Nadchodząca burza. Raport z transformacji Kryzys w krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nadchodząca burza. Raport z transformacji Kryzys w krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro"

Transkrypt

1 Nadchodząca burza. Raport z transformacji Kryzys w krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro XXII Forum Ekonomiczne Krynica Zdrój 4-6 września 2012

2 Spis treści 3 Streszczenie 4 Kryzys w regionie Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 6 Nadchodząca burza 8 EŚW w latach : perspektywy wzrostu 10 Ryzyka dla gospodarki realnej 12 Pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej 14 Problemy związane z zadłużeniem 17 Ryzyka w sektorze bankowym 20 Podatność na wstrząs 22 Raport z transformacji 23 Czechy 29 Węgry 35 Polska 41 Słowacja 47 Słowenia 53 Estonia 59 Łotwa 65 Litwa 71 Bułgaria 77 Chorwacja 83 Rumunia 89 Serbia 95 Białoruś 101 Rosja 107 Ukraina

3 Postępujący od kilku lat głęboki kryzys finansowy i ekonomiczny wywiera w dalszym ciągu silny negatywny wpływ na gospodarki krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Obecnie największe problemy wynikają z nierozwiązanego kryzysu zadłużenia w strefie euro spowodowanego zarówno nadmiernym zadłużeniem krajów Europy Południowej, jak i nieprawidłowym funkcjonowaniem mechanizmów koordynacji polityk przyjętych w obszarze funkcjonowania wspólnej waluty. Możliwym rezultatem takiej sytuacji w najbliższych latach jest prawdopodobna recesja w Europie Zachodniej połączona z zawirowaniami finansowymi na trudną do określenia skalę. Smutnym paradoksem jest fakt, że silne powiązania z Europą Zachodnią, które powinny stanowić ważny element wspierający rozwój krajów Europy Środkowo-Wschodniej, są dzisiaj postrzegane jako główne zagrożenie przynajmniej w krótkim okresie. Mimo to kraje regionu powinny się dobrze przygotować, aby stawić czoła nadchodzącej burzy. Strukturalna słabość ich gospodarek może sprawić, że sytuacja stanie się jeszcze bardziej niebezpieczna. Sukces zależy od elastyczności sektora realnego gospodarki, odpowiedniego zarządzania instytucjami finansowymi, ostrożnej i umiejętnie prowadzonej polityki ekonomicznej, prawidłowo ukształtowanych ram regulacyjnych, energicznie przeprowadzanych reform strukturalnych oraz skutecznej współpracy sektora publicznego i prywatnego. W każdym wypadku kraje Europy Środkowej i Wschodniej powinny być przygotowane na długi okres zmagania się z niekorzystnym środowiskiem zewnętrznym, ograniczonym wzrostem gospodarczym oraz brakiem stabilności finansowej. Niniejsze opracowanie jest czwartym z rzędu raportem prezentowanym przez PwC w ramach Forum Ekonomicznego w Krynicy. Mamy nadzieję, że uznają go Państwo za przydatny. Olga Grygier-Siddons Prezes PwC prof. Witold Orłowski Główny Doradca Ekonomiczny PwC 1

4 Źródła danych wykorzystanych w raporcie: Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), Bruegel, Eurostat, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), Fitch, Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), PwC, Standard & Poor s, Urzędy statystyczne i banki centralne krajów EŚW 2 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

5 Streszczenie W związku z nadchodzącą nową falą globalnego kryzysu finansowego kraje Europy Środkowej i Wschodniej (EŚW) po raz kolejny muszą stawić czoła poważnym wyzwaniom. Ich sytuację komplikują silne powiązania ekonomiczne i finansowe z Europą Zachodnią. Biorąc pod uwagę fakt, że odczuwane obecnie fale niestabilności finansowej, połączone z impulsami recesyjnymi, mają swoje główne źródła w strefie euro, region EŚW staje w obliczu podwójnego niebezpieczeństwa. Pierwszym zagrożeniem jest fakt, że kraje EŚW, podobnie jak wszystkie gospodarki wschodzące, mogą łatwo stać się ofiarą globalnej paniki finansowej i związanego z nią zachowania polegającego na ucieczce w bezpieczne miejsca. Drugie zagrożenie wynika z silnych powiązań regionu z gospodarkami Europy Zachodniej i ze stanem euro. Zarówno pogarszająca się sytuacja południowej części strefy euro, jak i możliwe rozprzestrzenienie się recesji na całą UE mogą mieć silny wpływ na kraje EŚW. Ich zdolność do poradzenia sobie z nowymi zagrożeniami w istotny sposób zależy od silnych i słabych stron gospodarek poszczególnych krajów. Znaczenie recesji w Europie Zachodniej dla krajów EŚW w oczywisty sposób zależy od stopnia, w jakim ich gospodarki są otwarte na handel i uzależnione od eksportu do południowoeuropejskich członków strefy euro. Dodatkowo te kraje EŚW, które mają małe pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej, nie będą w stanie przeciwdziałać wstrząsom zewnętrznym za pomocą stymulacyjnych bodźców fiskalnych i pieniężnych. W odróżnieniu od południowoeuropejskich członków strefy euro główny problem finansowy krajów EŚW nie jest związany z nadmiernie wysokim długiem publicznym czy zbyt wysokim poziomem konsumpcji. Pomimo to, stosunkowo niski poziom oszczędności połączony z wysokimi potrzebami inwestycyjnymi doprowadził w tych krajach do skumulowania się zadłużenia sektora prywatnego u kredytodawców zagranicznych. Im większe uzależnienie od finansowania zagranicznego, tym większe ryzyko. Dodatkowo problemy strukturalne sektora bankowego w krajach EŚW mogą w istotny sposób zwiększyć wpływ spowolnienia gospodarczego i zewnętrznych zawirowań. Główne zagrożenia dla sytuacji gospodarczej w krajach EŚW, wywołane przez prawdopodobną nową falę kryzysu, mogą dotyczyć czterech obszarów: recesyjnego oddziaływania na gospodarkę, ograniczonego pola manewru w obrębie polityki makroekonomicznej w zakresie przeciwdziałania recesji, ewentualnych problemów z zadłużeniem zagranicznym oraz potencjalnych problemów w sektorze bankowym. Przeprowadzona przez nas ogólna analiza wskazuje, że krajami najbardziej podatnymi na kryzys są Łotwa, Słowenia, Węgry i Białoruś. Istnieją również istotne zagrożenia dla rozwoju Bułgarii, Serbii i Ukrainy. Krajami wymagającymi wzmożonej uwagi są Litwa, Chorwacja, Słowacja, Rumunia, Estonia i Polska, a także, w nieco mniejszym stopniu, Czechy. Rosja znajduje się w o wiele bardziej komfortowej sytuacji, głównie z uwagi na duże pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej. Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 3

6 Kryzys w regionie Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro Nadchodząca właśnie nowa fala globalnego kryzysu finansowego po raz kolejny wystawia na ryzyko rozwój ekonomiczny krajów Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW). Biorąc pod uwagę fakt, że odczuwane obecnie fale niestabilności finansowej, połączone z impulsami recesyjnymi, mają swoje główne źródła w strefie euro, region EŚW staje w obliczu podwójnego niebezpieczeństwa. Pierwszym zagrożeniem jest fakt, że kraje EŚW, podobnie jak wszystkie gospodarki wschodzące, mogą łatwo stać się ofiarą globalnej paniki finansowej i związanego z nią zachowania polegającego na ucieczce w bezpieczne miejsca. W sytuacji wysokiej niepewności i niestabilności na rynkach globalni inwestorzy zazwyczaj decydują się na zmianę swoich portfeli, zmniejszając udział aktywów uważanych za ryzykowne i poszukując bezpiecznych przystani. Typowymi aktywami ryzykownymi są akcje i obligacje emitowane przez kraje wschodzące, podczas gdy za bezpieczne przystanie uważane są obligacje emitowane przez rządy najbardziej wiarygodnych dojrzałych gospodarek (np. Niemiec i USA). Jeżeli rozwój sytuacji w strefie euro doprowadzi do paniki na światowym rynku, dostępność kredytów dla rynków wschodzących może drastycznie spaść, nawet do poziomu całkowitego zamrożenia międzynarodowych rynków finansowych. W takich okolicznościach kraje EŚW będą zmuszone do natychmiastowego i radykalnego ograniczenia swoich potrzeb pożyczkowych pod bezpośrednią groźbą bankructwa. Z kolei takie ograniczenie może doprowadzić do silnego spadku wartości waluty, możliwych problemów w sektorze bankowym oraz do głębokiej recesji. Skala szoku zależy głównie od skali koniecznych ograniczeń potrzeb pożyczkowych oraz od skali wewnętrznych strukturalnych problemów gospodarczych. 4 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

7 Problemy finansowe Europy, lipiec 2012 Członkowie strefy euro Członkowie UE poza strefą euro Oficjalni i potencjalni kandydaci do członkowstwa w UE Kraje ze sztywnym lub prawie sztywnym kursem wobec euro Członkowie strefy euro z ograniczoną wiarygodnością finansową (poniżej ratingu A) Kraje korzystające ze wsparcia MFW Węgry: w trakcie negocjacji nowego porozumienia Polska: dostęp do Elastycznej Linii Kredytowej Kraje korzystające ze wsparcia Europejskiego Mechanizmu Stabilności Finansowej Hiszpania: przyznane wsparcie dla banków Kraje z częściową redukcją zadłużenia (de facto niewypłacalne) èródło: Komisja Europejska, MFW, Standard & Poor s Drugie zagrożenie wynika z silnych powiązań regionu z gospodarkami Europy Zachodniej. Kraje strefy euro są głównym i najważniejszym rynkiem eksportowym dla krajów EŚW należących lub aspirujących do Unii Europejskiej. Z drugiej strony sytuacja gospodarcza Rosji jest szczególnie uzależniona od zapotrzebowania Europy Zachodniej na ropę naftową i gaz ziemny. Głęboka recesja w strefie euro jest zatem olbrzymim i bezpośrednim zagrożeniem dla całego regionu EŚW. Stabilność finansowa regionu EŚW jest również powiązana z kondycją euro. Na dziesięć krajów będących członkami UE trzy należą do strefy euro, a waluty kolejnych trzech są sztywno związane z euro. Sektor bankowy w większości krajów EŚW jest ściśle związany z grupami banków funkcjonujących w Europie Zachodniej, przy czym kraje bałkańskie są narażone na szczególne niebezpieczeństwo związane z istotnym znaczeniem banków greckich. Wstępny obraz warunków finansowych nie wygląda zachęcająco: nawet dziś, przed nastaniem nowej fali niestabilności, aż dziewięć gospodarek EŚW wykorzystuje środki na wsparcie bilansu płatniczego lub prowadzi negocjacje w sprawie przyznania z MFW takich środków, wraz z czterema silnie zadłużonymi krajami strefy euro. W połączeniu z tykającą bombą w południowej części strefy euro sytuacja ta może w niedługim czasie stać się znacznie bardziej niebezpieczna. Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 5

8 WIARYGODNOŚĆ Niewypłacalność Brak Niska Umiarkowana Wysoka Nadchodząca burza Wobec wciąż nierozwiązanego kryzysu w południowoeuropejskich krajach strefy euro nieustannie zwiększa się ryzyko silnej recesji i znaczących zawirowań finansowych. Kryzys zadłużenia w tych krajach pogłębił się dramatycznie na przestrzeni ostatnich dwóch lat. W sytuacji, w której stosunek długu publicznego do PKB osiąga wartości od 80% w Hiszpanii i na Cyprze do 120% w Portugalii i we Włoszech oraz 160% w Grecji, przy jednoczesnych ogromnych problemach sektora bankowego, południowoeuropejskie kraje strefy euro stały się bardzo podatne na kryzys finansowy. Do 2010 r. gracze na rynkach finansowych zdawali się ignorować rosnące ryzyko i zakładać, że główne potęgi finansowe strefy euro, przede wszystkim Niemcy, w pewnym sensie poręczają za zobowiązania jej słabszych członków. W momencie, w którym stało się jasne, że gwarancje takie nie istnieją, pomimo utworzenia funduszu stabilności strefy euro mającego na celu wspieranie krajów borykających się z problemami, wiarygodność finansowa i ratingi silnie zadłużonych południowoeuropejskich krajów strefy euro zaczęły dramatycznie spadać. Jednocześnie oprocentowanie ich długów gwałtownie wzrosło. Do tej pory jedynie Grecja została faktycznie zmuszona do ogłoszenia częściowej niewypłacalności, jednak los pozostałych zagrożonych krajów pozostaje niejasny. W stron krachu finansowego: ratingi krajów południa strefy euro AA A AA A BB B BB B CC C CC C RD D 2009 kw kw.4 Niemcy 2010 kw kw kw kw kw.1 po redukcji zadłużenia 2011 kw kw.3 Portugalia 2011 kw kw kw.2 Włochy Hiszpania Cypr Grecja èródło: Standard & Poor's, Moody's, Fitch 6 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

9 W stron recesji: kwartalne stopy wzrostu PKB w UE kw kw kw kw kw kw kw kw.1 Południe strefy euro Północ strefy euro Kraje poza strefą euro Strefa euro razem èródło: Eurostat Kryzys zadłużenia w południowoeuropejskich krajach strefy euro doprowadził do dramatycznego pogorszenia się nastrojów biznesowych w całej Europie. Silnie zadłużone kraje rozpoczęły realizację dotkliwych programów oszczędnościowych mających na celu stabilizację ich gospodarek. To z kolei doprowadziło do zmniejszenia ich popytu importowego i spowolnienia w innych gospodarkach europejskich. Niepewne perspektywy finansowe zmusiły zarówno konsumentów, jak i firmy do zmniejszenia wydatków w szczególności wydatków inwestycyjnych. W sumie kryzys zadłużenia już spowodował recesję w całej UE, przy czym jej zakres i długość wciąż pozostają nieznane. Biorąc pod uwagę siłę gospodarczych i finansowych powiązań pomiędzy regionem EŚW a Europą Zachodnią, zarówno pogarszająca się sytuacja południowej części strefy euro, jak i możliwe rozprzestrzenienie się recesji na całą UE mogą mieć silny wpływ na sytuację w krajach EŚW. Ich zdolność do poradzenia sobie z nowymi zagrożeniami w istotny sposób zależy od silnych i słabych stron gospodarek poszczególnych krajów. Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 7

10 EŚW w latach : perspektywy wzrostu Na chwilę obecną prognozy gospodarcze wskazują na stosunkowo umiarkowane spowolnienie tempa wzrostu PKB w krajach EŚW. Sytuacja może jednak okazać się poważniejsza. Zgodnie z aktualnymi prognozami MFW spowolnienie gospodarcze lub recesja w strefie euro ma trwać krótko i mieć stosunkowo niewielką głębokość. Istotne zmniejszenie PKB w 2012 r. prognozowane jest tylko dla silnie zadłużonych krajów Europy Południowej, podczas gdy większość krajów Europy Zachodniej powinna osiągnąć umiarkowany wzrost w tempie nieprzekraczającym 2%. Do 2013 r. wzrost PKB w większości krajów UE powinien ponownie przyspieszyć. Niestety należy pamiętać, że prognoza taka musi być traktowana jako stosunkowo optymistyczna, a faktyczna sytuacja gospodarcza w Europie w latach może okazać się znacznie trudniejsza. W sytuacji, w której kraje strefy euro w dalszym ciągu nie potrafią znaleźć wspólnego rozwiązania problemu zadłużenia, nastroje biznesowe i sytuacja finansowa dłużników mogą się jeszcze bardziej pogorszyć. Przewidywane zmiany PKB w Europie, 2012 Spadek powyżej -4% Spadek pomiędzy -2% a -4% Spadek pomiędzy 0% a -2% Około 0% Wzrost pomiędzy 0% a 2% Wzrost pomiędzy 2% a 4% Wzrost powyżej 4% èródło: MFW 8 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

11 Biorąc pod uwagę stosunkowo optymistyczną prognozę dla Europy Zachodniej, aktualne prognozy dla większości krajów EŚW wskazują jedynie na spowolnienie wzrostu PKB. W przypadku krajów bałkańskich sytuacja może być poważniejsza z uwagi na silniejsze związki z południowymi krajami strefy euro. W przypadku krajów Europy Środkowej prognozy są bardziej pesymistyczne dla silnie zadłużonych Węgier oraz dla gospodarek najsilniej uzależnionych od eksportu do Europy Zachodniej: Słowenii i Czech. Po tymczasowym spowolnieniu w 2012 r., przy ewentualnej niewielkiej recesji w przypadku Słowenii i Chorwacji, w 2013 r. powinno nastąpić ponowne przyspieszenie wzrostu w krajach EŚW. W porównaniu z poprzednim okresem skala prognozowanych problemów wygląda na stosunkowo niewielką. Należy jednak pamiętać, że sytuacja może stać się o wiele bardziej groźna, jeżeli recesja i zawirowania finansowe w strefie euro okażą się silniejsze niż pierwotnie zakładano. Wzrost PKB w krajach EÂW: dane i prognozy, Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Procent Przeciętny wzrost, (prognoza z kwietnia 2012) Przeciętny wzrost, èródło: MFW Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 9

12 Ryzyka dla sfery realnej gospodarki Z uwagi na fakt, że strefa euro zmierza w kierunku dotkliwej recesji, silne uzależnienie od eksportu do Europy Zachodniej stanowi poważne ryzyko dla krajów EŚW. Choć dostęp do rynków w obrębie całej Europy jest jedną z największych szans rozwojowych dla krajów EŚW, w krótkim czasie może on doprowadzić do poważnych problemów. Znaczenie recesji w Europie Zachodniej dla krajów EŚW w oczywisty sposób zależy od stopnia, w jakim ich gospodarki są otwarte na handel i uzależnione od eksportu do południowoeuropejskich członków strefy euro. Gdyby otwartość handlową mierzyć jako stosunek eksportu do PKB, okazałoby się, że najbardziej zagrożone recesją są Węgry, Słowacja, Estonia, Litwa, Słowenia i Czechy. Stosunkowo wysoki udział eksportu do dotkniętych kryzysem krajów Europy Południowej jest powodem dodatkowych problemów dla Bułgarii i Słowenii, podczas gdy sytuację na Białorusi komplikuje silne uzależnienie od eksportu do Rosji. Kolejny rodzaj problemów wynika z monokultury eksportu (nadmierne uzależnienie od jednego typu eksportowanych towarów), szczególnie w sytuacji, w której rynek na te towary jest bardzo wrażliwy na globalne warunki gospodarcze. W szczególnym stopniu dotyczy to Rosji (z uwagi na bardzo wysoki udział ropy naftowej i gazu ziemnego w eksporcie), Ukrainy (z uwagi na rolę produktów ze stali) oraz Słowacji (z uwagi na znaczenie przemysłu motoryzacyjnego). Spowolnienie transferów od emigrantów może okazać się szczególnie dotkliwe dla Chorwacji i Serbii. Eksport towarów i usług jako procent PKB, 2011 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy z czego eksport do Grecji, Hiszpanii, Włoch, Portugalii, Cypru 100 % PKB èródło: MFW 10 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

13 Wpływ recesji w krajach Europy Zachodniej na gospodarki EŚW zależy również od zmian w zakresie ich konkurencyjności. Kombinacja zmian kursu walutowego i poziomu inflacji prowadzi do realnego osłabienia lub wzmocnienia waluty, co sprawia, że dany kraj jest, odpowiednio, bardziej lub mniej konkurencyjny. Słabsza waluta zmniejsza ryzyko wpadnięcia w dotkliwą recesję przez Białoruś, Rumunię, Polskę i Węgry, podczas gdy trwające od kilku lat wzmacnianie się waluty zwiększa to ryzyko w przypadku Czech, Słowacji, krajów bałtyckich, Bułgarii i Rosji. Umacnianie się waluty nie musi mieć wpływu na eksport, jeżeli dany kraj jest w stanie zwiększyć wydajność lub zmniejszyć poziom płac. Taka polityka prowadzi jednak zazwyczaj do zwiększenia bezrobocia i zmniejszenia popytu wewnętrznego, co również skutkuje pogłębieniem recesji. Realny efektywny kurs walutowy, Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Osłabienie Wzmocnienie Indeks, poziom roku 2007 równy 100 èródło: MFW, Bruegel Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 11

14 Pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej Im bardziej niezrównoważona gospodarka, tym bardziej ograniczone pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej. Te kraje EŚW, które mają małe pole manewru, nie będą w stanie przeciwdziałać wstrząsom zewnętrznym za pomocą bodźców wewnętrznych. Pole manewru w obrębie polityki fiskalnej zależy od wyjściowej sytuacji finansów publicznych. Silnie zadłużone kraje nie mogą pozwolić sobie na dalsze zwiększanie długu publicznego, nie narażając przy tym na ryzyko swojej długoterminowej wiarygodności finansowej. Poza tym utrzymywanie wysokiego deficytu fiskalnego w okresie zawirowań finansowych jest czymś w rodzaju hazardu, ponieważ w pewnej chwili mogą pojawić się nagłe problemy z jego sfinansowaniem. Niemniej jednak kraje posiadające bezpieczny poziom długu publicznego i niski poziom deficytu mogą pozwolić sobie na korzystanie z bodźców fiskalnych. Mogą tymczasowo zwiększyć deficyt, co przekłada się na zwiększenie popytu rynkowego i będzie stanowiło wsparcie dla gospodarki w walce z recesją. Biorąc pod uwagę obecną sytuację finansów publicznych w regionie EŚW, można stwierdzić, że największe pole manewru w zakresie polityki fiskalnej mają rządy Rosji, Estonii, Bułgarii i Białorusi. Na drugim biegunie znajdują się Węgry, Słowenia, Chorwacja i Serbia, w których nie ma praktycznie żadnej swobody w podejmowaniu działań o charakterze fiskalnym. Pole manewru w polityce fiskalnej: saldo sektora finansów publicznych i dług publiczny, prognoza na Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Pole manewru Dług publiczny jako % PKB Saldo sektora finansów publicznych jako % PKB èródło: MFW 12 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

15 Pole manewru w polityce pieniężnej zależy od wyjściowego poziomu nierównowag wewnętrznych i zewnętrznych w gospodarce (reprezentowanych odpowiednio przez presję inflacyjną i deficyt na rachunku bieżącym). Kraj z niskim poziomem inflacji i niskim poziomem deficytu na rachunku bieżącym (lub nadwyżką na rachunku bieżącym) może sobie pozwolić na korzystanie z bodźców monetarnych, tzn. może łagodzić politykę monetarną i tym sposobem stymulować popyt wewnętrzny. Oczywiście kraje, które przyjęły euro, nie mogą podejmować takiej decyzji, ponieważ w tym przypadku polityka pieniężna ustalana jest przez Europejski Bank Centralny. Kraje, w których kurs waluty jest sztywno powiązany z euro, mogą teoretycznie korzystać z takich narzędzi poprzez zmianę tej polityki, istnieje jednak poważne ryzyko, że doprowadzą tym samym do destabilizacji swojej gospodarki. Biorąc pod uwagę obecny poziom nierównowagi wewnętrznej i zewnętrznej, największą swobodę w podejmowaniu działań z zakresu polityki pieniężnej mają Chorwacja i Rosja, a w dalszej kolejności Polska, Czechy i Rumunia. Pole manewru w polityce pieni nej: saldo bilansu obrotów bie àcych i inflacja, prognoza na Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Pole manewru 66% Praktycznie brak pola manewru (sztywny kurs) Praktycznie brak pola manewru (sztywny kurs) Praktycznie brak pola manewru (sztywny kurs) Brak pola manewru (członek strefy euro) Brak pola manewru (członek strefy euro) Brak pola manewru (członek strefy euro) 0 5 Inflacja w procentach 10 Saldo bilansu obrotów bieżących jako % PKB èródło: MFW Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 13

16 Problemy związane z zadłużeniem Wysoki poziom zadłużenia zagranicznego oraz silne uzależnienie od finansowania zewnętrznego stanowią główne źródła zmartwień dla gospodarek EŚW. W odróżnieniu od południowoeuropejskich członków strefy euro główny problem finansowy krajów EŚW nie jest związany z nadmiernie wysokim długiem publicznym czy zbyt wysokim poziomem konsumpcji. Niemniej jednak stosunkowo niski poziom oszczędności połączony z wysokimi potrzebami inwestycyjnymi doprowadził w tych krajach do skumulowania się zadłużenia sektora prywatnego u kredytodawców zagranicznych. W związku z tym zawirowania finansowe na świecie, które mogą w istotny sposób ograniczyć możliwość pozyskiwania nowego kapitału, mogą również zwiększyć ryzyko utraty możliwości spłaty zadłużenia zagranicznego. Poziom zadłużenia zagranicznego w relacji do PKB jest dość wysoki w wielu krajach EŚW, w tym zwłaszcza na Węgrzech, w krajach bałtyckich, w Słowenii, Chorwacji i Bułgarii. Jednakże jeszcze większe zagrożenie stanowi struktura tego zadłużenia w niektórych krajach. Wysoki poziom ryzyka może być w szczególności powiązany z podwyższonym poziomem zadłużenia krótkoterminowego (do spłaty w okresie jednego roku). Jakiekolwiek problemy ze spłatą lub rolowaniem tego typu zobowiązań mogą doprowadzić do drastycznego podniesienia stóp procentowych wymaganych przez inwestorów zagranicznych, paniki na rynku, a ostatecznie nawet do niewypłacalności. W przypadku Słowacji, Estonii, Białorusi i Ukrainy zobowiązania krótkoterminowe stanowią ponad połowę łącznego zadłużenia. W przypadku Węgier, Słowacji, Łotwy i Estonii wartość zobowiązań krótkoterminowych przekracza 50% PKB. Dług zagraniczny jako procent PKB, 2011 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy z czego dług krótkoterminowy % PKB èródło: EBOiR, BIS, MFW 14 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

17 Stosunkowo niski poziom oszczędności w regionie EŚW sprawia, że kraje te są silnie uzależnione od importu kapitału, co prowadzi z kolei do powstania deficytu na rachunku bieżącym. Przed kryzysem deficyty na rachunkach bieżących w krajach EŚW były niejednokrotnie bardzo wysokie, zwłaszcza w krajach bałtyckich i bałkańskich. Rosja była jedynym krajem w regionie posiadającym dużą nadwyżkę na rachunku bieżącym, związaną z wysokim poziomem przychodów z eksportu ropy naftowej i gazu ziemnego. Recesja z 2009 r., po której w wielu krajach nastąpił spadek dynamiki wzrostu, spowodowała gwałtowne zmniejszenie potrzeb inwestycyjnych oraz zapotrzebowania na kapitał zagraniczny. Obecnie, poza Rosją, potrzeby kapitałowe są w pełni zaspokajane przez oszczędności krajowe w Bułgarii, Chorwacji, Estonii, Słowenii i na Węgrzech. Jednak niektóre kraje EŚW w dalszym ciągu wykazują znaczące deficyty na rachunkach bieżących. Szczególnie wysokie są one w Serbii, na Białorusi, Ukrainie oraz w mniejszym stopniu w Polsce i Rumunii. Poziom zadłużenia zagranicznego ma kluczowe znaczenie dla długoterminowej wiarygodności kredytowej danego kraju. Jednak krótkoterminowa możliwość zaspokojenia potrzeb związanych z finansowaniem, a tym samym zdolność do utrzymania zaufania inwestorów, jest uzależniona od odpowiedniej skali rezerw walutowych utrzymywanych przez banki centralne. Skala tych rezerw powinna być porównywana z szacowanymi krótkoterminowymi potrzebami walutowymi kraju, czyli: sumą zadłużenia krótkoterminowego i deficytu na rachunku bieżącym. Jeżeli współczynnik ten jest zbliżony do 100% lub przekracza tę wartość, oznacza to, że bank centralny posiada zapas walut wymienialnych na poziomie wystarczającym do pokrycia rocznych potrzeb kraju związanych z finansowaniem, nawet w sytuacji, gdy nie ma możliwości pożyczenia pieniędzy na rynkach międzynarodowych. W większości krajów EŚW wskaźnik stosunku rezerw walut obcych do zadłużenia krótkoterminowego oraz deficytu na rachunku bieżącym znajduje się na bezpiecznym poziomie. Może on być jednak uznany za niewystarczający w przypadku Węgier i Litwy, a także za niebezpiecznie niski w przypadku Łotwy, Ukrainy i Białorusi. Finansowanie inwestycji krajowych, prognoza 2012 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Oszczędności krajowe % PKB Oszczędności zagraniczne (deficyt obrotów bieżących) èródło: MFW Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 15

18 Normalnym sposobem zaspokajania krótkoterminowych potrzeb finansowych kraju jest pozyskiwanie walut wymienialnych na międzynarodowych rynkach finansowych. Możliwe to jest jednak tylko w sytuacji, w której dany kraj jest postrzegany jako wiarygodny kredytobiorca. Wiarygodność kredytowa jest oceniana przez wyspecjalizowane agencje nadające poszczególnym krajom ratingi (lub oceny zdolności do spłaty zadłużenia), według skali od AAA (brak ryzyka) do D (niewypłacalność). Oceny wiarygodności kredytowej krajów EŚW są dość zróżnicowane. Kraje Europy Środkowej (z wyjątkiem Węgier) oraz Estonia cieszą się wysokim zaufaniem rynku potwierdzonym przez ratingi kredytowe na poziomie A. Oznacza to, że nie powinny one mieć poważniejszych problemów z finansowaniem swoich potrzeb na rynku. Wiarygodność pozostałych krajów EŚW jest ograniczona lub niska, co oznacza problemy ze znalezieniem dostępnego kapitału i wysoki koszt jego pozyskania. Agencje ratingowe skrupulatnie obserwują i oceniają wszystkie zmiany sytuacji finansowej krajów, co w ostatnim okresie zaowocowało opublikowaniem przez nie ostrzeżeń dotyczących możliwego zmniejszenia ratingów w odniesieniu do pięciu krajów EŚW. Relacja rezerw dewizowych do sumy krótkoterminowego długu zagranicznego i deficytu obrotów bie àcych, czerwiec 2012 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska* Węgry Czechy Rating kredytowy, lipiec 2012 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy 0% Brak ryzyka (członek strefy euro) Brak ryzyka (członek strefy euro) Brak ryzyka (członek strefy euro) 50% 100% 150% *Polska wraz z Elastyczną Linią Kredytową MFW èródło: EBOiR, MFW 936% 200% Niemcy D RD C CC CCC B BB BBB A AA AAA WIARYGODNOŚĆ: Niewypłacalność Brak Niska Umiarkowana Wysoka Perspektywa negatywna (możliwe obniżenie ratingu) èródło: Standard & Poor s 16 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

19 Ryzyka w sektorze bankowym Problemy strukturalne sektora bankowego w krajach EŚW mogą w istotny sposób zwiększyć wpływ spowolnienia gospodarczego i zewnętrznych zawirowań. Spowolnienie gospodarcze lub recesja, w połączeniu z problemami z pozyskaniem zewnętrznego finansowania wywołanymi przez następną falę światowego kryzysu finansowego, może w łatwy sposób przełożyć się na problemy krajowego sektora bankowego. Z im większymi problemami borykają się sektory bankowe w krajach EŚW, tym większe jest ryzyko znacznego wzmocnienia wpływu zaburzeń zewnętrznych. Obecny poziom zadłużenia sektora prywatnego (gospodarstw domowych i firm) w bankach krajowych, mierzony jego stosunkiem do PKB, może być uznany za stosunkowo wysoki w przypadku Chorwacji, Słowenii, Łotwy i Estonii. Większe zagrożenie stanowi jednak wysoki udział zobowiązań denominowanych w walutach obcych. W ich przypadku jakiekolwiek osłabienie waluty krajowej może przełożyć się bezpośrednio na drastyczny wzrost udziału kredytów zagrożonych. Stosunek zobowiązań denominowanych w walutach obcych do PKB jest szczególnie wysoki w Chorwacji, na Łotwie oraz w Bułgarii, Serbii, na Węgrzech i na Litwie. Kredyty dla sektora prywatnego jako procent PKB, 2011 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy z czego kredyty denominowane w walutach 100 % PKB èródło: EBOiR, banki narodowe Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 17

20 Jednym z najważniejszych czynników wpływających na stabilność krajowego sektora bankowego jest stosunek kredytów do depozytów. Ogólnie rzecz biorąc, jeżeli stosunek ten jest mniejszy niż 100%, oznacza to, że kredyty są finansowane z oszczędności krajowych. Stosunek wyższy niż 100% wskazuje, że banki finansują kredyty poprzez pożyczanie pieniędzy z zagranicy. W takim przypadku stają się one niezwykle wrażliwe na zmiany sytuacji na światowych rynkach finansowych, a krajowy sektor bankowy staje w obliczu znacznego zagrożenia związanego z zawirowaniami na tych rynkach. Z tego punktu widzenia sytuację można ocenić jako całkowicie bezpieczną tylko w przypadku Czech i Słowacji oraz do pewnego stopnia również Polski, Serbii, Rosji i Białorusi. Z drugiej strony niebezpiecznie wysoki stosunek kredytów do depozytów utrzymuje się na Łotwie, w Słowenii i na Ukrainie. Relacja kredytów do depozytów sektora prywatnego, 2011 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy 0% 50% èródło: EBOiR 100% 150% 200% 250% 18 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i przyszłej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20 Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku 2015-02-11 20:11:20 2 Dzięki konsekwentnie wprowadzanym reformom grecka gospodarka wychodzi z 6 letniej recesji i przechodzi obecnie przez fazę stabilizacji. Prognozy

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa,.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja PKB lipiec % 9 8 9% % % proj.centralna 9 8 7 7-8q 9q q q

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Ocena gospodarcza i polityczna krajów - Rating krajów KUKE S.A.

Ocena gospodarcza i polityczna krajów - Rating krajów KUKE S.A. i krajów - Rating krajów KUKE S.A. Aktualizacja październik 2011 r. Przygotował Zespół Głównego Ekonomisty KUKE S.A. Warszawa 21 październik 2011 r. i krajów Rating krajów KUKE S.A. Korporacja Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Główne wskaźniki. Wybrane wskaźniki gospodarcze r r. newss.pl Słabną notowania ekonomiczne Polski

Główne wskaźniki. Wybrane wskaźniki gospodarcze r r. newss.pl Słabną notowania ekonomiczne Polski Strona 1 z 2Raport analityków Euler Hermes, światowego lidera w ubezpieczaniu należności, przygotowany pod kierunkiem dr. Manfreda Stamera Mimo że polska gospodarka należała w ostatnich miesiącach do najzdrowszych

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Przepływy kapitału krótkoterminowego

Przepływy kapitału krótkoterminowego Wykład 6 Przepływy kapitału krótkoterminowego Plan wykładu 1. Fakty 2. Determinanty przepływów 3. Reakcja na duży napływ kapitału 1 1. Fakty 1/5 Napływ kapitału do gospodarek wschodzących (mld USD) 1.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Kapitałem w Bankach

Zarządzanie Kapitałem w Bankach Zarządzanie Kapitałem w Bankach Wizja scenariusza spowolnienia gospodarczego w Polsce w kontekście powołania wspólnego nadzoru bankowego Tomasz Kubiak Dyrektor Zarządzający Dep. Alokacji Kapitału i ALM

Bardziej szczegółowo

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Konferencja Pomorski Broker Eksportowy Gdynia, 12 października 2016 Gospodarka

Bardziej szczegółowo

=Dá F]QLN QU s}ï v] }o] Çl] ] v]'ïv i v }l îìíï

=Dá F]QLN QU s}ï v] }o] Çl] ] v]'ïv i v }l îìíï 736 M. Belka Narodowy Bank Polski Warszawa, r. Z nia na rok 2013 przed do projektu u Z nia. W ch realizowanej przez Narodowy Bank Polski 3 r. Ponadto i W na rok 2013 10 2012 r. p 2. W 2013 r. olskim w

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Anna Trzecińska, Wiceprezes NBP Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Warszawa / XI Kongres Ryzyka Bankowego BIK / 25 października 2016 11-2002 5-2003 11-2003

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 września 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej

Bardziej szczegółowo

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: REGIONALNE KWESTIE GOSPODARCZE Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: 13 listopada 2015 Pracownicy szybu wydobycia ropy naftowej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII Bilans płatniczy Tomasz Białowąs bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej http://msg.umcs.lublin.pl/ Pojęcie

Bardziej szczegółowo

ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY. 30 czerwca 2014

ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY. 30 czerwca 2014 ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY 3 czerwca 214 W I kw. 214 r. dalszy spadek deficytu w obrotach bieżących i zadłużenia zagranicznego Polski W I kw. 214 r. na rachunku obrotów bieżących wystąpił

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK 07.06.206 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 56 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 207 ROK Jak wynika z prognoz Komisji Europejskiej na 207 rok, dynamika realnego

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Czas na większą aktywność, czyli gdzie szukać zysków? Typy inwestycyjne Union Investment

Czas na większą aktywność, czyli gdzie szukać zysków? Typy inwestycyjne Union Investment Czas na większą aktywność, czyli gdzie szukać zysków? Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa kwiecień 2012 r. Co ma potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy kwiecień 2012 2 Kategorie aktywów

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej VI Spotkanie Branży Paliwowej Wrocław, 6 października 2016

Bardziej szczegółowo

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa Sektor Gospodarstw Domowych Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE Raport nr 13 LIStopad 2008 Warszawa 1 Gospodarka Polski Prognozy i opinie Raport Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat bieżącej i przyszłych decyzji dotyczących polityki

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście sytuacji makroekonomicznej

Bardziej szczegółowo

ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY. 31 marca W IV kw r. spadek deficytu w obrotach bieżących i zadłużenia zagranicznego Polski

ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY. 31 marca W IV kw r. spadek deficytu w obrotach bieżących i zadłużenia zagranicznego Polski ANALIZY MAKROEKONOMICZNE KOMENTARZ BIEŻĄCY 31 marca 214 W IV kw. 213 r. spadek deficytu w obrotach bieżących i zadłużenia zagranicznego Polski W IV kw. 213 r. na rachunku obrotów bieżących wystąpił deficyt

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2011 r.) oraz prognozy na lata 2011 2012 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE)

REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE) REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE) Godzenie konsolidacji finansowej i wzrostu Podczas gdy większość krajów CESEE w dalszym

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

Droga do zysku, czyli w co inwestować? Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Droga do zysku, czyli w co inwestować? Typy inwestycyjne Union Investment TFI Droga do zysku, czyli w co inwestować? Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa styczeń 2013 r. Co ma największy potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniKorona Akcje UniKorona

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji gospodarczej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej

Analiza sytuacji gospodarczej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej Narodowy Bank Polski Instytut Ekonomiczny Biuro Gospodarki Światowej i Europejskiej Integracji Gospodarczej Analiza sytuacji gospodarczej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej Czerwiec Spis treści: Synteza

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

FITCH PODNIÓSL RATING KRAJOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Z AA (pol) NA AA+(pol), PERSPEKTYWA RATINGU JEST STABILNA

FITCH PODNIÓSL RATING KRAJOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Z AA (pol) NA AA+(pol), PERSPEKTYWA RATINGU JEST STABILNA FITCH PODNIÓSL RATING KRAJOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Z AA (pol) NA AA+(pol), PERSPEKTYWA RATINGU JEST STABILNA Fitch Ratings-Londyn/Warszawa-06 czerwca 2007r.: Fitch Ratings podniósł dziś krajowy

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe. Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland

Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe. Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland Ocena ryzyk transakcyjnych w eksporcie i ubezpieczenia eksportowe 23 03 2011 Marcin Siwa - Dyrektor Działu Oceny Ryzyka Coface Poland Oceny krajów wg Coface OCENY COFACE (Country Risk) przedstawiają wpływ

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Prezes Narodowego Banku Polskiego Marek Belka:

Prezes Narodowego Banku Polskiego Marek Belka: Prezes Narodowego Banku Polskiego Marek Belka: Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jak co roku przedstawiam Sejmowi omówienie działalności Narodowego Banku Polskiego oraz wykonania założeń polityki pieniężnej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R.

OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Rada Polityki Pieniężnej OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R. Rada Polityki Pieniężnej dyskutowała przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Model

Bardziej szczegółowo

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013 Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji Czerwiec 2013 Wzrost PKB mniejszy niż w 2011 Wzrost PKB jest obecnie o połowę mniejszy niż przed początkiem światowego kryzysu w 2008 roku (+8,5% w 2007

Bardziej szczegółowo

Jak inwestować w burzliwych czasach? Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Jak inwestować w burzliwych czasach? Typy inwestycyjne Union Investment TFI Jak inwestować w burzliwych czasach? Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa luty 2013 r. Co ma największy potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy luty 2013 2 Subfundusz UniKorona Akcje

Bardziej szczegółowo

dochodów do dyspozycji, powinno nadal przyczyniać się do wzrostu gospodarczego. Wzrostowi gospodarczemu powinien sprzyjać także wzrost inwestycji.

dochodów do dyspozycji, powinno nadal przyczyniać się do wzrostu gospodarczego. Wzrostowi gospodarczemu powinien sprzyjać także wzrost inwestycji. ARTYKUŁ WSTĘPNY Na posiedzeniu w dniu 7 lutego 2008 r. Rada Prezesów postanowiła na podstawie prowadzonej regularnie analizy ekonomicznej i monetarnej utrzymać podstawowe stopy procentowe na niezmienionym

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy. Bilans płatniczy rejestruje międzynarodowe przepływy kapitału, związane m.in. z handlem zagranicznym i inwestycjami zagranicznymi.

Bilans płatniczy. Bilans płatniczy rejestruje międzynarodowe przepływy kapitału, związane m.in. z handlem zagranicznym i inwestycjami zagranicznymi. Bilans płatniczy Bilans płatniczy rejestruje międzynarodowe przepływy kapitału, związane m.in. z handlem zagranicznym i inwestycjami zagranicznymi. Ważny dla banku centralnego ponieważ: - ściśle monitorowany

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej

Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej Od transformacji przez inflację do integracji Wiesława Przybylska-Kapuścińska Oficyna a Wolters Kluwer business monografie Wstęp 9 CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

Śniadanie z ekspertami PKO Banku Polskiego

Śniadanie z ekspertami PKO Banku Polskiego Śniadanie z ekspertami PKO Banku Polskiego Perspektywy gospodarki oraz rynków finansowych według ekonomistów i strategów PKO Banku Polskiego Warszawa, kwietnia Perspektywy dla gospodarki: Deflator PKB

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Analiza Fundamentalna. Co dalej z USA? Perspektywy polityki monetarnej, głównych indeksów oraz dolara.

Analiza Fundamentalna. Co dalej z USA? Perspektywy polityki monetarnej, głównych indeksów oraz dolara. Analiza Fundamentalna Co dalej z USA? Perspektywy polityki monetarnej, głównych indeksów oraz dolara. USA Agenda PKB rynek pracy inflacja Fed giełdy dolar główne wyzwania 2 Główne pytania dotyczące gospodarki

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2017 2018

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe?

Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe? Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe? Autor: Alchemia Inwestowania 04.03.2011. Portal finansowy IPO.pl Portugalia była na ustach większości inwestorów. Tego dnia Standard & Poor s

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY CZK/PLN Do końca 2013 roku złoty silniejszy względem korony.

RAPORT SPECJALNY CZK/PLN Do końca 2013 roku złoty silniejszy względem korony. CZK/PLN DO KOŃCA 2013 ROKU ZŁOTY SILNIEJSZY WZGLĘDEM KORONY Opracowany przez nas behawioralny model realnego kursu CZK/PLN wskazuje na aprecjację kursu złotego względem czeskiej korony do końca 2013 roku.

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski oraz kierunki polityki fiskalnej

Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski oraz kierunki polityki fiskalnej Rozdział I Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski oraz kierunki polityki fiskalnej 1. Ocena sytuacji makroekonomicznej Polski Otoczenie zewnętrzne Przewiduje się, że w 2012 r. tempo wzrostu światowego

Bardziej szczegółowo

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Jacek Kocerka / Departament Statystyki Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Łódź / 18 października 2013 Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze

Bardziej szczegółowo

Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach

Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach Jest potencjał do konsolidacji sektora i wzrostu poziomu ubankowienia Polaków Silny sektor bankowy to już praktycznie slogan

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Początek kryzysu w Grecji Skala problemów w Grecji została ujawniona w kwietniu 2009, gdy w zrewidowano prognozę deficytu budżetowego z 3,7% PKB do 12,7%, a ostatecznie

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 4 marca 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 4 marca 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 4 marca 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat obecnej i przyszłych decyzji dotyczących polityki pieniężnej

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

EBC Biuletyn Miesięczny Kwiecień 2008

EBC Biuletyn Miesięczny Kwiecień 2008 ARTYKUŁ WSTĘPNY Na posiedzeniu w dniu 10 kwietnia 2008 r. Rada Prezesów postanowiła na podstawie regularnie prowadzonej analizy ekonomicznej i monetarnej utrzymać podstawowe stopy procentowe na niezmienionym

Bardziej szczegółowo