copyright Stowarzyszenie Praktyków Kultury Warszawa 2012 ISBN:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "copyright Stowarzyszenie Praktyków Kultury Warszawa 2012 ISBN: 978-83-932365-5-8"

Transkrypt

1

2

3 Redakcja: Jakub Iwański Korekta: Dorota Dąbrowska, Hanna Zielińska Opracowanie graficzne i skład: David Sypniewski Nakład: 430 egz. Druk: ZYX Poligrafia Wydawca: Stowarzyszenie Praktyków Kultury copyright Stowarzyszenie Praktyków Kultury Warszawa 2012 ISBN: Publikacja jest częścią projektu Stowarzyszenia Praktyków Kultury Tutorzy młodych uchodźców - pilotaż realizowanym ze środków Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców i budżetu państwa, w partnerstwie z Biurem Edukacji Urzędu m.st. Warszawy.

4 Spis treści Autorzy i autorki Stowarzyszenie Praktyków Kultury Wstęp Część 1 o tutoringu Katarzyna Pająk Piotr Rycielski Anna Izabela Brzezińska Część 2 o projekcie Jakub Iwański Daniel Brzeziński Zuzanna Wójcińska Hanna Zielińska David Sypniewski Magdalena Wnuk Jarosław Banasiak Wybrane praktyki tutoringu w Polsce Efektywność kształcenia w programach tutoringu rówieśniczego Tutoring w edukacji: kaprys, konieczność czy szansa rozwoju dla ucznia i nauczyciela? Tutorzy młodych uchodźców Rola tutora Jak w rodzinie, ale... w pracy Dla zmiany Wolontariat Działania tutorskie w świetle zebranego materiału badawczego Wnioski z ewaluacji

5 Autorzy i autorki JAROSŁAW BANASIAK Absolwent Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego, w ramach których studiował socjologię. Zajmuje się zawodowo ewaluacją, monitoringiem i badaniami efektywności. Realizował i koordynował projekty ewaluacyjne i badawcze między innymi dla Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, Fundacji Robinson Crusoe, Alta sp. z o.o. oraz Biura Polityki Społecznej m.st. Warszawy. Należy do zespołu trenerów Grupy Training&Consulting oraz Ośrodka Umiejętności Komunikacyjnych Linia, w których realizuje projekty dla biznesu. W projekcie Tutorzy młodych uchodźców pilotaż realizował program ewaluacji. ANNA IZABELA BRZEZIŃSKA Psycholog, profesor zwyczajny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Członek Komitetu Psychologii Polskiej Akademii Nauk. Interesuje się problemami rozwoju i edukacji oraz zdrowia publicznego. Autorka monografii Społeczna psychologia rozwoju (Wydawnictwo Scholar), współautorka książki W poszukiwaniu złotego środka. Rozmowy o rozwoju człowieka (Społeczny Instytut Wydawniczy Znak), redaktorka i autorka podręczników akademickich. Redaktorka serii publikacji poświęconych aktywizacji zawodowej i integracji społecznej osób z ograniczeniami sprawności. Promotor 16 doktoratów. Ekspert Fundacji Rozwoju Dzieci im. Jana Amosa Komensky ego. Członek Kapituły Funduszu Społecznego Krajowej Rady Notariatu w Warszawie. Członek Komitetów Redakcyjnych czasopism: Studia Psychologiczne, Edukacja, Problemy Wczesnej Edukacji, Forum Dydaktyczne, Dziecko Krzywdzone. DANIEL BRZEZIŃSKI Autor i koordynator szeregu projektów animacji kultury w środowiskach dzieci i młodzieży zagrożonych wykluczeniem, w tym od 2006 roku skierowanych do uchodźców z Północnego Kaukazu mieszkających w Polsce (między innymi Opowieści z doliny Terek spektakl na podstawie czeczeńskiej legendy, Integracja Kreatywna wsparcie szkół przyjmujących uchodźców w obszarze integracji poprzez twórczość). Współzałożyciel Stowarzyszenia Praktyków Kultury. JAKUB IWAŃSKI Absolwent psychologii w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie (psychologia stosunków międzykulturowych). Organizator i trener warsztatów komunikacji interpersonalnej związany z Ośrodkiem Umiejętności Komunikacyjnych Linia. Współautor publikacji Potrzeba bycia rozumianym. Komunikacja społeczna i funkcjonowanie w grupie osób z ograniczeniami sprawności powstałej w ramach projektu systemowego: Ogólnopolskie badanie sytuacji, potrzeb i możliwości osób niepełnosprawnych ( ). Koordynator projektu Tutorzy młodych uchodźców pilotaż. KATARZYNA PAJĄK Absolwentka Uniwersytetu Wrocławskiego (prawo, filozofia) oraz Akademii Medycznej we Wrocławiu (zdrowie publiczne). Pracownik terenowy Instytutu Badań Edukacyjnych w województwie dolnośląskim. Od 2009 roku śledzi funkcjonowanie tutoringu w Autorskich Liceach Artystycznych we Wrocławiu. 6 7

6 PIOTR RYCIELSKI Absolwent psychologii międzykulturowej w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie oraz Międzywydziałowych Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich na Uniwersytecie Warszawskim. Stypendysta Institute for Social Research Uniwersytetu w Michigan. Lider zespołu Szkolne Uwarunkowania Efektywności Kształcenia (SUEK) w Instytucie Badań Edukacyjnych. Interesuje się psychologią poznania społecznego, dynamiką małych grup oraz metodologią badań społecznych. DAVID SYPNIEWSKI Absolwent kulturoznawstwa ze specjalizacją Animacja kultury (Uniwersytet Warszawski), komunikacji międzykulturowej (INALCO, Paryż) oraz Akademii Treningu Antydyskryminacyjnego (Willa Decjusza, Kraków). Animator kultury, trener antydyskryminacji, grafik, szczudlarz. Zajmuje się również multimediami, filmem, fotografią, animacją poklatkową w obszarze antydyskryminacji i zmiany świadomości społecznej. Jako animator kultury rozpoczynał od pracy teatralnej z osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym: dziećmi z defaworyzowanych rodzin, uchodźcami, wychowankami zakładu poprawczego, seniorami. Koordynator wolontariatu w projekcie Tutorzy młodych uchodźców pilotaż. MAGDALENA WNUK Absolwentka Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego i studium podyplomowego z zakresu metod statystycznych Kolegium Studiów Społecznych Instytutów Polskiej Akademii Nauk. W latach związana z projektami Muzeum Historii Żydów Polskich: Wirtualny Sztetl oraz Polscy Sprawiedliwi Przywracanie Pamięci. Brała udział w projektach badawczych podejmujących problematykę mniejszości etnicznych, integracji imigrantów oraz stosunków międzykulturowych i międzyetnicznych, między innymi w Wąwozie Pankisi w Gruzji, w Warszawie oraz w województwie lubelskim. Fascynują ją migranci, ich drogi i motywacje życiowe. Obecnie coraz intensywniej angażuje się zawodowo jako badaczka społeczna. W projekcie Tutorzy młodych uchodźców pilotaż realizowała diagnozę sytuacji i potrzeb beneficjentów ostatecznych. ZUZANNA WÓJCIŃSKA Absolwentka psychologii na Uniwersytecie Warszawskim. Zawodowo związana z Polską Akcją Humanitarną, Fundacją Ocalenie i Stowarzyszeniem Praktyków Kultury. W 2009 roku podczas pobytu w Indiach w ramach współpracy z ES TIBET uczyła angielskiego dorosłych uchodźców z Tybetu. Tutorka w projekcie Tutorzy młodych uchodźców pilotaż. HANNA ZIELIŃSKA Absolwentka kulturoznawstwa (specjalizacja Animacja kultury ), a obecnie doktorantka w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, stypendystka University of Sheffield. Ukończyła Akademię Treningu Antydyskryminacyjnego (Willa Decjusza, Kraków). Członkini Stowarzyszenia Praktyków Kultury i Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej. Zajmuje się edukacją nieformalną w obszarze międzykulturowości i równości szans. Trenerka, animatorka między innymi w projektach Szkoła Dialogu, Polityka równości płci dla instytucji rynku pracy, Żydzi gdańscy na szlaku wspomnień. Tutorka w projekcie Tutorzy młodych uchodźców pilotaż. 8 Autorzy i autorki Autorzy i autorki 9

7 Stowarzyszenie Praktyków Kultury Działamy od 2006 roku. Realizujemy projekty artystyczne i animacji kultury, szukamy nowych metod, zapraszamy do współpracy instytucje działające w różnych sektorach. Używamy kultury i sztuki do prowokowania zmiany społecznej. Zależy nam na budowaniu pomostów pomiędzy różnymi środowiskami, przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu, budowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Proponujemy formy interaktywne, łączące przedsięwzięcia z pogranicza gatunków, używamy nowych technologii i cytatów z życia codziennego społeczności, z którymi pracujemy. 11

8 Jakub Iwański Wstęp Czym jest tutoring? Jak go stosować? Na czym polega unikatowość relacji tutor uczeń? Jak tutoring sprawdza się w środowisku zróżnicowanym kulturowo? Dlaczego dzieci z rodzin uchodźczych potrzebują tutoringu? Przez ostatnie miesiące te pytania wielokrotnie zadawaliśmy sobie w zespole realizującym przedsięwzięcie Tutorzy młodych uchodźców pilotaż. Teraz, po zakończeniu projektu, nadszedł czas dzielenia się zdobytą wiedzą i porównywania uzyskanych odpowiedzi. Etap podsumowań otworzyła poświęcona tutoringowi konferencja, która odbyła się 14 czerwca 2012 roku w Warszawie. W spotkaniu wzięli udział naukowcy, badacze, przedstawiciele organizacji pozarządowych, nauczyciele, dyrektorzy szkół, pracownicy projektu, Władzy Wdrażającej Programy Europejskie i Biura Edukacji Urzędu m. st. Warszawy, które jako partner projektu Stowarzyszenia Praktyków Kultury było współgospodarzem wydarzenia. Mowę powitalną wygłosiła Joanna Gospodarczyk, 13

9 dyrektor Biura Edukacji. Gośćmi specjalnymi byli prof. Anna Izabela Brzezińska, dr Piotr Rycielski, Katarzyna Pająk, badacze i znawcy tematu, związani między innymi z Instytutem Badań Edukacyjnych. Prelegenci w swych wystąpieniach skoncentrowali się na dwóch tematach: specyfice tutoringu jako metody edukacyjnej i tutoringu międzykulturowym na przykładzie projektu tutorskiego w środowisku dzieci z rodzin uchodźczych. Wystąpienia prof. Brzezińskiej i dr. Rycielskiego ukazały naszą pracę w kontekście teorii psychologii rozwoju i badań nad tutoringiem w Polsce i na świecie. Podział tematów, który obowiązywał podczas konferencji zachowaliśmy w niniejszej publikacji, do której zaproszenie przyjęli członkowie zespołu, mówcy i znakomici goście. Książka zawiera rozwinięcie rozpoczętych w czasie konferencji rozważań. Pierwsza część publikacji opowiada o praktyce tutoringu w Polsce, badaniach dotyczących tutoringu rówieśniczego na świecie, a także aspekcie psychologicznym i rozwojowym relacji tutor uczeń. W części drugiej, uwzględniając różne perspektywy - tutora, badacza, koordynatora projektu, opisujemy cztery miesiące pracy metodą tutorską z dziećmi z rodzin uchodźczych. Publikację dedykujemy pracownikom oświaty, organizacjom zajmującym się udzielaniem pomocy uchodźcom oraz osobom zainteresowanym praktykowaniem tutoringu. Intencją autorów było wyjście poza jednostkowe doświadczenie projektu. Jako że uzyskane odpowiedzi prowadzą zwykle do stawiania dalszych pytań, mamy nadzieję, że zdobyta wiedza już wkrótce zostanie wykorzystana podczas realizacji kolejnych przedsięwzięć odpowiadających na potrzeby środowiska uchodźców w Polsce. 14 Wstęp

10 Część 1 o tutoringu 17

11 Katarzyna Pająk Wybrane praktyki tutoringu w Polsce Tutoring to kolejne, zaczerpnięte z języka angielskiego słowo, które w ostatnich latach zyskuje na popularności. Dzieje się to zwłaszcza w środowisku związanym z szeroko pojętą edukacją. Pojęciu tutoringu daleko jeszcze do stosunkowo dużej popularności szerzej znanych terminów coachingu czy mentoringu. W Polsce tutoring funkcjonuje na kilku płaszczyznach: szkoły, studiów wyższych czy rozwoju liderów społeczeństwa obywatelskiego. Poniżej przedstawione zostaną interesujące praktyki z zakresu tutoringu, które od wielu lat funkcjonują w polskiej rzeczywistości, idąc pod prąd powszechnej tendencji do uniwersalizacji posiadanych kompetencji. 19

12 Mentoring, coaching, tutoring, nauczycieling 1... Tutoring, mentoring, coaching to pojęcia kojarzące się z terminologią związaną z zarządzaniem zasobami ludzkimi i działami human resources w korporacjach. Pojęcia te zdążyły już się zadomowić pod strzechami instytucji zajmujących się szeroko pojętą edukacją zwłaszcza tą nieformalną. Granice tych pojęć są nieostre. Wszystkie te trzy metody pracy z człowiekiem opierają się na rozwijaniu tak zwanych zasobów, a więc tych cech, które dana osoba już posiada. W klasycznym procesie uczenia się człowiek nabywa nową wiedzę i umiejętności. Ze względu na proces uczenia się, z relacją uczeń nauczyciel koresponduje relacja mentor uczeń. Mentor to osoba, które wie, jak osiągnąć upragniony przez ucznia cel i która doświadczyła zapewne tego, czego właśnie doświadcza ów uczeń (Biennewicz, 2011). Mentor odpowiada na pytania, sam raczej nie pyta. Innego rodzaju relacją jest relacja coach klient. W coachingu, podobnie jak w tutoringu, pracuje się w oparciu o posiadane wiedzę, umiejętności, predyspozycje. Coach jest życzliwym towarzyszem w dążeniu do celu, który ustali sobie klient. Jest to proces, który powinien być zamknięty w czasie. Coach pyta, nie narzuca; daje informację zwrotną, ale nie ocenia (Bennewicz, 2008). Coaching, jako metoda, ciągle ewoluuje, przez co można wyróżnić co najmniej kilka jego odmian (życiowy, sportowy, biznesowy, itp.). Podobnie ewoluuje tutoring jako metoda i jako pojęcie. Jest mieszaniną nauczycielingu, mentoringu i coachingu. Tutor posiada wiedzę i doświadczenie i może zupełnie jak mentor wskazać rozwiązanie, jeśli zostanie o to po- 1 Z pojęciem nauczycielingu zetknęłam się podczas kursu tutorskiego realizowanego przez Kolegium Tutorów. W sposób żartobliwy odnosi się do mody na angielskie nazwy działań związanych z szeroko rozumianym rozwojem człowieka. Nauczycieling byłby zatem określeniem tradycyjnego modelu nauczania, wykorzystującego interakcję nauczyciel uczeń (uczniowie). proszony. Jest zazwyczaj nauczycielem przekazuje wiedzę, którą posiada, a jego celem jest osiągnięcie przez ucznia określonego poziomu kompetencji, sprawdzanego w procesie obiektywnych egzaminów zewnętrznych. Wreszcie praca tutora opiera się na dialogu i współpracy. Tutor towarzyszy swojemu podopiecznemu w realizacji jego celów, które sam sobie wyznaczył. Jest więc tutor po trosze nauczycielem, mentorem i coachem. Tutoring, podobnie jak coaching, od momentu swojego powstania ewoluował. Aktualnie można wyróżnić co najmniej kilka rodzajów tutoringu, stosowanych w różnych sytuacjach edukacyjnych. Tak więc ze względu na miejsce występowania można mówić, na przykład o tutoringu uniwersyteckim (na uniwersytetach i jednostkach kształcących w systemie studiów wyższych) czy tutoringu szkolnym (funkcjonującym w szkołach). Ze względu na rodzaj podejmowanej pracy można mówić o tutoringu dydaktycznym lub naukowym (dotyczącym zdobywania wiedzy merytorycznej), rozwojowym (realizowany w szkołach, pośród uczniów zainteresowanych rozwojem własnym, może pomijać kwestie wychowawcze), tutoringu wychowawczym (w placówkach, które realizują program wychowawczy; zawiera w sobie elementy tutoringu rozwojowego) czy tutoringu artystycznym (który pozwala rozwinąć warsztat artystyczny) (Budzyński, 2011). Krótka historia tutoring oksfordzki Pierwszych tutoringów można by się dopatrywać już w starożytności, podobno tutoriale (spotkania tutora z jego podopiecznym) odbywali Arystoteles i Aleksander Wielki. Jednak tutoring, w formie, która służy za wzór do czasów współczesnych, narodził się w Wielkiej Brytanii. Początkowo brytyjska szlachta i arystokracja wynajmowała absolwentów Oxfordu do uczenia swoich dzieci. Ludzie ci mieszkali u swych chlebodawców i udzielali lekcji. Z czasem także synowie szlacheccy zaczęli uczęszczać na 20 Wybrane praktyki tutoringu w Polsce Wybrane praktyki tutoringu w Polsce 21

13 uniwersytet. Jednak system wykładów nie przynosił im korzyści związanych z pozyskiwaniem wiedzy. Wprowadzono więc indywidualny kontakt profesorów ze studentami, żeby ułatwić studentom zdobywanie wiedzy. Wiązało się to z powstaniem wyrazistego podziału jedni studenci byli na tyle zdolni, aby uczestniczyć w wykładach, inni musieli korzystać z indywidualnych spotkań. Dopiero reforma z roku 1870 zniosła te podziały, wprowadzając tutoring jako obowiązującą wszystkich studentów metodę kształcenia (Pełczyński, 2007). Zarówno na uniwersytecie w Oksfordzie, jak i w Cambridge tutoring funkcjonuje do dzisiaj. Czerpiąc z tych brytyjskich wzorców, opierając się na skuteczności działań tutorskich, także w Polsce rozpowszechnia się model pracy tutorskiej. W prowadzeniu tutoriali przodują instytucje funkcjonujące w ramach oświaty nieformalnej, chociaż i w tej formalnej wiele się zmienia. W dalszej części tekstu pojawią się interesujące i pod wieloma względami wyjątkowe przykłady praktyki tutoringu, wykorzystywanego w różnych płaszczyznach edukacyjnych. Tutoring w służbie liderów społeczeństwa obywatelskiego Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności razem ze Stowarzyszeniem Szkoła Liderów od ośmiu lat organizuje program Liderzy PAFW, który ma na celu uzdalnianie liderów społeczeństwa obywatelskiego do coraz bardziej efektywnej pracy w lokalnym środowisku. Jest to program, w którym tutoring zajmuje ważne, jeśli nie centralne, miejsce. Jego założenia opierają się mocno na tutoringu oksfordzkim, z naciskiem na konieczność odbywania spotkań jako sytuacji prowokujących rozwój. Istotna dla tej koncepcji jest rola, jaką lider odgrywa w swoim środowisku, a także świadomość tego, co dopiero może dla swojego środowiska zrobić. Program Liderzy PAFW zakłada 12-miesięczną współpracę lidera z tutorem obejmującą cykl spotkań indywidualnych, ale także uczestnictwo w szkoleniach dostosowanych do potrzeb liderów. Tutorami zostają osoby cieszące się autorytetem w swojej branży. Osoby te posiadają także szereg umiejętności interpersonalnych umożliwiających świadome i celowe przekazywanie własnej wiedzy i doświadczeń. Tutor cechuje się także pogłębioną refleksją nad funkcjonowaniem społeczeństwa obywatelskiego i swojej w nim roli. Tutor ma pod opieką maksymalnie pięciu liderów (Czayka-Chełmińska, 2007). Tutoring na poziomie studiów wyższych Interesującą inicjatywą wykazało się, powstałe w 1995 roku, Stowarzyszenie Collegium Invisibile. Skupia ono wybitnych studentów oraz ich mistrzów wokół wspólnych idei, którymi są troska o dobro polskiej nauki oraz zapewnienie odpowiednich warunków do rozwoju młodym naukowcom. Najważniejszym działaniem Stowarzyszenia jest organizowanie tutoriali rozumianych jako indywidualne studia pod okiem mistrza. Praca takiego studenta nie może zostać zamknięta w szufladzie, dlatego stworzono kompleksowy program wspierania i propagowania kształcenia osób wybitnie uzdolnionych (Piramida Wiedzy). Głównym celem tego programu jest wypracowanie nowego standardu w polskiej edukacji, który powinien opierać się na zasadzie indywidualnej pracy dydaktycznej, bezinteresownego dzielenia się wiedzą oraz współpracy zamiast rywalizacji. Tutor jest tutaj przedstawiany jako mistrz, co jest, być może, nieco bliższe założeniom modelu mentorskiego niż tutoringu oksfordzkiego. Podobną ideę zmiany w polskim kształceniu uniwersyteckim próbuje wprowadzić Akademia Artes Liberales. Studenci Akademii realizują indywidualny program studiów (zawierający zarówno przedmioty obowiązkowe, 22 Wybrane praktyki tutoringu w Polsce Wybrane praktyki tutoringu w Polsce 23

14 jak i do wyboru ) pod opieką tutora. Studia prowadzone przez Akademię mają charakter interdyscyplinarny, czerpią z doświadczenia Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych prowadzonych przez Uniwersytet Warszawski. Studia na Akademii są opisywane raczej jako wspólnota ludzi (profesorów i studentów), którzy uczą się od siebie poprzez ciągły rozwój duchowy i intelektualny. Metody z powodzeniem praktykowane w Collegium Invisibile, jak i Akademii Artes Liberales, bardzo różnią się od tych spotykanych w publicznym szkolnictwie wyższym. Aby poprawić sytuację na polskich uczelniach, Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie podjęła się opracowania i realizacji projektu Nowoczesny Wykładowca tutor i coach. Póki co, przedsięwzięcie to objęło swym zasięgiem pracowników tejże uczelni. Można jednak mieć nadzieję, że liczba placówek stawiających na rozwój kadry naukowej w kierunku pracy tutorskiej będzie rosnąć. Tutoring w szkole Tutoring w polskiej szkole jest ciągle raczej awangardą niż przyjętym standardem, przez co stawia szkoły stosujące tutoring raczej w płaszczyźnie alternatywy edukacyjnej. Od roku 1995 koncepcja indywidualnej pracy z uczniem, opartej na zasadach dialogu funkcjonuje w Autorskich Liceach Artystycznych i Akademickich (ALA) we Wrocławiu. Tutoring jest tam traktowany jako proces obejmujący holistyczny rozwój podopiecznego zarówno w zakresie jego wiedzy, umiejętności, jak i postaw. Głównym celem jest dostrzeżenie i rozwój potencjału ucznia (Budzyński, Czekierda, Traczyński i Zalewski, 2009). Ponadto tutoring ma przygotować ucznia do dalszej pracy nad sobą w perspektywie całego życia (przygotowuje do uczenia się przez całe życie); ma pomóc w dorastaniu, dojrzewaniu i wzrastaniu; ma wreszcie nauczyć przejmować odpowiedzialność za własne życie i wybory. Tutoring w ALA polega na indywidualnych spotkaniach, w trakcie których uczeń pod nadzorem tutora planuje swoją ścieżkę kształcenia, a także rozwój osobowości. Tutorial odbywa się w atmosferze wzajemnej przyjaźni i zrozumienia w atmosferze dialogu. Tutor i uczeń dobierają się z myślą o wspólnej pracy. Jeśli podczas spotkań okaże się, że uczeń nie czuje się dobrze z tutorem lub na odwrót to tutor nie potrafi porozumieć się z uczniem, zarówno tutor, jak i uczeń mogą zrezygnować z dalszej współpracy i szukać innych, odpowiednich dla siebie partnerów. W założeniu bowiem, praca z tutorem jest efektywna dopiero wtedy, kiedy obie strony czują się ze sobą dobrze. Bez poczucia komfortu nie może być mowy o atmosferze szacunku, przyjaźni, zaufania i dialogu, która sprzyja budowaniu relacji w ALA. To właśnie zaufanie jest niezwykle ważne w kontekście wspólnej pracy. Pozwala na pełny rozwój ucznia naukowy, społeczny i osobisty. Ponadto istotna w tej relacji jest wolna wola uczeń uczy się, w jaki sposób może z niej korzystać: może nie chcieć współpracować z danym tutorem, ale nie może być tak, że nie pracuje z tutorem wcale. Każdy uczeń musi mieć swojego tutora. Tutor powinien być dla ucznia mistrzem, oddziałującym raczej siłą swojego przykładu niż nakazami i zakazami. W związku z tym oczywiste wydaje się, że tutor powinien raczej słuchać niż mówić, rozumieć, a nie sądzić i dzielić się doświadczeniem zamiast pouczać (Budzyński i in., 2009). Jak już zostało wcześniej wspomniane tutoring to proces, który można podzielić na kilka etapów. Pierwszym etapem jest poznanie podopiecznego. Pierwsze spotkania mają na celu zbliżyć tutora i ucznia, zapewnić możliwość współpracy. Kolejnym etapem jest wspólne wyznaczenie celów, jakie uczeń ma osiągnąć podczas pracy w szkole (w określonej jednostce czasu), przygotowanie planu działań. Trzecim etapem jest realizacja przyjętego planu, bieżąca jego ocena i ewentualne mo- 24 Wybrane praktyki tutoringu w Polsce Wybrane praktyki tutoringu w Polsce 25

15 dyfikacje. Ostatnim, czwartym etapem, jest podsumowanie i refleksja nad tym, co się wydarzyło co się udało, a co nie. W zależności od ucznia i od tutora poszczególne części trwają krócej lub dłużej. Motto pracy w ALA, zaczerpnięte z wykładów ks. Janusza Tarnowskiego, brzmi: jeśli chcesz uczyć Jasia matematyki, to musisz znać matematykę i Jasia. Oznacza to, że nauczyciel czy tutor musi być nie tylko dobrym rzemieślnikiem w nauczycielskim fachu, musi także znać osobę, którą uczy, aby dostosować wymagania i oczekiwania do możliwości, jakie dana osoba posiada (Tarnowski, 2009). Tutor to osoba, która nie tylko stara się poznać ucznia, ale także samego siebie. Bardzo ważne jest, aby tutor miał świadomość zarówno własnych zasobów, jak i ograniczeń, rozpoznawał, kiedy jego wiedza nie wystarcza i konieczna jest konsultacja ze specjalistą. Nie należy zapominać, że tutor nie jest terapeutą, a tutoring terapią. Tutor powinien posiadać szereg umiejętności, między innymi: rozmowy, aktywnego słuchania, zadawania pytań, udzielania informacji zwrotnej, motywowania, ale także realnej oceny sytuacji przykrojenia oczekiwań wobec ucznia do jego możliwości. Powinien także słuchać, rozumieć, wspierać, wymagać. Ogólnie opisany powyżej system funkcjonuje w ALA od roku Tutoring jest tam stosowany jako narzędzie do tworzenia szkolnej wspólnoty. Każdy uczeń ma swojego tutora, przy czym każdy tutor ma maksymalnie 10 podopiecznych. Tutoriale powinny odbywać się co najmniej raz w tygodniu i nie trwać dłużej niż 45 minut (optymalnie: od 10 do 30 minut). Praca z tutorem opiera się na wynegocjowanych i spisanych w formie kontraktu zasadach. Ich brzmienie może ulec zmianom, jeśli strony porozumieją się co do tego. Podsumowanie pracy stanowią Twórcze zmagania ze sobą rodzaj bilansu, co się udało, a co nie, podczas minionego semestru. Uczeń dokonuje autorefleksji, spisuje przemyślenia, a następnie przedstawia je swojemu tutorowi. Doświadczenia Autorskich Liceów Artystycznych i Akademickich zainspirowały twórców programu Wsparcie Tutoringu we Wrocławskich Gimnazjach. Program realizowany jest przez Kolegium Tutorów we współpracy z Wydziałem Edukacji miasta Wrocław. Program obejmuje 20 gimnazjów i 4 licea, bierze w nim udział ponad 200 tutorów i przeszło 2500 uczniów. Z elitarnego, niepublicznego środowiska tutoring przechodzi do oświaty publicznej. Pojawiają się pierwsze badania na temat skuteczności programu, jednak na realne wyniki przedsięwzięcia należy jeszcze poczekać. Tutoring rodzinny Wykraczający poza obszar edukacji model tutoringu funkcjonuje w powstałym w 2003 roku Stowarzyszeniu Wspierania Edukacji i Rodziny STERNIK. Placówki kierowane przez Stowarzyszenie (liceum, gimnazjum, szkoła podstawowa i przedszkole) prowadzone są w duchu ścisłej współpracy rodziny i szkoły. Tutoring w placówkach Stowarzyszenia ma wspierać rodziców (jako pierwszych wychowawców) oraz w indywidualny sposób pomagać dzieciom w rozwoju. Główną rolą tutora jest koordynacja współpracy pomiędzy placówką a rodzicami ma on przekazywać spostrzeżenia rodziców dotyczące dziecka placówce a obserwacje poczynione przez pracowników placówki rodzicom. Rodzice (oboje) spotykają się z tutorem przynajmniej trzy razy w roku i omawiają kwestie związane z wychowaniem dziecka. Tutor wspiera, a nie narzuca, pyta, aby razem z rodzicami wypracować model wychowania najlepszy dla dziecka. Tutoring w tym rozumieniu to nie wspieranie talentów, ale budowa fundamentów pod ich rozwój. 26 Wybrane praktyki tutoringu w Polsce Wybrane praktyki tutoringu w Polsce 27

16 Podsumowanie Tutoring w Polsce przyjmuje różne formy, funkcjonując na różnych płaszczyznach. Pozwala się postrzegać raczej jako zbiór metod wykorzystywanych do indywidualnej pracy z człowiekiem niż jedną, uniwersalną metodę. Można odnieść wrażenie, że każda płaszczyzna, w której tutoring jest wykorzystywany, wypracowuje własne modyfikacje, które nazywa tutoringiem, bez dodania mu przymiotnika precyzującego, o jaką odmianę tutoringu chodzi. Modele te funkcjonują niezależnie od siebie, nie czerpiąc nawzajem ze swych doświadczeń. Aktualnie najbardziej dynamicznie wydaje się rozwijać tutoring w praktyce szkolnej, jednak pojawiają się coraz to nowe, bardziej kreatywne sposoby wykorzystania tutoringu. Jednym z nich jest projekt Tutorzy młodych uchodźców pilotaż, którego szerszy opis znajduje się w dalszej części publikacji. Projekt ten zwraca uwagę na to, że tak elastyczne narzędzie, jakim jest tutoring, można zastosować o wiele szerzej niż tylko do indywidualnego wspierania uzdolnień, jak to najczęściej (nie zawsze!) ma miejsce. Projekt pokazuje, że tutoring sprawdza się także w kontekście nieformalnej współpracy tutora z uczniem, po godzinach pracy w szkole. Bibliografia Bennewicz, M. (2008). Coaching czyli restauracja osobowości. Warszawa: G+J Książki. Bennewicz, M. (2011). Coaching i mentoring w praktyce. Warszawa: G+J Książki. Budzyński, M. (2011). Tutoring Szkolny nowa jakość w relacjach Uczniowie, Nauczyciele, Rodzice. Prezentacja na międzynarodowej konferencji Rodzice jako wolontariusze i uczestnicy edukacji swoich dzieci. Warszawa, Polska. Budzyński, M., Czekierda, P., Traczyński, J. i Zalewski, Z. (2009). Tutoring w szkole. Między teorią a praktyką zmiany edukacyjnej. Wrocław: Towarzystwo Edukacji Otwartej. Czayka-Chełmińska, K. (2007). W poszukiwaniu metody kształcenia liderów. W: Tutoring. W poszukiwaniu metody kształcenia liderów. Warszawa: Stowarzyszenie Szkoła Liderów. Pełczyński, Z. (2007). Tutoring wart zachodu. Z doświadczeń tutora oksfordzkiego. W: Tutoring. W poszukiwaniu metody kształcenia liderów. Warszawa: Stowarzyszenie Szkoła Liderów. Tarnowski, J. (2009). W świecie paradoksów. Warszawa: Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna Adam. Przydatne linki»» Akademia Artes Liberales: Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie: Collegium Invisibile: Encyklopedia coachingu: International Coaching Community: Kolegium Tutorów: Liderzy Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności: Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności: Stowarzyszenie Wspierania Edukacji i Rodziny STERNIK: 28 Wybrane praktyki tutoringu w Polsce Wybrane praktyki tutoringu w Polsce 29

17 Efektywność kształcenia Piotr Rycielski Efektywność kształcenia w programach tutoringu rówieśniczego Tutoring jako narzędzie wsparcia procesu dydaktycznego staje się coraz częściej obecny w polskich szkołach. Dowodem na to mogą być liczne placówki publicznego systemu edukacji decydujące się na wdrożenie metod tutoringowych do codziennej pracy z uczniem. Tutoring znajduje także swoje miejsce w ofercie studiów podyplomowych oraz kursów szkoleniowych proponowanych nauczycielom. Czy tutoring jest zatem skuteczny? Uczestnicy tutoringu zarówno tutorzy, jak i ich podopieczni zazwyczaj chwalą sobie ten system wsparcia dydaktyki. Jak pisze Keith Topping (2000), efektywność tutoringu działa na różne sposoby dla różnych par tutorów i ich podopiecznych. Przykładowe zalety tutoringu to: 31

18 więcej praktyki, więcej aktywności i różnorodności, więcej zindywidualizowanego wsparcia, więcej pytań, przystępne tłumaczenie trudnych zagadnień, więcej demonstracji i prób w działaniu, więcej przykładów istotnych lokalnie, łatwiejsza identyfikacja braku zrozumienia pewnego obszaru wiedzy u ucznia, więcej zachęt i procesów samokorygujących, więcej szybkiej i bezpośredniej informacji zwrotnej, więcej pochwał, więcej okazji do generalizowania wiedzy i spostrzeżeń, większy wgląd w proces uczenia się (metapoznanie), więcej samoregulacji i panowania nad procesem uczenia się u podopiecznych. Metody tutoringowe są stworzone dla wspierania procesu edukacji. W pewnych okresach bywały dominujące jak w akademii Platońskiej, a w pewnych popadały w zapomnienie jak w średniowieczu czy okresie późnego PRL-u. Współcześnie metody tutoringowe wydają się niezwykle skutecznym narzędziem holistycznego wsparcia rozwoju człowieka, a w szczególności wsparcia rozwoju ucznia w procesie edukacji. W opisie efektywności działań tutoringowych chciałbym w szczególności skupić się na metodach opartych na mechanizmach tutoringu rówieśniczego. Skoro jednym z założeń tutoringu jest twierdzenie, że tutorzy i ich podopieczni uczą się wzajemnie od siebie w procesie tutoringu tutoring rówieśniczy wydaje się doskonałym narzędziem mogącym wspierać przepływ wiedzy i umiejętności między dziećmi w polskich szkołach. Dane uzyskane w badaniach realizowanych przez Pracownię Szkolnych Uwarunkowań Kształcenia w Instytucie Badań Edukacyjnych wskazują na znaczny stopień zróżnicowania wyników dzieci rozpoczynających naukę szkolną. Poniższy wykres (Rysunek 1) przedstawia uśrednione wyniki Testu Umiejętności Na Starcie Szkolnym (TUNSS) z matematyki, u dzieci rozpoczynających naukę w szkole podstawowej (dane te zostały zebrane w ramach projektu Badanie jakości i efektywności edukacji oraz instytucjonalizacja zaplecza badawczego realizowanego przez Instytut Badań Edukacyjnych, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego). Rysunek 1. Porównanie wyników testu umiejętności matematycznych Źródło: opracowanie własne Jeśli spojrzymy na wykres prezentujący umiejętności matematyczne dzieci w przedszkolu, w zerówce i w pierwszej klasie szkoły podstawowej oprócz całkiem oczywistego wniosku, że dzieci uczące się w szkole przyswoiły najwięcej wiedzy i umiejętności możemy dostrzec jeszcze jedną, niezwykle ważną informację. Kryje się ona w wąsach znajdujących się powyżej i poniżej wartości średnich prezentowanych przez słupek 32 Efektywność kształcenia Efektywność kształcenia 33

Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem

Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem Tutor Obie strony (tutor i uczeń) poświęcają czas i zaangażowanie na spotkania, których celem jest rozwój wiedzy, umiejętności

Bardziej szczegółowo

Tutoring Szkolny. TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie

Tutoring Szkolny. TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie Tutoring Szkolny nowa jakość w relacjach Uczniowie, Nauczyciele, Rodzice Mariusz Budzyński starogreckie słowo

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Co to jest tutoring?

Co to jest tutoring? Tutoring W LOS 17 Co to jest tutoring? Proces zindywidualizowanej edukacji, nakierowany na integralny obejmujący wiedzę, umiejętności i postawy rozwój podopiecznego. Istotą tutoringu są indywidualne spotkania,

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise

Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise www.adeptus.com.pl Pilotażowy Projekt,,Gotowi na przyszłość Projekt

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Przebieg i organizacja kursu

Przebieg i organizacja kursu Przebieg i organizacja kursu ORGANIZACJA KURSU: Kurs Wdrożenie podstawy programowej kształcenia ogólnego w przedszkolach i szkołach. Rola koordynatora w projekcie prowadzony jest przez Internet. Zadania

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

Polish Governance Institute

Polish Governance Institute Polish Governance Institute Akademia Przywódców Rozwoju Lokalnego - unikalny program kształcenia liderów Przywództwo to wzbogacona i pogłębiona samoświadomość, rozwinięte umiejętności i postawa intelektualna,

Bardziej szczegółowo

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI dotyczących realizacji działania: Budowanie kompetencji w zakresie matematyki, informatyki i nauk przyrodniczych jako podstawy do uczenia się przez cale życie (w tym wspieranie

Bardziej szczegółowo

TUTORING i COACHING. w stronę nowoczesnej pracy dydaktycznej. Departament Edukacji i Sportu Wydział Projektów Edukacyjnych i Stypendiów

TUTORING i COACHING. w stronę nowoczesnej pracy dydaktycznej. Departament Edukacji i Sportu Wydział Projektów Edukacyjnych i Stypendiów TUTORING i COACHING w stronę nowoczesnej pracy dydaktycznej Departament Edukacji i Sportu Wydział Projektów Edukacyjnych i Stypendiów Cel projektu: Głównym celem projektu jest wzrost skuteczności kształcenia

Bardziej szczegółowo

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół Wnioski z pilotażowego wdrażania projektu przez Miasto Łódź Małgorzata Zwolińska Lidia Dyndor 1 Z perspektywy dyrektora

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

JAK PORADNIA W WEJHEROWIE

JAK PORADNIA W WEJHEROWIE Jarosław Kordziński, Katarzyna Leśniewska JAK PORADNIA W WEJHEROWIE PRZYGOTOWUJE SIĘ DO WSPOMAGANIA SZKÓŁ? Warszawa 2015 Creative Commons - Uznanie autorstwa-użycie niekomercyjne-na tych samych warunkach

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 WIZJA I MISJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH WIZJA I MISJA SZKOŁY Tworzymy szkołę, która: Troszczy się o wszechstronny

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

Działalność Fundacji IBRAS

Działalność Fundacji IBRAS Działalność Fundacji IBRAS Fundacja Instytut Badania i Rozwoju Aktywności Społecznej powstała w 2009 roku po to by aktywnie wspierać idee nowoczesnej edukacji i aktywizacji społecznej. Od tego czasu udało

Bardziej szczegółowo

Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego

Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego Psycholog biznesu, menadżer, coach, asesor, trener. W latach 2012-1013 Członek zarządu IIC Polska (International Institute of Coaching).

Bardziej szczegółowo

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli.

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli. Powiatowe Centrum Poradnictwa Psychologiczno Pedagogicznego i Doskonalenia Nauczycieli w Głogowie od dnia 01.08.2013 r. realizuje projekt pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu

Bardziej szczegółowo

kompetencje dziecka a oferta szkoły

kompetencje dziecka a oferta szkoły Diagnoza gotowości systemu dziecko szkoła : kompetencje dziecka a oferta szkoły Prof. dr hab. Anna I. Brzezińska i dr Joanna Matejczuk Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Grupę badawczą stanowili nauczyciele-wychowawcy 3 grup oddziałów przedszkolnych oraz uczniowie oddziałów przedszkolnych.

Grupę badawczą stanowili nauczyciele-wychowawcy 3 grup oddziałów przedszkolnych oraz uczniowie oddziałów przedszkolnych. WYMAGANIE 3. Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej. Przedmiot ewaluacji: Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej Cel ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Co to jest tutoring?

Co to jest tutoring? + Co to jest tutoring? + Co to jest tutoring? Tutoring to praca z drugim człowiekiem, która pomaga mu w pełni zrealizować swój potencjał potrzebny do wprowadzenia zmiany. W trakcie cyklicznych spotkań

Bardziej szczegółowo

Kształcenie uczniów zdolnych - proponowane metody i formy pracy

Kształcenie uczniów zdolnych - proponowane metody i formy pracy Kształcenie uczniów zdolnych - proponowane metody i formy pracy Uczeń zdolny potrzebuje indywidualizacji w procesie nauczania. WaŜnym zadaniem nauczyciela jest tworzenie programów, projektów i propozycji

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI WE WŁOCŁAWKU

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI WE WŁOCŁAWKU SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH IM. TADEUSZA KOŚCIUSZKI WE WŁOCŁAWKU 1 WSTĘP Wsparcie utalentowanej młodzieży to jedno z najważniejszych zadań współczesnej

Bardziej szczegółowo

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1)

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie D Charakterystyka wymagania na poziomie B 1. Przedszkole realizuje koncepcję pracy ukierunkowaną na rozwój dzieci Przedszkole

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 W listopadzie 2013 roku odbyła się konferencja poświęcona tematyce coachingu w edukacji, popularnego zwłaszcza w Anglii, a cieszącego się rosnącym

Bardziej szczegółowo

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI BARBARA KUBICKA - KLUCZNY Cross-coaching nowoczesne narzędzie rozwoju w organizacji Zarówno o coachingu indywidualnym jak i zespołowym powiedziano

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

Mentoring starszy stażem pracownik przyucza pracownika mniej doświadczonego do zawodu

Mentoring starszy stażem pracownik przyucza pracownika mniej doświadczonego do zawodu Temat szkolenia nieformalnego: Mentoring starszy stażem pracownik przyucza pracownika mniej doświadczonego do zawodu. Cele szkolenia Celem szkolenia jest podwyższenie poziomu kompetencji, ważnych z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi

Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi TEMAT SZKOLENIA Rozpoznanie i analiza potrzeb szkoleniowych Perspektywa organizacji i rynku pracy (obszar 1) Polityka kadrowa i kompetencje trenerskie

Bardziej szczegółowo

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia 17 listopada 2010r.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia 17 listopada 2010r. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia - materiał prezentowany na spotkaniach szkoleniowych dyrektora poradni z radami pedagogicznymi szkół. Podpisane przez Ministra

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej

System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej przyjęty uchwałą Zarządu nr Z/11/2015 z dn. 28 sierpnia 2015 r. ZAŁOŻENIA 1. Certyfikat jakości prowadzenia szkoleń antydyskryminacyjnych

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK 3 Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia.. r. (poz..) WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie podstawowym

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa w Żórawinie

Szkoła Podstawowa w Żórawinie Szkoła Podstawowa w Żórawinie SORE Sabina Żuchelkowska Rok szkolny 2013/2014 Temat I RPW Jak pomóc uczniowi osiągnąć sukces edukacyjny? Potrzeby nauczycieli Podczas spotkania z Panią Dyrektor SP w Żórawinie,

Bardziej szczegółowo

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Proces właściwego wychowania dziecka jest możliwy tylko wtedy, gdy obie strony, rodzice i nauczyciel, znajdą wspólną płaszczyznę porozumienia umożliwiającą wzajemne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL.

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. SZAFERA W ŻARKACH I CELE PROGRAMU Cel główny: poprawa efektywności kształcenia w szkole

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW w Publicznej Szkole Podstawowej im. Wandy Kawy i Bronisławy Kawy w Kośmidrach Szkolny System Wspierania Zdolności i Talentów Uczniów zaopiniowany

Bardziej szczegółowo

Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji...

Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji... Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji... W polskim systemie edukacyjnym funkcjonują dwa podstawowe systemy związane ze zbieraniem informacji o jakości pracy szkół: system egzaminów zewnętrznych; system

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :...

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... 1 I Udokumentowanie realizacji praktyk przedmiotowo-metodycznych przez studenta

Bardziej szczegółowo

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Instytut Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Głównym celem szkoleń realizowanych przez BD Center w ramach Instytutu Kształcenia

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO Rawa Mazowiecka, 28-29 września 2012 r. 1 System oświaty wsparcie w rozwoju i pomoc psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA 9 /2014 /2015

UCHWAŁA 9 /2014 /2015 UCHWAŁA 9 /2014 /2015 Rady Pedagogicznej Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy z dnia 10.02.2015r. w sprawie wprowadzenia zmian do Statutu Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy Na podstawie art. 50 ust.

Bardziej szczegółowo

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach MISJA SZKOŁY Jednym z głównych celów Szkoły Podstawowej nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Puławach jest systematyczne podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Po co coaching dyrektorce/ dyrektorowi biblioteki?

Po co coaching dyrektorce/ dyrektorowi biblioteki? Po co coaching dyrektorce/ dyrektorowi biblioteki? Cykl Kieruj w dobrym stylu PREZENTUJĄCA: Małgorzata Lelonkiewicz PROWADZĄCA: Bogna Mrozowska Zapraszam do komentowania, aktywności, dzielenia się swoim

Bardziej szczegółowo

Jednocześnie przedstawiam Państwu najważniejsze informacje organizacyjne dotyczące pierwszej sesji wyjazdowej w ramach Szkolenia nt.

Jednocześnie przedstawiam Państwu najważniejsze informacje organizacyjne dotyczące pierwszej sesji wyjazdowej w ramach Szkolenia nt. Szanowni Państwo! Uprzejmie informuję, iż zakończyła się procedura wyboru wykonawców w ramach realizacji szkoleń nt. tutoringu dla kadry akademickiej DSW projektu Jakość kształcenia potencjałem rozwoju

Bardziej szczegółowo

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE

SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE 1 1. Podstawy prawne 1) Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Otwarta Szkoła. Minister Edukacji Narodowej ustanowiła rok szkolny 2015/2016 ROKIEM OTWATREJ SZKOŁY

Otwarta Szkoła. Minister Edukacji Narodowej ustanowiła rok szkolny 2015/2016 ROKIEM OTWATREJ SZKOŁY Otwarta Szkoła Minister Edukacji Narodowej ustanowiła rok szkolny 2015/2016 ROKIEM OTWATREJ SZKOŁY Otwarta szkoła to taka, która nie zamyka się na kulturę, sztukę, sport, środowiska lokalne. Potrafi korzystać

Bardziej szczegółowo

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 Przyjęty 27 sierpnia na posiedzeniu Rady Pedagogicznej wdrożony do realizacji w roku szkolnym 2015/2016 Poznań 2015 Wewnątrzszkolne Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

to autorski, 100-godzinny program szkoleniowy dla osób, które stawiają pierwsze kroki w pracy trenerskiej.

to autorski, 100-godzinny program szkoleniowy dla osób, które stawiają pierwsze kroki w pracy trenerskiej. to autorski, 100-godzinny program szkoleniowy dla osób, które stawiają pierwsze kroki w pracy trenerskiej. to podstawowa wiedza i najważniejsze umiejętności w pracy trenera. Dlaczego Szkoła Młodych Trenerów?

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 1. Ocena zapotrzebowania na WSDZ w Szkole Podstawowej nr 118 Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

Program Orientacji Szkolnej i Zawodowej Publicznego Gimnazjum w Zespole Szkół im. Tadeusza Kościuszki w Służewie

Program Orientacji Szkolnej i Zawodowej Publicznego Gimnazjum w Zespole Szkół im. Tadeusza Kościuszki w Służewie Program Orientacji Szkolnej i Zawodowej Publicznego Gimnazjum w Zespole Szkół im. Tadeusza Kościuszki w Służewie Wprowadzenie Orientacja szkolna i zawodowa powinna stanowić integralną część programu dydaktyczno-wychowawczego

Bardziej szczegółowo

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis 18 sierpnia 2010 r. Młody obywatel Opis Młodzie ludzie przy wsparciu nauczycieli i władz samorządowych badają kapitał społeczny w swojej miejscowości. Przedstawiają wnioski władzom lokalnym. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Standardy. Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie

Standardy. Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie Standardy Mariola Kiełboń- St. wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie 1 września 2009 r. rozpoczął się proces wdrażania w przedszkolach i szkołach nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012 Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami Radom 2012 Katarzyna Ziomek doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli katarzyna.ziomek@rodon.radom.pl Są doskonałym źródłem informacji

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje zainteresowania dobry start w edukację indywidualizacja

Bardziej szczegółowo

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW VI EDYCJA: KRAKÓW, WARSZAWA, WROCŁAW, SZCZECIN, GDAŃSK, POZNAŃ,

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW VI EDYCJA: KRAKÓW, WARSZAWA, WROCŁAW, SZCZECIN, GDAŃSK, POZNAŃ, INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW VI EDYCJA: KRAKÓW, WARSZAWA, WROCŁAW, SZCZECIN, GDAŃSK, POZNAŃ, CO PROPONUJEMY? Szkoła Tutorów to nowatorski, 64-godzinny program dla nauczycieli, dyrektorów szkół,

Bardziej szczegółowo

I. Ogólne informacje o projekcie.

I. Ogólne informacje o projekcie. Szkoła Podstawowa Nr 113 we Wrocławiu uczestniczy w realizacji projektu: Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I III wrocławskich szkół podstawowych. I. Ogólne informacje o projekcie.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Kowalach Oleckich opracował zespół w składzie: Jadwiga Lizanowicz Mirosław Mularczyk Teresa Truchan Urszula Kołodzińska Kluczem

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa w Radwanicach im. Jana Brzechwy

Szkoła Podstawowa w Radwanicach im. Jana Brzechwy Szkoła Podstawowa w Radwanicach im. Jana Brzechwy SORE Przemysław Żarnecki Rok szkolny 2013/2014 Temat I RPW Efektywna organizacja pracy zespołów nauczycielskich Potrzeby nauczycieli Pożądanym obszarem

Bardziej szczegółowo

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW AKADEMICKICH WROCŁAW, WARSZAWA, ŁÓDŹ, KRAKÓW, KATOWICE

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW AKADEMICKICH WROCŁAW, WARSZAWA, ŁÓDŹ, KRAKÓW, KATOWICE INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW AKADEMICKICH WROCŁAW, WARSZAWA, ŁÓDŹ, KRAKÓW, KATOWICE CO PROPONUJEMY? Szkoła Tutorów Akademickich to nowatorski, 64-godzinny program dla wykładowców, doktorantów,

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA Warunki uczenia się Słuchacze odczuwają potrzebę uczenia się Zasady nauczania 1. Nauczyciel ujawnia studentom

Bardziej szczegółowo

POSZUKIWANIA AUTONOMICZNYCH ROZWIĄZAŃ W BUDOWANIU SUKCESU SZKOŁY

POSZUKIWANIA AUTONOMICZNYCH ROZWIĄZAŃ W BUDOWANIU SUKCESU SZKOŁY POSZUKIWANIA AUTONOMICZNYCH ROZWIĄZAŃ W BUDOWANIU SUKCESU SZKOŁY I. Ogólna charakterystyka Szkoły Podstawowej Nr 2 w Ustce. II. Opis ważniejszych przedsięwzięć. 1. Projekty unijne: a) Twój rozwój, twoja

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE DO UDZIAŁU W SZKOLENIU FIRMY BETTERFIELD

ZAPROSZENIE DO UDZIAŁU W SZKOLENIU FIRMY BETTERFIELD ZAPROSZENIE DO UDZIAŁU W SZKOLENIU FIRMY BETTERFIELD Szanowni Państwo, w imieniu firmy Betterfield zapraszamy serdecznie do udziału w warsztacie szkoleniowym: Metoda Projektów jak pracować tą metodą w

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia z podziałem na części

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia z podziałem na części Strona1 Załącznik nr 7 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia z podziałem na części SZKOŁY I PRZEDSZKOLA UCZESTNICZĄCE w PROJEKCIE przyporządkowane do poszczególnych części 1. Bożena Stocka 4. Anna Stankiewicz

Bardziej szczegółowo

PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016

PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016 PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016 Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 07.09.1991 r. o systemie oświaty ( Dz.U. Nr 256,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Wspierania Uzdolnień i Talentów w Gimnazjum Nr 1 im. Św. Jadwigi Królowej w Biłgoraju

Szkolny Program Wspierania Uzdolnień i Talentów w Gimnazjum Nr 1 im. Św. Jadwigi Królowej w Biłgoraju Talent był i pozostanie darem, za który odpowiadają wszyscy, choć otrzymują go tylko jednostki K.R. Jaśkiewicz Szkolny Program Wspierania Uzdolnień i Talentów w Gimnazjum Nr 1 im. Św. Jadwigi Królowej

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Akredytacja Państwowej Komisji Akredytacyjnej (Uchwała Nr 474/2010 z dn. 27.05. 2010r.)1111 Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska Instytut Psychologii

Bardziej szczegółowo

Człowieka nie można niczego nauczyć. Można mu tylko ułatwić naukę.

Człowieka nie można niczego nauczyć. Można mu tylko ułatwić naukę. AKADEMIA KOMPETENCJI TRENERSKICH WPROWADZENIE: POTENCJAŁ ZAWODOWY I OSOBISTY TRENERA Magdalena Bergmann Toruń, 9 września 2011 r. Fundacja Gospodarcza Pro Europa www.fundacja-proeuropa.org.pl Człowieka

Bardziej szczegółowo

UCZĘ SIĘ W DOBRYM STYLU

UCZĘ SIĘ W DOBRYM STYLU INNOWACJA PEDAGOGICZNA METODYCZNA UCZĘ SIĘ W DOBRYM STYLU Karolina Grzywaczewska Gimnazjum nr 1 im. Zbigniewa Gęsickiego "Juno" w Piastowie 1 PROGRAM INNOWACJI Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 1 im. Zbigniewa

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W DĄBROWIE GÓRNICZEJ NA LATA 2013-2016. D Ą B R O W A G Ó R N I C Z A Misja Szkoły Nasza szkoła nie tylko Cię oceni to szkoła, która

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie!

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie! AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie! Witaj w AKADEMII PRZYSZŁOŚCI Cieszę się, że aplikujesz, by zostać wolontariuszem AKADEMII PRZYSZŁOŚCI. Misją AKADEMII jest inspirowanie do wzrastania, by każdy wygrywał

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

nowa rolę centrów wspierających nauczycieli szkół ogólnodostępnych, uczniów i

nowa rolę centrów wspierających nauczycieli szkół ogólnodostępnych, uczniów i WNIOSKI Aby poprawiać politykę i praktykę nauczania osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi należy naświetlać i upowszechniać zasadę równości szans rozumianą jako rzeczywisty dostęp do możliwości kształcenia

Bardziej szczegółowo

TRENING INTERPERSONALNY PLUS

TRENING INTERPERSONALNY PLUS Jesteśmy członkiem: Pomagamy: TRENING INTERPERSONALNY PLUS KURS PRACY NA PROCESIE GRUPOWYM Z TRENINGIEM INTERPERSONALNYM ZAŁOŻENIA I PROGRAM NAUCZANIA ZAŁOŻENIA KURSU....... 2 DLACZEGO WARTO?....... 3

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA. Szkoła Podstawowa w Troszynie (nazwa przedszkola/szkoły) ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA. Szkoła Podstawowa w Troszynie (nazwa przedszkola/szkoły) ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY Projekt realizowany przez Powiat Gryfiński pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół im. Lotników Polskich w Płocicznie-Tartak. Plan doskonalenia zawodowego

Zespół Szkół im. Lotników Polskich w Płocicznie-Tartak. Plan doskonalenia zawodowego Zespół Szkół im. Lotników Polskich w Płocicznie-Tartak Plan doskonalenia zawodowego na lata 2013-2018 Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 07.09.1991 r. o systemie oświaty ( Dz.U. Nr 256, poz. 2572 z 2004

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014. Główne założenia pracy szkoły:

KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014. Główne założenia pracy szkoły: KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014 Główne założenia pracy szkoły: A. Zapewnienie społeczności szkolnej warunków pracy i nauki

Bardziej szczegółowo

PLAN WSPÓŁPRACY Z RODZICAMI

PLAN WSPÓŁPRACY Z RODZICAMI PRZEDSZKOLE MIEJSKIE IM. JANA PAWŁA II W STRONIU ŚL. PLAN WSPÓŁPRACY Z RODZICAMI NA LATA; 2012/2013 2013/2014 Zatwierdzony Uchwałą Rady Pedagogicznej z dnia 31. 08. 2012r. 2014/2015 PODSTAWA PRAWNA 1.

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zakresie wspomagania szkół/placówek. Podstawowe założenia i organizacja nowego systemu doskonalenia nauczycieli

Zmiany w zakresie wspomagania szkół/placówek. Podstawowe założenia i organizacja nowego systemu doskonalenia nauczycieli Zmiany w zakresie wspomagania szkół/placówek Podstawowe założenia i organizacja nowego systemu doskonalenia nauczycieli Rok szkolny 2012/2013 - pierwszy etap tworzenia nowoczesnego systemu wspomagania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTU EDUKACYJNEGO W GIMNAZJUM

REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTU EDUKACYJNEGO W GIMNAZJUM REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTU EDUKACYJNEGO W GIMNAZJUM POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Uczeń gimnazjum ma obowiązek realizowania projektów edukacyjnych na podstawie 21a Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA

PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA PRAKTYKA PEDAGOGICZNA DYDAKTYCZNA Studia podyplomowe w zakresie: Edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej Nabór: Imię i nazwisko słuchacza:. Nr albumu:. Rok akademicki:... Poznań, dnia... Szanowny/a Pan/i...

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo

PROJEKT PLANU ROZWOJU ZAWODOWEGO NAUCZYCIELA KONTRAKTOWEGO UBIEGAJĄCEGO SIĘ O STOPIEŃ ZAWODOWY NAUCZYCIELA MIANOWANEGO

PROJEKT PLANU ROZWOJU ZAWODOWEGO NAUCZYCIELA KONTRAKTOWEGO UBIEGAJĄCEGO SIĘ O STOPIEŃ ZAWODOWY NAUCZYCIELA MIANOWANEGO PROJEKT PLANU ROZWOJU ZAWODOWEGO NAUCZYCIELA KONTRAKTOWEGO UBIEGAJĄCEGO SIĘ O STOPIEŃ ZAWODOWY NAUCZYCIELA MIANOWANEGO Imię i nazwisko: mgr Ewelina Szydłak Placówka oświatowa: Zespół Szkół Integracyjnych

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Górze (rok szkolny 2012/2013)

ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Górze (rok szkolny 2012/2013) ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie (rok szkolny 2012/2013) PLAN OPRACOWANO W OPARCIU O: Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej

Bardziej szczegółowo