Scenariusze lekcji o Funduszach europejskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Scenariusze lekcji o Funduszach europejskich"

Transkrypt

1 Scenariusze lekcji o Funduszach europejskich

2 Fundacja Think! powstała w czerwcu 2007 r. Jest organizacją pozarządową nie prowadzącą działalności gospodarczej, która realizuje innowacyjne działania z zakresu edukacji i komunikacji społecznej. Celem Fundacji Think! jest wspieranie wszechstronnego rozwoju młodzieży i osób dorosłych poprzez skuteczne wykorzystanie nowoczesnych narzędzi technologii informacyjno-komunikacyjnej do przekazywania informacji, pogłębiania wiedzy i rozwoju umiejętności społecznych XXI wieku. Głównymi zadaniami Fundacji Think! są: projektowanie i wdrażanie innowacyjnych oraz skutecznych form komunikacji i edukacji w życiu gospodarczym i społecznym,» nowatorskie wykorzystanie istniejących narzędzi technologii informacyjno-komunikacyjnej w działalności informacyjnej, promocyjnej i edukacyjnej w społeczeństwie informacyjnym,» obserwacja zmian zachodzących w obszarze komunikacji i edukacji społecznej oraz działalność analityczna i badawcza. Najważniejszymi odbiorcami działań Fundacji są osoby w wieku szkolnym i ich nauczyciele oraz studenci. Staramy się projektować działania, które nie tylko pogłębiają wiedzę młodych ludzi, ale dodatkowo kształcą praktyczne umiejętności przydatne i niezbędne na rynku pracy: pracy w zespole, komunikacji, współpracy, krytycznego myślenia, pracy metodą projektową i zarządzania projektem.

3 Szanowni Nauczyciele! Oddajemy w Państwa ręce scenariusze lekcji dotyczących Funduszy Europejskich. Powstały one w ramach projektu Blogowa mapa przemian, którego celem jest kształtowanie świadomości europejskiej młodych obywateli Unii i pokazywanie korzyści, jakie Polska odnosi z członkostwa we wspólnocie UE. Niniejsze opracowanie zawiera pięć scenariuszy przeznaczonych dla szkół ponadpodstawowych prosilibyśmy o przeprowadzenie co najmniej jednych zajęć z wybranego zakresu tematycznego. Każda z propozycji zawiera szczegółowy opis działań lekcyjnych, materiały pomocnicze do powielenia dla uczniów oraz propozycje ciekawych zadań i multimediów. Mamy nadzieję, że zaproponowane w tej broszurze zagadnienia przybliżą uczniom wiedzę z zakresu środków unijnych przeznaczanych na różnorodne projekty w skali całego kraju. A także staną się bodźcem do uważniejszego przyjrzenia się otoczeniu pod kątem zmian, jakie dokonują się dzięki wsparciu Funduszy Europejskich. Chcielibyśmy, by lekcje przeprowadzone przez Państwa uświadamiały uczniom potrzeby społeczności lokalnej i regionu, na które wkrótce przyjdzie odpowiedzieć młodemu pokoleniu. W ramach projektu Blogowa mapa przemian odbywa się konkurs uczniowski na najciekawszego, multimedialnego bloga, w którym uczeń lub zespół uczniów opisują (pokazują) zmiany w ich okolicy pod wpływem finansowania ze środków Unii Europejskiej. Mając w pamięci zeszłoroczną edycję konkursu ( Filmowa mapa przemian ) wiemy, że młodzież chętnie przygotowuje filmy, prezentacje, zdjęcia, a także, że potrafi komunikować się z wykorzystaniem narzędzi blogowych. W konkursie będziemy nagradzać najbardziej wartościowe merytorycznie i wizualnie blogi. Ich twórcy będą również musieli zadbać o promocję bloga w swojej szkole i społeczności lokalnej. Blog musi być prowadzony minimum 6 tygodni i zawierać gromadzone i tworzone przez uczniów multimedia, posty, komentarze, linki. Będziemy wdzięczni za rozpowszechnienie powyższych informacji wśród Państwa uczniów (szczegóły konkursu na stronie i zachęcenie ich do stworzenia blogów i zgłaszania ich do udziału w konkursie do 6 listopada W konkursie wygrywa zarówno uczeń, jak i jego nauczyciel, a pula nagród to niemal 25 tysięcy złotych. Z poważaniem, Dariusz Danilewicz Fundacja Think!

4 Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zaprasza do korzystania z edukacyjnego portalu dla dzieci i młodzieży szkolnej w wieku 6-17 lat, poświęconego propagowaniu informacji o Funduszach Europejskich w Polsce. Serwis jest podzielony na trzy obszary przeznaczone dla różnych grup wiekowych dzieci i młodzieży (6-10 lat, lat, lat). W każdej części portalu znajdują się interaktywne narzędzia edukacyjno-rozrywkowe, takie jak: gry, komiksy, krzyżówki, quizy. Bardzo przydatnym narzędziem jest Europedia, dzięki której uczniowie mogą wyjaśniać niezrozumiałe dla nich pojęcia, związane z Unią Europejską i Funduszami Europejskimi. Dużą atrakcją portalu są również konkursy, w których użytkownicy mogą wygrać cenne nagrody. Portal edukacyjny polecamy szczególnie podczas prowadzenia interaktywnych lekcji na temat Unii oraz Funduszy Europejskich! Serwis może stanowić również ciekawą rozrywkę dla uczniów spędzających wolny czas po zajęciach szkolnych.

5 Spis treści Nowe - rozwojowe, czyli jak Fundusze Europejskie wspierają innowacyjne przedsiębiorstwa. Program Innowacyjna Gospodarka... 6 Gonimy Europę, czyli o Funduszach Europejskich na rozwój infrastruktury i ochronę środowiska. Program Infrastruktura i Środowisko Inwestycja w człowieka. Program Kapitał Ludzki Polska pięknieje, czyli jak Fundusze Europejskie wspierają rozwój regionów. Regionalne Programy Operacyjne oraz Program Rozwoju Polski Wschodniej Wsi spokojna, wsi wesoła, czyli o wspieraniu przez Fundusze Europejskie przemian na polskiej wsi... 40

6 Scenariusz 1 - PO IG 6 - rozwojowe, czyli jak Fundusze Europejskie wspierają innowacyjne przedsiębiorstwa. 1.Nowe Program Innowacyjna Gospodarka SKRÓCONY OPIS LEKCJI: W czasie zajęć uczniowie zapoznają się z celami, priorytetami i rodzajami projektów finansowanych z Programu Innowacyjna Gospodarka (PO IG). Przeanalizują wybrane projekty realizowane przez przedsiębiorców, wskażą, w jaki sposób przyczynią się one do zwiększenia konkurencyjności rynkowej firm. Zapoznają się również z projektami służącymi rozwojowi innowacyjności i sfery badawczo - rozwojowej biznesu i jego otoczenia. CELE LEKCJI: Uczeń powinien: wskazywać główne cele i priorytety Programu Innowacyjna Gospodarka; poznawać istotę tego, jaki wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw mają projekty wdrażane ze środków UE oraz rolę i znaczenie innowacji w gospodarce XXI wieku; poznawać przykładowe projekty, wprowadzające innowacje do działalności firm; identyfikować zmiany, jakie nastąpią w biznesie i jego otoczeniu dzięki wdrożeniu przykładowych innowacyjnych rozwiązań; planować własne innowacyjne przedsięwzięcie biznesowe, które mogłoby być finansowane z PO IG. ADRESACI: Uczniowie szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych CZAS REALIZACJI: 2 godziny lekcyjne (90 min.) METODY REALIZACJI ZAJĘĆ: Krzyżówka z hasłem Praca w grupach Praca z materiałem źródłowym Studium przypadku Praca ze schematem Analiza SWOT MATERIAŁY POMOCNICZE: 1. Krzyżówka 2. Tekst Program Innowacyjna Gospodarka w latach Karty do ćwiczenia Priorytety PO IG 4. Ćwiczenie Jakie działania PO IG uważacie za ważne? 5. Studia przypadku Innowacyjni w programie PO IG 6. Karta zadania Nowe pomysły, nowe rozwiązania źródłem rynkowego sukcesu 7. Zadanie: Nasz pomysł na innowacyjny biznes

7 7 Scenariusz 1 - PO IG Lekcja nr 1 1. Na początku lekcji zaproponuj uczniom, aby pracując w parach, rozwiązali krzyżówkę (materiał pomocniczy nr 1) i odczytali hasło. 2. Hasłem krzyżówki jest termin innowacja, wspólnie ustalcie definicję tego pojęcia. Innowacja może dotyczyć bardzo różnych obszarów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Może to być wprowadzenie do praktyki w przedsiębiorstwie nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania, produktu, usługi, procesu, elementu marketingowego lub związanego z organizacją pracy. Powiedz, że istotą innowacji jest jej wdrożenie, czyli np. zaoferowanie jej na rynku lub zastosowanie w bieżącym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Zapytaj uczniów: dlaczego gospodarka powinna opierać się na innowacyjnych przedsiębiorstwach? Podsumowując wypowiedzi uczniów, podkreśl, że aby przedsiębiorstwa mogły się rozwijać na stale zmieniającym się rynku, konieczne jest wprowadzanie nowych rozwiązań czy nowych technologii, wykorzystywanie wyników badań naukowych, wynalazków, koncepcji. Tylko wtedy firma może lepiej odpowiadać na nowe potrzeby klientów, doskonalić lub tworzyć nowe produkty lub usługi, zwiększać przewagę konkurencyjną nad innymi firmami, odnosić sukcesy w eksporcie. 3. Następnie zadaj pytanie: jakie działania są potrzebne, by polskie przedsiębiorstwa były bardziej innowacyjne? Zapisuj pomysły na tablicy. Uczniowie mogą wskazać np. wykorzystanie technologii informacyjnych, współpracę z uczelniami, inwestycje w nowoczesne technologie itp. 4. Wyjaśnij, że rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa jest głównym celem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, czyli jednego z sześciu ogólnopolskich programów, przewidzianych na lata Na podstawie tekstu Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (materiał pomocniczy nr 2) przedstaw główne cele i priorytety programu. 5. Następnie odwołując się do zapisu na tablicy, dotyczącego sposobów wspierania innowacyjności firm, poproś uczniów o sprawdzenie, czy przedstawione przez nich pomysły są zbliżone do omówionych celów szczegółowych PO IG. Zapytaj, czym się różnią? W czym są podobne? 6. Podziel teraz klasę na trzy grupy, rozdaj pocięte karty Priorytety PO IG (materiał pomocniczy nr 3). Wyjaśnij, że zadaniem uczniów będzie wybór tylko tych kart, których treść odnosi się do grupy beneficjentów (odbiorców), jaka została im przydzielona (grupa I - działania istotne dla obywateli, grupa nr 2 dla przedsiębiorców, grupa nr 3 dla naukowców). Następnie poproś o wybranie jednego działania, które grupa uważa za najważniejsze i przynoszące najwięcej korzyści beneficjentom, przygotowanie 3 argumentów uzasadniających ich wybór i przedstawienie całej klasie (materiał pomocniczy nr 4). 7. Kończąc lekcję, zaproponuj uczniom, aby zaprojektowali hasło, logo lub internetową wizytówkę promujące Program Innowacyjna Gospodarka. Lekcja nr 2 1. Rozpoczynając drugą godzinę lekcyjną, powiedz uczniom, że poznają kilka przykładowych projektów, które uzyskały dofinansowanie w ramach PO IG. Podziel klasę na pięć zespołów i każdemu z nich rozdaj odpowiednią część materiału pomocniczego nr 5 (Studia przypadku Innowacyjni w programie PO IG ). Poleć przeczytanie opisu, a następnie wypełnienie karty zadania Nowe pomysły, nowe rozwiązania źródłem rynkowego sukcesu (materiał pomocniczy nr 6) i wskazanie, na czym polega innowacja oraz jakie korzyści z jej wprowadzenia odnosi przedsiębiorstwo, konsumenci lub inne wybrane przez grupę podmioty. Po wykonaniu ćwiczenia poproś reprezentantów grup o przedstawienie wniosków na forum klasy. Podsumowując zadanie, zwróć uwagę na korzyści ekonomiczne oraz społeczne, jakie przynoszą zrealizowane projekty np. zapobieganie wykluczeniu cyfrowemu. 2. Poproś uczniów, by wyobrazili sobie, że są przedsiębiorcami, starającymi się o Fundusze Europejskie z PO IG. Wyjaśnij, że ich zadaniem będzie opracowanie pomysłu na działalność gospodarczą, którą chcieliby prowadzić w najbliższym otoczeniu. Uczniowie powinni opisać krótko, na czym polega innowacja, czego dotyczy (nowe rozwiązanie, nowy produkt, usługa, strategia marketingowa itp.). Następnie posługując się arkuszem SWOT (materiał pomocniczy nr 7) uczniowie powinni wskazać mocne i słabe strony swojego pomysłu oraz wiążące się z jego wprowadzeniem szanse i zagrożenia dla firmy. Poproś, by zapisali tylko najważniejsze elementy ćwiczenie powinno zostać wykonane w uproszczony sposób. Uczniowie mogą pracować indywidualnie lub zespołowo. 3. Po wykonaniu zadania poproś przedstawicieli przedsiębiorstw o przedstawienie pomysłów na działalność gospodarczą. Zwróć uwagę, by uczniowie zaprezentowali, na czym polega innowacyjność pomysłu, jakie są jego mocne i słabe strony oraz szanse i zagrożenia, których należy się spodziewać. Na zakończenie zaproponuj uczniom, by głosując, wybrali najciekawszy z przedstawionych pomysłów. Rozdaj uczniom po jednej kartce do głosowania i poproś o wpisanie nazwy przedsiębiorstwa, któremu przyznaliby pieniądze na wdrożenie innowacji. Zaznacz, że nie wolno głosować na swój projekt. Po zakończeniu głosowania podliczcie głosy i ogłoście eurolidera waszej klasy. Poproś ochotników o krótkie

8 Scenariusz 1 - PO IG 8 wypowiedzi na temat tego, co zadecydowało o wyborze konkretnego projektu. 4. Podsumowując zajęcia, powiedz uczniom, że korzystając z serwisu pt. Mapa dotacji mogą sprawdzić, jakie projekty z programu PO IG są realizowane w ich województwie. Po wprowadzeniu nazwy województwa oraz skrótu EFRR w okienku fundusz oraz nazwy Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka w okienko programy - można zapoznać się z listą projektów. 5. Jako zadanie domowe zaproponuj uczniom, by odszukali w swoim środowisku instytucję, firmę, która zrealizowała projekt z funduszy PO IG i przeprowadzili wywiad z przedstawicielem tej firmy, nagrali krótki film prezentujący innowację wdrożoną dzięki Funduszom Europejskim. MATERIAŁY POMOCNICZE: MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 Krzyżówka Rozwiążcie krzyżówkę, litery z zaznaczonych pól czytane pionowo utworzą hasło. Spróbujcie je wyjaśnić. 1. jedno z państw skandynawskich 2. jest nim euro, złoty polski, dolar amerykański 3. rywalizacja, współzawodnictwo 4. współzależność i integracja państw, społeczeństw, gospodarek i kultur; tworzenie się jednego świata 5. lider 6. dokument, w którym zawarte są informacje o firmie, jej celach, sposobach działania, mocnych i słabych stronach, opłacalności inwestycji 7. Polska sprawuje ją we współpracy z Danią i Cyprem od lipca 2011 r. 8. są prowadzone w celu osiągnięcie porozumienia 9. informacja promocyjna zamieszczana na np. ulotkach, billboardach, plakatach Zadanie dodatkowe: Zadaj uczniom pytanie, co to jest innowacja? Jak zdefiniować innowację w wymiarze naukowym i gospodarczym?

9 9 Scenariusz 1 - PO IG MATERIAŁ POMOCNICZY NR 2 Tekst Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka PO IG jest jednym z kilku programów operacyjnych, realizowanych w latach Jest on finansowany z Funduszy Europejskich. Jego głównym celem jest rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa. Cele szczegółowe programu to: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw wzrost konkurencyjności polskiej nauki zwiększenie roli nauki w rozwoju gospodarczym zwiększenie udziału innowacyjnych produktów polskiej gospodarki w rynku międzynarodowym tworzenie trwałych i lepszych miejsc pracy wzrost wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarce W latach na wsparcie przedsiębiorców, instytucji z otoczenia biznesu, jednostki badawcze i naukowe oraz instytucje administracji publicznej w ramach programu przeznaczone zostanie 9,71 miliarda euro, z czego 8,25 miliarda euro to środki z Funduszy Europejskich, a pozostałe 1,46 miliarda euro pochodzi z budżetu krajowego (jest to tzw. wkład krajowy). PO IG przeznaczony jest dla przedsiębiorców, jednostek naukowych i badawczych, instytucji otoczenia biznesu, administracji publicznej. Wspiera on głównie przedsiębiorców, którzy chcą realizować projekty innowacyjne, związane z badaniami i rozwojem lub nowoczesnymi technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi. Finansowane w programie projekty powinny być innowacyjne co najmniej w skali kraju lub na poziomie międzynarodowym. Program Innowacyjna Gospodarka składa się z dziewięciu głównych priorytetów, które są podzielone na szczegółowe działania, w ramach których można ubiegać się o wsparcie. Priorytet 1. Badania i rozwój nowoczesnych technologii Cel: zwiększenie znaczenia sektora nauki w gospodarce poprzez realizację prac badawczo-rozwojowych w kierunkach uznanych za najważniejsze dla rozwoju społeczno-gospodarczego kraju. Priorytet 2. Infrastruktura sfery B+R (badań i rozwoju) Cel: wzrost konkurencyjności polskiej nauki dzięki połączeniu oraz unowocześnieniu infrastruktury naukowobadawczej i informatycznej najlepszych jednostek naukowych działających w Polsce. Priorytet 3. Kapitał dla innowacji Cel: zwiększenie liczby przedsiębiorstw działających na bazie innowacyjnych rozwiązań oraz zwiększenie dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania przedsięwzięć innowacyjnych. Priorytet 4. Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia Cel: podniesienie poziomu innowacyjności przedsiębiorstw poprzez stymulowanie wykorzystania nowoczesnych rozwiązań w przedsiębiorstwach. Priorytet 5. Dyfuzja Innowacji Cel: zapewnienie przedsiębiorcom wysokiej jakości usług i infrastruktury służących wzmocnieniu oraz wykorzystaniu ich potencjału innowacyjnego, a także wzmocnienie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw poprzez rozwój powiązań kooperacyjnych. Priorytet 6. Polska gospodarka na rynku międzynarodowym Cel: poprawa wizerunku Polski jako atrakcyjnego partnera gospodarczego, miejsca nawiązywania wartościowych kontaktów handlowych, lokowania inwestycji, prowadzenia działalności gospodarczej oraz rozwoju usług turystycznych. Priorytet 7. Społeczeństwo informacyjne budowa elektronicznej administracji Cel: poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej poprzez zwiększenie dostępności zasobów informacyjnych administracji publicznej oraz usług publicznych w formie cyfrowej dla obywateli i przedsiębiorców. Priorytet 8. Społeczeństwo informacyjne zwiększanie innowacyjności gospodarki Cel: stymulowanie rozwoju gospodarki elektronicznej poprzez wspieranie tworzenia nowych, innowacyjnych eusług, innowacyjnych rozwiązań elektronicznego biznesu oraz zmniejszanie technologicznych, ekonomicznych i mentalnych barier wykorzystywania eusług w społeczeństwie. Priorytet 9. Pomoc techniczna Cel: wsparcie dla procesu zarządzania, wdrażania i monitorowania PO IG oraz efektywnego, zgodnego z prawem i politykami wspólnotowymi wykorzystania finansowego wkładu UE oraz środków krajowych. W ramach powyższej osi mogą korzystać jedynie instytucje systemu wdrażania. Źródło:

10 Scenariusz 1 - PO IG 10 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 3 Karty do ćwiczenia Priorytety PO IG badania naukowe, służące budowaniu gospodarki opartej na wiedzy rozwój ośrodków o wysokim potencjale badawczym (np. budowa laboratoriów, urządzeń badawczych, budowli) tworzenie wspólnej infrastruktury badawczej jednostek naukowych inwestycje w infrastrukturę informatyczną nauki (sieci, sprzęt, bazy danych publikacji i projektów naukowych) zwiększenie dostępu innowacyjnych przedsiębiorstw do kapitału inicjowanie działalności innowacyjnej przedsiębiorstw, w tym małych i średnich (wsparcie innowacyjnych pomysłów rynkowych i tworzenia firm, które mogą je realizować) współpraca inwestorów prywatnych z przedsiębiorcami poszukującymi środków finansowych na realizację innowacyjnych przedsięwzięć wdrażanie wyników prac badawczych i rozwojowych wdrożenie przez przedsiębiorstwa (zwłaszcza małe i średnie) nowych technologii uruchomienie produkcji nowych wyrobów lub ulepszenie wyrobów produkowanych w oparciu o nową technologię dzięki udzielonemu im kredytowi inwestycje obejmujące zastosowanie nowych, innowacyjnych rozwiązań w produkcji i usługach, w tym prowadzących do zmniejszenia szkodliwego oddziaływania na środowisko inwestycje przedsiębiorstw z sektora produkcyjnego - innowacyjne rozwiązania o dużym znaczeniu dla gospodarki z uwagi na wielkość inwestycji i liczbę nowych miejsc pracy rozwój instytucji otoczenia biznesu świadczących proinnowacyjne usługi (doradztwo, szkolenia) wsparcie ośrodków innowacyjności, m. in. parków naukowo-technologicznych, inkubatorów technologicznych, centrów transferu technologii wsparcie wykorzystania praw własności przemysłowej oraz praw autorskich przez przedsiębiorców doradztwo i szkolenia dla przedsiębiorców w zakresie promocji sprzedaży za granicą i promocji eksportu oraz badania rynków zagranicznych i udziału w imprezach targowo-wystawienniczych rozwój centrów obsługi inwestorów powstawanie nowych terenów inwestycyjnych inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym budowa elektronicznych platform usług publicznych, na których dostępne będą e-usługi dla obywateli i przedsiębiorstw, m.in.: zabezpieczenie społeczne, podatki, zamówienia publiczne, rejestracja działalności gospodarczej, rejestry sądowe, ochrona zdrowia, ochrona środowiska, informacja prawna wsparcie dla nowo tworzonych mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw świadczących e-usługi wspieranie e-usług między przedsiębiorstwami (B2B) dostęp obywateli do szerokopasmowego internetu (przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu) dostarczanie dostępu do internetu szerokopasmowego na etapie tzw. ostatniej mili przez małe i średnie przedsiębiorstwa Źródło:

11 11 Scenariusz 1 - PO IG MATERIAŁ POMOCNICZY NR 4 Ćwiczenie Jakie działania PO IG uważacie za ważne? Pracując w grupie, wybierzcie spośród kart opisujących priorytety PO IG te, których treść odnosi się do grupy beneficjentów, jaka została wam przydzielona: Grupa nr 1 dla obywateli Grupa nr 2 dla przedsiębiorców Grupa nr 3 dla naukowców Następnie wybierzcie działanie, które uważacie za najważniejsze i przynoszące najwięcej korzyści beneficjentom. Zanotujcie 3 argumenty uzasadniające waszą opinię. Przedstawcie je całej klasie. Działanie PO IG najważniejsze dla... Argument I Argument II Argument III MATERIAŁ POMOCNICZY NR 5 Studia przypadku Innowacyjni w programie PO IG Grupa 1 Serwis do budowania mobilnych społeczności w oparciu o komunikację SMS Zielonogórskie przedsiębiorstwo otrzymało dofinansowanie na wprowadzenie w życie serwisu do budowania mobilnych społeczności w oparciu o SMS-y. SMS Central jest to narzędzie zarówno dla firm, jak też dla osób prywatnych - z uwagi na niską cenę korzystania z serwisu. Pozwala on na automatyczne wysyłanie SMS-ów do dużej liczby odbiorców jednocześnie, a przez to bardzo szybką komunikację. Ponadto umożliwia zarządzanie rozbudowanymi grupami kontaktów, a nawet import kontaktów z Gadu-Gadu i Skype. W ramach projektu dostępna będzie usługa Informator SMS - narzędzie dla osób, którym zależy na cyklicznych przypomnieniach np. o ważnych wydarzeniach w pracy, szkole czy życiu towarzyskim, dzięki któremu już nigdy nic nie zostanie pominięte przez przypadek lub przeoczenie. Połączenia telefoniczne, zwłaszcza, gdy docelowa grupa odbiorców jest pokaźna, mogą pochłaniać ogromne koszty, dlatego Informator SMS jest możliwością zaoszczędzenia zarówno pieniędzy jak i czasu. Zastosowań serwisu jest wiele: instytucje samorządowe mogą użyć go do wysyłki smsów powiadamiających o sytuacjach alarmowych lub zagrożeniach, np. zbliżającej się do miasta burzy lub huraganie, szkoły lub przedszkola wysyłać uczniom informacje o odwołanych lub skróconych zajęciach, a ich rodziców informować o zbliżających się wywiadówkach. Grupa 2 Monitorowanie i optymalizacja zużycia mediów Projekt Monitorowanie i optymalizacja zużycia mediów jest wdrażany przez AB Industry S.A. z siedzibą w Ożarowie Mazowieckim. System umożliwia klientom poznanie danych o bieżącym i przewidywanym zużyciu mediów w poszczególnych działach czy obiektach. Chodzi m.in. o: energię elektryczną, wodę, gaz, ścieki, parę czy ciepło. Polega to na monitorowaniu, a zarazem optymalizacji zużycia mediów. System ma także możliwość kontroli pracy samych urządzeń, jak i emisji dwutlenku węgla. Odbiorcą takiego rozwiązania może być niemal każda firma: wszelkiego rodzaju zakłady produkcyjne i usługowe choćby firmy farmaceutyczne, kosmetyczne, chemiczne, huty, elektrownie, oczyszczalnie ścieków, ciepłownie, szpitale, a nawet centra handlowe, nowoczesne, inteligentne biurowce czy zwykłe bloki mieszkalne. Monitorowanie daje możliwość poznania rzeczywistych danych o bieżącym i przewidywanym zużyciu mediów w firmie. W konsekwencji możliwe jest dobranie odpowiedniej taryfy, a co za tym idzie obniżenie kosztów działalności.

12 Scenariusz 1 - PO IG 12 Grupa 3 B2B (business to business) Kuchnieonline.pl to pierwszy w Polsce projektowo-zakupowy portal. Jego użytkownikami są projektanci wnętrz, developerzy, jak również indywidualni klienci. Rozwiązanie okazało się sukcesem. Takiego portalu jeszcze nie było: rozwiązanie zaproponowane przez firmę De Art umożliwia nie tylko samodzielne zaprojektowanie wymarzonej kuchni w trójwymiarowej technologii, ale także jej wycenę i kupno. Za pośrednictwem serwisu można także zamówić transport oraz montaż wybranych elementów. Nic więc dziwnego, że zdaniem specjalistów właśnie De Art była w swoim czasie oceniana jako najbardziej nowoczesna i oryginalna firma wdrażająca technologię B2B w Polsce. Klient nie musi wychodzić z domu, sprawdzać godzin otwarcia salonu czy sklepu. Z oferowanych usług może korzystać również poza granicami kraju. Nie ponosi żadnych kosztów związanych z projektem, co więcej, dzięki zakupowi w sieci może zaoszczędzić nawet 40 procent sumy, którą na podobny zestaw wydałby w tradycyjnym punkcie. Z kolei firma minimalizuje własne koszty. Dzięki wdrożeniu technologii B2B już nie musi otwierać kolejnych punktów sprzedaży, ponosić kosztów wynajmu tych powierzchni, wynagrodzenia sprzedawców, ochrony czy mediów. Grupa 4 Jak kupować? Projekt Jak kupować poradnik dla kupujących oraz katalog sprawdzonych sklepów internetowych wraz z porównywaniem cen produktów jest realizowany przez firmę Cyfrowe Sp. z o.o. Portal JakKupować.pl prezentuje porady dotyczące kupowania (jak kupować bezpiecznie w internecie oraz jak wybierać produkty) i jest jedynym tego typu polskojęzycznym serwisem internetowym. W założeniu serwis realizuje trzy potrzeby użytkowników: dostępność informacji o sprawdzonych e-sklepach, pomoc przy wyborze produktów oraz przystępną wiedzę z zakresu handlu w internecie i prawa konsumentów w sieci. Grupą docelową są: użytkownicy internetu zainteresowani wymianą doświadczeń i opinii z dziedziny e-commerce; klienci sklepów internetowych; konsumenci, którzy nie mają zaufania do zakupów internetowych lub chcą zdobyć wiedzę o przysługujących im prawach konsumenckich; sklepy internetowe, które chcą być identyfikowane jako bezpieczne i rzetelne. W ramach projektu popularyzowana jest idea zakupów przez internet, powstaje baza artykułów-poradników pod hasłem Jak kupować produkt X? oraz katalog bezpiecznych i zaufanych sklepów internetowych wraz z ofertą konkretnych produktów. Konsumenci są informowani o ich prawach poprzez specjalny Poradnik Prawny i Forum Porad Prawnych. Grupa 5 Paczkomaty Blisko 30 mln zł wyda największy polski niezależny operator pocztowy InPost na przygotowanie nowej usługi kurierskiej Wyślij/odbierz paczkę przez paczkomat. Paczkomaty 24/7 to system skrytek pocztowych, służący do odbierania paczek 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu. Zadanie odbiorcy sprowadza się jedynie do rejestracji w systemie przez podanie adresu oraz wskazanie paczkomatu, do którego mają trafiać zamówione przesyłki. Osoba robiąca zakupy przez internet otrzyma SMS i z kodem odbioru. Aby odebrać przesyłkę, wystarczy wpisać na panelu paczkomatu numer telefonu komórkowego oraz otrzymany kod, a skrytka z oczekiwaną przesyłką otworzy się. Inwestycja wiąże się z rozpoczęciem przez InPost działalności na rynku e-commerce, czyli handlu elektronicznego. Polacy coraz bardziej przekonują się do zakupów dokonywanych za pośrednictwem sieci. Dofinansowany projekt InPost, ukierunkowany na takie właśnie potrzeby, trafia w oczekiwania internetowych nabywców, a także osób często wysyłających paczki.

13 13 Scenariusz 1 - PO IG MATERIAŁ POMOCNICZY NR 6 Zadanie Nowe pomysły, nowe rozwiązania źródłem rynkowego sukcesu Pracując w zespołach, zapoznajcie się z jednym z przykładowych projektów, które uzyskały dofinansowanie w ramach PO IG (materiał pomocniczy nr 5), następnie wypełnijcie kartę zadania, wskazując, na czym polega innowacja oraz jakie korzyści z jej wprowadzenia odnosi przedsiębiorstwo, konsumenci oraz inne podmioty. Przedstawcie ustalenia całej klasie. Wspólnie zastanówcie się, jak innowacje przedstawione w projektach przyczyniły się do rozwoju firm, ich otoczenia czy rozwoju kompetencji i umiejętności obywateli. Karta zadania: Nazwa projektu i beneficjenta Na czym polega innowacja? Jakie korzyści przynosi wdrożenie innowacji? Dla przedsiębiorstwa Dla konsumentów Dla innych podmiotów (jakich?)

14 Scenariusz 1 - PO IG 14 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 7 Zadanie Nasz pomysł na innowacyjny biznes Wyobraźcie sobie, że jesteście przedsiębiorcami, chcecie pozyskać środki europejskie na wdrożenie nowego pomysłu. Opracujcie i przedstawcie pomysł na biznes, który chcielibyście zrealizować w waszej miejscowości czy regionie. Krótko opiszcie, na czym polega innowacyjny pomysł, czego dotyczy (nowe rozwiązanie, nowy produkt, usługa, strategia marketingowa itp.). Następnie posługując się arkuszem SWOT wskażcie mocne i słabe strony swojego pomysłu oraz wiążące się z jego wprowadzeniem szanse i zagrożenia dla firmy. Zapiszcie tylko najważniejsze elementy opis powinien być skrótowy. Po dokonaniu analizy przygotujcie się do prezentacji na forum klasy. Postarajcie się tak zaprezentować swój pomysł, aby przekonać do niego kolegów. Nazwa firmy: Nasz produkt/usługa/rozwiązanie: Mocne strony Słabe strony Szanse Zagrożenia

15 15 Scenariusz 2 - PO IiŚ Europę, czyli o Funduszach Europejskich na rozwój infrastruktury i ochronę środowiska. 2.Gonimy Program Infrastruktura i Środowisko SKRÓCONY OPIS LEKCJI: Podczas zajęć zostanie omówiony jeden z sześciu ogólnopolskich Programów Infrastruktura i Środowisko, jego cele, struktura oraz priorytety. Uczniowie zapoznają się także z przykładami przedsięwzięć finansowanych i realizowanych w Polsce w ramach PO IiŚ. Zostaną ukazane korzyści tych projektów w skali lokalnej i globalnej. CELE LEKCJI: Uczeń powinien: wskazywać cele oraz zadania Programu Infrastruktura i Środowisko; odwołując się do przykładów z własnego otoczenia i całego kraju wskazywać i ocenić efekty wykorzystania środków z Programu Infrastruktura i Środowisko; rozumieć szanse, jakie stwarzają Fundusze Europejskie dla podniesienia konkurencyjności i rozwoju Polski; formułować i uzasadniać własne zdanie na temat korzyści, jakie niesie ze sobą członkostwa w UE, odwołując się do przykładów z własnego otoczenia i całego kraju. ADRESACI: Uczniowie szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych CZAS REALIZACJI: 2 godziny lekcyjne (90 min). METODY REALIZACJI ZAJĘĆ: Metaplan Praca w grupach Praca z materiałem źródłowym Analiza danych statystycznych Analiza filmów mówiących o projektach w ramach PO IiŚ MATERIAŁY POMOCNICZE: 1. Schemat metaplanu 2. Wykres Program Infrastruktura i Środowisko cele i struktura 3. Karty z opisem projektów finansowanych z Programu Infrastruktura i Środowisko 4. Filmy o Programie Infrastruktura i Środowisko

16 Scenariusz 2 - PO IiŚ 16 PRZEBIEG LEKCJI: lekcja nr 1 1. Na początku lekcji zapytaj uczniów czy uważają swój region lub miejsce zamieszkania za atrakcyjne pod względem turystycznym, kulturowym, inwestycyjnym? Czy Polska jest ciekawym i atrakcyjnym miejscem dla inwestorów, turystów itp.? Poproś o krótkie wypowiedzi. 2. Następnie podziel klasę na 4 grupy. Wyjaśnij, że pracując metodą metaplanu, poszukają odpowiedzi na pytanie - co należy zrobić, aby zwiększyć atrakcyjność regionu lub Polski? Rozdaj uczniom małe samoprzylepne karteczki, duże arkusze papieru, flamastry. Wyjaśnij zasady pracy. Uczniowie dyskutują w grupach nad postawionym pytaniem, graficznie zapisują jej przebieg oraz wnioski (wg. schematu zamieszczonego w materiale pomocniczym nr 1). Na początku poproś grupy o zapisanie na dużym arkuszu papieru tematu dyskusji: Co należy zrobić, aby zwiększyć atrakcyjność regionu (grupa 1,2) lub Polski (grupa 3,4)? Następnie uczniowie opisują istniejące warunki, a odpowiedzi zapisują w formie równoważników zdań na kartkach jedna odpowiedź na jednej kartce i umieszczają w obszarze: jak jest? Kolejnym etapem dyskusji jest przedstawienie, opisanie stanu pożądanego. Ponownie pomysły powinny zostać spisane na kartkach i umieszczone w odpowiednim polu metaplanu. Następnym krokiem jest porównanie stanu faktycznego i pożądanego oraz odpowiedź na pytanie - dlaczego nie jest tak, jak być powinno? Uczniowie wykonują podobne czynności, jak w poprzednich etapach. Daj uczniom ok minut na dyskusję i jej graficzny zapis, a następnie poproś przedstawicieli grup o prezentację metaplanów na forum klasy. 3. Podsumowując pracę grup, zwróć uwagę na podobieństwa i różnice poszczególnych metaplanów. Wspólnie sformułujcie klasowe wnioski - co należy zrobić, by Polska była krajem atrakcyjnym turystycznie, inwestycyjnie? Jakie działania powinno podjąć państwo, społeczności lokalne, przedsiębiorcy, obywatele, w tym ludzie młodzi, aby Polska pomyślnie się rozwijała? Zwróć uwagę, czy w wypowiedziach uczniów pojawiły się zmiany związane z infrastrukturą, środowiskiem naturalnym, kulturą, edukacją, jeśli nie uzupełnij wypowiedzi. 4. Wyjaśnij, że członkostwo Polski w Unii Europejskiej oraz uczestnictwo w europejskiej polityce spójności stwarzają szansę pokonania barier ograniczających rozwój gospodarczy i pozwalają zmniejszyć dystans rozwojowy, jaki dzieli nasz kraj od wysoko rozwiniętych państw Unii. Powiedz, że z unijnego budżetu w latach do Polski trafi ponad 67 mld euro na realizacje europejskiej polityki spójności, której celem jest wyrównywanie różnic rozwojowych między poszczególnymi regionami wspólnoty. Zwróć uwagę, że najwięcej środków unijnych w latach zaangażowanych będzie w Polsce w realizację Programu Infrastruktura i Środowisko. Jest to także program z największym budżetem w historii Polski i Unii Europejskiej. Wielkość środków unijnych zaangażowanych w realizację programu wynosi prawie 28 mld euro, co stanowi ok. 42% całości środków polityki spójności w Polsce. 5. Wyjaśnij, że celem Programu Infrastruktura i Środowisko jest poprawa atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury (przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej). Z tego programu współfinansowane są także duże przedsięwzięcia o znaczeniu ponadregionalnym dotyczące szkolnictwa wyższego. 6. Przedstaw wykres ilustrujący cele PO Infrastruktura i Środowisko (materiał pomocniczy nr 2) i zapytaj o podział środków i obszary działań w ramach tego Programu. Podkreśl wyjątkowe miejsce, znaczenie, jakie w obecnym okresie programowania przypisano sprawom ochrony środowiska oraz inwestycjom w infrastrukturę o charakterze ponadregionalnym. 7. Odwołując się do wcześniejszej dyskusji i metaplanów, porozmawiaj z uczniami o tym, które z wymienionych przez nich zmian mogą być zrealizowane dzięki Funduszom Europejskim w ramach PO IiŚ. Poproś o zaznaczenie na metaplanach. Lekcja nr 2 1. Wyjaśnij uczniom, że na tej lekcji poznają wybrane projekty zrealizowane w Polsce w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko. 2. Losowo rozdaj uczniom pocięte karty zamieszczone w materiale pomocniczym nr 3. Każdy uczeń powinien otrzymać jedną kartę. Wyjaśnij, że na kartach znajdują się opisy inwestycji i projektów zrealizowanych w ramach PO IiŚ oraz nazwy priorytetów, działań i beneficjentów programu. Korzystając ze słownika, znajdującego się pod adresem wyjaśnij pojęcia priorytet, działanie, beneficjent. Zadaniem uczniów będzie połączenie się w pary tak, by jedna osoba w parze miała opis zrealizowanej inwestycji, natomiast druga nazwę priorytetu i działania PO IiŚ. Po zakończeniu ćwiczenia poproś o prezentację projektów na forum. W swojej prezentacji uczniowie powinni uwzględnić odpowiedzi na pytania: jakie problemy rozwiązują opisane projekty? Jakie są lub będą efekty realizowanego projektu w skali globalnej i lokalnej? Kto jest adresatem podjętych

17 17 Scenariusz 2 - PO IiŚ działań? Jakie efekty przyniosą polskiej gospodarce i jej obywatelom? Sprawdzaj poprawność wykonania zadania. Podsumowując przebieg gry, zapytaj, czy uczniowie mieli problem ze znalezieniem pary. 3. Odwołując się do ćwiczenia, porozmawiaj z uczniami o inwestycjach realizowanych w Polsce w ramach PO IiŚ. Poproś o podanie priorytetów programu. Zapytaj, czy potrafią wskazać przykłady przedsięwzięć dot. inwestycji i środowiska w swoim otoczeniu? Czy wpływają one na jakość życia mieszkańców ich regionu, całego kraju? W jaki sposób? Jakie są korzyści realizacji tych inwestycji? Jeśli uczniowie będą mieli problem ze wskazaniem realizowanych przedsięwzięć, mogą skorzystać ze stron dot. Programu Infrastruktura i Środowisko oraz mapy dotacji UE 4. Jeśli dysponujesz na lekcji projektorem i dostępem do internetu (może być to także zadanie do domu), pokaż uczniom kilka filmów nadesłanych przez ich rówieśników na konkurs Filmowa mapa przemian. W tym celu wejdź na stronę w zakładkę O projekcie i wybierz podzakładkę Mapa przemian : Po najechaniu kursorem na województwo, możesz wyświetlić filmy nakręcone w waszej okolicy. Po ich obejrzeniu zapytaj uczniów, które z nich informują o projektach zrealizowanych w ramach PO IiŚ lub wcześniej dokonaj takiego wyboru, a uczniom zadaj, by poszukali na stronie bardziej szczegółowych informacji o sfilmowanym projekcie. 5. Zaproponuj, by uczniowie w ramach pracy domowej wcielili się w rolę fotoreporterów. Wyjaśnij, że ich zadaniem będzie wyszukanie i przygotowanie fotoreportażu na temat inwestycji zrealizowanych w ich okolicy w ramach PO IiŚ (lub dużej inwestycji dofinansowanej z innego programu np. Regionalnego Programu Operacyjnego lub Zintegrowanego Programu Rozwoju Regionalnego). Wspólnie ustalcie maksymalną liczbę zdjęć, zasady i harmonogram pracy. Zwróć uwagę, że wszystkie zdjęcia muszą być opatrzone podpisem kto i kiedy je robił, co lub kto jest sfotografowany. W ustalonym terminie powinna odbyć się prezentacja i wybór najciekawszego fotoreportażu. Możecie też stworzyć wirtualną galerię PO IiŚ i zamieścić w niej przygotowane fotoreportaże. 6. Jako dodatkową aktywność zaproponuj uczniom obejrzenie filmów z konkursu Filmowa mapa przemian dotyczących PO IiŚ (materiał pomocniczy nr 4).

18 Scenariusz 2 - PO IiŚ 18 MATERIAŁY POMOCNICZE: MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 Schemat metaplanu: Co należy zrobić, aby zwiększyć atrakcyjność regionu/polski? Jak jest? Opis aktualnego stanu Jak być powinno? Opis stanu pożądanego Dlaczego nie jest tak, jak być powinno? Wnioski

19 19 Scenariusz 2 - PO IiŚ MATERIAŁ POMOCNICZY NR 2 Wykres Cele, struktura Programu Infrastruktura i Środowisko Źródło:

20 Scenariusz 2 - PO IiŚ 20 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 3 Karty do gry z opisem projektów finansowanych z Programu Infrastruktura i Środowisko Na otrzymanej kartce znajdziecie opis inwestycji i projektów zrealizowanych w ramach PO IiŚ lub nazwę priorytetu, działania i beneficjenta programu. Waszym zadaniem będzie połączenie się w pary, tak by jedna osoba w parze miała opis zrealizowanej inwestycji, natomiast druga nazwę priorytetu i działania PO IiŚ. Przygotujcie krótką prezentację swojego projektu. W prezentacji uwzględnijcie odpowiedzi na pytania - Jakie problemy rozwiązują opisane projekty? Jakie są lub będą efekty realizowanego projektu w skali globalnej i lokalnej? Kto jest adresatem podjętych działań? Jakie korzyści uzyskali odbiorcy projektu? Jakie efekty przyniosą polskiej gospodarce? Sala koncertowa i jej wyposażenie w Państwowej Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej I i II stopnia w Bielsku- Białej Państwowa Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. S. Moniuszki w Bielsku-Białej pełni rolę szkoły o znaczeniu ponadregionalnym jako jedyna tego typu szkoła artystyczna na Podbeskidziu. Uczęszczają do niej uczniowie z całego regionu. Istniejąca od ponad 60 lat szkoła nie posiada własnej placówki. W czasie swojej działalności aż trzykrotnie musiała zmieniać lokalizację. Przedmiotem projektu jest budowa sali koncertowej wraz z zapleczem oraz studiem nagrań. Powstająca sala koncertowa będzie mogła pomieścić ponad 300 osób. Wyposażona zostanie w pełne zaplecze, sale prób, garderoby, magazyny instrumentów oraz studio nagrań. Instrumentarium będzie wzbogacone o profesjonalne instrumenty muzyczne umożliwiające koncerty dla zespołów wszystkich rodzajów muzyki. Utworzone zostanie studio nagrań dla celów dokumentacji osiągnięć artystycznych szkół, a także zespołów i solistów koncertujących na estradzie. Wykonanie tej inwestycji spowoduje utworzenie nowej bazy kulturalnej, gdzie będą mogły być realizowane nowe przedsięwzięcia kulturalne i wydarzenia artystyczne. Równocześnie dzięki nowej infrastrukturze wzrośnie dostępność oferty edukacyjnej szkoły muzycznej stanie się miejscem kształcenia większej liczby uczniów. Renowacja dziedzińca zewnętrznego oraz adaptacja budynku na centrum promocji i informacji na Wawelu Zamek Królewski w Krakowie to najstarsza historyczna siedziba władców Polski. Powstała na Wawelu w 1 połowie XI wieku, za panowania Bolesława Chrobrego i Mieszka II. Podstawowym założeniem projektu jest zachowanie kompozycji tzw. dziedzińca zewnętrznego Zamku Królewskiego na Wawelu wraz z przywróceniem mu właściwego stanu technicznego, estetyki, a także dostosowaniem do aktualnych wymagań technicznych i użytkowych. W ramach projektu planuje się remont wawelskiej infrastruktury. Renowacja zagwarantuje poprawę i przywrócenie funkcjonalności ciągów pieszych i drogowych na Wawelu. Dodatkowo nastąpi przystosowanie podjazdów na potrzeby związane z ruchem osób niepełnosprawnych. Poprawa jakości infrastruktury wpłynie na wzrost konkurencyjności i promocję dziedzictwa narodowego, przyczyni się do aktywnej ochrony zabytków. Dodatkowo adaptacja nowych pomieszczeń na centrum promocji i informacji polepszy zarządzanie sferą kultury. Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: XI. Kultura i dziedzictwo kulturowe Działanie: Rozwój infrastruktury szkolnictwa artystycznego Beneficjent: Państwowa Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. St. Moniuszki w Bielsku-Białej Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: XI. Kultura i dziedzictwo kulturowe Działanie: 11.1 Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego o znaczeniu ponadregionalnym Beneficjent: Zamek Królewski na Wawelu Państwowe Zbiory Sztuki

21 21 Scenariusz 2 - PO IiŚ Zapewnienie prawidłowej gospodarki wodno-ściekowej w aglomeracji Ropczyce etap I Celem projektu jest rozbudowa istniejącego systemu kanalizacji oraz sieci wodociągowej, a także systemu odbioru wody deszczowej na terenie miasta Ropczyce. Dzięki realizacji zadań przewidzianych w projekcie poprawią się warunki życia i zdrowia mieszkańców. Zwiększy się poziom bezpieczeństwa mikrobiologicznego i epidemiologicznego. Znacznie polepszy się również konkurencyjność gospodarcza regionu, ponieważ miasto Ropczyce stanie się atrakcyjniejszym miejscem dla nowych podmiotów gospodarczych. Jest to również ważny krok do osiągnięcia stanu środowiska naturalnego wymaganego dyrektywami UE. Zakład Przetwarzania Odpadów Komunalnych regionu chełmskiego i rekultywacja składowisk odpadów Celem projektu jest stworzenie spójnego dla całego Związku Komunalnego Gmin Ziemi Chełmskiej systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, którego wszystkie elementy będą zgodne z obowiązującymi przepisami, programami ochrony środowiska oraz z planami gospodarowania odpadami obowiązującymi w tym regionie. Przedmiotem projektu jest budowa zakładu przetwarzania odpadów dla regionu chełmskiego. Dzięki realizacji projektu przestarzałe składowiska zostaną zlikwidowane, a tereny po nich zrewitalizowane. Technologia nowego ZPOK obsługiwać będzie ok mieszkańców, ukierunkowana jest na maksymalny odzysk surowców, które mogą powtórnie być wykorzystane. W ramach projektu planowana jest także edukacja ekologiczna skierowana do mieszkańców Ziemi Chełmskiej przygotowująca ich do zmiany jakości w zakresie zbiórki odpadów oraz zakup pojemników do selektywnej zbiórki odpadów. Budowa Trasy Mostu Północnego Budowa Trasy Mostu Północnego jest bardzo ważną inwestycją dla usprawnienia ruchu w Warszawie. Most składać się będzie z 3 oddzielnych jezdni. Zakres inwestycji obejmuje ponadto wykonanie estakad drogowych i łącznic w wielopoziomowych węzłach i skrzyżowaniach, ścian oporowych, kładek dla pieszych, ścieżek rowerowych, urządzeń bezpieczeństwa ruchu, ekranów akustycznych oraz nasadzeń drzew i krzewów. Projekt przewiduje także przebudowę całej infrastruktury podziemnej, znajdującej się w rejonie trasy. Budowa Mostu Północnego szczególnie ucieszy mieszkańców Białołęki, do tej pory skazanych na korki na moście Grota-Roweckiego i drogach dojazdowych do niego. Trasa Mostu Północnego ma docelowo połączyć Trasę NS ze wschodnią obwodnicą Warszawy. Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: I. Gospodarka wodno-ściekowa Działanie: 1.1 Gospodarka wodno - ściekowa w aglomeracjach powyżej 15 tys. RLM Beneficjent: Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Sp. z o.o. Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: II. Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi Działanie: 2.1 Kompleksowe przedsięwzięcia z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych Beneficjent: Przedsiębiorstwo Gospodarki odpadami Sp. z o.o. w Chełmie Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: VIII. Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe Działanie: 8.2 Drogi krajowe poza siecią TEN-T Beneficjent: Miasto Stołeczne Warszawa

22 Scenariusz 2 - PO IiŚ 22 Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w województwie zachodniopomorskim Projekt obejmuje kompleksową termomodernizację obiektów użyteczności publicznej, w jego realizację zaangażowanych jest 25 jednostek samorządu terytorialnego z województwa zachodniopomorskiego. Wykonywane są docieplenia obiektów poprzez ocieplenie ścian zewnętrznych i wewnętrznych na poddaszach oraz ocieplenie stropów i stropodachów, wymiany okien i drzwi zewnętrznych, a także modernizacja instalacji ciepłej wody i centralnego ogrzewania, zmiana systemów grzewczych, wymiana części oświetlenia elektrycznego. W 42 obiektach będą wykorzystane odnawialne źródła energii (22 instalacje solarne oraz 23 pompy ciepła). Likwidacja wąskiego gardła na drodze krajowej nr 4 Projekt obejmuje odcinek ponad 80 kilometrów drogi krajowej nr 4 od Machowej do Łańcuta. Modernizacja tej drogi ma związek z budową autostrady A-4 oraz drogi ekspresowej S-19. Oczekiwane rezultaty to przede wszystkim: likwidacja wąskiego gardła, jakim jest niedostateczna nośność nawierzchni i obiektów inżynierskich dla potrzeb pojazdów ciężkich; poprawa warunków i bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez wydzielenie dodatkowych pasów do wyprzedzania, przebudowę skrzyżowań i zmiany w oznakowaniu drogi oraz budowę zatok autobusowych; wykonanie urządzeń służących ochronie środowiska (m.in. ekrany dźwiękochłonne, zastawki na rowach drogowych). Centrum Wodne Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Centrum Wodne Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie to miejsce, gdzie przyszli inżynierowie w dziedzinie m.in. zabezpieczeń przeciwpowodziowych i gospodarki wodami będą mieli do dyspozycji 19 laboratoriów wyposażonych w nowoczesną aparaturę naukowo badawczą oraz park wodny z modelem rzeki odzwierciedlającym naturalne środowisko rzeczne. Budynek dydaktyczny i park wodny zostały wyposażone w udogodnienia dla potrzeb nauki i pracy dla osób niepełnosprawnych. Wyposażenie laboratoriów jest jednym z najlepszych na świecie. W otoczeniu Centrum Wody zlokalizowana jest stacja meteorologiczna monitorująca jakość powietrza atmosferycznego i wybrane parametry meteorologiczne. Stacja pracować będzie w sieci monitoringu powietrza Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Badania prowadzone w Centrum mają ogromne znaczenie praktyczne. Przyczynią się do lepszej ochrony przed niszczycielskim działaniem żywiołu, a jednocześnie pozwolą chronić zasoby wodne. Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: IX. Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna Działanie: 9.3 Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej Beneficjent: powiat szczecinecki Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: VI. Drogowa i lotnicza sieć TEN-T Działanie: 6.1 Rozwój sieci drogowej TENT-T Beneficjent: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: XIII. Infrastruktura szkolnictwa wyższego Działanie: 13.1 Infrastruktura szkolnictwa wyższego Beneficjent: Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

23 23 Scenariusz 2 - PO IiŚ Szybka Kolej Metropolitalna w bydgosko-toruńskim obszarze metropolitalnym BiT-City Projekt zakłada integrację podsystemów zbiorowego transportu publicznego miast Bydgoszczy i Torunia z transportem kolejowym w ramach BiT-City (połączenie tych miast), poprawę sprawności funkcjonowania i atrakcyjności podróżowania transportem zbiorowym oraz optymalizację podziału zadań przewozowych między środkami transportu z preferencją dla transportu zbiorowego. Realizacja projektu pozwoli na skrócenie czasu przejazdu pomiędzy centrami miast Bydgoszczy i Torunia. Efektem realizacji projektu będzie zwiększenie przepustowości miejskiego transportu publicznego oraz podniesienie atrakcyjności przewozów pasażerskich w ramach BiT City. Zakup ambulansów na potrzeby zespołów ratownictwa medycznego Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Szpitala Specjalistycznego w Pile W wyniku realizacji projektu zakupione zostały dwa ambulanse wraz z pełnym wyposażeniem, które w znaczący sposób przyczynią się do zapewnienie obywatelom szybkiej interwencji medycznej z udziałem zespołów ratownictwa medycznego. Wpłynie także na zapobieganie chorobom i niwelowanie skutków wypadków drogowych. Szybka interwencja medyczna zapewniona ofiarom wypadków ogranicza powikłania mogące być skutkiem tegoż wypadku. Doskonalenie stanowisk do analizowania i prognozowania zagrożeń Przedmiotem projektu jest zakup i montaż stanowisk umożliwiających modelowanie rzeczywistych i prognozowanych zagrożeń, a w szczególności zagrożeń naturalnych (powodzi, pożarów lasów), poważnych awarii przemysłowych oraz pożarów w zamkniętych pomieszczeniach. Komendy i szkoły Państwowej Straży Pożarnej zostaną wyposażone w aplikacje biurowe, platformę GIS (Goegraphical Information System), mapy cyfrowe, aplikacje bazodanowe oraz specjalistyczne programy do analizowania zagrożeń. Wynikiem realizacji projektu będzie wzmocnienie systemu ochrony ludności i środowiska naturalnego w Polsce i w obszarze transgranicznym. Zwiększy się ochrona przed skutkami zagrożeń naturalnych oraz poważnych awarii, m.in. w wyniku skrócenia czasu rozpoznawania zagrożeń średnio do 2 godzin w skali kraju. Wdrożony system pozwoli na prognozowanie zagrożeń na terenie całego kraju, obejmie lepszą ochroną ponad 38 mln ludzi. Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: VII. Transport Przyjazny Środowisku Działanie: 7.3 Transport miejski w obszarach metropolitalnych Beneficjent: Samorząd Województwa Kujawsko- Pomorskiego Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: XII. Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia Działanie: 12.1 Rozwój systemu ratownictwa medycznego Beneficjent: Szpital Specjalistyczny w Pile im. Stanisława Staszica Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: III. Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska Działanie: 3.2 Zapobieganie i ograniczanie skutków zagrożeń naturalnych oraz przeciwdziałanie poważnym awariom Beneficjent: Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej

24 Scenariusz 2 - PO IiŚ 24 Rozbudowa Instytutu Kardiologii o nowy Oddział Intensywnej Terapii Kardiologicznej wraz z przebudową Klinik i doposażeniem Instytutu o wysokospecjalistyczny aparat hemodynamiczny przystosowany do pracy hybrydowej. Aż 21 łóżek ma do dyspozycji Klinika Intensywnej Terapii Kardiologicznej w Warszawie-Aninie. Gruntowna przebudowa i wyposażenie tego oddziału Instytutu Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Kardynała Stefana Wyszyńskiego pozwoliły już od stycznia 2010 r. zapewnić opiekę o wysokim standardzie chorym z nagłymi stanami kardiologicznymi. Nowy Oddział Intensywnej Terapii Kardiologicznej ma duże znaczenie dla Instytutu. Dotychczasowy oddział posiadał tylko 14 łóżek, a przecież słynący z osiągnięć kliniczny ośrodek kardiologiczno-kardiochirurgiczny świadczy wysokospecjalistyczne usługi. Program edukacji ekologicznej społeczności lokalnej w Bieszczadzkim Parku Narodowym Projekt ma na celu kształtowanie świadomości ekologicznej społeczności lokalnej zamieszkującej obszary chronione. Realizacja programów edukacyjnych w ramach projektu przyczyni się do popularyzacji i pogłębiania wiedzy ekologicznej oraz wiadomości o zasobach przyrodniczych Bieszczadów i strategii ich ochrony. Realizacja projektu przyczyni się do budowania społecznego poparcia dla ochrony przyrody i realizowanych zadań ochronnych, do wzrostu wiedzy szczegółowej uczestników na temat bieszczadzkiej przyrody oraz posiadanej świadomości zagrożeń środowiska ze strony człowieka. Główne działania są skierowane do odbiorców w różnym wieku - od dzieci w wieku przedszkolnym po osoby dorosłe. Realizowane są programy dla dzieci i młodzieży szkolnej, warsztaty dla nauczycieli, szkolenia dla pracowników Parku, seminaria dla samorządów lokalnych. Wykonane będą pakiety ćwiczeń dla dzieci i młodzieży szkolnej, film przyrodniczy, wydawnictwo multimedialne, internetowy Biuletyn Informacyjny oraz wydawnictwa książkowe popularyzujące zasoby bieszczadzkiej przyrody. Źródło: Opracowano na podstawie stron Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: XII. Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony środowiska Działanie: 12.2 Inwestycje w infrastrukturę ochrony zdrowia o znaczeniu ponadregionalnym Beneficjent: Instytut Kardiologii w Warszawie Program: Infrastruktura i Środowisko Priorytet: V. Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych Działanie: 5.4. Kształtowanie postaw społecznych sprzyjających ochronie środowiska, w tym różnorodności biologicznej Beneficjent: Bieszczadzki Park Narodowy MATERIAŁ POMOCNICZY NR 4 Lista filmów na temat Funduszy Europejskich rekomendowanych do pokazania na lekcji: Mapa (Małopolskie) : 6 lat w Unii Europejskiej : Panorama Unijna : Augustów wczoraj i dziś : Żagań miastem europejskim :

25 25 Scenariusz 3 - PO KL w człowieka. Program Kapitał Ludzki 3.Inwestycja SKRÓCONY OPIS LEKCJI: W trakcie lekcji uczniowie poznają główne cele, zasady funkcjonowania oraz przedsięwzięcia realizowane w Programie Kapitał Ludzki. Podejmą próbę opracowania projektu przedsięwzięcia w obszarze edukacji. CELE LEKCJI: Uczeń powinien: wskazać cele i zadania Programu Kapitał Ludzki, wskazać i ocenić efekty Programu Kapitał Ludzki dla poszczególnych obywateli, społeczeństwa, gospodarki, potrafić wyjaśniać możliwości wykorzystania Funduszy Europejskich w rozwiązywaniu społecznych problemów Polski i regionów. ADRESACI: Uczniowie szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych CZAS REALIZACJI: 2 godziny lekcyjne (90 min.) METODY REALIZACJI ZAJĘĆ: Praca w grupach Praca z materiałem źródłowym Analiza danych statystycznych Praca ze schematem Mapa myśli Oglądanie filmu MATERIAŁY POMOCNICZE: 1. Mapa myśli Fundusze Europejskie 2. Tekst Cele i priorytety Programu Kapitał Ludzki 3. Tekst Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce 4. Schemat Analiza projektu 5. Tekst IX priorytet PO KL 6. Filmy o Programie Kapitał Ludzki PRZEBIEG LEKCJI: Lekcja nr 1 1. Na początku lekcji poproś uczniów, aby pracując w grupach, przygotowali mapy myśli do pojęcia Fundusze Europejskie. Wyjaśnij zasady pracy. Na środku dużego arkusza papieru każda grupa umieszcza pojęcie, a następnie zapisuje wszystkie hasła, atrybuty, skojarzenia, jakie się z nim wiążą. Dla zaakcentowania ważniejszych elementów uczniowie mogą wykorzystać kolorowe flamastry oraz różne symbole graficzne takie jak: strzałki, piktogramy, wykrzykniki, powszechnie stosowane skróty. Tworząc mapę uczniowie powinni przede wszystkim wykorzystywać własną wiedzę i doświadczenia. Zachęć do zanotowania jak najwięcej myśli i skojarzeń. Przykładowy schemat mapy myśli znajduje się w materiale pomocniczym nr 1. Po wykonaniu zadania poproś o prezentację efektów. Przyjrzyjcie się i skomentujcie w klasie spostrzeżenia, opinie i komentarze, które uczniowie zawarli w swych mapach. Podsumowując zwróć uwagę, czy wśród podanych skojarzeń przeważają pozytywne czy negatywne? Dlaczego? 2. Wyjaśnij, że Polska, będąc członkiem UE, korzysta ze środków unijnych. Zapisz na tablicy nazwy największych programów operacyjnych realizowanych w Polsce w latach : PO Kapitał Ludzki (PO KL), PO Innowacyjna Gospodarka (PO IG), PO Infrastruktura i Środowisko (PO IŚ), PO Rozwój Polski Wschodniej (PO RPW),16 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). Zaznacz, że będziecie szerzej omawiać Program Kapitał Ludzki. Zapytaj uczniów, co rozumieją pod tą nazwą (co to jest kapitał, w jakim sensie może odnosić się do ludzi)? Zwróć uwagę i podkreśl, że

26 Scenariusz 3 - PO KL 26 wielkość środków unijnych przeznaczona na program Kapitał Ludzki wynosi w obecnym okresie programowania 11,5 mld euro i pod tym względem jest to drugi co do wielkości, po Programie Infrastruktura i Środowisko, program realizowany w naszym kraju w latach Poproś uczniów, by zapoznali się z opisem Programu (materiał pomocniczy nr 2). Wyjaśnijcie wspólnie trudniejsze pojęcia: zasoby ludzkie, wykluczenie społeczne, integracja społeczna, spójność społeczna, zmiany rynkowe, kompetencje/kwalifikacje w regionach (różne potrzeby mieszkańców miast i wsi). 3. Poproś uczniów o utworzenie 5 zespołów. Rozdaj grupom opis wybranego projektu zrealizowanego w ramach PO KL i wyróżnionego w konkursie Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce 2009 (materiał pomocniczy nr 3). Poproś o zapoznanie się z tekstem, a następnie przygotowanie odpowiedzi na następujące pytania: Jaki problem społeczny był źródłem podjęcia opisanej inicjatywy? Jakie działania podjęto w ramach projektu? Kto był adresatem działań realizowanych w ramach projektu? Jak udział w projekcie wpłynął na życie, losy uczestników projektu? Czy realizacja projektu może przynieść jeszcze inne efekty? Kto dodatkowo może skorzystać na tych projektach (lokalne władze, NGO, firmy itp.)? Uczniowie swoje odpowiedzi powinni zapisać w odpowiednich polach schematu (materiał pomocniczy nr 4). Warto też przedstawić uczniom strony oraz opisujące realizowane w ramach PO KL przedsięwzięcia. 4. Po wykonaniu ćwiczenia poproś grupy o krótką prezentację. Podsumowując, zapytaj uczniów - co sądzą o działaniach podejmowanych w ramach PO KL, czy uważają, że tzw. projekty miękkie, szkoleniowe są ważne, przydatne? Poproś ochotników o krótkie wypowiedzi wraz z uzasadnieniem. 5. Zaproponuj uczniom, aby wyszukali w swoim otoczeniu osoby, które uczestniczyły w projektach realizowanych w ramach PO KL, przeprowadzili z nimi wywiady (stworzyli podcasty), wykonali fotoreportaż lub nakręcili krótki film (nawet komórką). Może ich szkoła, gmina realizuje takie projekty, a może oni sami byli ich uczestnikami i chcieliby o tym opowiedzieć? Lekcja nr 2 1. Na początku drugiej lekcji poproś uczniów o podzielenie się na 5 grup, rozdaj tekst opisujący IX priorytet Programu Kapitał Ludzki Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach (materiał pomocniczy nr 5). Wyjaśnij, że w oparciu o przedstawione informacje zadaniem grup będzie wymyślenie tematu (zakresu) projektu edukacyjnego, w którym chcieliby wziąć udział. Poproś o zapisanie tematu projektu na kartce. 2. Następnie poproś, aby grupy wymieniły się tematami projektów. Każdy zespół opracowuje teraz projekt przedsięwzięcia edukacyjnego, który wylosował. Opisy powinny być jak najprostsze, bez wdawania się w nadmierne szczegóły. Istotne jest wskazanie problemu do rozwiązania, adresatów projektu oraz oczekiwanych efektów, jakie realizacja projektu przyniesie uczestnikom, mieszkańcom, gminie i środowisku lokalnemu (warto wypisać te kryteria na tablicy). Uczniowie powinni swoje pomysły spisać na dużych arkuszach papieru w taki sposób, by można je było przedstawić innym. Po zakończeniu pracy poproś grupy o 3 4 minutową prezentację. Wybór formy prezentacji pozostaw uczniom. 3. Następnie poproś uczniów, aby wybrali projekt, który spodobał im się najbardziej. Rozdaj uczniom naklejki i poproś o umieszczenie ich przy wybranym projekcie. Uczniowie oceniają projekty, przyznając im punkty każdy ma do dyspozycji 3 naklejki, które może dowolnie podzielić przyznać wszystkie jednemu pomysłowi lub rozdzielić pomiędzy dwa lub trzy. Zaznacz, że nie wolno głosować na swój projekt. Zwycięskie pomysły możesz ocenić. 4. Jako podsumowanie zajęć, pokaż uczniom (lub poproś, by zobaczyli je w domu) krótki film Sen o Europie (http://www.youtube.com/watch?v=1xbztlcja8q) lub PO kapitał (http://www.youtube.com/watch?v=xbytm8vhfxo) z kanału MapaPrzemian na YouTube. Są to filmy nakręcone przez uczniów szkół ponadgimnazjalnych na konkurs Filmowa mapa przemian w 2010 r. Zaproponuj, aby uczniowie opracowali kampanię informacyjną zachęcającą potencjalnych uczestników do udziału w projekcie albo ludzi młodych (jak w filmie PO kapitał ), albo długotrwale bezrobotne osoby dorosłe (inspirując się filmem Sen Europie ). Zadanie to mogą zrealizować na różne sposoby: stworzyć reklamówki telewizyjne (krótkie filmy), plakaty/banery (w wersji elektronicznej lub papierowej) lub spoty radiowe (podcasty). 5. Zachęć uczniów do obejrzenia innych filmów z kanału MapaPrzemian dotyczących Programu Kapitał Ludzki (materiał pomocniczy nr 6).

27 27 Scenariusz 3 - PO KL MATERIAŁY POMOCNICZE: MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 Mapa myśli Fundusze Europejskie Na środku karty szarego papieru zapiszcie pojęcie Fundusze Europejskie. Uzupełnijcie mapę terminami, hasłami, skojarzeniami, rysunkami związanymi z tym pojęciem. Postarajcie się zanotować jak najwięcej myśli i skojarzeń. Dla zaakcentowania ważniejszych elementów wykorzystajcie kolorowe flamastry oraz różne symbole graficzne, takie jak: strzałki, piktogramy, wykrzykniki, powszechni stosowane skróty. Możecie łączyć skojarzenia, tworzyć zbiory i podzbiory. Przygotujcie się do prezentacji waszej mapy na forum klasy. Fundusze Europejskie

28 Scenariusz 3 - PO KL 28 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 2 Tekst: Cele i priorytety Programu Kapitał Ludzki Program Kapitał Ludzki to pieniądze na inwestycje w rozwój zasobów ludzkich. Wspiera osoby bezrobotne oraz zagrożone wykluczeniem społecznym w zdobywaniu kwalifikacji zawodowych i umiejętności związanych z poszukiwaniem pracy. Pomaga kadrze zarządzającej i pracownikom przedsiębiorstw podnosić kompetencje, by mogli sprostać konkurencji i elastycznie reagować na zmiany rynkowe. Program to także inwestycje w edukację, w szczególności dotyczące kształcenia zawodowego oraz kształcenia na kierunkach ważnych dla rozwoju nowoczesnej gospodarki. Celem głównym Programu jest wzrost zatrudnienia i spójności społecznej, a do osiągnięcia tego celu przyczynia się realizacja priorytetów PO KL, które odpowiadają wspieraniu konkretnych obszarów: Realizowane centralnie - na obszarze całego kraju: Zatrudnienie i integracja społeczna, rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących, wysoka jakość systemu oświaty, szkolnictwo wyższe i nauka, dobre rządzenie. Realizowane osobno w każdym województwie: Rynek pracy otwarty dla wszystkich, promocja integracji społecznej, regionalne kadry gospodarki, rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach. PO KL adresowany jest coraz mocniej do grup w trudniejszej sytuacji, czyli: osób niepełnosprawnych młodzieży osób starszych po 50 roku mieszkańców terenów wiejskich Budżet programu to 11,5 mld euro. Pozwoli to na sfinansowanie tysięcy różnorodnych projektów. Co ciekawe w większości finansowanie wynosi 100% wartości projektów (jedynie te dla przedsiębiorców są dofinansowane w mniejszym wymiarze). Projekty najczęściej wybierane są w konkursach, do których mogą startować praktycznie wszyscy. Generalna zasada jest taka, że osoby fizyczne (czyli przedsiębiorcy) nie mogą startować w konkursach, ale mogą być ich uczestnikami ponieważ projekty PO KL co do zasady są kierowane bezpośrednio do zainteresowanych osób. MATERIAŁ POMOCNICZY NR 3 Tekst: Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce 2009 Grupa 1 W poszukiwaniu strategii własnego sukcesu Projekt Strategia do sukcesu realizowany był przez Powiatowy Urząd Pracy w Rybniku. Ze zorganizowanych kursów przygotowania zawodowego, staży, szkoleń i dotacji niezbędnych do rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz wsparcia w zakresie pośrednictwa pracy skorzystać mogły osoby bez zatrudnienia do 25 roku życia, jak i mające więcej niż 50 lat, bezrobotni niepełnosprawni, kobiety, które nie podjęły pracy po urodzeniu dziecka oraz osoby pozostające bez zatrudnienia po wyjściu z więzienia. Pan Arkadiusz z Rybnika zawsze chciał pracować ze zwierzakami. Psy, koty, króliki, szynszyle to jak sam mówi wyjątkowo wdzięczni klienci. Pomysł na własny interes przyszedł mu do głowy, gdy kilka lat temu wyjechał do Irlandii. Na wyspach znalazł pracę w gabinecie piękności dla zwierząt i tak odkrył swoje powołanie. Po powrocie do Polski ukończył specjalistyczny kurs strzyżenia i zgłosił się do programu organizowanego przez rybnicki urząd pracy Strategia do sukcesu. Dzięki dotacji otrzymanej z programu mógł wyposażyć swój salon w nowoczesny sprzęt i zakupić niezbędne kosmetyki. W projekcie rybnickiego urzędu pracy uczestniczyła również pani Agnieszka. Kiedyś pracowała w biurze rachunkowym, a od kilku miesięcy prowadzi swoje, w samym centrum Rybnika. Do wzięcia udziału w programie namówili mnie znajomi. Mogę być im wdzięczna, bo posłużyli mi doskonała radą podkreśla Agnieszka. Dziś interes rozwija się znakomicie, właśnie zatrudniłam na stałe swojego stażystę i biorę na staż kolejną osobę. Inwestuję też w siebie obecnie przygotowuję się do ministerialnego egzaminu na doradcę podatkowego. Robię to, co naprawdę lubię.

29 29 Scenariusz 3 - PO KL Grupa 2 Informatyka to najlepszy wybór Projekt mający na celu podniesienie atrakcyjności kształcenia zawodowego w pionie szkół technicznych w Elblągu na kierunku informatyka realizowany był przez Państwową Wyższą Szkolę Zawodowa w Elblągu. Atrakcyjne kursy z zakresu technologii informatycznych oraz wykłady miały być przynętą dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych do kontynuowania nauki na kierunkach informatycznych. Uczniowie wzięli udział w warsztatach z udziałem firm takich jak Molex i Krajowego Centrum Informatyki Alstom Power. Bardzo przydatne było dla mnie to, że miałem możliwość skorzystania ze sprzętu, którego nie ma u nas w szkole. Przekonałem się, jak wygląda życie studenckie i nauka na uczelni. Zachęciło mnie to do studiowania tutaj. Chciałbym w przyszłości pracować jako administrator sieci komputerowych opowiada Marek, uczeń Zespołu Szkół Mechanicznych w Elblągu. Ukończyłem w ramach projektu kursy m.in. z zakresu systemów operacyjnych UNIX, z podstaw sieci bezprzewodowych, z bazy danych SQL, byłem też na praktycznym szkoleniu w firmie Alstom Power. Najbardziej na kursach podobał mi się profesjonalny sprzęt oraz sposób prowadzenia wykładów. Już nie mogę się doczekać, kiedy zacznę tutaj studiować dodaje Łukasz, uczeń Zespołu Szkól Techniczno Informatycznych w Elblągu. Grupa 3 Dialog bez słów jest możliwy Projekt Rozmawiam, chociaż nie mówię alternatywne porozumiewanie się uczniów z Zespołu Szkół nr 26 w Toruniu dał szansę porozumiewania się z otoczeniem dzieciom, których natura z różnych powodów nie obdarzyła taką możliwością. Dzięki książkom komunikacyjnym i komunikatorom generującym ludzką mowę mogły nawiązać kontakt z drugim człowiekiem. W ramach projektu 69 uczniów poznało symbole piktograficzne oznaczające osoby, przedmioty, czynności i sytuacje. Dzięki temu mogą porozumiewać się bez słów, pokazując odpowiedni obrazek. Zorganizowano również szkolenia dla 21 nauczycieli i terapeutów, którzy wzbogacili swój warsztat pracy i podnieśli kwalifikacje zawodowe. Podczas szkolenia nauczyliśmy się obsługi specjalistycznego oprogramowania BoardMaker, pozwalającego na ciągłe rozwijanie języka piktogramów i pracę za pomocą sprzętu komputerowego dostosowanego do niepełnosprawności ruchowej dzieci mówi Anna, nauczycielka uczestnicząca w szkoleniu. Tworzyliśmy dwu, trzyosobowe grupy uczniów, którzy raz w tygodniu brali udział w dwugodzinnych zajęciach. Dzięki zindywidualizowanemu podejściu mogliśmy poświęcić im całą uwagę i obserwować, jak się rozwijają. Projekt pokazał, że wytrwała praca z dzieckiem ma sens i może przynieść wymierne efekty. Pewnego razu, kiedy poszliśmy do restauracji, uczniowie wzięli ze sobą komunikatory. Zwykle to my, nauczyciele, zamawiamy dzieciom posiłki, jednak tym razem jeden z naszych podopiecznych, 12 letni Bartek, chciał samodzielnie kupić kanapkę wspomina pani Sylwia, nauczycielka w Zespole Szkół nr 26 w Toruniu, współautorka projektu. Chłopiec podszedł do lady, przywitał się za pośrednictwem komunikatora. Pani nie wiedziała, jak się zachować, więc go zignorowała. Bartosz był uparty i zwracał się do kasjerki tak długo, aż został obsłużony. Nasz uczeń samodzielnie zamówił posiłek i ładnie podziękował. Takie sytuacje pokazują, że warto w pracy z dziećmi niemówiącymi stosować alternatywne i wspomagające metody komunikacji. Grupa 4 Wszystko zaczyna się od pomysłu Drobna i średnia przedsiębiorczość to podstawa dobrze funkcjonującej gospodarki. W myśl tej zasady Powiatowy Urząd Pracy w Nysie otworzył nowe możliwości przed kreatywnymi ludźmi, gotowymi do pracy na własny rachunek. Dzięki takim inicjatywom bezrobocie w tym mieście w ciągu kilku lat zmniejszyło się z 33 do 14 procent. Warunków przystąpienia do projektu było kilka. Po pierwsze, trzeba było mieć pomysł. Po drugie, wkład własny wynoszący 25 procent planowanej inwestycji. Po trzecie, status niezarejestrowanego w urzędzie pracy jako bezrobotny. 35 najlepszych i najlepiej udokumentowanych pomysłów zostało nagrodzonych dotacją w wysokości 20 tys. zł. Wśród nich były m.in. studio fotograficzne, biuro nieruchomości, a także firma PRowska. Karolina Wolańska założyła w Nysie pracownię ortodontyczną. Gdy dowiedzieliśmy się, że w Nysie otwiera się szansa na rozpoczęcie własnego interesu, długo się nie zastanawiałam. Bez dotacji nie miałabym dziś szans na otwarcie prywatnego gabinetu. Czasem trudno mi uwierzyć, że wszystko potoczyło się tak dobrze przyznaje. Dotację znakomicie spożytkował również Bogusław Prasak, który w Niwnicy, miejscowości w powiecie nyskim, założył firmę budowlaną Budmax. Bogusław Prasak z zawodu jest murarzem. Kilka lat wcześniej wyjechał w poszukiwaniu pracy za granicę. Wrócił z myślą o pracy na własny rachunek. Dziś jego firma słynie między innymi z remontów elewacji zabytkowych kamienic w Nysie. Dzięki dotacji kupiłem profesjonalne rusztowanie, niezbędne w pracach, które wykonywałem. Pieniędzy wystarczyło też na narzędzia. Firma sukcesywnie się rozwija. Zatrudniam dziś dwóch pracowników, rozszerzyłem działalność o handel farbami opowiada, przyznając, że program inwestycyjny pomógł spełnić jego marzenia.

30 Scenariusz 3 - PO KL 30 Grupa 5 Zawód na nowe życie Projekt zrealizowany przez Zakład Doskonalenia Zawodowego w Katowicach był drugą szansą dla 10 wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Jaworzu. Dzięki Funduszom Europejskim grupa najlepiej sprawujących się wychowanków Ośrodka została wysłana na kurs stolarski. Zajęcia obejmowały 40 godzin zajęć teoretycznych i 100 godzin praktycznych ćwiczeń. Kurs ukończyło 9 na 10 uczestniczących w nim chłopców. Dziewięciu zdało egzamin ze znakomitym wynikiem. W trakcie zajęć wykonali meble, które później zostały przekazane Zakładowi Doskonalenia Zawodowego. Część mebli służy dziś uczestnikom kursów gastronomicznych, które organizujemy. Otrzymaliśmy też szafki, stoliki, stoły konferencyjne i biurka, które wykorzystujemy podczas innych szkoleń wylicza dyrektor Zakładu Kształcenia Zawodowego. Patryk ma 17 lat. W czerwcu przyszłego roku opuści ośrodek i wie, jakiej pracy będzie szukał. Stolarzem był jego dziadek, więc można powiedzieć, że w tak nieoczekiwanych okolicznościach Patryk pójdzie w jego ślady. Dzięki dziadkowi trochę wiedziałem, na czym polega stolarka, jakich narzędzi się używa. Szybko polubiłem te zajęcia mówi z satysfakcją Patryk. W przyszłym roku pójdę do zawodówki i dokształcę się w swoim nowym zawodzie. Mam teraz mocne postanowienie: chcę zmienić swoje życie i postaram się nie zmarnować tej szansy. Z podobnym postanowieniem na szkolenie uczęszczał Mariusz, rok młodszy od Patryka. I tak jak on po wyjściu z ośrodka chciałby zacząć wszystko od nowa. Nigdy nie myślałem, że zostanę stolarzem. Początek kursu był dla mnie bardzo trudny, ale na szczęście tylko początek uśmiecha się Mariusz. Wreszcie uwierzyłem, że i mi może się udać. Źródło: Opracowano na podstawie - Dobre praktyki EFS w Polsce. Projekty wyróżnione w konkursie Dobre praktyki EFS 2009

31 31 Scenariusz 3 - PO KL MATERIAŁ POMOCNICZY NR 4 Schemat Analiza projektu Po przeczytaniu opisu projektu zrealizowanego w ramach PO KL i wyróżnionego w konkursie Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce 2009 (materiał pomocniczy nr 3) uzupełnijcie schemat, odpowiadając na następujące pytania: 1. Jaki problem społeczny był źródłem podjęcia opisanej inicjatywy? 2. Jakie działania podjęto w ramach projektu? 3. Kto był adresatem działań realizowanych w ramach projektu? 4. Jak udział w projekcie wpłynął na życie, losy uczestników projektu? 5. Czy realizacja projektu może przynieść jeszcze inne efekty? Kto dodatkowo może skorzystać na tych projektach (lokalne władze, NGO, firmy itp.)? MATERIAŁ POMOCNICZY NR 5 Tekst: IX priorytet POKL W IX priorytecie Programu Kapitał Ludzki Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach realizowane są projekty o zasięgu regionalnym i lokalnym, ukierunkowane w zakresie: 1. tworzenia i wspierania ośrodków wychowania przedszkolnego w środowiskach o niskim stopniu upowszechnienia edukacji przedszkolnej (szczególnie na obszarach wiejskich) 2. organizowania dodatkowych zajęć dydaktyczno wyrównawczych i specjalistycznych 3. modernizacji kształcenia zawodowego i jego dostosowania do potrzeb rynku pracy 4. rozwijania doradztwa edukacyjno zawodowego w zakresie wyboru przyszłego zawodu 5. rozwijania kompetencji w obszarze j. obcych, przedsiębiorczości i nauk ścisłych, ICT 6. dostosowania oferty edukacyjnej do lokalnego rynku pracy oraz wspieraniu uczniów szczególnie uzdolnionych, mających trudną sytuację materialną, programami stypendialnymi 7. wsparcie lokalnych inicjatyw edukacyjnych (szkoleń, kursów itp.) na obszarach wiejskich MATERIAŁ POMOCNICZY NR 6 Lista filmów na temat Funduszy Europejskich rekomendowanych do pokazania na lekcji: Kapitał ludzki : PO kapitał : Sen o Europie : Europa za firanką : U jak Unia 2011 :

32 Scenariusz 4 - RPO i PO RPW 32 pięknieje, czyli jak Fundusze Europejskie wspierają rozwój regionów. Regionalne Programy Operacyjne oraz 4.Polska Program Rozwoju Polski Wschodniej SKRÓCONY OPIS LEKCJI: W czasie zajęć uczniowie zapoznają się z programami służącymi rozwojowi regionalnemu, które są kierowane bezpośrednio do konkretnych województw. Poznają podstawowe założenia Regionalnych Programów Operacyjnych oraz Programu Rozwoju Polski Wschodniej. Dowiadują się, jakie projekty są realizowane w ramach tych programów i oceniają, czy posłużą one zrównoważonemu rozwojowi regionów. Wybierają najciekawsze ich zdaniem projekty i wskazują, w jaki sposób wpłyną na jakość życia mieszkańców regionów i lokalnego środowiska. CELE LEKCJI: Uczeń powinien: wskazywać główne cele i priorytety RPO oraz PO RPW; wiedzieć, jakiego typu przedsięwzięcia mogą być finansowane dzięki tym programom; określić wpływ realizacji wybranych projektów na jakość życia mieszkańców i rozwój regionu; zapoznać się z różnymi przykładowymi projektami, realizowanymi w regionach, w których mieszkają uczniowie. ADRESAT: Uczniowie szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych CZAS REALIZACJI: 2 godziny lekcyjne (90 min.) METODY REALIZACJI ZAJĘĆ: Praca z materiałem źródłowym Burza mózgów Wyszukiwanie informacji w internecie Prezentacja Praca w grupach Zapoznanie się z filmami ilustrującymi zmiany w Polsce Wschodniej MATERIAŁY POMOCNICZE: 1. Mapa Polski 2. Mapa regionów UE 3. Tekst Program Rozwój Polski Wschodniej na lata Ćwiczenie Projekty PO RPW 5. Ćwiczenie Tak się zmienia Polska Wschodnia!

33 33 Scenariusz 4 - RPO i PO RPW PRZEBIEG ZAJĘĆ: Lekcja 1 1. Zaproponuj uczniom, by spróbowali na konturowej mapie Polski (materiał pomocniczy nr 1) zaznaczyć według swojej intuicji i wiedzy, podział na regiony. Niech przedyskutują w grupach, jakie przyjęli kryteria podziału, co może być wyróżnikiem regionu? Następnie grupy prezentują swoje pomysły podziału Polski. Wspólnie zdefiniujcie hasło region. Następnie zaznacz, że do celów lekcyjnych przyjmiecie definicję, iż region to jednostka terytorialna (administracyjna lub samorządowa), podporządkowana bezpośrednio szczeblowi centralnemu. Zaznacz, że w Polsce funkcję regionów pełnią województwa (w Niemczech landy, we Francji departamenty). Wyjaśnij, że tematem lekcji będzie pomoc udzielana bezpośrednio polskim regionom przez Unię Europejską. 2. Podziel klasę na kilkuosobowe zespoły, rozdaj grupom mapę regionów UE (materiał pomocniczy nr 2). Poproś uczniów o przeanalizowanie przedstawionych danych, krótką rozmowę w grupach, a następnie ułożenie jednego pytania do przedstawionej mapy. Po wykonaniu pracy poproś kolejno przedstawicieli grup o odczytanie przygotowanych pytań, a pozostałych uczniów o próbę sformułowania odpowiedzi (np. jakie historyczne zdarzenia mogły wpłynąć na taki podział zamożności regionów Europy?). 3. Podsumowując, porozmawiaj z uczniami o tym, dlaczego Unia interesuje się regionami? Dlaczego pomoc dla regionów jest zróżnicowana? Które polskie regiony są uprawnione do otrzymania funduszy UE? Zwrócić uwagę, że wydatki na regiony podyktowane są potrzebą skutecznej, racjonalnie rozplanowanej pomocy, skierowanej do najbardziej potrzebujących miejsc. Celem unijnej polityki regionalnej jest transfer zasobów z regionów zamożniejszych do biedniejszych. Chodzi o to, by regiony mniej rozwinięte osiągnęły taki sam poziom dobrobytu, jak pozostałe części Unii. Różnice w poziomie rozwoju uwidoczniły się wyraźnie po przystąpieniu do UE nowych krajów, takich jak Polska. Dlatego w latach zwiększono budżet przeznaczony na politykę regionalną. Wynosi on 36% budżetu UE, czyli prawie 350 mld euro. Te pieniądze w formie Funduszy Europejskich są przeznaczane na rozwój infrastruktury oraz potencjału gospodarczego i ludzkiego w regionach, w których poziom PKB nie przekracza 75% unijnej średniej. Wszystkie polskie regiony spełniają to kryterium i korzystają z Funduszy Europejskich. Są też takie kraje, w których tylko niektóre regiony są objęte pomocą unijną (np. część wschodnia Niemiec). 4. Wyjaśnij uczniom, że oprócz programów operacyjnych realizowanych na obszarze całego kraju, obecnie funkcjonuje również 16 Regionalnych Programów Operacyjnych po jednym dla każdego województwa. Na ich realizację w latach przeznaczono aż 16,6 mln euro (prawie 25% środków dostępnych na realizację Narodowej Strategii Spójności). RPO są dostosowane do potrzeb i planów rozwoju każdego z województw. 5. Poproś, aby uczniowie, nadal pracując w grupach, porozmawiali o regionie, w którym żyją? Z czym im się kojarzy? Za co lubią swój region? Czego w nim nie akceptują? Jakie problemy występują w ich regionie? Zachęć, aby wyniki swojej dyskusji uczniowie zapisali w wybranej przez siebie formie graficznej (np. mapa myśli, metaplan lub innej). Poproś przedstawicieli grup o prezentację efektów dyskusji na forum klasy. 6. Odwołując się do wypowiedzi uczniów, wspólnie ułóżcie listę dziedzin priorytetów, które są najważniejsze dla waszego regionu i które powinny być wspierane przez Fundusze Europejskie. Poproś ochotników o podawanie pomysłów, zapisuj je na tablicy. Jeśli to konieczne, uzupełnij wypowiedzi uczniów. Zwróć uwagę, czy wśród wymienionych priorytetów znalazły się np. rozwój infrastruktury technicznej (drogowej, transportu publicznego, kolejowej, portów lotniczych), ochrona środowiska naturalnego (zachowanie czystości wody, składowanie śmieci), rozwój edukacji, kultury, turystyki, pomocy społecznej, społeczeństwa informacyjnego, dotacje dla przedsiębiorstw, wspieranie przedsiębiorczości i innowacyjności, wsparcie przemian w miastach i w obszarach wymagających odnowy (rewitalizacja), promocja regionu, poprawa funkcjonowania administracji. 7. Jeśli masz możliwość przeprowadzenia lekcji w pracowni komputerowej, zachęć uczniów do skorzystania z mapy dotacji zamieszczonej na stronach MRR i wyszukanie przykładów projektów realizowanych w ich regionie. Wyjaśnij, że mapa obejmuje wszystkie projekty realizowane z Funduszy Europejskich w różnych regionach Polski. Można z niej korzystać dowolnie filtrując i zestawiając zawarte w niej informacje, tworzyć własne wykresy i sumować wszystko w Excelu. Mapa daje możliwość sprawdzenia, jakie projekty realizowane są w waszym województwie. Informuje, jakie są wartości projektów, zarówno wartość dofinansowania UE, jak i całkowity koszt przeprowadzenia inwestycji. Można przy jej pomocy porównywać wykorzystanie środków unijnych pomiędzy wybranymi obszarami i programami. Można odszukać szczegółowe opisy celów i założeń oraz przeprowadzonych działań i efektów projektu. 8. Podsumowując zajęcia, poproś uczniów, aby jako zadanie domowe (lub w ramach kolejnych zajęć, w formie projektowej) w swoim otoczeniu odszukali inwestycje finansowane z Funduszy Europejskich z RPO. Poproś uczniów o wybranie jednego projektu, który ich zdaniem najbardziej zmienił życie codzienne ich samych, ich bliskich, wpłynął na rozwój regionu. Niech przygotują prezentację o wybranym projekcie. Wynikiem pracy mogą być sekwencje filmu, przeźrocza, gazetka, przewodnik, fotografia, komiks itp. Na kolejnych zajęciach uczniowie przedstawiają prezentacje

34 Scenariusz 4 - RPO i PO RPW 34 rówieśnikom wraz z uzasadnieniem wyboru. Mogą posłużyć się opisaną wyżej stroną Uczniowie mogą również spróbować nawiązać kontakt z Regionalnym Punktem Informacyjnym (tu spis adresów: goo.gl/k9zcs), przeprowadzić i nagrać wywiad z pracownikiem Punktu na temat celów, priorytetów i wykorzystania Funduszy Europejskich w ich województwie. Lekcja nr 2 1. Przedstaw uczniom informacje dotyczące Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej. Wyjaśnij, że PO RPW jest przeznaczony dla pięciu województw Polski Wschodniej: lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. Zapytaj uczniów: dlaczego ich zdaniem właśnie do tych województw skierowano oddzielny program? 2. Zaznacz, że celem programu jest przyspieszenie tempa rozwoju społeczno gospodarczego Polski Wschodniej w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju. W najbliższych latach powstaną tam nowe drogi, ekologiczny transport publiczny, parki technologiczne, budowana będzie sieć szerokopasmowego internetu i trasy rowerowe. Dofinansowanie otrzyma prawie trzydzieści projektów uczelni kształcących lub prowadzących badania naukowe w obszarze nauk technicznych i matematyczno-przyrodniczych. 3. Na podstawie tekstu Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej na lata (materiał pomocniczy nr 3) omów najważniejsze założenia programu. W celu utrwalenia przedstawionych informacji, zaproponuj uczniom dopasowanie przykładowych projektów realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej (materiał pomocniczy nr 4) do przedstawionych priorytetów PO RPW. Ćwiczenie uczniowie mogą wykonać indywidualnie lub zespołowo. Następnie zapytaj: jakich dziedzin dotyczą priorytety PO RPW? Czy zdaniem uczniów proponowane w programie działania są wystarczające? Jakie inne działania są potrzebne? Wypisz propozycje na tablicy. 4. Poleć uczniom wykonanie zadania pt. Tak się zmienia Polska Wschodnia! (materiał pomocniczy nr 5), szczególnie, jeżeli uczniowie mieszkają w jednym z województw Polski Wschodniej. Podziel klasę na 6 grup, wyjaśnij, że korzystając ze strony internetowej informującej o projektach realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej, uczniowie wybiorą najciekawszy ich zdaniem projekt, który: usprawni komunikację w regionie (grupa 1), ułatwi rozwój edukacji, w tym uczelni wyższych (grupa 2), wspiera przedsiębiorczość mieszkańców regionu (grupa 3), umożliwi prowadzenie innowacyjnych badań naukowych (grupa 4), wspiera rozwój turystyki w regionie (grupa 5) bądź umożliwi wzrost konkurencyjności gospodarki regionu (grupa 6). Poproś, aby grupy ułożyły hasło, tytuł prasowy dla wybranego projektu. Możecie stworzyć wspólny kolaż prezentujący projekty i ich efekty w różnych dziedzinach życia od transportu po kulturę, edukację, badania naukowe po turystykę i wzrost konkurencyjności gospodarki. Poproś o uzasadnienie wyboru projektów. 5. Zadanie pt. Tak się zmienia Polska Wschodnia! można przeprowadzić jeszcze w inny sposób w formie mini-projektu. Podziel uczniów na pięć zespołów każdy z nich będzie reprezentował jedno województwo Polski Wschodniej. Poproś ich, by obejrzeli wszystkie filmy nadesłane z odpowiadających im województw na konkurs Filmowa mapa przemian, wchodząc na stronę projektu, w podzakładkę Mapa przemian : Następnie niech przygotują ustną prezentację połączoną z wyświetleniem najlepszego według nich filmu, z odpowiednim komentarzem. Powinien on zawierać odpowiedzi na pytania, dlaczego dane województwo jest objęte specjalnym programem pomocowym (przyczyny historyczne, kulturowe, geograficzne), z jakimi problemami zmagali się mieszkańcy danego województwa oraz jakie efekty przyniosły inwestycje ze środków unijnych. Swoją prezentację przygotowują na podstawie obejrzanych filmów i zdobytych z innych źródeł informacji.

35 35 Scenariusz 4 - RPO i PO RPW MATERIAŁY POMOCNICZE: MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 Na mapie Polski zaznaczcie regiony, według wybranych przez siebie kryteriów.

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 1 Autor: Aneta Para Małe i średnie przedsiębiorstwa w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 PO Innowacyjna Gospodarka jest to główny z programów operacyjnych skierowany do przedsiębiorców.

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Cel główny WRPO 2014+: Poprawa konkurencyjności i spójności województwa Alokacja środków

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Instytucja Zarządzająca ZARZĄD WOJEWÓDZTWA WYDZIAŁ EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO Zadania wdrożeniowe EFRR WYDZIAŁ ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Mój region w Europie

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Mój region w Europie Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego Harmonogram konkursów 2013 Działanie 4.3 Rozwój komercyjnych e-usług. Nabór wniosków 27.05.2013 7.06.2013 Celem działania jest zwiększenie

Bardziej szczegółowo

PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm.

PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm. PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowaniem innowacyjnych projektów dla firm. W poprzednim wydaniu biuletynu BDO informowaliśmy, że od 12 maja br. PARP przyjmuje wnioski związane z dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia.

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia. Możliwości finansowania projektów budowlanych w Polsce ze środków UE w świetle nowej perspektywy finansowania 2014-2020 Warszawa, 24 września 2013 r. 1 Dotychczasowe doświadczenia Skutecznie korzystamy

Bardziej szczegółowo

Wyniki aktualizacji list projektów indywidualnych

Wyniki aktualizacji list projektów indywidualnych Wyniki aktualizacji list projektów indywidualnych Informacja prasowa, 28 lutego 2011 r. Zakończyła się kolejna aktualizacja list projektów indywidualnych. To najważniejsze inwestycje, które w najbliższych

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA OŚ PRIORYTETOWA I Innowacyjna Polska Wschodnia Priorytet Inwestycyjny 1.2 Zwiększenie aktywności przedsiębiorstw w zakresie B+R. Przykładowe typy projektów: Wsparcie

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ:

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: Działanie 1.5 mazowieckiego programu regionalnego Nabory dostępne w innych województwach 2. WSPARCIE PROJEKTÓW BADAWCZYCH: Działanie 1.4 Programu Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu

Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu Wsparcie rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Tomasz Napiórkowski Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r.

Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r. Główne założenia i komplementarność Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r. RPO WŁ na lata 2014-2020 Konstrukcja RPO WŁ 2014-2020: LP. WOJEWÓDZTWO

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym Hanna Grunt Prezes Zarządu WFOŚiGW 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest instytucją, powołaną na mocy ustawy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW. w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020

TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW. w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020 TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020 Warszawa, 16 kwietnia 2015 OGÓLNE ZAGADNIENIA ZWIĄZANE Z EFEKTYWNOŚCIĄ ENERGETYCZNĄ EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA stosunek uzyskanych

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2014 Bożena Lublińska Kasprzak Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Warszawa, 24 czerwca 2014 r.,

Bardziej szczegółowo

Małopolskie samorządy w nowej perspektywie finansowej. Szanse i wyzwania

Małopolskie samorządy w nowej perspektywie finansowej. Szanse i wyzwania Małopolskie samorządy w nowej perspektywie finansowej. Szanse i wyzwania Debata w Gorlicach Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Perspektywa finansowa 2014-2020 Dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE

INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA INWESTYCJI KOMUNALNYCH ZE ŚRODKÓW PO INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO 2014-2020 2

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

EFRR 129 517 902,00. Nośność wybudowanej/przebudowanej drogi (kn/oś) Całkowita długość nowych dróg (km) Długość wybudowanych dróg wojewódzkich (km)

EFRR 129 517 902,00. Nośność wybudowanej/przebudowanej drogi (kn/oś) Całkowita długość nowych dróg (km) Długość wybudowanych dróg wojewódzkich (km) 1. Numer i nazwa osi priorytetowej 5. Nowoczesna komunikacja 2. Cele szczegółowe osi priorytetowej Zwiększona dostępność transportowa i poprawa bezpieczeństwa regionalnej sieci drogowej uzupełniającej

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO

ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO projekt realizowany przez Powiat Świdnicki w Świdniku w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH I AKTUALIZACJI LISTY PROJEKTÓW INDYWIDUALNYCH DLA (AKTUALIZACJA WRZESIEŃ 2015 R.)

SPRAWOZDANIE Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH I AKTUALIZACJI LISTY PROJEKTÓW INDYWIDUALNYCH DLA (AKTUALIZACJA WRZESIEŃ 2015 R.) SPRAWOZDANIE Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH I AKTUALIZACJI LISTY INDYWIDUALNYCH DLA PROGRAMU OPERACYJNEGO INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO (AKTUALIZACJA WRZESIEŃ 2015 R.) Podstawa prawna i rozpoczęcie aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny woj. kujawsko-pomorskie. Planowane konkursy - rok 2011

Regionalny Program Operacyjny woj. kujawsko-pomorskie. Planowane konkursy - rok 2011 Regionalny Program Operacyjny woj. kujawsko-pomorskie Ostatnia aktualizacja info na stronie www Szczegółowe informacje odnośnie działań w ramach RPO WP uszczegółowienie. (http://mojregion.eu/regionalny-programoperacyjny-wojewodztwa-kujawsko-pomorskiego/wazne-dokumenty/dokumenty-programowe/szczegolowy-opis-osi-prioryt.html)

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 Prezentacja programów unijnych NEXUS Consultants Sp. z o.o. ul. Waszyngtona 34/36, 81-342 Gdynia tel.: (+4858) 66 18 300, 66 18 289, 66 18 515 fax (+4858) 621 78

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROJEKT ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ PODSTAWOWE INFORMACJE skierowany do mikro, małych

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 1 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 CEL PROGRAMU 2 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020. Lublin, 26.06.2013 r.

Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020. Lublin, 26.06.2013 r. Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Lublin, 26.06.2013 r. Logika procesu programowania RPO WL na lata 2014-2020 Główne założenia wydatkowania środków

Bardziej szczegółowo

Funduszu EFRR 176 560 369,00. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego

Funduszu EFRR 176 560 369,00. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 1161/2016 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 3 lutego 2016 roku pn. Szczegółowy Opis Osi Priorytetowych Działanie 4.3 Gospodarka wodno-ściekowa 1. Numer i nazwa osi

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 18 grudnia 2014 r. Negocjacje POIR z KE 8-10 lipca br. (Warszawa)

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO NA LATA 2014-2020 oraz KONTRAKT TERYTORIALNY DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO NA LATA 2014-2020 oraz KONTRAKT TERYTORIALNY DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO NA LATA 2014-2020 oraz KONTRAKT TERYTORIALNY DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Stefania Koczar-Sikora Zastępca Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego Ornontowice,

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020: założenia wsparcia na rozpoczęcie i rozwój działalności

Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020: założenia wsparcia na rozpoczęcie i rozwój działalności Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego : założenia wsparcia na rozpoczęcie i rozwój działalności Łukasz Tur Główny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich Wsparcie na rozpoczęcie działalności

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości - obszary wspierania gospodarki 2014-2020

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości - obszary wspierania gospodarki 2014-2020 2015 Marek Szczepanik Zastępca Prezesa Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości - obszary wspierania gospodarki 2014-2020 Warszawa, 14 marca 2015 Obszary Przedsiębiorcy

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA Działanie 1.4 Wsparcie MŚP 6. Nazwa działania / poddziałania Dotacje bezpośrednie 7. Cel szczegółowy działania / poddziałania 8. Lista wskaźników rezultatu bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwo Dolnośląskie

Regionalny Program Operacyjny Województwo Dolnośląskie Regionalny Program Operacyjny Województwo Dolnośląskie 1.Oś Priorytetowa 1 Przedsiębiorstwa i innowacje Zwiększone urynkowienie działalności badawczo-rozwojowej Zwiększona aktywność badawczo-rozwojowa

Bardziej szczegółowo

DLA ROZWOJU MAZOWSZA. www.mazowia.eu

DLA ROZWOJU MAZOWSZA. www.mazowia.eu DLA ROZWOJU MAZOWSZA Stwarzamy warunki do rozwoju firm Działanie 1.4 Wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu Priorytet I Tworzenie warunków dla rozwoju potencjału innowacyjnego i przedsiębiorczości na

Bardziej szczegółowo

dla rozwoju Mazowsza www.mazowia.eu PROMUJEMY PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Działanie 1.7 Promocja gospodarcza

dla rozwoju Mazowsza www.mazowia.eu PROMUJEMY PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Działanie 1.7 Promocja gospodarcza dla rozwoju Mazowsza PROMUJEMY PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Działanie 1.7 Promocja gospodarcza Priorytet I Tworzenie warunków dla rozwoju potencjału innowacyjnego i przedsiębiorczości na Mazowszu Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

10 lat Gminy Płoniawy-Bramura w Unii Europejskiej

10 lat Gminy Płoniawy-Bramura w Unii Europejskiej 10 lat Gminy Płoniawy-Bramura w Unii Europejskiej INWESTYCJE REALIZOWANE W GMINIE PŁONIAWY-BRAMURA DOFINANSOWANE ZE SRODKÓW UE Rozbudowa i modernizacja systemów zaopatrzenia w wodę oraz infrastruktury

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UNIJNE 2014-2020 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO 2014 2020 WYBRANE PRIORYTETY DLA GMINY

FUNDUSZE UNIJNE 2014-2020 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO 2014 2020 WYBRANE PRIORYTETY DLA GMINY FUNDUSZE UNIJNE 2014-2020 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO 2014 2020 WYBRANE PRIORYTETY DLA GMINY 1 PERSPEKTYWA 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska ma do dyspozycji 82,5 mld euro

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Wsparcie unijne nie dotyczy bieżącej działalności służby zdrowia. To pieniądze na rozwój.

Wsparcie unijne nie dotyczy bieżącej działalności służby zdrowia. To pieniądze na rozwój. Wsparcie unijne nie dotyczy bieżącej działalności służby zdrowia. To pieniądze na rozwój. W latach 2007-2013 do służby zdrowia trafi około 1,5 mld euro unijnego dofinansowania, czyli 7 razy więcej niż

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Planujesz rozpoczęcie lub rozwój działalności? Chcesz być konkurencyjny na rynku? Masz innowacyjny pomysł na inwestycję? ZAPRASZAMY!!! Sieć Punktów Funduszy

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

W PO IG przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie w ramach następujących priorytetów:

W PO IG przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie w ramach następujących priorytetów: Załącznik l Minister Gospodarki pełni funkcję Instytucji Pośredniczącej dla priorytetów III, IV, V, VI Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 (PO IG), oraz dla priorytetów IX i X Programu

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

Mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa: maksymalnie 50% Średnie przedsiębiorstwa: maksymalnie 40% Duże przedsiębiorstwa: maksymalnie 30%

Mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa: maksymalnie 50% Średnie przedsiębiorstwa: maksymalnie 40% Duże przedsiębiorstwa: maksymalnie 30% FUNDUSZE UNIJNE DLA PRZEDSIĘBIORSTW Firma Complex IT oferuje profesjonalne doradztwo w zakresie wyboru odpowiedniego konkursu, przygotowaniu projektów a także oferuje wsparcie przez cały okres przygotowania,

Bardziej szczegółowo

Kryteria merytoryczne oceny wniosków:

Kryteria merytoryczne oceny wniosków: Załącznik nr 2 do Regulaminu pracy Komisji Kryteria merytoryczne oceny wniosków: Obszar oceny wniosków I. Wpływ realizacji projektu na poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego (w skali od 0 do 10 pkt.):

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie środków pomocowych w Opolu w 2011 roku Wydział ds. Europejskich i Planowania Rozwoju Urzędu Miasta Opola

Wykorzystanie środków pomocowych w Opolu w 2011 roku Wydział ds. Europejskich i Planowania Rozwoju Urzędu Miasta Opola Wykorzystanie środków pomocowych w Opolu w 2011 roku Wydział ds. Europejskich i Planowania Rozwoju Urzędu Miasta Opola Opole, listopad 2012 r. Środki pomocowe wspierające rozwój kraju Informacja o wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH EKSPERT FUNDUSZY UNIJNYCH POZYSKAJ Z NAMI DOTACJE UNII EUROPEJSKIEJ 0 EUROPROJEKTY Consulting Sp. z o.o. Ekspert Funduszy Unii Europejskiej Andersia Business Centre Plac Andersa 7 61-894 Poznań tel. 61

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM REMONTOWY DLA NIERUCHOMOŚCI GMINNYCH ZLOKALIZOWANYCH W STREFIE WIELKOMIEJSKIEJ ŁODZI NA LATA 2011-2014 OBSZAR DZIAŁANIA Programem objęty

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub Narzędzia informatyczne służące do efektywnego zarządzania Centrum Kompetencji Seed i Start-up, procesami decyzyjnymi w nim zachodzącymi oraz budowania bazy pomysłodawców, technologii i ekspertów zewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi System finansowania ochrony środowiska w Polsce 50% 20% 40% 70% 10% 10% Nadwyżka 35% 100% 65% 2 Działalność

Bardziej szczegółowo