Ewolucja wyobrażeń o jakości złoża i udostępniania zwięzłych skał łupkowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ewolucja wyobrażeń o jakości złoża i udostępniania zwięzłych skał łupkowych"

Transkrypt

1 Konferencja ShaleScience Druga edycja Ewolucja wyobrażeń o jakości złoża i udostępniania zwięzłych skał łupkowych ShaleScience Conference 2 nd Edition Developing the Mental Picture of Reservoir Quality and Completion Quality for Tight Shales May 2012 Copernicus Science Centre, Warsaw, Poland

2 Konferencja ShaleScience Druga edycja Ewolucja wyobrażeń o jakości złoża i udostępniania zwięzłych skał łupkowych ShaleScience Conference 2 nd Edition Developing the Mental Picture of Reservoir Quality

3 Ewolucja wyobrażeń o jakości złoża i udostępniania zwięzłych skał łupkowych Organizatorzy: Sidney Green, Raymond Levy, Wiesław Prugar i Roberto Suarez-Rivera (Przewodniczący) Witamy na Drugiej Edycji Konferencji Shale Science 2012 Ewolucja wyobrażeń o jakości złoża i udostępniania zwięzłych skał łupkowych. Podczas Pierwszej Edycji Konferencji Shale Science 2011 uzgodniliśmy szereg następujących ważnych komponentów wyobrażeń o zwięzłych skałach łupkowych: 1. Łupki to złoża geologiczne 2. Skały łupkowe cechują się heterogenicznością w każdym wymiarze 3. Należy usystematyzować i poznać heterogeniczność łupków 4. Łupki mają niską porowatość i przepuszczalność rzędu nanodarcy 5. Łupki są silnie anizotropowe 6. Łupki cechują się bogatą, zmineralizowaną szczelinowatością we wszystkich wymiarach 7. Złożony szkielet skalny skutkuje złożonymi szczelinami hydraulicznymi 8. Przy tworzeniu szczeliny wzrasta kompresja oraz 9. Niewłaściwe są wyobrażenia zachowań skał łupkowych oparte na pojedynczej ich właściwości, przy pominięciu innych zmiennych Owe podstawowe koncepcje pomagają nam bardziej prawidłowo zwizualizować utwory łupkowe oraz stanowią mocną podstawę wyjaśniania ich zachowań. Koncepcje te stanowią też spójne ramy do dalszego rozwoju wyobrażeń, kontestowania starszych idei, tworzenia nowych modeli oraz przełomowych pomysłów. Podczas Drugiej Edycji Konferencji Shale Science 2012 przyświeca nam ważny cel stworzenia wyobrażeń dwóch komponentów odpowiedzialnych za ekonomikę produkcji w złożach łupkowych: jakości złoża oraz jakości udostępnienia. Zrozumienie tych dwóch parametrów ma kluczowe znaczenie przy szacowaniu opłacalności, poprawie spójności produkcji oraz tworzeniu bardziej efektywnych I zrównoważonych alternatyw produkcji w utworach łupkowych. W naszych dyskusjach chcemy również skupić się na złożach o umiarkowanej jakości własności zbiornikowych. Mają one niski potencjał albo ze względu na niską porowatość, pozwalającą na gromadzenie się węglowodorów, albo niewielką przepuszczalność lub też niskie ciśnienie w porach. Wymagają zatem większej koncentracji na jakości udostępniania, jeżeli myślimy o opłacalnej produkcji w tych złożach. Złoża łupkowe o umiarkowanej jakości własności zbiornikowych mają duże znaczenie w Polsce i na świecie, a dogłębne poznanie ich właściwości i wymogów ekonomiki produkcji jest konieczne, jeżeli chcemy je eksploatować. Uważamy, że jest to ambitny cel, ale też i jeden z najważniejszych warunków uzyskania dostępu do dużych ilości energii z węglowodorów na całym świecie. Mając powyższe na uwadze, z góry dziękujemy za uczestnictwo w konferencji i uprzejmie prosimy o aktywny wkład w sukces tego spotkania.

4 Developing the Mental Picture of Reservoir Quality Organizers: Sidney Green, Raymond Levy, Wieslaw Prugar, and Roberto Suarez-Rivera (Chair) Welcome to the 2012 Second ShaleScience Conference Developing the Mental Picture of Reservoir Quality and Completion Quality for Tight Shales. During the First 2011 ShaleScience Conference we agreed on a number of important components of the mental picture for tight shales. These were as follows: 1. Tight shales are geologic plays, 2. Tight shales are heterogeneous at all scales, 3. Tight shale heterogeneity should be mapped and understood, 4. Tight shales have low porosity and nano-darcy range permeability, 5. Tight shales are strongly anisotropic, 6. Tight shales contain abundant mineralized fracturing at all scales, 7. Complex rock fabric leads to complex hydraulic fractures, 8. When a fracture is generated it creates increased compression, and 9. A mental picture that explains tight shale behavior based on a single property, while ignoring the other variables, is not a correct mental picture. Remembering these basic concepts help us picture tight shale systems more correctly, and provide a strong reference to explain their behavior. These concepts also provide us with a consistent framework for expanding the mental picture further, challenge old ideas, developing new models, and developing breakthrough concepts. During the 2012 Second ShaleScience conference, we have the important objective of developing the mental picture of the two components that drive economic production in tight shales: reservoir quality and completion quality. Understanding these two requirements is fundamental for anticipating producibility, for improving production consistency, and for developing more efficient and sustainable alternatives for tight shale production. We also want to have a focused discussion on moderate reservoir quality plays. These have low reservoir potential either because of low hydrocarbon porosity, low permeability, or low pore pressure. Thus, require enhanced completion quality considerations for economic production. Moderate reservoir quality tight shales are important in Poland and worldwide, and understanding their properties and requirements for economic production is fundamental to make them viable. We believe that this is a challenging goal but one of highest importance for accessing large volumes of hydrocarbon energy everywhere in the world. With these goals in mind, we thank you in advance for your participation and kindly request your active participation and contribution to the success of this meeting.

5 Szanowni Państwo, Konferencja ShaleScience odbywa się w ważnym dla światowej energetyki momencie. Z jednej strony należy mieć świadomość, że znaczenie gazu ziemnego w światowym miksie energetycznym będzie rosło, nie tylko z uwagi na coraz większe i lepiej udokumentowane złoża, ale również rozwój technologii jego wykorzystania. Z drugiej wiemy już, że w Polsce znajdują się znaczące zasoby błękitnego paliwa zamkniętego w łupkach, a prace nad oszacowaniem jego ilości i opłacalności wydobycia są bardzo zaawansowane. Nie bez znaczenia, szczególnie w obliczu coraz bardziej wyśrubowanych norm środowiskowych, pozostają także kwestie ekologiczne. Warto, uświadamiając sobie skalę szansy, która przed nami staje, dobrze przygotować się do tego wyzwania. Niezależnie bowiem od szacunków dotyczących wielkości polskich zasobów, jeśli wydobycie gazu łupkowego okaże się opłacalne, będziemy świadkami przedefiniowania nie tylko krajowego ale też regionalnego rynku energetycznego. W krajach, które stają się obecnie areną łupkowego wyścigu, wszystkie podmioty biorące w nim udział, powinny skupić się na dwóch, kluczowych w tym momencie obszarach dyskusji. Już teraz powinny myśleć o wprowadzeniu konkretnych zapisów prawnych, które zapewnią dobry klimat do dalszych inwestycji poszukiwawczych oraz stworzą solidne fundamenty dla funkcjonowania całego sektora. Do tego potrzebne jest wypracowanie strategicznych rozwiązań dotyczących zasad wydobycia, opodatkowania, dostosowania infrastruktury i optymalnego podziału potencjalnych korzyści. Drugim ogniwem tego łańcucha jest technologia, która pozwala na coraz lepszą optymalizację kosztów rozpoznania złóż surowca i jego wydobycia. Dla wszystkich firm funkcjonujących w branży nakłady na poszukiwania i związane z nimi ryzyko są największym wyzwaniem biznesowym. Dlatego warto uważnie śledzić rozwój technologii i wykorzystywać szanse związane z jej rozwojem. Taką możliwość daje Konferencja ShaleScience najważniejsza w naszym regionie platforma wymiany specjalistycznej wiedzy dotyczącej technologicznych aspektów pozyskiwania gazu z łupków. Serdecznie zapraszam do udziału w tym wydarzeniu. Jacek Krawiec Prezes Zarządu PKN ORLEN

6 Dear Sir/Madam, The ShaleScience Conference is being held at an important moment for the global energy sector. On the one hand, one should be aware that the importance of natural gas in the global energy mix will grow, not only because of the larger and better documented gas deposits but also due to the development of technology used. On the other hand, we know that Poland has considerable resources of blue fuel trapped in shales, and work to estimate the volume and cost effectiveness of its production is already very advanced. Environmental issues also play an important role in this process, especially in the light of increasingly stringent environmental standards. Considering the scale of opportunity that is before us, it is more than reasonable to be well-prepared for this challenge. Whatever the estimates of the size of Polish resources may be, if shale gas production proves to be viable, we will witness the transformation of not only national but also regional energy market. In countries that are becoming an arena of the shale race, all involved entities should now focus on two key areas of discussion. Already at this point, consideration should be given to introducing specific legal provisions that would provide a supportive climate for further exploration projects and would create solid foundations for the entire sector. This should be based on the development of strategic solutions in the area of exploration, taxation, infrastructure and optimal allocation of potential benefits. The other strategic pillar is technology which enables more and more efficient optimization of exploration and production costs. For all companies operating in the industry, exploration expenditures and the associated risks are the most critical business challenges. Therefore, it is vital to keep abreast and take advantage of all the latest technological developments. This opportunity is offered by the ShaleScience Conference the most important platform for sharing technological expertise on shale gas exploration and production in the region. We cordially invite you to participate in this event. Jacek Krawiec President and CEO of PKN ORLEN

7 Komitet Konferencji Dr. Roberto Suarez-Rivera Przewodniczący / Chair Dr Roberto Suarez-Rivera jest Doradcą Naukowym i szefem Schlumberger Innovation Center w Salt Lake City. Uzyskał licencjat z inżynierii mechanicznej na North Carolina State University oraz tytuł magistra i doktora mechaniki skał na University of California w Berkeley. Dr Suarez-Rivera pracuje dla Schlumberger od 22 lat, włączając w to 7 lat spędzonych w obszarze inżynierii prac terenowych w Dowell Schlumberger oraz 13 lat w TerraTek, gdzie pracował naukowo i pełnił rolę konsultanta w dziedzinie mechaniki skał związanej z wydobyciem ropy naftowej. Dr Suarez-Rivera pracował też w Norweskim Instytucie Mechaniki Skał IKU oraz w Grupie Mechaniki Skał w Lawrence Berkeley National Laboratory. Jest autorem prac na temat oceny właściwości mechanicznych i analizy zachowań mechanicznych geomateriału, posiada też patenty na zastosowanie tych koncepcji w ocenie własności zbiornikowych złoża, szczelinowaniu hydraulicznym oraz w tworzeniu charakterystyki złóż. Dr Suarez-Rivera pełnił rolę wykładowcy honorowego SPE w 2011 roku. Obecnie koncentruje się na heterogeniczności zwartych skał łupkowych oraz na jej wpływie na anizotropię materiału, złożoność szczelin hydraulicznych, ograniczanie rozchodzenia się szczelin, produktywność odwiertu, rozwój naprężeń in situ oraz projekt udostępniania w złożach niekonwencjonalnych. Dr. Roberto Suarez-Rivera is a Scientific Advisor and head of the Schlumberger Innovation Center in Salt Lake City. He holds BS in Mechanical engineering from North Carolina State University, and MS, and PhD degrees in Rock Mechanics from the University of California, Berkeley. Dr. Suarez-Rivera has 22 years with Schlumberger, including 7 years of field service engineering with Dowell Schlumberger and 13 years with TerraTek, as a scientist and consultant in petroleum related rock mechanics. Dr. Suarez-Rivera also worked with the Norwegian Institute of Rock Mechanics IKU, and the Rock Mechanics Group at the Lawrence Berkeley National Laboratory. He has authored papers in mechanical property evaluations and on analysis of geo-material mechanical behavior, and has patents on the application of these concepts to reservoir evaluation, hydraulic fracturing and property characterization. Dr. Suarez-Rivera served as a distinguished SPE lecturer in His current focus of attention is tight shale heterogeneity and on the impact of heterogeneity in material anisotropy, hydraulic fracture complexity, fracture containment, well productivity, in-situ stress development, and completion design for unconventional reservoirs.

8 Conference Committee Sidney Green Sidney Green jest starszym doradcą Schlumberger w Salt Lake City w Utah oraz profesorem na Uniwersytecie w Utah w Stanach Zjednoczonych. Jest byłym prezesem i założycielem TerraTek przejętej przez Schlumberger w 2006 roku. Pan Green ukończył studia licencjackie i magisterskie oraz posiada tytuł inżyniera inżynierii mechanicznej i mechaniki stosowanej. Posiada ponad pięćdziesięcioletnie doświadczenie w dziedzinie geomechaniki, wiele publikował, posiada liczne patenty oraz wielokrotnie został uznany i nagrodzony w dziedzinie geomechaniki / mechaniki skał. Jest członkiem American Rock Mechanics Association oraz US National Academy of Engineers. Sidney Green is a Schlumberger Senior Advisor and a founder and former President/CEO of TerraTek. He has published numerous reports and papers and holds a number of patents. He has been recognized in the rock mechanics / geomechanics community with a number of awards and was elected a Fellow of the American Rock Mechanics Association. He is a member of the USA National Academy of Engineers, and currently focuses on gas and oil production from tight shales. He also serves as Research Professor at the University of Utah with a dual appointment in Mechanical and Civil Engineering.

9 Komitet Konferencji Raymond Levey Dr Raymond Levey jest dyrektorem Instytutu Energetyki i Nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Utah oraz profesorem na Wydziale Inżynierii Uniwersytetu w Utah. Posiada ponad trzydziestoletnie doświadczenie w dziedzinie energetyki. Prowadził badania w Służbie Geologicznej Stanów Zjednoczonych [USGS] oraz dla Shell Oil Company. Zanim w 1997 roku rozpoczął pracę na Uniwersytecie w Utah, był zastępcą dyrektora Agencji Geologii Ekonomicznej na University of Texas w Austin, a obecnie jest dyrektorem Energy & Geoscience Institute (EGI) prowadzącego badania w dziedzinie sekwestracji ropy naftowej - gazu dwutlenku węgla i energii geotermalnej na całym świecie. Jest biegłym geologiem naftowym oraz licencjonowanym specjalistą w dziedzinie nauk o Ziemi w Stanie Teksas i Stanie Utah. Jest byłym doradcą w sprawie niekonwencjonalnych zasobów w urzędzie Sekretarza ds. Energetyki Stanów Zjednoczonych. Dr. Raymond Levey is Director of the Energy & Geoscience Institute. He received a B.S. in Geology from College at Fredonia, part of the State University of New York, in 1974, an M.S. and Ph.D. from the University of South Carolina in 1978 and He was appointed as the Energy & Geoscience Institute s second Director in Dr. Levey came to the University of Utah in 1997 from the Bureau of Economic Geology at the University of Texas at Austin where he was the Associate Director. Before joining UT he held various positions in three subsidiaries of Shell Oil Corporation in both research and operations. Dr. Levey also worked for the United States Geological Survey and Union Pacific Resources Corporation. He is member of the Society of Petroleum Engineers (SPE), American Association of Petroleum Geologists (AAPG), Society of Exploration Geophysicists (SEG), and Geological Society of America (GSA). He is a member of the AAPG Research Committee.

10 Conference Committee Wiesław Prugar Absolwent Akademii Górniczo-Hutniczej na kierunku mechanicznym oraz studiów podyplomowych z zakresu zarządzania na rynkach energii na Politechnice Gliwickiej oraz studiów podyplomowych Szkoły Głównej Handlowej na kierunku Zarządzanie Finansami Przedsiębiorstwa. Karierę zawodową rozpoczął w 1987 roku w Instytucie Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w Krakowie. Opracował i wdrożył szereg rozwiązań niestosowanych dotychczas w polskim przemyśle. Prace te zwieńczone zostały uzyskanymi w tym zakresie sześcioma patentami. Następnie pracował w Polskim Serwisie Płynów Wiertniczych Sp. z o.o., PGNiG S.A oraz Gazomontażu S.A. W 2006 roku rozpoczął budowę zespołu specjalistów w zakresie poszukiwań i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego w PKN ORLEN. Obecnie Prezes ORLEN Upstream Sp. z o.o. Jest również Prezesem Zarządu ORLEN International Exploration and Company Production oraz Członkiem Zarządu Balin Energy na Łotwie. Prezes Organizacji Polskiego Przemysłu Poszukiwawczo-Wydobywczego (OPPPW). Członek Komitetu Doradczego EGI. Wiesław Prugar is a graduate of AGH-University of Science and Technology. He completed post-graduate studies on Power Market Management at the Gliwice University of Technology and Company Finance at the Warsaw School of Economics. Mr. Prugar began his professional career in 1987 at the Oil and Gas Institute in Kraków. He developed and implemented a number of innovative solutions, previously not applied by the Polish hydrocarbon industry. These innovations led to six patents. Following his tenure at the Institute, he worked for Polish Drilling Fluids Service, the Polish Oil and Gas Company (PGNiG S.A.) and Gazomontaż S.A. Since 2006, Mr. Prugar has held several positions in the PKN ORLEN Group. These include Manager of the Exploration and Production Department, and CEO of ORLEN Upstream. ORLEN Upstream a subsidiary of PKN Orlen that is dedicated to exploration and production. Within this organization, he is responsible for upstream strategy formulation and implementation, field operations, planning and financing. He is also the Managing Director of ORLEN International Exploration and Production Company and a Member of the Management Board at Balin Energy in Latvia. Wiesław Prugar is the President of the Polish Exploration and Production Industry Organization (OPPPW) and a member of the EGI Advisory Board.

11 Organizatorzy EGI The Energy & Geoscience Institute jest największym konsorcjum technologii nauk o Ziemi na świecie w swoim rodzaju, zrzeszając 60 członków w ramach Corporate Associates Program z 18 państw. Jego początki sięgają 1973 roku, kiedy na Uniwersytecie Południowej Karoliny utworzono Earth Science and Resources Institute (ESRI), którego działalność koncentrowała się na badaniach z dziedziny nauk o Ziemi w Północnej Afryce. W 1996 roku pierwotna organizacja połączyła się z University of Utah Research Institute (UURI) z Salt Lake City, którego działalność koncentrowała się na kwestiach energii geotermalnej, a wraz z nową nazwą EGI, instytut nadal rozwijał działalność zarówno w dziedzinie badań stosowanych na dwęglowodorami, jak i geotermalnym zastosowaniem na potrzeby rządu i przemysłu. More information: SCHLUMBERGER Schlumberger to wiodący dostawca usług dla pól naftowych, zapewniający doskonałe rezultaty i poprawę wydajności w zakresie wydobycia i produkcji dla spółek naftowo-gazowych na całym świecie. Poprzez nasze operacje wiertnicze i w naszych zakładach badawczo-inżynieryjnych staramy się tworzyć produkty, usługi i rozwiązania optymalizujące wydajność klienta w bezpieczny i nieszkodliwy dla środowiska sposób. More information: AGH i ORLEN UPSTREAM ORLEN Upstream Sp. z o.o. jest spółką w 100% zależną od PKN ORLEN S.A., jednej znajwiększych korporacji przemysłu naftowego w Europie Środkowo-Wschodniej oraz największej w Polsce (więcej na: Nasza firma została utworzona i zarejestrowana r. Czas trwania Spółki jest nieoznaczony, a jej siedzibą jest Warszawa. Podstawową działalnością statutową Spółki jest między innymi: poszukiwanie i rozpoznanie złóż węglowodorów, prowadzenie wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, wykonywanie usług związanych z poszukiwaniem, rozpoznaniem i eksploatacją złóż ropy naftowej oraz gazu ziemnego. ORLEN Upstream Sp. z o.o. jest spółką celową powołaną dla realizacji strategii PKN ORLEN S.A. w zakresie poszukiwania i wydobywania węglowodorów. More information:

12 Organizers EGI The Energy & Geoscience Institute is the largest geoscience technology consortium of its kind in the world, with over 60 members in the Corporate Associates Program from 18 countries. Its history dates back to 1973, when the Earth Science and Resources Institute (ESRI) was founded at the University of South Carolina, with a primary focus in geoscience research in North Africa. In 1996, the original organization was merged with the University of Utah Research Institute (UURI) in Salt Lake City, which primarily focused on geothermal energy issues and with its new name, EGI has continued to expand both in applied research in hydrocarbons as well as geothermal applications for both government and industry. More information: SCHLUMBERGER Schlumberger is the leading oilfield services provider, trusted to deliver superior results and improved E&P performance for oil and gas companies around the world. Through our well site operations and in our research and engineering facilities, we are working to develop products, services and solutions that optimize customer performance in a safe and environmentally sound manner. More information: AGH and ORLEN UPSTREAM ORLEN Upstream Sp. z o.o. is a company owned by PKN ORLEN S.A., one of the biggest oil industry corporations in Central and Eastern Europe and the biggest one in Poland (read more: Our company has been established and registered on Term of the company is not determined and the registered seat of the company is in Warsaw. Basic statutory activity of the company includes: conducting oil and gas exploration, providing services related with exploiting oil and gas deposits, as well as geological, exploration and research activity. ORLEN Upstream Sp. z o.o. is a target company established to support the activity of PKN ORLEN S.A. within the scope of hydrocarbon research and exploration. More information:

13 Program Konferencji 16 maja 09:00 09:10 Otwarcie Konferencji i powitanie uczestników Jacek Krawiec, Prezes Zarządu PLN ORLEN S.A. 09:10 09:20 Powitanie ze strony Honorowych Patronów Konferencji 09:20 09:50 Sesja 1: Podsumowanie I edycji Konferencji ShaleScience Roberto Suarez-Rivera, Schlumberger 09:50 10:20 Przerwa kawowa 10:20 11:05 Sesja 2: Znaczenie zagospodarowania zasobów gazu łupkowego w Polsce Wiesław Prugar, Prezes Zarządu ORLEN Upstream 11:05 11:50 Sesja 3: Optymalizacja wydobycia węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych Kyel Hodenfield, Schlumberger 11:50 12:35 Sesja 4: Sylurskie łupki wschodniej Polski główne uwarunkowania cech sedymentologicznych i zbiornikowych Szczepan Porębski, ORLEN Upstream 12:35 13:45 Lunch 13:45 14:30 Sesja 5: Wykorzystanie ilościowych metod analitycznych do lepszej charakterystyki własności zbiornikowych złóż i optymalizacji ich udostępnienia Patrick Gathogo, Schlumberger 14:30 15:15 Sesja 6: Nasycenia w zbiornikach łupkowych porównanie wyników wyznaczonych metodą ekstrakcji w retorcie i metody Dean-Starka David Handwerger, Schlumberger 15:15 15:45 Przerwa kawowa 15:45 16:30 Sesja 7: Rola badań sejsmicznych w niekonwencjonalnych systemach naftowych David Paddock, Western Geco 16:30 17:15 Uwagi podsumowujące pierwszy dzień Konferencji i dyskusja Sidney Green, Schlumberger 18:30 21:00 Uroczysta kolacja 17 maja 09:00 09:15 Powitanie i omówienie drugiego dnia konferencji Roberto Suarez-Rivera 09:15 10:00 Sesja 8: Wpływ perforacji na złożoność systemów spękań w strefie przyodwiertowej Larry Behrmann, Consultant 10:00 10:45 Sesja 9: Oddziaływania pomiędzy skałą i płynami złożowymi w utworach niekonwencjonalnych Dean Willberg, Schlumberger 10:45 11:15 Przerwa kawowa 11:15 12:00 Sesja 10: Zagadnienia związane z udostępnieniem strefy przyodwiertowej John McLennan, EGI 12:00 12:45 Sesja 11: Najważniejsze czynniki wpływające na wydobycie węglowodorów płynnych ze skał łupkowych Milind Deo, University of Utah 12:45 13:45 Lunch 13:45 14:30 Sesja 12: Wpływ struktury i tekstury skały na złożoność systemów spękań hydraulicznych Roberto Suarez-Rivera, Schlumberger 14:30 15:15 Sesja 13: Sedymentologia eksperymentalna mułów przegląd zagadnień Juergen Schieber, Indiana University 15:15 15:45 Przerwa kawowa 15:45 16:30 Sesja 14: Nowe spojrzenie na temat własności zbiornikowych i procesów związanych z udostępnieniem złóż w skałach łupkowych Roberto Suarez-Rivera, Schlumberger 16:30 16:50 Uwagi podsumowujące i dyskusja Raymond Levey, EGI

14 Agenda May 16 09:00 09:10 Opening Introduction and Welcome Jacek Krawiec, President of PKN ORLEN S.A. 09:10 09:20 Welcome by Hosts 09:20 09:50 Session 1: Review of the First Annual Shale Gas Conference Roberto Suarez-Rivera, Schlumberger 09:50 10:20 Coffee Break 10:20 11:05 Session 2: The Importance of Shale Gas Development in Poland Wiesław Prugar, President of ORLEN Upstream 11:05 11:50 Session 3: Improving Production Consistency in Unconventional Reservoirs Kyel Hodenfield, Schlumberger 11:50 12:35 Session 4: Silurian Shales of East Poland Major Constraints on Sedimentary and Reservoir Properties Szczepan Porębski, ORLEN Upstream 12:35 13:45 Lunch 13:45 14:30 Session 5: Quantitative Geology for Better Reservoir Characterization and Completion Design Patrick Gathogo, Schlumberger 14:30 15:15 Session 6: Retort and Dean Stark Saturations in Unconventional Shale Reservoirs David Handwerger, Schlumberger 15:15 15:45 Coffee Break 15:45 16:30 Session 7: Seismic for Unconventional Plays David Paddock, Western Geco 16:30 17:15 First Day Closing Questions/Discussion Sidney Green, Schlumberger 18:30 21:00 Reception May 17 09:00 09:15 Welcome and Review of the First Day Roberto Suarez-Rivera 09:15 10:00 Session 8: Perforation Dependent, Near Wellbore Fracture Complexity Larry Behrmann, Consultant 10:00 10:45 Session 9: Rock-Fluid Interactions in Unconventional Rocks Dean Willberg, Schlumberger 10:45 11:15 Coffee Break 11:15 12:00 Session 10: Near-Wellbore Completion Considerations John McLennan, EGI 12:00 12:45 Session 11: Important Considerations in Producing Liquids from Shales Milind Deo, University of Utah 12:45 13:45 Lunch 13:45 14:30 Session 12: The Role of Rock Fabric on Fracture Complexity Roberto Suarez-Rivera, Schlumberger 14:30 15:15 Session 13: An Overview of Experimental Mudstone Sedimentology Juergen Schieber, Indiana University 15:15 15:45 Coffee Break 15:45 16:30 Session 14: Mental Picture of RQ and CQ Roberto Suarez-Rivera, Schlumberger 16:30 16:50 Closing Comments and Discussion Raymond Levey, EGI

15 Sesja / Session 1 Podsumowanie I edycji Konferencji ShaleScience Review of the First Annual Shale Gas Conference Roberto Suarez-Rivera Pierwsza konferencja z cyklu ShaleScience, zatytułowana Ewolucja wyobrażeń o skałach łupkowych, odbyła się w dniach marca 2011 w nowo otwartym Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Zgromadziła ona ponad 200 uczestników przedstawicieli 28 spółek- -operatorów i firm konsultingowych, a także naukowców i studentów z licznych instytutów badawczych i uczelni europejskich. Okazała się wielkim sukcesem tworząc forum do dyskusji nad wyobrażeniami o skałach łupkowych. W mojej prezentacji zamykającej zeszłoroczną konferencję przytoczyłem pewne stwierdzenia, które usłyszałem na niedawnych konferencjach i warsztatach Stowarzyszenia Inżynierów Naftowych (SPE) z ust różnych ekspertów od skał łupkowych. Poniżej niektóre z nich przytaczam ponownie: Punkt wypoziomowania odwiertów bocznych powinien przypadać na strefy niskich naprężeń. Struktury zawierające gaz zamknięty są zwykle krzemionkowe. Otwarte spękania są ważne dla wydobycia. Charakterystyka mineralogiczna jest ważna dla wydobycia. Przepuszczalność zależna od ciśnienia ma istotne implikacje dla przewidywanego wydobycia całkowitego (EUR). Łupki są wyschnięte, lubią pić wodę. Produktywność odwiertu jest funkcją przepuszczalności i miąższości. Porowatość związana z kerogenem to jedyna porowatość mająca znaczenie dla wydobycia. Kerogeny typu I i II określają potencjał danego zbiornika. Rola spękań zmineralizowanych to wyznaczanie kierunków osłabień i wzmaganie złożoności szczelin powstałych przy szczelinowaniu hydraulicznym. W łupkach o większej plastyczności następuje większy wzrost zasolenia. Sól nie jest potrzebna do szczelinowania łupków. Nie potrzebujemy soli w płynie szczelinującym. Sposób wykonywania odwiertów jest ważniejszy niż sposób szczelinowania. Odwierty dają większą produktywność po okresie dojrzewania (zamknięcia na pewną ilość dni). Im mniejsze odstępy między skupiskami perforacji, tym większa złożoność spękań. Złożoność spękań kontrolować można tempem pompowania. Najlepsze odwierty to odwierty płaskie (całkowicie poziome).

16 Wspomniałem również, że niektóre z tych stwierdzeń wyglądają na sensowne, a niektóre wykluczają się nawzajem. Wszystkie one są wypowiedziami doświadczonych osób, które sformułowały je na podstawie swej interpretacji danych uzyskanych podczas prac w terenie. Wspomniałem także, że w trakcie cyklu wykładów pod tytułem Potencjał niekonwencjonalnych zasobów gazu łupkowego najważniejsze czynniki warunkujące skuteczne wydobycie, które wygłosiłem w roku 2011 dla SPE, wielokrotnie słyszałem to samo pytanie: Skąd wśród specjalistów od gazu łupkowego tyle rozbieżnych opinii? Biorąc pod uwagę ten kontekst, do zorganizowania zeszłorocznej konferencji ShaleScience zmotywowała nas chęć położenia podwalin pod możliwość określenia, które z powyższych stwierdzeń są właściwe, a które błędne; co jest możliwe, a co nie. Uważaliśmy, że istnieją dwie zasadnicze słabości, które należy pokonać: Po pierwsze, mimo fenomenalnych sukcesów w zakresie wydobycia gazu łupkowego, rozwoju wiedzy praktycznej, ciągłego zmniejszania kosztów i zwiększania produktywności, obraz mentalny łupków gazonośnych nie ewoluował. W dalszym ciągu próbując wyjaśnić nasze spostrzeżenia dotyczące zbiorników niekonwencjonalnych, łupkowych, stosowaliśmy obraz mentalny zbiorników konwencjonalnych. Skutkowało to nieporozumieniami i niemożnością powielenia uzyskiwanych lokalnie doświadczeń w innych miejscach. Po drugie, mimo przytłaczającej ilości materiału dowodowego świadczącego o niezwykle różnorodnym charakterze struktur (mam tu na myśli dużą ilość zmiennych wpływających na wydobycie z danego zbiornika), nasza branża nie przestaje poszukiwać równania z jedną niewiadomą, swego rodzaju uniwersalnej magicznej różdżki. Zdawaliśmy sobie sprawę, że obraz mentalny, który wyjaśnia zachowanie łupków w oparciu o pojedynczą cechę, ignorując wszelkie pozostałe, nie jest obrazem poprawnym. Z tego względu, w celu stworzenia prawidłowego wyobrażenia o skałach łupkowych niezbędne było dokonanie przeglądu wzajemnych relacji łączących cechy geologiczne, petrologiczne, geochemiczne, mechaniczne, oraz cechy poszczególnych zbiorników, gdyż to one warunkują jakość złoża (RQ) i jakość udostępnienia (CQ). W trakcie pierwszej konferencji z cyklu ShaleScience poczyniono znaczne postępy w kierunku osiągnięcia wyjątkowego i trudnego celu, jakim jest stworzenie bardziej prawidłowego obrazu mentalnego łupków gazonośnych. Podsumowując konferencję łatwo dostrzec, że to właśnie skała sama w sobie jest kluczowym elementem wpływającym na ten obraz mentalny, zgodnie z hasłem Rocks Matter. W trakcie konferencji zgodzono się, że istnieje osiem komponentów tego obrazu: 1. Łupki gazonośne to zespoły struktur geologicznych 2. Łupki gazonośne cechuje heterogeniczność w każdej skali 3. Heterogeniczność łupków gazowych musi zostać odwzorowana i zrozumiana 4. Łupki gazonośne cechuje niska porowatość i przepuszczalność rzędu nanodarcy. 5. Łupki gazonośne są silnie anizotropowe. 6. Łupki gazonośne zawierają w każdej skali znaczną ilość szczelin zmineralizowanych. 7. Złożona struktura skały powoduje złożoność spękań powstałych w wyniku kruszenia hydraulicznego. 8. W momencie powstania spękań skała gdzieś się przemieszcza powodowanie spękań skutkuje zwiększonym poziomem naprężeń. W trakcie konferencji podkreślono, że heterogeniczność systemów skał łupkowych oznacza, że w każdej formacji istnieją duże różnice w parametrach jakości złoża ( RQ ) od bardzo dobrych, przez przeciętne, aż do złych. Niestety regiony występowania bardzo wysokich parametrów RQ są dość niewielkie, natomiast regiony o przeciętnych parametrach RQ są bardziej powszechne i rozległe. Złoża o przeciętnych parametrach RQ to te, w których potencjał złoża ograniczają: mniejsza ilość porów wypełnionych węglowodorem, niższa przepuszczalność lub ciśnienie w porach, oraz większe wymagania dotyczące

17 jakości udostępnienia (ang. Enhanced CQ), niezbędne dla opłacalności wydobycia. Do tej pory branża koncentrowała się przede wszystkim na regionach o wysokiej RQ. Ameryka Północna jest dobrym przykładem regionu, gdzie szybko zidentyfikowano zbiorniki wysokojakościowe i rozpoczęto ich eksploatację. Kiedy stwierdza się istnienie fragmentów o przeciętnych parametrach jakościowych (nawet w ramach tego samego złoża), są one selektywnie omijane. W trakcie drugiej konferencji z cyklu ShaleScience, odbywającej się w roku 2012, skoncentrujemy się na fundamentalnej roli odwiertu poziomego i udostępniania metodą szczelinowania hydraulicznego jako elementach warunkujących opłacalność wydobycia z zasobów łupkowych o umiarkowanych parametrach jakościowych złoża. Wypracowanie metodologii wydobycia ze struktur o umiarkowanych parametrach jakości złoża niesie ze sobą duży potencjał o znaczeniu międzynarodowym. W trakcie tej konferencji omówimy wagę podwyższonych wymagań dotyczących jakości udostępnienia niezbędnych w przypadku systemów łupkowych o umiarkowanych parametrach złoża. Główny nacisk położony będzie na uzyskanie jasnego obrazu mentalnego tych rozległych systemów oraz określenie metod umożliwiających opłacalne wydobycie. The First ShaleScience Conference was titled Evolution of the Mental Picture of Tight Shales. It was held March 28-29, 2011 in the newly opened Copernicus Science Center in Warsaw, Poland. Over two hundred participants from twenty-eight operating companies, consulting firms, research institutions and European universities attended, including a number of university students. The Conference was a great success and provided a forum for discussing the mental picture of tight shales. In my 2011 Concluding Presentation, I noted comments taken directly from recent Society of Petroleum Engineers conferences and workshops, made by various tight shale experts. A few of these are shown below: Laterals should be landed in low stress zones Most tight gas plays are siliceous Open fractures are important to production Mineralogy is important to production Pressure dependent permeability has strong implications to EUR Shales are desiccated; they like drinking water Well productivity depends on the permeability thickness product The kerogen connected porosity is the sole porosity relevant to production Kerogens of type I and II define the reservoir potential The role of mineralized fractures is to provide directions of weakness and to induce hydraulic fracture complexity More ductile shales have the larger increase in salinity Salt is not needed for fracturing shales ; We do not need salt in fracturing fluids How to produce wells is more important than how to fracture them Wells perform better after aging [shut in for a certain number of days] Fracture complexity results from tighter cluster spacing Fracture complexity is controlled with pumping rates Best wells are drilled flat, truly horizontal I indicated that some of these comments seemed to make sense, others contradicted with each other, even though they were proposed by experienced individuals that were basing their interpretation on field data. I further noted that during my 2011 SPE Distinguished Lectures entitled The Potential of Unconventional Shale Gas Resources Principal Drivers of Successful Production, I was asked over and over, why is there no agreement between experts in tight shales?

18 With this background, the motivation of the First ShaleScience Conference was to provide a foundation for defining what concepts are right and what concepts are wrong; what is possible and what is not. To do this, we felt that there were two fundamental weaknesses that had to be overcome. First, despite the phenomenal success in tight shale gas production in North America, including improvements in field practices and continuous cost reduction, the conceptual mental picture of tight shales had not evolved. The industry was using a mental picture based on conventional reservoirs in order to explain observations from unconventional, tight shale, reservoirs. The result was great confusion, and the generation of local experience that could not be transferred from play to play. Second, despite the overwhelming evidence of the multivariate nature of these plays (i.e. a large number of variables affect reservoir production) the industry was pursuing a single-parameter solution (i.e. a silver bullet solution). We knew that a mental picture that explains behavior based on a single property, while ignoring the other variables, is not a correct mental picture. Therefore, a review of the strong interrelationship of geology, petrology, geochemistry, reservoir and mechanics properties that define reservoir quality ( RQ ) and completion quality ( CQ ) was required to develop the correct mental picture of shales. At the First ShaleScience Conference, the unique and challenging goal of defining a better mental picture for tight shales was significantly advanced. In reviewing the Conference, it is clear that understanding the rock was a key in defining the metal picture clearly Rocks Matter. From the Conference, there emerged a general agreement on eight components of the mental picture; these were: 1. Tight shales are geologic plays 2. Tight shales are heterogeneous at all scales 3. Tight shale heterogeneity should be mapped and understood 4. Tight shales have low porosity and nano-darcy range permeability 5. Tight shales are strongly anisotropic 6. Tight shales contain abundant mineralized fracturing at all scales 7. Complex rock fabric leads to complex hydraulic fractures 8. When a fracture is generated, the rock goes somewhere generation of fractures creates increased compression As discussed during the 2011 Conference, heterogeneity of tight shale systems dictates that there is a great variability in reservoir quality ( RQ ) in every play, from very good, to moderate, to bad. Unfortunately the regions of very good RQ tend to be limited, while the regions with Moderate RQ are more abundant and extensive. Moderate RQ reservoirs are these that have limited reservoir potential because of reduced hydrocarbon filled porosity, reduced permeability or reduced pore pressure, and required enhanced conditions of completion quality ( Enhanced CQ ) for economic production. The current industry trend has been to concentrate on regions with very good RQ. North America is a good example where very good RQ reservoirs have been rapidly identified and put in production. Moderate RQ sections, even within the same plays, have been selectively bypassed when identified. The 2012, Second ShaleScience Conference focuses on the fundamental role of horizontal well, hydraulic fracturing completions for economic production from Moderate RQ reservoir shales. The potential for developing methodologies for production from Moderate RQ reservoir plays is large and has an international reach. In this 2012 Conference, we will discuss the importance of Enhanced CQ, for accessing Moderate RQ shale hydrocarbon systems. The emphasis is on developing a clear mental picture of these more extensive systems, and to define ways to make economic production viable.

19 Dr. Roberto Suarez-Rivera Dr Roberto Suarez-Rivera jest doradcą ds. naukowych Schlumberger oraz dyrektorem Centrum Innowacji Schlumberger w Salt Lake City w Utah w Stanach Zjednoczonych. Posiada ponad dwudziestopięcioletnie doświadczenie w przemyśle naftowym. Jest autorem ponad 300 sprawozdań i prac na temat oceny własności mechanicznych i analizy geomateriałów. Posiada kilka patentów w zakresie technologii zwiększających produkcję ze złóż łupkowych, a obecnie jest główną osobę rozumiejącą wpływ heterogeniczności na budowę studni, lokalizację studni i projekt wykończenia. Roberto Suarez-Rivera is a Scientific Advisor and Head of the Innovation Center for TerraTek, A Schlumberger company. He holds a PhD degree in Rock Mechanics from the University of California, Berkeley and has 25 years of experience in the petroleum industry, including 7 years of field service engineering with Dowell Schlumberger, 13 years of engineering consulting and research with TerraTek/Schlumberger, and 5 years of research and engineering with the Norwegian Institute of Rock Mechanics IKU, and Lawrence Berkeley National Laboratory. Suarez-Rivera has authored 300 reports and papers in mechanical property evaluations and on analysis of geo-material mechanical behavior and has six patent solicitations on technologies for enhancing shale gas production.

20 NOTATKI / NOTES

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA

11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA Projekt współorganizowany przez Starostwo Powiatowe w Łęczycy INWESTYCJE SAMORZĄD ROZWÓJ SEMINARIUM REALIZOWANE W RAMACH WSPÓŁPRACY OPEN-NET S.A. A KOMMUNALKREDIT AUSTRIA AG 11 CZERWIEC 2014, ŁĘCZYCA Starostwo

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce HORIZON 2020 - THE FRAMEWORK PROGRAMME FOR RESEARCH AND INNOVATION (2014-2020) 2020) Challenge 5 Climate action, environment, resource efficiency and raw materials INFORMAL DRAFT 1 Copyright KPK PB UE

Bardziej szczegółowo

Poszukiwania i wydobycie gazu z łupków Stan projektu

Poszukiwania i wydobycie gazu z łupków Stan projektu Zdjęcie: Marathon Oil Poszukiwania i wydobycie gazu z łupków Stan projektu Organizacja Polskiego Przemysłu Poszukiwawczo-Wydobywczego 12 grudnia 2012 roku OPPPW Podstawowe informacje Związek Pracodawców,

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Dariusz Janusek Science for Industry: Necessity is the mother of invention Second Networking Event in the field of modern techniques

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Poland is a nation rich in history, culture, and tradition, undergoing tremendous change. Polska jest krajem bogatym w historię, kulturę i tradycję, przechodzącym

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy Szansa dla Polski

Gaz łupkowy Szansa dla Polski Organizacja Polskiego Przemysłu Poszukiwawczo-Wydobywczego Polish Exploration and Production Industry Organization Gaz łupkowy Szansa dla Polski Lublin, 27 lipca 2011 r. Plan prezentacji 1. Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne

Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne Organic plant breeding: EU legal framework and legislative challenges Ekologiczna hodowla roślin: ramy prawne UE i wyzwania legislacyjne Antje Kölling IFOAM EU Policy Manager EkoSeedForum 20-22 March 2014

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Warszawa, 17 grudnia 2014 SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Prelegent: Aneta Maszewska W niniejszej prezentacji wykorzystano materiały

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

KULCZYK OIL VENTURES INC. Wykaz informacji przekazanych do publicznej wiadomości w 2012 roku

KULCZYK OIL VENTURES INC. Wykaz informacji przekazanych do publicznej wiadomości w 2012 roku KULCZYK OIL Wykaz informacji przekazanych do publicznej wiadomości w 2012 roku (systemem ESPI) List of information which has been disclosed to the public during 2012 (filed with Warsaw Stock Exchange information

Bardziej szczegółowo

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia!

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! 1 st -3 rd May, 2009, Jadwisin by the Jezioro Zegrzyńskie Wikimedia Polska Conference 2009 is a fourth event organized by the

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 SHALE GAS, TIGHT GAS MINIONY ROK W POSZUKIWANIACH mgr inż. Aldona Nowicka

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name. Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw

PROGRAM STAŻU. IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name. Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI

POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI POLISH MARITIME CLUSTER POLSKI KLASTER MORSKI 500 wejść dziennie Department of Economics and Management Faculty of Entrepreneurship and Quality Science Pomeranian Special Economic Zone (PSEZ) covers

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

GAZ ŁUPKOWY NOWE BOGACTWO POLAKÓW SZANSA I WYZWANIE

GAZ ŁUPKOWY NOWE BOGACTWO POLAKÓW SZANSA I WYZWANIE GAZ ŁUPKOWY NOWE BOGACTWO POLAKÓW SZANSA I WYZWANIE Jakie prawo pomoże biznesowi w szybkim uruchomieniu wydobycia gazu łupkowego? Systemy fiskalne www.ise.com.pl ul. Śniadeckich 17 00-654 Warszawa tel.:

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information:

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information: AT 1 KOMUNIKAT 2 The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry Conference information: AT 1 PLACE OF CONFERENCE Address: ACH - DS "Krakowiak" 30-150 Kraków

Bardziej szczegółowo

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE FORUM BRANŻOWYCH ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE SZANSA DLA INNOWACJI CZY ZAGROŻENIE DLA GOSPODARKI? STANOWISKO PRZEMYSŁU ANDRZEJ WERKOWSKI PRZEWODNICZĄCY FORUM CO2 WARSZAWA,

Bardziej szczegółowo

UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company

UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company INSTRUKCJA ZAŁĄCZNIK DO PEŁNOMOCNICTWA DOTYCZĄCA WYKONYWANIA PRZEZ PEŁNOMOCNIKA PRAWA GŁOSU NA ZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE

PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energia PAN PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE Eugeniusz Mokrzycki Posiedzenie Plenarne Komitetu Problemów Energetyki Warszawa, 14 grudnia 2011 r. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O

PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O Miejsce odbywania stażu IBM, ul. Muchoborska 8, 54-424 Wrocław, Poland Stanowisko, obszar działania Młodszy Koordynator Zarządzania Bazą

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warszaw University of Technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

What and how is decentralized in Poland? Dieu Hang Do Van Aleksandra Milaniuk

What and how is decentralized in Poland? Dieu Hang Do Van Aleksandra Milaniuk What and how is decentralized in Poland? Dieu Hang Do Van Aleksandra Milaniuk Structure and size of local government: 1. Commune (gmina) 2. County (powiat) 3. Voivodeship (województwo) Commune 2 478 County

Bardziej szczegółowo

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU by Marek Oppeln-Bronikowski, 17 of March 2005, Brussels POLISH ECONOMICAL SITUATION POLISH ECONOMICAL SITUATION REAL ECONOMY: YEAR GDP CPI year-end Investment

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women Polska Federacja Klubów Business and Professional Women 5 października 2013 roku zainaugurowała we Dworze Podstolice Kampanię EQUAL PAY DAY na lata 2014-2015 pod hasłem: JOINT ACTION WSPÓLNA AKCJA. Polska

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer OFERTA REKLAMOWA 2015 advertisement offer LICZBY GRAMWZIELONE.PL FACTS & FIGURES 5 LAT NA RYNKU YEARS ON THE MARKET 1 POZYCJA NA RYNKU MEDIÓW W POLSCE DEDYKOWANYCH ENERGII ODNAWIALNEJ NO 1 POSITION AMONG

Bardziej szczegółowo

Dom Development S.A., Pl. Piłsudskiego 3, 00-078 Warsaw

Dom Development S.A., Pl. Piłsudskiego 3, 00-078 Warsaw Jarosław Szanajca President of the Management Board Age: 45 Higher, Master of Law, Department of Law and Administration, Warsaw University 1996 present Dom Development S.A. in Warsaw, President of the

Bardziej szczegółowo

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej.

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej. Początki działalności naszej firmy sięgają jeszcze lat czterdziestych minionego stulecia. W ciągu kolejnych dekad, wraz z rozbudową mocy wytwórczych krajowej energetyki i górnictwa, systematycznie rozwijaliśmy

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMOWA TYPOWE ZADANIA ANALIZY SYSTEMOWEJ:

ANALIZA SYSTEMOWA TYPOWE ZADANIA ANALIZY SYSTEMOWEJ: ANALIZA SYSTEMOWA ANALIZA SYSTEMOWA: zbiór metod i technik analitycznych, ocenowych i decyzyjnych, służących racjonalnemu rozwiązywaniu systemowych sytuacji decyzyjnych, badanie wspomagające działania

Bardziej szczegółowo

Planning and Cabling Networks

Planning and Cabling Networks Planning and Cabling Networks Network Fundamentals Chapter 10 Version 4.0 1 Projektowanie okablowania i sieci Podstawy sieci Rozdział 10 Version 4.0 2 Objectives Identify the basic network media required

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Brief description of the paper/report. Chain 90% 10% District

Brief description of the paper/report. Chain 90% 10% District Brief description of the paper/report Item Identification Card (IIC) Process Structure Design Produce Deliver Analyse and Understand Chain 90% 10% District Argument Supply Chain Planning Process. Proces

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Office 365 Midsize Business

Office 365 Midsize Business Office 365 Midsize Business (M) Office 365 Midsize Business produktu Kliknij na łącze powitalne VLSC które otrzymałeś po zamówieniu licencji Congratulations on your newly accepted Open License with Microsoft,

Bardziej szczegółowo

Platforma Office 2010

Platforma Office 2010 Collaborate more Platforma Office 2010 Sebastian Wilczewski Konsultant Betacom S.A. 2 Platforma Office 2010 jako narzędzie do efektywnego zarządzania procesami w organizacji. Jak skutecznie zarządzać informacją?

Bardziej szczegółowo

Hosting i backup danych w środowisku operatorskim

Hosting i backup danych w środowisku operatorskim Hosting i backup danych w środowisku operatorskim Konferencja PLNOG 2012 Warszawa, 5-6 marca 2012 Paweł Pytlakowski, GTS CE Group Product Manager (Cloud & Managed Services) Agenda GTS Central Europe Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy. Polskie strategie i regulacje. Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce

Gaz łupkowy. Polskie strategie i regulacje. Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce Gaz łupkowy Polskie strategie i regulacje Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce Andrzej Szczęśniak www.naftagaz.pl Agenda 1. Polski gaz niekonwencjonalny na tle

Bardziej szczegółowo

Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować. Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej

Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować. Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Indywidualne stypendium Marie Curie jak skutecznie aplikować Aleksandra Gaweł Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej 7 Program Ramowy 4 główne programy szczegółowe: Cooperation (Współpraca)

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA Przedsi biorstwo lusarsko Budowlane was founded in 1992 in Kielce, Poland. Today we are a recognized manufacturer of modern aluminium-glass constructions at a high European level. We provide solutions

Bardziej szczegółowo

I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE

I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE EU SECURITY AND CRISIS MANAGEMENT FLOOD-2010 ATENEUM UNIVERSITY IN GDANSK P FUNDATION PRO POMERANIA NOTICE NO. 1 I International Scientific Conference EU SECURITY

Bardziej szczegółowo

Zmiany w prawie europejskim dotyczące monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii

Zmiany w prawie europejskim dotyczące monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii Zmiany w prawie europejskim dotyczące monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii Monika Trojan Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Stan obecny Rejestracja

Bardziej szczegółowo

Zaufać chmurze. Konferencja Wykonywanie nowej funkcji ABI pierwszy rok doświadczeń, Michał Jaworski, dyrektor ds. strategii Microsoft sp. z o.o.

Zaufać chmurze. Konferencja Wykonywanie nowej funkcji ABI pierwszy rok doświadczeń, Michał Jaworski, dyrektor ds. strategii Microsoft sp. z o.o. 26 stycznia 2016, Warszawa Zaufać chmurze Konferencja Wykonywanie nowej funkcji ABI pierwszy rok doświadczeń, Michał Jaworski, dyrektor ds. strategii Microsoft sp. z o.o. Jak zbudować zaufanie do chmury?

Bardziej szczegółowo

9-10 June, 2014 Copernicus Science Centre, Warsaw 9-10 CZERWCA 2014. o stymulacji łupkowych skał zbiornikowych. Reservoir Completion SHALESCIENCE

9-10 June, 2014 Copernicus Science Centre, Warsaw 9-10 CZERWCA 2014. o stymulacji łupkowych skał zbiornikowych. Reservoir Completion SHALESCIENCE 9-10 June, 2014 Copernicus Science Centre, Warsaw 9-10 CZERWCA 2014 CENTRUM NAUKI KOPERNIK, WARSZAWA Ewolucja wyobrażeń o stymulacji łupkowych skał zbiornikowych Evolution of the Mental Picture of Shale

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo