TEMAT ĆWICZENIA: SPEKTROFOTOMETRYCZNE OZNACZANIE ŻELAZA Z ZASTOSO- WANIEM TECHNIKI WSTRZYKOWO-PRZEPŁYWOWEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "TEMAT ĆWICZENIA: SPEKTROFOTOMETRYCZNE OZNACZANIE ŻELAZA Z ZASTOSO- WANIEM TECHNIKI WSTRZYKOWO-PRZEPŁYWOWEJ"

Transkrypt

1 PROBLEMATYKA: Przygotowanie próbek do analizy ilościowej. Optymalizacja warunków doświadczalnych. TEMAT ĆWICZENIA: SPEKTROFOTOMETRYCZNE OZNACZANIE ŻELAZA Z ZASTOSO- WANIEM TECHNIKI WSTRZYKOWO-PRZEPŁYWOWEJ METODA: Spektrofotometria UV/VIS WPROWADZENIE Gdy w 1975 roku Ružicka i Hansen przedstawili koncepcję wstrzykowego pomiaru przepływowego, nic nie wskazywało na to, że propozycja ta wyjdzie poza jednostkowe próby laboratoryjne. Rozwinięta w owym czasie już bardzo szeroko technika analiz ciągłych z segmentowaniem strumienia próbki wydawała się optymalnym rozwiązaniem w obrębie przepływowych technik analitycznych. Z biegiem lat wstrzykowa technika przepływowa zdobyła rangę sprawnej i uniwersalnej metody instrumentalnej, dostosowanej do realizacji procedury analitycznej w pełnym zakresie, z możliwością optymalizacji i kontroli warunków poszczególnych jej etapów. Stała się również niezwykle użytecznym narzędziem badawczym, umożliwiającym rozwiązywanie wielu trudnych problemów analitycznych. Przepływowa i wstrzykowa technika przepływowa (ogólnie: techniki przepływowe) Wstrzykową technikę przepływową (WTP) należy traktować jako sposób realizacji szeregu operacji laboratoryjnych, mających na celu przygotowanie próbki do pomiaru sygnału analitycznego i dostarczenie próbki do instrumentu pomiarowego. W odróżnieniu od postępowania tradycyjnego, polegającego na wykonywaniu każdej operacji ręcznie przy użyciu specjalnych naczyń i przyrządów, techniki wstrzykowo-przepływowe (także przepływowe) umożliwiają pełne przygotowanie próbki, przeniesienie jej do przyrządu pomiarowego i detekcję sygnału w trakcie nieprzerwanego przepływu próbki przez zamknięty układ przewodów i naczyń. Cechą charakterystyczną WTP, odróżniającą ją od innych technik przepływowych, jest wprowadzanie (wstrzykiwanie) niewielkiej porcji próbki o ściśle określonej objętości do strumienia roztworu nośnego kierowanego do układu detekcyjnego. W strumieniu nośnym próbka płynie więc w formie pojedynczego segmentu i w tej postaci poddawana jest wymaganym procesom fizycznym i chemicznym. W czasie przepływu segment próbki ulega swobodnemu rozproszeniu (dyspersji), stając się strefą o zróżnicowanym stężeniu analitu: maksymalnym w części centralnej i stopniowo zmniejszającym się po obu stronach części centralnej aż do osiągnięcia stężenia zerowego. W wyniku dyspersji próbki sygnał analityczny jest rejestrowany w postaci charakterystycznego, niesymetrycznego piku. Miarą wartości sygnału jest zwykle wysokość piku lub pole jego powierzchni. W odróżnieniu od techniki wstrzykowo-przepływowej w technice stałego przepływu zawór pełni rolę kierunkowego zaworu przepływowego, za pomocą którego do detektora wprowadza się na przemian próbkę i nośnik. Roztwór badany wprowadzany jest do detektora 1

2 ze stałą prędkością przez pewien czas (zwykle kilka sekund) wystarczający do zarejestrowania maksymalnego sygnału analitycznego w formie plateau. Podstawowy zestaw instrumentalny dostosowany do analiz technikami przepływowymi składa się z następujących podzespołów: pompy (najczęściej perystaltycznej) wymuszającej przepływ strumienia nośnego i innych roztworów z regulowanymi prędkościami (rzędu kilku ml/min), zaworu wstrzykowego, umożliwiającego wstrzykiwanie próbki o kontrolowanej, ściśle ustalonej objętości (od kilkudziesięciu do kilkuset µl) (lub skonfigurowanego w formie kierunkowego), sieci przewodów (najczęściej teflonowych, o średnicy od 0,3 do1,0 mm), łączników przewodów (o budowie prostej lub modułowej), spirali lub komór mieszania, spirali lub kolumn reakcyjnych. Proste zestawy przepływowe i wstrzykowo-przepływowe dają możliwość przeprowadzania podstawowych operacji niezbędnych dla ustalenia odpowiednich fizykochemicznych właściwości próbki, a więc np. rozcieńczania próbki, mieszania jej z innymi roztworami czy też łączenia próbki z odczynnikami (np. buforującymi, kompleksującymi itp.) w celu wywołania odpowiednich reakcji chemicznych. W bardziej rozbudowanych zestawach instaluje się w razie potrzeby specjalnie skonstruowane moduły, służące do realizacji trudniejszych zadań, takich jak: mineralizacja próbki za pomocą promieniowania mikrofalowego, termostatowanie próbki, rozdzielanie składników próbki na zasadach ekstrakcji (w układzie ciecz-ciecz, lub ciało stałe-ciecz), wymiany jonowej, strącania osadu, dyfuzji gazowej lub dializy. Po połączeniu odpowiednio skonstruowanego zestawu przepływowego z wybranym aparatem pomiarowym otrzymuje się instrument dostosowany do realizacji procedury analitycznej w pełnym zakresie. O użyteczności i wiarygodności takiego analizatora świadczą następujące jego cechy: Pełne przygotowanie próbki do pomiaru nie trwa zwykle dłużej, niż kilkadziesiąt sekund (rzadziej kilka minut), co zapewnia dużą szybkość analiz. Dzięki temu, że próbka jest wprowadzana do układu w niewielkiej objętości, a używane przewody i moduły przepływowe mają niewielkie rozmiary, zużycie próbki i innych roztworów jest zminimalizowane. Próbka i inne roztwory przepływają w układzie przewodów zamkniętych, co zwiększa bezpieczeństwo pracy w przypadku operowania odczynnikami o wysokiej toksyczności i reaktywności. Zmniejszone jest również w ten sposób ryzyko zanieczyszczenia roztworów, a w szczególności wprowadzenia do układu niekontrolowanej ilości analitu, co bezpośrednio wpływa na poprawę dokładności oznaczeń. Zastosowanie modułów rozdzielających składniki próbki pozwala na oddzielenie analitu od składników wywołujących efekt interferencyjny, dzięki czemu osiąga się warunki zapewniające dużą selektywność i dokładność oznaczeń. Dzięki możliwości dokładnej regulacji i kontroli parametrów zestawu (m.in. objętości wstrzykiwanej próbki, prędkości przepływu roztworów, długości przewodów przepływowych) wszystkie zjawiska, jakie zachodzą z udziałem próbki podczas jej przepływu są ściśle kontrolowane, powtarzalne i odtwarzalne. Zapewnia to dużą precyzję wykonywanych oznaczeń. Po oddzieleniu analitu od innych składników za pomocą modułów służących do tego celu, analit można przenieść do roztworu o mniejszej objętości od tej, w której znajdował 2

3 się pierwotnie. W ten sposób osiąga się odpowiednie warunki dla zwiększenia czułości oznaczenia i zmniejszenia granicy oznaczalności analitu. Zestawy przepływowe charakteryzują się dużą uniwersalnością w tym sensie, że mogą współpracować z dowolnym przyrządem pomiarowym dostosowanym do detekcji sygnału analitycznego w warunkach przepływowych. Odpowiednio skonstruowany analizator łączy w sobie zalety np. wstrzykowej techniki przepływowej i wybranej metody analitycznej. Instrument taki można w prosty i szybki sposób modyfikować, stwarzając warunki do realizacji dowolnie wybranej procedury analitycznej. Analizator WTP można w pełni zautomatyzować i skomputeryzować. W takiej postaci może być szczególnie przydatny do realizacji analiz rutynowych i seryjnych, a także do ciągłej kontroli poziomu stężeń analitów w badanych materiałach lub do zmian tych poziomów w miarę upływy czasu. Ze względu na prostą budowę i niski koszt aparatury, a przede wszystkim na użyteczność i wiarygodność analityczną techniki przepływowe są coraz szerzej wykorzystywana zarówno w badaniach podstawowych, jak i do celów czysto aplikacyjnych na skalę laboratoryjną i przemysłową. Wiele procedur analitycznych, realizowanych dotąd technikami tradycyjnymi, adaptuje się do warunków WTP i opracowuje w formie ogólnie zalecanych lub nawet obowiązujących norm. Techniki przepływowe są również stosowane na wszystkich polach analitycznych badań środowiskowych. Szczególnie dużą przydatność wykazują w bezpośredniej analizie wód i ścieków, gdzie służą m.in. do rutynowego oznaczania anionów (np. fosforanów, fluorków, cyjanków), amoniaku, ozonu, detergentów oraz metali ciężkich. Znajdują ponadto coraz szersze zastosowanie do monitorowania zanieczyszczeń środowiska zarówno na stanowiskach pracy, jak i w warunkach przemysłowych (w kontroli procesów produkcyjnych) i naturalnych (np. w monitorowaniu naturalnych cieków wodnych). Zawór wstrzykowo-przepływowy budowa i zasada działania Zasadniczym elementem układów wstrzykowo-przepływowych jest zawór wstrzykowy. Pełni on dwie główne role: zmienia drogi przepływu roztworów płynących z zaworu do układu detekcyjnego, a także umożliwia wstrzyknięcie ściśle określonej, żądanej objętości roztworu badanego do strumienia nośnika. Różne zawory wstrzykowe budową i zasadą działania są podobne do siebie. Na Rys. 1-2 przedstawiony jest przykład jednego z takich rozwiązań: tzw. dwupozycyjny ośmiokanałowy zawór wstrzykowy. Składa się on z dwóch ściśle dopasowanych do siebie, metalowych części w kształcie walca, w których znajduje się osiem otworów stanowiących wejścia do kanałów wydrążonych wewnątrz. Dolną, nieruchomą część zaworu nazywa się statorem, a górną ze względu na pełnioną funkcję rotorem. Rotor można uruchamiać manualnie lub automatycznie; a w tym drugim przypadku czas pozostawania zaworu w każdej z dwóch pozycji regulowany jest zazwyczaj odpowiednim programem komputerowym. Górna część urządzenia może zmieniać pozycję względem części dolnej o Wstrzykiwanie roztworów za pomocą zaworu zachodzi w sposób opisany na Rys. 2. Do statora podłącza się przewody doprowadzające roztwory próbki, wzorca i nośnika, przewody 3

4 45 0 Pętla wstrzykowa rotor stator K 1 K 2 oś obrotu kanalik transportujący ciecz K Rys. 1. Schemat dwupozycyjnego ośmiokanałowego zaworu wstrzykowego; a - widok z góry; b przekrój pionowy; Stator dolna, nieruchoma część zaworu, Rotor górna, ruchoma część zaworu, K kanały umożliwiające podłączenie pętli wstrzykowych oraz wężyków doprowadzających lub odprowadzających roztwory, K 1 kanał wlotowy, K 2 kanał wylotowy a) kierunek obrotu zaworu b) O O Det Det P P N N S S Rys. 2. Działanie obrotowego zaworu wstrzykowego w dwóch pozycjach (widok z góry): a) w pozycji napełnianie, b) w pozycji wstrzykiwanie, N nośnik, S roztwór próbki, P pętla dla próbki, Det układ detekcyjny, O odpływ odprowadzające roztwory na zewnątrz zestawu (na odpływ) oraz przewody doprowadzające roztwory do detektora. Na rotorze umieszcza się odcinek przewodu P (tzw. pętlę dla próbki) o ściśle określonej, znanej pojemności przeznaczony dla roztworu badanego oraz dwie dodatkowe pętle. Znajomość objętości pętli dodatkowych nie jest konieczna. Przy takim układzie przewodów i pętli w pozycji a) roztwór wzorca lub próbki napełnia pętle P, a nadmiar kierowany jest na zewnątrz układu. W tym czasie do układu detekcyjnego kierowany jest nośnik oraz odczytywany jest zerowy sygnał analityczny. Po obrocie zaworu w pozycję 4

5 wstrzykiwania (pozycja b) roztwór nośnika zostaje skierowany do pętli P i wymusza przepływ wzorca lub próbki do układu pomiarowego. W tym samym czasie strumień S kierowany jest przez pętlę dodatkową do odpływu. W ten sposób badany roztwór zostaje wstrzyknięty do nośnika w postaci segmentu o objętości ściśle odpowiadającej pojemności pętli P. Żelazo i jego znaczenie środowiskowe Żelazo jest jednym z głównych pierwiastków skorupy ziemskiej, o średniej częstości 5%. Tworzy wiele minerałów własnych: czerwony hematyt, czarny magnetyt, syderyt, limonit, getyt, piryt, arsenopiryt i łatwo podstawia Mg i Al w minerałach glinokrzemianowych. Żelazo do wód dostaje się m. in. w sposób naturalny migrując do wód przepływających przez złoża mineralne i glebę. Jony żelaza nie mogą występować w wodzie pitnej w większej ilości, ponieważ nadaje jej nieprzyjemny smak, stąd ograniczenie ich stężenia w wodzie do picia do 0,5 mg/l. W wodzie wykorzystywanej dla innych celów obecność jonów żelaza jest również ściśle ograniczona. I tak np. w wodzie dla piekarń stężenie żelaza nie może przekraczać 0,2 mg/l, w wodzie dla browarów 0,3 mg/l. Szczegó1nie ostre wymagania stawia się wodzie dla celów pralniczych, żelazo powoduje bowiem żółknięcie bielizny. Wykluczona jest obecność żelaza w wodzie dla kąpieli fotograficznych. Znaczenie biologiczne żelaza jest nieocenione. Zapotrzebowanie na żelazo jest zmienne i zależy od wieku, płci i stanu organizmu. Norma dobowego spożycia waha się u osób dorosłych: od 10 mg/dobę u mężczyzn, do 20 mg u kobiet, z zastrzeżeniem że w okresie ciąży i karmienia powinno to być ok. 30 mg/dobę. Chociaż organizm ma dość dobrze rozwinięte mechanizmy regulacyjne, w niektórych sytuacjach może dojść do schorzenia nazywanego hemochromatozą, związanego z nadmiarem żelaza w organizmie. Wchłonięcie około 20 mg/kg masy ciała wywołuje pierwsze objawy zatrucia. Natomiast 180 mg/kg masy ciała przeciętnego człowieka prowadzi do zgonu. Inne przyczyny zatruć to: ekspozycja na produkty azbestowe, przedawkowanie żelaza w postaci pastylek, a także zbyt duże dawki zastrzyku żelaza, w przypadku jego niedoboru, nadmierne spożywanie produktów bogatych w żelazo i jego suplementy, częste transfuzje krwi. Toksyczność żelaza wywoływana jest przez jego absorpcję. Pierwiastek ten wchłaniany jest w postaci jonów Fe 3+ przez komórki jelitowego śluzu. Wydzieliny, wytwarzane przez komórki żołądka i jelit redukują, Fe(III) do Fe(II). Fe(II) reaguje z nadtlenkiem wodoru a w wyniku tej reakcji powstają toksyczne wolne rodniki: Fe(II) + H 2 O 2 = Fe(III) + OH - + OH. W normalnych, warunkach rodniki te, usuwane są przez antyutleniacze znajdujące się w organizmie, jeśli jednak ilość żelaza będzie cały czas gwałtownie rosła to będą one kumulować się, gdyż nie będą usuwane wystarczająco szybko. Na wchłanianie żelaza do organizmu ma wpływ kilka czynników, takich jak: poziom miedzi, fosforu, witaminy E. Żelazo magazynowane jest w organizmie w postaci ferrytyny. Białko to gromadzi się głównie w sercu i w wątrobie, płucach, gdzie niszczy tkanki tych organów, poprzez nadmierne rozbudowywanie się prowadząc w skrajnych przypadkach do rozwoju raka. Niedobór żelaza powodowany jest niską zawartością przyswajalnych form tego metalu w pożywieniu lub zaburzeniami w procesie jego wchłaniania, a wywołuje przede wszystkim niedokrwistość, a następnie uszkodzenie błon śluzowych związane z upośledzeniem wchłaniania składników pokarmowych. Ogólnym efektem jest ograniczenie wzrostu i wycieńczenie organizmu, co u dzieci może wpływać na rozwój psychiczny. Metody oznaczania żelaza W klasycznej metodzie oznaczania żelaza strąca się żelazo nośnikiem Mn lub Al. w obecności odpowiednio NaOH lub amoniaku ze środowiska o ph 4-5 (Fe od Al oddziela się na gorąco kwasem HCl). Śladowe ilości żelaza strąca się w postaci siarczków. W obecności 5

6 winianów oddziela się w ten sposób Fe od Al, Ti, V, U i fosforanów. Jako nośnik stosuje się Cd, Pb lub inny metal tworzący trudno rozpuszczalne siarczki. W innych metodach wykorzystujących reakcje barwne np. z rodankami, 1,10-fenantrolinę i batofenantrolinę oraz czułą metodę oznaczania Fe(III) z użyciem eriochromocyjaniny R i CTA. Reakcje te wykorzystuje się w metodach miareczkowych, a także w instrumentalnych metodach spektrofotometrii UV/VIS. Metoda sulfosalicylowa Kwas sulfosalicylowy tworzy z jonami Fe trzy kompleksy o różnej barwie i składzie. W roztworach: o ph 2-3 kompleks czerwonofioletowy, o ph 4-7 kompleks brunatno-pomarańczowy, a w roztworze amoniakalnym o ph 8-10 trwały żółty kompleks (przy stosunku odczynników, odpowiednio: Fe:R = 1:1, 1:2, 1:3). Pierwszy z nich wykorzystuje się do oznaczania Fe(III) w obecności Fe(II). Metoda jednak jest mało czuła (ε=2, przy λ=490 nm). Zwykle kwasem sulfosalicylowym oznacza się sumę żelaza (po utlenieniu Fe(II)). Dla trwałego, żółtego kompleksu współczynnik ekstynkcji ε=5, przy λ=425 nm. Wartość absorbancji jest niemal dwukrotnie większa w środowisku alkalicznym (ph 9) niż kwasowym (ph 2). Zamiast kwasu sulfosalicylowego można także wykorzystać do oznaczenia kwas salicylowy, który reaguje podobnie. Kwas ten jest mniej rozpuszczalny w roztworach wodnych. Oznaczeniu temu przeszkadzają jony barwne (np. Cu, Mn) które należy usunąć z roztworu na przykład metodą strąceniową. W analizie instrumentalnej żelazo całkowite można oznaczać metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej. Oznaczenia prowadzi się w sposób bezpośredni. Próbka w czasie poboru musi być zakwaszona, gdyż żelazo wytrąca się na ściankach naczyń co skutkuje zaniżeniem wyniku analitycznego. W rudach żelazo można oznaczyć metodą Dewskiego wykorzystującą miareczkowanie z detekcją potencjometryczną. Próbkę rudy rozpuszcza się, redukuje Fe(II) za pomocą SnCl 2 i natychmiast miareczkuje roztworem K 2 Cr 2 O 7. Odczytuje się dwa skoki potencjału: pierwszy odpowiadający utlenieniu cyny i drugi utlenieniu żelaza(ii) do żelaza(iii). ZAGADNIENIA DO KOLOKWIUM 1. Co to jest wstrzykowa technika przepływowa. Na czym polegają różnice miedzy wstrzykową techniką przepływową a techniką ciągłego przepływu? 2. Jak wygląda rejestrowany sygnał analityczny po wstrzyknięciu segmentu próbki do strumienia nośnika? W tym celu narysuj schematycznie wężyk i podążający w nim roztwór nośnika wraz ze wstrzykniętym roztworem próbki z pętli. Jak będzie wyglądał sygnał analityczny? Narysuj i opisz. Jakie widzisz korzyści wynikające z postaci tak rejestrowanego sygnału? 3. Wymień podstawowe elementy zestawów do realizacji badań technikami przepływowymi. Narysuj i opisz podstawowy zestaw do realizacji badań techniką WTP. 4. Jakie podstawowe operacje chemiczne możemy wykonywać z zastosowaniem zestawów WTP? Podaj i omów 2 przykłady. 5. Wymień i krótko uzasadnij cztery największe korzyści (pod względem instrumentalnotechnicznym) wynikające z zastosowania układu pomiarowego realizowanego z wykorzystaniem techniki przepływowej. Jakie jest podstawowe ograniczenie zastosowania technik przepływowych? 6. Omów budowę i zasadę działania zaworu wstrzykowo-przepływowego. Zaproponuj konfigurację zaworu do realizacji pomiarów techniką przepływową. 6

7 7. Co to jest dyspersja? Zdefiniuj współczynnik dyspersji, podaj wzór i wyjaśnij w jaki sposób można go wyznaczyć. W jaki sposób (ze względu na parametry techniczne układu) można kontrolować dyspersję? Podaj i omów dwa przykłady. 8. Spektrofotometria UV/Vis Na podstawie rysunku omów sposób detekcji sygnału analitycznego w przypadku zastosowania zestawu WTP połączonego z detektorem spektrofotometrycznym. 9. Narysuj i opisz zestaw do realizacji badań techniką WTP jaki będzie zastosowany w ćwiczeniu. Podaj warunki pomiarowe. 10. Na czym polegają badania optymalizacyjne. Po co się je wykonuje. Podaj przykład badań optymalizacyjnych jakie będą wykonywane podczas ćwiczenia? Uzasadnij celowość postępowania w kolejnych etapach optymalizacji. 11. Zastosowanie WTP w analizie materiałów środowiskowych. Podaj trzy przykłady i krótko omów jeden z nich. 12. Spektrofotometryczne metody oznaczania żelaza. Podaj trzy przykłady (metoda i postać w jakiej jest oznaczany Fe(III) lub Fe(II). Omów szerzej jeden z nich. LITERATURA 1. B. Kalberg, G.E. Pacey, Wstrzykowa analiza przepływowa dla praktyków, WNT, Warszawa 1994, strony: 20-63, 71-80, 83-97, P. Kościelniak, M. Trojanowicz, Analiza przepływowa. Metody i zastosowania, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, M. Trojanowicz, Automatyzacja w analizie chemicznej, WNT, Warszawa 1992, strony: , , W. Szczepaniak., Metody instrumentalne w analizie chemicznej, PWN, Warszawa 2002, strony: 66-88, Z. Marczenko, M. Balcerzak, Spektrofotometryczne metody w analizie nieorganicznej, PWN, 1998, strony: CEL ĆWICZENIA CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA Zapoznanie studentów ze specyfiką analiz wykonywanych wstrzykową techniką przepływową na przykładzie spektrofotometrycznego oznaczania żelaza metodą sulfosalicyjową. PRZYRZĄDY, NACZYNIA I ODCZYNNIKI spektrofotometruv/vis Cintra 101 (GBC, Australia), λ=425 nm, wyposażony w przystawkę z kuwetą przepływową, wstrzykowy analizator przepływowy LZ-2000 (Zhaofa, Chiny), odczynniki: kwas 5-sulfosalicylowy (C 7 H 6 O 6 S 2H 2 O 10%), amoniak (2 mol/l NH 3 aq), kwas azotowy(v) (1 % (v/v)), roztwór wzorcowy żelaza (100 mg Fe/L), roztwór próbki syntetycznej żelaza o stężeniu 4 mg Fe/L, woda podwójnie destylowana, 7

8 szkło laboratoryjne: kolby miarowe o pojemności: 50, 200, 250, 1000 ml, zlewki o pojemności 50 i 250 ml, pipety nastawne o pojemności 1 i 5 ml, tryskawki, naczynia do podawania roztworów do układu przepływowego. SPOSÓB WYKONANIA 1. Przygotowanie roztworów roboczych Sporządzić serię roztworów wzorcowych żelaz o stężeniach: 2, 4, 6, 10, 12, 14 mg Fe/L, uzupełniając odpowiednie ilości podstawowego (100 mg/l) roztworu wzorcowego żelaza kwasem azotowym(v) 1% (v/v) w kolbach miarowych o pojemności 50 cm Optymalizacja warunków doświadczalnych Zestawić układ przepływowy według schematu przedstawionego na rys. 3 (zainstalować pętlę wstrzykową o pojemności 500 µl i reaktor o długości 1 m). Połączyć zestaw ze spektrofotometrem. Wprowadzając do zestawu wszystkimi przewodami wodę, sprawdzić szczelność całego zestawu przy obu pozycjach zaworu napełnianie i wstrzyknięcie. Zatrzymać urządzenie. Zanurzyć wężyki w roztworach potrzebnych do oznaczenia. Zamiast roztworu próbki użyć kwasu azotowego(v). Wyzerować spektrofotometr. W pozycji wstrzykiwanie wyjąć szybko wężyk i przełożyć do roztworu badanej próbki. Wprowadzić kilkakrotnie próbkę do pętli o pojemności 500 µl. Określić czas konieczny do całkowitego napełnienia pętli i wymycia roztworu podczas wstrzykiwania. Wykonać trzykrotny pomiar sygnału dla próbki wstrzykniętej z pętli o pojemności 500 µl. To samo wykonać dla 3 wybranych reaktorów (1, 2, 4 i 5 m). Do następnych doświadczeń wybrać reaktor zapewniający największą czułość oznaczenia żelaza. Zainstalować pętlę wstrzykową o pojemności 80 µl i trzykrotnie zmierzyć sygnał dla próbki. To samo wykonać przy 3 wybranych pętlach (100, 200, 300, 400, i 500 µl). Do następnych doświadczeń wybrać pętlę zapewniającą największą czułość oznaczenia żelaza. nośnik 3,8 ml/min P próbka Kw. 5- sulfosalicylowy P 1 3,8 ml/min 0,7 ml/min Z M Det (425 nm) Odpływ 2 mol/l NH 3 aq 0,7 ml/min P 2 Odpływ Rys. 3. Schemat analizatora WTP dostosowanego do spektrofotometrycznego oznaczania żelaza metodą sulfosalicylową; P1, P2 pompy perystaltyczne, Z zawór wstrzykowy, M przewód reaktora, Det detektor, O odpływ 8

9 3. Badanie parametrów analitycznych metody W warunkach optymalnych wprowadzić do układu jeden po drugim, sporządzone roztwory wzorcowe, wstrzykując je z pętli dla próbki. Dla każdego roztworu wykonać trzykrotny pomiar absorbancji. Uważnie kontrolując stałość wszystkich parametrów doświadczalnych zarejestrować wartości absorbancji dla próbki syntetycznej żelaza, wstrzykiwanej kolejno do układu. 4. Wyznaczenie współczynnika dyspersji Przy pomocy asystenta zmodyfikować tak układ, by można było rejestrować sygnał techniką ciągłego pomiaru wartości absorbancji (technika przepływowa). Przy dwóch różnych prędkościach przepływu nośnika i próbki zarejestrować stały sygnał absorbancji w czasie kilku minut. Dla tych samych prędkości przepływu zarejestrować po trzy sygnały techniką wstrzykowo-przepływową. OPRACOWANIE WYNIKÓW 5. Sporządź wykresy zależności absorbancji od długości reaktora i pojemności pętli wstrzykowej. Przedyskutuj otrzymane wyniki z punktu widzenia procesów fizycznych i chemicznych zachodzących w zastosowanym układzie wstrzykowo-przepływowym. 6. Sporządź wykres kalibracyjny. Określ górny zakres oznaczalności żelaza stosowaną metodą. Określ liczbowo czułość metody. 7. Oblicz względne odchylenie standardowe sygnałów otrzymanych dla próbki w kolejnych powtórzeniach pomiarów i określ precyzję metody. Biorąc pod uwagę wartość odchylenia standardowego i czułość oznaczeń, oszacuj wartość dolnej granicy oznaczalności żelaza stosowaną metodą. 8. Odnosząc średnią wartość sygnału otrzymanego dla próbki do linii kalibracyjnej wyznacz stężenie żelaza w próbce. Określ liczbowo dokładność oznaczenia. 9. Wykorzystując sygnały uzyskane techniką wstrzykow-przepływową i przepływową określ liczbowo współczynnik dyspersji dla dwóch różnych prędkości przepływu roztworów. 10. Na podstawie przebiegu ćwiczenia, otrzymanych wyników i własnych doświadczeń analitycznych oceń WTP jako technikę wspomagającą analizy spektrofotometryczne. 9

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie

Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 4 Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie 1. Wprowadzenie Żelazo

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

PL 213047 B1. UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI, Kraków, PL. 01.08.2011 BUP 16/NaN

PL 213047 B1. UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI, Kraków, PL. 01.08.2011 BUP 16/NaN PL 213047 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 213047 (21) Numer zgłoszenia: 393640 (22) Data zgłoszenia: 18.11.2002 (62) Numer zgłoszenia,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria ĆWICZENIE 11 ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ DZIAŁ: Kolorymetria ZAGADNIENIA Elektronowe widmo absorpcyjne; rodzaje przejść elektronowych w kompleksach

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie zawartości

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn

wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn Wprowadzenie Magnez wystpuje we wszystkich tkankach i pynach ustrojowych, a znaczna cz znajduje si w tkance kostnej. Razem z wapniem

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne ELEMENTY ANALZY NSTRUMENTALNEJ Ćwiczenie 3 Temat: Spektrofotometria UV/ViS SPEKTROFOTOMETR podstawy teoretyczne SPEKTROFOTOMETRA jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

Źródła błędów i ich eliminacja w technice ICP.

Źródła błędów i ich eliminacja w technice ICP. Źródła błędów i ich eliminacja w technice ICP. Irena Jaroń Centralne Laboratorium Chemiczne Państwowy Instytut Geologiczny, Rakowiecka 4, 05-975 Warszawa Atomowa spektrometria emisyjna ze wzbudzeniem w

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Walidacja metod badań zasady postępowania w LOTOS Lab 1. Metody badań stosowane w LOTOS Lab należą do następujących grup: 1.1. Metody zgodne z uznanymi normami

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ

TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ PROBLEMATYKA: Kalibracja metody analitycznej Badanie i eliminacja efektów interferencyjnych TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA Grażyna Gryglewicz ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA l. Wiadomości ogólne Analiza miareczkowa jest jedną z ważniejszych metod analizy ilościowej. Metody analizy miareczkowej polegają na oznaczeniu ilości

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ 5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ Proces rozpuszczania trudno rozpuszczalnych elektrolitów można przedstawić ogólnie w postaci równania A m B n (stały) m A n+ + n B m-

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul.

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 1(71), s. 135 139 Trichlorek fosforu metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji METROLOGIA I KONTKOLA JAKOŚCI - LABORATORIUM TEMAT: STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie studentów z podstawami wdrażania i stosowania metod

Bardziej szczegółowo

Analiza ilościowa. Kompleksometria Opracowanie: mgr inż. Przemysław Krawczyk

Analiza ilościowa. Kompleksometria Opracowanie: mgr inż. Przemysław Krawczyk Analiza ilościowa. Kompleksometria Opracowanie: mgr inż. Przemysław Krawczyk Kompleksometria to dział objętościowej analizy ilościowej, w którym wykorzystuje się reakcje tworzenia związków kompleksowych.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. Przeprowadzono następujące doświadczenie: Wyjaśnij przebieg tego doświadczenia. Zadanie: 3. Zadanie: 4

Zadanie 2. Przeprowadzono następujące doświadczenie: Wyjaśnij przebieg tego doświadczenia. Zadanie: 3. Zadanie: 4 Zadanie: 1 Do niebieskiego, wodnego roztworu soli miedzi wrzucono żelazny gwóźdź i odstawiono na pewien czas. Opisz zmiany zachodzące w wyglądzie: roztworu żelaznego gwoździa Zadanie 2. Przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Usuwanie jonów żelaza i manganu z wody

Usuwanie jonów żelaza i manganu z wody Usuwanie jonów żelaza i manganu z wody Miejsce wykonywania ćwiczenia: Zakład Chemii Środowiska, Wydział Chemii UJ ul. Gronostajowa 3 (III Kampus UJ), pok. 015. Prowadzący: Dr Paweł Miśkowiec Wstęp Jony

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Beryl i jego związki. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE

Beryl i jego związki. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2011, nr 1(67), s. 45 49 Beryl należy do tzw. pierwiastków deficytowych, czyli występujących w globie ziemskim w bardzo małych ilościach. Beryl jest kruchym, stalowoszarym

Bardziej szczegółowo

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne 1) OZNACZANIE ROZKŁADU MASY CZĄSTECZKOWEJ POLIMERÓW Z ASTOSOWANIEM CHROMATOGRAFII ŻELOWEJ; 2) PRZYGOTOWANIE PRÓBKI Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia Poznanie podstawowej metody określania biochemicznych parametrów płynów ustrojowych oraz wymagań technicznych stawianych urządzeniu pomiarowemu.

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2307863. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 28.07.2009 09790873.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2307863. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 28.07.2009 09790873. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2307863 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 28.07.2009 09790873.5 (13) (51) T3 Int.Cl. G01J 3/44 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Określenie próbka biologiczna jest

Bardziej szczegółowo

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks 1. Która z próbek o takich samych masach zawiera najwięcej

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

REDOKSYMETRIA ZADANIA

REDOKSYMETRIA ZADANIA REDOKSYMETRIA ZADANIA 1. Na zmiareczkowanie 0,1952 g kwasu szczawiowego H 2 C 2 O 4 2H 2 O zużyto 31,24 cm 3 mianowanego roztworu KMnO 4. Oblicz miano KMnO 4. m.m. H 2 C 2 O 4 2H 2 O=126,068 g/mol Odp.

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA

CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WYKREŚLANIE KRZYWYCH PRZEBIEGU CHLOROWANIA DLA WODY ZAWIERAJĄCEJ AZOT AMONOWY. 1. WPROWADZENIE Chlor i niektóre jego związki po wprowadzeniu do wody działają silnie

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU Celem ćwiczenia jest zapoznanie z techniką atomowej spektrometrii absorpcyjnej z atomizacją

Bardziej szczegółowo

Tlenek magnezu. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE

Tlenek magnezu. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s. 221 226 dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Tlenek magnezu metoda

Bardziej szczegółowo

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii!

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Chemia klasa II kwasy Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Cała Twoja kariera szkolna zależy tak naprawdę od Ciebie. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu chemii lub powtórzyć określoną

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych ĆWICZENIE 3 Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą otrzymywania polikwasów na przykładzie procesu kondensacji kwasu ortokrzemowego

Bardziej szczegółowo

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych)

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody instrumentalne podział ze względu na uzyskane informację. 1. Analiza struktury; XRD (dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wprowadzenie 1.1. Odczyn wody Odczyn roztworu określa stężenie,

Bardziej szczegółowo

Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski

Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej pl. M. Curie Skłodowskiej 3 0-03 Lublin

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?)

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) Korozja chemiczna PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) 1. Co to jest stężenie molowe? (co reprezentuje jednostka/ metoda obliczania/

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów ĆWICZENIE 3 I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów Alkacymetria jest metodą opartą na reakcji zobojętniania jonów hydroniowych jonami wodorotlenowymi lub odwrotnie. H 3 O+ _ + OH 2 O Metody

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

EDTA (roztwór 0,02 mol/l) Zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1272/2008 związek nie jest. substancją niebezpieczną.

EDTA (roztwór 0,02 mol/l) Zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1272/2008 związek nie jest. substancją niebezpieczną. Chemizne metody analizy ilośiowej (laboratorium) Kompleksometria. Przygotowanie roztworu o stężeniu 0,0 mol/l Wersenian disodu (, NaH Y H O ) krystalizuje z dwoma ząstezkami wody. Można go otrzymać w bardzo

Bardziej szczegółowo

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp teoretyczny Zagadnienie rozdzielania

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity.

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity. 1 Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych - elektrolity i nieelektrolity. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - elektrolit, - nieelektrolit, - dysocjacja elektrolityczna, - prąd, - jony.

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

FRIDURIT Neutralizatory powietrza

FRIDURIT Neutralizatory powietrza FRIDURIT Neutralizatory powietrza 1 FRIDURIT Neutralizatory powietrza są w pełni zautomatyzowanymi urządzeniami, skonstruowanymi specjalnie do zastosowania bezpośrednio nad dygestorium lub jako rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:...

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:... Zadanie: 1 Spaliny wydostające się z rur wydechowych samochodów zawierają znaczne ilości tlenku węgla(ii) i tlenku azotu(ii). Gazy te są bardzo toksyczne i dlatego w aktualnie produkowanych samochodach

Bardziej szczegółowo

Karta modułu/przedmiotu

Karta modułu/przedmiotu Karta modułu/przedmiotu Informacje ogólne o module/przedmiocie. Poziom : jednolite studia magisterskie 1. Kierunek studiów: analityka medyczna 3. Forma studiów: stacjonarne 4. Rok: I 5. Semestr: II 6.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. Ćwiczenie 2a. Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. Ćwiczenie 2a. Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO Ćwiczenie 2a Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych WSTĘP TEORETYCZNY I Ogólne zasady pobierania próbek do badań Przy pobieraniu

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości z kl. I

Powtórzenie wiadomości z kl. I Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Powtórzenie wiadomości z kl. I Na początku kl. I po kilku lekcjach przypominających materiał w każdej klasie przeprowadzam mini konkurs chemiczny.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie generatorów dwutlenku chloru i elektrolizerów w dezynfekcji wody pitnej

Zastosowanie generatorów dwutlenku chloru i elektrolizerów w dezynfekcji wody pitnej Zastosowanie generatorów dwutlenku chloru i elektrolizerów w dezynfekcji wody pitnej Jarosław Witkowski Dozowanie i Dezynfekcja Dezynfekcja dwutlenkiem chloru Właściwości dwutlenku chloru Bardzo wysoka

Bardziej szczegółowo

... ...J CD CD. N "f"'" Sposób i filtr do usuwania amoniaku z powietrza. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL 09.11.2009 BUP 23/09

... ...J CD CD. N f' Sposób i filtr do usuwania amoniaku z powietrza. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL 09.11.2009 BUP 23/09 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)212766 (13) 81 (21) Numer zgłoszenia 385072 (51) Int.CI 801D 53/04 (2006.01) C01C 1/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

SurTec 684 Chromiting HP

SurTec 684 Chromiting HP SurTec 684 Chromiting HP Grubowarstwowa pasywacja dla powłok cynkowych i cynk/żelazo Właściwości Nie zawierająca chromu VI pasywacja grubo powłokowa, Temperatura pracy 20 30 C Na bazie chromu III Do zastosowania

Bardziej szczegółowo

Metody badań fizykochemicznych w inżynierii środowiska. Wykład na kierunku IŚ studia III stopnia 8.10.2010 Ewa Regulska

Metody badań fizykochemicznych w inżynierii środowiska. Wykład na kierunku IŚ studia III stopnia 8.10.2010 Ewa Regulska Metody badań fizykochemicznych w inżynierii środowiska Wykład na kierunku IŚ studia III stopnia 8.10.2010 Ewa Regulska 1 ANALIZA ILOŚCIOWA KLASYCZNA Analiza objętościowa (miareczkowa) - alkacymetria -

Bardziej szczegółowo

ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek

ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek Tabela 1. Zalecane metody analiz chemicznych wody parametr metoda podstawowa metoda alternatywna ph metoda

Bardziej szczegółowo

METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO)

METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO) METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO) Czas od włączenia spektrofotometru Cary-300 do momentu uzyskania stabilnej pracy: ok 30 minut., w przypadku V-550 ok. 3h. WA widmo

Bardziej szczegółowo

VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE

VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 68 S t r o n a 1.Temat zajęć: VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE Projekt: Woda w środowisku przyrodniczym w aspekcie lokalnym i globalnym Temat: Tajemnice kropli wody 2. Czas pracy:

Bardziej szczegółowo

NOWE PRZEPŁYWOWE METODY OZNACZANIA PLATYNOWCÓW WYKORZYSTUJĄCE BIOSORPCJĘ I ZJAWISKO CHEMILUMINESCENCJI (streszczenie)

NOWE PRZEPŁYWOWE METODY OZNACZANIA PLATYNOWCÓW WYKORZYSTUJĄCE BIOSORPCJĘ I ZJAWISKO CHEMILUMINESCENCJI (streszczenie) UNIWERSYTET W BIAŁYMSTOKU WYDZIAŁ BIOLOGICZNO-CHEMICZNY NOWE PRZEPŁYWOWE METODY OZNACZANIA PLATYNOWCÓW WYKORZYSTUJĄCE BIOSORPCJĘ I ZJAWISKO CHEMILUMINESCENCJI (streszczenie) Julita Malejko Praca doktorska

Bardziej szczegółowo

chrom, związki chromu, metoda analityczna, narażenie zawodowe. chromium, chromium compounds, analytical method, occupational exposure.

chrom, związki chromu, metoda analityczna, narażenie zawodowe. chromium, chromium compounds, analytical method, occupational exposure. mgr JOLANTA SURGIEWICZ Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2009, nr 1(59), s. 113 118 Chrom i jego

Bardziej szczegółowo

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi.

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. Wiadomości dotyczące reakcji i równań jonowych strona 1 z 6 Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. 1. Zjawisko dysocjacji jonowej co to jest dysocjacja i na czym polega rozpad substancji na

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1. Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna

ĆWICZENIE 1. Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna ĆWICZENIE 1 Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna I. Wstęp. Jednym z ważnych działów technologii nieorganicznej jest otrzymywanie kwasu azotowego. Proces ten przebiega w następujących

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Zagadnienia: 1. Absorbcja światła. 2. Współrzędne trójchromatyczne barwy, Prawa Gassmana. 3. Trójkąt barw. Trójkąt nasyceń. 4. Rozpraszanie światła. 5.

Bardziej szczegółowo