Controling i budżetowanie w budowlanych projektach inwestycyjnych na przykładzie rozwiązań stosowanych w KPB S.A.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Controling i budżetowanie w budowlanych projektach inwestycyjnych na przykładzie rozwiązań stosowanych w KPB S.A."

Transkrypt

1 Controling i budżetowanie w budowlanych projektach inwestycyjnych na przykładzie rozwiązań stosowanych w KPB S.A. 1. Anna Stec 2. Piotr Lenik 1.Specjalista ds. controllingu w Krośnieńskim Przedsiębiorstwie Budowlanym S.A. 2. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Krośnie Niniejszy artykuł ma za zadanie przedstawienie systemu budżetów kosztów jako bazy informacyjnej wspomagającej procesy analityczno-decyzyjne. W celu zbudowania przykładowych budżetów kosztów wykorzystano rozwiązania funkcjonujące w Krośnieńskim Przedsiębiorstwie Budowlanym w Krośnie S.A. 1. Wstęp W świecie szybko zmieniającej się gospodarki rynkowej, nakierowanej na wzrost efektywności działań i konkurencyjności, ważnym czynnikiem zasilającym i wspomagającym procesy zarządzania z punktu widzenia jednostek gospodarczych jest posiadany przez nie odpowiedni ekonomiczny system informacyjny. Ponieważ decyzje ekonomiczne dotyczą przyszłości i są powiązane z pewnym stopniem ryzyka, stąd dużego znaczenia nabierają informacje uzyskiwane w procesie planowania. Ułatwieniem w podejmowaniu decyzji jest m.in. zbudowanie i wprowadzenie systemu budżetów, zawierających informacje przydatne w efektywnym zarządzaniu firmą. Podstawowym celem przedsiębiorstw działających w warunkach gospodarki rynkowej jest wytwarzanie określonych wyrobów i usług. Aby osiągnąć ten cel, należy ponosić nakłady różnych czynników wytwórczych. Kategorią ekonomiczną odzwierciedlającą zmienność nakładów ponoszonych w procesie gospodarowania są koszty i stąd uważa się je za jeden z ważniejszych wskaźników oceny działalności jednostek gospodarczych. Koszty to dla firmy rodzaj aktywów, z którymi wiąże się nadzieja na dokonanie wymiany i uzyskanie wpływów ze sprzedaży. Koszty są więc przedmiotem ciągłych analiz i kontroli, mających na celu przede wszystkim ocenę ich poziomu zaobserwowanego w przeszłości i struktury rodzajowej, jak również wnioskowanie o przyszłej ich wartości oraz wskazanie ewentualnych możliwości ich obniżenia. Dlatego też w całym systemie budżetów tak ważną rolę odgrywają budżety kosztów. Tworzenie budżetów, nazywane również controllingiem operacyjnym, staje się narzędziem służącym jednostkom gospodarczym do osiągnięcia ich celów. Stworzenie budżetu głównego jest więc formą planu finansowego jednostki, który wyraża cele w sposób 1

2 pośredni, wyznaczając drogi ich realizacji, pozwalając skoordynować działania poszczególnych części przedsiębiorstwa na zaplanowanie wyniku finansowego, wolumenu produkcji, zasobów potrzebnych do realizacji zamierzeń, wskazując na sposoby wykorzystania tych zasobów oraz służąc zdyscyplinowaniu ich zużycia. Budżetowanie pozwala ponadto sformalizować plany działania, dostarcza punktów odniesienia do monitorowania aktualnych osiągnięć i umożliwia identyfikację potencjalnych wąskich gardeł, zanim one faktycznie wystąpią. Istotna jest również motywacyjna funkcja budżetowania, która jest połączona z oceną pracy poszczególnych kierowników, stanowiąc jednocześnie podstawę rachunku odpowiedzialności. Wymusza to na kierownikach wszystkich szczebli zaangażowania w proces budżetowania i planowania działalności podległych im jednostek organizacyjnych, kreując tym samym budżety szczegółowe, będące składowymi budżetu głównego. Ma to duże znaczenie z punktu widzenia identyfikacji kierownictwa z misją i dążeniami firmy jako całości. 2. Specyfika organizacji w kontekście powstawania centrów kosztowych Tworzenie ośrodków odpowiedzialności, tzw. centrów kosztowych uwzględnia zazwyczaj możliwości planowania i jednoznacznego przypisywania poniesionych kosztów wydzielonym centrom kosztowym. Ilość i charakter centrów kosztowych uzależnione są od specyfiki działalności jednostki gospodarczej, ilości podmiotów wewnętrznych oraz potrzeb informacyjnych i kontrolnych danego przedsiębiorstwa. Krośnieńskie Przedsiębiorstwo Budowlane w Krośnie S.A. (KPB w Krośnie S.A.) jest przedsiębiorstwem budowlanym jednym z liderów branży w Polsce południowowschodniej. Firma powstała w wyniku przekształceń, pierwotnie w Jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa z byłego przedsiębiorstwa państwowego o nazwie Krośnieński Kombinat Budowlany w Krośnie, następnie stając się organizacją z większościowym udziałem kapitału prywatnego, obecnie ze stu procentowym udziałem własności prywatnej. W przypadku struktury jednozakładowej Spółki wyróżnia się główne piony organizacyjne: pion organizacyjny i pion ekonomiczny oraz pion produkcyjny. Struktura organizacyjna firmy determinuje system budżetowania kosztów, budżetów szczegółowych i budżetu głównego. Pion organizacyjny stanowią: dział ofertowania (zajmujący się pozyskiwaniem nowych kontraktów), dział personalno organizacyjny, samodzielne stanowisko ds. BHP i p-poż., pełnomocnik ds. SZJ. W pionie ekonomicznym są główny 2

3 księgowy i podległe mu: dział finansowo księgowy, samodzielne stanowisko ds. sprawozdawczości i finansów, samodzielne stanowisko ds. informatyki, stanowisko głównego specjalisty ds. nadzoru właścicielskiego i kontroli wewnętrznej. W pionie produkcyjnym podmiotami realizującymi podstawową działalność budowlaną są stanowiska poszczególnych kierownictw budów oraz pełnomocnika ds. eksportu. Jednostki produkcji podstawowej zorganizowane są w postaci wydzielonych kosztowo kierownictw budów, którymi kieruje jednoosobowo kierownik budowy. Kierownik budowy może prowadzić jedną lub kilka budów w zależności od potrzeb. Zakres działalności kierowników budów obejmuje wykonawstwo robót budowlano remontowych według uzyskanych zleceń i zawartych umów z inwestorami. Ilość tych jednostek określona jest aktualnymi potrzebami w zależności od posiadanego portfela zleceń na roboty budowlane. Działalność pomocnicza wykonywana jest przez Zakład Produkcyjno Sprzętowy, który prowadzi naprawy i remonty maszyn budowlanych oraz środków transportu, świadczy usługi transportowo sprzętowe zarówno na potrzeby własne Spółki jak i na zewnątrz. Oprócz wymienionych powyżej jednostek budżetowych występują pojedyncze działy i stanowiska podporządkowane bezpośrednio dyrektorowi, któremu podlega pion produkcyjny. Są to: dział umów i realizacji (zajmuje się głównie przygotowywaniem umów i dokumentacji technicznej oraz rozliczaniem i fakturowaniem sprzedaży), samodzielne stanowisko ds. mechaniki, inwestycji i remontów, samodzielne stanowisko ds. controllingu. Funkcję rachunkowości zarządczej, której jednym z głównych elementów jest budżetowanie, realizuje stanowisko ds. controllingu przy współpracy z poszczególnymi kierownictwami budów oraz działem ofertowania i działem finansowo księgowym. Zapotrzebowanie informacyjne grupy zarządczej i kierowniczej determinuje metodologie działań w procesie planowania i tworzenia budżetów. Stąd na podstawie zdobytego doświadczenia, pozyskanej wiedzy w trakcie współpracy z pracownikami różnego szczebla zarządzania zidentyfikowano dwie główne grupy odbiorców informacji pozyskiwanych z podsystemu rachunkowości zarządczej: Zarząd KPB w Krośnie S.A. oraz poszczególni kierownicy budów. Głównymi obszarami zapotrzebowania na informacje są: 1. informacje o przychodach, kosztach i wynikach KPB w Krośnie S.A. jako całości (w okresach miesięcznych, kwartalnych, rocznych), 2. informacje o przychodach, kosztach i wynikach w przekroju rodzajów prowadzonej działalności, 3

4 3. informacje o przychodach, kosztach i wynikach poszczególnych etapów umów budowlanych, zgodnie z ustalonym harmonogramem projektu, 4. informacje o rodzajach ponoszonych kosztów wraz z ich szczegółowym podziałem analitycznym, 5. informacje o kosztach realizowanych kontraktów budowlanych, z dalszym ich podziałem na części elementarne, takie jak obiekty, roboty budowlane oraz wykonywane w ramach robót budowlanych czynności, 6. informacje o przychodach, kosztach i wynikach realizowanych kontraktów budowlanych w podziale na następujący zakres czasowy: cały okres realizacji kontraktu, poszczególne lata oraz poszczególne miesiące realizacji prac, 7. informacje o kosztach nieplanowanych według realizowanych kontraktów w powiązaniu z obiektami, robotami budowlanymi, z ich etapami oraz w przekroju rodzajów ponoszonych kosztów, 8. informacje o rodzajach kosztów wspólnych kontraktów, 9. informacje o kosztach działalności pomocniczej w podziale na koszty ponoszone przez poszczególne podmioty, tj. kierownictwa, działy, stanowiska, 10. informacje o kosztach ogólnych w przekroju rodzajów ponoszonych kosztów i ich rozliczaniu na poszczególne kierownictwa budów, 11. informacje o kosztach i przychodach kontraktów długoterminowych, szacowanych na podstawie stopnia zaawansowania robót, zgodnie z zasadami szczegółowej wyceny dla potrzeb sprawozdawczości finansowej. Powyższe informacje tworzą wielowymiarową strukturę informacyjną dla obsłużenia której tworzy się, a następnie na bieżąco modyfikuje wielozadaniowy rachunek kosztów [Kalinowski 2010]. 3. Model controllingu finansowego w KPB w Krośnie S.A. W nowoczesnych firmach branży budowlanej w zakresie controllingu finansowego coraz częściej wypracowuje się własne metody tworzenia i analizowania budżetów zadań inwestycyjnych. Ze względu na specyfikę branży budowlanej oraz niepowtarzalność organizacyjną poszczególnych podmiotów gospodarczych, metody te są tworzone przede wszystkim na bazie własnych doświadczeń, obserwacji i przemyśleń. Podstawowym założeniem przy tworzeniu procedury budżetowania jest uzyskanie zbieżności danych 4

5 pochodzących od służb technicznych z danymi z działów finansowo-księgowych, jak również szybka identyfikacja wszelkich odchyleń. Generalnie procedura budżetowania rozpoczyna się od opracowania wstępnego budżetu sprzedaży, który będąc kluczową częścią budżetu głównego, wyznacza poziom produkcji, a w konsekwencji wielkość koniecznych do zaangażowania zasobów firmy. Co za tym idzie - posiada on wpływ na wielkość kosztów bezpośrednich i kosztów pośrednich. W procesie planowania kosztów następuje zbilansowanie planowanego rzeczowego zużycia czynników produkcji z ilościowym planem produkcji, a także wartościowe zbilansowanie wszystkich sfer działalności przedsiębiorstwa w celu ustalenia kosztowej strony planowanego wyniku finansowego. Z tego też względu plan kosztów musi być agregatem planów o takiej strukturze, aby mógł zapewnić pełną porównywalność kosztów rzeczywistych [Luty 1990]. W KPB w Krośnie S.A. dane wejściowe wykorzystywane do tworzenia budżetu są pozyskiwane na podstawie kosztorysów budowlanych, które zawierają informacje o planowanych kosztach bezpośrednich - obliczanych według norm budowlanych, a także o kosztach pośrednich, doliczanych do kosztów bezpośrednich na podstawie kilku wskaźników narzutu ustalonego proporcjonalnie do materiałów bezpośrednich, płac bezpośrednich, sprzętu i transportu. Informacje te są prezentowane w ujęciu ilościowym i wartościowym w powiązaniu z poszczególnymi rodzajami robót budowlanych. Dodatkowym dokumentem wykorzystywanym przy tworzeniu budżetu jest harmonogram robót budowlanych, który przedstawia kolejność wykonywania poszczególnych rodzajów robót budowlanych, wraz z określeniem terminów ich rozpoczęcia i zakończenia. Ustalenie wartości poszczególnych rodzajów kosztów bezpośrednich i częściowo pośrednich stanowi jedno z zadań kierownika budowy. Następnie budżet jest uzupełniany i ewentualnie poprawiany na stanowisku specjalisty ds. controllingu, skąd jest przedłożony Zarządowi KPB w Krośnie S.A. Po weryfikacji budżet jest akceptowany lub zwrócony do modyfikacji. Akceptacja budżetu ze strony Zarządu jest równoznaczna z przekazaniem go do realizacji. W związku z tym, że kosztorysy nie oddają związków przyczynowo-skutkowych dotyczących kosztów pośrednich - nie da się wprost na ich podstawie zbudować budżetu, który następnie umożliwiałby analizę kosztów planowanych z rzeczywistymi. Stąd też w Firmie opracowano, na podstawie zapotrzebowania informacyjnego Zarządu oraz posiadanej i zmodyfikowanej do potrzeb budżetowania struktury kosztów według rodzaju, tabelaryczny wzór budżetu (tabela 1). Jest on jednakowy dla każdego realizowanego zadania; uwzględnia 5

6 powiązania przyczynowo-skutkowe pomiędzy kosztami bezpośrednimi, a pośrednimi w istotnych aspektach ze znacznym stopniem szczegółowości. Takie rozwiązanie pozwoliło na znaczne ograniczenie tych rodzajów kosztów (tzw. koszty ogólne budów), których nie dałoby się bezpośrednio powiązać z konkretnym kontraktem. Zarząd Spółki przyjął strukturę kosztów według rodzaju. Zapewnia to dostęp do informacji o dostateczniej szczegółowości, niezbędnych w procesie zarządzania poszczególnymi kontraktami, jak również Firmą jako całością. W strukturze kosztów rodzajowych wyodrębniono jedenaście podstawowych rodzajów kosztów, dla których ustalono hierarchiczne analityki. Stosowana przez Spółkę struktura kosztów rodzajowych jest na tyle rozwinięta analitycznie, aby zaspokoić zapotrzebowanie na informacje kierownictwa budów i Zarządu. Znajduje ona odzwierciedlenie w pozycjach kosztów rodzajowych wyszczególnionych w strukturze kosztów podmiotowych. Struktura podmiotowa kosztów ma za zadanie kontrolę efektywności działania poszczególnych ośrodków odpowiedzialności oraz dokładne ujęcie kosztów poszczególnych podmiotów, tj. budów. Są one obiektami identyfikowania kosztów planowanych i rzeczywistych. Na podstawie powyższych danych (konta kosztów rodzajowych, określonych ośrodków odpowiedzialności kosztowej) w formie tabelarycznej stworzono budżet dla budów. Uwzględnia on rodzaje przychodów, zapotrzebowanie na zasoby materiałowe i ludzkie, zapotrzebowanie na usługi sprzętowe i transportowe, a w tym podział na zasoby własne i obce. Tabela 1 zawiera wzór budżetu, gdzie koszty podano w wersji zagregowanej do kont syntetycznych. Na koniec każdego okresu rozliczeniowego wprowadzane są rzeczywiście osiągnięte wartości przychodów i kosztów, a różnica między nimi wskazuje na efektywność realizowanego działania - jej wysokości lub jej brak (kiedy wynik jest wartością ujemną). Po zamknięciu każdego okresu rozliczeniowego dokonuje się porównania danych planowanych z danymi rzeczywistymi. W wyniku przeprowadzanych badań analitycznych zgodności wykonania z budżetem ustala się: czynniki wpływające na przebieg procesów gospodarczych oraz na osiągnięte koszty, kierunki i znaczenia oddziaływania poszczególnych czynników, powstawanie zjawisk przyczynowo-skutkowych zachodzących pomiędzy poszczególnymi działaniami, a także tendencje rozwojowe tych czynników, które mają podstawowe znaczenie dla procesów ponoszenia kosztów i obniżenia ich wielkości [Nowak 1998]. 6

7 Końcowy raport z realizacji budżetu danej budowy zawiera: zestawienie wszystkich przychodów oraz kosztów uzyskanych i poniesionych w związku z realizowanym zadaniem budowlanym, w analogicznym układzie zaplanowane przychody i koszty (uwzględniające wprowadzane na bieżąco korekty do pierwotnego budżetu), powstałe między planem a wykonaniem odchylenia dla każdej z wyszczególnionych pozycji. W obecnej chwili w KPB w Krośnie S.A. jest opracowywana docelowa wersja instrukcji tworzenia budżetu i raportu z jego realizacji dla budów wraz z kompletną dokumentacją towarzyszącą. Na tą dokumentację składać się mają dodatkowo sporządzane przez kierowników budów: komentarz wyjaśniający przyczyny powstawania odchyleń dla poszczególnych pozycji analitycznych przychodów i kosztów, a także informacje o wykorzystaniu zasobów osobowych i materiałowych. Zarząd Spółki natomiast, po analizie złożonej kompletnej dokumentacji, będzie podejmował decyzję o zatwierdzeniu zrealizowanego budżetu, a także ewentualnie o źródłach finansowania niekorzystnych odchyleń w przypadku ich wystąpienia. 7

8 Kierownik budowy:. Numer i nazwa budowy:. Data rozpoczęcia i zakończenia budowy:.. Stan na koniec:.. Tabela 1. Wzór budżetu budowy w KPB S.A. Lp. Plan Wykonanie według okresów rozliczeniowych Odchylenia Wyszczególnienie pozycji Na podstawie Wprowadzone kol. 5 kol. kosztowych Razem Pierwszy Kolejny (e) Ostatni Razem kosztorysu korekty Sprzedaż wg umowy podstawowej 1.2 Roboty dodatkowe 1.3 Dodatek za koordynację 1.4 Sprzedaż materiałów 1.5 Wynajem dla podwykonawców 1.6 Pozostała sprzedaż 1. Razem sprzedaż 2.1 Amortyzacja 2.2 Zużycie materiałów 2.3 Zużycie energii 2.4 Usługi sprzętowe i transportowe 2.5 Usługi remontowe 2.6 Wynagrodzenia 2.7 Świadczenia na rzecz pracowników 2.8 Podatki i opłaty 2.9 Inne u sługi i koszty proste 2.10 Podróże służbowe 2.11 Usługi podwykonawców 2. Razem koszty 3. Wynik budowy (1-2) Źródło: Opracowanie własne. 8

9 4. Podsumowanie Przyjęte w KPB w Krośnie S. A. rozwiązania dotyczące tworzenia budżetów budów powstały na bazie wieloletnich doświadczeń wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej. Firma przez długi czas poszukiwała rozwiązań docelowych, które ułatwiłyby wymianę informacji wewnętrznej, a także osiągnięcie zamierzonego efektu ekonomicznego w postaci obniżenia ponoszonych kosztów. Wypracowany model pozwala na unikanie kosztów zbędnych, szybką reakcję na odchylenia, wprowadzanie na bieżąco korekt w planach jak i lepszą współpracę między służbami technicznymi i księgowymi oraz Zarządem. Stanowi on dobre narzędzie wspomagające procesy decyzyjne. Stosowana procedura budżetowania umożliwia lepszą niż poprzednio wycenę kontraktów budowlanych, gdyż pozwala precyzyjniej oszacować wartości ponoszonych kosztów związanych z daną inwestycją. Piśmiennictwo 1. Dobija M. 1997, Rachunkowość zarządcza i controlling, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 2. Drury C. 1995, Rachunek kosztów, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 3. Jaruga A., Malc W., Sawicki K. 1990, Rachunek kosztów, PWE, Warszawa. 4. Kalinowski J. 2010, Zarządzanie kosztami projektów długoterminowych, Wydawnictwo Bibliotek, Łódź, s Luty Z. 1990, Planistyczny rachunek kosztów, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Wrocław, s Matuszewicz J. 1997, Rachunek kosztów, Finans Servis, Warszawa. 7. Nowak E. 1994, Analiza kosztów, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Wrocław. 8. Nowak E. (redakcja) 1998, Budżetowanie kosztów, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk, s Controlling and budget in the building projects investment on the base of example of Krosno Building Enterprise a joint-stock company (Krośnieńskie Przedsiębiorstwo Budowlane S.A.) Summary: The main goal of the article is describe the costs budget system as the information base helping in the processes of enterprises management. The methods existing in Krosno Building Enterprise a joint-stock company were used for creating an exemplary costs budget. 9

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Controlling strategiczny i operacyjny. Zajęcia nr 3. Narzędzia controllingu wykorzystywane w przedsiębiorstwach. Część I.

Controlling strategiczny i operacyjny. Zajęcia nr 3. Narzędzia controllingu wykorzystywane w przedsiębiorstwach. Część I. Controlling strategiczny i operacyjny Zajęcia nr 3. Narzędzia controllingu wykorzystywane w przedsiębiorstwach. Część I. Budżetowanie Narzędzia controllingu wykorzystywane w przedsiębiorstwach 1. Formułowanie

Bardziej szczegółowo

Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników)

Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników) Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników) Rachunek kosztów jest ogółem czynności zmierzających do ustalenia i zinterpretowania wyrażonej w pieniądzu wysokości nakładów dokonanych

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Budżetowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Budżetowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Budżetowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Budżetowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Uczestnicy: Pracownicy działów controllingu, najwyższa kadra zarządzająca, kierownicy centrów odpowiedzialności

Uczestnicy: Pracownicy działów controllingu, najwyższa kadra zarządzająca, kierownicy centrów odpowiedzialności Opis szkolenia Dane o szkoleniu Kod szkolenia: Temat: Budżetowanie - najlepsze praktyki. 30 Styczeń - 3 Luty Gdańsk, Centrum miasta, Kod szkolenia: Koszt szkolenia: 1990.00 + 23% VAT Program Cykl dwóch

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów

Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów Nowoczesne zarządzanie w zakładach opieki zdrowotnej szkolenia z zakresu rachunku kosztów i informacji zarządczej oraz narzędzi restrukturyzacji

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA Wstęp Rozdział I. Wartość ekonomiczna a rachunkowość 1. Wartość ekonomiczna 1.1. Wartość ekonomiczna w aspekcie pomiaru 1.2. Różne postacie

Bardziej szczegółowo

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej.

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej. Budżetowanie Budżetowanie to: Proces ciągłego analizowania, programowania, realizowania i pomiaru wykonania zadań właściwych poszczególnym komórkom organizacyjnym, mający na celu efektywną kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Budżetowanie

Rachunkowość zarządcza. Budżetowanie Rachunkowość zarządcza Budżetowanie Budżetowanie stosowane jako systemowe rozwiązanie w ramach metod zarządzania przedsiębiorstwem: wspomaga utrzymanie dyscypliny kosztów w poszczególnych ośrodkach odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Budżetowanie w praktyce

Budżetowanie w praktyce Bartłomiej Nita Budżetowanie w praktyce Adresaci szkolenia: (połączone z warsztatami w MS Excel) Controllerzy, pracownicy działów finansowo-księgowych oraz planowania i analiz, menedżerowie, służby niefinansowe

Bardziej szczegółowo

Opis szkolenia. Dane o szkoleniu. Program. BDO - informacje o szkoleniu

Opis szkolenia. Dane o szkoleniu. Program. BDO - informacje o szkoleniu Opis szkolenia Dane o szkoleniu Kod szkolenia: 101014 Temat: Certyfikowany kurs dla controllerów finansowych z egzaminem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji. Organizacja systemu, rachunek kosztów,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka zadań budżetowych wyznaczonych do realizacji

Charakterystyka zadań budżetowych wyznaczonych do realizacji Charakterystyka zadań budżetowych wyznaczonych do realizacji by Antoni Jeżowski, 2013 Etapy procedury budżetowania Dokumentacja budżetu zadaniowego zależy od etapu budżetowania, można mówić o: dokumentach

Bardziej szczegółowo

Zyskaj więcej czasu na swój biznes. MSP Finance Outsourcing finansowy.

Zyskaj więcej czasu na swój biznes. MSP Finance Outsourcing finansowy. Zyskaj więcej czasu na swój biznes MSP Finance Outsourcing finansowy. Rachunkowość zarządcza i budżetowanie projektów Projekt musi być zarządzany, aby mógł przynieść sukces. Najpopularniejszym narzędziem

Bardziej szczegółowo

POMIAR I GRUPOWANIE KOSZTÓW ZADAŃ JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

POMIAR I GRUPOWANIE KOSZTÓW ZADAŃ JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO POMIAR I GRUPOWANIE KOSZTÓW ZADAŃ JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Grzegorz Bucior Uniwersytet Gdański, Katedra Rachunkowości Jedną z głównych przesłanek decentralizacji władzy publicznej było polepszenie

Bardziej szczegółowo

Koszty te powinny być zidentyfikowane według przyczyn i skutków oraz miejsca powstania, a ich struktura powinna być przydatna w zarządzaniu.

Koszty te powinny być zidentyfikowane według przyczyn i skutków oraz miejsca powstania, a ich struktura powinna być przydatna w zarządzaniu. Koszty te powinny być zidentyfikowane według przyczyn i skutków oraz miejsca powstania, a ich struktura powinna być przydatna w zarządzaniu. Koszty jakości są parametrem gospodarowania; wiążą się z rentownością

Bardziej szczegółowo

1. Rola i funkcjonowanie budżetowania w przedsiębiorstwach

1. Rola i funkcjonowanie budżetowania w przedsiębiorstwach ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 668 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 41 2011 ANNA CHOJNACKA-KOMOROWSKA Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu ORGANIZACJA ZAKŁADOWEGO PLANU KONT NA

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

Spis tabel. 1.4. Pracownicy odpowiedzialni za tworzenie budżetu

Spis tabel. 1.4. Pracownicy odpowiedzialni za tworzenie budżetu Spis rysunków 1.1. Proces zarządzania ryzykiem 1.2. Zasoby przedsiębiorstwa 2.1...Schemat procesu budżetowania 2.2. Struktura budżetu głównego przedsiębiorstwa 3.1. Schemat ideowy budżetu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami logistyki

Zarządzanie kosztami logistyki Zarządzanie kosztami logistyki Opis Synchronizacja wymagań rynku z potencjałem przedsiębiorstwa wymaga racjonalnych decyzji, opartych na dobrze przygotowanych i przetworzonych informacjach. Zmieniające

Bardziej szczegółowo

Główne cele które postawiliśmy sobie przymierzając się do wdrożenia systemu controllingu obejmowały:

Główne cele które postawiliśmy sobie przymierzając się do wdrożenia systemu controllingu obejmowały: Controlling Główne cele które postawiliśmy sobie przymierzając się do wdrożenia systemu controllingu obejmowały: dostarczenie informacji dla zarządu w kontekście planowanych budżetów oraz ich realizacji,

Bardziej szczegółowo

Finanse dla niefinansistów

Finanse dla niefinansistów Finanse dla niefinansistów Cele szkolenia Celem szkolenia jest przekazanie Uczestnikom praktycznej i nowoczesnej wiedzy dotyczącej procesów finansowych, istotnej w pracy menadżera. Uczestnik nabywa kompetencje

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ANDRZEJ OCIEPA EKOEKSPERT Sp. z o.o. III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa 24 25.04.2014 Zakres projektu

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt?

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt? Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Rachunek kosztów Konwersatorium!!! Listy zadań Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

Kryzys gospodarczy a efektywność działania publicznych instytucji kultury. Wdrożenie controllingu w publicznych instytucjach kultury.

Kryzys gospodarczy a efektywność działania publicznych instytucji kultury. Wdrożenie controllingu w publicznych instytucjach kultury. Kryzys gospodarczy a efektywność działania publicznych instytucji kultury. Wdrożenie controllingu w publicznych instytucjach kultury Paweł Wnuczak Wdrożenie controllingu w publicznych instytucjach kultury

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników Spis treści Wstęp Rozdział 1. Współczesne zarządzanie (Jerzy Czarnecki) 1 1.1. Menedżer 1 1.2. Przedsiębiorstwo i biznes 3 1.2.1. Potrzeby klienta 3 1.2.2. Kombinacja zasobów 4 1.2.3. Wiedza i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie informacji z Rachunku Kosztów Działań w budżetowaniu

Wykorzystanie informacji z Rachunku Kosztów Działań w budżetowaniu Agenda 1. Możliwe podejścia w procesie budżetowania wykorzystujące informacje z rachunku kosztów działań: Metoda push Metoda pull Wykorzystanie informacji z Rachunku Kosztów Działań w budżetowaniu 2. Activity

Bardziej szczegółowo

Controlling strategiczny i operacyjny. Zajęcia nr 2. Wprowadzenie do zagadnień controllingu (cd.)

Controlling strategiczny i operacyjny. Zajęcia nr 2. Wprowadzenie do zagadnień controllingu (cd.) strategiczny i operacyjny Zajęcia nr 2. Wprowadzenie do zagadnień controllingu (cd.) Kryteria klasyfikacji controllingu 1. Przedmiot/rodzaj działalności 2. Horyzont czasu/funkcji 3. Zakres 4. Idea/cel

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zalządcza

Rachunkowość zalządcza Mieczysław Dobija Rachunkowość zalządcza ~ Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1995 Spis treści Wstęp......................... 9 Rozdział I. Wartość ekonomiczna a rachunkowość. 13 1. Wartość ekonomiczna............

Bardziej szczegółowo

Projekty budowlane w enova Wersja 1.1.

Projekty budowlane w enova Wersja 1.1. 2013 Projekty budowlane w enova Wersja 1.1. Dokument opisujący podstawową funkcjonalność którą udało się zrealizować w module Projekty budowlane do systemu enov. Przygotował: Piotr Maj Alt One 2013-06-01

Bardziej szczegółowo

Mamy przyjemność poinformować Państwa, że rozpoczęliśmy pracę nad przygotowaniem Raportu płacowego Sedlak & Sedlak 2015.

Mamy przyjemność poinformować Państwa, że rozpoczęliśmy pracę nad przygotowaniem Raportu płacowego Sedlak & Sedlak 2015. Raport płacowy Sedlak & Sedlak 2015 - zaproszenie do uczestnictwa ZAPROSZENIE Mamy przyjemność poinformować Państwa, że rozpoczęliśmy pracę nad przygotowaniem Raportu płacowego Sedlak & Sedlak 2015. To

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych

Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów pełnych Produkty wyroby gotowe rzeczowe aktywa obrotowe wytwarzane przez przedsiębiorstwo produkcja w toku niegotowe wyroby gotowe o niezakończonym cyklu wytwarzania produkcją w toku może

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA EKONOMICZNA

STATYSTYKA EKONOMICZNA STATYSTYKA EKONOMICZNA Analiza statystyczna w ocenie działalności przedsiębiorstwa Opracowano na podstawie : E. Nowak, Metody statystyczne w analizie działalności przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2001 Dr

Bardziej szczegółowo

Rozdział I POSTANOWIENIA OGÓLNE

Rozdział I POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 8/2012 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Czeladzi z dnia 07.11.2012r. REGULAMIN O R G A N I Z A C YJ N Y Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Czeladzi

Bardziej szczegółowo

Opis szkolenia. Dane o szkoleniu. Program. BDO - informacje o szkoleniu

Opis szkolenia. Dane o szkoleniu. Program. BDO - informacje o szkoleniu Opis szkolenia Dane o szkoleniu Kod szkolenia: 412416 Temat: Certyfikowany specjalista do spraw controllingu - kurs z egzaminem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji zawodowych 18-26 Kwiecień Łódź, Centrum

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 czerwca 2014 r.

DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 czerwca 2014 r. Zarząd Planowania Strategicznego P5 Warszawa, dnia 25 czerwca 2014 r. Poz. 213 DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 czerwca 2014 r. w sprawie wprowadzenia do użytku Regulaminu funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Podstawy finansów. dr Sylwia Machowska - Okrój

Podstawy finansów. dr Sylwia Machowska - Okrój Podstawy finansów dr Sylwia Machowska - Okrój 1 Wykład na podstawie: Rachunkowość zarządcza, red. naukowa Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk, wyd. Oficyna, 2014, rozdział 3 2 Koszty i pojęcia bliskoznaczne

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE FINANSOWE D R K A R O L I N A D A S Z Y Ń S K A - Ż Y G A D Ł O I N S T Y T U T Z A R Z Ą D Z A N I A F I N A N S A M I

PLANOWANIE FINANSOWE D R K A R O L I N A D A S Z Y Ń S K A - Ż Y G A D Ł O I N S T Y T U T Z A R Z Ą D Z A N I A F I N A N S A M I PLANOWANIE FINANSOWE D R K A R O L I N A D A S Z Y Ń S K A - Ż Y G A D Ł O I N S T Y T U T Z A R Z Ą D Z A N I A F I N A N S A M I INFORMACJE ORGANIZACYJNE 15 h wykładów 5 spotkań po 3h Konsultacje: pok.313a

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXIII/190/2014 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 14 kwietnia 2014 roku

Uchwała Nr XXXIII/190/2014 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 14 kwietnia 2014 roku Uchwała Nr XXXIII/190/2014 Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia 14 kwietnia 2014 roku w sprawie określenia zasad przyznawania, przekazywania i rozliczania dotacji podmiotowych dla instytucji kultury, dla których

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Analiza odchyleń jako narzędzie kontroli wykonania budżetu

Analiza odchyleń jako narzędzie kontroli wykonania budżetu Analiza odchyleń jako narzędzie kontroli wykonania budżetu Budżetowanie przygotowanie planów finansowych 1/2 W procesie budżetowania, plany operacyjne przedsiębiorstwa są wyrażane w pieniądzu, co pozwala

Bardziej szczegółowo

ANEKS. Założenia do prognozowanych informacji finansowych niezależne od Emitenta

ANEKS. Założenia do prognozowanych informacji finansowych niezależne od Emitenta ANEKS Katowice, 11 grudnia 2007 r. Niniejszy aneks zawiera zmiany, które zostały wprowadzone do Prospektu Emisyjnego Elektrobudowy Spółka Akcyjna (dalej, odpowiednio, Prospekt, Spółka lub Emitent ), zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza. praca zbiorowa pod redakcją naukową Gertrudy Krystyny Świderskiej

Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza. praca zbiorowa pod redakcją naukową Gertrudy Krystyny Świderskiej Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza. praca zbiorowa pod redakcją naukową Gertrudy Krystyny Świderskiej Zarządzanie organizacją w skomplikowanym otoczeniu biznesowym nie jest możliwe bez dostępu

Bardziej szczegółowo

3. Od zdarzenia gospodarczego do sprawozdania finansowego

3. Od zdarzenia gospodarczego do sprawozdania finansowego Nowe zmienione i uzupełnione wydanie podręcznika składa się z dwóch części: teoretycznej, (przewodnika po sprawozdaniu finansowym) i części drugiej - zbioru zadań, który ułatwi sprawdzenie przyswojonej

Bardziej szczegółowo

Zasady przyznawania, przekazywania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta i Gminy Prabuty dla samorządowej instytucji kultury.

Zasady przyznawania, przekazywania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta i Gminy Prabuty dla samorządowej instytucji kultury. Załącznik nr 1 do Zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy Prabuty Nr 136/2015 z dnia 23.11.2015 r. Zasady przyznawania, przekazywania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta i Gminy Prabuty dla samorządowej

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 59/2005 Burmistrza Miasta Szydłowca z dnia 29 września 2005 roku

Zarządzenie Nr 59/2005 Burmistrza Miasta Szydłowca z dnia 29 września 2005 roku Zarządzenie Nr 59/2005 Burmistrza Miasta Szydłowca z dnia 29 września 2005 roku w sprawie : wprowadzenia wykazu ksiąg rachunkowych i zakładowego planu kont Na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów

Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów wybranych spółek z udziałem Skarbu Państwa Minister Skarbu

Bardziej szczegółowo

1. WYZNACZANIE CELÓW 2. OCENA (KONTROLA) EFEKTÓW DZIAŁALNOŚCI

1. WYZNACZANIE CELÓW 2. OCENA (KONTROLA) EFEKTÓW DZIAŁALNOŚCI Planowanie i kontrola w organizacjach zdecentralizowanych Agenda 1. Budowa systemu planowania i kontroli w organizacji zdecentralizowanej 2. System ośrodków odpowiedzialności 3. owanie Dr Marcin Pielaszek

Bardziej szczegółowo

W grupie kapitałowej Energomontaż-Południe S.A. wyodrębniono cztery segmenty branżowe: Budownictwo, Produkcja, Handel, Działalność pomocnicza

W grupie kapitałowej Energomontaż-Południe S.A. wyodrębniono cztery segmenty branżowe: Budownictwo, Produkcja, Handel, Działalność pomocnicza Rodzaje segmentów działalności ze wskazaniem produktów (usług) i towarów w ramach każdego wykazywanego segmentu branżowego lub składu każdego wykazywanego segmentu geograficznego oraz wskazanie, który

Bardziej szczegółowo

KORZYŚCI Z UCZESTNICTWA W RAPORCIE

KORZYŚCI Z UCZESTNICTWA W RAPORCIE ZAPROSZENIE Mamy przyjemność poinformować Państwa, że rozpoczęliśmy pracę nad przygotowaniem Raportu płacowego Sedlak & Sedlak 2016. T o już dwudziesty trzeci rok z rzędu, kiedy zbierając dane o wynagrodzeniach

Bardziej szczegółowo

Burmistrz Miasta Czeladź. z dnia 7 listopada 2012r.

Burmistrz Miasta Czeladź. z dnia 7 listopada 2012r. Zarządzenie Nr 247/2012 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 7 listopada 2012r. w sprawie : zaopiniowania Regulaminu Organizacyjnego Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Czeladzi Na podstawie art. 30 ust

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA

ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA Wykład 1 WPROWADZENIE dr inż. Jarosław Zubrzycki Józef Matuszek, Mariusz Kołosowski, Zofia Krokosz-Krynke: Rachunek Kosztów dla inżynierów Wyd. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

magon capital Zapraszamy

magon capital Zapraszamy magon capital Zapraszamy Magon Capital Magon Capital został stworzony, żeby świadczyć usługi finansowe dla przedsiębiorstw. Prowadzimy doradztwo w obszarach doradztwa strategicznym przy budowie wartości

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Finanse dla menedżerów

Szkolenie Finanse dla menedżerów Szkolenie Finanse dla menedżerów Spis treści SPIS TREŚCI... 2 O FIRMIE... 3 DZIAŁALNOŚĆ SZKOLENIOWA... 3 DZIAŁALNOŚĆ KONSULTINGOWA... 3 CHARAKTERYSTYKA SZKOLENIA... 4 CEL SZKOLENIA... 4 DLA KOGO DEDYKOWANE

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ

PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ KSENIA CZUBAKOWSKA WIKTOR GABRUSEWICZ EDWARD NOWAK PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2006 SPIS TREŚCI Wstęp....................... 9 CZĘŚĆ I RACHUNEK KOSZTÓW

Bardziej szczegółowo

Semestr letni Mikroekonomia, Rachunkowość Tak

Semestr letni Mikroekonomia, Rachunkowość Tak KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-ZIP-116z Rachunek kosztów dla inżynierów Costs accounting for engineers

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dla biegłych rewidentów dotyczące wykonania badania informacji finansowej regulacyjnej

Wytyczne dla biegłych rewidentów dotyczące wykonania badania informacji finansowej regulacyjnej Załącznik Nr 1 do komunikatu Nr 4/2016 Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia 16 lutego 2016 r. Wytyczne dla biegłych rewidentów dotyczące wykonania badania informacji finansowej regulacyjnej/sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Seminaria adresowane są zarówno do osób posiadających doświadczenie w pracy controllera finansowego, jak i mających zamiar wykonywać ten zawód.

Seminaria adresowane są zarówno do osób posiadających doświadczenie w pracy controllera finansowego, jak i mających zamiar wykonywać ten zawód. Opis szkolenia Dane o szkoleniu Kod szkolenia: 746812 Temat: Controlling : Certyfikowany kurs dla controllerów finansowych. Organizacja systemu, rachunek kosztów, budżetowanie i analiza. 21-22 Marzec Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Od tego wszystko się zaczęło luty 2013 roku decyzja o zakupie programu finansowo księgowego; marzec 2013 roku decyzja o zakupie programu do budżetowania, raportowania i analiz dla Controlingu; maj 2013

Bardziej szczegółowo

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe Szczegółowy program kursu 1. Budżetowanie i analiza Budżety stanowią dla zarządców jedno z głównych źródeł informacji przy podejmowaniu decyzji

Bardziej szczegółowo

Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa Wprowadzenie 1.1. Rozwój rachunku kosztów i

Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa Wprowadzenie 1.1. Rozwój rachunku kosztów i Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa 1.1. Rozwój rachunku kosztów i rachunkowości zarządczej 1.2. Cel istota i zakres rachunkowości zarządczej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie Rozdział 1. Organizacja jako kombinacja zasobów (Jerzy S. Czarnecki)... 15

Spis treści. Wprowadzenie Rozdział 1. Organizacja jako kombinacja zasobów (Jerzy S. Czarnecki)... 15 Wprowadzenie... 11 Rozdział 1. Organizacja jako kombinacja zasobów (Jerzy S. Czarnecki).......... 15 1.1. Koszty w zarządzaniu.... 15 1.2. Profesjonalny kierownik.... 19 1.2.1. Profesjonalizm i intuicja................................................

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Czynniki kształtujące wynik finansowy

Czynniki kształtujące wynik finansowy Izabela Krzysiak Zarządzanie semestr III WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I PRAWA im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie Czynniki kształtujące wynik finansowy Czynniki kształtujące wynik finansowy Podejmując próbę

Bardziej szczegółowo

PLAN KONT WOJEWODY LUBUSKIEGO - DYSPONENTA CZĘŚCI 85/08 WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE

PLAN KONT WOJEWODY LUBUSKIEGO - DYSPONENTA CZĘŚCI 85/08 WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Wojewody Lubuskiego z dnia 25 kwietnia 2014r. PLAN KONT WOJEWODY LUBUSKIEGO - DYSPONENTA CZĘŚCI 85/08 WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE 1 A. WYKAZ KONT KSIĘGI GŁÓWNEJ (EWIDENCJA SYNTETYCZNA)

Bardziej szczegółowo

Specyfika controllingu, analizy finansowej i ocena projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach energetycznych.

Specyfika controllingu, analizy finansowej i ocena projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach energetycznych. Organizator: Patron honorowy: konferencje Warsztaty GDZIE I KIEDY: 20-21.03.2012 roku, Warszawa 27-28.03.2012 roku, Katowice NAJWAŻNIEJSZE ZAGADNIENIA: Specyfika controllingu w przedsiębiorstwach wytwórczych

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM PORTOWYM wykład 3.

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM PORTOWYM wykład 3. EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM PORTOWYM wykład 3 www.salo.pl Działalność gospodarcza w portach morskich Działalność gospodarcza przedsiębiorstwa portowego opiera się na dwóch podstawowych elementach:

Bardziej szczegółowo

Organy, Struktura, Kierownictwo

Organy, Struktura, Kierownictwo ZAKŁAD UTYLIZACJI ODPADÓW STAŁYCH SPÓŁKA Z O.O. ul. Rokicka 5A, 83-110 Tczew Tel/fax. (058) 532 83-72, e- mail: zuos@zuostczew.pl NIP: 593-22-68-695 REGON:192471199 RHB 15386 KRS 0000064288 kapitał zakładowy

Bardziej szczegółowo

Zadania czy paragrafy?

Zadania czy paragrafy? Zadania czy paragrafy? Wpływ sposobu planowania i rozliczania wydatków na sposób patrzenia na oświatę by Antoni Jeżowski, 2012 Budżet tradycyjny a budżet w układzie zadaniowym W tradycyjnym układzie klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych Plan zajęć normalnych, standardowych 1. Wpływ zmian w poziomie kosztów oraz wielkości produkcji na zniekształcanie informacji o kosztach produktów 2. Prezentacja różnych podejść do planowania rozmiarów

Bardziej szczegółowo

Dodatkowe informacje i objaśnienia do sprawozdania finansowego

Dodatkowe informacje i objaśnienia do sprawozdania finansowego Dodatkowe informacje i objaśnienia do sprawozdania finansowego 1. Zmiany wartości środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych Wartość brutto Lp. Określenie grupy

Bardziej szczegółowo

KONSOLIDACJA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH

KONSOLIDACJA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH Radosław Ignatowski KONSOLIDACJA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH KONCEPCJE, REGULACJE POLSKIE I MSSF, ZASTOSOWANIA PRAKTYCZNE TOM I PODSTAWY KONSOLIDACJI REGULACJE POLSKIE Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Rola zakładowego planu kont w procesie zarządzania przedsiębiorstwem

Rola zakładowego planu kont w procesie zarządzania przedsiębiorstwem ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO nr 757 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 58 (2013) s. 21 27 Rola zakładowego planu kont w procesie zarządzania przedsiębiorstwem Anna Chojnacka-Komorowska

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Controlling efektywne zarządzanie przedsiębiorstwem

Controlling efektywne zarządzanie przedsiębiorstwem Controlling efektywne zarządzanie przedsiębiorstwem W ramach dwóch projektów współfinansowanych z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, realizujemy : praktyczną pomoc doradczą wspomagającą zbudowanie efektywnego

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT ZA 2005 ROK

INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT ZA 2005 ROK INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT ZA 2005 ROK I. METODY WYCENY STOSOWANE W JEDNOSTCE. I. 1. Stosowane metody wyceny (w tym amortyzacji, walut obcych) aktywów i pasywów, przychodów

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności działań logistycznych

Ocena efektywności działań logistycznych Wydział Ekonomiczno-Rolniczy - SGGW Dr Mariusz Maciejczak LOGISTYKA Ocena efektywności działań logistycznych Opracowanie na podstawie: materiałów z konferencji Zarządzanie Dystrybucją i Magazynowaniem,

Bardziej szczegółowo

KONTRAKTOWANIE USŁUG MEDYCZNYCH KOMPLEKSOWA OBSŁUGA PROCESU OFERTOWANIA DO NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA

KONTRAKTOWANIE USŁUG MEDYCZNYCH KOMPLEKSOWA OBSŁUGA PROCESU OFERTOWANIA DO NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA KONTRAKTOWANIE USŁUG MEDYCZNYCH KOMPLEKSOWA OBSŁUGA PROCESU OFERTOWANIA DO NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA ZESPÓŁ OBSŁUGI PODMIOTÓW MEDYCZNYCH Kluczowym dla polskiego systemu finansowania podmiotów leczniczych

Bardziej szczegółowo

2011-11-25. Jego rezultatem są wybory strategiczne i programy działań zmierzających do zapewnienia realizacji tych wyborów.

2011-11-25. Jego rezultatem są wybory strategiczne i programy działań zmierzających do zapewnienia realizacji tych wyborów. 2011-11-25 Planowanie działalności - istota Planowanie działalności stowarzyszenia jest sformalizowanym procesem podejmowania decyzji, w którym wypracowuje się pożądany obraz przyszłego stanu organizacji

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup.

Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup. Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup. Spis treści: O autorach Od redaktorów podręcznika 1. Organizacje i rachunkowość Organizacja

Bardziej szczegółowo

Spis treści. O autorze. Wstęp

Spis treści. O autorze. Wstęp Spis treści O autorze Wstęp Rozdział 1. Controlling w praktyce krajów zachodnich 1.1. Wprowadzenie 1.2. Geneza i istota controllingu - obszar angloamerykański 1.3. Controlling w obszarze niemieckojęzycznym

Bardziej szczegółowo

Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej

Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej Działalność pomocnicza działalność, której celem jest świadczenie usług na rzecz innych wydziałów/jednostek w przedsiębiorstwie usługi/świadczenia

Bardziej szczegółowo

Specyfika controllingu, analizy finansowej i oceny projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach branży hutniczej

Specyfika controllingu, analizy finansowej i oceny projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach branży hutniczej Organizator: Patron honorowy: Specyfika controllingu, analizy finansowej i oceny projektów NAJWAŻNIEJSZE ZAGADNIENIA: Budżetowanie w przedsiębiorstwach branży hutniczej Wariantowa analiza wrażliwości wyniku

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporz dzania Harmonogramu Realizacji Projektu dla przedsi wzi w ramach projektów dofinansowywanych ze

Instrukcja sporz dzania Harmonogramu Realizacji Projektu dla przedsi wzi w ramach projektów dofinansowywanych ze Instrukcja sporządzania Harmonogramu Realizacji Projektu dla przedsięwzięć w ramach projektów dofinansowywanych ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytetowa IV I. W zależności

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 62/2013 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 06 września 2013 r.

ZARZĄDZENIE NR 62/2013 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 06 września 2013 r. ZARZĄDZENIE NR 62/2013 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE w sprawie: opracowania materiałów planistycznych do projektu uchwały budżetowej Gminy Żukowice na 2014 rok. Na podstawie art. 233 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

8. Specjalność: ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM- AUDYTOR BIZNESOWY

8. Specjalność: ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM- AUDYTOR BIZNESOWY (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA 2. Kod przedmiotu: 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2012/2013 4. Forma kształcenia: studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

*Obowiązki Dyrektora Finansowego są aktualnie powierzone Prezesowi Zarządu

*Obowiązki Dyrektora Finansowego są aktualnie powierzone Prezesowi Zarządu PREZES Dyrektor Wykonawczy Dyrektor* Finansowy CZŁONEK ZARZĄDU Dyrektor Produktu Crown Doosan WICEPREZES ZARZĄDU Dyrektor Handlowy CZŁONEK ZARZĄDU Dyrektor Serwisu Dyrektor Zakładu Produkcyjnego Kierownik

Bardziej szczegółowo

Specyfika controllingu, analizy finansowej i oceny projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach branży wydobywczej

Specyfika controllingu, analizy finansowej i oceny projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach branży wydobywczej Organizator: Patron honorowy: Specyfika controllingu, analizy finansowej i oceny projektów inwestycyjnych NAJWAŻNIEJSZE ZAGADNIENIA: Budżetowanie w przedsiębiorstwach branży wydobywczej Wariantowa analiza

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3a do Zarządzenia Nr 112/2014/P Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 3a kwietnia 2014r.

Załącznik Nr 3a do Zarządzenia Nr 112/2014/P Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 3a kwietnia 2014r. Załącznik Nr 3a do Zarządzenia Nr 112/2014/P Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 3a kwietnia 2014r. I. ZAKŁADOWY PLAN KONT OBOWIĄZUJĄCY W JEDNOSTKACH BUDŻETOWYCH Zakładowy plan kont obowiązujący w Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Planowanie przyszłorocznej sprzedaży na podstawie danych przedsiębiorstwa z branży usług kurierskich.

Planowanie przyszłorocznej sprzedaży na podstawie danych przedsiębiorstwa z branży usług kurierskich. Iwona Reszetar Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Planowanie przyszłorocznej sprzedaży na podstawie danych przedsiębiorstwa z branży usług kurierskich. Dokument roboczy Working paper Wrocław 2013 Wstęp

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe Opis sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów

Rachunkowość zarządcza SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe Opis sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Załącznik nr 5 do Uchwały nr 1202 Senatu UwB z dnia 29 lutego 2012 r. Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja kosztów O P E R A C Y J N E I S T R A T E G I C Z N E, C. H. B E C K, W A R S Z A W A 2 0 0 9

Kalkulacja kosztów O P E R A C Y J N E I S T R A T E G I C Z N E, C. H. B E C K, W A R S Z A W A 2 0 0 9 Kalkulacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł : 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C H U N E K K O

Bardziej szczegółowo

Rachunek Kosztów (W1) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Wykład nr 1. Roboczy plan zajęć

Rachunek Kosztów (W1) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Wykład nr 1. Roboczy plan zajęć Wykład nr 1 Marcin Pielaszek Roboczy plan zajęć Wykład 1. Wprowadzenie, sprawozdawczy rachunek 2. normalnych, rachunek standardowych 3. standardowych, koszty produkcji pomocniczej 4. Przyczyny zmian w

Bardziej szczegółowo

Wydział Obsługi Infrastruktury Referatu Inwestycji i Obsługi Gospodarczej

Wydział Obsługi Infrastruktury Referatu Inwestycji i Obsługi Gospodarczej Wydział Obsługi Infrastruktury wykonuje zadania związane z prowadzeniem inwestycji własnych, prowadzeniem spraw z zakresu obsługi technicznej Starostwa, udzielaniem zamówień publicznych oraz opracowywaniem

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT ZA 2007 ROK

INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT ZA 2007 ROK INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT ZA 2007 ROK I. METODY WYCENY STOSOWANE W JEDNOSTCE. I. 1. Stosowane metody wyceny (w tym amortyzacji, walut obcych) aktywów i pasywów, przychodów

Bardziej szczegółowo

Wybór wariantu rachunku zysków i strat zależy od przyjętej ewidencji kosztów

Wybór wariantu rachunku zysków i strat zależy od przyjętej ewidencji kosztów ma/ Biznes/Własna Działalność Wybór wariantu rachunku zysków i strat zależy od przyjętej ewidencji kosztów 2 EK 0034 Szanowny Czytelniku Przedsiębiorstwa zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych muszą

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 135/2015 BURMISTRZA MIASTA ŻARÓW. z dnia 10 września 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 135/2015 BURMISTRZA MIASTA ŻARÓW. z dnia 10 września 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 135/2015 BURMISTRZA MIASTA ŻARÓW z dnia 10 września 2015 r. w sprawie określenia podstawowych parametrów przyjętych do prac nad projektem uchwały budżetowej oraz trybu przyjmowania wniosków

Bardziej szczegółowo

CONTROLLING -WARSZTATY DLA ZAAWANSOWANYCH

CONTROLLING -WARSZTATY DLA ZAAWANSOWANYCH CONTROLLING -WARSZTATY DLA ZAAWANSOWANYCH Informacje o usłudze Numer usługi 2016/01/14/7118/1063 Cena netto 1 200,00 zł Cena brutto 1 470,00 zł Cena netto za godzinę 85,71 zł Cena brutto za godzinę 105,00

Bardziej szczegółowo