSZCZAJĄCĄ otrzymuje uczeń, który : podaje przykłady, w których na skutek wykonania pracy wzrosła energia wewnętrzna ciała podaje przykłady przewodników

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 13

Bardziej szczegółowo

I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I

I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I C ZĘŚĆ I I I Podręcznik dla nauczycieli klas III liceum ogólnokształcącego i

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II Zadanie 8. Kołowrót Numer dania Narysowanie sił działających na układ. czynność danie N N Q 8. Zapisanie równania ruchu obrotowego kołowrotu.

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami Zasada zerowa Kiedy obiekt gorący znajduje się w kontakcie cieplnym z obiektem zimnym następuje

Bardziej szczegółowo

Q t lub precyzyjniej w postaci różniczkowej. dq dt Jednostką natężenia prądu jest amper oznaczany przez A.

Q t lub precyzyjniej w postaci różniczkowej. dq dt Jednostką natężenia prądu jest amper oznaczany przez A. Prąd elektryczny Dotychczas zajmowaliśmy się zjawiskami związanymi z ładunkami spoczywającymi. Obecnie zajmiemy się zjawiskami zachodzącymi podczas uporządkowanego ruchu ładunków, który często nazywamy

Bardziej szczegółowo

(Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia. stosuje wzory

(Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia. stosuje wzory (Plan wynikowy) - zakładane osiągnięcia ucznia Fizyka klasa III 1 Zapoznanie z wymaganiami edukacyjnymi i kryteriami oceniania. Regulamin pracowni i przepisy BHP. 1. Drgania i fale spręŝyste (8.1-8.12)

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR2 W BIAŁYMSTOKU FIZYKA I ASTRONOMIA

WYMAGANIA EDUKACYJNE ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR2 W BIAŁYMSTOKU FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH I SIŁY Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: WYMAGANIA EDUKACYJNE ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR2 W BIAŁYMSTOKU FIZYKA I ASTRONOMIA KLASA I LICEUM PROFILOWANE I TECHNIKUM ZAWODOWE RUCH, ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) Wymagania Temat lekcji ele operacyjne - uczeń: Kategoria celów podstawowe ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające 1 2 3 4 5 6 7 Rozdział I. Elektrostatyka

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS Z FIZYKI DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM, ROK SZKOLNY 2015/2016, ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS Z FIZYKI DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM, ROK SZKOLNY 2015/2016, ETAP REJONOWY WOJEWÓDZKI KONKURS Z FIZYKI DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2015/2016 IMIĘ I NAZWISKO UCZNIA wpisuje komisja konkursowa po rozkodowaniu pracy! KOD UCZNIA: ETAP II REJONOWY Informacje: 1. Czas rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 27 stycznia 2012 r. zawody II stopnia (rejonowe)

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 27 stycznia 2012 r. zawody II stopnia (rejonowe) Pieczęć KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 27 stycznia 2012 r. zawody II stopnia (rejonowe) Witamy Cię na drugim etapie Konkursu Fizycznego i życzymy powodzenia. Maksymalna liczba

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki"

Ćwiczenie: Zagadnienia optyki Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: 1.

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Maria Majewska. Ocena niedostateczna: uczeń nie opanował wymagań na ocenę dopuszczającą.

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Maria Majewska. Ocena niedostateczna: uczeń nie opanował wymagań na ocenę dopuszczającą. Wymagania programowe na poszczególne oceny klasa III Maria Majewska Ocena niedostateczna: uczeń nie opanował wymagań na ocenę dopuszczającą. Ocena dopuszczająca [1] - zna pojęcia: położenie równowagi,

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa III etap edukacyjny

Podstawa programowa III etap edukacyjny strona 1/5 Źródło: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej Więcej: www.reformaprogramowa.men.gov.pl/rozporzadzenie Podstawa programowa III etap

Bardziej szczegółowo

Program nauczania z fizyki IV etap edukacji Zakres rozszerzony

Program nauczania z fizyki IV etap edukacji Zakres rozszerzony Tytuł projektu: Zrozumieć fizykę i poznać przyrodę - innowacyjne programy nauczania dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Program nauczania z fizyki IV etap edukacji Zakres rozszerzony Projekt

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. MECHANIKA Kinematyka nauka o ruchu Dynamika Praca Prawo grawitacji Dynamika bryły sztywnej

SPIS TREŚCI I. MECHANIKA Kinematyka nauka o ruchu Dynamika Praca Prawo grawitacji Dynamika bryły sztywnej SPIS TREŚCI Wstęp... str. 11 I. MECHANIKA... 13 Kinematyka nauka o ruchu... 13 Pojęcia fizyczne... 14 Składanie wektorów prędkości... 16 Odejmowanie wektorów... 17 Ruch jednostajny prostoliniowy... 18

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym.

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym. Rozkład materiału nauczania z fizyki. Numer programu: Gm Nr 2/07/2009 Gimnazjum klasa 1.! godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w ciągu roku. Klasa 1 Podręcznik: To jest fizyka. Autor: Marcin Braun, Weronika

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra Rozdział 1. Elektrostatyka wymienia dwa rodzaje

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka. Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący

Elektrostatyka. Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Elektrostatyka Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący wie, że ciała można naelektryzować przez tarcie; wie, że istnieją dwa rodzaje elektryczności: ebonitu (bursztynu) i szkła +. wie, że

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM. 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego.

MAGNETYZM. 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego. MAGNETYZM 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego. Źródła pola magnetycznego: Ziemia, magnes stały (sztabkowy, podkowiasty), ruda magnetytu, przewodnik, w którym płynie prąd. Każdy magnes posiada dwa

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) lekcji Cele operacyjne uczeń: Wymagania podstawowe po nadpod stawowe Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry 1 2 3 4 5 6 1. Światło i cień wymienia źródła światła wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

Ocena. Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry

Ocena. Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry Drgania i fale wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i wynik przeprowadzonego doświadczenia, wyjaśnia rolę użytych przyrządów i wykonuje schematyczny rysunek

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 009 FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zadanie 1.1 Narysowanie toru ruchu ciała w rzucie ukośnym. Narysowanie wektora siły działającej na ciało w

Bardziej szczegółowo

Program nauczania wraz z planem wynikowym. Szkoła ponadgimnazjalna zakres rozszerzony

Program nauczania wraz z planem wynikowym. Szkoła ponadgimnazjalna zakres rozszerzony Program nauczania wraz z planem wynikowym Szkoła ponadgimnazjalna zakres rozszerzony Kraków 2012 R ZamKor Spis treści Wstęp... 5 I. Ogólne założenia programu.... 6 II. Cele nauczania fizyki na poziomie

Bardziej szczegółowo

Indukcja elektromagnetyczna

Indukcja elektromagnetyczna Rozdział 6 ndukcja elektromagnetyczna 6.1 Zjawisko indukcji elektromagnetycznej 6.1.1 Prawo Faraday a i reguła Lenza W rozdziale tym rozpatrzymy niektóre zagadnienia, związane ze zmiennymi w czasie polami

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne. Magnes wytwarza wektorowe pole magnetyczne we wszystkich punktach otaczającego go przestrzeni.

Pole magnetyczne. Magnes wytwarza wektorowe pole magnetyczne we wszystkich punktach otaczającego go przestrzeni. Pole magnetyczne Magnes wytwarza wektorowe pole magnetyczne we wszystkich punktach otaczającego go przestrzeni. naładowane elektrycznie cząstki, poruszające się w przewodniku w postaci prądu elektrycznego,

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze 14 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej

Materiały pomocnicze 14 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej Materiały pomocnicze 4 do zajęć wyrównawczych z Fizyki dla Inżynierii i Gospodarki Wodnej. Zwierciadło płaskie. Zwierciadło płaskie jest najprostszym przyrządem optycznym. Jest to wypolerowana płaska powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Publiczne Gimnazjum im. Jana Deszcza w Miechowicach Wielkich. Opracowanie: mgr Michał Wolak

Publiczne Gimnazjum im. Jana Deszcza w Miechowicach Wielkich. Opracowanie: mgr Michał Wolak 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim.

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim. Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim. ROZDZIAŁ I. Właściwości materii określa warunki zmian stanu skupienia; określa zmiany stanu skupienia na porównuje

Bardziej szczegółowo

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii Ćw. 6/7 Wyznaczanie gęstości cieczy za pomocą wagi Mohra. Wyznaczanie gęstości ciał stałych metodą hydrostatyczną. 1. Gęstość ciała. 2. Ciśnienie hydrostatyczne. Prawo Pascala. 3. Prawo Archimedesa. 4.

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja

Człowiek najlepsza inwestycja Człowiek najlepsza inwestycja Fizyka ćwiczenia F6 - Prąd stały, pole magnetyczne magnesów i prądów stałych Prowadzący: dr Edmund Paweł Golis Instytut Fizyki Konsultacje stałe dla projektu; od Pn. do Pt.

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Elektrostatyka. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Elektrostatyka Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego unduszu Społecznego Ładunek elektryczny Materia zbudowana jest z atomów. Atom składa się z dodatnie naładowanego jądra

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania (propozycja)

Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra 1 2 3 4 wymienia

Bardziej szczegółowo

Praca jest wykonywana podczas przesuwania się ciała pod wpływem siły. Wartość pracy możemy oblicz z wzoru:

Praca jest wykonywana podczas przesuwania się ciała pod wpływem siły. Wartość pracy możemy oblicz z wzoru: Energia mechaniczna Energia mechaniczna jest związana ruchem i położeniem danego ciała względem dowolnego układu odniesienia. Jest sumą energii kinetycznej i potencjalnej. Aby ciało mogło się poruszać

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY

FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z fizyki i astronomii Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3

Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3 Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3 Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry

Bardziej szczegółowo

I. Wykorzystanie wielkości fizycznych do opisu poznanych zjawisk lub rozwiązania prostych zadań obliczeniowych.

I. Wykorzystanie wielkości fizycznych do opisu poznanych zjawisk lub rozwiązania prostych zadań obliczeniowych. FIZYKA zakres podstawowy Cele kształcenia - wymagania ogólne I. Wykorzystanie wielkości fizycznych do opisu poznanych zjawisk lub rozwiązania prostych zadań obliczeniowych. II. Przeprowadzanie doświadczeń

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III GIMNAZJUM DZIAŁ I. PRĄD ELEKTRYCZNY - co to jest prąd elektryczny - jakie są jednostki napięcia elektrycznego - jaki jest umowny kierunek płynącego prądu - co to

Bardziej szczegółowo