Barbara Jawdosiuk Krzysztof Ro ko. Poradnik inwestora undusze inwestycyjne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Barbara Jawdosiuk Krzysztof Ro ko. Poradnik inwestora undusze inwestycyjne"

Transkrypt

1 Barbara Jawdosiuk Krzysztof Ro ko Poradnik inwestora undusze inwestycyjne Warszawa

2 Broszura zosta³a wydana w celach edukacyjnych. Informacje w niej zawarte maj¹ charakter ogólny. Publikacja zosta³a wydana nak³adem Komisji Papierów Wartoœciowych i Gie³d Rysunki: Ma³gorzata Zmys³owska Opracowanie graficzne: CRESCO Agencja Reklamowo-Wydawnicza Komisja Papierów Wartoœciowych i Gie³d Pl. Powstañców Warszawy Warszawa telefaks (0-22) Warszawa, 2004 ISBN

3 WSTÊP Czemu s³u y ten Poradnik? Prezentujemy Pañstwu Poradnik inwestora fundusze inwestycyjne. Celem tego Poradnika jest przedstawienie podstawowych informacji o konstrukcji funduszy inwestycyjnych, ich funkcjonowaniu, zaletach inwestowania, a tak e wyjaœnienie, krok po kroku, zasad przystêpowania do funduszu. Do kogo jest skierowany? Nasz Poradnik jest skierowany do osób, które poszukuj¹ nowych form inwestowania, a które nie inwestowa³y dot¹d w tytu³y uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Czego mo na siê z niego dowiedzieæ? Witam! Jestem Pan Kapita³ek. Bardzo mi mi³o Ciebie poznaæ. Pragniemy wskazaæ mo liwoœci inwestowania w fundusze inwestycyjne oraz nowe formy zwi¹zane z dystrybucj¹ w Polsce tytu³ów uczestnictwa funduszy zagranicznych. Opracowuj¹c Poradnik, staraliœmy siê przejrzyœcie przedstawiæ wszelkie zagadnienia, które mog¹ byæ niezrozumia³e dla osób nie zajmuj¹cych siê na co dzieñ rynkiem kapita³owym. Wyjaœnienie podstawowych terminów zwi¹zanych z uczestnictwem w funduszach inwestycyjnych znajdziecie Pañstwo w S³owniczku koñcz¹cym opracowanie*. Stan prawny dotycz¹cy funkcjonowania funduszy inwestycyjnych Podstawowym aktem prawnym reguluj¹cym zasady tworzenia oraz funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych jest ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz ), która zast¹pi³a przepisy ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych. Nowa ustawa, która wesz³a w ycie 1 lipca 2004 r. utrzyma³a wiêkszoœæ dotychczasowych regulacji, wprowadzi³a jednoczeœnie szereg istotnych zmian w zakresie dopuszczalnych typów i konstrukcji funduszy inwestycyjnych, procedur tworzenia oraz zasad ich funkcjonowania, a tak e praw i obowi¹zków uczestników funduszu. Tekst nowej ustawy, jak równie inne informacje dotycz¹ce dzia³aj¹cych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej funduszy inwestycyjnych znajdziecie Pañstwo w serwisie internetowym Komisji pod adresem: * Terminy zamieszczone w S³owniczku, u yte po raz pierwszy w tekœcie Poradnika, zosta³y oznaczone kursyw¹, pogrubion¹ czcionk¹. 3

4 ISTOTA I CHARAKTERYSTYKA UNDUSZU INWESTYCYJNEGO Konstrukcja prawna funduszu i klasyfikacja funduszy Najproœciej rzecz ujmuj¹c, fundusz inwestycyjny tworz¹ pieni¹dze, powierzone przez indywidualnych inwestorów, które s¹ zarz¹dzane w ich imieniu przez specjalistów (licencjonowanych przez Komisjê doradców inwestycyjnych). Ich zadanie polega na inwestowaniu wp³aconych do funduszu œrodków w taki sposób, aby osi¹gn¹æ jak najwiêkszy zysk dla uczestników funduszu, przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka inwestycyjnego. Istota funduszy inwestycyjnych opiera siê zatem na za³o eniu po³¹czenia œrodków (zasobów kapita³owych) indywidualnych inwestorów w celu wspólnego ich inwestowania. Mo e zainwestujê w fundusze..., ale co to w ogóle jest? W zamian za dokonane wp³aty do funduszu inwestorzy otrzymuj¹ w zale noœci od rodzaju funduszu inwestycyjnego jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne. Ich liczba pokazuje proporcjonalny udzia³ uczestnika w maj¹tku funduszu inwestycyjnego. W trakcie funkcjonowania fundusz inwestycyjny otwarty zbywa lub odkupuje przyznane uczestnikowi jednostki na jego ¹danie, zaœ fundusz zamkniêty emituje certyfikaty inwestycyjne oraz dokonuje ich wykupu w przypadkach okreœlonych w statucie funduszu. Inwestowane przez fundusz inwestycyjny wp³aty uczestników tworz¹ jego portfel inwestycyjny. Portfel inwestycyjny jest Ÿród³em osi¹ganych przez fundusz dochodów. Dochody te przys³uguj¹ uczestnikom proporcjonalnie do liczby posiadanych tytu³ów uczestnictwa. Z ustalon¹ czêstotliwoœci¹ (z regu³y w dniach, w których odbywaj¹ siê sesje na gie³dzie) fundusz inwestycyjny ustala wartoœæ jednostek uczestnictwa, czyli oblicza wartoœæ aktywów netto funduszu przypadaj¹cych na jednostkê uczestnictwa, b¹dÿ certyfikat inwestycyjny (dzieñ wyceny). W tym celu fundusz wycenia portfel inwestycyjny, a nastêpnie dzieli jego wartoœæ przez liczbê przys³uguj¹cych wszystkim uczestnikom jednostek lub wyemitowanych certyfikatów. Wartoœæ jednostki uczestnictwa b¹dÿ certyfikatu inwestycyjnego mo e siê zmieniaæ w ka dym dniu wyceny. Wartoœæ jednostek mo - na znaleÿæ w prasie codziennej, internecie, czy telegazecie. Mno ¹c wartoœæ jednostki przez liczbê posiadanych jednostek mo emy ³atwo obliczyæ aktualn¹ wartoœæ œrodków ulokowanych w funduszu. 4

5 Jednostki uczestnictwa s¹ zbywane i odkupywane przez fundusz po cenie wynikaj¹cej z wartoœci jednostek uczestnictwa w danym dniu odpowiednio powiêkszonej lub pomniejszonej o pobieran¹ przez fundusz op³atê manipulacyjn¹. Zakoñczenie inwestowania w funduszu odbywa siê poprzez odkupienie jednostek uczestnictwa lub wykupienie certyfikatów przez fundusz, albo sprzeda certyfikatów na rynku, na którym s¹ notowane, np. na gie³dzie. undusz inwestycyjny jest instytucj¹ lokuj¹c¹ pulê zebranych od uczestników œrodków pieniê nych w ró nego rodzaju papiery wartoœciowe (np. akcje, obligacje, listy zastawne) i prawa maj¹tkowe (np. nieruchomoœci) we wspólnym interesie uczestników funduszu. undusze korzystaj¹ jednak przy tym z przywilejów dostêpnych wy³¹cznie inwestorom instytucjonalnym, zaœ podstawow¹ zasad¹ polityki inwestycyjnej jest wypracowywanie na rzecz uczestników mo liwie wysokich zysków przy ograniczonym ryzyku za pomoc¹ dywersyfikacji lokat. undusz inwestycyjny w statucie deklaruje cel swojej dzia³alnoœci (pomna anie powierzonych oszczêdnoœci) oraz okreœla ramow¹ strategiê inwestowania (w jakie papiery wartoœciowe i w jakiej proporcji bêdzie inwestowa³), dziêki temu osoby wp³acaj¹ce do funduszu pieni¹dze, wiedz¹ na jakie zyski mog¹ liczyæ i jakich zagro eñ oczekiwaæ. Niektóre z tych funduszy odnotowuj¹ ponadprzeciêtne zyski! Uwaga! Nabywaj¹c jednostki uczestnictwa musimy siê upewniæ, czy zawieramy umowê dotycz¹c¹ jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych dzia³aj¹cych w oparciu o ustawê o funduszach inwestycyjnych i podlegaj¹cych kontroli Komisji. Zgodnie z ustaw¹ oznaczenia fundusz inwestycyjny lub skrótu tego oznaczenia ma prawo i obowi¹zek u ywaæ w nazwie (firmie), reklamie lub do okreœlenia wykonywanej przez siebie dzia³alnoœci gospodarczej wy³¹cznie fundusz inwestycyjny utworzony zgodnie z ustaw¹ (wyj¹tkiem jest Narodowy undusz Inwestycyjny utworzony w ramach Programu Powszechnej Prywatyzacji). Podmioty obs³uguj¹ce fundusze inwestycyjne Ze wzglêdu na fakt, e zarz¹dzanie funduszem inwestycyjnym jest procesem skomplikowanym, wymagaj¹cym podjêcia wielu ró nych czynnoœci w obs³ugê funduszu jest zaanga owanych kilka podmiotów: Towarzystwo funduszy inwestycyjnych Towarzystwo, dzia³aj¹ce w formie spó³ki akcyjnej, jest jedynym podmiotem, który jest uprawniony do tworzenia funduszy, zarz¹dzania nimi oraz reprezentowania ich w stosunkach z osobami trzecimi. Innymi s³owy, towarzystwo jako organ funduszu podejmuje wszelkie 5

6 dzia³ania konieczne dla prawid³owego funkcjonowania funduszu odpowiadaj¹c wobec uczestników funduszu za wszelkie szkody spowodowane niewykonaniem lub nienale ytym wykonaniem swych obowi¹zków w zakresie zarz¹dzania funduszem i jego reprezentacji. Niezbêdnym warunkiem prowadzenia przez towarzystwo dzia³alnoœci jest uzyskanie zezwolenia Komisji oraz posiadanie odpowiednich kapita³ów. Depozytariusz Depozytariuszem mo e byæ tylko bank z siedzib¹ na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oddzia³ zagranicznej instytucji kredytowej posiadaj¹cy siedzibê na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Krajowy Depozyt Papierów Wartoœciowych S.A. Wybór depozytariusza przez fundusz zatwierdza Komisja. Do podstawowych obowi¹zków depozytariusza nale y przede wszystkim prowadzenie rejestru aktywów funduszu oraz kontrolowanie na bie ¹co prawid³owoœci zarz¹dzania funduszem i ustalania wartoœci aktywów netto funduszu, a tak e wystêpowanie w imieniu uczestników funduszu, na drogê s¹dow¹ z powództwem przeciwko towarzystwu. Agent transferowy Agent transferowy jest instytucj¹, która prowadzi rejestry uczestników dla funduszy inwestycyjnych otwartych i specjalistycznych otwartych. W ramach wykonywania czynnoœci zwi¹zanych z prowadzeniem tego rejestru, agent transferowy dokonuje bie ¹cego uaktualniania salda rejestru, przyjmuje i realizuje dyspozycje uczestników (zmiany danych, przyjmowanie pe³nomocnictw), organizuje i przeprowadza obieg dokumentów i œrodków pieniê nych. Do agenta transferowego nale y te utrzymywanie kontaktu z uczestnikami, przekazywanie im potwierdzeñ realizacji zleconych dyspozycji i zlecanie przekazywania œrodków pieniê nych z umorzeñ jednostek uczestnictwa. Dystrybutorzy jednostek uczestnictwa W proces dystrybucji jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych mo e byæ zaanga owanych kilka podmiotów. undusze zbywaj¹ jednostki uczestnictwa bezpoœrednio, za poœrednictwem towarzystwa, domu maklerskiego albo podmiotu, który uzyska³ zezwolenie Komisji na poœredniczenie w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa. Mo liwa jest tak e dystrybucja jednostek uczestnictwa za poœrednictwem osób fizycznych, które s¹ zwi¹zane z towarzystwem, z domem maklerskim lub innym dystrybutorem odpowiedni¹ umow¹ zlecenia lub agencji. W celu ochrony uczestników funduszy przed nieuczciwymi poœrednikami ustawa wprowadzi³a zakaz przyjmowania przez te osoby wp³at inwestorów na nabycie jednostek uczestnictwa. Towarzystwo, dom maklerski albo inny dystrybutor To chyba tutaj...? ponosz¹ odpowiedzialnoœæ administracyjnoprawn¹ za nieprawid³owe dzia³ania tych osób. Zatem w razie stwierdzenia nieprawid³owoœci powinniœmy powiadomiæ odpowiedni podmiot oraz Komisjê. 6

7 KORZYŒCI WYNIKAJ CE Z OSZCZÊDZANIA W UNDUSZACH INWESTYCYJNYCH Korzyœci z inwestowania w fundusze inwestycyjne jest wiele, ze wzglêdu na liczne zalety, jakie niesie za sob¹ taka forma inwestycji. Inwestowanie w funduszach zapewnia bezpieczeñstwo powierzonych œrodków, p³ynnoœæ inwestycji, profesjonalne zarz¹dzanie, relatywnie wy sz¹ dochodowoœæ i ni sze koszty oraz rozproszenie ryzyka inwestycyjnego w porównaniu z indywidualnym inwestowaniem na gie³dzie. undusze inwestycyjne generuj¹ stosunkowo wysokie dochody na tle tradycyjnych form inwestowania, w szczególnoœci lokat bankowych. Dalszy spadek oprocentowania lokat bankowych powoduje, e coraz wiêksza liczba Polaków przenosi swoje oszczêdnoœci do funduszy. Widoczny jest w tym zakresie znacz¹cy wzrost popularnoœci oszczêdzania w funduszach. W porównaniu z tradycyjnymi formami oszczêdzania, fundusze cechuj¹ siê szeregiem zalet: undusz inwestycyjny jest najlepsz¹ form¹ lokowania nadwy ek finansowych dla osób, które nie dysponuj¹ czasem na indywidualne poszukiwanie najkorzystniejszych inwestycji, b¹dÿ nie s¹ ekspertami na rynku kapita³owym. Nie musimy byæ specjalistami w zakresie inwestowania, wystarczy, e okreœlimy swoj¹ sk³onnoœæ do podejmowania ryzyka. Inwestowanie w fundusze inwestycyjne nie wymaga du ej wiedzy o rynkach kapita³owych. Niezale nie bowiem od tego który fundusz wybierzemy zawsze bêdziemy mieæ zagwarantowane profesjonalne zarz¹dzanie naszymi œrodkami poprzez us³ugi doœwiadczonych specjalistów. Inwestowanie za poœrednictwem funduszu inwestycyjnego wi¹ e siê z ni szymi kosztami funkcjonowania na rynku kapita³owym w stosunku do tych, które ponieœlibyœmy inwestuj¹c samodzielnie. Koszty funkcjonowania funduszu rozk³adaj¹ siê bowiem na wielu uczestników. Zwykle drobni inwestorzy nie posiadaj¹ odpowiednich œrodków, które zapewni³yby rentownoœæ inwestycji przy danym poziomie kosztów na rynku. undusz jako du y inwestor ma wp³yw na poziom kosztów swego funkcjonowania na rynku, co pozwala na negocjowanie warunków przy zakupie poszczególnych instrumentów finansowych (czyli kupowanie ich po ni szej cenie, ni w przypadku inwestowania przez poszczególnych uczestników oddzielnie), co przek³ada siê na wy sz¹ rentownoœæ inwestycji. Ze wzglêdu na wielkoœæ zgromadzonego w funduszu kapita³u, fundusz ma mo liwoœæ udzia³u w operacjach kapita³owych dostêpnych jedynie dla znacz¹cych inwestorów lub dla inwestorów instytucjonalnych. Mo e zatem braæ udzia³ w operacjach rynku pieniê nego, uczestniczyæ w przetargach na bony skarbowe i obligacje, nabywaæ du e pakiety akcji na rynku pierwotnym. 7

8 Œrodki gromadzone przez fundusz pozwalaj¹ na nabycie wiêkszej liczby ró norodnych instrumentów finansowych (dywersyfikacja portfela), dziêki czemu fundusz dokonuje rozproszenia ryzyka bardziej efektywnie ni inwestor indywidualny. Powoduje to zmniejszenie obci¹ enia posiadanego portfela inwestycyjnego ryzykiem indywidualnym zwi¹zanym z poszczególnymi instrumentami. undusze charakteryzuj¹ siê elastycznoœci¹ oferty - mamy mo liwoœæ wyboru funduszu charakteryzuj¹cego siê zasadami dywersyfikacji portfela, strategi¹ inwestycyjn¹, poziomem ryzyka i dochodowoœci¹, odpowiadaj¹cymi naszym indywidualnym preferencjom. undusze s¹ tak e efektywnym sposobem konstruowania elastycznej, dostosowanej do indywidualnych potrzeb i nowoczesnej strategii budowy d³ugookresowych planów inwestowania. Mo liwoœæ korygowania celów i zasad oszczêdzania jest dodatkow¹, istotn¹ zalet¹ funduszy. Nie musimy dysponowaæ odpowiednio du ym kapita³em, aby staæ siê uczestnikiem funduszu. W wielu funduszach wysokoœæ minimalnej wp³aty na jednostki uczestnictwa jest ustalona na poziomie mo liwym do zaakceptowania nawet przez inwestorów niezamo nych co umo liwia inwestowanie stosunkowo niewielkich kwot. Samodzielne inwestowanie na gie³dzie przez takie osoby by³oby praktycznie niemo liwe ze wzglêdu na poziom kosztów inwestycyjnych. Wiêkszoœæ funduszy pozwala na lokowanie nawet niewielkich kwot. Minimalna pierwsza wp³ata wynosi zazwyczaj 100 z³otych, zaœ kolejne wp³aty mog¹ byæ nawet ni sze. Powoduje to du ¹ dostêpnoœæ jednostek uczestnictwa dla inwestorów indywidualnych. Przy tak niewielkich œrodkach przeznaczonych na inwestowanie, nie mo na w zasadzie myœleæ o samodzielnym inwestowaniu, np. na gie³dzie ze wzglêdu na stosunkowo wysokie ceny akcji i prowizji maklerskich. Mo emy wybraæ dogodny dla siebie moment na rozpoczêcie inwestycji i nabycie jednostek uczestnictwa w funduszu otwartym (w funduszu zamkniêtym zapisy mog¹ byæ dokonywane tylko w terminach przyjmowania zapisów), co oznacza szybki dostêp do mo liwoœci inwestycyjnych. Wyjœcie z inwestycji w jednostki uczestnictwa równie zale y od indywidualnej decyzji, poniewa fundusz inwestycyjny otwarty ma obowi¹zek odkupywania jednostek uczestnictwa na ka de ¹danie uczestnika. Oznacza to, e mo emy za ¹daæ odkupienia jednostek przez fundusz w dowolnej, dogodnej dla siebie chwili (dla porównania w przypadku lokat bankowych zerwanie umowy przed wygaœniêciem terminu zazwyczaj powoduje utratê odsetek). undusze oferuj¹ tak e mo liwoœæ konwersji, czyli swobodnego przenoszenia zainwestowanych œrodków pomiêdzy funduszami w ramach jednej rodziny funduszy, która umo liwia bie ¹ce reagowanie na zmieniaj¹c¹ siê sytuacjê na rynku kapita³owym. undusz jest tak¹ form¹ inwestowania, która w ka dym aspekcie s³u y bezpieczeñstwu pomna ania pieniêdzy. Poniewa fundusz jest instytucj¹ zaufania publicznego, jego dzia³alnoœæ lokacyjna zosta³a poddana wielu ograniczeniom ustawowym w celu zapobie enia podejmowania przez zarz¹dzaj¹cych portfelem inwestycyjnym funduszu nad- 8

9 miernego ryzyka. Towarzystwa funduszy inwestycyjnych nie maj¹ ponadto bezpoœredniego dostêpu do œrodków ulokowanych w funduszach, którymi zarz¹dzaj¹. undusz stanowi bowiem odrêbn¹ masê maj¹tkow¹ w stosunku do towarzystwa. Wyeliminowanie ryzyka bankructwa funduszu inwestycyjnego zwiêksza znacznie bezpieczeñstwo powierzonych œrodków, ale nie ochroni nas ca³kowicie przed ryzykiem inwestycyjnym zwi¹zanym z charakterem lokat funduszu. unduszem zarz¹dzaj¹ wysokiej klasy specjaliœci od rynków finansowych. Kwalifikacje oraz przygotowanie zawodowe tych osób, a tak e cz³onków zarz¹du i rady nadzorczej towarzystwa podlega wnikliwej ocenie Komisji. Jednostka uczestnictwa mo e byæ przedmiotem zastawu stosowanego jako zabezpieczenie oznaczonych wierzytelnoœci. W czym mogê pomóc? Nie mam czasu na monitorowanie rynku a chcia³bym ulokowaæ swoje oszczêdnoœci w funduszu, jakie mam mo liwoœci? undusze inwestycyjne œwiadcz¹ dodatkowe us³ugi na rzecz uczestników. Wychodz¹c naprzeciw oczekiwaniom klientów towarzystwa proponuj¹ wiele dodatkowych udogodnieñ, w tym: uczestnictwo w premiowanych ni szymi op³atami ró nego rodzaju programach systematycznego oszczêdzania (je eli zale y nam na d³ugotrwa³ym, systematycznym oszczêdzaniu), prowadzenie indywidualnych kont emerytalnych i pracowniczych programów emerytalnych, bêd¹cych form¹ zabezpieczenia emerytalnego, dokonywanie wp³at w walutach obcych, otwieranie kilku rachunków (zwanych rejestrami) dla jednej osoby oraz wspólnych rejestrów ma³ eñskich, oferowanie przez towarzystwo dodatkowych œwiadczeñ pieniê nych na rzecz uczestników, którzy zadeklaruj¹ znaczne wp³aty do funduszu, ustanowienie zapisu (dyspozycji na wypadek œmierci uczestnika) posiadanych przez uczestnika œrodków na rejestrze na rzecz innej osoby lub grupy osób. Wiêkszoœæ towarzystw utrzymuje bliski kontakt z uczestnikami, wysy³aj¹c regularnie broszury informacyjne i umieszczaj¹c materia³y edukacyjne na stronach internetowych. Towarzystwa umo liwiaj¹ korzystanie z bezp³atnej infolinii, sk³adanie zleceñ za pomoc¹ telefonu, faksu lub internetu, dokonywanie konwersji miêdzy funduszami, dokonywanie wp³at przelewem bankowym, czy automatyczne odkupywanie jednostek uczestnictwa. 9

10 RODZAJE UNDUSZY INWESTYCYJNYCH undusz inwestycyjny mo e byæ utworzony jako: fundusz otwarty, specjalistyczny fundusz otwarty, fundusz zamkniêty. Obecnie istniej¹ce fundusze mieszane i specjalistyczne zamkniête musz¹ przekszta³ciæ siê w fundusze zamkniête do 1 lipca 2005 r. Takie przekszta³cenie nie spowoduje naruszenia interesu uczestników tych funduszy, gdy wszystkie ich prawa zostan¹ zachowane. Ka dy rodzaj funduszu charakteryzuje siê nieco inn¹ konstrukcj¹ prawn¹ oraz mo liwoœciami inwestycyjnymi. Polskie fundusze mog¹ ró niæ siê od siebie: rodzajem tytu³u uczestnictwa w funduszu undusz inwestycyjny otwarty i specjalistyczny otwarty zbywaj¹ i odkupuj¹ na ¹danie uczestnika jednostki uczestnictwa. Posiadaj¹ zmienn¹ liczbê uczestników oraz zmienn¹ liczbê jednostek uczestnictwa reprezentuj¹cych jednakowe prawa maj¹tkowe. undusz jest otwarty dla wszelkiego rodzaju uczestników i niedopuszczalne s¹ jakiekolwiek ograniczenia w tym wzglêdzie. undusze inwestycyjne zamkniête emituj¹ certyfikaty inwestycyjne bêd¹ce papierami wartoœciowymi. Liczba certyfikatów inwestycyjnych jest sta³a. undusz mo e wprowadzaæ do obrotu kolejne emisje certyfikatów inwestycyjnych. zakresem dopuszczalnych lokat i limitów inwestycyjnych Pod tym wzglêdem najbardziej elastyczne s¹ fundusze zamkniête, które charakteryzuj¹ siê bardzo wysokim lub wysokim stopniem ryzyka, ale jednoczeœnie swobodniejsz¹ polityk¹ inwestycyjn¹. Najmniej elastyczne s¹ fundusze otwarte. organami funduszu W funduszu otwartym jedynym organem jest towarzystwo zarz¹dzaj¹ce tym funduszem. W specjalistycznym funduszu otwartym obok towarzystwa mo e dzia³aæ, jako organ kontrolny, tak e rada inwestorów z³o ona z uczestników, o ile statut funduszu bêdzie przewidywa³ tak¹ mo liwoœæ. W funduszu zamkniêtym dzia³a rada inwestorów lub zgromadzenie inwestorów, w zale noœci od postanowieñ statutu. Ze wzglêdu na politykê inwestycyjn¹, metody lokowania aktywów oraz stopieñ ryzyka inwestycyjnego (wed³ug malej¹cego poziomu ryzyka) fundusze mo na podzieliæ na: fundusze agresywne (np. fundusze akcji, fundusze indeksowe, fundusze agresywnego inwestowania) fundusze zrównowa one (np. fundusze stabilnego wzrostu) 10

11 fundusze bezpieczne (np. fundusze d³u nych i wierzycielskich papierów wartoœciowych, fundusze rynku pieniê nego, fundusze obligacji) undusze agresywne (akcji) - lokuj¹ do 100% aktywów w akcje przy agresywnej polityce inwestycyjnej. Uwa ane s¹ za najbardziej ryzykowne i podatne na wahania koniunktury rynkowej. Ryzyko jest wysokie, z powodu mo liwych znacznych wahañ wartoœci jednostki lub certyfikatu. Przynosz¹ ponadprzeciêtne wyniki w czasie hossy (wzrostu kursów gie³dowych), generuj¹c zazwyczaj znaczne straty w czasie za³amania rynku. Zagro enie to spada wraz z przed³u eniem horyzontu czasowego inwestycji. Z regu³y w d³ugim horyzoncie czasu (co najmniej 5 lat) s¹ bardziej op³acalne od innych typów funduszy. Taki du y wybór... Na który siê zdecydowaæ? undusze elastycznego inwestowania (aktywnej alokacji aktywów) - mog¹ w zale noœci od koniunktury na rynku finansowym kierowaæ œrodki pieniê ne w te segmenty rynku, gdzie mo na je najkorzystniej pomno yæ. Ich mo liwoœci inwestycyjne nie s¹ tak ograniczone, jak w przypadku klasycznych funduszy. Zarz¹dzaj¹cy funduszem mog¹ nawet zredukowaæ iloœæ akcji w portfelu inwestycyjnym do zera, jeœli koniunktura jest niekorzystna, natomiast gdy ulegnie ona poprawie, mog¹ zwiêkszaæ ich iloœæ do udzia³u maksymalnego. Niemniej, s¹ nastawione na stabilny zysk, i mog¹ byæ w œrednioterminowym okresie czasu powa n¹ konkurencj¹ dla funduszy akcyjnych. undusze zrównowa one - udzia³ akcji w portfelu tych funduszy jest z za³o enia równy z udzia³em w obligacje. Celem takiego funduszu jest stabilne d³ugoterminowe zwiêkszanie wartoœci aktywów przez ich aktywne lokowanie w papiery wartoœciowe, zarówno zwi¹zane z podwy szonym ryzykiem, jak i papiery wartoœciowe o umiarkowanym poziomie ryzyka. Pierwsza czêœæ portfela pracuje na zyski, szczególnie w czasie gie³dowej hossy, druga - zapewnia, e w czasie bessy (spadku kursów) nie stracimy zbyt wiele. Ryzyko zwi¹zane z tymi funduszami jest zatem œrednie, natomiast mo liwoœæ zysku jest znacznie mniejsza w porównaniu do funduszy agresywnych. Jeœli jest gorsza koniunktura na rynku, wartoœæ tych funduszy nie spada tak bardzo jak funduszy akcyjnych, ale te w momencie hossy zyskuj¹ trochê mniej ni fundusze akcji. undusze bezpieczne fundusze papierów d³u nych, które gwarantuj¹ z góry ustalone oprocentowanie. S¹ to najbezpieczniejsze fundusze. Inwestuj¹ przede wszystkim w papiery wartoœciowe o sta³ym dochodzie, takie jak bony i obligacje skarbowe oraz instrumenty d³u ne emitowane przez przedsiêbiorstwa i w³adze samorz¹dowe. undusze te nie inwestuj¹ w akcje. Przeznaczone s¹ dla osób zainteresowanych d³ugofalowym oszczêdzaniem oraz nie akceptuj¹cych ryzyka zwi¹zanego z zakupem akcji. Przynosz¹ stopê zwrotu niewiele wy sz¹ ni lokaty bankowe. 11

12 Nowe konstrukcje i typy funduszy inwestycyjnych W celu zapewnienia polskim inwestorom szerokiej oferty funduszy inwestycyjnych i umo - liwienia im korzystania z nowoczesnych form zarz¹dzania aktywami, jakie s¹ dostêpne na œwiatowych rynkach finansowych, nowa ustawa o funduszach inwestycyjnych wprowadzi³a nowe konstrukcje: undusze z ró nymi kategoriami jednostek undusze z wydzielonymi subfunduszami undusze podstawowe i powi¹zane undusze funduszy i typy funduszy inwestycyjnych: undusze rynku pieniê nego undusze portfelowe undusze aktywów niepublicznych undusze sekurytyzacyjne Z uwagi na to, e nowe typy i konstrukcje mog¹ siê wzajemnie na siebie nak³adaæ poni ej przedstawiona tabelka u³atwi inwestorom zrozumienie nowych form dzia³ania funduszy inwestycyjnych * undusz nie jest dostêpny dla inwestorów jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne tego funduszu mog¹ nabywaæ wy³¹cznie fundusze powi¹zane ** Tak, je eli fundusz stosuje politykê inwestycyjn¹ funduszu zamkniêtego 12

13 undusze z ró nymi kategoriami jednostek Konstrukcja takiego funduszu, polega na tym, e fundusz, mimo e prowadzi jednorodn¹ politykê inwestycyjn¹, tzn. tworzy jeden portfel inwestycyjny, mo e zbywaæ uczestnikom jednostki uczestnictwa ró nych kategorii. Taka konstrukcja zosta³a ju zastosowana przez niektóre fundusze inwestycyjne otwarte dzia³aj¹ce na polskim rynku. W tych funduszach mo na wyodrêbniæ dwie podstawowe grupy jednostek uczestnictwa: jednostki uczestnictwa, które bêd¹ siê ró ni³y sposobem pobierania op³at manipulacyjnych, jednostki uczestnictwa, które bêd¹ siê ró ni³y stopniem uczestnictwa ich nabywcy w obci¹ eniach aktywów funduszu. W pierwszej grupie jednostek uczestnictwa bêd¹ siê mieœci³y takie kategorie jednostek uczestnictwa, z których nabyciem lub odkupieniem wi¹ e siê koniecznoœæ uiszczenia przez uczestnika op³aty manipulacyjnej, ale op³ata ta mo e byæ uiszczona w ró nym momencie uczestnictwa w funduszu np. na wejœciu do funduszu, na wyjœciu z funduszu, na wejœciu i na wyjœciu z funduszu, przy konwersji (zamianie) jednostek uczestnictwa na jednostki uczestnictwa innego funduszu. Cech¹ charakterystyczn¹ jednostek tej kategorii jest to, i wartoœæ wszystkich jednostek uczestnictwa bêdzie zawsze taka sama bez wzglêdu na moment pobrania op³aty manipulacyjnej. W drugiej grupie jednostek uczestnictwa bêd¹ siê mieœci³y takie kategorie jednostek, których posiadacze bêd¹ w ró nym stopniu uczestniczyli w kosztach ponoszonych przez fundusz w zwi¹zku z prowadzon¹ dzia³alnoœci¹, w tym przede wszystkim w wynagrodzeniu towarzystwa za zarz¹dzanie. Bêdziemy mogli zatem wybraæ tak¹ formê ponoszenia op³at zwi¹zanych z uczestnictwem funduszu, jaka bêdzie najbardziej odpowiada³a naszym preferencjom oraz aktualnej sytuacji finansowej. undusze podstawowe i powi¹zane Konstrukcja popularnie zwana w Stanach Zjednoczonych hub&spoke (co mo na t³umaczyæ jako piasta i szprychy ) polega na tym, e towarzystwo tworzy grupê funduszy, sk³adaj¹c¹ siê z jednego funduszu podstawowego i kilku lub kilkunastu funduszy powi¹zanych, przy czym fundusz podstawowy mo e zbywaæ emitowane przez siebie certyfikaty inwestycyjne albo jednostki uczestnictwa wy³¹cznie zwi¹zanym ze sob¹ funduszom powi¹zanym, zaœ fundusze powi¹zane mog¹ nabywaæ wy³¹cznie jednostki uczestnictwa albo certyfikaty inwestycyjne funduszu podstawowego. Oznacza to, e tylko fundusz podstawowy prowadzi prawdziw¹ politykê inwestycyjn¹, dokonuj¹c lokat w papiery wartoœciowe, instrumenty rynku pieniê nego lub nieruchomoœci. undusze powi¹zane ograniczaj¹ siê jedynie do zakupu jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych funduszu podstawowego. Zastosowanie takiej konstrukcji prowadzi do tego, e portfele inwestycyjne wszystkich funduszy powi¹zanych bêd¹ takie same. Przy wyborze funduszu powi¹zanego nie powinno byæ nam zatem obojêtne, jak¹ politykê inwestycyjn¹ prowadzi fundusz podstawowy - agresywn¹, czy raczej maj¹c¹ na celu ochronê kapita³u. 13

14 undusze powi¹zane mimo, e s¹ oparte na tym samym portfelu inwestycyjnym mog¹ ró niæ siê wzglêdem siebie rozwi¹zaniami w zakresie sposobu pobierania op³at zwi¹zanych z uczestnictwem w funduszu, wysokoœci¹ op³aty za zarz¹dzanie, sposobem wyp³aty dochodów funduszu, prawami uczestników. undusze powi¹zane mog¹ zatem realizowaæ cele i oczekiwania ró nych inwestorów np. co do reinwestowania dochodów albo wyp³aty dochodów, momentu uiszczania op³aty manipulacyjnej (op³ata na wejœciu do funduszu lub na wyjœciu z funduszu ), co do sposobu uczestnictwa w op³atach obci¹- aj¹cych aktywa funduszu, itp. undusz podstawowy i fundusze powi¹zane. Konstrukcja ta, oprócz wy ej wymienionych, ma jeszcze tê zaletê, e w przypadku, gdy funduszem podstawowym bêdzie np. fundusz zamkniêty dokonuj¹cy lokat w nieruchomoœci, uczestnicy funduszu otwartego bêd¹cego funduszem powi¹zanym bêd¹ mogli poœrednio uczestniczyæ w zyskach z nieruchomoœci, co w tradycyjnych funduszach otwartych jest niemo liwe, gdy nie mog¹ one lokowaæ aktywów w nieruchomoœci. Z drugiej zaœ strony uczestnicy mog¹ zrezygnowaæ z takiej inwestycji poprzez umorzenie jednostki uczestnictwa, podczas gdy wyjœcie z bezpoœredniej inwestycji w fundusz nieruchomoœciowy jest znacznie utrudnione, gdy trzeba korzystaæ z poœrednictwa gie³dy lub znaleÿæ samemu chêtnego do odkupienia certyfikatów, je eli s¹ to certyfikaty, które nie podlegaj¹ wprowadzeniu do publicznego obrotu. undusze z wydzielonymi subfunduszami Konstrukcja ta pozwala na utworzenie w ramach jednego funduszu inwestycyjnego kilku subfunduszy, z których ka dy bêdzie móg³ realizowaæ w³asn¹ politykê inwestycyjn¹. Takie rozwi¹zanie dotychczas nie by³o mo liwe, gdy fundusz inwestycyjny móg³ utworzyæ tylko jeden portfel inwestycyjny. Istotê funduszu z wydzielonymi subfunduszami najlepiej oddaje jego potoczna nazwa fundusz parasolowy lub z angielskiego umbrella fund. Parasolem jest tutaj ca³y fundusz, który posiada osobowoœæ prawn¹ i mo e byæ podmiotem praw i obowi¹zków, pod parasolem zaœ znajduj¹ siê subfundusze, które w rzeczywistoœci s¹ odrêbnymi portfelami inwestycyjnymi i osobowoœci prawnej nie posiadaj¹. 14

15 Towarzystwo w ramach jednego funduszu inwestycyjnego mo e utworzyæ, dowoln¹ liczbê subfunduszy prowadz¹cych ró n¹ politykê inwestycyjn¹, np. subfunduszy specjalizuj¹cych siê w agresywnym inwestowaniu w akcje, subfunduszy, które maj¹ na celu ochronê powierzonego kapita³u, subfunduszy specjalizuj¹cych siê w inwestycjach w okreœlonych pañstwach lub na wybranych gie³dach itp. W trakcie ycia funduszu bêdzie mo liwe sta³e tworzenie nowych subfunduszy, dostosowanych do potrzeb i oczekiwañ inwestorów, oraz likwidowanie istniej¹cych w uproszczony sposób, co przyczyni siê do obni enia kosztów funkcjonowania ca³ego funduszu. Zmniejszeniu ulegn¹ równie koszty zwi¹zane z zakupem lub sprzeda- ¹ papierów wartoœciowych i dystrybucj¹ jednostek co wp³ynie na obni enie op³aty za zarz¹dzanie funduszem oraz wysokoœci op³at manipulacyjnych ponoszonych przez uczestników. Ponadto bêdziemy mogli w prosty sposób zmieniæ zakres i rodzaj inwestycji poprzez zamianê jednostek uczestnictwa jednego subfunduszu na jednostki uczestnictwa innego subfunduszu nie wychodz¹c z funduszu. Poniewa ka dy subfundusz bêdzie mia³ w³asne aktywa i zobowi¹zania wartoœæ aktywów netto ka dego subfunduszu bêdzie ustalana osobno. Oznaczaæ to bêdzie, e w jednym funduszu inwestycyjnym jednostki uczestnictwa bêd¹ mia³y ró n¹ wartoœæ w zale noœci od tego, z którym subfunduszem bêd¹ zwi¹zane. Zalet¹ takiego rozwi¹zania jest to, e uczestnik, który naby³ jednostki uczestnictwa zwi¹zane z jednym subfunduszem nie bêdzie w adnym wypadku obci¹ any kosztami funkcjonowania innego subfunduszu, zaœ koszty dzia³alnoœci ca³ego funduszu roz³o ¹ siê proporcjonalnie na wszystkie subfundusze. undusze funduszy undusz z wydzielonymi subfunduszami. Konstrukcja ta polega na tym, e fundusz inwestycyjny tworzy jeden portfel inwestycyjny, w którego sk³ad wchodz¹ wy³¹cznie jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne innych funduszy inwestycyjnych, niekoniecznie tego samego towarzystwa. Zalet¹ tego typu funduszu jest to, e koszty jego funkcjonowania s¹ ni sze ni w tradycyjnych funduszach, przede wszystkim ni sze bêdzie wynagrodzenie za zarz¹dzanie funduszem. W przeciwieñstwie do funduszu lokuj¹cego w tradycyjne instrumenty takie jak akcje i obligacje, fundusz o konstrukcji funduszu funduszy nie bêdzie musia³ ponosiæ kosztów zwi¹zanych z dokonaniem szczegó³owych analiz papierów wartoœciowych i instrumentów finansowych, oraz ponosiæ kosztów transakcyjnych zwi¹zanych z ich zakupem. undusz ograniczy siê jedynie do wyboru funduszu, w którego jednostki lub certyfikaty inwestycyjne bêdzie inwestowaæ. Poprzez nabycie jednostki uczestnictwa lub certyfikatu innego funduszu fundusz funduszy bêdzie uczestniczy³ w wypracowanych przez ten fundusz zyskach. 15

16 Nowe typy funduszy undusze rynku pieniê nego W ostatnim okresie na œwiecie coraz wiêksz¹ popularnoœci¹ ciesz¹ siê fundusze rynku pieniê nego. undusze te s¹ przede wszystkim narzêdziem do wykorzystywania okresowych nadwy ek finansowych, s³u ¹ te zagospodarowaniu wolnych œrodków w okresach, kiedy na rynku kapita³owym panuj¹ warunki zniechêcaj¹ce do inwestycji na gie³dzie. undusze rynku pieniê nego, ze wzglêdu na œciœle okreœlone bardzo bezpieczne rodzaje lokat m.in. papiery skarbowe, krótkoterminowe obligacje lub bony handlowe, w które mog¹ inwestowaæ swoje aktywa, bêd¹ siê charakteryzowa³y na tyle niskim poziomem ryzyka, by mog³y stanowiæ dla inwestorów alternatywn¹ w stosunku do banków i równie bezpieczn¹ formê inwestowania. Z tego powodu fundusze rynku pieniê nego s¹ doskona³¹ inwestycj¹ w³aœciwie dla ka dego inwestora, zarówno drobnego, jak te inwestora dysponuj¹cego znacznymi œrodkami. undusze portfelowe undusze portfelowe mog¹ dzia³aæ w oparciu o formê prawn¹ funduszu zamkniêtego. Cech¹ charakterystyczn¹ funduszu tego typu jest mo liwoœæ ci¹g³ego emitowania i umarzania certyfikatów inwestycyjnych. Swoj¹ nazwê fundusz zawdziêcza temu, e jego portfel inwestycyjny mo e opieraæ siê na sk³adzie portfela indeksu gie³dowego lub sk³adzie portfela papierów wartoœciowych okreœlonym w statucie funduszu, ale nie opartym na indeksie (tzw. portfelu bazowym). Oznacza to, e przy wyborze lokat fundusz bêdzie d¹ y³ do zakupu takich papierów wartoœciowych, które bêd¹ najwierniej odzwierciedla³y zachowania indeksu gie³dowego lub portfela bazowego. Zalet¹ funduszu portfelowego jest to, e stanowi on dogodn¹ formê inwestowania dla ka dego inwestora, tak e dla inwestora indywidualnego. Ponadto fundusz ten ma mo - liwoœæ zwrotu uczestnikowi zamiast pieniêdzy pakietu papierów wartoœciowych, w proporcji okreœlonej w statucie funduszu, w przypadku umorzenia przez uczestnika certyfikatu inwestycyjnego. Taka mo liwoœæ powinna byæ bardzo ciekawa dla tych z nas, którzy s¹ zainteresowani budow¹ w³asnego portfela papierów wartoœciowych, gdy poprzez nabycie a nastêpnie umorzenie certyfikatów mog¹ oni ³atwo utworzyæ taki portfel ponosz¹c przy tym znacznie mniejsze koszty zwi¹zane z op³atami transakcyjnymi, ni gdybyœmy sami kupowali akcje czy obligacje na gie³dzie. undusze portfelowe bêd¹ dysponowa³y jeszcze jedn¹ niezmiernie atrakcyjn¹ dla uczestników ofert¹. A mianowicie, je eli zgodnie ze statutem funduszu certyfikat inwestycyjny bêdzie odzwierciedla³ œciœle okreœlony pakiet papierów wartoœciowych ka dy uczestnik funduszu, bêdzie móg³ braæ udzia³ w walnym zgromadzeniu spó³ek wchodz¹cych w sk³ad portfela inwestycyjnego funduszu i wykonywaæ prawa g³osu z akcji (okreœlonych w wystawionym przez fundusz œwiadectwie depozytowym) zgodnie z w³asnymi preferencjami. 16

17 undusze aktywów niepublicznych Podstawow¹ zasad¹ dzia³ania funduszy tego typu, na œwiecie znanych jako private equity lub venture capital jest lokowanie aktywów funduszu w akcje i udzia³y w spó³kach niepublicznych oraz przygotowywanie i wdra anie programów maj¹cych na celu podniesienie wartoœci tych spó³ek. Po osi¹gniêciu zak³adanych wyników programów restrukturyzacyjnych fundusz zbywa akcje lub udzia³y w spó³kach bêd¹cych przedmiotem lokat. W funduszach tego typu istot¹ jest wyp³acanie na rzecz uczestników przychodów funduszu uzyskiwanych niezw³ocznie po zbyciu przez fundusz danej lokaty, bez koniecznoœci reinwestowania uzyskanych œrodków. Zwykle takie fundusze s¹ tworzone na okres zbli ony do przewidywanego czasu niezbêdnego do nabycia, restrukturyzacji oraz zbycia wybranych spó³ek niepublicznych. Zazwyczaj tego typu fundusze, ze wzglêdu na cenê certyfikatu, s¹ adresowane do bardziej zamo nych i wymagaj¹cych uczestników, którzy jednoczeœnie akceptuj¹ wysokie ryzyko zwi¹zane z lokatami w jakie fundusz inwestuje. Mo liwe jest jednak takie ukszta³towanie ceny certyfikatów, aby by³y one dostêpne na gie³dzie tak e dla niezamo nych inwestorów, którzy nie boj¹ siê ryzyka. W funduszach aktywów niepublicznych, które emituj¹ certyfikaty imienne mo liwy bêdzie tak e nowy sposób zbierania œrodków do funduszu, który polega na czêœciowym op³aceniu certyfikatów inwestycyjnych w trakcie emisji certyfikatów i dop³atach na wezwanie towarzystwa, w miarê realizowania przez fundusz zamierzonej strategii inwestycyjnej. Pozwoli to na nieobci¹ anie uczestników funduszu od razu wszystkimi kosztami dzia³alnoœci funduszu. undusze sekurytyzacyjne Sekurytyzacja jest nowym pojêciem na polskim rynku kapita³owym i w uproszczeniu oznacza wyemitowanie papierów wartoœciowych w oparciu o wyodrêbnion¹ pulê wierzytelnoœci. undusz sekurytyzacyjny za pieni¹dze uzyskane od uczestników, którzy zakupi¹ wyemitowane certyfikaty inwestycyjne, nabêdzie pulê wierzytelnoœci, a nastêpnie bêdzie wyp³aca³ uczestnikom œrodki uzyskane z zaspokajania roszczeñ wynikaj¹cych z tych wierzytelnoœci. Poniewa wysokoœæ wyp³at dla uczestników oraz pewnoœæ tych wyp³at zale y przede wszystkim od rodzaju wierzytelnoœci, jakie fundusz nabêdzie, inwestycja w fundusz sekurytyzacyjny mo e byæ mniej lub bardziej ryzykowna. Bêdziemy mieli do wyboru dwa typy funduszy sekurytyzacyjnych: standaryzowany fundusz sekurytyzacyjny i niestandaryzowany fundusz sekurytyzacyjny. undusze te ró ni¹ siê od siebie konstrukcj¹ prawn¹ oraz zak³adanym poziomem ryzyka zwi¹zanego z emitowanymi przez nie certyfikatami inwestycyjnymi. Nabywc¹ certyfikatów funduszu standaryzowanego mo e byæ w zasadzie ka dy inwestor, podczas gdy uczestnikiem funduszu sekurytyzacyjnego niestandaryzowanego mog¹ byæ wy³¹cznie osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadaj¹ce osobowoœci prawnej, chocia fundusz mo e dopuœciæ tak e uczestnictwo osób fizycznych, którzy za jeden certyfikat inwestycyjny bêd¹ w stanie zap³aciæ co najmniej równowartoœæ w z³otych euro. 17

18 CZYNNIKI MAJ CE WP YW NA WYBÓR UNDUSZU INWESTYCYJNEGO Wybór sposobów zarz¹dzania pieniêdzmi jest coraz bogatszy i w dalszym ci¹gu bêdzie siê poszerza³. Je eli odpowiemy na pytanie, czego oczekujemy, znalezienie odpowiedniej oferty bêdzie tylko kwesti¹ czasu. Zalecamy œwiadome i konsekwentne decyzje inwestycyjne i inwestowanie o precyzyjnie okreœlonym celu. Co powinien wzi¹æ pod uwagê inwestor, podejmuj¹c decyzjê o przyst¹pieniu do funduszu? Przed podjêciem decyzji dotycz¹cej inwestycji w jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne, powinniœmy sprecyzowaæ nasze preferencje i oczekiwania, zasiêgn¹æ niezbêdnych informacji o funduszu oraz towarzystwie zarz¹dzaj¹cym funduszem. Ka dy inwestor indywidualny powinien liczyæ siê z faktem, e inwestycje finansowe s¹ obci¹ one pewnym poziomem ryzyka, które oznacza mo liwoœæ poniesienia straty. W celu ograniczenia tego ryzyka nale y zawsze okreœliæ, jaki ewentualny poziom straty mo emy zaakceptowaæ i wychodz¹c z tego za³o enia dokonywaæ odpowiedniego wyboru. Analiza potrzeb i oczekiwañ inwestora Przed przyst¹pieniem do funduszu, powinniœmy: okreœliæ cel inwestycji, czyli na co oszczêdzamy. W zale noœci od za³o onych celów oszczêdzania, inwestowanie za poœrednictwem funduszy dostarcza wiêkszych mo liwoœci zró nicowania oczekiwanych efektów oraz ryzyka oszczêdzania. realnie oceniæ swoje mo liwoœci finansowe, sytuacjê rodzinn¹ i zawodow¹. okreœliæ horyzont czasowy inwestycji œrodków pieniê nych w jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne. Musimy pamiêtaæ e inwestowanie w fundusze jest postrzegane raczej jako inwestycja d³ugoterminowa. Z zasady bowiem fundusze nastawiaj¹ siê na d³ugoterminowy zysk, a nie spekulowanie. Wiadomo, e im krótszy horyzont inwestycyjny, tym udzia³ akcji w naszym portfelu powinien byæ mniejszy, co zmniejsza ryzyko wahañ okresowych. Jeœli planujemy inwestycjê na krótki okres (do 1 roku) to odpowiedni bêdzie fundusz rynku pieniê nego. Inwestorzy œrednioterminowi (1-5 lat) powinni raczej wybraæ fundusze obligacji i rynku pieniê nego. Natomiast fundusze akcji, ze wzglêdu na wysokie ryzyko inwestycyjne, bêd¹ najodpowiedniejszym wyborem na d³ugi okres inwestycji (powy ej 5 lat). oceniæ realn¹ sk³onnoœæ do ponoszenia ryzyka inwestycyjnego i jaki jego poziom jesteœmy w stanie zaakceptowaæ. Pamiêtajmy o tym, e wysoki poziom ryzyka wi¹ e siê z wiêkszym prawdopodobieñstwem uzyskania wy szej stopy zwrotu. okreœliæ poziom zysku, jaki oczekujemy. 18

19 Wybór odpowiedniego typu funduszu Inwestor powinien wzi¹æ pod uwagê: rodzaj funduszu i zwi¹zane z tym: mo liwoœci inwestycyjne danego rodzaju funduszu (dopuszczalne lokaty, obowi¹zuj¹ce limity inwestycyjne), sposoby i terminy wyjœcia z inwestycji w zale noœci od rodzaju tytu³u uczestnictwa funduszu, mo liwoœæ uczestnictwa w organie funduszu (radzie inwestorów lub zgromadzeniu inwestorów), a zatem mo liwoœæ wp³ywu na jego funkcjonowanie, a nawet na jego politykê inwestycyjn¹. Czy przeanalizowa³eœ to dobrze? Tak kochanie, zaryzykujê i mo e uda mi siê du o zyskaæ! Albo du o straciæ! cel inwestycyjny funduszu i zwi¹zane z tym ryzyko inwestycyjne w porównaniu z w³asnymi celami i stopniem akceptacji ryzyka. Zwróæmy uwagê, i okreœlaj¹c cel inwestycyjny statut funduszu wyraÿnie zastrzega, e fundusz nie gwarantuje jego osi¹gniêcia, a tym samym osi¹gniêcia zysku. Oznacza to, e wartoœæ jednostki uczestnictwa mo e podlegaæ wahaniom w górê i w dó³. politykê inwestycyjn¹ funduszu i zwi¹zane z tym ryzyko inwestycyjne charakterystyczne dla lokat funduszu. Musimy wzi¹æ pod uwagê sk³ad portfela wybranego funduszu na tle konkurencji. Zalecamy przy tym analizowanie czynników ryzyka zwi¹zanych z inwestycj¹ w fundusz okreœlonych w prospektach funduszy. koszty zwi¹zane z uczestnictwem w funduszu. Ka dy inwestor powinien byæ przygotowany na ponoszenie kosztów zwi¹zanych z uczestnictwem, na które sk³adaj¹ siê koszty ponoszone przez fundusz oraz op³aty manipulacyjne za zbywanie lub odkupywanie jednostek uczestnictwa. Przed dokonaniem wyboru funduszu nale y zatem porównaæ nie tylko wysokoœæ op³aty manipulacyjnej, ale równie inne koszty inwestycji, jakimi obci¹ aj¹ nas poszczególne fundusze inwestycyjne. czas, na jaki fundusz zosta³ utworzony. undusze terminowe tworzone s¹ z regu³y dla osi¹gniêcia okreœlonego celu inwestycyjnego w ustalonym z góry terminie. zasady realizacji dochodów z inwestycji inwestor powinien zwróciæ uwagê, czy w trakcie istnienia funduszu s¹ przewidziane wyp³aty dochodów funduszu dla uczestników bez koniecznoœci odkupywania jednostek uczestnictwa. do kryteriów oceny funduszu nale y tak e ocena ratingowa przyznawana funduszom przez uznane specjalistyczne agencje ratingowe. Agencje te charakteryzuje niezale noœæ i du y obiektywizm. Opieraj¹ one swe oceny na znacznie dok³adniejszych informacjach ni powszechnie dostêpne na rynku, wiêc inwestorzy bior¹c je pod uwagê 19

20 Rating ocena funduszy inwestycyjnych. w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, ograniczaj¹ ryzyko zwi¹zane z danymi aktywami funduszu. Nie wszystkie fundusze posiadaj¹ taki rating. Warto zwróciæ uwagê, e wysokoœæ op³at manipulacyjnych zale y w g³ównej mierze od sposobu dystrybucji jednostek uczestnictwa nabywanych przez inwestora i kosztów z tym zwi¹zanych. Op³ata manipulacyjna stanowi bowiem de facto koszt poœrednictwa dystrybutora w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa i stanowi jego wynagrodzenie. Wiele funduszy umo liwia sk³adanie zleceñ przez telefon, faksem lub za poœrednictwem internetu, co wi¹ e siê z regu³y z ni szymi op³atami. Statut funduszu okreœla maksymaln¹ wysokoœæ i sposób pobierania tych op³at. Rzeczywista wartoœæ op³at manipulacyjnych ponoszonych przez uczestników okreœlona jest w tabelach op³at manipulacyjnych, dostêpnych na stronach internetowych towarzystw, w prasie oraz u dystrybutorów. Op³aty za zbywanie i odkupywanie jednostek uczestnictwa zwykle wystêpuj¹ w formie op³aty procentowej od wielkoœci wp³acanych œrodków, w polskich warunkach kszta³tuj¹ siê one na poziomie od 0% do 5,5%. Zwróæmy uwagê, czy towarzystwo pobiera op³atê manipulacyjn¹ wy³¹cznie przy zbyciu jednostek uczestnictwa, czy tak e przy ich odkupieniu. Okreœlona w statucie funduszu maksymalna wysokoœæ op³at manipulacyjnych, podlega jednak zni kom lub zwolnieniom na warunkach szczegó³owo okreœlonych w statutach funduszy, np. w zale noœci od wielkoœci powierzonych funduszowi œrodków, czy w ramach wyspecjalizowanych programów inwestycyjnych. undusze organizuj¹ tak e akcje promocyjne polegaj¹ce na czasowym zwolnieniu z op³aty manipulacyjnej. Zwróæmy równie uwagê, czy towarzystwo pobiera inne op³aty manipulacyjne, zwi¹zane z uczestnictwem w funduszu op³atê za konwersjê jednostek uczestnictwa, czy op³atê za otwarcie rejestru uczestnika. Do g³ównych kosztów ponoszonych przez fundusz, obok nielimitowanych kosztów transakcyjnych i operacyjnych (tzn. prowizji i op³at transakcyjnych, podatków oraz innych op³at wymaganych przez organy publiczne), nale y wynagrodzenie towarzystwa. Wysokoœæ wynagrodzenia towarzystwa za zarz¹dzanie funduszem inwestycyjnym zale y w g³ównej mierze od rodzaju prowadzonej przez fundusz inwestycyjny polityki inwestycyjnej. W funduszach inwestycyjnych prowadz¹cych agresywn¹ politykê inwestycyjn¹ (np. fundusze akcyjne) wymagaj¹c¹ aktywnych dzia³añ zarz¹dzaj¹cych funduszem, koniecznoœci podejmowania decyzji inwestycyjnych i modelowania portfela inwestycyjnego funduszu, pobierana jest stosunkowo wy sza op³ata za zarz¹dzanie (do 4%), ni w funduszach o stabilnej polityce inwestycyjnej (fundusze papierów d³u nych), gdzie op³ata za zarz¹dzanie wynosi do 1,5%. 20

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

SKRÓT PROSPEKTU INFORMACYJNEGO ING SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY OBLIGACJI 2 Firma i siedziba Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych: ING Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spó³ka Akcyjna

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty OGŁOSZENIE z dnia 13 listopada 2015 roku o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Allianz Polska S.A. z siedzibą w Warszawie niniejszym informuje o dokonaniu

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2012 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1 Duma Przedsiębiorcy 1/6 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 24 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK Akcje Akcje są papierem wartościowym reprezentującym odpowiedni

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZÑDZANIA. BZ WBK Asset Management SA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez

USŁUGA ZARZÑDZANIA. BZ WBK Asset Management SA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez USŁUGA ZARZÑDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management SA Poznaƒ 2011 Na czym polega usługa Zarzàdzania Portfelem Usługa Zarzàdzania Portfelem (Asset

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE z dnia 5 marca 2013 roku o zmianach statutu Open Finance FIO

OGŁOSZENIE z dnia 5 marca 2013 roku o zmianach statutu Open Finance FIO OGŁOSZENIE z dnia 5 marca 2013 roku o zmianach statutu Open Finance FIO Open Finance Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie niniejszym informuje o dokonaniu zmiany Statutu tego

Bardziej szczegółowo

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie.

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie. Warszawa, dnia 16 maja 2016 r. ANEKS NR 2 Z DNIA 9 MAJA 2016 ROKU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII 001, 002, 003, 004, 005, 006, 007 ORAZ 008 FUNDUSZU MEDYCZNY PUBLICZNY FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

Tabela Opłat Millennium TFI

Tabela Opłat Millennium TFI Tabela Opłat Millennium TFI Fundusze Millennium oferują jednostki uczestnictwa kategorii A, od których opłaty manipulacyjne pobierane są przy nabyciach oraz jednostki uczestnictwa kategorii B, od których

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 221 17391 Elektronicznie podpisany przez Mariusz Lachowski Data: 2009.12.24 21:05:01 +01'00' Poz. 1740 ov.pl 1740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Działalność maklerska

Działalność maklerska Działalność maklerska Firmy inwestycyjne prowadzące działalność maklerską odgrywają kluczową rolę na rynku kapitałowym, umożliwiając mobilizację i alokację kapitału. Działają na rynku pierwotnym i wtórnym,

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

I. Wykaz zmian w Prospekcie Informacyjnym PZU FIO Parasolowym

I. Wykaz zmian w Prospekcie Informacyjnym PZU FIO Parasolowym 30.04.2012 Z dniem 30 kwietnia 2012 r. dokonuje się następujących zmian w treści Prospektu Informacyjnego oraz Skrótu Prospektu Informacyjnego PZU FIO Parasolowego: I. Wykaz zmian w Prospekcie Informacyjnym

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu ubezpieczenia na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Ekologiczny Portfel FIZ Bis

Karta Produktu ubezpieczenia na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Ekologiczny Portfel FIZ Bis Niniejszy dokument stanowi przykład Karty Produktu przygotowanej w związku z ubezpieczeniem na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Ekologiczny Portfel FIZ Bis, uwzględniający kwotę w wysokości

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Warszawa, 14 października 2010 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Warszawa, 14 października 2010 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Warszawa, 14 października 2010 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Sebastian Buczek, Prezes Zarządu Quercus TFI S.A. Warszawa, 26 lutego 2015 r. 2 Historia 21 VIII 2007 założenie Quercus

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? SŁOWNICZEK

Reforma emerytalna. Co zrobimy? SŁOWNICZEK SŁOWNICZEK Konto w (I filar) Każdy ubezpieczony w posiada swoje indywidualne konto, na którym znajdują się wszystkie informacje dotyczące ubezpieczonego (m. in. okres ubezpieczenia, suma wpłaconych składek).

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

LISTA ZLECEŃ I USŁUG ORAZ KANAŁÓW DOSTĘPU W ZAKRESIE INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH

LISTA ZLECEŃ I USŁUG ORAZ KANAŁÓW DOSTĘPU W ZAKRESIE INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH Załącznik do Komunikatu nr KO/DMD/3/14 z dnia 23 maja 2014 r. LISTA ZLECEŃ I USŁUG ORAZ KANAŁÓW DOSTĘPU W ZAKRESIE INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH Część I Lista zleceń / usług i kanały dostępu fundusze

Bardziej szczegółowo

Osobami fizycznymi zarządzającymi Funduszem są: Magdalena Łapsa, Magdalena Łapsa, Marcin Szuba, Kamil Gaworecki,

Osobami fizycznymi zarządzającymi Funduszem są: Magdalena Łapsa, Magdalena Łapsa, Marcin Szuba, Kamil Gaworecki, 31.12.2012 Z dniem 1 stycznia 2013 r. dokonuje się następujących zmian w treści Prospektu Informacyjnego oraz Skrótu Prospektu Informacyjnego PZU SFIO Globalnych Inwestycji: I. Wykaz zmian w Prospekcie

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z taryfy prowizji i opłat za czynności i usługi bankowe dla Klientów Banku Spółdzielczego Ziemi Kaliskiej Stan aktualny na dzień 01.03.2011r.

Wyciąg z taryfy prowizji i opłat za czynności i usługi bankowe dla Klientów Banku Spółdzielczego Ziemi Kaliskiej Stan aktualny na dzień 01.03.2011r. CZĘŚĆ 1 prowizje i opłaty za czynności i usługi bankowe pobierane od OSÓB FIZYCZNYCH DZIAŁ I RACHUNKI. ROZDZIAŁ I - Rachunek Oszczędnościowo Rozliczeniowy ROR. OTWARCIE I PROWADZENIE STANDARD JUNIOR (osoby

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 31 MAJA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 31 MAJA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 31 MAJA 2016 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity)

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity) Załącznik do Uchwały Nr 1226/2015 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 grudnia 2015 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. b) art. 1 pkt 8 w dotychczasowym brzmieniu: ---------------------------------------------------------

PROTOKÓŁ. b) art. 1 pkt 8 w dotychczasowym brzmieniu: --------------------------------------------------------- PROTOKÓŁ. 1. Stawający oświadczają, że: -------------------------------------------------------------------- 1) reprezentowane przez nich Towarzystwo zarządza m.in. funduszem inwestycyjnym pod nazwą SECUS

Bardziej szczegółowo

Oprocentowanie konta 0,10%

Oprocentowanie konta 0,10% KONTA Konto osobiste konta 0,10% Brak kwoty minimalnej. zmienne obowiązuje od 18.05.2015 r. Miesięczna kapitalizacja odsetek. Odsetki za niedozwolone saldo debetowe - 4-krotność stopy kredytu lombardowego

Bardziej szczegółowo

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach Załącznik do Uchwały Nr 110/1326/2016 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 19 stycznia 2016 roku UMOWA SPRZEDAŻY NR 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego 1.Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego KREDYTODAWCA: POLI INVEST Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych?

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne i optymalizacyjne Strategie fundamentalne Portfel losowy 2 Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r.

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r. Załącznik nr 17/XXXVIII/11 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 22.12.2011r. Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień

Bardziej szczegółowo

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Uchwała nr 1/2014 w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU AGIO SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 31 MAJA 2012 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU AGIO SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 31 MAJA 2012 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU AGIO SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 31 MAJA 2012 r. Niniejszym AGIOFUNDS TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH S.A. ogłasza o zmianach w Prospekcie

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy

Bardziej szczegółowo

Regulamin oferty specjalnej - Bonus za dopłaty

Regulamin oferty specjalnej - Bonus za dopłaty Regulamin oferty specjalnej - Bonus za dopłaty 1 Użyte w Regulaminie określenia oznaczają: 1. Bank ING Bank Śląski S.A. z siedzibą w Katowicach, przy ul. Sokolskiej 34; wpisany do Rejestru Przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie Zarząd Wawel Spółki Akcyjnej z siedzibą w Krakowie, przy ul. Władysława Warneńczyka 14, wpisanej do Rejestru

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian do Prospektu Informacyjnego Copernicus Funduszu Inwestycyjnego Otwartego

Wykaz zmian do Prospektu Informacyjnego Copernicus Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Wykaz zmian do Prospektu Informacyjnego Copernicus Funduszu Inwestycyjnego Otwartego 1. W rozdziale II DANE O TOWARZYSTWIE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH punkt 7.3 otrzymał nowe następujące brzmienie: Za zarządzanie

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH ASPECTA ŻYCIE TU S.A.

STRATEGIE UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH ASPECTA ŻYCIE TU S.A. STRATEGIE UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH ASPECTA ŻYCIE TU S.A. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Aspecta ycie TU S.A. (zwana w dalszej czêœci Strategii Towarzystwem) w ramach Ubezpieczeñ na ycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 19 kwietnia 2005 r.

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 19 kwietnia 2005 r. Dziennik Ustaw Nr 71 4827 Poz. 640 i 641 19. Domy maklerskie, banki prowadzàce dzia alnoêç w formie wyodr bnionej jednostki i banki prowadzàce dzia alnoêç, o której mowa w art. 57 ust. 1 ustawy, w terminie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Funduszu z Lokatą

Regulamin Funduszu z Lokatą Regulamin Funduszu z Lokatą Postanowienia ogólne 1 Regulamin Funduszu z Lokatą (dalej: Regulamin Pakietu) określa warunki, na jakich ING Bank Śląski S.A. oraz Fundusze Inwestycyjne NN prowadzą Pakiet Fundusz

Bardziej szczegółowo

UFK Europa Skarbiec SMARTFIZ

UFK Europa Skarbiec SMARTFIZ UFK Europa Skarbiec SMARTFIZ UFK Europa Skarbiec SMARTFIZ to Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa stanowią Certyfikaty Inwestycyjne Skarbiec SMARTFIZ Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego (dalej:

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Copernicus High Yield FIZ fundusz absolutnej stopy zwrotu

Copernicus High Yield FIZ fundusz absolutnej stopy zwrotu Copernicus High Yield FIZ fundusz absolutnej stopy zwrotu Podsumowanie Od kwietnia 2011 roku Marcin Billewicz, wiodący akcjonariusz oraz członek zarządu Copernicus Capital TFI SA rozpoczął rekomendowanie

Bardziej szczegółowo

10. / 42! 1 A$!! )$$$% 0 " + 42 + 1 +! "!" 1!" ""!1!!!!42 % "" t "1%/4( " +. 7 4'8 A. 5.62 B. 5.67 C. 5.72 D. 5.77 E. 5.82

10. / 42! 1 A$!! )$$$% 0  + 42 + 1 +! ! 1! !1!!!!42 %  t 1%/4(  +. 7 4'8 A. 5.62 B. 5.67 C. 5.72 D. 5.77 E. 5.82 Matematyka finansowa 09.12.2000 r. 10. / 42! 1 A$!! )$$$% 0 " + 42 + 1 +! "!" 1!" ""!1!!!!42 % "" * t "1%/4( " + i 10%. 7 4'8 A. 5.62 B. 5.67 C. 5.72 D. 5.77 E. 5.82 10 Matematyka finansowa 24.03.2001

Bardziej szczegółowo

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy. Umowa zintegrowana o rachunek

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r.

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r. Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r. Zarząd spółki MOJ S.A. ( Spółka ), działając na podstawie art. 399 1 oraz w związku

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WNOSZENIA WKŁADÓW PIENIĘŻNYCH W FORMIE POŻYCZEK NA RZECZ SPÓŁDZIELNI I ZASAD ICH OPROCENTOWANIA

REGULAMIN WNOSZENIA WKŁADÓW PIENIĘŻNYCH W FORMIE POŻYCZEK NA RZECZ SPÓŁDZIELNI I ZASAD ICH OPROCENTOWANIA REGULAMIN WNOSZENIA WKŁADÓW PIENIĘŻNYCH W FORMIE POŻYCZEK NA RZECZ SPÓŁDZIELNI I ZASAD ICH OPROCENTOWANIA Regulamin wprowadzony Uchwałą nr4/2015 Rady Nadzorczej z dnia 23.04.2015r, w oparciu o 12 a ust.

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy; kierownika jednostki organizacyjnej gminy,-osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego gminną, --esobą prawną oraz

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Pojęcia Wydatek rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego), który likwiduje zobowiązania. Nakład celowe zużycie zasobów w

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do prospektu informacyjnego KBC PARASOL Fundusz Inwestycyjny Otwarty w dniu 28 maja 2014 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do prospektu informacyjnego KBC PARASOL Fundusz Inwestycyjny Otwarty w dniu 28 maja 2014 r. Wykaz zmian wprowadzonych do prospektu informacyjnego KBC PARASOL Fundusz Inwestycyjny Otwarty w dniu 28 maja 2014 r. 1. NA STRONIE TYTUŁOWEJ DODAJE SIĘ INFORMACJE O DACIE OSTATNIEJ AKTUALIZACJI. NOWA

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim rynku Wall Street 2009 Robert Raszczyk Główny Specjalista Dział Instrumentów Finansowych, GPW Zakopane, 06.06.2009 Program Czy wciąż potrzebna edukacja?

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy, kierownika jednostki organizacyjnej gminy, osoby zarządzającej i członka organu :gminną osobą prawną oraz osoby wydającej

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

TFI Allianz Polska. Fundusze inwestycyjne on-line

TFI Allianz Polska. Fundusze inwestycyjne on-line TFI Allianz Polska Fundusze inwestycyjne on-line Czym jest fundusz inwestycyjny? Fundusz inwestycyjny to forma wspólnego inwestowania środków pieniężnych powierzonych przez uczestników funduszu. Funduszem

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Tekst jednolity -Załącznik do Zarządzenia Członka Zarządu nr 53/2002 z dnia 04.03.2002 B a n k Z a c h o d n i W B K S A REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Poznań, 22

Bardziej szczegółowo

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych.

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. 13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. Przyjęte w ustawie o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców rozwiązania uwzględniły fakt, że

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn Dz.U.06.243.1763 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z dnia 27 grudnia 2006 r.) Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

Niniejszy ebook jest własnością prywatną.

Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejsza publikacja, ani żadna jej część, nie może być kopiowana, ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana, powielana, ani odczytywana w środkach publicznego

Bardziej szczegółowo

Zasady rachunkowości i planu kont dla prowadzenia ewidencji podatków i opłat.

Zasady rachunkowości i planu kont dla prowadzenia ewidencji podatków i opłat. Załącznik Nr 5 do zarządzenia Nr 167/06 Wójta Gminy Radziejów z dnia 30 października 2006 r. Zasady rachunkowości i planu kont dla prowadzenia ewidencji podatków i opłat. 1. Zasady ogólne. Ustala się zasady

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

Bieszczadzki Bank Spółdzielczy w Ustrzykach Dolnych. Taryfa opłat i prowizji bankowych BBS dla klientów indywidualnych

Bieszczadzki Bank Spółdzielczy w Ustrzykach Dolnych. Taryfa opłat i prowizji bankowych BBS dla klientów indywidualnych Załącznik do Uchwały Nr 44/A/Z/2015 Zarządu Bieszczadzkiego Banku Spółdzielczego w Ustrzykach Dolnych z dnia 27 marca 2015 r. Bieszczadzki Bank Spółdzielczy w Ustrzykach Dolnych Taryfa opłat i prowizji

Bardziej szczegółowo

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań.

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Numer ogłoszenia: 159554-2012; data zamieszczenia: 17.05.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI

POLITYKA PRYWATNOŚCI POLITYKA PRYWATNOŚCI stosowanie do przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2013 r., poz. 1422 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie

Bardziej szczegółowo

Kluczowe Informacje dla Inwestorów

Kluczowe Informacje dla Inwestorów Kluczowe Informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie jest to materiał marketingowy. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

PKO Stabilnego Wzrostu - fundusz inwestycyjny otwarty. wyspecjalizowanych programów inwestycyjnych, o których mowa w art.

PKO Stabilnego Wzrostu - fundusz inwestycyjny otwarty. wyspecjalizowanych programów inwestycyjnych, o których mowa w art. Warszawa, dnia 28 lutego 2011 roku Ogłoszenie o zmianie w treści statutów (nr 3/2011) I. PKO ZrównowaŜony - fundusz inwestycyjny otwarty 1. w artykule 21 w ustępie 4 po zdaniu pierwszym dodaje się zdanie

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą P r z e t a r g n i e o g r a n i c z o n y (do 60 000 EURO) Zawartość: Informacja ogólna Instrukcja

Bardziej szczegółowo

"Kredyt konsumencki w świetle przepisów dyrektywy"

Kredyt konsumencki w świetle przepisów dyrektywy "Kredyt konsumencki w świetle przepisów dyrektywy" MSZ CIE, Warszawa, 17 października 2012 r. 1 Spis treści 1. Podstawa prawna 2. Definicje 3. Wyłączenia 4. Informacje podawane w reklamie 5. Standardowy

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie z dnia 8 stycznia 2014 roku o zmianach Statutu Superfund Specjalistyczny Fundusz Inwestycyjny Otwarty Portfelowy

Ogłoszenie z dnia 8 stycznia 2014 roku o zmianach Statutu Superfund Specjalistyczny Fundusz Inwestycyjny Otwarty Portfelowy Ogłoszenie z dnia 8 stycznia 2014 roku o zmianach Statutu Superfund Specjalistyczny Fundusz Inwestycyjny Otwarty Portfelowy Superfund Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ( Towarzystwo ) działając

Bardziej szczegółowo

Regulamin oferty Taniej z Energą

Regulamin oferty Taniej z Energą Regulamin oferty Taniej z Energą ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Niniejszy Regulamin określa zasady i warunki skorzystania z oferty Taniej z Energą (zwanej dalej Ofertą) dla Odbiorców, którzy w okresie

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego. z inwestowaniem w instrumenty finansowe. w PGE Domu Maklerskim S.A.

Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego. z inwestowaniem w instrumenty finansowe. w PGE Domu Maklerskim S.A. PGE Dom Maklerski S.A. Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego z inwestowaniem w instrumenty finansowe w PGE Domu Maklerskim S.A. I. Informacje ogólne Inwestycje w instrumenty

Bardziej szczegółowo

Statystyka finansowa

Statystyka finansowa Statystyka finansowa Rynki finansowe Rynek finansowy rynek na którym zawierane są transakcje finansowe polegające na zakupie i sprzedaży instrumentów finansowych Instrument finansowy kontrakt pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia:

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia: Załącznik nr Raportu bieżącego nr 78/2014 z 10.10.2014 r. UCHWAŁA NR /X/2014 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia WIKANA Spółka Akcyjna z siedzibą w Lublinie (dalej: Spółka ) z dnia 31 października 2014

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

3. W przetargu nie mogą uczestniczyć: a. osoby wchodzące w skład Komisji, b. małżonek i krewni w linii prostej osób, o których mowa w ppkt. a.

3. W przetargu nie mogą uczestniczyć: a. osoby wchodzące w skład Komisji, b. małżonek i krewni w linii prostej osób, o których mowa w ppkt. a. REGULAMIN PRZETARGÓW NA LOKALE ODZYSKANE PRZEZ SPÓŁDZIELNIĘ W CELU ZAWARCIA UMOWY USTANOWIENIA I PRZENIESIENIA PRAWA ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI TYCH LOKALI LUB USTANOWIENIA EKSPEKTATYWY PRAWA ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI.

Bardziej szczegółowo