Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty"

Transkrypt

1 Aneta K³opocka * Aneta K³opocka Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty Wstêp Problemy gospodarki œwiatowej ostatnich kilku lat uœwiadomi³y znaczenie stabilnoœci finansów gospodarstw domowych dla procesów zrównowa onego wzrostu. W kontekœcie kryzysu finansowego, zapocz¹tkowanego na rynku amerykañskim, oraz za³amania dynamiki rozwoju sfery realnej wielu gospodarek krajowych przedmiotem o ywionej dyskusji w literaturze œwiatowej sta³y siê procesy konsumpcji i oszczêdzania gospodarstw domowych oraz ich uwarunkowania. W pe³ni uzasadnione jest podjêcie trudu badawczego zmierzaj¹cego do szerszej prezentacji i oceny tendencji w procesach oszczêdzania gospodarstw domowych na œwiecie z uwzglêdnieniem kontekstu wspó³czesnych problemów gospodarki œwiatowej. Z racji ograniczonych ram niniejszego opracowania skoncentrowano siê na zmianach w procesach alokacji konsumpcji w gospodarstwach domowych w Stanach Zjednoczonych oraz w Polsce. W artykule przedstawiono wybrane wyniki badañ realizowanych w ramach projektu badawczego pt.: Kierunki zmian w procesach oszczêdzania gospodarstw domowych perspektywa miêdzynarodowa. Projekt zosta³ sfinansowany ze œrodków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2011/01/B/HS4/ Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych w Stanach Zjednoczonych Ameryki Pó³nocnej 1.1. Zmiany stopy oszczêdzania Okres od koñca II wojny œwiatowej do po³owy lat 80. XX w. bywa okreœlany jako z³oty wiek amerykañskich oszczêdnoœci [Garon, 2012, s. 322]. Stopa oszczêdnoœci gospodarstw domowych w Stanach Zjednoczonych (rys. 1) kszta³towa³a siê wówczas na poziomie powy ej 7% 1 i wykazywa³a lekki trend wzrostowy. Amerykanie, inaczej ni Europejczycy * Dr, Wydzia³ Zarz¹dzania i Finansów, Wy sza Szko³a Finansów i Zarz¹dzania w Warszawie, ul. Pawia 55, Warszawa 1 Œrednia ruchoma dla okresu 12 miesiêcy.

2 284 Aneta K³opocka czy Japoñczycy, nie potrzebowali oszczêdzaæ na cele odbudowy kraju po zniszczeniach wojennych i chêtnie zaspokajali swoje potrzeby konsumpcyjne. Jednak silna gospodarka, pe³ne zatrudnienie i dynamiczny wzrost dochodów gospodarstw domowych pozwala³y na wzrost spo ycia przy jednoczesnym wzroœcie stopy oszczêdzania. Sprzyja³y temu [Garon, 2013, s. 322]: równomierny rozk³ad w spo³eczeñstwie korzyœci p³yn¹cych z prosperity gospodarczej: w latach mediana dochodów realnych podwoi³a siê, dochody trzech dolnych grup kwintylowych ros³y znacznie szybciej ni górnego kwintyla, uzyskanie przez przeciêtnego Amerykanina wygodnego dostêpu do bezpiecznych instytucji oszczêdnoœciowych, zwi¹zana z powy szymi zjawiskami powszechnoœæ oszczêdzania. Od po³owy lat 80. wyst¹pi³ wyraÿny d³ugotrwa³y trend spadkowy stopy oszczêdzania (rys. 1) a do wartoœci poni ej 2% w 2005 r. Na pocz¹tku 2008 r. stopa oszczêdnoœci wystrzeli³a w górê i w maju 2008 r. osi¹gnê³a okresowe maksimum 8,3%. Zgodnie z ostatnimi dostêpnymi danymi w grudniu 2012 r. omawiany wskaÿnik przyj¹³ wartoœæ 6,5%. Nale y nieco szerzej przyjrzeæ siê uwarunkowaniom wskazanych zmian. Rysunek 1. Stopa oszczêdzania gospodarstw domowych w Stanach Zjednoczonych w latach (w %) ród³o: Opracowanie w³asne na podstawie [Personal Income and Outlays, 2013] Deterioracja nawyków oszczêdnoœciowych Przez nawyk rozumiemy czynnoœæ czêsto powtarzan¹, która staje siê trwa³¹ w³aœciwoœci¹ i wówczas jej wykonywanie ma charakter automatyczny. W nawykach krzy uj¹ siê: wiedza, umiejêtnoœci i pragnienia. Poniewa s¹ to sta³e i czêsto nieuœwiadamiane sposoby zachowania, wyra aj¹ na co dzieñ nasz charakter i czyni¹ nasze dzia³anie skutecznym...

3 Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty 285 b¹dÿ nieskutecznym [Rytelewska, 2012, s. 336]. Loibl i inni [2011, s ] dokumentuj¹ znaczny wp³yw nawyków oszczêdzania na codzienne decyzje finansowe i ich istotn¹ pomoc w systematycznym oszczêdzaniu. W tym kontekœcie warto siêgn¹æ do dorobku profesora Garona [2012, s ], który w swojej najnowszej ksi¹ ce zwraca uwagê na erozjê nawyków oszczêdnoœciowych w Stanach Zjednoczonych i upatruje w tym wa n¹ przyczynê obni ania stopy oszczêdzania. Oczywiœcie deterioracja nawyków oszczêdzania nie nast¹pi³a w sposób nag³y, ale mo na wskazaæ elementy, które siê do niej znacz¹co przyczyni³y. Podstawowym czynnikiem os³abiaj¹cym sk³onnoœæ Amerykanów do systematycznego oszczêdzania sta³ siê bezprecedensowy rozwój kredytu (okreœlany niekiedy demokratyzacj¹ kredytu), w szczególnoœci niektórych jego form. Ju w latach 20. minionego wieku zaczê³y upowszechniaæ siê zakupy ratalne dóbr trwa³ego u ytku. W 1926 r. niemal 12% sprzeda y detalicznej odbywa³o siê w systemie ratalnym. W 1925 r. w segmencie nowych samochodów osobowych kredytem ratalnym finansowano 59% sprzeda y. W 1953 r. 30% sprzeda y detalicznej odbywa³o siê drog¹ sprzeda y ratalnej (dla porównania w Niemczech Zachodnich 15%), a korzystanie z systemów ratalnych deklarowa³o 45% Amerykanów. W 1962 r. 70% wyrobów elektronicznych i wiêkszych sprzêtów Amerykanie kupowali na raty (Francuzi 35%) [Garon, 2012, s ]. Chocia kredyt ratalny sta³ siê powszechn¹ alternatyw¹ dla oszczêdzania celowego, mo na uznaæ, e poprzez koniecznoœæ sp³acania regularnych, sta³ych rat zwiêksza³ dyscyplinê finansow¹ amerykañskich rodzin i nie niszczy³ nawyków oszczêdzania, a jedynie zmienia³ oszczêdzanie ex ante na oszczêdzanie ex post. Produktem kredytowym, który istotnie os³abi³ re im oszczêdnoœciowy Amerykanów, sta³y siê karty kredytowe. W charakterystykê kredytu w formie karty kredytowej immanentnie wpisane zosta³y: swoboda kredytobiorcy co do wyboru terminu sp³aty kredytu (poza wymagan¹ przez bank minimaln¹ kwot¹ do zap³aty), dowolnoœæ kszta³towania poziomu zad³u enia w ramach przyznanego przez bank limitu kredytowego, brak œcis³ego okreœlenia przeznaczenia udzielonego kredytu (jak to ma miejsce w przypadku wiêkszoœci kredytów, w tym kredytów ratalnych). Odpersonalizowanie procesu udzielenia kredytu i wydania karty kredytowej usuwa³o ewentualne bariery psychologiczne zwi¹zane

4 286 Aneta K³opocka z ryzykiem odmowy przyznania kredytu w po ¹danej wielkoœci. Pos³ugiwanie siê plastikowym pieni¹dzem os³abia³o kontrolê poziomu w³asnego zad³u enia i sk³ania³o do niekontrolowanego wzrostu wydatków konsumpcyjnych. Z uwagi na fakt, e najwiêksze zyski wynika³y z opcji rolowania kredytu, w celu poszerzenia tego segmentu nabywców w latach 90. minionego wieku z³agodzono kryteria oceny zdolnoœci kredytowej, uzyskuj¹c najwy sz¹ dynamikê wzrostu udzia³u posiadaczy kart kredytowych w grupie gospodarstw domowych o najni szym dochodzie (poni ej USD). Znacz¹co podniesiono limity kredytowe i równolegle obni ono minimaln¹ kwotê do sp³aty do zaledwie 2% przyznanego limitu kredytowego [Garon, 2012, s. 347]. Wa nym punktem w procesie os³abiania nawyków oszczêdnoœciowych Amerykanów sta³y siê zmiany podatkowe wprowadzone w ramach reformy podatkowej z 1986 r. Zlikwidowano wówczas mo liwoœæ odliczania odsetek od kredytów konsumpcyjnych (w tym kredytów zwi¹zanych z funkcjonowaniem kart kredytowych), pozostawiaj¹c jednak mo - liwoœæ odliczania odsetek od kredytów zabezpieczonych hipotecznie. Sta³o siê to impulsem do gwa³townego rozwoju oferty po yczek hipotecznych (okreœlanych jako HELs, home equity loans) i hipotecznych linii kredytowych (HELOC, home equity line of credit). Zobowi¹zania zabezpieczone hipotek¹ na nieruchomoœci, podobnie jak kredyty zwi¹zane z funkcjonowaniem kart kredytowych, pozwala³y na uzyskanie swobodnego dostêpu do œrodków finansowych bez re imu regularnych sp³at z przeznaczeniem na dowolny cel konsumpcyjny. Co wiêcej, dostêp ten by³ jeszcze ³atwiejszy, a oprocentowanie zad³u enia znacznie ni sze. W warunkach wzrostu cen nieruchomoœci i niskich stóp procentowych po yczki hipoteczne i hipoteczne linie kredytowe pozwoli³y milionom Amerykanów na niekontrolowany wzrost konsumpcji. W latach stosunek po yczek hipotecznych do dochodów do dyspozycji wzrós³ z 5% do 11% [Garon, 2012, s. 350], podczas gdy stopa oszczêdzania gospodarstw domowych spad³a, jak wskazano wy ej, do historycznie niskiego poziomu Inne uwarunkowania obni ania sk³onnoœci do oszczêdzania Na powszechny wœród wiêkszoœci amerykañskich gospodarstw domowych spadek sk³onnoœci do oszczêdzania, obserwowany od lat 80. XX w. do 2008 r., mia³y wp³yw liczne, czêsto powi¹zane ze sob¹ czynniki. Poza wskazan¹ implementacj¹ innowacyjnych produktów kredytowych i towarzysz¹cym jej zjawiskiem erozji nawyków oszczêdnoœciowych wœród istotniejszych przes³anek tego trendu nale y wymieniæ:

5 Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty 287 obserwowane od lat 70. XX w. obni enie tempa wzrostu gospodarczego oraz os³abienie tempa wzrostu dochodów gospodarstw domowych ze œrodkowej i dolnych grup dochodowych [Stone i inni, 2012, s. 1-15], znaczny wzrost rozwarstwienia dochodowego i koncentracjê bogactwa wynikaj¹ce z wysokiej dynamiki wzrostu dochodów najbogatszych (tabl. 1) przy ograniczaniu efektywnej stopy opodatkowania dochodów tej grupy [Sherman, Stone, 2010, s. 6]. Z badañ Miêdzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF, International Monetary Fund) obejmuj¹cych lata [IMF, 2012, s. 5-25] wynika, e gospodarstwa domowe o najni szej dynamice dochodów doœwiadczy³y przed kryzysem najwiêkszych spadków stopy oszczêdzania i najwiêkszych wzrostów obci¹ enia kredytem hipotecznym. Wobec niezadowalaj¹cego tempa wzrostu dochodów, wykorzystuj¹c dostêpnoœæ finansowania zabezpieczonego hipotek¹, gospodarstwa te okresowo zwiêkszy³y konsumpcjê, pod¹ aj¹c za poziomem ycia wy szych warstw dochodowych. W efekcie rozpiêtoœci dochodowe pozostawa- ³y wiêksze ni rozpiêtoœci konsumpcji. Omawiana grupa gospodarstw domowych przyczyni³a siê znacz¹co do ogólnego spadku stopy oszczêdzania, Tablica 1. Œredni dochód po podatkowaniu wg grup dochodowych w Stanach Zjednoczonych w latach Grupa dochodowa 1979 (w USD) 2007 (w USD) Zmiana w okresie (w %) (w USD) Dolny kwintyl % Drugi kwintyl % Œrodkowy kwintyl % Czwarty kwintyl % Górny kwintyl % Górny 1% % ród³o: [Sherman, Stone, 2010, s. 4]. efekt maj¹tkowy (efekt bogactwa), przez który rozumiemy zmiany w poziomie wydatków konsumpcyjnych pod wp³ywem zmian wartoœci zasobów maj¹tkowych: rzeczowych (g³ównie nieruchomoœci)

6 288 Aneta K³opocka oraz finansowych. Z przegl¹du literatury [Altissimo i inni, 2005, s. 1-66; Case i inni, 2011, s. 1-40] wynika, e krañcow¹ sk³onnoœæ do konsumpcji z maj¹tku w Stanach Zjednoczonych szacuje siê w zakresie od 6 do 10 centów na dolara, przy czym wzrost wartoœci zasobów mieszkaniowych daje wiêkszy efekt ni wzrost wartoœci zasobów finansowych 2. D³ugookresowa tendencja wzrostu cen nieruchomoœci prowadzi³a do wzrostu maj¹tku netto (wartoœæ rynkowa maj¹tku pomniejszona o zobowi¹zania) gospodarstw domowych. Dla przyk³adu w okresie od 1998 do 2007 r. œrednia wartoœæ maj¹tku netto wzros³a o 55% do 556 tys. USD [Bucks i inni, 2009, s. A11], politykê podatkow¹ w zakresie opodatkowania dochodów odsetkowych oraz odliczania odsetek od zobowi¹zañ kredytowych jako jeden z wyrazów prokonsumpcyjnej strategii rozwoju gospodarczego realizowanej przez kolejne ekipy rz¹dz¹ce. Rosn¹ca wiara w gospodarkê napêdzan¹ konsumpcj¹ skutkowa³a polityk¹ zachêcaj¹c¹ Amerykanów do: nie tylko porzucenia nawyków oszczêdnoœciowych, ale ycia ponad stan [Garon, 2012, s ], zmniejszanie ograniczeñ p³ynnoœci zwi¹zane z m.in. deregulacj¹ rynku finansowego, rozwojem innowacyjnych produktów finansowych, nap³ywem na rynek amerykañski kapita³u zagranicznego (g³ównie z Chin), wzrostem wartoœci nieruchomoœci traktowanych jako zabezpieczenie umów kredytowych [Klyuev, Mills, 2006, s. 1-25] Oszczêdzanie w warunkach kryzysu i perspektywy zmian W grudniu 2007 r. rozpoczê³a siê w Stanach Zjednoczonych recesja gospodarcza, która w znacznie wiêkszym stopniu ni wczeœniejsze (z lat 1990 i 2001) zwi¹zana by³a z zachowaniami konsumenckimi. Finanse gospodarstw domowych zosta³y dotkniête przez: znaczn¹ redukcjê cen nieruchomoœci, a zatem tak e wartoœci zasobów mieszkaniowych gospodarstw domowych (zmniejszenie o ponad 30% w okresie [Case, 2011, s. 37]), powa ne spadki indeksów gie³dowych i zwi¹zane z tym obni enie wartoœci aktywów finansowych. Zasadnicze znaczenie dla sytuacji finansowej gospodarstw domowych mia³ fakt, e zjawiska te wyst¹pi³y w sytuacji, kiedy poziom zad³u- enia gospodarstw domowych mierzony stosunkiem d³ugu do docho- 2 W strefie euro odmiennie, wzrost wartoœci aktywów finansowych daje silny efekt, a efekt wzrostu wartoœci zasobów mieszkaniowych jest s³aby i statystycznie nieistotny [Sousa, 2009, s. 1-26].

7 Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty 289 dów do dyspozycji (household leverage) osi¹gn¹³ najwy szy w historii Stanów Zjednoczonych poziom, tj. 133% (dane za 2007 r.) [Glick, Lansing, 2009, s. 1]. Prze³o y³o siê to na spadek bezpieczeñstwa finansowego gospodarstw domowych. Dla przyk³adu, z badañ Lusardi z zespo³em [2011, s ] wynika, e niemal 50% gospodarstw domowych w 2009 r. mia³oby problem z uporaniem siê w ci¹gu 30 dni z nieplanowanym wydatkiem w wysokoœci 2000 USD. Nisk¹ odpornoœæ na szoki finansowe zaobserwowano g³ównie wœród gospodarstw domowych z dolnych warstw dochodowych, ale tak e wœród sporego odsetka gospodarstw z tzw. klasy œredniej. Wskazuje siê, e gospodarkê amerykañsk¹ w najbli szych latach czeka kontynuacja rozpoczêtego ju procesu delewarowania gospodarstw domowych, a podstawow¹ drog¹ odbudowy stabilnoœci finansów gospodarstw domowych bêdzie dalszy wzrost stopy oszczêdzania [Glick, Lansing, 2009, s. 3]. 2. Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych w Polsce Maj¹c œwiadomoœæ znacznych ró nic w sytuacji gospodarstw domowych w Polsce i Stanach Zjednoczonych (zob. tabl. 2), mo emy podj¹æ próbê wskazania pewnych podobieñstw w ich procesach oszczêdzania. Tablica 2. Wybrane parametry sytuacji finansowej gospodarstw domowych i jej uwarunkowañ w Polsce i Stanach Zjednoczonych w latach 2000, 2008 i 2010 Wyszczególnienie Kraj Zad³u enie sektora gospodarstw domowych jako procent dochodów do dyspozycji brutto Stopa oszczêdzania jako procent dochodów do dyspozycji Wzrost dochodów do dyspozycji (r/r) (w %) Stopa bezrobocia jako procent ludnoœci czynnej zawodowo Polska 11,5 49,2 55,5 Stany Zjednoczone 100,5 127,8 122,5 Polska 10,0-0,3 6,4 Stany Zjednoczone 3,0 5,5 5,5 Polska 1,7 4,0 2,7 Stany Zjednoczone 4,8 2,7 2,2 Polska 16,1 7,1 9,7 Stany Zjednoczone 4,0 5,8 9,6

8 290 Aneta K³opocka Tablica 2. (cd.) Wyszczególnienie Kraj Inflacja (CPI) r/r (w %) Polska 9,9 4,2 2,6 PKB per capita (w cenach bie ¹cych, USD, PPP) Stany Zjednoczone 3,4 3,8 1,6 Polska Stany Zjednoczone ród³o: Opracowanie w³asne na podstawie danych [OECD, dostêp dnia ]. Podstawow¹ kwesti¹ jest wyst¹pienie w Polsce, podobnie jak w Stanach Zjednoczonych, d³ugookresowego trendu spadkowego stopy oszczêdzania z ponad 16% w 1995 r. do wartoœci poni ej zera w 2008 r. [OECD, 2012]. W pierwszej dekadzie obecnego wieku w warunkach historycznie niskich stóp procentowych na œwiatowych rynkach finansowych i dostêpnoœci kredytów hipotecznych w walutach obcych tak e w Polsce dosz³o do gwa³townego wzrostu zad³u enia gospodarstw domowych na cele mieszkaniowe. Wysoka dynamika popytu na nieruchomoœci skutkowa³a wzrostem ich cen, a ten poprzez efekt maj¹tkowy oraz kana³ kredytowy (wzrost wartoœci zabezpieczenia) podobnie jak w Stanach Zjednoczonych prowadzi³ do spadku stopy oszczêdzania. Negatywnie na sk³onnoœæ do oszczêdzania wp³ywa³y tak e: wzrost aspiracji konsumpcyjnych Polaków, optymizm co do rozwoju sytuacji gospodarczej, perspektyw zatrudnienia i zmian dochodów do dyspozycji, obni ki stóp procentowych i ³agodna polityka kredytowa banków, rozwi¹zania podatkowe. Od 2008 r. na skutek ograniczeñ po stronie popytu i znacznej nadwy ki niesprzedanych mieszkañ ceny na pierwotnym i wtórnym rynku mieszkaniowym w Polsce zaczê³y obni aæ siê, choæ w tempie znacznie wolniejszym ni wyst¹pi³o to w Stanach. W wyniku spowolnienia gospodarczego gospodarstwa domowe sta³y siê znacznie bardziej przezorne: zwiêkszy³y siê obawy przed bezrobociem, pogorszy³y siê oceny perspektyw sytuacji gospodarczej kraju i w³asnej sytuacji dochodowej 3, wzros³a oczekiwana wartoœæ oszczêdnoœci buforowych i stopa oszczêdzania. Warto jednak zauwa yæ, e o ile w Stanach Zjednoczonych wyst¹pi³ proces ograniczania zad³u enia gospodarstw domowych, to w Polsce mo- emy mówiæ tylko o zdecydowanym wyhamowaniu wzrostu zad³u enia 3 Szerzej na ten temat zob.: [K³opocka, 2009, s ].

9 Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty 291 gospodarstw domowych (przy wydatnie ni szym poziomie wskaÿnika zad³u enia do dochodów do dyspozycji). W literaturze przedmiotu wskazywano, e nadmierne zad³u enie mo e negatywnie wp³ywaæ na procesy gospodarcze: wywo³ywaæ za³amanie koniunktury, utrudniaæ wyjœcie z recesji i utrwalaæ cykl koniunkturalny [Rytelewska, 2005, s ; Glick, Lansing, 2009, s. 3]. Jednak brak jest jednoznacznych wniosków co do optymalnego poziomu zad³u enia gospodarstw domowych w stosunku do dochodów oraz posiadanego maj¹tku. Bior¹c pod uwagê donios³e znaczenie tego problemu dla procesów zrównowa onego wzrostu gospodarczego, warto sformu³owaæ pytania, które mog³yby wyznaczaæ tor przysz³ych badañ: czy osi¹gniêty przez polskie gospodarstwa domowe poziom zad³u enia nie zagra a ich stabilnoœci finansowej? jakie czynniki s¹ decyduj¹ce dla preferencji polskich gospodarstw domowych w zakresie wyboru miêdzyokresowego? jaki jest stan nawyków oszczêdnoœciowych w polskich gospodarstwach domowych? czy obserwowany od 2008 r. wzrost stopy oszczêdzania jest zjawiskiem przejœciowym czy bêdzie trwa³¹ tendencj¹? Odpowiedzi na powy sze pytania by³yby niezwykle cenne z punktu widzenia tak teorii, jak i polityki gospodarczej, w szczególnoœci w zakresie wypracowania mechanizmów s³u ¹cych podniesieniu stabilnoœci finansowej gospodarstw domowych. Zakoñczenie Oszczêdzaj¹c, gospodarstwa domowe materializuj¹ swoje preferencje w zakresie wyboru miêdzyokresowego i dokonuj¹ alokacji konsumpcji w czasie, ale tak e ograniczaj¹ (lub zwiêkszaj¹ w przypadku ujemnych oszczêdnoœci netto) ekspozycjê na ryzyko p³ynnoœci gospodarstwa domowego. W³aœciwe kszta³towanie bilansów gospodarstw domowych jest wa ne zarówno w skali pojedynczych podmiotów, jak i w skali makro. Za podstawowy cel artyku³u przyjêto okreœlenie kierunków zmian w procesach oszczêdzania gospodarstw domowych w Stanach Zjednoczonych i w Polsce oraz zidentyfikowanie uwarunkowañ tych zmian. W obu krajach w okresie przed kryzysem finansowym wyst¹pi³a d³ugookresowa tendencja spadku stopy oszczêdzania gospodarstw domowych. Wœród wa niejszych uwarunkowañ tego zjawiska na obydwu rynkach wymieniono: rozbudzenie aspiracji konsumpcyjnych, optymizm go-

10 292 Aneta K³opocka spodarstw domowych co do rozwoju sytuacji makroekonomicznej, w tym perspektyw zatrudnienia i sytuacji dochodowej gospodarstw domowych, rozwi¹zañ w zakresie polityki podatkowej, zmniejszanie ograniczeñ p³ynnoœci na skutek: obni ek stóp procentowych, ³agodnej polityki kredytowej banków, wzrostu wartoœci nieruchomoœci (przyjmowanych jako zabezpieczenie zobowi¹zañ kredytowych), implementacji innowacyjnych produktów kredytowych. Wydarzenia zwi¹zane z kryzysem wp³ynê³y na wzrost sk³onnoœci do oszczêdzania. Dalsze badania procesów oszczêdzania s¹ wa ne i po- ¹dane w celu wypracowania mechanizmów regulacji ekspozycji gospodarstw domowych na ryzyko p³ynnoœci i ochrony przed negatywnymi skutkami spo³eczno-ekonomicznymi niewyp³acalnoœci gospodarstw domowych odczuwanymi w skali pojedynczego podmiotu i w skali makro (np. optymalizacja rozwi¹zañ w sferze polityki fiskalnej, w zakresie instrumentów regulacji akcji kredytowej instytucji kredytowych, w zakresie upad³oœci konsumenckiej, edukacji gospodarstw domowych itd.). Literatura 1. Altissimo F., Georgiou E., Sastre T., Valderrama M., Sterne G., Stocker M., Weth M., Whelan K., Wilman A. (2005), Wealth and Asset Price Effects on Economic Activity, ECB Occasional Paper, no Bucks B.K., Kennickell A.B., Mach T.L., Moore K.B. (2009), Changes in U.S. Family Finances from 2004 to 2007: Evidence from the Survey of Consumer Finances, Federal Reserve Bulletin, vol Case K., Quigley J., Shiller R. (2011), Wealth Effects Revisited , Cowles Foundation Discussion Paper, no Personal Income and Outlays, Federal Reserve Bank of St. Louis, U.S. Department of Commerce: Bureau of Economic Analysis, dostêp dnia Garon S. (2012), Beyond Our Means: Why America Spends While the World Saves, Princeton University Press, Princeton. 6. Glick R., Lansing K. (2009), U.S. Household Deleveraging and Future Consumption Growth, FRBSF Economic Letter, no IMF (2012), U.S. Household Wealth and Saving: The Micro Story Behind the Macro Dynamics, w: United States: Selected Issues, IMF Country Report, no. 12 (214). 8. K³opocka A. (2009), Wp³yw kryzysu na zmiany w procesach oszczêdzania gospodarstw domowych, w: Finanse 2009 Teoria i praktyka. Bankowoœæ,

11 Procesy oszczêdzania gospodarstw domowych fakty, trendy, determinanty 293 Brzozowska K., Flejterski S. (red.), Uniwersytet Szczeciñski, Zeszyty naukowe, nr 548, Ekonomiczne problemy us³ug. 9. Klyuev V., Mills P. (2006), Is Housing Wealth an ATM? The Relationhip Between Housing Wealth, Home Equity Withdrawal, And Saving Rates, IMF Working Paper, no Loibl C., Kraybill D.S., DeMay S.W. (2011), Accounting for the role of habit in regular saving, Journal of Economic Psychology, no Lusardi A., Schneider D., Tufano P. (2011), Financially Fragile Households: Evidence and Implications, Brookings Papers on Economic Activity, Spring, %202011/2011a_bpea_lusardi, dostêp dnia Mody A., Ohnsorge F., Sandri D. (2012), Precautionary Savings in the Great Recession, IMF Economic Review, vol. 60, issue OECD (2012), dostêp dnia Rytelewska G. (2005), Bankowoœæ detaliczna procesy oszczêdzania i kredytowania gospodarstw domowych, w: Bankowoœæ detaliczna, Rytelewska G. (red.), PWE, Warszawa. 15. Rytelewska G. (2012), Oszczêdnoœci gospodarstw domowych wybór czy przymus (cz. 1), w: Stabilnoœæ systemu finansowego instytucje, instrumenty, uwarunkowania, Aliñska A., Pietrzak B. (red.), CeDeWu, Warszawa. 16. Sherman A., Stone C. (2010), Income Gaps Between Very Rich And Everyone Else More Than Tripled In Last Three Decades, New Data Show, Center on Budget and Policy Priorities, -10inc.pdf, dostêp dnia Sousa R. (2009), Wealth effects on consumption. Evidence from the euro area, ECB, Working Paper Series, no Stone C., Trisi D., Sherman A. (2012), A guide to statistics on historical trends in income inequality, Center on Budget and Policy Priorities, dostêp dnia Streszczenie W artykule w celu przybli enia zmian w procesach oszczêdzania gospodarstw domowych analizie poddano literaturê przedmiotu i wybrane dane statystyczne. W pierwszej czêœci wskazano uwarunkowania spadku oszczêdnoœci gospodarstw domowych w Stanach Zjednoczonych oraz zidentyfikowano determinanty erozji nawyków oszczêdzania gospodarstw domowych. Omówiono równie znaczenie oszczêdnoœci dla stabilnoœci finansowej gospodarstw domowych oraz procesu wzrostu gospodarczego. W drugiej czêœci okreœlono podobieñstwa w procesach oszczêdzania polskich i amerykañskich gospodarstw do-

12 294 Aneta K³opocka mowych. Artyku³ stanowi przyczynek do ograniczenia niedostatku literatury w tej dziedzinie i zawiera propozycje obszaru dalszych badañ. S³owa kluczowe stopa oszczêdzania, oszczêdnoœci gospodarstw domowych, stabilnoœæ finansowa, kredyt, maj¹tek netto Household saving in the US and Poland: facts, trends and determinants (Summary) This article discusses the results of the analysis, based on the secondary resources review the theoretical literature and the most recent statistical data, of the changes in the household saving. The first section improves the understanding of the decline in household saving in the US and identifies the determinants of household saving habits deterioration. In addition, it discusses the importance of savings for the household financial stability and the process of economic growth. The second section investigates the similarities in Polish and American households saving behaviour. This paper reduces the scarcity of literature resources in this field and exhibits areas for further exploration. Keywords saving rate, household saving, financial stability, credit, net worth

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA KONTEKST EKONOMICZNY W POLSCE IMPONUJĄCE WYNIKI W ZAKRESIE WZROSTU Wzrost PKB per capita w Polsce w ciągu ostatnich 15 lat wyniósł

Bardziej szczegółowo

RAPORT2015. Rynek najmu w Polsce. Kredyt na mieszkanie w 2016 roku. Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów. MdM w dużym mieście

RAPORT2015. Rynek najmu w Polsce. Kredyt na mieszkanie w 2016 roku. Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów. MdM w dużym mieście RAPORT2015 Rynek najmu w Polsce Kredyt na mieszkanie w 2016 roku Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów MdM w dużym mieście strona 16 Podsumowanie rynku kredytów hipotecznych w 2015 roku Za nami rok

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach Listopadowi kredytobiorcy mogą już cieszyć się spadkiem raty, najwięcej tracą osoby, które zadłużyły się w sierpniu 2008 r. Rata kredytu we frankach na kwotę 300 tys. zł zaciągniętego w sierpniu 2008 r.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R.

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. Spis Treści I. List Prezesa Zarządu GO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna II.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R)

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R) 1. W ostatnich latach w Polsce dochody podatkowe (bez cła) stanowiły A. Około 60% dochodów budżetu B. Około 30% dochodów budżetu C. Około 90% dochodów budżetu D. Około 99% dochodów budżetu E. Żadne z powyższych

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Zagregowany popyt i wielkość produktu

Zagregowany popyt i wielkość produktu Zagregowany popyt i wielkość produktu Realny PKB Burda & Wyplosz MACROECONOMICS 4/e Fluktuacje cykliczne Rys.4.01 (+) odchylenie Trend długookresowy Faktyczny PKB (-) odchylenie 0 Czas Oxford University

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V Inflacja (CPI, PPI) Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji w

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 Najwyższy wzrost od Q2 2005 Poziom zadowolenia polskich konsumentów w Q3 15 wyniósł 80 punktów, tym samym wzrósł o 10 punktów względem

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Bilans w tys. zł wg MSR

Bilans w tys. zł wg MSR Skrócone sprawozdanie finansowe Relpol S.A. za I kw. 2005 r Bilans w tys. zł wg MSR Wyszczególnienie 31.03.2005r 31.03.2004r 31.12.2004r 31.12.2003r AKTYWA I AKTYWA TRWAŁE 41 455 43 069 41 647 43 903 1

Bardziej szczegółowo

Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii

Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii Europejskiej w latach 1995-2011 Katarzyna Śledziewska WNE UW k.sledziewska@uw.edu.pl Plan wystąpienia Cel badania Determinanty CA

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy Spis treści Przedmowa O Autorach Wstęp Część I. Finanse i system finansowy Rozdział 1. Co to są finanse? 1.1. Definicja pojęcia finanse 1.2. Dlaczego należy studiować finanse? 1.3. Decyzje finansowe gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Inflacja zjada wartość pieniądza.

Inflacja zjada wartość pieniądza. Inflacja, deflacja Inflacja oznacza wzrost cen. Inflacja jest wysoka, gdy ceny kupowanych dóbr i towarów rosną szybko; gdy ceny rosną powoli, wówczas inflacja jest niska. Inflacja jest to trwały wzrost

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Kamień 1: stłumienie hiperinflacji Warunki początkowe: hiperinflacja ponad 250% średniorocznie w 1989 r. niedobory na rynku załamanie produkcji niskie zaufanie do

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2013-2028 1.

Bardziej szczegółowo

Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji.

Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji. Banki, przynajmniej na zewnątrz, dość słabo i cicho protestują przeciwko zapisom tej rekomendacji. Na rynku odmienia się słowo kryzys przez wszystkie przypadki. Zapewne z tego względu banki, przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R.

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R. INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R. Informacja dodatkowa została sporządzona w oparciu o art. 48 ustawy o rachunkowości według załącznika

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r.

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 44/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Radomiu z dnia 27.04.2015 r. Aneks nr 1 Uchwała Nr 71/2015 z dn. 29.05.2015 r. Aneks nr 2 Uchwała Nr 115/2015 z dn. 308.2015

Bardziej szczegółowo

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego Polecenie 1. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest podmiotem w pełni bezosobowym. Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność Polecenie 3.W WZA osobą najważniejszą

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

Współczesna bankowość detaliczna

Współczesna bankowość detaliczna Tytuł: Współczesna bankowość detaliczna Autorzy: Anna Szelągowska (red.) Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2010 Opis: "Współczesna bankowość detaliczna" to jedno z najbardziej aktualnych na rynku opracowań

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Pojęcia Wydatek rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego), który likwiduje zobowiązania. Nakład celowe zużycie zasobów w

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości.

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości. B.III. Inwestycje krótkoterminowe 1 303,53 zł. 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe 1 303,53 zł. - w jednostkach powiązanych 0,00 zł. - w pozostałych jednostek 0,00 zł. - środki pieniężne i inne aktywa

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych

Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych Tabela Oprocentowania Alior Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych (obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.) 1/6 Rozdział I. Oprocentowanie Rachunku Oszczędnościowo-Rozliczeniowego RACHUNEK OSZCZĘDNOŚCIOWO- ROZLICZENIOWY

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Zarząd Stalprodukt S.A. podaje do wiadomości treść projektów uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, które odbędzie się

Bardziej szczegółowo

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016 Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie 31 maja 2016 Dotychczasowe działania banków w sferze ograniczenia konsekwencji skokowego wzrostu kursu CHF Sześciopak

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Głogówku

Bank Spółdzielczy w Głogówku Bank Spółdzielczy w Głogówku Grupa BPS Załącznik do Uchwały Nr 148/2015/Z Zarządu Banku Spółdzielczego w Głogówku z dnia 29.12.2015r. obowiązuje od dnia 01.01.2016r. Tabela oprocentowania kredytów w Banku

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Podstawy ekonomi i zarządzania - ekonomiczny 1 Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Ekologiczne Źródła Energii

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH HEXA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH HEXA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 3/12/833/2016 Zarządu Hexa Banku Spółdzielczego z dnia 04.03.2016 (obowiązuje od 14.03.2016 r.) TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH HEXA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO Piątnica,

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

Ekonomia rozwoju. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I

Ekonomia rozwoju. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Ekonomia rozwoju wykład 1 dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Plan wykładu Ustalenie celu naszych spotkań w semestrze Ustalenie technikaliów Literatura, zaliczenie Przedstawienie punktu startowego

Bardziej szczegółowo

RAPORT KWARTALNY DR KENDY S.A.

RAPORT KWARTALNY DR KENDY S.A. RAPORT KWARTALNY DR KENDY S.A. ZA OKRES I KWARTAŁU 2011 ROKU od dnia 01-01-2011 roku do dnia 31-03-2011 roku Warszawa, 16 maja 2011 r. Raport kwartalny za 1 kwartał 2011 został przygotowany przez Emitenta

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 16-23.10.2015

Komentarz tygodniowy 16-23.10.2015 Komentarz tygodniowy 16-23.10.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Stopa bezrobocia - GUS Wskaźnik IX 2014 VIII 2015 IX 2015 Stopa bezrobocia 11,5 % 9,9 % 9,7 % Według danych GUS, stopa bezrobocia rejestrowanego

Bardziej szczegółowo

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych?

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne i optymalizacyjne Strategie fundamentalne Portfel losowy 2 Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANY BILANS Nota 2004 2003 A k t y w a I. Aktywa trwałe 75 405 64 124 1. Wartości niematerialne i prawne, w tym:1 663 499 wartość firmy 0 2. Wartość firmy jednostek podporządkowanych 2 3 363

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r.

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. HLB M2 Audyt Sp. z o.o., ul. Rakowiecka 41/27, 02-521 Warszawa, www.hlbm2.pl Kapitał zakładowy: 75 000 PLN, Sąd

Bardziej szczegółowo

Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat. data spłaty kredytu...

Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat. data spłaty kredytu... Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat wykonanie za okres* prognoza na okres* 2012 03.2013 06.2013 09.2013 12.2013 data spłaty kredytu... A.

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny z działalności emitenta

Raport kwartalny z działalności emitenta CSY S.A. Ul. Grunwaldzka 13 14-200 Iława Tel.: 89 648 21 31 Fax: 89 648 23 32 Email: csy@csy.ilawa.pl I kwartał 2013 Raport kwartalny z działalności emitenta Iława, 14 maja 2013 SPIS TREŚCI: I. Wybrane

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza podatków

Ekonomiczna analiza podatków Ekonomiczna analiza podatków 2. Podatki jako narzędzie polityki gospodarczej i społecznej Owsiak (2005), Finanse Publiczne, PWN James, Nobes (2014), The economics of Taxation, Fiscal Publications Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

VERBICOM S.A. RAPORT KWARTALNY ZA OKRES OD 01.10.2009 DO 31.12.2009

VERBICOM S.A. RAPORT KWARTALNY ZA OKRES OD 01.10.2009 DO 31.12.2009 RAPORT KWARTALNY ZA OKRES OD 01.10.2009 DO 31.12.2009 Nazwa (firma): Verbicom Spółka Akcyjna Kraj: Polska Siedziba: Poznań Adres: ul. Skarbka 36, 60-348 Poznań Numer KRS: 0000298020 Oznaczenie Sądu: Sąd

Bardziej szczegółowo

Oprocentowanie konta 0,10%

Oprocentowanie konta 0,10% KONTA Konto osobiste konta 0,10% Brak kwoty minimalnej. zmienne obowiązuje od 18.05.2015 r. Miesięczna kapitalizacja odsetek. Odsetki za niedozwolone saldo debetowe - 4-krotność stopy kredytu lombardowego

Bardziej szczegółowo

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej.

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej. INDATA SOFTWARE S.A. Spółka akcyjna z siedzibą we Wrocławiu, adres: ul. Strzegomska 138, 54-429 Wrocław, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000360487

Bardziej szczegółowo

Konsultacje miały charakter powszechny i otwarty, umożliwiający wszystkim zainteresowanym podmiotom wyrażenie opinii na temat projektu.

Konsultacje miały charakter powszechny i otwarty, umożliwiający wszystkim zainteresowanym podmiotom wyrażenie opinii na temat projektu. Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do wieloletniej prognozy finansowej Gminy Udanin na lata 2013-2025

Opis przyjętych wartości do wieloletniej prognozy finansowej Gminy Udanin na lata 2013-2025 Załącznik Nr 3 do uchwały w sprawie przyjęcia wieloletniej prognozy finansowej Gminy Udanin Opis przyjętych wartości do wieloletniej prognozy finansowej Gminy Udanin na lata 2013-2025 1. Założenia wstępne

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/83/15 Rady Gminy Dmosin z dnia 30 grudnia 2015 r. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 I. Objaśnienia

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Kasy oszczędnościowo-budowlane filarem Narodowego Programu Budowy Mieszkań

Kasy oszczędnościowo-budowlane filarem Narodowego Programu Budowy Mieszkań Kasy oszczędnościowo-budowlane filarem Narodowego Programu Budowy Mieszkań Jak zachęcić polskie rodziny do oszczędzania? dr Jacek Furga Przewodniczący Komitetu ds. Finansowania Nieruchomości Związku Banków

Bardziej szczegółowo

Statystyka finansowa

Statystyka finansowa Statystyka finansowa Rynki finansowe Rynek finansowy rynek na którym zawierane są transakcje finansowe polegające na zakupie i sprzedaży instrumentów finansowych Instrument finansowy kontrakt pomiędzy

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU Załącznik nr 1 do uchwały nr 5/I/2013 Zarządu Banku Spółdzielczego w Niechobrzu z dnia 22.01.2013 r. BANK SPÓŁDZIELCZY W NIECHOBRZU. TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

Dla roku 2011. 1 Wskaźniki liczone w stosunku do planu po zmianach według stanu na 31.10.2010r.

Dla roku 2011. 1 Wskaźniki liczone w stosunku do planu po zmianach według stanu na 31.10.2010r. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej (WPF) miasta Łodzi na lata 2011-2031 ujętej w załączniku Nr 1 do uchwały Nr VI/51/11 Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Zasady wyboru promotorów, tematów prac i ustalania oceny końcowej ze studiów:

Zasady wyboru promotorów, tematów prac i ustalania oceny końcowej ze studiów: STUDIA PODYPLOMOWE MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Zasady wyboru promotorów,

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR

Kontrakty terminowe na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa

Bardziej szczegółowo

Eksperyment,,efekt przełomu roku

Eksperyment,,efekt przełomu roku Eksperyment,,efekt przełomu roku Zapowiedź Kluczowe pytanie: czy średnia procentowa zmiana kursów akcji wybranych 11 spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (i umieszczonych już

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII Systemy transakcyjne cz.1 Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy. Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 12 października 2015 r. Analiza wskaźnikowa Każda

Bardziej szczegółowo

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 )

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 ) Załącznik do uchwały zarządu nr 204 /2015 z dnia 30.12.2015 r. wchodzi w życie z dniem 01.01.2016. r. Tabela kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015

Bardziej szczegółowo

Przegląd wydatków publicznych w obszarze wsparcia rodzin o niskich dochodach

Przegląd wydatków publicznych w obszarze wsparcia rodzin o niskich dochodach Przegląd wydatków publicznych w obszarze wsparcia rodzin o niskich dochodach Wnioski i rekomendacje Warszawa, listopad 2015 r. Wprowadzenie Głównym celem przeglądu wydatków publicznych w obszarze wsparcia

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030 Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030 I. Objaśnienia wartości dochodów przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego

Bardziej szczegółowo

Udzia dochodów z dzia alno ci rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z u ytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

Udzia dochodów z dzia alno ci rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z u ytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. UWAGI ANALITYCZNE Udzia dochodów z dzia alno ci rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z u ytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. spisano 76,4 tys. gospodarstw domowych z u ytkownikiem

Bardziej szczegółowo

WPŁYW KRYZYSU FINANSOWEGO W STREFIE EURO NA SEKTOR BANKOWY W POLSCE

WPŁYW KRYZYSU FINANSOWEGO W STREFIE EURO NA SEKTOR BANKOWY W POLSCE WPŁYW KRYZYSU FINANSOWEGO W STREFIE EURO NA SEKTOR BANKOWY W POLSCE Redakcja naukowa Błażej Lepczyński Gdańsk, grudzień 2012 r. Spis treści WSTĘP 7 Charakter i przebieg europejskiego kryzysu bankowego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Fundacji Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji za 2009 r.

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Fundacji Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji za 2009 r. L. dz. 52/10 Tarnów, dnia 29 marca 2010 r. SPRAWOZDANIE FINANSOWE za 2009 r. A. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Fundacja Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji (która moŝe uŝywać nazwy skróconej

Bardziej szczegółowo

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego

Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego Informacja dla kredytobiorców dotycząca ryzyk i kosztów kredytu hipotecznego według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego I. Informacja o kształtowaniu się rat kredytu hipotecznego w zależności

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Rynek wina Raport miesięczny Wine Advisors

Rynek wina Raport miesięczny Wine Advisors Rynek wina Raport miesięczny Wine Advisors 30 września 2012 2 Streszczenie Sygnalizowana w poprzednim raporcie poprawa nastrojów na rynku przełożyła się na zachowanie indeksu Liv-ex Fine Wine 50 trzykrotnie

Bardziej szczegółowo

Innowacje (pytania do przedsiębiorstw)

Innowacje (pytania do przedsiębiorstw) Innowacje (pytania do przedsiębiorstw) Zwracamy się z uprzejmą prośbą o wypełnienie niniejszej ankiety dotyczącej Pani/a opinii na temat prawdopodobieństwa wystąpienia przedstawionych zjawisk w perspektywie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych Spis treœci Wstêp... 9 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych... 11 1.1. Merkantylizm... 11 1.2. Fizjokratyzm... 12 1.3. Klasyczna myœl ekonomiczna...

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego 1.Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego KREDYTODAWCA: POLI INVEST Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo