ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(94)/2013

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(94)/2013"

Transkrypt

1 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 3(94)/2013 Zbigniew Szydelski 1 HYDROMECHANICZNA SKRZYNIA BIEGÓW PROF. EDWARDA HABICHA DLA SAMOCHODÓW TERENOWYCH I AUTOBUSÓW 1. Wstęp W 1957 r. prof. Edward Habich podjął inicjatywę opracowania dla wojska hydromechanicznej skrzyni biegów dla samochodów terenowych i uzyskał z Szefostwa Służby Samochodowej MON kierowanego przez gen. Cezarego Nowickiego zlecenie na tę pracę. Uczestniczyłem w tych pracach od początku, pisałem z nich sprawozdania i wykonywałem fotografie. Fot. 1. Rok 1962 prof. Edward Habich i pracownicy Katedry Ciągników w laboratorium katedry. Od prawej: Stanisław Kowalski, Zbigniew Szydelski, Edward Habich, Andrzej Górny i Bogumił Szwabik. Pamięć ludzka jest jednak ułomna, toteż w tym artykule opieram się przede wszystkim na dokumentach i fotografiach. Niestety nie pozostało ich wiele. Długi czas prace te były objęte tajemnicą, nie mogliśmy ich wyników publikować. Później wiele 1 dr inż. Zbigniew Szydelski 25

2 wewnętrznych sprawozdań i rysunków, a także wykonanych prototypów zostało zniszczonych. Niewielu pozostało też uczestników tych prac, z którymi mogłem teraz pewne fakty uzgadniać. A i tu okazywało się, że niektóre sprawy pamiętamy nieco inaczej. W 1957 r. Na Politechnice Warszawskiej był Wydział Samochodów i Ciągników (SiC), taką nazwę nosił obecny Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych (SiMR). Wydział miał strukturę katedralną i jedną z nich była Katedra Ciągników i Pojazdów Specjalnych o następującym składzie osobowym: kierownik Katedry: pracownicy dydaktyczni: prof. Edward Habich doc. Tadeusz Pierożyński mgr inż Stanisław Kowalski mgr inż. Michal Paszkowski mgr inż. Wojciech Piłatowicz mgr inż. Zbigniew Szydelski w latach 1960 i 1961 doszli: mgr inż. Andrzej Górny mgr inż. Zdzisław Tomczyński pracownik techniczny: Tadeusz Karpiuk, kierownik warsztatu W dalszych latach przybywało jeszcze pracowników dydaktycznych i ci, którzy pracowali przy skrzyni biegów są w dalszej części wymienieni. Oprócz tego Habich angażował okresowo jeszcze wiele osób zarówno z Wydziału, jak i z zewnątrz, trudno byłoby tu ich wszystkich wymienić. Fot. 1 wykonana w 1962 r. przedstawia prof. Habicha i kilku pracowników Katedry. Fot. 2. Samochód terenowy Star 66 przeznaczony dla wojska. Konstrukcję opracował BKPMot, pierwszy prototyp zbudowano w 1953 r., a seryjną produkcję rozpoczęła FSC w Starachowicach w 1958 r. Był zbudowany całkowicie z wytwarzanych w Polsce elementów. Przedstawicielami Szefostwa MON do kontaktów z Katedrą byli wówczas płk. Strzelichowski i mjr. Milewski, ale odwiedzał Katedrę również szef, gen. Nowicki. Chodziło przede wszystkim o skrzynię biegów dla samochodu ciężarowego terenowego Star 66 (fot. 2), którego prototyp został wykonany w 1953 r. 26

3 a) b) Fot. 3. Fabryczne elementy układu napędowego samochodu Star 66: a) pięciobiegowa skrzynia zębata bez synchronizatorów, b) dwustopniowa skrzynka rozdzielcza z wyjściami napędu na trzy mosty, łączona ze skrzynią biegów za pomocą wału z przegubami. 27

4 Zaprojektowany przez Biuro Konstrukcyjne Przemysłu Motoryzacyjnego, wyposażony w 6-cio cylindrowy silnik benzynowy S47 był na ówczesne czasy nowoczesny. Jego słabym punktem była mechaniczna 5-cio biegowa zębata skrzynka przekładniowa bez synchronizatorów (fot. 3a). Powodowało to, że biegów nie dawało się szybko przełączać. Przy jeździe w ciężkim terenie samochód ten często utykał w czasie zmiany biegu, gdyż wówczas następowała przerwa w napędzie związana z wysprzęglaniem i duże opory ruchu powodowały zatrzymanie pojazdu. Zatrzymanego samochodu nie dawało się już ruszyć, zakopywał się. Wady takiej nie mają samochody wyposażone w hydromechaniczne skrzynie biegów, w których zmiana biegu odbywa się bez wysprzęglania, a więc bez przerwy w napędzie. Lata pięćdziesiąte ubiegłego wieku był to okres ogromnego rozwoju tego rodzaju skrzyń biegów dla samochodów w USA. a) b) Fot. 4. Amerykańska hydromechaniczna skrzynia biegów Hydra-Matic do samochodów osobowych General Motors, wersja z 1944 r.: a) schemat kinematyczny, b) przekrój podłużny ; 1- sprzęgło hydrokinetyczne, 2-, 3 i 4- szeregi planetarne, 5 i 6- hamulce taśmowe, 7 i 8- sprzęgła wielopłytkowe, 9- wał wejściowy, 10- wał wyjściowy, 11- ryglowanie mechaniczne. 28

5 2. Skrzynia biegów SP Habich rozpatrywał początkowo kilka schematów kinematycznych takiej skrzyni biegów. Zainspirowała go amerykańska hydromechaniczna 4-ro biegowa planetarna skrzynka przekładniowa ze sprzęgłem hydrokinetycznym Hydra-Matic (fot. 4 ). Była to jedyna wówczas produkowana w USA 4-ro biegowa hydromechaniczna skrzynka biegów ze sprzęgłem hydrokinetycznym.. Zdawał sobie sprawę, że wykonanie w kraju przekładni hydrokinetycznej byłoby wówczas niesłychanie trudne, praktycznie nie możliwe. Nowatorskim wówczas w skrzynce Hydra-Matic było umieszczenie pierwszego szeregu planetarnego (poz. 2 fot. 4a) szeregowo przed sprzęgłem hydrokinetycznym. Dzięki temu na biegu 1 przy włączeniu hamulca poz. 5 przez sprzęgło hydrokinetyczne płynął napęd od silnika poprzez przełożenie przekładni 2, a więc ze zredukowaną prędkością i zwiększonym momentem. Dawało to miękką pracę sprzęgła, co było korzystne przy ruszaniu. Natomiast na biegu 2 po włączeniu sprzęgła wielopłytkowego poz. 7 szereg planetarny poz. 2 był zblokowany i do sprzęgła hydrokinetycznego dochodził bezpośredni napęd od silnika, co usztywniało je. Dodatkowo takie umieszczenie szeregu planetarnego poz. 2 pozwalało po włączeniu sprzęgła wielopłytkowego poz. 8 na rozdział napędu od silnika na dwie drogi: część przez sprzęgło hydrokinetyczne i część z jego ominięciem. Wykorzystywane to było na 3-cim i 4-ym biegu zapewniając zmniejszenie strat mocy w sprzęgle hydrokinetycznym i związaną z tym wyższą sprawność całej przekładni. Fot. 5. Wykonane części hydromechanicznej skrzyni biegów SP: 1- wirniki sprzęgła hydrokinetycznego, 2- obudowa sprzęgła hydrokinetycznego, 3- kosz satelitów przekładni planetarnej, 4- taśma hamulca taśmowego 2-u zwojnego, 5- płytki sprzęgieł wielopłytkowych, 6- koła zębate pompy olejowej, 7- tłok sprzęgła wielopłytkowego, 8- zawory sterujące ( ze zbiorów Katedry Ciągników P.W. fot. W.Komierowski). 29

6 Habich wykorzystał schemat przekładni Hydra-Matic i dodając dwa hamulce taśmowe i dwa sprzęgła wielopłytkowe uzyskał 6 biegów. Jak wykazały obliczenia trakcyjne było to wystarczające dla terenowego samochodu Star 66. Konstrukcję pierwszego prototypu opracował Stanisław Kowalski wyposażając go we własnego pomysłu układ zmiany biegów za pomocą sterowanych wolnych kół. Wykonany prototyp nie działał jednak prawidłowo, biegi nie dawały się przełączać, wolne kola zakleszczały się. Trzeba było przerobić konstrukcję wprowadzając klasyczne rozwiązanie z przełączaniem biegów za pomocą elementów ciernych, jak sprzęgła wielopłytkowe i hamulce taśmowe, a więc zgodnie z rozwiązaniami amerykańskimi. Tak powstał opracowany przez Michała Paszkowskiego i przeze mnie projekt skrzyni biegów oznaczonej symbolem SP, w którym sterowanie hydrauliczne zaprojektował Stanisław Kowalski. Nie zachowały się niestety jej rysunki. Wykonany został jej prototyp przy czym napotkaliśmy tu duże trudności. Była to pionierska praca, nie było jeszcze w kraju żadnych doświadczeń w budowie tego rodzaju skrzyń biegów, Ponadto nie było wielu materiałów potrzebnych do ich budowy, a o imporcie w ówczesnych latach nie było co marzyć. Dotyczyło to np. uszczelnień z gumy olejoodpornej czy materiałów na okładziny cierne do hamulców i sprzęgieł wielopłytkowych. Pomagały nam w tych sprawach różne instytuty, np. materiały gumowe opracowywał Instytut Przemysłu Gumowego w Piastowie. Ich odporność badałem gotując je wiele godzin w oleju. Cały układ sterowania hydraulicznego wraz ze wszystkimi zaworami musieliśmy sami zaprojektować. W tych czasach nie było możliwe kupienie jakichkolwiek komponentów hydraulicznych. Ponadto przemysł polski niechętnie wówczas przyjmował zamówienia na wykonanie części zwłaszcza, gdy była wymagana odpowiednia dokładność wykonania. Toteż miał z tym sporo kłopotów Tadeusz Karpiuk, który był odpowiedzialny w Katedrze za wykonawstwo części. Ostatecznie większość części wykonała Fabryka Samochodów Ciężarowych w Starachowicach (fot. 5). Ze względu na długie terminy wykonania odlewów w pierwszym prototypie sprzęgło hydrokinetyczne miało czasze toczone z wstawianymi łopatkami z blachy stalowej ( fot. 5 poz. 1). Jednak już wtedy wykonaliśmy rysunki wirników sprzęgła odlewanych ze stopu aluminiowego i poszły one do wykonania. Wykonany w 1959 r. prototyp został zmontowany z 6-cio cylindrowym silnikiem spalinowym typ S47 o mocy 105 KM i najpierw przebadany na stanowisku w laboratorium katedry (fot.6 ). Prowadziłem te badania przez wiele godzin sprawdzając prawidłowość przełączania biegów. Najwięcej problemów nastręczała przy tym regulacja taśm hamulców tak, aby uzyskać odpowiednie hamowanie przy zaciśniętym hamulcu i małe opory przy zwolnionym, a także niedostateczna trwałość uszczelnień gumowych. W czasie tych badań wystąpiły uszkodzenia łożysk igiełkowych satelitów wskutek niedostatecznej twardości czopów i trzeba było je wymieniać na nowe, lepiej wykonane. Po wielokrotnym rozbieraniu i składaniu skrzyni z nowymi, poprawionymi elementami badania stanowiskowe zostały zakończone w 1960 r., kiedy uznaliśmy, że prototyp działa prawidłowo. Wkrótce po tym Szefostwo Służb Samochodowych MON przekazało nam jeden egzemplarz samochodu Star 66 do badań ze skrzynią SP. 30

7 Fot. 6. Badania stanowiskowe prototypu skrzyni biegów SP w zespole z silnikiem spalinowym: 1- silnik spalinowy, 2- skrzynia biegów SP, 3- prądnica prądu stałego z wagowym pomiarem momentu obrotowego działająca jako hamulec. Fot. 7. Badania stanowiskowe fabrycznej skrzyni rozdzielczej samochodu Star 66 : 1- silnik elektryczny napędzający z pomiarem wagowym momentu obrotowego, 2- skrzynia rozdzielcza, 3- prądnica hamująca z pomiarem wagowym momentu obrotowego. Wymontowaliśmy z niego jego fabryczną skrzynię biegów i skrzynię rozdzielczą i ta ostatnia została poddana badaniom stanowiskowym w celu sprawdzenia, czy będzie 31

8 mogła współpracować ze skrzynią SP ( fot. 7 ). Badania te dały pozytywny rezultat i wobec tego skrzynia biegów SP i skrzynia rozdzielcza zostały zamontowane do samochodu. Przed chłodnicą wodną samochodu zamontowaliśmy dodatkową chłodnicę oleju dla skrzyni SP ( fot. 8 ). Fot. 8. Dodatkowa chłodnica oleju skrzyni biegów SP zamontowana w samochodzie Star 66 przed chłodnicą wodną silnika. Widok po odjęciu pokrywy chłodnicy Stara. Prace te zostały zakończone w 1961 r. i samochód został ustawiony na stanowisku gąsienicowym (fot. 9 ) z zamontowaną aparaturą pomiarową. Przeprowadzono badania trakcyjne przy różnych obciążeniach na wszystkich biegach mierząc prędkość jazdy (prędkość toru gąsienicowego), siłę uciągu. dynamometrem hydraulicznym Amsler, prędkości obrotowe silnika oraz koła jezdnego samochodu za pomocą prądniczek tachometrycznych. Fot. 9b pokazuje ówczesną aparaturę pomiarową. Pomiary te pozwoliły na sporządzenie wykresu trakcyjnego samochodu Star 66 z przekładnią SP. Wyniki badań były dobre, wykres trakcyjny wskazywał na dobre własności dynamiczne samochodu i skrzynia SP działała bez zarzutu. 32

9 Fot. 9. Badania samochodu Star 66 ze skrzynią biegów SP na stanowisku gąsienicowym w Laboratorium Katedry Ciągników: a) Star na stanowisku, b) szczegóły aparatury pomiarowej: 1- dynamometr hydrauliczny Amsler, 2- prądniczka tachometryczna do pomiaru prędkości obrotowej koła samochodu. Następnym etapem były badania trakcyjne terenowe. Rozpoczęliśmy je na poligonie wojskowym w pobliżu Miłosnej, gdzie było dużo terenu piaszczystego ze wzniesieniami (fot. 10). Star 66 ze skrzynią SP spisywał się tu bardzo dobrze. Porównawcze badania ze Starem 66 ze zwykłą fabryczną skrzynią biegów wykazały znacznie lepsze własności trakcyjne przy zastosowaniu skrzyni SP. Tam, gdzie fabryczny Star 66 utykał i zakopywał się, ze skrzynią SP przejeżdżał bez problemów. Dzięki sprzęgłu hydrokinetycznemu ruszanie było płynne, bez szarpnięć dzięki czemu samochód nawet zatrzymany w miękkim terenie ruszał nie zakopując się (fot. 10 a). 33

10 Fot. 10. Rok 1961, samochód Star 66 ze skrzynią biegów SP w czasie badań trakcyjnych na poligonie wojskowym w Miłosnej. Badania wykazały bardzo dobre własności terenowe samochodu ze skrzynią SP. Nawet zatrzymanym i ugrzęźniętym samochodem (fot. 10a) dawało się ruszyć z miejsca. Po badaniach poligonowych nastąpiły próby w terenach górskich. Najpierw w Bieszczadach, gdzie wówczas (rok 1962) wiele dróg były to kamieniste trakty i bezdroża. Prowadził je Andrzej Górny. Mieliśmy dwóch kierowców zawodowych, Wiesława Klingbajla i Romana Łubnickiego, ale poza drogami publicznymi prowadziliśmy czasem samochód również sami. Przejeżdżaliśmy między innymi pętlę bieszczadzką (fot. 11 a i b ) wjeżdżając nieraz w leśne ostępy. Ruch był wtedy bardzo mały i nikt nie pilnował wjazdów do lasu. Następnie jeździliśmy w okolicach Zakopanego wjeżdżając również na Gubałówkę ( fot. 12 ) i do Morskiego Oka (fot. 13 ). 34

11 Fot.11. Rok 1962, badania trakcyjne samochodu Star 66 ze skrzynią biegów SP na terenach górskich Bieszczad: a) Jazda z Ustrzyk Górnych, droga jeszcze wówczas kamienista i wąska, b) Tu samochód na pętli bieszczadzkiej. Fot. 12. Rok 1962, badania samochodu Star 66 ze skrzynią biegów SP. Samochód wjechał na Gubałówkę. Za kierownicą Wiesław Klingbajl. Samochodem Star 66 po włączeniu przedniego napędu dawało się wszędzie wjechać i wykorzystywaliśmy to wjeżdżając również w leśne dukty. Nikt wówczas tego nie zabraniał. W czasie tych badań wystąpiła jedna awaria skrzyni SP, rozleciały się wirniki sprzęgła hydrokinetycznego, wypadły z nich wstawiane w aluminiowe czasze łopatki wycięte z blachy (fot. 14 ). Ich połączenie przez wciskanie okazało się za słabe, zresztą traktowaliśmy to rozwiązanie jako tymczasowe. W międzyczasie wykonane zostały już wirniki odlewane (fot. 15) i te zostały zamontowane w skrzyni SP. Więcej kłopotów ze sprzęgłem hydrokinetycznym już nie mieliśmy. Na śliskiej drodze zdarzył nam się również wypadek. Wskutek poślizgu samochód zjechał do rowu i przewrócił się 35

12 (fot. 16 ). O dziwo, mimo, że w kabinie znajdowały się 4 osoby nic się nikomu nie stało. Trzeba było odholować samochód po postawieniu na koła do naprawy. W sumie w czasie badań trakcyjnych przejechaliśmy Starem 66 ze skrzynią SP łącznie ponad 30 tys. km i w 1962 r. badania te zakończyliśmy. Fot. 13. Rok 1962, badania samochodu Star 66 ze skrzynią biegów SP. Samochód w drodze do Morskiego Oka wjeżdża w las. Fot. 14. Zniszczone w czasie badań wirniki sprzęgła hydrokinetycznego skrzyni biegów SP. Wykonane w postaci toczonych czasz aluminiowych ze wstawianymi na wcisk blaszanymi łopatkami okazały się niewystarczająco wytrzymałe. 36

13 Fot 15. Nowe wirniki sprzęgła hydrokinetycznego skrzyni biegów SP wykonane w postaci odlewów aluminiowych. 37

14 Fot. 16 a i b. Na śliskiej nawierzchni w okolicach Nowego Targu Star 66 wpadł w poślizg, wjechał do rowu i przewrócił się. Trudno w to uwierzyć, że z 4 osób, które znajdowały się w kabinie nikt nie odniósł nawet sińca. Fot. 17. Rok 1962, konferencja zorganizowana przez prof. Habicha w Katedrze Ciągników PW na temat hydromechanicznej skrzyni biegów SP. W prezydium od lewej dwóch pułkowników ( nazwiska nie zapamiętane ) i prof. Habich. W trakcie badań skrzyni SP zebraliśmy cenne doświadczenia. Ogólne, znane z literatury i własnych rozważań zalety tego rodzaju skrzyń biegów potwierdziły się, natomiast wybrany schemat kinematyczny skrzyni SP wykazał pewne wady. Dotyczyło 38

15 to zbyt dużej rozpiętości przełożeń i niekorzystnego ich rozkładu. W związku z tym Habich postanowił opracować nowy projekt hydromechanicznej skrzyni biegów. Fot. 18. Prof. Habich pokazuje egzemplarz skrzyni biegów SP uczestnikom konferencji. Poza prof. Habichem (drugi od lewej) pozostałe osoby nie rozpoznane. Fot. 19. Rok 1962, wystawiony na stoisku Katedry Ciągników na wystawie Politechnika Warszawska w służbie Gospodarki Narodowej egzemplarz prototypu Ciągnika rolniczego EH 4x4, obok stoi prof. Edward Habich. 39

16 Fot. 20. Egzemplarz skrzynki przekładniowej SP w zespole z silnikiem spalinowym pokazany na wystawie. Fot. 21. Prof. Habich pokazuje i objaśnia ówczesnemu Premierowi Piotrowi Jaroszewiczowi ( drugi od lewej) wystawione eksponaty Katedry Ciągników. Trzeci od lewej prof. Ignacy Brach. 40

17 Fot. 22. Prof. Habich na stoisku Katedry Ciągników na Wystawie. Drugi od prawej ówczesny Rektor Politechniki Warszawskiej prof. Jerzy Bukowski. W 1962 r. odbyła się w Katedrze Ciągników konferencja zorganizowana przez Habicha. Zaproszeni zostali na nią przedstawiciele wojska ( fot. 17 ) i Habich przedstawił podsumowanie dotychczasowych wyników prac nad hydromechaniczną skrzynią biegów pokazując również wykonany egzemplarz (fot. 18 ). Następnie złożył propozycję, aby korzystając z zebranych doświadczeń wykonać prototyp skrzyni biegów oparty na nowym schemacie. Uznano, że wyniki są pozytywne i że należy prowadzić prace nadal, w tym również w kierunku zastosowań skrzyni w samochodach cywilnych. W 1962 r. została także zorganizowana na Politechnice Warszawskiej w Gmachu Głównym wystawa pt. Politechnika Warszawska w służbie Gospodarki Narodowej. Na wystawie tej dość obszerne stoisko było poświęcone wynikom prac Katedry Ciągników PW i przedstawiono na nim między innymi prototyp ciągnika EH 4x4 (fot. 19) i skrzyni biegów SP w zespole z silnikiem spalinowym (fot. 20). Stoisko odwiedzili liczni przedstawiciele władz rządowych z ówczesnym premierem Piotrem Jaroszewiczem (fot. 21) i władze Politechniki z Rektorem prof. Jerzym Bukowskim (fot. 22). 3. Skrzynia biegów PA W 1962 r. w Katedrze Ciągników rozpoczęły się prace nad nową hydromechaniczną skrzynią biegów. Zaczęło się od dyskusji nad możliwymi schematami przedstawionymi przez prof. Habicha i Michała Paszkowskiego. Ostatecznie Habich zdecydował, że będzie realizowany jego schemat. Na tej podstawie Michał Paszkowski, Andrzej Górny, Zbigniew Szydelski i Zdzisław Tomczyński opracowali rysunki konstrukcyjne skrzyni biegów oznaczonej PA. W 1963 r. Habich zgłosił do opatentowania schemat tej skrzyni i otrzymał patent nr (fot. 23). Części skrzyni wykonała FSC Starachowice i tam 41

18 też przy współpracy Andrzeja Górnego zostały zmontowane i następnie przywiezione do Katedry 2 egzemplarze prototypów. Tu skrzynia PA przeszła najpierw badania stanowiskowe (fot. 24) po czym jeden egzemplarz został zamontowany w samochodzie ciężarowym Star 27 wyposażonym w silnik wysokoprężny S530 o mocy 100 KM. Najpierw przeprowadziliśmy badania trakcyjne z wykorzystaniem przyrządu z tzw. piątym kołem (fot. 25), a następnie badania drogowe częściowo na drogach górskich w Bieszczadach (fot. 26) i Tatrach (fot. 27). Wyniki badań były pozytywne i zakończyliśmy je w 1964 r. przekazując samochód ze skrzynią PA do FSC w Starachowicach. Fot. 23. Schemat kinematyczny planetarnej skrzyni biegów do pojazdów mechanicznych według rysunku z patentu nr Edwarda Habicha: 1 - wał wejściowy, 2- wał wyjściowy, 3- sprzęgło hydrokinetyczne, 4, 5 i 6- szeregi planetarne, 7, 8, 9 i 10- hamulce taśmowe, 11, 12, 13 i 14- sprzęgła wielopłytkowe, 15- wolne koło. Włączane na poszczególnych biegach są następujące elementy cierne: I - hamulce 7, 8 i 9, IIhamulce 8 i 10, sprzęgło 13, III - hamulec 8,sprzęgła 13 i 14, IV - hamulce 9 i 10, sprzęgło 11, V - hamulec 10, sprzęgła 11 i 12, VI - sprzęgła 11, 12 i 13, wsteczny - hamulce 7 i 10, sprzęgło 12. Fot. 24. Badania stanowiskowe prototypu skrzyni PA. Skrzynia była napędzana silnikiem elektrycznym z pomiarem momentu obrotowego na wejściu. 42

19 Fot. 25. Badania trakcyjne samochodu Star 27 ze skrzynią PA za pomocą przyrządu z tak zwanym piątym kołem. Fot. 26. Rok 1963 badania drogowe samochodu Star 27 ze skrzynią PA w Bieszczadach. Przy samochodzie od lewej Zdzisław Tomczyński i Wiesław Klingbajl. 43

20 Fot. 27. Badania drogowe samochodu Star 27 ze skrzynią PA w Tatrach, tu w okolicy Morskiego Oka. Fot. 28. Rok 1964 badania trakcyjne autobusu SAN H30 ze skrzynią biegów PA i silnikiem S530. W 1964 r. Fabryka Autobusów w Sanoku przekazała Katedrze Ciągników do badań ze skrzynią PA autobus SAN H30 z silnikiem wysokoprężnym S530. Po wymontowaniu fabrycznej skrzyni biegów założyliśmy skrzynię PA. Mieliśmy tu trochę kłopotów z mechanizmem przełączania biegów, gdyż między skrzynią PA zblokowaną z silnikiem 44

21 umieszczonym z tyłu autobusu i kabiną kierowcy była dość spora odległość. Udało nam się nabyć oryginalną, długą linkę Bowdena od francuskiego autobusu Chausson. Była ona bardzo starannie wykonana, wewnętrzna linka poruszała się w zewnętrznym pancerzu za pośrednictwem układu kulek, dzięki czemu ruch jej odbywał się z bardzo małymi oporami. Za pomocą tej linki połączyliśmy dźwignię zmiany biegów umieszczoną na desce rozdzielczej z mechanizmem na skrzyni PA. Do badań trakcyjnych autobus został wyposażony w urządzenie z piątym kołem (fot. 28), prądniczkę tachometryczną do pomiaru prędkości obrotowej silnika (fot. 29) i odpowiednie wskaźniki przy tablicy rozdzielczej (fot. 30). Przeprowadzone badania dały dobre wyniki i następnie przez kilka lat eksploatowaliśmy autobus jeżdżąc między innymi na różne sympozja i konferencje. Przejechaliśmy łącznie ponad 30 tys. km, po czym przekazaliśmy autobus z powrotem do Fabryki w Sanoku. Fot. 29. Badania autobusu SAN H30 ze skrzynią biegów PA. Zainstalowana prądniczka tachometryczna na wale silnika. Jak widać jest to model autobusu SAN z silnikiem z tyłu, ale umieszczonym wzdłużnie. Fot. 30. Tablica rozdzielcza autobusu SAN H30 wyposażonego w skrzynię biegów PA. Widoczny wskaźnik prędkości obrotowej silnika i dźwigienka zmiany biegów. 45

22 W 1964 r. prof. Habich zorganizował w Katedrze konferencję z zaproszonymi przedstawicielami Szefostwa Służb Samochodowych MON, na której przedstawił wyniki dotychczasowych prac nad skrzynią PA. Zapadła wówczas decyzja o przygotowaniu dokumentacji skrzyni do podjęcia produkcji seryjnej. Ponadto przedstawiciele wojska zaproponowali podjęcie prób nad zastosowaniem skrzyni PA w opancerzonym transporterze SKOT i Habich podjął to zadanie. Wiązało się to z pewnymi kłopotami, jakie nastręczała w eksploatacji fabryczna skrzynia biegów tego pojazdu. Mimo, że ten produkowany w Czechosłowacji pojazd był dobrze opisany w zagranicznych pismach sprawę objęto bardzo ścisłą tajemnicą. Nie wolno nam było w żadnych dokumentach pisanych wymieniać słowa SKOT, a jedynie pojazd terenowy. Najpierw wojsko przekazało nam do badań fabryczną skrzynię biegów marki PRAGA stosowaną w SKOCIE. Fot. 31. Rok 1964, badania stanowiskowe fabrycznej czechosłowackiej skrzyni biegów marki PRAGA stosowanej w transporterze opancerzonym SKOT : 1- silnik elektryczny dynamometryczny, 2- skrzynia biegów PRAGA. Nasze badania stanowiskowe (fot. 31) wykazały, że rzeczywiście przełączanie biegów w skrzyni PRAGA jest kłopotliwe. Ponadto skrzynia ma duże opory własne i nadmiernie grzeje się. Następnie zamontowaliśmy naszą skrzynie PA do SKOTA i odbyły się badania trakcyjne na poligonie w Sulejówku. SKOTEM kierował nasz pracownik Stanisław Samek, a w jazdach brał udział również Habich. Obserwowałem te badania towarzysząc delegacji Czechosłowackiej, która przybyła specjalnie do Polski w celu zapoznania się z wynikami zastosowania skrzyni PA w ich pojeździe. Byli zaskoczeni łatwością operowania skrzynią PA. Ponadto nie występowało nadmierne grzanie się skrzyni biegów PA. Niestety nie zezwolono mi na wykonanie fotografii SKOTA jeżdżącego ze skrzynią PA. 46

23 4. Zakończenie prac nad hydromechaniczną skrzynia biegów Fot. 32. Rok. 1967, planowana produkcja w WSK Kalisz hydromechanicznych skrzyń biegów w 5 wersjach. Pozytywne wyniki badań prototypów skrzyni biegów PA spowodowały podjęcie przez Zjednoczenie Przemysłu Motoryzacyjnego Polmo decyzji o uruchomieniu jej produkcji seryjnej. Jako producent została wytypowana WSK Kalisz i w 1965 r. rozpoczęła się współpraca Katedry z tą Wytwórnią przy opracowywaniu dokumentacji dla pierwszej serii. Ze strony WSK przyjeżdżała do Katedry cała ekipa pracowników i wspólnie z Andrzejem Górnym, Janem Olechowiczem, Michałem Paszkowskim, Bogumiłem Szwabikiem i Zdzisławem Tomczyńskim opracowywała rysunki. Plany były 47

24 zakrojone na szeroką skalę, przewidywano produkcję 5 wersji skrzyń biegów dla samochodów: Star 27, Star 66, Skot, autobus Jelcz i autobus SAN ( fot. 32) i dla wersji tych opracowano dokumentację. WSK zaczęła nawet już wykonywać pierwsze części do skrzynki, kiedy otrzymała propozycję uruchomienia produkcji licencyjnej dla firmy Henschel, którą uznała za korzystniejszą i w związku z tym zaniechała dalszych prac nad skrzynką PA. Nastąpiły również zmiany organizacyjne na Wydziale SiMR PW, powstał Instytut Pojazdów w którym znalazła się Katedra Ciągników przekształcona w Zespół Dydaktyczny Ciągników. Część pracowników, w tym Michał Paszkowski przeszła do Przemysłowego Instytutu Motoryzacji. Wraz z nim przeniosły się do tego Instytutu dalsze prace nad rozwojem hydromechanicznych skrzyń biegów, Nadal współpracowali przy tym pracownicy Instytutu Pojazdów: Andrzej Górny, Zdzisław Tomczyński i Zbigniew Szydelski. Efektem były projekty kilku wersji 5-cio biegowych i 3-y biegowych skrzyń ze sprzęgłami hydrokinetycznymi bądź przekładniami hydrokinetycznymi przeznaczonymi dla autobusów. Wykonane zostały dwa prototypy wersji 3-y biegowej z przekładniami hydrokinetycznymi wyposażone w elektronicznohydrauliczne układy zmiany biegów z możliwością wyboru sterowania ręcznego bądź automatycznego. Jeden został przekazany do autobusu miejskiego do Sanoka, a drugi do MZK w Warszawie. Wyniki badań eksploatacyjnych były bardzo dobre. Fot. 33. Jedna z wersji hydromechanicznej skrzyni biegów dla autobusów opracowanej w PIMOT przez Michała Paszkowskiego i Zdzisława Tomczyńskiego w 1974 r. jako kontynuacja prac nad skrzynią PA. Niestety polski przemysł nastawił się wówczas na produkcję licencyjną i przerwano kontynuację tych prac. Nie zachowały się wykonane prototypy tych skrzyń biegów, a z dokumentacji zdołałem odzyskać tylko rysunek zestawieniowy jednej z ostatnich wersji 48

25 oznaczonej symbolem PB (fot. 33). Jest tu już blokowana sprzęgłem wielopłytkowym przekładnia hydrokinetyczna i wszystkie elementy cierne wykonane w postaci sprzęgieł wielopłytkowych, a więc tak, jak się to robi do dzisiaj. Niestety, tak jak wiele dobrych krajowych rozwiązań pozytywne wyniki zainicjowanych przez prof. Habicha prac nad hydromechanicznymi skrzyniami biegów nie zostały wykorzystane w samochodach. Natomiast zebrane doświadczenia pozwoliły nam na zaprojektowanie hydromechanicznych skrzyń biegów do wózków widłowych. Szczególnie owocna była współpraca z Gliwickimi Zakładami Urządzeń Transportowych ZREMB na podstawie, której uruchomiona została seryjna produkcja wózków widłowych GPW2500 i T200 i małej ładowarki Gł-120 (Kameleon) wyposażonych w hydromechaniczne skrzynie biegów zaprojektowane przez nas. Wózki te były produkowane przez wiele lat i są w użyciu do dzisiaj. Literatura: [1] Habich E.: Planetarna skrzynia biegów do pojazdów mechanicznych. Patent nr zgłoszony w 1963 r.. [2] Górny A., Szydelski Z.: Automatyzacja hydromechanicznej skrzyni biegów. Technika Motoryzacyjna nr /79. [3] Szydelski Z.: Przekladnia hydrokinetyczna do wózków widłowych. Przegląd Mechaniczny nr 24/85. [4] Szydelski Z.: Mała ładowarka kołowa do mechanizacji prac ziemnych. Przegląd Mechaniczny nr. 16/87. [5] Żebrowski Z.: Hydromechaniczna skrzynia biegów PA. Przegląd Mechaniczny Nr. 10/ Streszczenie Artykuł jest poświęcony historii opracowania konstrukcji, wykonania prototypów i badań hydromechanicznej skrzyni biegów dla samochodów terenowych i autobusów. Prace te były prowadzone w latach na zlecenie Szefostwa Służby Samochodowej MON przez pracowników Katedry Ciągników Politechniki Warszawskiej pod kierunkiem prof. Edwarda Habicha. Doprowadziły do wykonania prototypów 6-cio biegowych planetarnych skrzyń biegów typ SP i PA ze sprzęgłami hydrokinetycznymi, przebadanych następnie na samochodzie terenowym STAR 66, ciężarowym STAR 27, autobusie SAN H30 i transporterze opancerzonym SKOT. Wyniki badań były pozytywne co spowodowało w 1965 r. podjęcie decyzji przez Zjednoczenie Przemysłu Motoryzacyjnego POLMO o uruchomieniu produkcji seryjnej tych skrzyń biegów przez WSK Kalisz. Niestety nadszedł okres przestawiania się polskiego przemysłu na licencje i produkcji tej zaniechano. Zbudowane zostały jeszcze przez PIMOT prototypy 3-y biegowych tego typu skrzyń z przekładniami hydrokinetycznymi dla autobusów jako kontynuacja prac na skrzyniami PA i przebadano je na autobusach miejskich ale i tym razem na prototypach się skończyło. Słowa kluczowe: hydromechaniczna skrzynia biegów, przekładnia hydrokinetyczna, sprzęgło hydrokinetyczne, STAR 66, STAR 27, SAN H30, SKOT 49

26 EDWARD HABICH S HYDROMECHANICAL TRANSMISSION FOR OFF-ROAD VEHICLES AND BUSES Abstract Paper presents the overview of development, design process, prototyping, engineering and testing of hydro-mechanical transmission for off-road vehicles and busses. The research was carried out between at the request of the command of Służba Samochodowa of Ministry of National Defence, by the employees of the Department of Tractors, Warsaw University of Technology, under the auspices of prof. Edward Habich. This led to manufacturing the prototype of six geared planetary gearbox type SP and PA with hydrokinetic clutches. These were examined in STAR 66 off-road vehicle, Start 27 truck, SAN H30 bus and armored transporter SKOT. The results were positive which resulted in the 1965 decision by the Association of Automotive Industry POLMO to launch mass production of these gearboxes by WSK Kalisz. Unfortunately, due to the trend in Polish Industry for production licenses, the processes of production was abandoned. Another prototypes of three geared transmission with hydrokinetic clutches for buses were constructed at PIMOT, as a continuation of the previous research. Prototypes were examined in city buses, but this time they never ended up in mass production. Keywords: hydro-mechanic transmission, gearbox, fluid clutch, STAR 66, STAR 27, SAN H30 SKOT 50

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Postępy Nauki i Techniki nr 12, 2012 Jakub Lisiecki *, Paweł Rosa *, Szymon Lisiecki * STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Konfiguracja układów napędowych Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Ogólna klasyfikacja układów napędowych Koła napędzane Typ układu Opis Przednie Przedni zblokowany Silnik i wszystkie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PRZEKŁADNI HYDROKINETYCZNEJ DO REDUKCJI WIBRACJI HYBRYDOWEGO UKŁADU NAPĘDOWEGO

ZASTOSOWANIE PRZEKŁADNI HYDROKINETYCZNEJ DO REDUKCJI WIBRACJI HYBRYDOWEGO UKŁADU NAPĘDOWEGO MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 41, s. 197-204, Gliwice 2011 ZASTOSOWANIE PRZEKŁADNI HYDROKINETYCZNEJ DO REDUKCJI WIBRACJI HYBRYDOWEGO UKŁADU NAPĘDOWEGO GABRIEL KOST, ANDRZEJ NIERYCHLOK, WACŁAW

Bardziej szczegółowo

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek:

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: 1 Układ kierowniczy Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: Definicja: Układ kierowniczy to zbiór mechanizmów umożliwiających kierowanie pojazdem, a więc utrzymanie

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit dr hab. inż. Jakub Bernatt, prof.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9

SPIS TREŚCI RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9 RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9 I. Parametry ruchu silnika i pojazdu... 9 1. Parametry pracy silnika... 10 1.1. Moc silnika... 10 1.2. Moment obrotowy silnika... 13 1.3.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystano materiały. Układ napędowy - podzespoły. Mechanizm różnicowy. opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk

Wykorzystano materiały. Układ napędowy - podzespoły. Mechanizm różnicowy. opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Wykorzystano materiały Układ napędowy - podzespoły Mechanizm różnicowy opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy 2011-2012 Mechanizm różnicowy rozdziela równo moment

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/ Temat kursu: Układy hamulcowe i systemy kontroli trakcji Czas trwania: 2 dni opis budowy oraz zasady działania konwencjonalnych układów hamulcowych i układów ABS, TCS, ASR, EBD i ESP opis budowy oraz zasady

Bardziej szczegółowo

VIKING Seria 4. Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem. Ergonomiczny, miękki uchwyt. Obustronne, stabilne elementy obsługi

VIKING Seria 4. Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem. Ergonomiczny, miękki uchwyt. Obustronne, stabilne elementy obsługi NOWOŚCI 2013 VIKING Seria 4 VIKING Seria 4 Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem Obustronne, stabilne elementy obsługi Ergonomiczny, miękki uchwyt Uchwyt linki rozrusznika dla ergonomicznego startu Zatrzask

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia: Dokonać weryfikacji elementów przeniesienia napędu oraz pojazdu. W wyniku opanowania treści ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

GWARANCJA. Power Train pompa główna X X pompa pilotowa. Główne komponenty Plus

GWARANCJA. Power Train pompa główna X X pompa pilotowa. Główne komponenty Plus GWARANCJA TONA Sp. z o.o. tel.: 32 289 95 33 fax: 32 380 30 80 www.tona.com.pl Załącznik nr 1. Zakres przedłużonej gwarancji HELP Koparki Główne komponenty Standard Plus Power Train pompa główna pompa

Bardziej szczegółowo

KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH

KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH Katedra Pojazdów i Sprzętu Mechanicznego Laboratorium KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH Zawartość 5 kart pomiarowych Kielce 00 Opracował : dr inż. Rafał Jurecki str. Strona / Silnik Charakterystyka obiektu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 18 ANALIZA UKŁADU NAPĘDOWEGO CIĄGNIKA

ĆWICZENIE 18 ANALIZA UKŁADU NAPĘDOWEGO CIĄGNIKA ĆWICZENIE 18 ANALIZA UKŁADU NAPĘDOWEGO CIĄGNIKA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania podzespołów ciągnika oraz poznanie wpływu cech konstrukcyjnych układu napędowego

Bardziej szczegółowo

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210006 (21) Numer zgłoszenia: 380722 (22) Data zgłoszenia: 01.10.2006 (13) B1 (51) Int.Cl. A61G 5/02 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

(73) Uprawniony z patentu:

(73) Uprawniony z patentu: RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 182357 (13) B1 (21 ) Numer zgłoszenia: 318667 (51) IntCl7 A61G 3/06 (22) Data zgłoszenia: 26.02.1997 A61G

Bardziej szczegółowo

HYDROSTATYCZNE UKŁADY NAPĘDOWE W BEZZAŁOGOWYCH POJAZDACH LĄDOWYCH

HYDROSTATYCZNE UKŁADY NAPĘDOWE W BEZZAŁOGOWYCH POJAZDACH LĄDOWYCH HYDROSTATYCZNE UKŁADY NAPĘDOWE W BEZZAŁOGOWYCH POJAZDACH LĄDOWYCH Adam BARTNICKI, Andrzej TYPIAK Instytut Budowy Maszyn, Wydział Mechaniczny Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa, Polska tel. (22) 683

Bardziej szczegółowo

BADANIA WPŁYWU PRACY PRZY KOMPUTERZE NA ZDOLNOŚĆ PROWADZENIA POJAZDÓW CIĘŻAROWYCH

BADANIA WPŁYWU PRACY PRZY KOMPUTERZE NA ZDOLNOŚĆ PROWADZENIA POJAZDÓW CIĘŻAROWYCH BADANIA WPŁYWU PRACY PRZY KOMPUTERZE NA ZDOLNOŚĆ PROWADZENIA POJAZDÓW CIĘŻAROWYCH Krzysztof BALAWENDER, Mirosław JAKUBOWSKI, Artur KRZEMIŃSKI, Paweł WOJEWODA W artykule zostały przedstawione badania wpływu

Bardziej szczegółowo

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO NAPIĘCIA POPRZEZ JEGO ZASILANIE Z PRZEMIENNIKA CZĘSTOTLIWOŚCI

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO NAPIĘCIA POPRZEZ JEGO ZASILANIE Z PRZEMIENNIKA CZĘSTOTLIWOŚCI Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 73/5 49 Zbigniew Szulc, łodzimierz Koczara Politechnika arszawska, arszawa POPRAA EFEKTYNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO

Bardziej szczegółowo

Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o.

Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o. Katalog szkoleń technicznych Schaeffler Polska Sp. z o.o. 08/2015 Treść katalogu szkoleń nie stanowi oferty w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Informacje na temat wszystkich szkoleń dostępne są

Bardziej szczegółowo

Gilotyna Modele Q 11 2 x 1300 Q 11 2 x 2000 Q 11 2,5 x 1600 Q 11 3 x 1300 Q 11 4 x 2000 Q 11 4 x 2500 DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA

Gilotyna Modele Q 11 2 x 1300 Q 11 2 x 2000 Q 11 2,5 x 1600 Q 11 3 x 1300 Q 11 4 x 2000 Q 11 4 x 2500 DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA Modele Q 11 2 x 1300 Q 11 2 x 2000 Q 11 2,5 x 1600 Q 11 3 x 1300 Q 11 4 x 2000 Q 11 4 x 2500 DOKUMENTACJA TECHNICZNO Stron 7 Strona 1 Spis treści 1. Rysunek poglądowy maszyny 2 2. Podstawowe dane techniczne

Bardziej szczegółowo

GĄSIENICOWY UKŁAD JEZDNY

GĄSIENICOWY UKŁAD JEZDNY Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (22) nr 1, 2007 Jerzy NAWROCKI GĄSIENICOWY UKŁAD JEZDNY Streszczenie: W artykule przedstawiono możliwoś ci szybkiego zamontowania na terenowych pojazdach kołowych, w miejsce

Bardziej szczegółowo

Komponenty przemyslowe i samochodowe

Komponenty przemyslowe i samochodowe Komponenty przemyslowe i samochodowe Na kolejnych stronach prezentujemy produkcję BECO przeznaczoną dla sektorów samochodowego i przemysłowego, dla których dostępne są poszczególne katalogi. Obecna produkcja

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO BADAWCZE DO OCENY STANU TECHNICZNEGO PRZEKŁ ADNI MOSTÓW NAPĘ DOWYCH KTO ROSOMAK

STANOWISKO BADAWCZE DO OCENY STANU TECHNICZNEGO PRZEKŁ ADNI MOSTÓW NAPĘ DOWYCH KTO ROSOMAK ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LIV NR (193) 013 Jerzy Walentynowicz, Grzegorz Trawiński, Marcin Wieczorek, Grzegorz Dyga Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Mechaniczny, Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

Automobil może ruszyć po 30 minutach palenia węgla, papieru lub drewna. Wtedy bowiem wytwarza się wystarczająca ilość pary.

Automobil może ruszyć po 30 minutach palenia węgla, papieru lub drewna. Wtedy bowiem wytwarza się wystarczająca ilość pary. Automobil może ruszyć po 30 minutach palenia węgla, papieru lub drewna. Wtedy bowiem wytwarza się wystarczająca ilość pary. Samochód 2-osobowy, zaprezentowany po raz pierwszy w 1936 roku, produkowany

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03

NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03 NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03 Moduł dział temat Zakres treści I. Istota mechanizacji i rolnictwa 1. Zapoznanie z PSO

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 150

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 150 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 150 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 29 sierpnia 2013 r. Nazwa i adres AB 150 WOJSKOWY

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska. Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki. Praca dyplomowa inżynierska. Wydział Mechaniczny Technologiczny

Politechnika Śląska. Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki. Praca dyplomowa inżynierska. Wydział Mechaniczny Technologiczny Politechnika Śląska Wydział Mechaniczny Technologiczny Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki Praca dyplomowa inżynierska Temat pracy Symulacja komputerowa działania hamulca tarczowego

Bardziej szczegółowo

TYPY STOSOWANYCH WÓZKÓW JEZDNIOWYCH Z NAPĘDEM SILNIKOWYM

TYPY STOSOWANYCH WÓZKÓW JEZDNIOWYCH Z NAPĘDEM SILNIKOWYM TYPY STOSOWANYCH WÓZKÓW JEZDNIOWYCH Z NAPĘDEM SILNIKOWYM Podać definicję wózka jezdniowego napędzanego Podać i omówić podział wózków ze względu na rodzaj napędu Podać i omówić podział wózków ze względu

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA. Klasa 3TR. LP Moduł-dział-temat. Zakres treści. z. 1

Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA. Klasa 3TR. LP Moduł-dział-temat. Zakres treści. z. 1 Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA LP Moduł-dział-temat. Zapoznanie się z PSO oraz zadania i zakres przedmiotu 2 Znaczenie mechanizacji w rolnictwie 3 Arkusze rysunkowe i podstawy pisma technicznego 4 Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

MOBILNE STANOWISKO DO BADAŃ DYNAMIKI POJAZDÓW

MOBILNE STANOWISKO DO BADAŃ DYNAMIKI POJAZDÓW MOBILNE STANOWISKO DO BADAŃ DYNAMIKI POJAZDÓW ADAM GOŁASZEWSKI 1, TOMASZ SZYDŁOWSKI 2 Politechnika Łódzka Streszczenie Badania dynamiki ruchu pojazdów wpływają w istotny sposób na rozwój ogólnie rozumianej

Bardziej szczegółowo

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO POMPY WODY ZASILAJĄCEJ DUŻEJ MOCY

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO POMPY WODY ZASILAJĄCEJ DUŻEJ MOCY Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 78/27 99 Tomasz Kubera, PKN Orlen, Płock Zbigniew Szulc, Politechnika Warszawska, Warszawa POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO POMPY WODY ZASILAJĄCEJ

Bardziej szczegółowo

81C BEZPIECZNIKI. Skrzynka bezpieczników i przekaźników kabiny: Identyfikacja F G H I J K L M N O 81C-1

81C BEZPIECZNIKI. Skrzynka bezpieczników i przekaźników kabiny: Identyfikacja F G H I J K L M N O 81C-1 Skrzynka bezpieczników i przekaźników kabiny: Identyfikacja Skrzynka ta znajduje się w kabinie, po stronie kierowcy. Skrzynka znajduje się za klapą (2). KIEROWNICA Z LEWEJ STRONY A B 1 Skrzynka znajduje

Bardziej szczegółowo

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Hamulce elektromagnetyczne EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Elektromagnetyczne hamulce i sprzęgła proszkowe Sposób oznaczania zamówienia P Wielkość mechaniczna Odmiana

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROGRAM SZKOLENIA

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROGRAM SZKOLENIA PROGRAM SZKOLENIA z zakresu doskonalenia techniki kierowania samochodem osobowym w ramach projektu pt. Droga do bezpiecznej służby realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet

Bardziej szczegółowo

Projekt konstrukcyjny i wykonanie prototypu mechanizmu Jansena. The construction project and making the prototype of the Jansen mechanism

Projekt konstrukcyjny i wykonanie prototypu mechanizmu Jansena. The construction project and making the prototype of the Jansen mechanism inż. Karol Sieczka, email : krlsieczka@gmail.com dr inż. Piotr Skawiński, email : psk@simr.pw.edu.pl Politechnika Warszawska, Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Projekt konstrukcyjny i wykonanie prototypu

Bardziej szczegółowo

Samochód ważny element naszego życia.

Samochód ważny element naszego życia. Samochód ważny element naszego życia. Samochód dla wielu z nas jest podstawowym środkiem transportu bez którego nie wyobrażamy sobie funkcjonowania. Dzięki niemu możemy dojechać do pracy, na zakupy, na

Bardziej szczegółowo

Projekt Szkoł@ właśnie dla Ciebie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. w ramach EFS POKL. Informator o kursie

Projekt Szkoł@ właśnie dla Ciebie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. w ramach EFS POKL. Informator o kursie Projekt Szkoł@ właśnie dla Ciebie Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach EFS POKL Informator o kursie realizowanym w systemie e-learning MECHANIZACJA ROLNICTWA Autor Marek Janiszewski

Bardziej szczegółowo

Technika powraca do punktu wyjścia historia skrzyni biegów

Technika powraca do punktu wyjścia historia skrzyni biegów Informacje prasowe Technika powraca do punktu wyjścia historia skrzyni biegów Współczesna, nowoczesna skrzynia biegów powróciła do tego, czym była w 1928 r. trzybiegową przekładnią pozbawioną synchronizacji.

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy napędów w pojazdach elektrycznych. Green cars

Nowoczesne systemy napędów w pojazdach elektrycznych. Green cars Nowoczesne systemy napędów w pojazdach elektrycznych. Green cars dr hab. inż. Jerzy Jantos, profesor PO prof. dr hab. inż. Bronisław Tomczuk dr inż. Jan Zimon mgr inż. Andrzej Lechowicz 1 Katedra Pojazdów

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE WYNIKÓW BADAŃ DROGOWYCH Z ICH SYMULACJĄ PROGRAMEM V-SIM NA PRZYKŁADZIE EKSTREMALNEGO HAMOWANIA SAMOCHODU WYPOSAŻONEGO W UKŁAD ABS

PORÓWNANIE WYNIKÓW BADAŃ DROGOWYCH Z ICH SYMULACJĄ PROGRAMEM V-SIM NA PRZYKŁADZIE EKSTREMALNEGO HAMOWANIA SAMOCHODU WYPOSAŻONEGO W UKŁAD ABS Robert Janczur PORÓWNANIE WYNIKÓW BADAŃ DROGOWYCH Z ICH SYMULACJĄ PROGRAMEM V-SIM NA PRZYKŁADZIE EKSTREMALNEGO HAMOWANIA SAMOCHODU WYPOSAŻONEGO W UKŁAD ABS Streszczenie W artykule przedstawiono wyniki

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka bezwymiarowa przekładni hydrokinetycznej

Charakterystyka bezwymiarowa przekładni hydrokinetycznej Janusz Bidziński Ćwiczenie HP6 Charakterystyka bezwymiarowa przekładni hydrokinetycznej 1. Wstęp Przekładnia hydrokinetyczna jest hydraulicznym zespołem napędowym o ruchu obrotowym, który służy do zmiany

Bardziej szczegółowo

Polskie Konstrukcje Motoryzacyjne w latach 1922-1939

Polskie Konstrukcje Motoryzacyjne w latach 1922-1939 Politechnika Warszawska Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Instytut Pojazdów VII Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów Polskie Konstrukcje Motoryzacyjne w latach 1922-1939

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 Piotr FOLĘGA 1 DOBÓR ZĘBATYCH PRZEKŁADNI FALOWYCH Streszczenie. Różnorodność typów oraz rozmiarów obecnie produkowanych zębatych

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacyjny ITS (Instytutu Transportu Samochodowego)

Biuletyn Informacyjny ITS (Instytutu Transportu Samochodowego) 1. A 5809 III ABC Jakości od 1996 2. Acta of Bioengineering and Biomechanics 1999-2002 3. Advances in Manufacturing Science and Technology (patrz Postępy Technologii Maszyn i Urządzeń) 4. Archives of Civil

Bardziej szczegółowo

Sprzęgła. Układ napędowy - sprzęgła. Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora

Sprzęgła. Układ napędowy - sprzęgła. Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora Sprzęgła Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy - 2009 Sprzęgło jest

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS Klaster Green Cars Konsorcjum Klaster Green Cars (Stream) powstało w Warszawie w czerwcu 2007 roku rozpoczynając realizację programu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne: Maszyny elektryczne. Klasa: 2Tc TECHNIK ELEKTRYK. Ilość godzin: 1. Wykonała: Beata Sedivy

Wymagania edukacyjne: Maszyny elektryczne. Klasa: 2Tc TECHNIK ELEKTRYK. Ilość godzin: 1. Wykonała: Beata Sedivy Wymagania edukacyjne: Maszyny elektryczne Klasa: 2Tc TECHNIK ELEKTRYK Ilość godzin: 1 Wykonała: Beata Sedivy Ocena Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń który Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń który:

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia praktyczne z eksploatacji samochodów elektrycznych

Doświadczenia praktyczne z eksploatacji samochodów elektrycznych Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL Doświadczenia praktyczne z eksploatacji samochodów elektrycznych mgr inż. Bartłomiej Będkowski Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL PL - 40-203 Katowice

Bardziej szczegółowo

Przekładnie HDO i HDP, jako najnowsze rozwiązanie elementu typowego w zespołach napędowych.

Przekładnie HDO i HDP, jako najnowsze rozwiązanie elementu typowego w zespołach napędowych. POLPACK Sp. z o. o. ul. Polna 129, 87-100 Toruń tel. +48 56 655 92 35; faks +48 56 655 92 38 polpack@polpack.com.pl, www.polpack.com.pl Przekładnie HDO i HDP, jako najnowsze rozwiązanie elementu typowego

Bardziej szczegółowo

Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna

Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna charakterystyka i zadania układu napędowego Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant IV. Silnik V V V V. Skrzynia biegów - mechaniczna V V V. Skrzynia biegów - automatyczna V V V

Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant IV. Silnik V V V V. Skrzynia biegów - mechaniczna V V V. Skrzynia biegów - automatyczna V V V Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant I Silnik Skrzynia biegów - mechaniczna Skrzynia biegów - automatyczna Skrzynia biegów - bezstopniowa Mechanizm różnicowy Koła napędowe - tylne Koła

Bardziej szczegółowo

Maksymalna wysokość podnoszenia: 17,56 m Maksymalny zasięg: 14,26 m Silnik: JCB ECOMAX 93 KW - 126 KM Przekładnia hydrostatyczna ze sterowaniem

Maksymalna wysokość podnoszenia: 17,56 m Maksymalny zasięg: 14,26 m Silnik: JCB ECOMAX 93 KW - 126 KM Przekładnia hydrostatyczna ze sterowaniem Maksymalna wysokość podnoszenia: 17,56 m Maksymalny zasięg: 14,26 m Silnik: JCB ECOMAX 93 KW - 126 KM Przekładnia hydrostatyczna ze sterowaniem elektronicznym Automatyczne poziomowanie RTH5.18 OPIS MASZYNY

Bardziej szczegółowo

Wszystko co chcielibyście wiedzieć o badaniach technicznych

Wszystko co chcielibyście wiedzieć o badaniach technicznych Wszystko co chcielibyście wiedzieć o badaniach technicznych ale Pół żartem, pół serio o naszej rutynie Czasem zdarza się, że pozwalamy wjechać klientowi na stanowisko Być może cierpi on na wadę wzroku

Bardziej szczegółowo

Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce?

Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce? Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce? Producent, Dealer: "TAK" - bezpieczeństwo - obowiązujące przepisy Kupujący "TO ZALEŻY" - cena O jakich kosztach mówimy Wartość dopłaty do hamulaców w

Bardziej szczegółowo

Opona Dunlop SP244 Nowy asortyment opon do naczep do transportu drogowego

Opona Dunlop SP244 Nowy asortyment opon do naczep do transportu drogowego Opona Dunlop SP244 Nowy asortyment opon do naczep do transportu drogowego Opony do naczep SP244 zostały opracowane z myślą o różnych zastosowaniach: począwszy od samochodów ciężarowych dostawczych, poprzez

Bardziej szczegółowo

(DZIK, TUR, TUR II, TUR III, ŻUBR, TOYOTA LC

(DZIK, TUR, TUR II, TUR III, ŻUBR, TOYOTA LC Firma powstała 1999r. Prowadzi działalność na działce o powierzchni 40.000m 2 AMZ-KUTNO jest spółką prywatną ze 100% kapitałem polskim z ogromnym potencjałem rozwoju, oferującą szeroki wachlarz usług i

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Mechaniczny Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn

Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Mechaniczny Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Mechaniczny Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Budowa samochodów i teoria ruchu INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA Układy

Bardziej szczegółowo

Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów

Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Wykład 2 - Dobór napędów Instytut Automatyki i Robotyki Warszawa, 2015 Wstępny dobór napędu: dane o maszynie Podstawowe etapy projektowania Krok 1: Informacje o kinematyce maszyny Krok 2: Wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

UKŁAD HAMULCOWY GĄSIENICOWEGO POJAZDU AUTONOMICZNEGO

UKŁAD HAMULCOWY GĄSIENICOWEGO POJAZDU AUTONOMICZNEGO Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (29) nr 1, 2012 Tomasz MACHOCZEK Tomasz CZAPLA UKŁAD HAMULCOWY GĄSIENICOWEGO POJAZDU AUTONOMICZNEGO Streszczenie. W artykule zaprezentowano propozycję modyfikacji pneumatycznego

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZANIE STANU TECHNICZNEGO. MOTOCYKL YAMAHA XJ6N PRZEZNACZENIE EGZAMIN NA PRAWO JAZDY KAT. A

SPRAWDZANIE STANU TECHNICZNEGO. MOTOCYKL YAMAHA XJ6N PRZEZNACZENIE EGZAMIN NA PRAWO JAZDY KAT. A SPRAWDZANIE STANU TECHNICZNEGO. MOTOCYKL YAMAHA XJ6N PRZEZNACZENIE EGZAMIN NA PRAWO JAZDY KAT. A DANE EKSPLOATACYJNE: Długość całkowita - 2120 mm; Szerokość - 770 mm; Rozstaw osi - 1440 mm; Wysokość całkowita

Bardziej szczegółowo

Kategoria środka technicznego

Kategoria środka technicznego DEKRA Polska o/suwałki Suwałki tel. 0/87 5650094, faks Rzeczoznawca: Bogdan Boguszewski UWAGA: Ze względu na przeznaczenie dokumentu usunięto w nim wszelkie informacje dotyczące wartości pojazdu, cen wyposażenia,

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

ZDALNIE STEROWANA LEKKA PLATFORMA Z HYDROSTATYCZNYM UKŁADEM NAPĘDOWYM

ZDALNIE STEROWANA LEKKA PLATFORMA Z HYDROSTATYCZNYM UKŁADEM NAPĘDOWYM Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (23) nr 1. 2008 Adam BARTNICKI, Andrzej TYPIAK Zbigniew ZIENOWICZ ZDALNIE STEROWANA LEKKA PLATFORMA Z HYDROSTATYCZNYM UKŁADEM NAPĘDOWYM Streszczenie: W referacie opisano

Bardziej szczegółowo

PODNOŚNIK KANAŁOWY WWR 2,5 i WW 2,5

PODNOŚNIK KANAŁOWY WWR 2,5 i WW 2,5 Seria WWR - podnośnik hydrauliczny Seria WW podnośnik hydrauliczno-pneumatyczny Zastosowanie Dźwignik kanałowy, jeżdżący po obrzeżach kanału samochodowego, dzięki łatwości manewrowania poziomego (stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna

Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna MSS Adrian Wasyk ul. Znanieckiego 8/15 03-980 Warszawa Tel.510905900 NIP: 9521962479 MOBILNY SERWIS SAMOCHODOWY 24h Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna Samochód marki:. Model: Typ:..... Nr rejestracyjny:

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwojowe w budowie skrzyń biegów samochodów osobowych w aspekcie zużycia paliwa

Tendencje rozwojowe w budowie skrzyń biegów samochodów osobowych w aspekcie zużycia paliwa Tendencje rozwojowe w budowie skrzyń biegów samochodów osobowych w aspekcie zużycia paliwa Wawrzyniec Gołębiewski, Tomasz Stoeck Streszczenie W artykule przedstawiono tendencje rozwojowe w budowie skrzyń

Bardziej szczegółowo

40 LAT TEMU NARODZIŁA SIĘ SAMOCHODOWA LEGENDA

40 LAT TEMU NARODZIŁA SIĘ SAMOCHODOWA LEGENDA http://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/ciekawostki/news/40-lat-temu-narodzila-sie-samochodowa-legenda,1712994,1718 40 LAT TEMU NARODZIŁA SIĘ SAMOCHODOWA LEGENDA Środa, 26 października 2011 Dziś mija

Bardziej szczegółowo

Prezentacja produktu 11.08.2014. Renault Master 4x4 (ROM 2014)

Prezentacja produktu 11.08.2014. Renault Master 4x4 (ROM 2014) Prezentacja produktu 11.08.2014 Renault Master 4x4 (ROM 2014) Wskazówki ogólne Poniższa prezentacja przedstawia przegląd techniczny konwersji napędu na cztery koła samochodów dostawczych Renault Master

Bardziej szczegółowo

Twój partner w potrzebie. 32-083 Balice, ul. Krakowska 50 tel.: +48 12 630 47 61, fax: +48 12 630 47 28 e-mail: sales@admech.pl www.admech.

Twój partner w potrzebie. 32-083 Balice, ul. Krakowska 50 tel.: +48 12 630 47 61, fax: +48 12 630 47 28 e-mail: sales@admech.pl www.admech. Twój partner w potrzebie 32-083 Balice, ul. Krakowska 50 tel.: +48 12 630 47 61, fax: +48 12 630 47 28 e-mail: sales@admech.pl www.admech.pl Sprzęgła CD SERIA A1C Sprzęgła CD SERIA A1C Precyzyjne, niezawodne

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020

Informacja prasowa. Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020 Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020 Głównym celem zastosowania automatycznego hydraulicznego układu Start -Stop w maszynach budowlanych było zmniejszenie zużycia paliwa

Bardziej szczegółowo

PL 175488 B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1. (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994

PL 175488 B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1. (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 306167 (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994 (51) IntCl6: G01K 13/00 G01C

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe targi ecartec oraz konferencja i forum

Międzynarodowe targi ecartec oraz konferencja i forum Międzynarodowe targi ecartec oraz konferencja i forum Targi - 13-15 Październik 2009, Neue Messe Munich Liczba wystawców ok. 180 Liczba krajów 11 (Niemcy, Wielka Brytania, Korea, Holandia, Austria, Szwecja,

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Firma Techbud istniejąca od 1993 r. jest generalnym przedstawicielem w Polsce firm John Deere i Yanmar.

Firma Techbud istniejąca od 1993 r. jest generalnym przedstawicielem w Polsce firm John Deere i Yanmar. O naszej firmie Firma Techbud istniejąca od 1993 r. jest generalnym przedstawicielem w Polsce firm John Deere i Yanmar. Silniki wysokoprężne tych producentów mają zastosowanie w maszynach budowlanych,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: mechanika i budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Inżynieria cieplna i samochodowa Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM

1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM 1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM 1.0. Uwagi dotyczące bezpieczeństwa podczas wykonywania ćwiczenia 1. Studenci są zobowiązani do przestrzegania ogólnych przepisów BHP obowiązujących w Laboratorium

Bardziej szczegółowo

2. Zakres budowy motoroweru lub motocykla i zasady obsługi technicznej.

2. Zakres budowy motoroweru lub motocykla i zasady obsługi technicznej. Załącznik Nr 4 do Regulaminu Wykaz tematów w zakresie prawa jazdy kategorii A 1. Przepisy ruchu drogowego. Temat 1/1 Wiadomości ogólne. Temat 1/2 Podstawowe pojęcia. Temat 1/3 Przepisy ogólne o ruchu pojazdów.

Bardziej szczegółowo

Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia

Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia Przegląd rynku aut elektrycznych w Polsce Model Segment Waga w kg Prz śpiesze ie od 0 do 100 km/h Prędkość maksymalna

Bardziej szczegółowo

Opis wyników projektu

Opis wyników projektu Opis wyników projektu Nowa generacja wysokosprawnych agregatów spalinowoelektrycznych Nr projektu: WND-POIG.01.03.01-24-015/09 Nr umowy: UDA-POIG.01.03.01-24-015/09-01 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ

Bardziej szczegółowo

Huddig 1260B koparko-ładowarka wieloczynnościowa

Huddig 1260B koparko-ładowarka wieloczynnościowa Huddig 1260B koparko-ładowarka wieloczynnościowa Podstawowe informacje Nowy model Huddig 1260B zmodyfikowano i udoskonalono na wiele sposobów. Nowy mocny silnik Cummins QSB 6.7 stage 3 sprawia, że nowa

Bardziej szczegółowo

Andrzej Eymontt Instytut Technologiczno-Przyrodniczy. Możliwości zastosowania pomp odwadniających z napędem od WOM ciągnika

Andrzej Eymontt Instytut Technologiczno-Przyrodniczy. Możliwości zastosowania pomp odwadniających z napędem od WOM ciągnika Andrzej Eymontt Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Możliwości zastosowania pomp odwadniających z napędem od WOM ciągnika Wstęp W Polsce, na terenach wiejskich oprócz obszarów zalanych w czasie ostatnich

Bardziej szczegółowo

Silnik. Przekładnia. Koncepcja sterowania. Ecotronik od Steyr. IDEALNE ZESTRoJENIE SILNIKA, PRZEKŁADNI I OBSŁUGI. www.steyr-traktoren.

Silnik. Przekładnia. Koncepcja sterowania. Ecotronik od Steyr. IDEALNE ZESTRoJENIE SILNIKA, PRZEKŁADNI I OBSŁUGI. www.steyr-traktoren. Silnik. Przekładnia. Koncepcja sterowania. Ecotronik od Steyr. IDEALNE ZESTRoJENIE SILNIKA, PRZEKŁADNI I OBSŁUGI. www.steyr-traktoren.com Wydajność, na której możesz polegać: ECOtronik 02 WSTĘP Silnik.

Bardziej szczegółowo

Centrum Kształcenia Ustawicznego. im. Stanisława Staszica w Koszalinie PRACA KONTROLNA. PRZEDMIOT: Eksploatacja maszyn i urządzeń

Centrum Kształcenia Ustawicznego. im. Stanisława Staszica w Koszalinie PRACA KONTROLNA. PRZEDMIOT: Eksploatacja maszyn i urządzeń Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Stanisława Staszica w Koszalinie Jan Jucha Semestr 4 MUZ PRACA KONTROLNA PRZEDMIOT: Eksploatacja maszyn i urządzeń NAUCZYCIEL: W. Abramowski Temat: Opracować proces

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO

BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO - 1 - POLITECHNIKA ŚWIETOKRZYSKA Katedra Pojazdów Samochodowych i Transportu LABORATORIUM POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I CIĄGNIKÓW BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 4Bt Badania

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE I BUDOWA URZĄDZEŃ MECHANICZNYCH

PROJEKTOWANIE I BUDOWA URZĄDZEŃ MECHANICZNYCH PROJEKTOWANIE I BUDOWA URZĄDZEŃ MECHANICZNYCH Galbiati Group produkuje duże, wysokoprecyzyjne obrabiarki do metalu. Maszyny wykonywane są na zamówienie według projektu klienta lub są w całości projektowane

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Zaù¹cznik nr 1 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest dostawa trzech samochodów 9-osobowych, typu bus, w tym dwóch przystosowanych dla osób niepeùnosprawnych. W skùad przedmiotu zamówienia

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Zakres rozpiętości prędkości jazdy na różnych biegach. Oszczędności paliw dzięki nowoczesnym rozwiązaniom w automatycznych skrzyniach biegów

Rys. 1. Zakres rozpiętości prędkości jazdy na różnych biegach. Oszczędności paliw dzięki nowoczesnym rozwiązaniom w automatycznych skrzyniach biegów Oszczędności paliw dzięki nowoczesnym rozwiązaniom w automatycznych skrzyniach biegów dr inż. Grzegorz Ślaski Politechnika Poznańska, Instytut Maszyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych, ul. Piotrowo 3,

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Krzywe mocy i momentu: a) w obcowzbudnym silniku prądu stałego, b) w odwzbudzanym silniku synchronicznym z magnesem trwałym

Rys. 1. Krzywe mocy i momentu: a) w obcowzbudnym silniku prądu stałego, b) w odwzbudzanym silniku synchronicznym z magnesem trwałym Tytuł projektu : Nowatorskie rozwiązanie napędu pojazdu elektrycznego z dwustrefowym silnikiem BLDC Umowa Nr NR01 0059 10 /2011 Czas realizacji : 2011-2013 Idea napędu z silnikami BLDC z przełączalną liczbą

Bardziej szczegółowo

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego SPRZĘGŁA W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego bez zmiany jego wartości i kierunku. W ogólnym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. Projekt z dnia 6 września 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

Bardziej szczegółowo

Wykaz tematów w zakresie prawa jazdy kategorii A

Wykaz tematów w zakresie prawa jazdy kategorii A Załącznik Nr 3 do Regulaminu stanowiącego zał. Nr 2 do Zarządzenia Wojewody Łódzkiego Nr 101/2013 z dnia 22 kwietnia 2013 r. Wykaz tematów do przeprowadzenia części drugiej egzaminu sprawdzającego kwalifikacje

Bardziej szczegółowo

Sterowanie napędów maszyn i robotów

Sterowanie napędów maszyn i robotów Sterowanie napędów maszyn i robotów dr inż. Jakub Możaryn Wykład 1 Instytut Automatyki i Robotyki Wydział Mechatroniki Politechnika Warszawska, 2014 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach

Bardziej szczegółowo

Bagela. Wciągarki do zawieszania energetycznych linii napowietrznych lub sieci trakcyjnych wraz z osprzętem

Bagela. Wciągarki do zawieszania energetycznych linii napowietrznych lub sieci trakcyjnych wraz z osprzętem Eksploatacja tego typu urządzeń wymaga wysokiego poziomu precyzji i niezawodności. Przy zdejmowaniu zacisków mocujących izolatory, przewód energetyczny należy z dużą dokładnością podnieść tak, aby z jednej

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności energetycznej układów hydraulicznych w maszynach i pojazdach roboczych

Wzrost efektywności energetycznej układów hydraulicznych w maszynach i pojazdach roboczych Wzrost efektywności energetycznej układów hydraulicznych w maszynach i pojazdach roboczych Znacząca redukcja zużycia energii z jednoczesnym obniżeniem emisji CO2 i spalin przy zachowaniu co najmniej tej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA ELEKTROWNIA WIATROWA

Bardziej szczegółowo

4MOTION ze sprzęgłem układu napędowego na cztery koła generacji IV

4MOTION ze sprzęgłem układu napędowego na cztery koła generacji IV Szkolenia techniczne Zeszyt do samodzielnego kształcenia nr 414 4MOTION ze sprzęgłem układu napędowego na cztery koła generacji IV Budowa i zasada działania Już od 1998 roku stosowane jest w samochodach

Bardziej szczegółowo

'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski. Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski

'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski. Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski Mały pojazd miejski o napędzie spalinowym dla osób w starszym wieku i samotnych 'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski Cel pracy

Bardziej szczegółowo

Informacja o częściach zamiennych

Informacja o częściach zamiennych Informacja o ach zamiennych WCIĄGARKI I PRZECIĄGARKI PNEUMATYCZNE Liftstar i Pullstar LS2-300R, LS2-600R, PS2-1000R, Zachować instrukcję MHD56283JC Edycja 5 (1) Maj 2009 Ingersoll-Rand Company Zezwalać

Bardziej szczegółowo

OŚWIETLENIE SAMOCHODU TOYOTA YARIS

OŚWIETLENIE SAMOCHODU TOYOTA YARIS OŚWIETLENIE SAMOCHODU TOYOTA YARIS hamowania Światło przeciwmgłowe tylne. (żeby je włączyć trzeba mieć włączone przynajmniej światła mijania) pozycyjne. Przy tych światłach świeci się oświetlenie tablicy

Bardziej szczegółowo