SZKOŁA, CZYLI ŻYCIE TU I TERAZ ANNA BRZEZIŃSKA SPECJALNIE DLA NAS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SZKOŁA, CZYLI ŻYCIE TU I TERAZ ANNA BRZEZIŃSKA SPECJALNIE DLA NAS"

Transkrypt

1 NR 1(42)/2014 CENA 18 ZŁ (W TYM 5% VAT) INDEKS ISSN X ANNA BRZEZIŃSKA SPECJALNIE DLA NAS KURS ON-LINE: SZEŚCIOLATEK W SZKOLE DLACZEGO WZROK NIE LUBI TEKSTU SAMOOKALECZENIA, CZYLI RANY NA POCIESZENIE JASNE STRONY TUTORINGU W GABINECIE SZKOLNEGO PSYCHOLOGA SZKOŁA, CZYLI ŻYCIE TU I TERAZ PISZĄ M.IN.: Przemysław Bąbel Hanna Hamer Mikołaj Markiewicz Izabela Pietras Marzena Żylińska

2 Skuteczna praca wychowawcza nauczyciela z uczniem Aneta Paszkiewicz Cena: 45 zł Zadaniem szkoły jest nie tylko kształcenie, ale i wychowanie. Prezentowana publikacja zawiera wskazówki jak prowadzić działania o charakterze wychowawczym z uczniem. Partner wydania: Architektura wiedzy w szkole Stanisław Dylak Cena: 50 zł W prezentowanej książce omówione zostały fundamenty procesu uczenia i uczenia się. Pokazano możliwości wykorzystania najnowszej wiedzy dla kreowania szkolnego procesu uczenia i uczenia się. Omówiono Strategię Kształcenia Wyprzedzającego oraz wskazano najbardziej pożądane cechy współczesnej szkoły. Księgarnia internetowa: Difin Spółka Akcyjna, ul. Kostrzewskiego 1, Warszawa tel. (22) wew. 110, 111, fax (22) ,

3 Internetowy kurs doskonalący dla nauczycieli > Sześciolatek w szkole Autorka: Aleksandra Ratajczyk Moduły: Jak wspierać pracę umysłu sześciolatka; Znaczenie emocji sześciolatka; Samoregulacja; Kontakty z dorosłymi; Sześciolatki wśród rówieśników Po kursie uczestnicy: zdobędą wiedzę i narzędzia niezbędne do skutecznej pracy z najmłodszymi uczniami; będą wiedzieli, z jakim zasobem wiedzy i umiejętności sześciolatki powinny rozpocząć naukę w pierwszej klasie i z jakim ją zakończyć. Dodatkowe informacje na stronach Organizator: Instytut Psychologii i Edukacji Charaktery, tel ; II KONFERENCJA NAUKOWA dla nauczycieli, pedagogów i psychologów szkolnych SZEŚCIOLATEK W SZKOLE W programie: wykłady: warsztaty: Wykładowcy: Organizator: Miejsce: Kielce, 28 marca 2014 Jaka edukacja dzisiaj wizja szkoły i przedszkola Jak sobie radzą sześciolatki w szkole najnowsze badania Diagnoza gotowości szkolnej dziecka Wspomaganie rozwoju dziecka w rodzinie Wspomaganie rozwoju dziecka w szkole prof. Anna Brzezińska (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) lider Zespołu Wczesnej Edukacji Instytutu Badań Edukacyjnych, dr Radosław Kaczan, dr Piotr Rycielski Instytut Psychologii i Edukacji Charaktery Centrum Kongresowe Targi Kielce Informacje: tel ;

4 na dobry początek Szkołę można zmieniać na różne sposoby przy dźwięku fanfar i w świetle jupiterów albo cicho i spokojnie. W tym pierwszym przypadku na ogół na fanfarach się kończy, a różne rozporządzenia, nakazy i polecenia grzęzną w końcu w przepastnych szufladach urzędniczych biurek. W tym drugim powoli, ale systematycznie to, co dobre, zatacza coraz szersze kręgi. Propozycje prof. Anny Brzezińskiej, dr Marzeny Żylińskiej, dr Karoliny Appelt i dr Joanny Matejczuk należą do tej drugiej kategorii: pracy dosłownie u podstaw, na poziomie grupy uczniów, klasy, szkoły. Dlaczego nie spróbować tutoringu rówieśniczego? Dlaczego nie sięgnąć po niektóre przynajmniej zasady szkoły demokratycznej? Dlaczego nie poprowadzić inaczej niż dotychczas wywiadówek czy dni otwartych szkoły? Paul Dix, angielski nauczyciel i trener edukacyjny, napisał w niedawno wydanej w Polsce ciekawej książce Jak modelować zachowania uczniów i zarządzać klasą: Możemy czekać, aż społeczeństwo przywróci autorytet zawodowi nauczyciela, albo możemy zabrać się do działania i przywrócić go sami. Propozycje naszych autorów właśnie ku temu zmierzają: ku odbudowie prestiżu zawodu przez samych nauczycieli. To proces trudny, ale możliwy; wymaga cierpliwości i zaangażowania, ale nagroda, którą przyniesie, może dać wyjątkową satysfakcję. Psychologia w Szkole Adres redakcji: Kielce, ul. Paderewskiego 40 tel. (41) , WYDAWCA: REDAKCJA: PROJEKT GRAFICZNY: RADA REDAKCYJNA: WYDAWNICTWO: REKLAMA: DRUK: NAKŁAD: Bogdan Białek Redaktor naczelny: Piotr Żak Współpraca: Paula Pilarska Redaktor graficzny: Maja Witecka Studio DTP: Jarosław Głowacki, Szymon Błoński, Edyta Chachulska Korekta: Anna Zdonek, Weronika Mojecka Maja Witecka Bogdan Białek (przewodniczący), prof. Hanna Liberska, dr Hanna Hamer, dr Przemysław Bąbel Charaktery sp. z o.o., Kielce, ul. Paderewskiego 40, Marek Malarz, tel. (41) Drukarnia im. A. Półtawskiego, egzemplarzy 2

5 spis treści inna szkoła list do redakcji 31 kursy on-line 36 do zastosowania dla nauczycieli trudne tematy uważność w szkole na dobre zakończenie Szkoła, czyli życie tu i teraz Anna Brzezińska Szkoła demokratyczna ceni zdolności Marzena Żylińska Tutoring rówieśniczy stara metoda na nowo odkrywana Karolina Appelt, Joanna Matejczuk Quo vadis szkoło? Refleksje na temat pedagogiki przyszłości Ewa Kubiak Kiedy zabawa, kiedy nauka? Aleksandra Ratajczyk Wzrok tekstu nie lubi Mikołaj Markiewicz Trzymaj się prosto Maria Halińska Domowe biuro nauczyciela Magdalena Nowakowska Co nauczyciel mówi, kiedy mówi Małgorzata Mądry-Kupiec Brat do brata nie całkiem podobny Przemysław Bąbel Całą duszą nauczyciel Cezary W. Domański Teatr dla Jasia, który Janem będzie Beata Kołakowska W gabinecie szkolnego psychologa Paula Pilarska Fakty o dysleksji Izabela Pietras Rany na ukojenie Katarzyna Siemieniuch Duchowość Hanna Hamer Dar uważności na co dzień Natalia Knap Szczególna pedagogika Rudolfa Steinera Dawid Misiak Dziecko w poradni Marcin Jaroszewski Metody na nieśmiałość Jarosław Cieśla Na półce grafika shutterstock.com Psychologia w Szkole nr 1/2014 3

6 inna szkoła Prof. Anna Brzezińska jest wybitną specjalistką z zakresu psychologii wychowawczej i rozwojowej, pracownikiem naukowym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, liderką Zespołu Wczesnej Edukacji w Instytucie Badań Edukacyjnych. 4 fot. Krzysztof Plebankiewicz

7 inna szkoła Szkoła, czyli życie tu i teraz Chodzi o to, żeby zdobytą w szkole wiedzę dzieci od razu mogły sprawdzić, żeby mogły się przekonać, jakie nowe umiejętności zdobyły. Dzięki temu lepiej zrozumieją świat uważa prof. Anna Brzezińska. Piotr Żak: Na II Kongresie Edukacji Polskiej, który odbył się w czerwcu 2013 roku, powiedziała Pani, że szkoła nie jest od przygotowywania do życia, bo sama jest życiem. Jak to rozumieć? Prof. Anna Brzezińska: Gwoli ścisłości, nawiązałam wtedy do słów wybitnego amerykańskiego pedagoga i filozofa Johna Deweya, który twierdził, że dobra szkoła powinna być życiem tu i teraz. Moim zdaniem oznacza to, że autorzy programów nauczania i sami nauczyciele powinni ujmować proces edukacji nie tylko i nie tyle z perspektywy przyszłości uczniów. Powinni zwracać uwagę na to, jakie są ich aktualne potrzeby, gdzie i jak mogą skorzystać z tego, czego w szkole się uczą. Natomiast myślenie o szkole jako o przygotowaniu do życia potem, czyli np. do znalezienia pracy, oznacza przyjęcie z góry założenia, że różne rzeczy, które się w szkole dzieją, nie są teraz naprawdę ważne. Każdy z nas słyszał w dzieciństwie: Ucz się, bo kiedyś ci się to przyda. Takie myślenie właściwie wyklucza możliwość szybkiego sprawdzenia zdobytej wiedzy i umiejętności, odracza taki sprawdzian na bliżej nieokreślony czas, nie buduje poczucia własnej wartości wspartego na mocnym fundamencie przekonania o byciu kompetentnym. A przecież im się jest młodszym, tym ważniejsze jest, aby taki sprawdzian nastąpił jak najszybciej. To dziecko nie dorosły ma wiedzieć, co umie, czy ta wiedza do czegoś mu się przydaje, czy dzięki niej potrafi rozwiązywać różne problemy. Trzeba więc tak myśleć o organizacji Psychologia w Szkole nr 1/2014 5

8 inna szkoła nauki od najmłodszych lat, by dzieci mogły to, czego uczą się w szkole, wykorzystać bezpośrednio w swoim życiu. Czy Pani Profesor zna albo znała kogoś, kto tak myślał o organizacji nauki? Moim wychowawcą w pierwszej klasie szkoły podstawowej był pan od geografii. Nawet na matematyce mieliśmy elementy geografii. Mierzyliśmy krokami długość ulic, obliczaliśmy wysokość budynków, rysowaliśmy mapy, a przy okazji przekonywaliśmy się, jak bardzo matematyka jest nam potrzebna, bo dzięki niej możemy np. obliczyć, ile czasu potrzebujemy na przejście z punktu A do punktu B. Wiedza, którą zdobywaliśmy, znajdowała bezpośrednie zastosowanie w naszym życiu, a to dawało nam dodatkową motywację do nauki, pobudzało naszą ciekawość. Mój nauczyciel sięgał, pewnie w dużym stopniu nieświadomie, do wiedzy psychologicznej mówiącej, że nie ma lepszej nauki od tej, która od razu daje gratyfikację, a daje ją wtedy, kiedy człowiek od razu się przekonuje, co wie i jak może tę wiedzę szybko wykorzystać. To szczególnie ważne w przypadku najmłodszych uczniów. Nie ma nic gorszego niż edukacja, która opiera się na uczeniu dla formalnego spełnienia zewnętrznych wymagań. Dobrym przykładem jest nauka języków. To, czego dzieci się uczą, bardzo często nie ma właściwie żadnego przełożenia na rzeczywistość. Przeglądam systematycznie podręczniki do angielskiego moich córek. Dziwi mnie, że mają czytać opowiastki rodem z fantastyki naukowej albo układać opowiadania o odległych krajach, zamiast uczyć się podstawowych rzeczy, np. pytań o to, gdzie co kupić czy dokąd pójść. Ja też nie rozumiem, dlaczego na lekcjach językowych, zwłaszcza w młodszych klasach, nie robi się rzeczy związanych z tym, co dla dzieci najważniejsze: z rodziną, lokalną społecznością. Dlaczego nie zrobić folderu o własnej miejscowości w obcym języku? Trzeba by wtedy wykorzystać i geografię, i historię, i elementy kultury ludowej. Wtedy ten język zaczyna żyć, dzieci poznają słownictwo nie tylko podstawowe, ale i specyficzne. Poza tym takie wielopoziomowe zadanie jest niezwykle atrakcyjne dla uczniów. Tymczasem nauczyciele myślą przede wszystkim o swoich programach nauczania, śpieszą się, żeby zdążyć z ich realizacją. Zresztą nie ma co im się dziwić, bo przecież z tego są rozliczani. Chciała- To dziecko ma wiedzieć, co umie i jak z tej wiedzy korzystać bym być dobrze zrozumiana: nie myślę o bardzo utylitarnym podejściu do wiedzy, o tym, że dzieciom musi przydać się wszystko, czego się uczą. Chodzi mi o lepsze zrozumienie świata, o to, żeby zdobyta wiedza szybko zaprocentowała żeby dzieci jak najszybciej odkryły same, że to dobrze, że coś się wie, lepiej rozumie czy samemu potrafi zrobić. Trudno zrozumieć świat, jeśli różne elementy wiedzy o nim nie są ze sobą zsynchronizowane. Kiedy polonistka omawia 6 Anna Brzezińska SZKOŁA, CZYLI ŻYCIE TU I TERAZ

9 inna szkoła lekturę np. z pozytywizmu, to na historii jest mowa o średniowieczu; gdy na geografii pani uczy wyznaczania współrzędnych, to na matematyce są działania pisemne. Jakie są skutki takiego poszatkowania, świadczy ostatni test dla szóstych klas. Rodzice i nauczyciele mieli pretensje, że pojawiły się w nim zadania wymagające wiedzy, której w szóstej klasie nie ma. Tyle tylko, że do ich rozwiązania trzeba było logicznie pomyśleć i skorzystać z tego, co już się wie! Większość dzieci tego nie potrafiła! Już najwyższy czas, aby całościowo pomyśleć o tym, co dzisiaj wiemy o świecie, gdzie są podstawowe rusztowania koniecznej wiedzy. Moim zdaniem szczególnym anachronizmem jest podział na przedmioty. Dobry chemik, historyk czy biolog siłą rzeczy będzie wiązał swoją dziedzinę wiedzy z innymi, a matematyka przenika wszystko. Przecież nawet na polskim, gdy dzieci poznają i liczą litery, głoski czy sylaby, to korzystają z podstawowej wiedzy matematycznej. A kiedy w klasach 1 3 nauczycielka uczy czytania ze zrozumieniem, to przygotowuje też uczniów do rozumienia zadań tekstowych z matematyki. Wydaje mi się, że udaną próbą połączenia różnych dziedzin jest przyroda w klasach 4 6. Program jest tak ułożony, aby dzieci mogły zobaczyć powiązania między biologią, geografią, fizyką, nawet chemią i astronomią. Tyle tylko, że nauczyciel musi umieć z tej możliwości korzystać. Znam przypadki, gdy nauczyciele dzielili ten materiał na mniejsze kawałki, odpowiadające osobnym przedmiotom! A przecież ten materiał został tak ułożony po to, aby wykorzystywać wiedzę z różnych dziedzin do rozwiązywania problemów. Tak naprawdę z niezrozumiałych dla mnie powodów porzuciliśmy dobre wzory. Czytam teraz sporo pamiętników. I co się okazuje? Na przykład istotną częścią studiów medycznych był blok filozoficzny, a studenci kierunków politechnicznych przechodzili kurs literaturoznawstwa czy językoznawstwa. Takie studia dawały rozległą wiedzę ogólną, budowały kulturę osobistą człowieka, stwarzały mu możliwości patrzenia na świat z różnych punktów widzenia. Dziecko jak najszybciej musi odkryć, że dobrze jest coś wiedzieć, lepiej rozumieć To, co Pani Profesor powiedziała do tej pory, tłumaczy tylko jedną stronę stwierdzenia, że szkoła ma być życiem. To sfera praktyczna, dotycząca wykorzystywania zdobytej wiedzy w codziennym życiu... I została nam cała sfera wychowawcza. Spójrzmy na szkołę jak na zakład pracy dla dorosłych. Jeśli nauczyciele będą się w nim dobrze czuli, to będą też umieli stworzyć dobre środowisko pracy dla uczniów. Jeśli będą się źle czuli, to nie ma siły, żeby angażowali się w pracę wychowawczą, dbali o kontakty z rodzicami, żeby dzieci ich lubiły. Co można zrobić, żeby nauczyciele i uczniowie dobrze czuli się w szkole? Psychologia w Szkole nr 1/2014 7

10 inna szkoła Nie warunki są najważniejsze, ale to, jaki jest nauczyciel Przede wszystkim uczniowie muszą dostać od nauczycieli odpowiednią ofertę działania, znacznie bogatszą niż teraz. Jeśli w szkole są tylko obowiązkowe lekcje, to bardzo szybko tworzy się hierarchia: nauczyciel rządzi, uczeń słucha. Jeśli natomiast nauczyciel prowadzi kółko przedmiotowe, zabiera uczniów na wyprawy w teren albo jeździ z nimi do kina, to zaczyna też być trochę kolegą, trochę doradcą, trochę opiekunem. A teatr szkolny? Wcale nie musi go prowadzić polonista, bo może pan od fizyki pisze dobre wiersze i zawsze marzył o prowadzeniu teatru. A dobrze pomyślane sekcje sportowe czy szkolne zawody dla wszystkich? Może dzięki nim dzieci zobaczą, że pani od polskiego jest dobra w ping-ponga, a pan od fizyki biega w maratonach, że nauczyciele mają swoje pasje, których nikt się po nich nie spodziewał. Taka szkoła przyciągałaby też rodziców, dziadków czy nawet mieszkańców sąsiednich miejscowości. W jednym z miast był kiedyś osiedlowy dom kultury, w którym niewiele się działo. Dzisiaj mogą się w nim spotykać dzieci, uczestniczyć w zajęciach artystycznych i technicznych. Zajęcia prowadzą nauczyciele z okolicznych szkół. Mogą nie tylko dorobić sobie do pensji, ale też poprowadzić zajęcia inaczej niż w szkole, ciekawiej, w większej zgodzie ze swoimi predyspozycjami i zainteresowaniami. Szkoła będzie życiem wtedy, kiedy wszystkie strony wyjdą ze sztywnych ról: nauczycieli, rodziców, uczniów. Tylko jak przełamać ten rodzaj myślenia o szkole? Dla mnie najważniejszy w tym procesie jest dyrektor szkoły. Gdy nie ma spójnej wizji szkoły, to nic się nie zmieni. Jeżeli władzom choć trochę zależy na szkole, to powinny wyjątkowo troskliwie dobierać dyrektorów: dawać im dużą władzę, dużo więcej płacić, ale też więcej wymagać. Znam dyrektorki, które porozumiały się z samorządami, mają bardzo dużo swobody, dobrze zarabiają, ale wiedzą, że jak coś popsują, to natychmiast wylecą. To jasna sytuacja dla wszystkich. Z drugiej strony dyrektor musi się czuć bezpiecznie, musi się czuć doceniony przez władze. Jeśli będzie zalękniony 8 grafika shutterstock.com

11 inna szkoła czy proszący, to nie będzie miał żadnej wizji, a nawet jak będzie ją miał, to zabraknie mu sił do jej realizacji. Załóżmy, że dyrektor ma spójną wizję, że porozumiał się z samorządem gminy, ale w szkole natrafia na zastaną materię. Od czego powinien zacząć? Wiem, od czego ja bym zaczęła: stanęłabym twarzą w twarz z nauczycielami, przedstawiałabym im swoją wizję i wyjaśniła, co ona oznacza. Starałabym się też jak najszybciej znaleźć choćby niewielką grupę, która zainteresuje się moimi pomysłami, czyli szukałabym sojuszników. Docierałabym do nich krok po kroku, a potem już wspólnie wprowadzalibyśmy teraz już naszą wizję. Popełniłabym przy tym bardzo poważny błąd, gdybym uznała resztę nauczycieli za złych tylko dlatego, że moje pomysły nie wywołały entuzjazmu. Każdy ma w sobie coś cennego, ma jakieś doświadczenia, wiedzę. Szukałabym więc tych pozytywnych cech, bo gdybym je znalazła, to miałabym duże szanse na to, że ci ludzie w końcu zaufają mi, że nawiążę z nimi jakiś kontakt. Trzeba więc szukać w szkole sprzymierzeńców dla swojej idei. Stworzyć grupę, która nie spotyka się tajnie, po nocy w dyrektorskim gabinecie, ale wszystko robi jawnie. Pozyskiwać ludzi. Jeśli np. nauczyciele WF nie przychodzą do pokoju nauczycielskiego, bo tam siedzą ci lepsi, to trzeba zrobić wszystko, żeby zniwelować taką bzdurną hierarchię: zlecać im zadania, wzmacniać ich, prosić o pomoc w rozwiązywaniu różnych problemów. Najgorsza rzecz, jaką może zrobić dyrektor, to godzić się na takie koterie. Czy posiadanie takiej wizji jest warunkiem bycia dobrym dyrektorem? Tak, ale oczywiście nie jedynym. Robiliśmy niedawno badania w szkołach zawodowych. W jednej ze szkół pani dyrektor zaczęła rozmowę ze mną od tego, że ona oczywiście się zgadza, bo dostała od nas list w tej sprawie, ale się dziwi, że my w ogóle uwzględniamy tę szkołę w badaniach: Pani wie, jaki my tu mamy materiał?. Inny przykład szkoła o niezbyt dobrej opinii. Od dyrektorki słyszę: Wie pani, jaka to dzielnica, ale to są dobre dzieci. Niech pani trochę inaczej popatrzy na ich wyniki. Oni czasem źle się zachowują, ale naprawdę mają w sobie dużo dobrego. Która z tych pań jest dobrą dyrektorką? Na różnych spotkaniach słyszę tłumaczenia, że nic się nie da zrobić, bo taka Dyrektor szkoły musi mieć jasną wizję szkoły i pracy nauczycieli szkoła, taka dzielnica, takie dzieci... Wtedy mówię: No dobrze, a kiedy państwo chodzili do szkoły? Ile dzieci było w waszej klasie? W mojej pierwszej klasie na niektórych lekcjach bywało 54 dzieci, bo łączono klasy. A co takiego robił nauczyciel, że byliśmy skupieni, słuchaliśmy go? Po prostu był konsekwentny, wymagał pewnych rzeczy bez względu na warunki, w jakich uczył. I myślę, że nas po prostu lubił i lubił Psychologia w Szkole nr 1/2014 9

12 inna szkoła swoją pracę. Nie warunki są najważniejsze, ale to, jakim człowiekiem jest nauczyciel, czy ma wizję uczenia, co potrafi rozbudzić w swoich uczniach. Jeśli ktoś wybrał ten zawód, to powinien wywiązywać się z niego przynajmniej poprawnie i to nie dlatego, że musi, ale dlatego, że chce. Według mnie bardziej się opłaca wywiązywać więcej niż poprawnie, bo dzięki temu ponosi się mniejsze koszty emocjonalne. Praca z dziećmi, zwłaszcza w gimnazjum i szkołach ponadgimnazjalnych, naprawdę strasznie obciąża emocjonalnie. Lepiej więc mieć z uczniami poprawne kontakty, uruchomić współpracę. Na początku lat 60. znakomity turecki psycholog społeczny Muzafer Sherif przeprowadził pomysłowy eksperyment. Najpierw skłócił ze sobą grupy skautów, a potem dał im zadania, przy których musieli współpracować. Dzięki współpracy bardzo szybko większość nieporozumień odeszła w niepamięć i dzieci znowu zaczęły się lubić. Uczniowie muszą więc dostać ofertę, która pozwoli im ujawnić swoje umiejętności, a tak się dzieje wtedy, gdy robią coś razem i to coś naprawdę trudnego. Generalnie sprowadza się to do jednego: co zrobić, żeby 45 minut lekcji było ciekawe i dla uczniów, i dla nauczyciela... Tak. Najlepszą metodą ciekawego poprowadzenia zajęć są projekty. One pozwalają zmniejszać różnice między uczniami. Łączenie ich w zespoły, zmienianie składu tych zespołów, unikanie dzielenia według sympatii i antypatii prowadzi do tego, że dzieci mają możliwość wzajemnego poznania się, odkrywania w koledze czy koleżance wartościowych cech. Poza tym po co tracić czas na sprawdzanie listy czy pracy domowej, skoro nauczyciel i tak widzi, kogo nie ma w klasie, a to, kto odrobił lekcje, wyjdzie mu w trakcie zajęć? Jak chce się dowiedzieć, co kto umie, to niech zaprosi uczniów do układania pytań do testu. A może zamiast testu urządzić teleturniej, wzorowany na którymś z popularnych formatów telewizyjnych? A prace domowe? Zamiast zadawać 15 zadań każdemu, może zadać je pięcioosobowym zespołom. Będą musiały rozwiązać problem, jak je podzielić między siebie, żeby wszystkie były dobrze zrobione. Najważniejszy jest pierwszy kontakt rodziców ze szkołą Jedną z największych bolączek polskiej szkoły są relacje nauczyciele rodzice. Co obie strony mogą zrobić, żeby te relacje poprawić? Wracam do roli dyrektora: to on musi mieć jakąś wizję tego, jak wprowadzić rodziców do szkoły, jak ich zachęcić do udziału w jej życiu. To on musi przekonać rodziców, że szkoła jest dla nich i dla ich dzieci, że nauczyciele chętnie wysłuchają i pomogą. Znam wiele szkół, których dyrektorzy i nauczyciele już na kilka miesięcy przed początkiem roku szkolnego starają się poznać przyszłych uczniów pierwszych klas i ich rodziców, rozmawiają z nimi, odwiedzają 10 Anna Brzezińska SZKOŁA, CZYLI ŻYCIE TU I TERAZ

13 ładnie przeczytał lekturę, a gdy pokłócił się z kolegą, to już na następnej przerwie się pogodzili? Nie pomyśli wtedy o szkole, że jest fajna? A poza tym w czasie takiego spotkania można przemycić różne sprawy: Syn ma zrobić kilka zadań więcej od kolegów, ale chodzi o to, żeby sobie utrwalił materiał, bo go nie było na poprzedniej lekcji. Takie ułożenie spotkań z rodzicami naprawdę nie jest karkołomnym zadaniem! Od czego zacząć budowanie dobrych relacji rodziców ze szkołą? W wielu szkołach zaczyna się od bardzo prostego pomysłu: rysowania drzewa genealogicznego. Dziecko ma porozmawiać z roinna szkoła przedszkola. Nie wiem, dlaczego w Polsce nie można rozkręcić ruchu wolontaryjnego dla babć, dziadków, rodziców siedzących w domach. Można by ich zapraszać do opieki nad dziećmi, do pomocy w świetlicach czy stołówkach. Kiedy rodzice czy dziadkowie będą częściej w szkole, to zobaczą swoje pociechy w ich naturalnym środowisku i przekonają się, że nie takie z nich aniołki albo że potrafią coś, z czego nie zdawali sobie sprawy. Poza tym okaże się, że ani rodzice, ani nauczyciele nie są tacy straszni, jak się wydawało. Mamy coraz mniej naturalnych społecznych kontaktów. Zamykamy się w sztywnych, zwyczajowo utrwalonych formach. A przecież im więcej nauczyciel ma dobrych, ciekawych kontaktów z rodzicami, tym bardziej sam jest spokojny i zadowolony z pracy. A skąd się bierze agresja rodziców? Między innymi z ich przyzwyczajenia, że szkoła wzywa tylko wtedy, gdy ma do zakomunikowania coś złego. Dlaczego nie można przyzwyczaić rodziców, że np. raz w tygodniu mogą przyjść do szkoły po to, żeby po prostu porozmawiać o dziecku? W wielu szkołach są tzw. dni otwarte szkoły... Tyle tylko, że w większości przypadków wychowawcy chcą, żeby przyszli do nich rodzice tych uczniów, którzy sprawiają jakieś problemy. Nie o to chodzi! Takie spotkania muszą się odbywać bez względu na to, co się z dzieckiem dzieje. Czy nie będzie rodzicowi przyjemnie, gdy usłyszy: Z pani synem jest wszystko w porządku, grafika shutterstock.com 11

14 inna szkoła dzicami, dziadkami, pradziadkami, przeszukać archiwa rodzinne, przejrzeć albumy i na podstawie tych różnych materiałów odtworzyć historię swojej rodziny. Dla wielu rodziców takie zadanie jest pierwszym wyraźnym sygnałem, że szkoła będzie im proponować coś więcej niż tylko wywiadówki. A jeśli jeszcze szkoła zorganizuje wystawę takich drzew genealogicznych czy rodzinnych albumów, to większość dorosłych na pewno przyjdzie ją zobaczyć. W ogóle warto wymyślać takie zadania domowe, które choć trochę angażują rodziny uczniów. Takie drobne kroczki prowadzą do zbudowania co najmniej przyzwoitych relacji dorosłych ze szkołą. Bardzo ważny jest też pierwszy kontakt rodziców ze szkołą. Wiele zależy od tego, jak dyrektor przywita ich na początku roku szkolnego: czy będzie plótł trzy po trzy, czy sprawnie i jasno przedstawi pomysł na szkołę, na współpracę? A potem co i jak powie wychowawca: zacznie od narzekania, od informacji o składkach na komitet czy od zaprezentowania konkretnych pomysłów na pracę w klasie? Od października 2013 roku razem ze studentami z Instytutu Psychologii UAM jeżdżę do szkół na wsiach i w małych miasteczkach Wielkopolski. Studenci prowadzą zajęcia z uczniami, a ja spotykam się z rodzicami, dziadkami i nauczycielami. To są bardzo dobre spotkania siedzimy razem, najczęściej na korytarzu, bo nie ma innego miejsca, rozmawiamy o problemach rozwoju i wychowania. To był pomysł dyrektorek, by te spotkania odbywały się w takich mieszanych grupach. Świetny pomysł. I to jest właśnie otwarta szkoła. Czy można nauczyć nauczycieli, jak budować tego rodzaju kontakty? Trudno sobie wyobrazić na przykład taki kierunek studiów. Najważniejsze są praktyczne działania, a szczególnie istotne jest wyprowadzenie nauczycieli z zamknięcia w szkole, popchnięcie ich w stronę ludzi w otoczeniu szkoły. Temu powinny służyć wystawy prac uczniów, kiermasze, spotkania, wykłady. Z drugiej strony trzeba przygotować psychologów na to, jak mogą pomagać nauczycielom. Ich też trzeba zaprowadzić do szkół, niech poprowadzą kilka lekcji, tak jak moi studenci, niech zobaczą, co to znaczy zapanować na dwudziestoma nastolatkami, z których każdy robi co innego. Gdy przyszły psycholog spróbuje, co to znaczy być nauczycielem, to zrozumie, na czym może polegać jego pomoc. Laboratorium tu nic nie załatwi, nie pomogą żadne kursy. Nauczycielstwa trzeba spróbować, czasami się sparzyć, żeby je zrozumieć. 12 Anna Brzezińska SZKOŁA, CZYLI ŻYCIE TU I TERAZ

15 inna szkoła Szkoła demokratyczna ceni zdolności Prawidłowy rozwój człowieka możliwy jest tylko wtedy, gdy ma on pozytywny obraz własnej osoby i nie boi się podejmować wyzwań. Dlatego szkoły demokratyczne wspierają dzieci w budowaniu wiary we własne możliwości, niezależnie od posiadanych uzdolnień. tekst Marzena Żylińska Dr Marzena Żylińska Obecny model edukacyjny powstał ponad wykłada metodykę w Nauczycielskim dwieście lat temu w Prusach, gdy demokratyczny porządek dopiero się wykluwał, Kolegium Języków Obcych w Toruniu. Zajmuje się też wykorzystywaniem a oświeceniowi myśliciele zapoczątkowali nowych technologii w nauczaniu. Prowadzi dyskusję na temat wolności i praw jednostek. W XXI wieku prawo do decydowania seminaria dla nauczycieli. W 2013 roku ukazała się jej książka Neurodydaktyka. o własnym życiu, jak również do samodzielnego dokonywania wyborów, wyda- Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi. je się oczywiste. Jednak z jego stosowania wyłączona jest duża grupa populacji dzieci. Społeczny konsensus zakłada, że małym ludziom nie należy się pełnia praw, dlatego można rzekomo dla ich dobra zmuszać ich do robienia tego, czego robić nie chcą i przed czym się wzbraniają: siedzenia w ławkach, bezruchu, ciszy, funkcjonowania w nie swoim rytmie itd. Słowem, szkoła może pozbawić ich wolności, a nawet gdy nie dostosowują się do wymagań traktować bez szacunku. W wielu krajach dzieciom, które nie potrafią codziennie godzinami siedzieć spokojnie w ławkach, często podaje się metylofenidat, silny lek uspokajający o poważnych skutkach ubocznych. Na przykład od Prus wszystko się zaczęło bywa, że szkoła pozbawia wolności Psychologia w Szkole nr 1/

16 inna szkoła nauka jako przymus, a nie akt woli w Niemczech sprzedaż metylofenidatu (handlowa nazwa Ritalin) w latach wzrosła 51 razy! Wszystko dla dobra dzieci! W edukacyjnym tzw. głównym nurcie przyjmuje się, że dzieci trzeba do nauki zmuszać, trzeba pokonać ich naturę i odzwyczaić od naturalnych sposobów zachowania. Kilkulatki chętnie współpracują z innymi dziećmi, lubią ruch, najefektywniej uczą się przez aktywność i zadawanie pytań, ale w szkole najczęściej muszą pracować indywidualnie, siedzieć w ławce, odtwarzać podane wiadomości i odpowiadać na pytania nauczyciela. Zakłada się, że bez przymusu niczego by w życiu nie osiągnęły. Osoby odpowiedzialne za obecny system edukacyjny naukę traktują nie jako akt woli, ale przymusu. Summerhill w dwudziestu książkach opisane ZAŁOŻENIA EDUKACJI DEMOKRATYCZNEJ 1. Każdemu dziecku należą się takie same prawa, jak dorosłym, a więc ma ono również prawo do wolności. 2. Żadnego dziecka nie wolno do niczego zmuszać. 3. Każde dziecko ma ciekawość poznawczą i potrzebę aktywności. 4. Każde dziecko obdarzone jest wrodzoną mądrością i poczuciem realizmu. 5. Dziecko jest istotą dobrą. 6. To dziecko wie najlepiej, co jest dla niego dobre, a nie dorosły. Summerhill pierwsza szkoła demokratyczna Najsilniejszych dowodów na to, że efektywna nauka jest aktem woli, dostarczył twórca szkoły Summerhill, Alexander Sutherland Neill. Zaczęła ona działać w 1921 roku i funkcjonowała 50 lat. Neill opisał swój eksperyment w 20 książkach i w wielu artykułach. Dziś stworzony przez niego ruch określa się mianem edukacji demokratycznej. W Summerhill żadne dziecko nie było zmuszane do nauki, na lekcje chodziły tylko te, które chciały. Oprócz zajęć wychowankowie mogli robić wiele innych, ciekawych dla nich rzeczy, bo szkoła dysponowała dużym terenem, umożliwiającym uprawianie różnych dyscyplin sportowych, oraz bogato wyposażonymi pracowniami i warsztatami, w których można było malować, rzeźbić, lepić garnki, budować modele samolotów, naprawiać rowery, zajmować się stolarką lub metaloplastyką. Wybór był duży, jednak większość dzieci z własnej woli decydowała się na lekcje. Co ciekawe, uczyć chciały się wszystkie dzieci, dla których Summerhill była pierwszą szkołą. Przeniesione z innych placówek oświatowych potrzebowały kilku miesięcy, a niektóre nawet paru lat, by ponownie nabrać chęci do nauki. 14 Marzena Żylińska SZKOŁA DEMOKRATYCZNA CENI ZDOLNOŚCI

17 inna szkoła Uczniowie Summerhill bez żadnego przymusu osiągali w życiu to samo, co ich rówieśnicy chodzący do tradycyjnych szkół. Ci, którzy chcieli iść na studia, musieli, jak wszyscy inni, zdać stosowne egzaminy. Jednak bilans zysków i strat pokazywał, że oparcie edukacji na zasadach dobrowolności przynosi pozytywne rezultaty. W Summerhill dzieci uczyły się z własnej woli i z przyjemnością, a dzięki temu nabierały wiary we własne możliwości. Alexander Neill zanotował w książce Nowa Summerhill: Możliwe, że Summerhill jest najszczęśliwszą szkołą na świecie. Nie mamy wagarowiczów i rzadkie są przypadki tęsknoty za domem. Sporadycznie dochodzi do bójek zdarzają się oczywiście sprzeczki, ale rzadko widywałem walki na pięści, podobne do tych, w których sam brałem udział jako chłopiec. Rzadko słyszę, żeby dziecko płakało, ponieważ wolne dziecko ma do uzewnętrznienia o wiele mniej nienawiści, niż to, które jest wiecznie gnębione. Nienawiść rodzi nienawiść, a miłość rodzi miłość. Miłość oznacza akceptację dzieci i jest konieczna w każdej szkole. Nie można być po ich stronie, a zarazem karać je i wrzeszczeć na nie. Summerhill jest szkołą, w której dziecko wie, że jest akceptowane. Potrzeba akceptacji jest warunkiem zbudowania poczucia własnej wartości i wiary we własne możliwości. W tradycyjnej szkole trzeba być dobrym uczniem, by nabrać przekonania, że jest się wartościowym człowiekiem. Alexander Neill przyjął z gruntu inne założenie i głęboko wierzył, że każde dziecko ma jakieś uzdolnienia, a szkoła ma odkryć i rozwinąć ten naturalny potencjał. Jeśli człowiek potrafi zakładać ogrody, naprawiać samochody albo opiekować się chorymi, to nie musi wiedzieć, jak rozmnażają się rośliny okrytonasienne ani znać definicji liczb naturalnych, a mimo to cieszyć się szacunkiem. chyba najbardziej szczęśliwa szkoła na świecie albo miłość, albo kary i wrzaski Mózg wybiera to, co lubi Ciekawe jest spojrzenie na ideę szkół demokratycznych z punktu widzenia badań nad mózgiem i tego, co o procesach uczenia się mówią neurobiologowie. Zdaniem wybitnego niemieckiego neurobiologa Geralda Hüthera samo częste powtarzanie pewnych czynności nie wystarczy do tego, żeby w mózgu powstały i ustabilizowały się odpowiednie struktury. O tym, czy się czegoś nauczymy, powtarzanie czynności mózgowi nie wystarcza Psychologia w Szkole nr 1/

18 inna szkoła CO SIĘ W MÓZGU DZIEJE Ważną rolę w sterowaniu uwagą i pamięcią krótkoterminową odgrywa leżąca poniżej zakrętu obręczy (łac. gyrus cynguli) część podstawna kresomózgowia, w której uwalniana jest acetylocholina. Ten ważny neuroprzekaźnik wysyłany jest z kresomózgowia do kory mózgu, a tam aktywuje lub hamuje funkcjonowanie struktur odgrywających ważną rolę w procesie uczenia się. Uwalniane w części podstawnej kresomózgowia substancje chemiczne wpływają również na funkcjonowanie odpowiedzialnego za pamięć kognitywną hipokampa oraz zarządzającego nieświadomą pamięcią emocjonalną ciała migdałowatego. Część podstawna kresomózgowia współpracuje również ze strukturą zwaną tworem siatkowatym (łac. formatio reticularis). Stan świadomości i podwyższonej uwagi wymaga więc aktywności i współpracy wielu różnych struktur nerwowych i zależy od prawidłowego wydzielania różnych substancji chemicznych. można nie zabłądzić w informacyjnym szumie nie decyduje środowisko, ale mózg i wybory, jakich on dokonuje w oparciu o dotychczasową wiedzę i doświadczenia. Proces uczenia się przebiega najefektywniej, gdy uczeń sam wyznacza sobie cel. Gdy go osiągnie, odczuwa ogromną satysfakcję. Wtedy w jego mózgu uwalnia się mieszanka neuroprzekaźników i neuropeptydów, która wydatnie przyczynia się do zwiększenia motywacji wewnętrznej i przyjemności z uczenia się. Zdaniem Hüthera nasz mózg nie reaguje na to, co jest obiektywnie ważne czy słuszne, ale na to, co na podstawie własnych, subiektywnych ocen uznał za istotne. Sposób funkcjonowania tego mechanizmu wyjaśnia niemiecki biolog i neurolog Gerhard Roth. Analizując neurobiologiczne podstawy uczenia się, wskazuje on na rolę, jaką w tym procesie odgrywa stan podwyższonej uwagi i koncentracji, dzięki któremu mózg z informacyjnego szumu potrafi wybrać najistotniejsze informacje, oznakować je i nadać im znaczenie. To jest możliwe tylko wtedy, gdy uczeń rozumie, dlaczego określona informacja jest istotna. Procesy te przebiegają zarówno w korze mózgu, jak i w pniu oraz moście, a to oznacza, że duża ich część odbywa się poza naszą świadomością. Jeden kanał to za mało jeden styl nie służy uczniom Uczenie się jest aktywnym procesem tworzenia znaczeń, który w każdym mózgu przebiega inaczej. Różnice dotyczą zarówno specyficznych uzdolnień, jak i stylów uczenia się. Wiele trudności w nauce to skutek stosowania w szkole jednego, opartego na kanale werbalnym, stylu przekazywania wiedzy. Uczniowie, którym on odpowiada, mają szansę osiągnąć dobre wyniki, ale u pozostałych pojawiają się trudności. 16 Marzena Żylińska SZKOŁA DEMOKRATYCZNA CENI ZDOLNOŚCI

19 inna szkoła Gerhard Roth podaje szereg możliwych przyczyn takich problemów. Oprócz genetycznych czynników mających wpływ na sukcesy w szkole, wymienia również doświadczenia z okresu płodowego i z pierwszego okresu po urodzeniu. To wtedy tworzą się w mózgu struktury determinujące ogólną aktywność i uwagę. Ich funkcjonowanie uzależnione jest od takich neuromodulatorów, jak dopamina, serotonina czy sterująca uwagą acetylocholina. Ten system tworzy fundament możliwości i gotowości do uczenia się. Jeśli nie funkcjonuje on prawidłowo, dziecko ma trudności z koncentracją lub zapamiętywaniem. Wtedy nauka oparta tylko na kanale werbalnym stwarza mu szczególnie dużo trudności. Oczekiwanie od wszystkich uczniów takich samych osiągnięć wywołuje w nich poczucie zagrożenia i zdecydowanie obniża samoocenę. system, który staje się fundamentem Wysoka samoocena jako warunek sukcesu W szkołach opartych na modelu zaproponowanym przez Alexandra Neilla wszyscy uczniowie, niezależnie od możliwości, mogą rozwinąć wysoką samoocenę i nabrać wiary w to, że są wartościowymi ludźmi. Każdy ma jakieś talenty, a obok typowo szkolnych umiejętności jest jeszcze wiele innych, przydatnych w pozaszkolnej rzeczywistości. Tym, czego uczniowie pilnie potrzebują do harmonijnego rozwoju, jest struktura relacji ze światem zewnętrznym. Do jej zbudowania dzieci potrzebują wsparcia dorosłych, którzy dostarczą pozytywnych wzorców postępowania i informacji niezbędnych do stworzenia obrazu własnych możliwości. Bez tego będą pozbawionymi wiary w siebie, niestabilnymi emocjonalnie ludźmi. Prawidłowy rozwój człowieka możliwy jest tylko wtedy, gdy ma on pozytywny obraz własnej osoby i nie boi się podejmować wyzwań. Dlatego głównym zadaniem dobrej szkoły powinno być wspieranie dzieci w budowaniu wiary we własne możliwości, niezależnie od posiadanych uzdolnień. Każdy uczeń opuszczający Summerhill wiedział, że jest wartościowym i godnym szacunku człowiekiem, nawet jeśli nie znał matematyki lub nie potrafił się skupić na czytanym tekście. Na tym mógł budować własne relacje ze światem zewnętrznym. każdy uczeń ma talenty przydatne poza szkołą pozytywny obraz siebie to podstawa rozwoju Psychologia w Szkole nr 1/

20 inna szkoła szkoły, które uczą prawdziwego życia szkolny sukces zdeterminowany na wiele sposobów Szkoły oparte na zasadach demokracji nie tylko dają swoim wychowankom tak ważną życiowo wiarę w siebie, ale uczą też funkcjonowania w grupie i społeczeństwie, dostarczając praktycznych wzorców rozwiązywania konfliktów, współdziałania i odpowiedzialności. Alexander Neill, choć niczego nie narzucał, to jednak każdego dnia dostarczał swoim uczniom wzorców, jak powinno się traktować innych ludzi. W tradycyjnych szkołach na relacjach między nauczycielem a uczniami cieniem często kładzie się ocenianie, a na relacje uczeń uczeń negatywnie wpływa szkolna rywalizacja. Trudno oczekiwać, że osoby źle oceniane, regularnie przeżywające w szkole stres i strach, rozwiną poczucie własnej wartości i pozytywne nastawienie do szkoły. Dzięki rozwojowi neurobiologii wiadomo już, że szkolny sukces nie zależy jedynie od ucznia, jego woli i pracy, ale często jest zdeterminowany genetycznie i neuronalnie. Oczekiwanie od wszystkich jednakowych wyników prowadzi u wielu osób do frustracji, niskiej samooceny i braku pewności siebie. Takie nastawienie zamyka drogę do sukcesu. Dlatego warto przyjrzeć się modelowi szkoły stworzonemu przez Alexandra Neilla i zastanowić się, co jako społeczeństwo zyskujemy, a co tracimy, opierając nauczanie na przekazywaniu wszystkim uczniom tego samego materiału, narzucaniu jednakowego dla wszystkich tempa pracy, na motywacji zewnętrznej i rywalizacji. Warto też zastanowić się, czy w niedemokratycznych szkołach można przygotować młodych ludzi do funkcjonowania w demokratycznym społeczeństwie? Szkoły demokratyczne na świecie i w Polsce każdy ma w sobie naturalną ciekawość Szkół opartych na zasadach demokracji jest dziś na całym świecie ponad sto, z tego prawie 50 w Stanach Zjednoczonych. Idea rozwija się dynamicznie w Niemczech, Izraelu, Japonii. W Europie szkoły demokratyczne funkcjonują dziś w Austrii, Belgii, Danii, Holandii i Wielkiej Brytanii. Jedną z najbardziej znanych jest amerykańska Sudbury Valley School, która opiera swoją filozofię działania na przekonaniu, że wszyscy ludzie mają w sobie naturalną ciekawość, więc chcą się uczyć i rozwijać, oraz na poszanowaniu prawa każdego człowieka do stanowienia o sobie. W Sudbury Valley School 18 Marzena Żylińska SZKOŁA DEMOKRATYCZNA CENI ZDOLNOŚCI

EFEKTYWNE SPOSOBY UCZENIA SIĘ

EFEKTYWNE SPOSOBY UCZENIA SIĘ EFEKTYWNE SPOSOBY UCZENIA SIĘ Wielu rodziców znajduje się w sytuacji, gdy ich dziecko poświęca dużo czasu na naukę, natomiast jego wyniki szkolne nie są zadawalające. Wielokrotnie dzieci opowiadają, że

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na rozgrzewkę

Ćwiczenia na rozgrzewkę Ćwiczenia na rozgrzewkę DOKĄD ZMIERZA EDUKACJA XXI WIEKU? Co ma wspólnego uczenie się z wielbłądem doprowadzonym do wodopoju? Oroooo czyli o różnych aspektach tworzenia atmosfery sprzyjającej uczeniu

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Akredytacja Państwowej Komisji Akredytacyjnej (Uchwała Nr 474/2010 z dn. 27.05. 2010r.)1111 Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska Instytut Psychologii

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Instytut Pedagogiki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Uczelnie dla szkół Główne myśli Etap edukacji wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 Przyjęty 27 sierpnia na posiedzeniu Rady Pedagogicznej wdrożony do realizacji w roku szkolnym 2015/2016 Poznań 2015 Wewnątrzszkolne Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE Priorytetem naszej działalności jest zapewnienie naszym wychowankom wszechstronnego rozwoju, bezpieczeństwa, akceptacji, i poszanowania ich praw. Poprzez

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie Porady indywidualne bez badań dla dzieci i młodzieży Poradnictwo dla rodziców (opiekunów prawnych) dzieci i młodzieży Konsultacje dla rodziców, nauczycieli, wychowawców, pedagogów szkolnych, dyrektorów

Bardziej szczegółowo

Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów klas V-VI SP nr 1 i SP nr 2 w Mińsku Mazowieckim Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i

Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów klas V-VI SP nr 1 i SP nr 2 w Mińsku Mazowieckim Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów klas V-VI SP nr 1 i SP nr 2 w Mińsku Mazowieckim Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Pomocy Q Zmianom Urząd Miasta Mińsk Mazowiecki Projekt finansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Akredytacja Państwowej Komisji Akredytacyjnej (Uchwała Nr 474/2010 z dn. 27.05. 2010r.)1111 Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska Instytut Psychologii

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych Kim jesteśmy? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy to ogólnopolski, nieodpłatny program edukacji ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Golinie w roku szkolnym 2014/15

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Golinie w roku szkolnym 2014/15 Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Golinie w roku szkolnym 2014/15 1 Przedmiot ewaluacji: Formy i metodyka procesu dydaktycznego. Zespół ewaluacyjny: Urszula Kowalczyk

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Kowalach Oleckich opracował zespół w składzie: Jadwiga Lizanowicz Mirosław Mularczyk Teresa Truchan Urszula Kołodzińska Kluczem

Bardziej szczegółowo

SZEŚCIOLATEK W SZKOLE

SZEŚCIOLATEK W SZKOLE SZEŚCIOLATEK W SZKOLE Przyjazna adaptacja dziecka do nauki szkolnej ASPEKTY PRAWNE PODSTAWA PROGRAMOWA DLA KLAS I-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Edukacja najmłodszych uczniów powinna umiejętnie splatać naukę z

Bardziej szczegółowo

Warsztaty pt.: Przechodzenie czy przeskakiwanie z klasy III do klasy IV?

Warsztaty pt.: Przechodzenie czy przeskakiwanie z klasy III do klasy IV? Instytut Psychologii Od 1919 r. psychologia na UAM Warsztaty pt.: Przechodzenie czy przeskakiwanie z klasy III do klasy IV? Prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska Klaudia Malinowska mgr Weronika Sobczak

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Informacja o realizacji pilotażu programu w roku szkolnym 2010/11 Cele ewaluacji i pytania kluczowe

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA 9 /2014 /2015

UCHWAŁA 9 /2014 /2015 UCHWAŁA 9 /2014 /2015 Rady Pedagogicznej Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy z dnia 10.02.2015r. w sprawie wprowadzenia zmian do Statutu Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy Na podstawie art. 50 ust.

Bardziej szczegółowo

kompetencje dziecka a oferta szkoły

kompetencje dziecka a oferta szkoły Diagnoza gotowości systemu dziecko szkoła : kompetencje dziecka a oferta szkoły Prof. dr hab. Anna I. Brzezińska i dr Joanna Matejczuk Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

CELE SZKOLENIA POZNAJMY SIĘ!

CELE SZKOLENIA POZNAJMY SIĘ! Człowiek najlepsza inwestycja CELE SZKOLENIA JAK UCZĄ SIĘ DOROŚLI? Magdalena Bergmann Falenty, 14-16 listopada 2012 r. podniesienie świadomości czynników warunkujących uczenie się osoby dorosłej poznanie

Bardziej szczegółowo

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach:

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach: Dążymy do tego, aby nasi uczniowie byli dobrze przygotowani do nauki na wyższym etapie edukacyjnym; byli dobrze przygotowani do życia społecznego w rodzinie, środowisku lokalnym, ojczyźnie, zjednoczonej

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Co to jest ocenianie kształtujące? Ocenianie jest integralną częścią procesu edukacyjnego. Najczęściej mamy do czynienia z ocenianiem podsumowującym, które dzięki testom i egzaminom,

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W POWIECIE M Szkoła Podstawowa w Damicach Obszar do wsparcia w roku szkolnym 2013/2014 PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI Wybór zakresu szkolenia

Bardziej szczegółowo

Wielkopolska Konferencja dla Nauczycieli pt.: Akcja KŁADKA

Wielkopolska Konferencja dla Nauczycieli pt.: Akcja KŁADKA Organizator: Instytut Psychologii UAM Poznań, 11 grudnia 2014 roku Wielkopolska Konferencja dla Nauczycieli pt.: Akcja KŁADKA Patronat: JM Prorektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Prof.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego.

Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego. Tutoring: jedna z metod wspierająca ucznia zdolnego. Autorka : Aleksandra Kozioł Tutoring jest metodą edukacji zindywidualizowanej, polegającą na bezpośrednich i systematycznych spotkaniach tutora z uczniem.

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI Sulechów, 18.11.2013 r. NAZWA SZKOŁY DANE SZKOŁY ( adres, telefon, e-mail) IMIĘ I NAZWISKO AUTORA/AUTORÓW DOBREJ PRAKTYKI TYTUŁ PRZEDSIĘWZIĘCIA RODZAJ PRZEDSIĘWZIĘCIA ( np. innowacja,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 109 im. Batalionów Chłopskich w Warszawie 1 Podstawa prawna: 1. Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991r. (tekst jednolity Dz. U. z 1996r. Nr

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

PROJEKT PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 24 W OLSZTYNIE

PROJEKT PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 24 W OLSZTYNIE PROJEKT PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO nr 24 W OLSZTYNIE CEL: Absolwent Przedszkola Miejskiego nr 24 w Olsztynie jest przygotowany do podjęcia nauki w szkole podstawowej. Dzięki umiejętnościom zdobytym w przedszkolu

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO 1. Zadbanie, aby dziecko miało stałe miejsce do uczenia się, w którym znajdują się wszystkie potrzebne przedmioty. 2. Podczas odrabiania lekcji ważne jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Niepublicznym Gimnazjum im. Ks. Piotra Wawrzyniaka w Golinie w roku szkolnym 2014/15

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Niepublicznym Gimnazjum im. Ks. Piotra Wawrzyniaka w Golinie w roku szkolnym 2014/15 Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Niepublicznym Gimnazjum im. Ks. Piotra Wawrzyniaka w Golinie w roku szkolnym 2014/15 Przedmiot ewaluacji: Formy i metodyka procesu dydaktycznego. Zespół

Bardziej szczegółowo

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach Plan wychowawczy Oddziału Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Skorzeszycach Cele: Plan wychowawczy punktu przedszkolnego zakłada: Pracę nastawioną na poznanie samego siebie Pracę

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ Podstawa prawna: Rozporządzenie MEN z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. Nr 168, poz. 1324 z późn. zm.) Ustawa z dn.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016. D Ą B R O W A G Ó R N I C Z A Misja Szkoły Nasza szkoła nie tylko Cię oceni to szkoła, która

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna 1. Osoby wdrażające innowacje: mgr Justyna Witas, mgr Adriana Jachnicka, mgr Marta Jafernik 2. Termin wprowadzenia i czas trwania innowacji: Innowacja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ Tematy i zagadnienia (cele edukacyjne) 1. Wybór samorządu klasowego prawa i obowiązki ucznia -kształtowanie postaw patriotycznych i świadomości

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE w roku szkolnym 2015/2016 Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.

Bardziej szczegółowo

Szkoła czy przedszkole? Co wybrać dla sześciolatka?

Szkoła czy przedszkole? Co wybrać dla sześciolatka? Szkoła czy przedszkole? Co wybrać dla sześciolatka? Od roku szkolnego 2016/2017 dziecko sześcioletnie może pozostać w przedszkolu bądź rozpocząć naukę w I klasie szkoły podstawowej. Uczniowie obecnych

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 1. Ocena zapotrzebowania na WSDZ w Szkole Podstawowej nr 118 Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży

Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży Anita Duda nauczyciel Szkoły Podstawowej Nr 47 im. Jana Klemensa Branickiego w Białymstoku Białystok, II semestr roku szkolnego 2015/2016 Wszyscy chcemy, aby

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01.

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01. Mołodiatycze, 22.06.2012 PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości nr. POKL.09.01.02-06-090/11 Opracował: Zygmunt Krawiec 1 W ramach projektu

Bardziej szczegółowo

R A Z E M. Relacje Aktywność Zabawa Emocje Miejsce. Joanna Matejczuk. Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

R A Z E M. Relacje Aktywność Zabawa Emocje Miejsce. Joanna Matejczuk. Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu R A Z E M Relacje Aktywność Zabawa Emocje Miejsce czyli jak efektywnie ucząc dzieci mieć z tego przyjemność? Joanna Matejczuk Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Uczelnie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum. rok szkolny 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum. rok szkolny 2015/2016 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel Danuta Paś Ocena uczniów z zaleceniami PPP nauczyciel obniża wymagania w zakresie wiedzy i umiejętności

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ

CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ Cieszyn, 18.10.2012r. Od 01.09.2012 Zespół Poradni Psychologiczno- Pedagogicznych w Cieszynie Na mocy uchwały nr XXII/177/12 Rady Powiatu Cieszyńskiego ZDANIA

Bardziej szczegółowo

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28 Szkoła Podstawowa nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku Program adaptacyjny dla klasy I Jestem pierwszakiem w Szkole Podstawowej nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku ,,Dzieci różnią się od

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU

PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU Nasze cele: osiągnięcie przez wszystkich uczniów pełni ich rozwoju intelektualnego i osobowościowego, przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Rabin dran ath Tagore KLASA SZKOLNA KRÓTKA POWTÓKA Z HISTORII EDUKACJI - Kiedy powstała szkoła podstawowa?

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprawdzianu zewnętrznego klas szóstych uczniów SP10 w latach 2008-2012 na tle miasta, województwa, kraju:

Wyniki sprawdzianu zewnętrznego klas szóstych uczniów SP10 w latach 2008-2012 na tle miasta, województwa, kraju: Efekty różnorodnych działań przygotowujących uczniów do sprawdzianu zewnętrznego analiza oferty zajęć wspierających oraz materiałów przygotowywanych przez nauczycieli Dzięki zaangażowaniu nauczycieli,

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA UCZNIÓW KLAS 0. Akademicka Szkoła Podstawowa w Kielcach, ul. L. Staffa 7

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA UCZNIÓW KLAS 0. Akademicka Szkoła Podstawowa w Kielcach, ul. L. Staffa 7 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM OCENIANIA UCZNIÓW KLAS 0 Akademicka Szkoła Podstawowa w Kielcach, ul. L. Staffa 7 ZAŁOŻENIA WEWNĄTRZSZKOLNEGO SYSTEMU OCENIANIA 1. Ocenianie w klasie zero - roczne przygotowanie

Bardziej szczegółowo

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI dotyczących realizacji działania: Budowanie kompetencji w zakresie matematyki, informatyki i nauk przyrodniczych jako podstawy do uczenia się przez cale życie (w tym wspieranie

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA POTRZEB I PROBLEMÓW GRUPY DOCELOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ IM. K. KAŁUŻEWSKIEGO I J. SYLLI W ZDUŃSKIEJ WOLI - III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

DIAGNOZA POTRZEB I PROBLEMÓW GRUPY DOCELOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ IM. K. KAŁUŻEWSKIEGO I J. SYLLI W ZDUŃSKIEJ WOLI - III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE Zduńska Wola, dnia 8.01.2016r. STAROSTWO POWIATOWE Wydział Edukacji Zduńska Wola DIAGNOZA POTRZEB I PROBLEMÓW GRUPY DOCELOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ IM. K. KAŁUŻEWSKIEGO I J. SYLLI W ZDUŃSKIEJ WOLI - III LICEUM

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 A. Wiadomości. B. Umiejętności. C. Postawa ucznia i jego aktywność. I Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu

Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu 1 Warunkiem skutecznego uczenia się jest dobrowolność i świadomość celów podejmowanych działań, dlatego bardzo istotną kwestią, na którą kursanci

Bardziej szczegółowo

Najwspanialszy dzień to ten, w którym się urodziłeś MOJE URODZINY NASZE ŚWIĘTO

Najwspanialszy dzień to ten, w którym się urodziłeś MOJE URODZINY NASZE ŚWIĘTO Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Ustrzykach Dolnych Najwspanialszy dzień to ten, w którym się urodziłeś MOJE URODZINY NASZE ŚWIĘTO program integrujący klasę. Autor programu mgr Ewa Lejowska Ustrzyki

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty:

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty: Szanowni Państwo Katarzyna Kudyba Centrum Szkoleń Profilaktycznych EDUKATOR z Krakowa oferuje Państwu przeprowadzenie warsztatów profilaktycznych przeznaczonych dla Uczniów szkoły gimnazjalnej. Trenerzy

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIEL, TRENER, COACH

NAUCZYCIEL, TRENER, COACH Jarosław Kordziński NAUCZYCIEL, TRENER, COACH Warszawa 2015 Creative Commons - Uznanie autorstwa-użycie niekomercyjne-na tych samych warunkach 3.0 Polska Świat, w którym żyjemy dla większości z nas jest

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ SZKOŁA PODSTAWOWA OSIECZNA

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ SZKOŁA PODSTAWOWA OSIECZNA PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ SZKOŁA PODSTAWOWA OSIECZNA Osieczna 2015/2016 1 Postanowienia ogólne Mówiąc o ocenianiu w klasach I-III mamy na myśli proces gromadzenia informacji

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie!

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie! AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie! Witaj w AKADEMII PRZYSZŁOŚCI Cieszę się, że aplikujesz, by zostać wolontariuszem AKADEMII PRZYSZŁOŚCI. Misją AKADEMII jest inspirowanie do wzrastania, by każdy wygrywał

Bardziej szczegółowo

G I M N A Z J U M I M. A R M I I K R A J O W E J RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W PIASKU 2013/2014. Piasek, czerwiec 2014 r.

G I M N A Z J U M I M. A R M I I K R A J O W E J RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W PIASKU 2013/2014. Piasek, czerwiec 2014 r. G I M N A Z J U M I M. A R M I I K R A J O W E J W PIASKU RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ 2013/2014 Piasek, czerwiec 2014 r. Przedmiot ewaluacji: Uczniowie nabywają wiadomości określone w podstawie programowej.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE I. Kontrakt z uczniami: 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie

Bardziej szczegółowo

DOBRE. relacje w rodzinie

DOBRE. relacje w rodzinie Dr EWA WOYDYŁŁO jest psychologiem i psychoterapeutką. Pracuje w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie oraz w Fundacji Batorego. Napisała wiele książek, m.in.: Poprawka z matury; W zgodzie ze

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 Marklowice

Szkoła Podstawowa nr 1 Marklowice 1 Czytanie, pisanie, ortografia, historia i arytmetyka są ważne tylko wtedy, jeżeli pomagają naszym uczniom osiągać człowieczeństwo L. F. Buscaglia Radość życia" STRATEGIA WYCHOWAWCZA SZKOŁY dla klas IV

Bardziej szczegółowo

DZIECKO ZA STEREM. Miejskie Przedszkole nr 7 w Częstochowie

DZIECKO ZA STEREM. Miejskie Przedszkole nr 7 w Częstochowie DZIECKO ZA STEREM Miejskie Przedszkole nr 7 w Częstochowie W organizacji codziennego życia przedszkola zgodnie z koncepcją daltońską w prosty i jednocześnie skuteczny sposób można: ułatwić dzieciom odnalezienie

Bardziej szczegółowo

Wspieranie pracy wychowawców klas bezpieczna szkoła

Wspieranie pracy wychowawców klas bezpieczna szkoła Projekt realizowany przez Powiat Gryfiński pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

Zasoby dziecka i jego rodziny a gotowość szkolna: kapitał społeczny dziecka na starcie dr Magdalena Czub

Zasoby dziecka i jego rodziny a gotowość szkolna: kapitał społeczny dziecka na starcie dr Magdalena Czub Zasoby dziecka i jego rodziny a gotowość szkolna: kapitał społeczny dziecka na starcie dr Magdalena Czub Zespół Wczesnej Edukacji Instytut Badań Edukacyjnych gotowość szkolna + gotowość środowiska lokalnego:

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ

ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA NR 3 IM. JANA PAWŁA II W PACZKOWIE RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ ROK SZKOLNY 2013 / 2014 1 PROBLEM BADAWCZY: Organizacja

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI Paweł Podgórski Trener EDUKATOR ZZPN E-mail: kontakt@sport-edukacja.pl CEL GŁÓWNY w pracy z najmłodszymi CEL SZKOLENIOWY

Bardziej szczegółowo

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców.

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców. Wstęp RAPORT EWALUACYJNY Z ANKIET DOTYCZĄCY DŁUGOFALOWEGO WPŁYWU PROJEKTU Uczyć się, ale jak? współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Ankieta została przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

Dostosowanie wymagań do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów z dysleksją prawa i obowiązki szkoły, nauczycieli, rodziców i uczniów

Dostosowanie wymagań do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów z dysleksją prawa i obowiązki szkoły, nauczycieli, rodziców i uczniów Materiał szkoleniowy Gdynia, Gdańsk, marzec 2009 r. opracowany zespołowo i zredagowany przez Izabelę Mańkowską Lider Programu ORTOGRAFFITI Aleksandra Bućko Dostosowanie wymagań do specjalnych potrzeb edukacyjnych

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA,

KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA, Zespół Szkół Integracyjnych w Siemianowicach Śląskich Strona 1 z 5 KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA, PEDAGOGA Kryteria oceny pracy nauczyciela, wychowawcy, bibliotekarza, pedagoga

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE KSZTAŁCENIE CYKLICZNE 2006 / 2007 Sfumato Spływające czytanie Mgr. Alena Sakalová... ZŠ s MŠ, 013 61 Kotešová 378 zs.kotesova@azet.sk Mon 05/28/2007, 22:51 1) Na seminarium przyszłam...... polecono mi,

Bardziej szczegółowo

Procedura pracy z uczniem zdolnym

Procedura pracy z uczniem zdolnym Procedura pracy z uczniem zdolnym KaŜde dziecko jest zdolne. Szkoła ma obowiązek odkryć te zdolności i je rozwijać Uczniowie uzdolnieni to tacy, którzy przejawiają moŝliwości zaawansowanych dokonań w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PLASTYKA KL.IV - VI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PLASTYKA KL.IV - VI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PLASTYKA KL.IV - VI Ocenianie osiągnięć w przypadku plastyki nie jest proste i jednoznaczne. Należy brać pod uwagę różnice w uzdolnieniach uczniów, oraz subiektywizm odbioru

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

Psychoedukacja dla uczniów klas pierwszych szkoły podstawowej Cykl I. Odosobnienie i brak akceptacji w grupie. Nieśmiałość

Psychoedukacja dla uczniów klas pierwszych szkoły podstawowej Cykl I. Odosobnienie i brak akceptacji w grupie. Nieśmiałość Psychoedukacja dla uczniów klas pierwszych szkoły podstawowej Cykl I. Odosobnienie i brak akceptacji w grupie. Nieśmiałość W roku szkolnym 2014/2015 pracownicy Centrum Doskonalenia Nauczycieli Publicznej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM Przedmioty: Język angielski Język niemiecki PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA OKREŚLA: 1. Cele

Bardziej szczegółowo