Gotowość Polski i polskich przedsiębiorstw do przyjęcia waluty euro

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Gotowość Polski i polskich przedsiębiorstw do przyjęcia waluty euro"

Transkrypt

1 Karolina Gębska Gotowość Polski i polskich przedsiębiorstw do przyjęcia waluty euro Praca dyplomowa Promotor: dr Paweł Szudra Praca przyjęta... (data i podpis promotora) Uniwersytet Zielonogórski Wydział Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt dofinansowany przez Narodowy Bank Polski Zielona Góra 2015 r.

2 Karolina Gębska Readines of Polish Enterprises to akcept the Euro currency. Diploma Thesis Supervisor: dr Paweł Szudra University of Zielona Góra Faculty of Economics and Management Postgraduate Studies: The mechanisms of the Euro Area Project part-financed by the National Bank of Poland Zielona Góra 2015 r.

3 SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1 Unia walutowa 1.1. Istota unii walutowej Cele utworzenia unii walutowej Warunki przystąpienia do unii walutowej Kryteria konwergencji Poziom rozwoju gospodarczego Polski a spełnienie przez nią kryteriów konwergencji... 6 Rozdział 2 Analiza wpływu nowego członka strefy euro na jej stabilność kursową 2.1. Zakres analizy Prezentacja i interpretacja danych Wnioski.. 15 Rozdział 3 Gotowość polskich przedsiębiorstw do przyjęcia waluty euro badania empiryczne 3.1. Zakres i cel badań Przegląd ostatnich badań Wyniki przeprowadzonych badań Interpretacja i wnioski...19 Zakończenie Spis źródeł.. 23 Spis tabel....25

4 Spis wykresów....26

5 Wstęp Polska jako członek Unii Europejskiej jest zobowiązana do przystąpienia do unii walutowej. Wraz z przynależnością do niej postawione zostaną przed nią wymagania, inaczej kryteria konwergencji. Te możemy podzielić na fiskalne i monetarne. Celem utworzenia unii monetarnej jest stworzenie pełnej integracji w Unii Europejskiej i dostosowanie kraju do poziomu gospodarczego Unii Europejskiej. Celem niniejszej pracy jest przeprowadzenie badań i przedstawienie stanu gotowości do przyjęcia waluty euro wśród polskich przedsiębiorców. Ma ona odpowiedzieć na pytanie, co stałoby się, gdyby waluta euro została przyjęta w dniu 1 stycznia 2017 roku. Ważnym aspektem pracy jest przeprowadzenie analizy wpływu niniejszego pieniądza na funkcjonowanie strefy euro oraz identyfikacja zagrożeń wynikających z tejże waluty. Przykładem państwa, z którego sytuacji pochodzą dane analityczne jest Litwa, która europejską walutę przyjęła dnia 1 stycznia 2015 roku. Pierwszy rozdział ma za zadanie przedstawić istotę i cele funkcjonowania unii walutowej. Omówiona w nim jest jej geneza, a także przedstawione warunki konwergencji walutowej fiskalne i monetarne. Oceniono też spełnienie przez Polskę kryteriów konwergencji. Druga część to etap analityczny. Wykonana analiza na przykładzie Litwy ma za zadanie ocenić sytuację strefy euro po przystąpieniu do niej kolejnego członka. Przedstawiony został zakres, wyniki, analiza i wnioski niniejszej analizy. Trzeci rozdział ma za zadanie zaprezentować przewidywane korzyści i zagrożenia wynikające z członkostwa w strefie euro, które oszacowane zostaną na podstawie badania empirycznego. Badaniu poddani zostali przedsiębiorcy prowadzący działalność na terenie Polski. Praca dyplomowa ma za zadanie dowieść, że polscy przedsiębiorcy są otwarci na przyjęcie wspólnej europejskiej waluty, a ich powiązania z rynkiem europejskim są duże i mają bezpośredni wpływ na koszty generowane w przedsiębiorstwie. 1

6 ROZDZIAŁ 1 UNIA WALUTOWA 1.1. Istota unii walutowej Definicja unii walutowej pochodzi bezpośrednio od określenia zakresu działalności Unii Gospodarczej i Walutowej. Definicję tę podzielono na dwa aspekty jeden związany z mechanizmami gospodarczymi, drugi zaś z obszarem walutowym. Został on ujęty w Raporcie Delorsa z 1989 r. Z dokumentu tego wynika, iż zadaniem unii walutowej jest zapewnienie pełnej integracji rynków finansowych krajów członkowskich, usztywnienie ich kursów walutowych, a w konsekwencji zastąpienie walut wewnętrznych jedną walutą. 1 Unię walutową definiuje się jako system, w którym kraje tworzące optymalny obszar walutowy rezygnują ze swoich walut narodowych na rzecz wspólnej waluty i nie prowadzą niezależnych polityk pieniężnych względem siebie. 2 Z unią walutową związane jest pojęcie efektów redystrybucyjnych występujących w związku z prowadzeniem polityki doprowadzającej do spełnienia kryteriów konwergencji. Działania te są zbieżne z kryteriami konwergencji, przez co rozumie się uwzględnienie aspektów fiskalnych i monetarnych. 3 Europejska Unia Monetarna obowiązuje od 1stycznia 2002 r. Wtedy to do obiegu wprowadzono jednolitą walutę europejską euro. W Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej funkcję tę spełniała Europejska Jednostka Walutowa (ECU) otrzymywana na zasadzie ważonego średniego koszyka państw Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej 4. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z trzema etapami związanymi ze strefą ERM II: a) okres przed strefą ERM II państwo kandydujące, Komisja Europejska oraz Europejska opracowują warunki oraz strategię przystąpienia kraju do unii walutowej, 1 Oręziak L. EURO nowy pieniądz, Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa s Tymoczko I.D. Zeszyty NBP Analiza porównawcza systemów kursu walutowego. Wydawnictwo Narodowego Banku Polskiego. Warszawa s Płowiec U. (Red.) Polityka gospodarcza a rozwój kraju. Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Warszawa s Portal Uniaeuropejska.org.pl [online] [Dostęp: :00] [Dostępny w: 2

7 b) przystąpienie do ERM II waluta krajowa zostaje poddana mechanizmowi ERM II na minimum dwa lata, c) zatwierdzenie lub odrzucenie kandydatury państwa objętego derogacją do przyjęcia waluty europejskiej przez Radę Ecofin Cele utworzenia unii walutowej Unia walutowa jest obszarem obowiązywania wspólnej waluty w wielu państwach mającym uprościć transakcje międzypaństwowe i ujednolicić politykę monetarną państw członkowskich Unii Europejskiej. Raport Delorsa definiuje cele funkcjonowania unii walutowej w trzech aspektach: 1) pełnej i nieodwracalnej wymienialności walut, 2) eliminacji wahań kursowych i usztywnienia wahań walutowych, 3) liberalizacji transakcji kapitałowych i całkowitej integracji rynków finansowych 6. W świetle przytoczonych celów wspólna europejska waluta pełni rolę narzędzia ujednolicającego narzędzia i mechanizmy rynków finansowych całego europejskiego obszaru walutowego. Uzupełnieniem i rozszerzeniem tychże celów było wprowadzenie unii gospodarczej jako obszaru gospodarczego, której priorytetami były: 1) wprowadzenie jednolitego rynku, który zapewniłby płynny transfer produktów i usług w obrębie całej ówczesnej Unii Gospodarczo Walutowej, 2) wprowadzenie konkurencyjności mającej na celu stworzyć nieograniczony dostęp do rynku, 3) wspólna strategia likwidowania nierówności między rozwojem państw wewnątrz wspólnotowych, 4) uporządkowanie i stworzenie jednolitej strategii w obszarze deficytu budżetowego i walki z inflacją. Raport Delorsa w kontekście walutowym wskazywał trzy następujące kolejno etapy, z których w kontekście wspólnej waluty wyszczególnia się: Etap I (1 lipca grudnia 1993): zacieśnienie współpracy między bankami centralnymi, 5 Portal Polskawue.gov.pl [online] [dostęp: :00] [Dostępny w: https://polskawue.gov.pl/droga,polski,do,euro,2129.html] 6 Strona internetowa Centrum Informacji Europejskiej [online] [dostęp: :00] [Dostępny w: 3

8 wzmocnienie koordynacji polityk państw członkowskich. Etap II (1 stycznia grudnia 1998): powołanie Europejskiego Instytutu Walutowego (1994 r.) w celu utworzenia Europejskiego Systemu Banków Centralnych, a w dalszej perspektywie Europejskiego Banku Centralnego, wprowadzenie całkowitej swobody wymienialności walut i płatności transferowych, upoważnienie Komisji Europejskiej do nadzoru w ramach dyscypliny budżetowej i zadłużenia publicznego. Etap III ( ): utworzenie Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, usztywnienie centralnych kursów wymiany walut w relacji z ECU, styczeń 1999 styczeń 2002 jako okres ustanawiający wdrożenie waluty euro i wycofanie w tym okresie walut krajowych, przeniesienie zadań polityki monetarnej do kompetencji Europejskiego Banku Centralnego, wprowadzenie mechanizmu kursu walutowego dla członków Unii Europejskiej nieposiadających wspólnej waluty Warunki przystąpienia do unii walutowej Państwo przystępujące do strefy euro zobowiązane jest do spełnienia wytycznych, które musi spełnić jego gospodarka, aby stała się pełnoprawnym członkiem euro landu. Proces łączenia państw i dostosowania do wytycznych europejskich nazywany jest konwergencją. Polska to kraj, który jest zobowiązany do przyjęcia waluty euro, jednak termin ten jest odroczony, co oznacza, że jest krajem objętym derogacją. Państwa o wyznaczonym terminie przystąpienia do strefy euro, charakteryzujące się oddziaływaniami na gospodarkę 7 Kowalski J. Ślusarczyk Z. Unia Europejska: proces integracji europejskiej i zarys problematyki. Polskie Wydawnictwo Prawnicze Iniuris. Warszawa s

9 zobowiązanymi do zachowania wyznaczonych im terminów charakteryzują się tzw. grą na konwergencję. Doszło do tego w Hiszpanii, Portugalii i Irlandii w latach Kryteria konwergencji Państwo przystępujące do Unii Europejskiej musi spełnić kryteria stawiane każdej gospodarce. Wymagania te odnoszą się do makromierników osiąganych przez kandydujące państwo. Do tych podstawowych, udokumentowanych w traktacie z Maastricht, należą: kryterium inflacyjne średnia roczna stopa inflacji nie mniejsza niż 1,5% wśród trzech najbardziej stabilnych cenowo państw strefy euro, kryterium fiskalne deficyt budżetowy w stosunku do PKB nieprzekraczający 3%, dług publiczny nie przekracza 60% PKB, kryterium stopy procentowej w roku przed dokonaniem średnia długoterminowa stopa procentowa nie wyższa niż 2% od średniej z trzech najbardziej stabilnych cenowo krajów, kryterium kursu walutowego wymagane jest uczestnictwo waluty kraju w strefie ERM II (Europejski Mechanizm Kursowy II) przez co najmniej 2 lata. Przytaczając kryteria z Maastricht warto nadmienić, że waluta znajdująca się w mechanizmie ERM II staje się powiązana z euro, co oznacza, że jedna z nich staje się zależna od drugiej. 9 Istotnym elementem kryteriów konwergencji jest też procedura nadmiernego deficytu, która jest efektem prac Komisji Delorsa. Przewiduje się w niej, że jeśli Rada Ecofin stwierdzi, że Państwo ma nadmierny deficyt budżetowy, otrzyma ono zalecenia o zmniejszeniu deficytu. Otrzymuje ono termin, w którym ma się wywiązać ze zobowiązań. Jeśli tego nie uczyni, owe informacje (decyzja Rady Ecofin i zalecenia) zostaną upublicznione. W przypadku dalszego braku reakcji na sporządzone zalecenia, Rada może wykonać następujące cztery działania: 8 Michałek J.J. Siwiński W. Socha M. Polska w Unii Europejskiej: dynamika konwergencji ekonomicznej. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa s Wójcik C. Integracja ze strefą euro. Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa s.32. 5

10 1) konieczność sporządzenia raportu z dodatkowymi informacjami, zanim wyemitowane zostaną obligacje skarbowe, 2) sporządzenie dla dłużnika przez Europejski Bank Inwestycyjny polityki zobowiązaniowej, 3) przekazanie nieoprocentowanego depozytu we wskazanej wysokości (termin wygaśnięcia: skorygowanie niekorzystnej sytuacji finansowej państwa), 4) nałożona kara finansowa. 10 Kryteria konwergencji w strefie euro, podobnie jak pozostałe wskaźniki makroekonomiczne, rozpatrywane są w dwóch aspektach: nominalnym i realnym. Kryteria nominalne odnoszą się do zjawisk, których efekty i wpływ na gospodarkę mierzone są w pieniądzu i stanowią o jego wartości. Drugie natomiast to kryteria realne, czyli odnoszące się do realiów danej gospodarki, jej jakości i rozwoju Poziom rozwoju gospodarczego Polski a spełnienie przez nią kryteriów konwergencji Rozpatrywanie konwergencji i jej kryteriów analizowane jest w perspektywie długookresowej w kategorii szans i zagrożeń, które mają charakter warunkowy. Korzyści dzielone są na bezpośrednie i pośrednie, natomiast zagrożenia mają charakter indywidualny, czyli są dostosowane do specyfiki gospodarki danego kraju. Spełnienie przez Polskę kryteriów konwergencji wiąże się z przystosowaniem do nich polityki państwa. Dokonać można tego dzięki dokonywanym reformom i przyjmowanym ustawom. Ważna jest tu harmonizacja prawa unijnego i krajowego. Jednak dzięki zasadzie suwerenności wyboru przez Polskę jej własnej polityki gospodarczej, pozostanie ona niezależna w następujących obszarach: polityka makroekonomiczna, polityka podatkowa, polityka regulacji rynku, polityka handlowa, polityka rolna, polityka przemysłowa i techniczna, polityka strukturalna, polityka regionalna, polityka socjalna. 11 W kwestii realizacji polityki konwergencji Polska jest krajem spełniającym je częściowo, co wynika ze stabilizacyjnego charakteru działań polityki makroekonomicznej. 10 Oręziak L. EURO nowy pieniądz, Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa s Sławiński A. (Red.) Na ile wejście Polski do UE ułatwia, a na ile komplikuje prowadzenie polityki gospodarczej? Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Warszawa s

11 Wykres 1. Kryteria konwergencji nominalnej w Polsce. Źródło: Monitor Konwergencji Nominalnej. Kwiecień W pełni zrealizowane zostało kryterium stabilności cen (średnioroczna stopa inflacji na rok 2014 wynosi 0,2%, zaś dla bieżącego roku: luty: -1,6%, styczeń: -1,4%), jednak bezpośredni cel inflacyjny NBP o wysokości 2,5% (z możliwością odchylenia dodatniego lub ujemnego o 1%) nie gwarantuje spełnienia tego kryterium. Różnica między średnioroczną stopą inflacji i średnioroczną stopą referencyjną wynosi -1,4%. W takiej sytuacji Rada Polityki Pieniężnej dostosować będzie musiała swój cel inflacyjny (wyznaczenie dodatkowego, krótkookresowego celu inflacyjnego, niezbędne dostosowania strategii politycznej). Polska, obok Węgier i Hiszpanii, znalazła się w grupie państw tworzących wartość referencyjną. Kryterium stóp procentowych zostało wypełnione, ponieważ polska średnioroczna stopa procentowa (w kwietniu 2015 wynosząca 3,1%) znajdowała się na poziomie poniżej stopy referencyjnej (w kwietniu ,3%). Rozwiązaniem tego problemu, według Ministerstwa Finansów, jest zapewnienie wiarygodnej i stabilnej polityki rozwojowej i finansowej. Odnośnie kryterium kursu walutowego Polska nie uczestniczy w strefie ERM II. W marcu 2015 zmniejszyła się zmienność kursu PLN otrzymanych z notowań opcji walutowych. W celu realizacji tego kryterium, konieczne jest dostosowanie działań do spełnienia warunków dokumentu: Mapa Drogowa Przyjęcia Euro przez Polskę przygotowanego przez Ministerstwo Finansów. Niewypełnione pozostaje też kryterium fiskalne ze względu na procedurę nadmiernego deficytu. Działania mające na celu zniesienie tej sankcji w roku 2014 ocenione zostały przez 7

12 Komisję Europejską pozytywnie. Chodzi o obniżenie deficytu publicznego poniżej 3% PKB. Podsumowanie działań związanych z jej zniesieniem nastąpi wiosną 2015 (na dzień Polsce została zniesiona procedura EDP). 12 Nie jest spełnione również kryterium konwergencji prawnej, czyli zgodność ustawodawstwa unijnego oraz krajowego. Do spełnienia jej wymagana jest zgoda większości parlamentarnej na zmiany w zapisach konstytucyjnych. W przypadku Polski dotyczy głównie zgodności polskiej bankowości centralnej z Europejskim Systemem Banków Centralnych (w kwestii celów i zadań banku centralnego). Dla przygotowania Polski do przystąpienia do strefy euro zaplanowano wprowadzenie specjalnych organów administracji państwowej, tj. Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolita Polską, któremu podporządkowane będą Biuro Pełnomocnika Rządu, Narodowy Komitet (Pełnomocnik Rządu oraz Pełnomocnik Zarządu NBP) i Rada Koordynacyjna (Pełnomocnik Rządu i Pełnomocnik Zarządu NBP). Utworzone zostaną również zespoły robocze zajmujące się kwestiami: makroekonomicznymi, dostosowań prawnych, administracji publicznej, systemu finansowego, wdrożenia euro jako środka płatniczego, niefinansowych przedsiębiorstw, ochrony konkurencji i ochrony konsumenta, strategii komunikacyjnej). Przewiduje się trudniejsze warunki makroekonomiczne dotyczące zmniejszenia planowanego przyrostu PKB, osiągnięcie PKB dla wytycznych MTO (średnioterminowy cel budżetowy - -1% PKB), działania zapobiegawcze efektu jo-jo w kwestii finansów publicznych oraz dostosowanie badań empirycznych do realiów polityki ekonomicznej. Dla celów fiskalnych zaplanowano wzmocnienie Krajowych Ram Fiskalnych poprzez wprowadzenie trwałej reguły wydatkowej, zdefiniowanie zakresu sektora w sposób możliwie spójny z unijnymi zasadami klasyfikacji oraz istotne zmiany w procesie budżetowym (zwiększenie roli podejścia top town, wzmocnienie średniookresowych ram budżetowych), ograniczenie form organizacyjno prawnych w sektorze oraz ujednolicenie jego sprawozdawczości, większa koncentracja na analizie całego sektora, przegląd całego sektora oraz opracowanie klasyfikacji budżetowej dla wszystkich jednostek w sektorze Albinowski M. Monitor Konwergencji Nominalnej. Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską na kwiecień Warszawa Raport Perspektywa spełnienia przez Polskę kryteriów z Maastricht materiały konferencyjne. [online] [dostępny: :00] [Dostępny w: https://www.mir.gov.pl/aktualnosci/polityka_rozwoju/documents/mf_ pdf] 8

13 ROZDZIAŁ 2 ANALIZA WPŁYWU NOWEGO CZŁONKA STREFY EURO NA JEJ STABILNOŚĆ KURSOWĄ 2.1. Zakres analizy Celem niniejszej analizy jej stworzenie trzech wariantów przystąpienia do strefy euro Polski i jej wpływu na stabilność europejskiej waluty. Państwem, które zostało poddane analizie, a tym samym jego sytuacja jest najbardziej podobna do sytuacji Polski jest Litwa. Decydujące były następujące czynniki: a) data przystąpienia do Unii Europejskiej , b) data przystąpienia Litwy do strefy euro , c) poziom rozwoju społeczno gospodarczego obu państw. Zarówno Polska, jak i Litwa to państwa, które przystąpiły do Unii Europejskiej roku, czyli kiedy miało miejsce największe w historii tej organizacji przyłączenie nowych państw członkowskich. Litwa jest ostatnim krajem, który przystąpił do strefy euro. Wartości europejskiej waluty przedstawiają więc najbardziej aktualną sytuację gospodarczą zarówno strefy euro, jak i całej Unii Europejskiej. Jak wskazują mierniki rozwoju gospodarczego, sytuacja Polski i Litwy jest zbliżona. Pierwszym ze wskaźników wskazującym tę prawidłowość jest PKB per capita mierzone parytetem siły nabywczej. Wartości tego wskaźnika kształtują się następująco: Tab.1 Zestawienie wielkości PKB per capita dla Polski i Litwy na tle Unii Europejskiej liczone według PPS przedstawione procentowo w latach Rok/ PKB per capita Polska Litwa Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego. 9

14 Przedstawione dane wykazują, że sytuacja Polski i Litwy w roku przystąpienia do Unii Europejskiej była jednakowa i miała podobny przebieg. W przypadku Polski wskaźnik PKB per capita kształtował się progresywnie, natomiast Litwa odnotowała jego znaczny spadek w roku 2009 w stosunku do roku Wskaźnikami poddanymi analizie to zestawiające realizację kryteriów konwergencji przez 3 kolejne lata przed przystąpieniem Litwy do Eurolandu. Wskazano na stabilność cen (inflacja HICP), sytuację finansów publicznych (wprowadzenie procedury nadmiernego deficytu oraz stosunek długu publicznego do PKB). Lata to okres kluczowy dla uczestnictwa Litwy w strefie euro. Nie była ona objęta procedurą nadmiernego deficytu. Odnotowano też znaczny spadek inflacji w roku 2013 w stosunku do roku Z roku na rok wielkość tego wskaźnika sukcesywnie malała. Tab.2. Zestawienie wskaźników konwergencji gospodarczej w latach dla Litwy. Wskaźnik Rok Stabilność cen Inflacja HICP Sytuacja finansów publicznych Kurs walutowy Długoterminowa (średnioroczna) Nadmierny deficyt Nadwyżka/deficyt finansów Dług publiczny ERM II stopa procentowa publicznych brutto 14 Kurs walutowy LIT/euro ,2 Tak -3,2 40,5 Tak 0,0 4, ,2 Tak -2,1 39,4 Tak 0,0 3, ,6 Nie -2,1 41,8 Tak 0,0 3,6 Źródło: opracowanie własne na podstawie Raportu o Konwergencji Europejskiego Banku Centralnego na czerwiec Litwa uczestniczyła w strefie ERM II, dlatego też jej kurs walutowy w stosunku do euro wynosił 0,0. Średnioroczna stopa procentowa kształtowała się degresywnie, co świadczy o pobudzeniu gospodarczym. Dług publiczny kształtował się na względnie tym samym poziomie odnotowywano rokroczne odchylenia o 1 punkt procentowy w stosunku do PKB. Dla porównania Polska nie znajdowała się w tym samym okresie w strefie ERM II. Jej sytuację gospodarczą tych samych latach przedstawia tabela W procentowej relacji do PKB 15 Średnioroczna zmiana procentowa 10

15 Tab.3. Zestawienie wskaźników konwergencji gospodarczej w latach dla Polski. Wskaźnik Rok Stabilność cen Inflacja HICP Sytuacja finansów publicznych Kurs walutowy Długoterminowa (średnioroczna) Nadmierny deficyt Nadwyżka/deficyt finansów Dług publiczny ERM II stopa procentowa publicznych brutto Kurs walutowy PLN/euro ,7 Tak -3,9 55,6 Nie -1,6 5, ,8 Tak -4,3 57,0 Nie -0,3 4, ,6 Tak -5,7 49,2 Nie 0,3 4,2 Źródło: opracowanie własne na podstawie Raportu o Konwergencji Europejskiego Banku Centralnego na czerwiec Kolejne elementy, które oceniają zbieżność sytuacji makroekonomicznej Litwy z Polską to wskaźniki do monitorowania jej nierównowagi. Wyniki zostały przedstawione w Tab. 4. Podzielono je na dwie kategorie: zewnętrzną (inaczej: konkurencyjność) i wewnętrzną. Do tej pierwszej kategorii zaliczają się: saldo obrotów bieżących, realny kurs walutowy, procentowy udział w rynkach eksportowych i wyrażone nominalnie jednostkowe koszty pracy. Do czynników endogenicznej nierównowagi zalicza się: kredyty sektora prywatnego, zobowiązania sektora finansowego, wysokość długu publicznego jako procent PKB oraz stopa bezrobocia. Tab.4. Wskaźniki do monitorowania nierównowagi makroekonomicznej Litwy. Nierównowaga zewnętrzna/konkurencyjność Saldo Udział w obrotów rynkach bieżących eksportowych Realny walutowy kurs efektywny, defilowany HICP Nominalne jednostkowe koszty pracy Nierównowaga wewnętrzna Przepływy Zobowiązania kredytowe sektora sektora finansowego prywatnego Dług publiczny ,0 1,7 24,5-7,7-0,7 8, , ,3-6,7 28,9-4,6-0,3-0, ,5 Stopa bezrobocia ,8 Brak danych 20,8 6,6 Brak danych Brak danych 39 13,5 Źródło: opracowanie własne na podstawie Raportu o Konwergencji Europejskiego Banku Centralnego na czerwiec Na Litwie w latach poziom konkurencyjności ogółem poprawiał się. Niekorzystnie wpływał na niego poziom realnego kursu walutowego, który w 2012 roku 16 j/w 11

16 w stosunku do roku 2011 znacznie zmalał, przyjmując wartość ujemną. Udział w rynkach eksportowych charakteryzował się zmiennością. W 2012 roku jego wartość znacznie wzrosła, natomiast w kolejnym spadła. Wskaźniki nierównowagi wewnętrznej ogółem miały poziom dodatni. Niekorzystnie kształtowały się pomiary długu publicznego. Dodatnie wartości to malejące przepływy kredytowe sektora prywatnego oraz o tożsamej tendencji zobowiązania sektora finansowego. Wskaźnikiem makroekonomicznym pobudzającym gospodarkę (czyt. poziom PKB per capita) była stopa bezrobocia o tendencji malejącej, co oznacza, że zatrudnienie uległo zwiększeniu i umożliwiło przyrost PKB. Analogicznie niniejsza analiza przeprowadzona została dla Polski. Wskaźniki te przedstawia tabela 4. Tab.5. Wskaźniki do monitorowania nierównowagi makroekonomicznej Polski. Nierównowaga zewnętrzna/konkurencyjność Saldo Udział w obrotów rynkach bieżących eksportowych Realny walutowy kurs efektywny Nominalne jednostkowe koszty pracy Nierównowaga wewnętrzna Przepływy Zobowiązania kredytowe sektora sektora finansowego prywatnego Dług publiczny Stopa bezrobocia ,7-11,6 12,2 4,9 7,1 4,3 56 9, ,6 1,3 1,1 4,1 3,4 9,6 56 9, ,3 Brak danych -0,4 Brak danych Brak danych Brak danych 57 10,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie Raportu o Konwergencji Europejskiego Banku Centralnego na czerwiec 2014 W przypadku tego kraju udział w rynkach międzynarodowych przyjmował tę samą tendencję. Polska osiągnęła lepszy wynik we wskaźniku mierzącym realny kurs walutowy. Nominalne jednostkowe koszty pracy w przeciwieństwie do Litwy osiągały wartość degresywną, co oznacza, że sytuacja w Polsce pogarszała się. 12

17 2.2 Prezentacja i interpretacja danych Niniejsze dane podzielone zostały na dwa okresy przed przyjęciem na Litwie waluty euro, a jednocześnie występujące w analizie w jej dotychczasowej walucie (LIT) i po jej przyłączeniu. Poddane analizie waluty to litewski lit oraz europejska waluta euro. Kurs mierzony jest na każdy pierwszy przypadający w miesiącu dzień rozliczeniowy. Tab.6. Zestawienie kursów średnich NBP franka szwajcarskiego oraz waluty euro na pierwszy rozliczeniowy dzień miesiąca w okresie od stycznia 2014 do kwietnia Data LIT Delta (LIT) Euro Delta (Euro) 7 stycznia , , lutego , ,0167 4, , marca ,2158-0,0115 4,1978-0, kwietnia ,2096-0,0062 4,1765-0, maja , ,0065 4,199 +0, czerwca ,1977-0,0184 4,1355-0, lipca , ,0057 4,155 +0, sierpnia , ,0097 4, , września , ,0062 4, , października ,2104-0,0089 4,1792-0, listopada , ,0121 4, , grudnia ,2103-0,0122 4,1788-0, stycznia ,2103 4, ,129 1 lutego ,1762-0, marca ,1559-0, kwietnia ,0665-0,0894 Źródło: opracowanie własne na podstawie kursów NBP 13

18 Kurs litewskiej waluty bezpośrednio przed wprowadzeniem euro malał. Tendencję tę prezentuje poniższy wykres. Wskaźnik ten osiągnął najniższą wartość w czerwcu W tym też okresie Komisja Europejska zdecydowała, że Litwa spełnia wszystkie przesłanki ku przyjęciu waluty euro. 1,23 1,225 1,22 1,215 1,21 1,205 1,2 1,195 1,19 1,185 1,18 Wykres 2. Miesięczna amplituda wahań kursu waluty litewskiej w roku Źródło: opracowanie własne Inna zależność cechowała wahania kursu euro. W okresie analizowanych szesnastu miesięcy największą wartość odnotowano w lutym 2015 roku. Interpretować można to jako wzrost wartości spowodowany efektem świeżości wynikający z przystąpienia do strefy euro nowego kraju. Uwzględniając inne czynniki jak kontrowersje wobec członkostwa Grecji w strefie euro takowy przyrost świadczy o globalnym umocnieniu pozycji waluty europejskiej. Prawidłowość tę przedstawia wykres 3. 14

19 4,35 4,3 4,25 4,2 4,15 4,1 4,05 4 3,95 3,9 Wykres 3. Miesięczna amplituda wahań kursu waluty europejskiej od stycznia 2014 do kwietnia Źródło: opracowanie własne 2.3. Wnioski Przystąpienie Litwy jako dziewiętnastego członka strefy euro - miało pozytywny wpływ na kurs waluty europejskiej, a w perspektywie długookresowej na sytuację społeczno - gospodarczą Unii Europejskiej. Nie jest możliwa analiza wpływu członka Polski jako nowego członka strefy euro, ponieważ jest ona objęta derogacją. Ponadto w kontekście kryteriów konwergencji jest ona obciążona procedurą nadmiernego deficytu, a przystąpienie do strefy ERM II jest perspektywą długookresową. Podsumowując, waluta euro oraz litewski lit są skorelowane wcześniejszym członkostwem Litwy w strefie ERMII. Obserwując proces jej członkostwa w niej stwierdzić można, że przystąpienie do strefy euro nastąpiło zgodnie z kryteriami konwergencji. Spadki wartości wskaźników nie wpływały destrukcyjnie na gospodarkę miały charakter krótkotrwały. 15

20 ROZDZIAŁ 3 GOTOWOŚĆ POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW DO PRZYJĘCIA WALUTY EURO BADANIA EMPIRYCZNE 3.1. Zakres i cel badań Przedmiotem przeprowadzonego badania naukowego jest przedstawienie korzyści i zagrożeń wynikających z członkostwa w strefie euro z perspektywy polskich przedsiębiorców oraz identyfikacja zależności między decyzjami unijnymi a ich wpływem na badaną grupę. Celem badawczym jest odpowiedzenie na pytanie, czy polskie przedsiębiorstwa są gotowe na przeprowadzanie transakcji w europejskiej walucie, czy uwzględniają one, że Polska ma obowiązek przyjęcia europejskiej waluty oraz ocenę aktywności państwa w zakresie informowania o stanie procesu integracji. Hipoteza badania naukowego brzmi: polscy przedsiębiorcy są gotowi na przyjęcie waluty euro oraz wynikających z niego konsekwencji, a organy odpowiedzialne za konwergencję są skuteczne w informowaniu o jej etapach. Narzędziem badawczym był kwestionariusz ankiety, który zawierał 12 pytań dotyczących działalności przedsiębiorców. Zgodnie z metodologią badania podzielono je na trzy analityczne grupy dotyczące: a) funkcjonowania państwa i organów unijnych w obszarze ostatniego etapu integracji europejskiej (3 pytania) b) bieżącej działalności przedsiębiorstw (5 pytań), c) działalności przedsiębiorstw opartej na ich strategii uwzględniającej dokonywanie transakcji w walucie euro (4 pytania). Docelowa grupa badawcza to przedsiębiorcy prowadzący działalność na terenie całej Polski. Badanie przeprowadzono w miesiącach luty kwiecień 2015 roku. 16

21 Przegląd ostatnich badań Ostatnie badanie przeprowadzone w kwietniu bieżącego roku przez Instytut Keralla o tożsamej tematyce wśród małych i średnich przedsiębiorców wysnuwa wnioski, że polscy przedsiębiorcy są sceptyczni wobec waluty euro. Zapytano ich, czy waluta euro wpłynie pozytywnie, negatywnie lub neutralnie na ich działalność. Około 30% z nich udzieliło odpowiedzi neutralnej, nie opowiadając się pozytywnie i negatywnie, co świadczy o nieosadzeniu w strategii przedsiębiorstwa perspektywy integracji unijnej. Około 19% badanych opowiedziało się raczej pozytywnie, natomiast blisko 15% udzieliło odpowiedzi raczej negatywnie. Kolejna odpowiedź na zadane pytanie wysnuwa wnioski, że przedsiębiorcy w kwestii wprowadzenia waluty euro są negatywnie nastawieni do pełnej integracji europejskiej. Najczęściej udzielaną odpowiedzią na pytanie: Czy Polska powinna przystąpić do strefy euro? było zdecydowanie nie (37%) Wyniki przeprowadzonych badań Przedsiębiorcy prowadzący działalność na terenie Polski otrzymali kwestionariusz ankiety, której pytania podzielono według tematyki na trzy kategorie. Pierwszą z nich było skuteczność funkcjonowania administracji państwowej i organów unijnych w obszarze ostatniego etapu integracji europejskiej. Odpowiedzi na pytania kształtowały się w sposób przedstawiony poniżej. Tab.7. Wyniki badania w kategorii Skuteczność funkcjonowania administracji państwowej i organów unijnych w obszarze ostatniego etapu integracji europejskiej. Lp. Pytanie TAK NIE 1. Czy uważają Państwo, że Polska powinna przystąpić do strefy euro? 26,7% 76,7% 2. Czy zauważyli Państwo, że działania organów decyzyjnych Unii Europejskiej mają wpływ na 79,3% 20,7% Państwa działalność? 3. Czy czują się Państwo dostatecznie poinformowani ze wszystkich możliwych źródeł o zagrożeniach i szansach wynikających z przyjęcia waluty euro w Polsce? 40% 60% źródło: opracowanie własne 17 Portal Biznes.onet.pl [online] [dostępny: :00] [Dostępny w: 17

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Strategia integracji Polski ze strefą euro

Strategia integracji Polski ze strefą euro Joanna Bęza-Bojanowska Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską Dlaczego euro w Polsce? 1. Polska państwem członkowskim UE z derogacją 2. Polska nie posiada klauzuli opt-out

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY MINISTERSTWO FINANSÓW MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY Warszawa, październik 2008 r. Poniższy dokument ma posłużyć ustaleniu kolejności niezbędnych działań w ramach procesu

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego Pojęcie integracji Integracja to proces scalania grupy elementów, który ma miejsce w ramach poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jak kryzys finansowy i fiskalny wpłyn ynął na perspektywę polskiego członkostwa w strefie euro? Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Wiosenna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny

UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny Studia podyplomowe: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Kamila Kaczor nr albumu: 9355198 Ocena procesu konwergencji Polski w ramach

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski na drodze do Unii Gospodarczej i Walutowej

Sytuacja gospodarcza Polski na drodze do Unii Gospodarczej i Walutowej Sytuacja gospodarcza Polski na drodze do Unii Gospodarczej i Walutowej 1. Wstęp Przystąpienie Polski w poczet państw należących do Wspólnoty Europejskiej w maju 2004 roku zobowiązuje nasz kraj w dalszej

Bardziej szczegółowo

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Jacek Kocerka / Departament Statystyki Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Łódź / 18 października 2013 Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2 CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Rozdział 12. Rachunki dochodu narodowego i bilans płatniczy. 3 Rachunki

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacyjny

Biuletyn Informacyjny Biuletyn Informacyjny Wydanie specjalne fot. VnGrijl, Licencja Creative Commons, flickr.com Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej w Szczecinie Al. Wojska Polskiego 67, Szczecin Tel. 91 455 35 69 Email:

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa I. Polityka pieniężna EBC Znowu kamienie milowe :-) Kamień 1: utworzenie strefy euro 1992-1998 Traktat z Maastricht, art.109j: Kryteria konwergencji Kraje prowadzą

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa Geneza UGW System z Bretton Woods Złoto jako główny środek rezerwowy i płatniczy Stały parytet wymiany dolara na złoto

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Prawno-konstytucyjne aspekty wprowadzenia euro w Polsce dr Tomasz SŁOMKA Decyzję o wprowadzeniu

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz...

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz... Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse Spis treœci Wstêp..................................................... 13 1. Pojêcie i funkcje finansów....................................... 17 1.1.

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

OPINIA RADY z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008 2011 przedstawionego przez Polskę (2009/C 66/04)

OPINIA RADY z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008 2011 przedstawionego przez Polskę (2009/C 66/04) 20.3.2009 C 66/17 OPINIA RADY z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008 2011 przedstawionego przez Polskę (2009/C 66/04) RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając

Bardziej szczegółowo

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INŻYNIERII PRODUKCJI BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO Arkadiusz Skowron O P O L E 2 0 0 7 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. Zagrożenia i koszty

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów finanse należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo