Nadchodząca burza. Raport z transformacji Kryzys w krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nadchodząca burza. Raport z transformacji Kryzys w krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro"

Transkrypt

1 Nadchodząca burza. Raport z transformacji Kryzys w krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro XXII Forum Ekonomiczne Krynica Zdrój 4-6 września 2012

2 Spis treści 3 Streszczenie 4 Kryzys w regionie Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 6 Nadchodząca burza 8 EŚW w latach : perspektywy wzrostu 10 Ryzyka dla gospodarki realnej 12 Pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej 14 Problemy związane z zadłużeniem 17 Ryzyka w sektorze bankowym 20 Podatność na wstrząs 22 Raport z transformacji 23 Czechy 29 Węgry 35 Polska 41 Słowacja 47 Słowenia 53 Estonia 59 Łotwa 65 Litwa 71 Bułgaria 77 Chorwacja 83 Rumunia 89 Serbia 95 Białoruś 101 Rosja 107 Ukraina

3 Postępujący od kilku lat głęboki kryzys finansowy i ekonomiczny wywiera w dalszym ciągu silny negatywny wpływ na gospodarki krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Obecnie największe problemy wynikają z nierozwiązanego kryzysu zadłużenia w strefie euro spowodowanego zarówno nadmiernym zadłużeniem krajów Europy Południowej, jak i nieprawidłowym funkcjonowaniem mechanizmów koordynacji polityk przyjętych w obszarze funkcjonowania wspólnej waluty. Możliwym rezultatem takiej sytuacji w najbliższych latach jest prawdopodobna recesja w Europie Zachodniej połączona z zawirowaniami finansowymi na trudną do określenia skalę. Smutnym paradoksem jest fakt, że silne powiązania z Europą Zachodnią, które powinny stanowić ważny element wspierający rozwój krajów Europy Środkowo-Wschodniej, są dzisiaj postrzegane jako główne zagrożenie przynajmniej w krótkim okresie. Mimo to kraje regionu powinny się dobrze przygotować, aby stawić czoła nadchodzącej burzy. Strukturalna słabość ich gospodarek może sprawić, że sytuacja stanie się jeszcze bardziej niebezpieczna. Sukces zależy od elastyczności sektora realnego gospodarki, odpowiedniego zarządzania instytucjami finansowymi, ostrożnej i umiejętnie prowadzonej polityki ekonomicznej, prawidłowo ukształtowanych ram regulacyjnych, energicznie przeprowadzanych reform strukturalnych oraz skutecznej współpracy sektora publicznego i prywatnego. W każdym wypadku kraje Europy Środkowej i Wschodniej powinny być przygotowane na długi okres zmagania się z niekorzystnym środowiskiem zewnętrznym, ograniczonym wzrostem gospodarczym oraz brakiem stabilności finansowej. Niniejsze opracowanie jest czwartym z rzędu raportem prezentowanym przez PwC w ramach Forum Ekonomicznego w Krynicy. Mamy nadzieję, że uznają go Państwo za przydatny. Olga Grygier-Siddons Prezes PwC prof. Witold Orłowski Główny Doradca Ekonomiczny PwC 1

4 Źródła danych wykorzystanych w raporcie: Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), Bruegel, Eurostat, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), Fitch, Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), PwC, Standard & Poor s, Urzędy statystyczne i banki centralne krajów EŚW 2 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

5 Streszczenie W związku z nadchodzącą nową falą globalnego kryzysu finansowego kraje Europy Środkowej i Wschodniej (EŚW) po raz kolejny muszą stawić czoła poważnym wyzwaniom. Ich sytuację komplikują silne powiązania ekonomiczne i finansowe z Europą Zachodnią. Biorąc pod uwagę fakt, że odczuwane obecnie fale niestabilności finansowej, połączone z impulsami recesyjnymi, mają swoje główne źródła w strefie euro, region EŚW staje w obliczu podwójnego niebezpieczeństwa. Pierwszym zagrożeniem jest fakt, że kraje EŚW, podobnie jak wszystkie gospodarki wschodzące, mogą łatwo stać się ofiarą globalnej paniki finansowej i związanego z nią zachowania polegającego na ucieczce w bezpieczne miejsca. Drugie zagrożenie wynika z silnych powiązań regionu z gospodarkami Europy Zachodniej i ze stanem euro. Zarówno pogarszająca się sytuacja południowej części strefy euro, jak i możliwe rozprzestrzenienie się recesji na całą UE mogą mieć silny wpływ na kraje EŚW. Ich zdolność do poradzenia sobie z nowymi zagrożeniami w istotny sposób zależy od silnych i słabych stron gospodarek poszczególnych krajów. Znaczenie recesji w Europie Zachodniej dla krajów EŚW w oczywisty sposób zależy od stopnia, w jakim ich gospodarki są otwarte na handel i uzależnione od eksportu do południowoeuropejskich członków strefy euro. Dodatkowo te kraje EŚW, które mają małe pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej, nie będą w stanie przeciwdziałać wstrząsom zewnętrznym za pomocą stymulacyjnych bodźców fiskalnych i pieniężnych. W odróżnieniu od południowoeuropejskich członków strefy euro główny problem finansowy krajów EŚW nie jest związany z nadmiernie wysokim długiem publicznym czy zbyt wysokim poziomem konsumpcji. Pomimo to, stosunkowo niski poziom oszczędności połączony z wysokimi potrzebami inwestycyjnymi doprowadził w tych krajach do skumulowania się zadłużenia sektora prywatnego u kredytodawców zagranicznych. Im większe uzależnienie od finansowania zagranicznego, tym większe ryzyko. Dodatkowo problemy strukturalne sektora bankowego w krajach EŚW mogą w istotny sposób zwiększyć wpływ spowolnienia gospodarczego i zewnętrznych zawirowań. Główne zagrożenia dla sytuacji gospodarczej w krajach EŚW, wywołane przez prawdopodobną nową falę kryzysu, mogą dotyczyć czterech obszarów: recesyjnego oddziaływania na gospodarkę, ograniczonego pola manewru w obrębie polityki makroekonomicznej w zakresie przeciwdziałania recesji, ewentualnych problemów z zadłużeniem zagranicznym oraz potencjalnych problemów w sektorze bankowym. Przeprowadzona przez nas ogólna analiza wskazuje, że krajami najbardziej podatnymi na kryzys są Łotwa, Słowenia, Węgry i Białoruś. Istnieją również istotne zagrożenia dla rozwoju Bułgarii, Serbii i Ukrainy. Krajami wymagającymi wzmożonej uwagi są Litwa, Chorwacja, Słowacja, Rumunia, Estonia i Polska, a także, w nieco mniejszym stopniu, Czechy. Rosja znajduje się w o wiele bardziej komfortowej sytuacji, głównie z uwagi na duże pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej. Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 3

6 Kryzys w regionie Europy Środkowej i Wschodniej oraz w strefie euro Nadchodząca właśnie nowa fala globalnego kryzysu finansowego po raz kolejny wystawia na ryzyko rozwój ekonomiczny krajów Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW). Biorąc pod uwagę fakt, że odczuwane obecnie fale niestabilności finansowej, połączone z impulsami recesyjnymi, mają swoje główne źródła w strefie euro, region EŚW staje w obliczu podwójnego niebezpieczeństwa. Pierwszym zagrożeniem jest fakt, że kraje EŚW, podobnie jak wszystkie gospodarki wschodzące, mogą łatwo stać się ofiarą globalnej paniki finansowej i związanego z nią zachowania polegającego na ucieczce w bezpieczne miejsca. W sytuacji wysokiej niepewności i niestabilności na rynkach globalni inwestorzy zazwyczaj decydują się na zmianę swoich portfeli, zmniejszając udział aktywów uważanych za ryzykowne i poszukując bezpiecznych przystani. Typowymi aktywami ryzykownymi są akcje i obligacje emitowane przez kraje wschodzące, podczas gdy za bezpieczne przystanie uważane są obligacje emitowane przez rządy najbardziej wiarygodnych dojrzałych gospodarek (np. Niemiec i USA). Jeżeli rozwój sytuacji w strefie euro doprowadzi do paniki na światowym rynku, dostępność kredytów dla rynków wschodzących może drastycznie spaść, nawet do poziomu całkowitego zamrożenia międzynarodowych rynków finansowych. W takich okolicznościach kraje EŚW będą zmuszone do natychmiastowego i radykalnego ograniczenia swoich potrzeb pożyczkowych pod bezpośrednią groźbą bankructwa. Z kolei takie ograniczenie może doprowadzić do silnego spadku wartości waluty, możliwych problemów w sektorze bankowym oraz do głębokiej recesji. Skala szoku zależy głównie od skali koniecznych ograniczeń potrzeb pożyczkowych oraz od skali wewnętrznych strukturalnych problemów gospodarczych. 4 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

7 Problemy finansowe Europy, lipiec 2012 Członkowie strefy euro Członkowie UE poza strefą euro Oficjalni i potencjalni kandydaci do członkowstwa w UE Kraje ze sztywnym lub prawie sztywnym kursem wobec euro Członkowie strefy euro z ograniczoną wiarygodnością finansową (poniżej ratingu A) Kraje korzystające ze wsparcia MFW Węgry: w trakcie negocjacji nowego porozumienia Polska: dostęp do Elastycznej Linii Kredytowej Kraje korzystające ze wsparcia Europejskiego Mechanizmu Stabilności Finansowej Hiszpania: przyznane wsparcie dla banków Kraje z częściową redukcją zadłużenia (de facto niewypłacalne) èródło: Komisja Europejska, MFW, Standard & Poor s Drugie zagrożenie wynika z silnych powiązań regionu z gospodarkami Europy Zachodniej. Kraje strefy euro są głównym i najważniejszym rynkiem eksportowym dla krajów EŚW należących lub aspirujących do Unii Europejskiej. Z drugiej strony sytuacja gospodarcza Rosji jest szczególnie uzależniona od zapotrzebowania Europy Zachodniej na ropę naftową i gaz ziemny. Głęboka recesja w strefie euro jest zatem olbrzymim i bezpośrednim zagrożeniem dla całego regionu EŚW. Stabilność finansowa regionu EŚW jest również powiązana z kondycją euro. Na dziesięć krajów będących członkami UE trzy należą do strefy euro, a waluty kolejnych trzech są sztywno związane z euro. Sektor bankowy w większości krajów EŚW jest ściśle związany z grupami banków funkcjonujących w Europie Zachodniej, przy czym kraje bałkańskie są narażone na szczególne niebezpieczeństwo związane z istotnym znaczeniem banków greckich. Wstępny obraz warunków finansowych nie wygląda zachęcająco: nawet dziś, przed nastaniem nowej fali niestabilności, aż dziewięć gospodarek EŚW wykorzystuje środki na wsparcie bilansu płatniczego lub prowadzi negocjacje w sprawie przyznania z MFW takich środków, wraz z czterema silnie zadłużonymi krajami strefy euro. W połączeniu z tykającą bombą w południowej części strefy euro sytuacja ta może w niedługim czasie stać się znacznie bardziej niebezpieczna. Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 5

8 WIARYGODNOŚĆ Niewypłacalność Brak Niska Umiarkowana Wysoka Nadchodząca burza Wobec wciąż nierozwiązanego kryzysu w południowoeuropejskich krajach strefy euro nieustannie zwiększa się ryzyko silnej recesji i znaczących zawirowań finansowych. Kryzys zadłużenia w tych krajach pogłębił się dramatycznie na przestrzeni ostatnich dwóch lat. W sytuacji, w której stosunek długu publicznego do PKB osiąga wartości od 80% w Hiszpanii i na Cyprze do 120% w Portugalii i we Włoszech oraz 160% w Grecji, przy jednoczesnych ogromnych problemach sektora bankowego, południowoeuropejskie kraje strefy euro stały się bardzo podatne na kryzys finansowy. Do 2010 r. gracze na rynkach finansowych zdawali się ignorować rosnące ryzyko i zakładać, że główne potęgi finansowe strefy euro, przede wszystkim Niemcy, w pewnym sensie poręczają za zobowiązania jej słabszych członków. W momencie, w którym stało się jasne, że gwarancje takie nie istnieją, pomimo utworzenia funduszu stabilności strefy euro mającego na celu wspieranie krajów borykających się z problemami, wiarygodność finansowa i ratingi silnie zadłużonych południowoeuropejskich krajów strefy euro zaczęły dramatycznie spadać. Jednocześnie oprocentowanie ich długów gwałtownie wzrosło. Do tej pory jedynie Grecja została faktycznie zmuszona do ogłoszenia częściowej niewypłacalności, jednak los pozostałych zagrożonych krajów pozostaje niejasny. W stron krachu finansowego: ratingi krajów południa strefy euro AA A AA A BB B BB B CC C CC C RD D 2009 kw kw.4 Niemcy 2010 kw kw kw kw kw.1 po redukcji zadłużenia 2011 kw kw.3 Portugalia 2011 kw kw kw.2 Włochy Hiszpania Cypr Grecja èródło: Standard & Poor's, Moody's, Fitch 6 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

9 W stron recesji: kwartalne stopy wzrostu PKB w UE kw kw kw kw kw kw kw kw.1 Południe strefy euro Północ strefy euro Kraje poza strefą euro Strefa euro razem èródło: Eurostat Kryzys zadłużenia w południowoeuropejskich krajach strefy euro doprowadził do dramatycznego pogorszenia się nastrojów biznesowych w całej Europie. Silnie zadłużone kraje rozpoczęły realizację dotkliwych programów oszczędnościowych mających na celu stabilizację ich gospodarek. To z kolei doprowadziło do zmniejszenia ich popytu importowego i spowolnienia w innych gospodarkach europejskich. Niepewne perspektywy finansowe zmusiły zarówno konsumentów, jak i firmy do zmniejszenia wydatków w szczególności wydatków inwestycyjnych. W sumie kryzys zadłużenia już spowodował recesję w całej UE, przy czym jej zakres i długość wciąż pozostają nieznane. Biorąc pod uwagę siłę gospodarczych i finansowych powiązań pomiędzy regionem EŚW a Europą Zachodnią, zarówno pogarszająca się sytuacja południowej części strefy euro, jak i możliwe rozprzestrzenienie się recesji na całą UE mogą mieć silny wpływ na sytuację w krajach EŚW. Ich zdolność do poradzenia sobie z nowymi zagrożeniami w istotny sposób zależy od silnych i słabych stron gospodarek poszczególnych krajów. Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 7

10 EŚW w latach : perspektywy wzrostu Na chwilę obecną prognozy gospodarcze wskazują na stosunkowo umiarkowane spowolnienie tempa wzrostu PKB w krajach EŚW. Sytuacja może jednak okazać się poważniejsza. Zgodnie z aktualnymi prognozami MFW spowolnienie gospodarcze lub recesja w strefie euro ma trwać krótko i mieć stosunkowo niewielką głębokość. Istotne zmniejszenie PKB w 2012 r. prognozowane jest tylko dla silnie zadłużonych krajów Europy Południowej, podczas gdy większość krajów Europy Zachodniej powinna osiągnąć umiarkowany wzrost w tempie nieprzekraczającym 2%. Do 2013 r. wzrost PKB w większości krajów UE powinien ponownie przyspieszyć. Niestety należy pamiętać, że prognoza taka musi być traktowana jako stosunkowo optymistyczna, a faktyczna sytuacja gospodarcza w Europie w latach może okazać się znacznie trudniejsza. W sytuacji, w której kraje strefy euro w dalszym ciągu nie potrafią znaleźć wspólnego rozwiązania problemu zadłużenia, nastroje biznesowe i sytuacja finansowa dłużników mogą się jeszcze bardziej pogorszyć. Przewidywane zmiany PKB w Europie, 2012 Spadek powyżej -4% Spadek pomiędzy -2% a -4% Spadek pomiędzy 0% a -2% Około 0% Wzrost pomiędzy 0% a 2% Wzrost pomiędzy 2% a 4% Wzrost powyżej 4% èródło: MFW 8 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

11 Biorąc pod uwagę stosunkowo optymistyczną prognozę dla Europy Zachodniej, aktualne prognozy dla większości krajów EŚW wskazują jedynie na spowolnienie wzrostu PKB. W przypadku krajów bałkańskich sytuacja może być poważniejsza z uwagi na silniejsze związki z południowymi krajami strefy euro. W przypadku krajów Europy Środkowej prognozy są bardziej pesymistyczne dla silnie zadłużonych Węgier oraz dla gospodarek najsilniej uzależnionych od eksportu do Europy Zachodniej: Słowenii i Czech. Po tymczasowym spowolnieniu w 2012 r., przy ewentualnej niewielkiej recesji w przypadku Słowenii i Chorwacji, w 2013 r. powinno nastąpić ponowne przyspieszenie wzrostu w krajach EŚW. W porównaniu z poprzednim okresem skala prognozowanych problemów wygląda na stosunkowo niewielką. Należy jednak pamiętać, że sytuacja może stać się o wiele bardziej groźna, jeżeli recesja i zawirowania finansowe w strefie euro okażą się silniejsze niż pierwotnie zakładano. Wzrost PKB w krajach EÂW: dane i prognozy, Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Procent Przeciętny wzrost, (prognoza z kwietnia 2012) Przeciętny wzrost, èródło: MFW Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 9

12 Ryzyka dla sfery realnej gospodarki Z uwagi na fakt, że strefa euro zmierza w kierunku dotkliwej recesji, silne uzależnienie od eksportu do Europy Zachodniej stanowi poważne ryzyko dla krajów EŚW. Choć dostęp do rynków w obrębie całej Europy jest jedną z największych szans rozwojowych dla krajów EŚW, w krótkim czasie może on doprowadzić do poważnych problemów. Znaczenie recesji w Europie Zachodniej dla krajów EŚW w oczywisty sposób zależy od stopnia, w jakim ich gospodarki są otwarte na handel i uzależnione od eksportu do południowoeuropejskich członków strefy euro. Gdyby otwartość handlową mierzyć jako stosunek eksportu do PKB, okazałoby się, że najbardziej zagrożone recesją są Węgry, Słowacja, Estonia, Litwa, Słowenia i Czechy. Stosunkowo wysoki udział eksportu do dotkniętych kryzysem krajów Europy Południowej jest powodem dodatkowych problemów dla Bułgarii i Słowenii, podczas gdy sytuację na Białorusi komplikuje silne uzależnienie od eksportu do Rosji. Kolejny rodzaj problemów wynika z monokultury eksportu (nadmierne uzależnienie od jednego typu eksportowanych towarów), szczególnie w sytuacji, w której rynek na te towary jest bardzo wrażliwy na globalne warunki gospodarcze. W szczególnym stopniu dotyczy to Rosji (z uwagi na bardzo wysoki udział ropy naftowej i gazu ziemnego w eksporcie), Ukrainy (z uwagi na rolę produktów ze stali) oraz Słowacji (z uwagi na znaczenie przemysłu motoryzacyjnego). Spowolnienie transferów od emigrantów może okazać się szczególnie dotkliwe dla Chorwacji i Serbii. Eksport towarów i usług jako procent PKB, 2011 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy z czego eksport do Grecji, Hiszpanii, Włoch, Portugalii, Cypru 100 % PKB èródło: MFW 10 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

13 Wpływ recesji w krajach Europy Zachodniej na gospodarki EŚW zależy również od zmian w zakresie ich konkurencyjności. Kombinacja zmian kursu walutowego i poziomu inflacji prowadzi do realnego osłabienia lub wzmocnienia waluty, co sprawia, że dany kraj jest, odpowiednio, bardziej lub mniej konkurencyjny. Słabsza waluta zmniejsza ryzyko wpadnięcia w dotkliwą recesję przez Białoruś, Rumunię, Polskę i Węgry, podczas gdy trwające od kilku lat wzmacnianie się waluty zwiększa to ryzyko w przypadku Czech, Słowacji, krajów bałtyckich, Bułgarii i Rosji. Umacnianie się waluty nie musi mieć wpływu na eksport, jeżeli dany kraj jest w stanie zwiększyć wydajność lub zmniejszyć poziom płac. Taka polityka prowadzi jednak zazwyczaj do zwiększenia bezrobocia i zmniejszenia popytu wewnętrznego, co również skutkuje pogłębieniem recesji. Realny efektywny kurs walutowy, Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Osłabienie Wzmocnienie Indeks, poziom roku 2007 równy 100 èródło: MFW, Bruegel Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 11

14 Pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej Im bardziej niezrównoważona gospodarka, tym bardziej ograniczone pole manewru w zakresie polityki makroekonomicznej. Te kraje EŚW, które mają małe pole manewru, nie będą w stanie przeciwdziałać wstrząsom zewnętrznym za pomocą bodźców wewnętrznych. Pole manewru w obrębie polityki fiskalnej zależy od wyjściowej sytuacji finansów publicznych. Silnie zadłużone kraje nie mogą pozwolić sobie na dalsze zwiększanie długu publicznego, nie narażając przy tym na ryzyko swojej długoterminowej wiarygodności finansowej. Poza tym utrzymywanie wysokiego deficytu fiskalnego w okresie zawirowań finansowych jest czymś w rodzaju hazardu, ponieważ w pewnej chwili mogą pojawić się nagłe problemy z jego sfinansowaniem. Niemniej jednak kraje posiadające bezpieczny poziom długu publicznego i niski poziom deficytu mogą pozwolić sobie na korzystanie z bodźców fiskalnych. Mogą tymczasowo zwiększyć deficyt, co przekłada się na zwiększenie popytu rynkowego i będzie stanowiło wsparcie dla gospodarki w walce z recesją. Biorąc pod uwagę obecną sytuację finansów publicznych w regionie EŚW, można stwierdzić, że największe pole manewru w zakresie polityki fiskalnej mają rządy Rosji, Estonii, Bułgarii i Białorusi. Na drugim biegunie znajdują się Węgry, Słowenia, Chorwacja i Serbia, w których nie ma praktycznie żadnej swobody w podejmowaniu działań o charakterze fiskalnym. Pole manewru w polityce fiskalnej: saldo sektora finansów publicznych i dług publiczny, prognoza na Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Pole manewru Dług publiczny jako % PKB Saldo sektora finansów publicznych jako % PKB èródło: MFW 12 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

15 Pole manewru w polityce pieniężnej zależy od wyjściowego poziomu nierównowag wewnętrznych i zewnętrznych w gospodarce (reprezentowanych odpowiednio przez presję inflacyjną i deficyt na rachunku bieżącym). Kraj z niskim poziomem inflacji i niskim poziomem deficytu na rachunku bieżącym (lub nadwyżką na rachunku bieżącym) może sobie pozwolić na korzystanie z bodźców monetarnych, tzn. może łagodzić politykę monetarną i tym sposobem stymulować popyt wewnętrzny. Oczywiście kraje, które przyjęły euro, nie mogą podejmować takiej decyzji, ponieważ w tym przypadku polityka pieniężna ustalana jest przez Europejski Bank Centralny. Kraje, w których kurs waluty jest sztywno powiązany z euro, mogą teoretycznie korzystać z takich narzędzi poprzez zmianę tej polityki, istnieje jednak poważne ryzyko, że doprowadzą tym samym do destabilizacji swojej gospodarki. Biorąc pod uwagę obecny poziom nierównowagi wewnętrznej i zewnętrznej, największą swobodę w podejmowaniu działań z zakresu polityki pieniężnej mają Chorwacja i Rosja, a w dalszej kolejności Polska, Czechy i Rumunia. Pole manewru w polityce pieni nej: saldo bilansu obrotów bie àcych i inflacja, prognoza na Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Pole manewru 66% Praktycznie brak pola manewru (sztywny kurs) Praktycznie brak pola manewru (sztywny kurs) Praktycznie brak pola manewru (sztywny kurs) Brak pola manewru (członek strefy euro) Brak pola manewru (członek strefy euro) Brak pola manewru (członek strefy euro) 0 5 Inflacja w procentach 10 Saldo bilansu obrotów bieżących jako % PKB èródło: MFW Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 13

16 Problemy związane z zadłużeniem Wysoki poziom zadłużenia zagranicznego oraz silne uzależnienie od finansowania zewnętrznego stanowią główne źródła zmartwień dla gospodarek EŚW. W odróżnieniu od południowoeuropejskich członków strefy euro główny problem finansowy krajów EŚW nie jest związany z nadmiernie wysokim długiem publicznym czy zbyt wysokim poziomem konsumpcji. Niemniej jednak stosunkowo niski poziom oszczędności połączony z wysokimi potrzebami inwestycyjnymi doprowadził w tych krajach do skumulowania się zadłużenia sektora prywatnego u kredytodawców zagranicznych. W związku z tym zawirowania finansowe na świecie, które mogą w istotny sposób ograniczyć możliwość pozyskiwania nowego kapitału, mogą również zwiększyć ryzyko utraty możliwości spłaty zadłużenia zagranicznego. Poziom zadłużenia zagranicznego w relacji do PKB jest dość wysoki w wielu krajach EŚW, w tym zwłaszcza na Węgrzech, w krajach bałtyckich, w Słowenii, Chorwacji i Bułgarii. Jednakże jeszcze większe zagrożenie stanowi struktura tego zadłużenia w niektórych krajach. Wysoki poziom ryzyka może być w szczególności powiązany z podwyższonym poziomem zadłużenia krótkoterminowego (do spłaty w okresie jednego roku). Jakiekolwiek problemy ze spłatą lub rolowaniem tego typu zobowiązań mogą doprowadzić do drastycznego podniesienia stóp procentowych wymaganych przez inwestorów zagranicznych, paniki na rynku, a ostatecznie nawet do niewypłacalności. W przypadku Słowacji, Estonii, Białorusi i Ukrainy zobowiązania krótkoterminowe stanowią ponad połowę łącznego zadłużenia. W przypadku Węgier, Słowacji, Łotwy i Estonii wartość zobowiązań krótkoterminowych przekracza 50% PKB. Dług zagraniczny jako procent PKB, 2011 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy z czego dług krótkoterminowy % PKB èródło: EBOiR, BIS, MFW 14 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

17 Stosunkowo niski poziom oszczędności w regionie EŚW sprawia, że kraje te są silnie uzależnione od importu kapitału, co prowadzi z kolei do powstania deficytu na rachunku bieżącym. Przed kryzysem deficyty na rachunkach bieżących w krajach EŚW były niejednokrotnie bardzo wysokie, zwłaszcza w krajach bałtyckich i bałkańskich. Rosja była jedynym krajem w regionie posiadającym dużą nadwyżkę na rachunku bieżącym, związaną z wysokim poziomem przychodów z eksportu ropy naftowej i gazu ziemnego. Recesja z 2009 r., po której w wielu krajach nastąpił spadek dynamiki wzrostu, spowodowała gwałtowne zmniejszenie potrzeb inwestycyjnych oraz zapotrzebowania na kapitał zagraniczny. Obecnie, poza Rosją, potrzeby kapitałowe są w pełni zaspokajane przez oszczędności krajowe w Bułgarii, Chorwacji, Estonii, Słowenii i na Węgrzech. Jednak niektóre kraje EŚW w dalszym ciągu wykazują znaczące deficyty na rachunkach bieżących. Szczególnie wysokie są one w Serbii, na Białorusi, Ukrainie oraz w mniejszym stopniu w Polsce i Rumunii. Poziom zadłużenia zagranicznego ma kluczowe znaczenie dla długoterminowej wiarygodności kredytowej danego kraju. Jednak krótkoterminowa możliwość zaspokojenia potrzeb związanych z finansowaniem, a tym samym zdolność do utrzymania zaufania inwestorów, jest uzależniona od odpowiedniej skali rezerw walutowych utrzymywanych przez banki centralne. Skala tych rezerw powinna być porównywana z szacowanymi krótkoterminowymi potrzebami walutowymi kraju, czyli: sumą zadłużenia krótkoterminowego i deficytu na rachunku bieżącym. Jeżeli współczynnik ten jest zbliżony do 100% lub przekracza tę wartość, oznacza to, że bank centralny posiada zapas walut wymienialnych na poziomie wystarczającym do pokrycia rocznych potrzeb kraju związanych z finansowaniem, nawet w sytuacji, gdy nie ma możliwości pożyczenia pieniędzy na rynkach międzynarodowych. W większości krajów EŚW wskaźnik stosunku rezerw walut obcych do zadłużenia krótkoterminowego oraz deficytu na rachunku bieżącym znajduje się na bezpiecznym poziomie. Może on być jednak uznany za niewystarczający w przypadku Węgier i Litwy, a także za niebezpiecznie niski w przypadku Łotwy, Ukrainy i Białorusi. Finansowanie inwestycji krajowych, prognoza 2012 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy Oszczędności krajowe % PKB Oszczędności zagraniczne (deficyt obrotów bieżących) èródło: MFW Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 15

18 Normalnym sposobem zaspokajania krótkoterminowych potrzeb finansowych kraju jest pozyskiwanie walut wymienialnych na międzynarodowych rynkach finansowych. Możliwe to jest jednak tylko w sytuacji, w której dany kraj jest postrzegany jako wiarygodny kredytobiorca. Wiarygodność kredytowa jest oceniana przez wyspecjalizowane agencje nadające poszczególnym krajom ratingi (lub oceny zdolności do spłaty zadłużenia), według skali od AAA (brak ryzyka) do D (niewypłacalność). Oceny wiarygodności kredytowej krajów EŚW są dość zróżnicowane. Kraje Europy Środkowej (z wyjątkiem Węgier) oraz Estonia cieszą się wysokim zaufaniem rynku potwierdzonym przez ratingi kredytowe na poziomie A. Oznacza to, że nie powinny one mieć poważniejszych problemów z finansowaniem swoich potrzeb na rynku. Wiarygodność pozostałych krajów EŚW jest ograniczona lub niska, co oznacza problemy ze znalezieniem dostępnego kapitału i wysoki koszt jego pozyskania. Agencje ratingowe skrupulatnie obserwują i oceniają wszystkie zmiany sytuacji finansowej krajów, co w ostatnim okresie zaowocowało opublikowaniem przez nie ostrzeżeń dotyczących możliwego zmniejszenia ratingów w odniesieniu do pięciu krajów EŚW. Relacja rezerw dewizowych do sumy krótkoterminowego długu zagranicznego i deficytu obrotów bie àcych, czerwiec 2012 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska* Węgry Czechy Rating kredytowy, lipiec 2012 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy 0% Brak ryzyka (członek strefy euro) Brak ryzyka (członek strefy euro) Brak ryzyka (członek strefy euro) 50% 100% 150% *Polska wraz z Elastyczną Linią Kredytową MFW èródło: EBOiR, MFW 936% 200% Niemcy D RD C CC CCC B BB BBB A AA AAA WIARYGODNOŚĆ: Niewypłacalność Brak Niska Umiarkowana Wysoka Perspektywa negatywna (możliwe obniżenie ratingu) èródło: Standard & Poor s 16 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

19 Ryzyka w sektorze bankowym Problemy strukturalne sektora bankowego w krajach EŚW mogą w istotny sposób zwiększyć wpływ spowolnienia gospodarczego i zewnętrznych zawirowań. Spowolnienie gospodarcze lub recesja, w połączeniu z problemami z pozyskaniem zewnętrznego finansowania wywołanymi przez następną falę światowego kryzysu finansowego, może w łatwy sposób przełożyć się na problemy krajowego sektora bankowego. Z im większymi problemami borykają się sektory bankowe w krajach EŚW, tym większe jest ryzyko znacznego wzmocnienia wpływu zaburzeń zewnętrznych. Obecny poziom zadłużenia sektora prywatnego (gospodarstw domowych i firm) w bankach krajowych, mierzony jego stosunkiem do PKB, może być uznany za stosunkowo wysoki w przypadku Chorwacji, Słowenii, Łotwy i Estonii. Większe zagrożenie stanowi jednak wysoki udział zobowiązań denominowanych w walutach obcych. W ich przypadku jakiekolwiek osłabienie waluty krajowej może przełożyć się bezpośrednio na drastyczny wzrost udziału kredytów zagrożonych. Stosunek zobowiązań denominowanych w walutach obcych do PKB jest szczególnie wysoki w Chorwacji, na Łotwie oraz w Bułgarii, Serbii, na Węgrzech i na Litwie. Kredyty dla sektora prywatnego jako procent PKB, 2011 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy z czego kredyty denominowane w walutach 100 % PKB èródło: EBOiR, banki narodowe Kryzys w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej oraz w strefie euro 17

20 Jednym z najważniejszych czynników wpływających na stabilność krajowego sektora bankowego jest stosunek kredytów do depozytów. Ogólnie rzecz biorąc, jeżeli stosunek ten jest mniejszy niż 100%, oznacza to, że kredyty są finansowane z oszczędności krajowych. Stosunek wyższy niż 100% wskazuje, że banki finansują kredyty poprzez pożyczanie pieniędzy z zagranicy. W takim przypadku stają się one niezwykle wrażliwe na zmiany sytuacji na światowych rynkach finansowych, a krajowy sektor bankowy staje w obliczu znacznego zagrożenia związanego z zawirowaniami na tych rynkach. Z tego punktu widzenia sytuację można ocenić jako całkowicie bezpieczną tylko w przypadku Czech i Słowacji oraz do pewnego stopnia również Polski, Serbii, Rosji i Białorusi. Z drugiej strony niebezpiecznie wysoki stosunek kredytów do depozytów utrzymuje się na Łotwie, w Słowenii i na Ukrainie. Relacja kredytów do depozytów sektora prywatnego, 2011 Europa Wschodnia Kraje bałkańskie Kraje bałtyckie Europa Środkowa Ukraina Rosja Białoruś Serbia Rumunia Chorwacja Bułgaria Litwa Łotwa Estonia Słowenia Słowacja Polska Węgry Czechy 0% 50% èródło: EBOiR 100% 150% 200% 250% 18 Nadchodzàca burza. Raport z transformacji

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: REGIONALNE KWESTIE GOSPODARCZE Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: 13 listopada 2015 Pracownicy szybu wydobycia ropy naftowej

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE)

REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE) REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE) Godzenie konsolidacji finansowej i wzrostu Podczas gdy większość krajów CESEE w dalszym

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013 Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji Czerwiec 2013 Wzrost PKB mniejszy niż w 2011 Wzrost PKB jest obecnie o połowę mniejszy niż przed początkiem światowego kryzysu w 2008 roku (+8,5% w 2007

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY CZK/PLN Do końca 2013 roku złoty silniejszy względem korony.

RAPORT SPECJALNY CZK/PLN Do końca 2013 roku złoty silniejszy względem korony. CZK/PLN DO KOŃCA 2013 ROKU ZŁOTY SILNIEJSZY WZGLĘDEM KORONY Opracowany przez nas behawioralny model realnego kursu CZK/PLN wskazuje na aprecjację kursu złotego względem czeskiej korony do końca 2013 roku.

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach

Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach Jest potencjał do konsolidacji sektora i wzrostu poziomu ubankowienia Polaków Silny sektor bankowy to już praktycznie slogan

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 427. Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok

Informacja. Nr 427. Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok Grudzień 1996 Adam Koronowski Informacja

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment

Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa Listopad 2012 Co ma potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy listopad 2012 Kategorie aktywów cieszące się największym zainteresowaniem

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji gospodarczej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej

Analiza sytuacji gospodarczej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej Narodowy Bank Polski Instytut Ekonomiczny Biuro Gospodarki Światowej Analiza sytuacji gospodarczej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej Styczeń 2012 Raport Analiza sytuacji gospodarczej w krajach Europy

Bardziej szczegółowo

światowe ceny surowców, w tym ropy naftowej i żywności, co przyczyniło się do przyspieszenia inflacji w większości krajów. - źródło: www.nbp.

światowe ceny surowców, w tym ropy naftowej i żywności, co przyczyniło się do przyspieszenia inflacji w większości krajów. - źródło: www.nbp. Niniejszy materiał został opracowany wyłącznie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako oferta lub rekomendacja do zawierania jakichkolwiek transakcji. Informacje zawarte w materiale pochodzą

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

www.pwc.pl Konkurencja, współpraca, solidarność europejska Europa Środkowo-Wschodnia 2004-2011

www.pwc.pl Konkurencja, współpraca, solidarność europejska Europa Środkowo-Wschodnia 2004-2011 www.pwc.pl Konkurencja, współpraca, solidarność europejska Europa Środkowo-Wschodnia 2004-2011 XXI Forum Ekonomiczne Krynica Zdrój 7-9 września, 2011 Spis treści Streszczenie 3 Wprowadzenie: burzliwy okres

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe?

Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe? Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe? Autor: Alchemia Inwestowania 04.03.2011. Portal finansowy IPO.pl Portugalia była na ustach większości inwestorów. Tego dnia Standard & Poor s

Bardziej szczegółowo

Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach

Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach Przewidywane trendy w polskim sektorze bankowym w 2013 roku i w kolejnych latach Jest potencjał do konsolidacji sektora i wzrostu poziomu ubankowienia Polaków Silny sektor bankowy to już praktycznie slogan

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008

MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008 MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008 INFORMACJA o sytuacji w handlu zagranicznym w maju 2008 roku i po 5 miesiącach b.r. (na podstawie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Ekonomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej

Biuletyn Ekonomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej Biuletyn konomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej 30 Nr 6 / 2015 6 3,5 6 80 100% 53% 6 7,5 Od 2015 roku Biuletyn konomiczny zastąpił Biuletyn Miesięczny uropejskiego Banku Centralnego. Biuletyn

Bardziej szczegółowo

Meble tapicerowane prognoza 2010-2011

Meble tapicerowane prognoza 2010-2011 Meble tapicerowane prognoza 2010-2011 Litwa Łotwa Estonia Rumunia Rosja Białoruś Bułgaria Ukraina Czechy Węgry Słowacja W opracowaniu przedstawiono szacunki wartości rynku krajowego ogółem oraz odnośnie

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Jacek Kocerka / Departament Statystyki Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Łódź / 18 października 2013 Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce. najważniejsze wnioski i rekomendacje

Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce. najważniejsze wnioski i rekomendacje Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce najważniejsze wnioski i rekomendacje Rynek kredytów hipotecznych będzie odgrywał coraz większą rolę w polskiej gospodarce i działalności krajowych banków

Bardziej szczegółowo

Prognozy rozwoju gospodarczego Ukrainy 2014-02-03 15:29:12

Prognozy rozwoju gospodarczego Ukrainy 2014-02-03 15:29:12 Prognozy rozwoju gospodarczego Ukrainy 2014-02-03 15:29:12 2 Informacje na temat prognoz rozwoju gospodarczego oraz międzynarodowych ratingów wiarygodności kredytowej Ukrainy, a także wybrane dane makroekonomiczne.

Bardziej szczegółowo

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. Co ma potencjał zysku? sierpień 2011 2 Sztandarowy fundusz dla klientów

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

Forum Bankowe 2009 11 marca 2009 r.

Forum Bankowe 2009 11 marca 2009 r. Jerzy Osiatyński głos w dyskusji na temat: Działania w zakresie polityki gospodarczej niezbędne dla przeciwdziałania spowolnieniu gospodarczemu Forum Bankowe 2009 11 marca 2009 r. 1 Plan prezentacji 1.

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009)

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009) MINISTERSTWO GOSPODARKI OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 8 oraz I półrocze 9) DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, październik 9

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014 BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku Warszawa, 24 czerwca 2014 Otoczenie makroekonomiczne Gospodarka stopniowo przyspiesza Dalsza poprawa sytuacji na rynku pracy 7.0 5.0 3.0

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA Do tej pory skupialiśmy się na technicznej stronie procesu inwestycyjnego. Wiedza ta to jednak za mało, aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne. Musimy zatem zmierzyć się

Bardziej szczegółowo