TEMAT ĆWICZENIA: SPEKTROFOTOMETRYCZNE OZNACZANIE ŻELAZA Z ZASTOSO- WANIEM TECHNIKI WSTRZYKOWO-PRZEPŁYWOWEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "TEMAT ĆWICZENIA: SPEKTROFOTOMETRYCZNE OZNACZANIE ŻELAZA Z ZASTOSO- WANIEM TECHNIKI WSTRZYKOWO-PRZEPŁYWOWEJ"

Transkrypt

1 PROBLEMATYKA: Przygotowanie próbek do analizy ilościowej. Optymalizacja warunków doświadczalnych. TEMAT ĆWICZENIA: SPEKTROFOTOMETRYCZNE OZNACZANIE ŻELAZA Z ZASTOSO- WANIEM TECHNIKI WSTRZYKOWO-PRZEPŁYWOWEJ METODA: Spektrofotometria UV/VIS WPROWADZENIE Gdy w 1975 roku Ružicka i Hansen przedstawili koncepcję wstrzykowego pomiaru przepływowego, nic nie wskazywało na to, że propozycja ta wyjdzie poza jednostkowe próby laboratoryjne. Rozwinięta w owym czasie już bardzo szeroko technika analiz ciągłych z segmentowaniem strumienia próbki wydawała się optymalnym rozwiązaniem w obrębie przepływowych technik analitycznych. Z biegiem lat wstrzykowa technika przepływowa zdobyła rangę sprawnej i uniwersalnej metody instrumentalnej, dostosowanej do realizacji procedury analitycznej w pełnym zakresie, z możliwością optymalizacji i kontroli warunków poszczególnych jej etapów. Stała się również niezwykle użytecznym narzędziem badawczym, umożliwiającym rozwiązywanie wielu trudnych problemów analitycznych. Przepływowa i wstrzykowa technika przepływowa (ogólnie: techniki przepływowe) Wstrzykową technikę przepływową (WTP) należy traktować jako sposób realizacji szeregu operacji laboratoryjnych, mających na celu przygotowanie próbki do pomiaru sygnału analitycznego i dostarczenie próbki do instrumentu pomiarowego. W odróżnieniu od postępowania tradycyjnego, polegającego na wykonywaniu każdej operacji ręcznie przy użyciu specjalnych naczyń i przyrządów, techniki wstrzykowo-przepływowe (także przepływowe) umożliwiają pełne przygotowanie próbki, przeniesienie jej do przyrządu pomiarowego i detekcję sygnału w trakcie nieprzerwanego przepływu próbki przez zamknięty układ przewodów i naczyń. Cechą charakterystyczną WTP, odróżniającą ją od innych technik przepływowych, jest wprowadzanie (wstrzykiwanie) niewielkiej porcji próbki o ściśle określonej objętości do strumienia roztworu nośnego kierowanego do układu detekcyjnego. W strumieniu nośnym próbka płynie więc w formie pojedynczego segmentu i w tej postaci poddawana jest wymaganym procesom fizycznym i chemicznym. W czasie przepływu segment próbki ulega swobodnemu rozproszeniu (dyspersji), stając się strefą o zróżnicowanym stężeniu analitu: maksymalnym w części centralnej i stopniowo zmniejszającym się po obu stronach części centralnej aż do osiągnięcia stężenia zerowego. W wyniku dyspersji próbki sygnał analityczny jest rejestrowany w postaci charakterystycznego, niesymetrycznego piku. Miarą wartości sygnału jest zwykle wysokość piku lub pole jego powierzchni. W odróżnieniu od techniki wstrzykowo-przepływowej w technice stałego przepływu zawór pełni rolę kierunkowego zaworu przepływowego, za pomocą którego do detektora wprowadza się na przemian próbkę i nośnik. Roztwór badany wprowadzany jest do detektora 1

2 ze stałą prędkością przez pewien czas (zwykle kilka sekund) wystarczający do zarejestrowania maksymalnego sygnału analitycznego w formie plateau. Podstawowy zestaw instrumentalny dostosowany do analiz technikami przepływowymi składa się z następujących podzespołów: pompy (najczęściej perystaltycznej) wymuszającej przepływ strumienia nośnego i innych roztworów z regulowanymi prędkościami (rzędu kilku ml/min), zaworu wstrzykowego, umożliwiającego wstrzykiwanie próbki o kontrolowanej, ściśle ustalonej objętości (od kilkudziesięciu do kilkuset µl) (lub skonfigurowanego w formie kierunkowego), sieci przewodów (najczęściej teflonowych, o średnicy od 0,3 do1,0 mm), łączników przewodów (o budowie prostej lub modułowej), spirali lub komór mieszania, spirali lub kolumn reakcyjnych. Proste zestawy przepływowe i wstrzykowo-przepływowe dają możliwość przeprowadzania podstawowych operacji niezbędnych dla ustalenia odpowiednich fizykochemicznych właściwości próbki, a więc np. rozcieńczania próbki, mieszania jej z innymi roztworami czy też łączenia próbki z odczynnikami (np. buforującymi, kompleksującymi itp.) w celu wywołania odpowiednich reakcji chemicznych. W bardziej rozbudowanych zestawach instaluje się w razie potrzeby specjalnie skonstruowane moduły, służące do realizacji trudniejszych zadań, takich jak: mineralizacja próbki za pomocą promieniowania mikrofalowego, termostatowanie próbki, rozdzielanie składników próbki na zasadach ekstrakcji (w układzie ciecz-ciecz, lub ciało stałe-ciecz), wymiany jonowej, strącania osadu, dyfuzji gazowej lub dializy. Po połączeniu odpowiednio skonstruowanego zestawu przepływowego z wybranym aparatem pomiarowym otrzymuje się instrument dostosowany do realizacji procedury analitycznej w pełnym zakresie. O użyteczności i wiarygodności takiego analizatora świadczą następujące jego cechy: Pełne przygotowanie próbki do pomiaru nie trwa zwykle dłużej, niż kilkadziesiąt sekund (rzadziej kilka minut), co zapewnia dużą szybkość analiz. Dzięki temu, że próbka jest wprowadzana do układu w niewielkiej objętości, a używane przewody i moduły przepływowe mają niewielkie rozmiary, zużycie próbki i innych roztworów jest zminimalizowane. Próbka i inne roztwory przepływają w układzie przewodów zamkniętych, co zwiększa bezpieczeństwo pracy w przypadku operowania odczynnikami o wysokiej toksyczności i reaktywności. Zmniejszone jest również w ten sposób ryzyko zanieczyszczenia roztworów, a w szczególności wprowadzenia do układu niekontrolowanej ilości analitu, co bezpośrednio wpływa na poprawę dokładności oznaczeń. Zastosowanie modułów rozdzielających składniki próbki pozwala na oddzielenie analitu od składników wywołujących efekt interferencyjny, dzięki czemu osiąga się warunki zapewniające dużą selektywność i dokładność oznaczeń. Dzięki możliwości dokładnej regulacji i kontroli parametrów zestawu (m.in. objętości wstrzykiwanej próbki, prędkości przepływu roztworów, długości przewodów przepływowych) wszystkie zjawiska, jakie zachodzą z udziałem próbki podczas jej przepływu są ściśle kontrolowane, powtarzalne i odtwarzalne. Zapewnia to dużą precyzję wykonywanych oznaczeń. Po oddzieleniu analitu od innych składników za pomocą modułów służących do tego celu, analit można przenieść do roztworu o mniejszej objętości od tej, w której znajdował 2

3 się pierwotnie. W ten sposób osiąga się odpowiednie warunki dla zwiększenia czułości oznaczenia i zmniejszenia granicy oznaczalności analitu. Zestawy przepływowe charakteryzują się dużą uniwersalnością w tym sensie, że mogą współpracować z dowolnym przyrządem pomiarowym dostosowanym do detekcji sygnału analitycznego w warunkach przepływowych. Odpowiednio skonstruowany analizator łączy w sobie zalety np. wstrzykowej techniki przepływowej i wybranej metody analitycznej. Instrument taki można w prosty i szybki sposób modyfikować, stwarzając warunki do realizacji dowolnie wybranej procedury analitycznej. Analizator WTP można w pełni zautomatyzować i skomputeryzować. W takiej postaci może być szczególnie przydatny do realizacji analiz rutynowych i seryjnych, a także do ciągłej kontroli poziomu stężeń analitów w badanych materiałach lub do zmian tych poziomów w miarę upływy czasu. Ze względu na prostą budowę i niski koszt aparatury, a przede wszystkim na użyteczność i wiarygodność analityczną techniki przepływowe są coraz szerzej wykorzystywana zarówno w badaniach podstawowych, jak i do celów czysto aplikacyjnych na skalę laboratoryjną i przemysłową. Wiele procedur analitycznych, realizowanych dotąd technikami tradycyjnymi, adaptuje się do warunków WTP i opracowuje w formie ogólnie zalecanych lub nawet obowiązujących norm. Techniki przepływowe są również stosowane na wszystkich polach analitycznych badań środowiskowych. Szczególnie dużą przydatność wykazują w bezpośredniej analizie wód i ścieków, gdzie służą m.in. do rutynowego oznaczania anionów (np. fosforanów, fluorków, cyjanków), amoniaku, ozonu, detergentów oraz metali ciężkich. Znajdują ponadto coraz szersze zastosowanie do monitorowania zanieczyszczeń środowiska zarówno na stanowiskach pracy, jak i w warunkach przemysłowych (w kontroli procesów produkcyjnych) i naturalnych (np. w monitorowaniu naturalnych cieków wodnych). Zawór wstrzykowo-przepływowy budowa i zasada działania Zasadniczym elementem układów wstrzykowo-przepływowych jest zawór wstrzykowy. Pełni on dwie główne role: zmienia drogi przepływu roztworów płynących z zaworu do układu detekcyjnego, a także umożliwia wstrzyknięcie ściśle określonej, żądanej objętości roztworu badanego do strumienia nośnika. Różne zawory wstrzykowe budową i zasadą działania są podobne do siebie. Na Rys. 1-2 przedstawiony jest przykład jednego z takich rozwiązań: tzw. dwupozycyjny ośmiokanałowy zawór wstrzykowy. Składa się on z dwóch ściśle dopasowanych do siebie, metalowych części w kształcie walca, w których znajduje się osiem otworów stanowiących wejścia do kanałów wydrążonych wewnątrz. Dolną, nieruchomą część zaworu nazywa się statorem, a górną ze względu na pełnioną funkcję rotorem. Rotor można uruchamiać manualnie lub automatycznie; a w tym drugim przypadku czas pozostawania zaworu w każdej z dwóch pozycji regulowany jest zazwyczaj odpowiednim programem komputerowym. Górna część urządzenia może zmieniać pozycję względem części dolnej o Wstrzykiwanie roztworów za pomocą zaworu zachodzi w sposób opisany na Rys. 2. Do statora podłącza się przewody doprowadzające roztwory próbki, wzorca i nośnika, przewody 3

4 45 0 Pętla wstrzykowa rotor stator K 1 K 2 oś obrotu kanalik transportujący ciecz K Rys. 1. Schemat dwupozycyjnego ośmiokanałowego zaworu wstrzykowego; a - widok z góry; b przekrój pionowy; Stator dolna, nieruchoma część zaworu, Rotor górna, ruchoma część zaworu, K kanały umożliwiające podłączenie pętli wstrzykowych oraz wężyków doprowadzających lub odprowadzających roztwory, K 1 kanał wlotowy, K 2 kanał wylotowy a) kierunek obrotu zaworu b) O O Det Det P P N N S S Rys. 2. Działanie obrotowego zaworu wstrzykowego w dwóch pozycjach (widok z góry): a) w pozycji napełnianie, b) w pozycji wstrzykiwanie, N nośnik, S roztwór próbki, P pętla dla próbki, Det układ detekcyjny, O odpływ odprowadzające roztwory na zewnątrz zestawu (na odpływ) oraz przewody doprowadzające roztwory do detektora. Na rotorze umieszcza się odcinek przewodu P (tzw. pętlę dla próbki) o ściśle określonej, znanej pojemności przeznaczony dla roztworu badanego oraz dwie dodatkowe pętle. Znajomość objętości pętli dodatkowych nie jest konieczna. Przy takim układzie przewodów i pętli w pozycji a) roztwór wzorca lub próbki napełnia pętle P, a nadmiar kierowany jest na zewnątrz układu. W tym czasie do układu detekcyjnego kierowany jest nośnik oraz odczytywany jest zerowy sygnał analityczny. Po obrocie zaworu w pozycję 4

5 wstrzykiwania (pozycja b) roztwór nośnika zostaje skierowany do pętli P i wymusza przepływ wzorca lub próbki do układu pomiarowego. W tym samym czasie strumień S kierowany jest przez pętlę dodatkową do odpływu. W ten sposób badany roztwór zostaje wstrzyknięty do nośnika w postaci segmentu o objętości ściśle odpowiadającej pojemności pętli P. Żelazo i jego znaczenie środowiskowe Żelazo jest jednym z głównych pierwiastków skorupy ziemskiej, o średniej częstości 5%. Tworzy wiele minerałów własnych: czerwony hematyt, czarny magnetyt, syderyt, limonit, getyt, piryt, arsenopiryt i łatwo podstawia Mg i Al w minerałach glinokrzemianowych. Żelazo do wód dostaje się m. in. w sposób naturalny migrując do wód przepływających przez złoża mineralne i glebę. Jony żelaza nie mogą występować w wodzie pitnej w większej ilości, ponieważ nadaje jej nieprzyjemny smak, stąd ograniczenie ich stężenia w wodzie do picia do 0,5 mg/l. W wodzie wykorzystywanej dla innych celów obecność jonów żelaza jest również ściśle ograniczona. I tak np. w wodzie dla piekarń stężenie żelaza nie może przekraczać 0,2 mg/l, w wodzie dla browarów 0,3 mg/l. Szczegó1nie ostre wymagania stawia się wodzie dla celów pralniczych, żelazo powoduje bowiem żółknięcie bielizny. Wykluczona jest obecność żelaza w wodzie dla kąpieli fotograficznych. Znaczenie biologiczne żelaza jest nieocenione. Zapotrzebowanie na żelazo jest zmienne i zależy od wieku, płci i stanu organizmu. Norma dobowego spożycia waha się u osób dorosłych: od 10 mg/dobę u mężczyzn, do 20 mg u kobiet, z zastrzeżeniem że w okresie ciąży i karmienia powinno to być ok. 30 mg/dobę. Chociaż organizm ma dość dobrze rozwinięte mechanizmy regulacyjne, w niektórych sytuacjach może dojść do schorzenia nazywanego hemochromatozą, związanego z nadmiarem żelaza w organizmie. Wchłonięcie około 20 mg/kg masy ciała wywołuje pierwsze objawy zatrucia. Natomiast 180 mg/kg masy ciała przeciętnego człowieka prowadzi do zgonu. Inne przyczyny zatruć to: ekspozycja na produkty azbestowe, przedawkowanie żelaza w postaci pastylek, a także zbyt duże dawki zastrzyku żelaza, w przypadku jego niedoboru, nadmierne spożywanie produktów bogatych w żelazo i jego suplementy, częste transfuzje krwi. Toksyczność żelaza wywoływana jest przez jego absorpcję. Pierwiastek ten wchłaniany jest w postaci jonów Fe 3+ przez komórki jelitowego śluzu. Wydzieliny, wytwarzane przez komórki żołądka i jelit redukują, Fe(III) do Fe(II). Fe(II) reaguje z nadtlenkiem wodoru a w wyniku tej reakcji powstają toksyczne wolne rodniki: Fe(II) + H 2 O 2 = Fe(III) + OH - + OH. W normalnych, warunkach rodniki te, usuwane są przez antyutleniacze znajdujące się w organizmie, jeśli jednak ilość żelaza będzie cały czas gwałtownie rosła to będą one kumulować się, gdyż nie będą usuwane wystarczająco szybko. Na wchłanianie żelaza do organizmu ma wpływ kilka czynników, takich jak: poziom miedzi, fosforu, witaminy E. Żelazo magazynowane jest w organizmie w postaci ferrytyny. Białko to gromadzi się głównie w sercu i w wątrobie, płucach, gdzie niszczy tkanki tych organów, poprzez nadmierne rozbudowywanie się prowadząc w skrajnych przypadkach do rozwoju raka. Niedobór żelaza powodowany jest niską zawartością przyswajalnych form tego metalu w pożywieniu lub zaburzeniami w procesie jego wchłaniania, a wywołuje przede wszystkim niedokrwistość, a następnie uszkodzenie błon śluzowych związane z upośledzeniem wchłaniania składników pokarmowych. Ogólnym efektem jest ograniczenie wzrostu i wycieńczenie organizmu, co u dzieci może wpływać na rozwój psychiczny. Metody oznaczania żelaza W klasycznej metodzie oznaczania żelaza strąca się żelazo nośnikiem Mn lub Al. w obecności odpowiednio NaOH lub amoniaku ze środowiska o ph 4-5 (Fe od Al oddziela się na gorąco kwasem HCl). Śladowe ilości żelaza strąca się w postaci siarczków. W obecności 5

6 winianów oddziela się w ten sposób Fe od Al, Ti, V, U i fosforanów. Jako nośnik stosuje się Cd, Pb lub inny metal tworzący trudno rozpuszczalne siarczki. W innych metodach wykorzystujących reakcje barwne np. z rodankami, 1,10-fenantrolinę i batofenantrolinę oraz czułą metodę oznaczania Fe(III) z użyciem eriochromocyjaniny R i CTA. Reakcje te wykorzystuje się w metodach miareczkowych, a także w instrumentalnych metodach spektrofotometrii UV/VIS. Metoda sulfosalicylowa Kwas sulfosalicylowy tworzy z jonami Fe trzy kompleksy o różnej barwie i składzie. W roztworach: o ph 2-3 kompleks czerwonofioletowy, o ph 4-7 kompleks brunatno-pomarańczowy, a w roztworze amoniakalnym o ph 8-10 trwały żółty kompleks (przy stosunku odczynników, odpowiednio: Fe:R = 1:1, 1:2, 1:3). Pierwszy z nich wykorzystuje się do oznaczania Fe(III) w obecności Fe(II). Metoda jednak jest mało czuła (ε=2, przy λ=490 nm). Zwykle kwasem sulfosalicylowym oznacza się sumę żelaza (po utlenieniu Fe(II)). Dla trwałego, żółtego kompleksu współczynnik ekstynkcji ε=5, przy λ=425 nm. Wartość absorbancji jest niemal dwukrotnie większa w środowisku alkalicznym (ph 9) niż kwasowym (ph 2). Zamiast kwasu sulfosalicylowego można także wykorzystać do oznaczenia kwas salicylowy, który reaguje podobnie. Kwas ten jest mniej rozpuszczalny w roztworach wodnych. Oznaczeniu temu przeszkadzają jony barwne (np. Cu, Mn) które należy usunąć z roztworu na przykład metodą strąceniową. W analizie instrumentalnej żelazo całkowite można oznaczać metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej. Oznaczenia prowadzi się w sposób bezpośredni. Próbka w czasie poboru musi być zakwaszona, gdyż żelazo wytrąca się na ściankach naczyń co skutkuje zaniżeniem wyniku analitycznego. W rudach żelazo można oznaczyć metodą Dewskiego wykorzystującą miareczkowanie z detekcją potencjometryczną. Próbkę rudy rozpuszcza się, redukuje Fe(II) za pomocą SnCl 2 i natychmiast miareczkuje roztworem K 2 Cr 2 O 7. Odczytuje się dwa skoki potencjału: pierwszy odpowiadający utlenieniu cyny i drugi utlenieniu żelaza(ii) do żelaza(iii). ZAGADNIENIA DO KOLOKWIUM 1. Co to jest wstrzykowa technika przepływowa. Na czym polegają różnice miedzy wstrzykową techniką przepływową a techniką ciągłego przepływu? 2. Jak wygląda rejestrowany sygnał analityczny po wstrzyknięciu segmentu próbki do strumienia nośnika? W tym celu narysuj schematycznie wężyk i podążający w nim roztwór nośnika wraz ze wstrzykniętym roztworem próbki z pętli. Jak będzie wyglądał sygnał analityczny? Narysuj i opisz. Jakie widzisz korzyści wynikające z postaci tak rejestrowanego sygnału? 3. Wymień podstawowe elementy zestawów do realizacji badań technikami przepływowymi. Narysuj i opisz podstawowy zestaw do realizacji badań techniką WTP. 4. Jakie podstawowe operacje chemiczne możemy wykonywać z zastosowaniem zestawów WTP? Podaj i omów 2 przykłady. 5. Wymień i krótko uzasadnij cztery największe korzyści (pod względem instrumentalnotechnicznym) wynikające z zastosowania układu pomiarowego realizowanego z wykorzystaniem techniki przepływowej. Jakie jest podstawowe ograniczenie zastosowania technik przepływowych? 6. Omów budowę i zasadę działania zaworu wstrzykowo-przepływowego. Zaproponuj konfigurację zaworu do realizacji pomiarów techniką przepływową. 6

7 7. Co to jest dyspersja? Zdefiniuj współczynnik dyspersji, podaj wzór i wyjaśnij w jaki sposób można go wyznaczyć. W jaki sposób (ze względu na parametry techniczne układu) można kontrolować dyspersję? Podaj i omów dwa przykłady. 8. Spektrofotometria UV/Vis Na podstawie rysunku omów sposób detekcji sygnału analitycznego w przypadku zastosowania zestawu WTP połączonego z detektorem spektrofotometrycznym. 9. Narysuj i opisz zestaw do realizacji badań techniką WTP jaki będzie zastosowany w ćwiczeniu. Podaj warunki pomiarowe. 10. Na czym polegają badania optymalizacyjne. Po co się je wykonuje. Podaj przykład badań optymalizacyjnych jakie będą wykonywane podczas ćwiczenia? Uzasadnij celowość postępowania w kolejnych etapach optymalizacji. 11. Zastosowanie WTP w analizie materiałów środowiskowych. Podaj trzy przykłady i krótko omów jeden z nich. 12. Spektrofotometryczne metody oznaczania żelaza. Podaj trzy przykłady (metoda i postać w jakiej jest oznaczany Fe(III) lub Fe(II). Omów szerzej jeden z nich. LITERATURA 1. B. Kalberg, G.E. Pacey, Wstrzykowa analiza przepływowa dla praktyków, WNT, Warszawa 1994, strony: 20-63, 71-80, 83-97, P. Kościelniak, M. Trojanowicz, Analiza przepływowa. Metody i zastosowania, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, M. Trojanowicz, Automatyzacja w analizie chemicznej, WNT, Warszawa 1992, strony: , , W. Szczepaniak., Metody instrumentalne w analizie chemicznej, PWN, Warszawa 2002, strony: 66-88, Z. Marczenko, M. Balcerzak, Spektrofotometryczne metody w analizie nieorganicznej, PWN, 1998, strony: CEL ĆWICZENIA CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA Zapoznanie studentów ze specyfiką analiz wykonywanych wstrzykową techniką przepływową na przykładzie spektrofotometrycznego oznaczania żelaza metodą sulfosalicyjową. PRZYRZĄDY, NACZYNIA I ODCZYNNIKI spektrofotometruv/vis Cintra 101 (GBC, Australia), λ=425 nm, wyposażony w przystawkę z kuwetą przepływową, wstrzykowy analizator przepływowy LZ-2000 (Zhaofa, Chiny), odczynniki: kwas 5-sulfosalicylowy (C 7 H 6 O 6 S 2H 2 O 10%), amoniak (2 mol/l NH 3 aq), kwas azotowy(v) (1 % (v/v)), roztwór wzorcowy żelaza (100 mg Fe/L), roztwór próbki syntetycznej żelaza o stężeniu 4 mg Fe/L, woda podwójnie destylowana, 7

8 szkło laboratoryjne: kolby miarowe o pojemności: 50, 200, 250, 1000 ml, zlewki o pojemności 50 i 250 ml, pipety nastawne o pojemności 1 i 5 ml, tryskawki, naczynia do podawania roztworów do układu przepływowego. SPOSÓB WYKONANIA 1. Przygotowanie roztworów roboczych Sporządzić serię roztworów wzorcowych żelaz o stężeniach: 2, 4, 6, 10, 12, 14 mg Fe/L, uzupełniając odpowiednie ilości podstawowego (100 mg/l) roztworu wzorcowego żelaza kwasem azotowym(v) 1% (v/v) w kolbach miarowych o pojemności 50 cm Optymalizacja warunków doświadczalnych Zestawić układ przepływowy według schematu przedstawionego na rys. 3 (zainstalować pętlę wstrzykową o pojemności 500 µl i reaktor o długości 1 m). Połączyć zestaw ze spektrofotometrem. Wprowadzając do zestawu wszystkimi przewodami wodę, sprawdzić szczelność całego zestawu przy obu pozycjach zaworu napełnianie i wstrzyknięcie. Zatrzymać urządzenie. Zanurzyć wężyki w roztworach potrzebnych do oznaczenia. Zamiast roztworu próbki użyć kwasu azotowego(v). Wyzerować spektrofotometr. W pozycji wstrzykiwanie wyjąć szybko wężyk i przełożyć do roztworu badanej próbki. Wprowadzić kilkakrotnie próbkę do pętli o pojemności 500 µl. Określić czas konieczny do całkowitego napełnienia pętli i wymycia roztworu podczas wstrzykiwania. Wykonać trzykrotny pomiar sygnału dla próbki wstrzykniętej z pętli o pojemności 500 µl. To samo wykonać dla 3 wybranych reaktorów (1, 2, 4 i 5 m). Do następnych doświadczeń wybrać reaktor zapewniający największą czułość oznaczenia żelaza. Zainstalować pętlę wstrzykową o pojemności 80 µl i trzykrotnie zmierzyć sygnał dla próbki. To samo wykonać przy 3 wybranych pętlach (100, 200, 300, 400, i 500 µl). Do następnych doświadczeń wybrać pętlę zapewniającą największą czułość oznaczenia żelaza. nośnik 3,8 ml/min P próbka Kw. 5- sulfosalicylowy P 1 3,8 ml/min 0,7 ml/min Z M Det (425 nm) Odpływ 2 mol/l NH 3 aq 0,7 ml/min P 2 Odpływ Rys. 3. Schemat analizatora WTP dostosowanego do spektrofotometrycznego oznaczania żelaza metodą sulfosalicylową; P1, P2 pompy perystaltyczne, Z zawór wstrzykowy, M przewód reaktora, Det detektor, O odpływ 8

9 3. Badanie parametrów analitycznych metody W warunkach optymalnych wprowadzić do układu jeden po drugim, sporządzone roztwory wzorcowe, wstrzykując je z pętli dla próbki. Dla każdego roztworu wykonać trzykrotny pomiar absorbancji. Uważnie kontrolując stałość wszystkich parametrów doświadczalnych zarejestrować wartości absorbancji dla próbki syntetycznej żelaza, wstrzykiwanej kolejno do układu. 4. Wyznaczenie współczynnika dyspersji Przy pomocy asystenta zmodyfikować tak układ, by można było rejestrować sygnał techniką ciągłego pomiaru wartości absorbancji (technika przepływowa). Przy dwóch różnych prędkościach przepływu nośnika i próbki zarejestrować stały sygnał absorbancji w czasie kilku minut. Dla tych samych prędkości przepływu zarejestrować po trzy sygnały techniką wstrzykowo-przepływową. OPRACOWANIE WYNIKÓW 5. Sporządź wykresy zależności absorbancji od długości reaktora i pojemności pętli wstrzykowej. Przedyskutuj otrzymane wyniki z punktu widzenia procesów fizycznych i chemicznych zachodzących w zastosowanym układzie wstrzykowo-przepływowym. 6. Sporządź wykres kalibracyjny. Określ górny zakres oznaczalności żelaza stosowaną metodą. Określ liczbowo czułość metody. 7. Oblicz względne odchylenie standardowe sygnałów otrzymanych dla próbki w kolejnych powtórzeniach pomiarów i określ precyzję metody. Biorąc pod uwagę wartość odchylenia standardowego i czułość oznaczeń, oszacuj wartość dolnej granicy oznaczalności żelaza stosowaną metodą. 8. Odnosząc średnią wartość sygnału otrzymanego dla próbki do linii kalibracyjnej wyznacz stężenie żelaza w próbce. Określ liczbowo dokładność oznaczenia. 9. Wykorzystując sygnały uzyskane techniką wstrzykow-przepływową i przepływową określ liczbowo współczynnik dyspersji dla dwóch różnych prędkości przepływu roztworów. 10. Na podstawie przebiegu ćwiczenia, otrzymanych wyników i własnych doświadczeń analitycznych oceń WTP jako technikę wspomagającą analizy spektrofotometryczne. 9

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

ANALIZA INSTRUMENTALNA

ANALIZA INSTRUMENTALNA ANALIZA INSTRUMENTALNA TECHNOLOGIA CHEMICZNA STUDIA NIESTACJONARNE Sala 522 ul. Piotrowo 3 Studenci podzieleni są na cztery zespoły laboratoryjne. Zjazd 5 przeznaczony jest na ewentualne poprawy! Możliwe

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie

Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 4 Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie 1. Wprowadzenie Żelazo

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

PL 213047 B1. UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI, Kraków, PL. 01.08.2011 BUP 16/NaN

PL 213047 B1. UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI, Kraków, PL. 01.08.2011 BUP 16/NaN PL 213047 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 213047 (21) Numer zgłoszenia: 393640 (22) Data zgłoszenia: 18.11.2002 (62) Numer zgłoszenia,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej

Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej Metoda: Spektrofotometria UV-Vis Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie studenta z fotometryczną metodą badania stanów równowagi

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego

Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego Oznaczanie dwóch kationów obok siebie metodą miareczkowania spektrofotometrycznego (bez maskowania) jest możliwe, gdy spełnione są

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 1 Przygotowanie próbek do oznaczania ilościowego analitów metodami wzorca wewnętrznego, dodatku wzorca i krzywej kalibracyjnej 1. Wykonanie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria ĆWICZENIE 11 ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ DZIAŁ: Kolorymetria ZAGADNIENIA Elektronowe widmo absorpcyjne; rodzaje przejść elektronowych w kompleksach

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Wymagane wiadomości Podstawy korozji elektrochemicznej, wykresy E-pH. Wprowadzenie Główną przyczyną zniszczeń materiałów metalicznych

Bardziej szczegółowo

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIAÓW PZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOOTLENKU SODU METODĄ MIAECZKOWANIA KONDUKTOMETYCZNEGO Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ 4 MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ CEL ĆWICZENIA Poznanie podstawowego sprzętu stosowanego w miareczkowaniu, sposoby przygotowywania

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Spektrofotometryczne oznaczanie stężenia jonów żelaza(iii) opiekun mgr K. Łudzik

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Spektrofotometryczne oznaczanie stężenia jonów żelaza(iii) opiekun mgr K. Łudzik Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Spektrofotometryczne oznaczanie stężenia jonów żelaza(iii) opiekun mgr K. Łudzik ćwiczenie nr 26 Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Prawo Lamberta

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA 1. Oznaczanie słabych kwasów w sokach i syropach owocowych metodą miareczkowania konduktometrycznego Celem ćwiczenia jest ilościowe oznaczenie zawartości słabych kwasów w sokach

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej

Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej opracowanie: dr Jadwiga Zawada Cel ćwiczenia: poznanie podstaw teoretycznych i praktycznych metody

Bardziej szczegółowo

Jakościowa i ilościowa analiza mieszaniny alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowa i ilościowa analiza mieszaniny alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowa i ilościowa analiza mieszaniny alkoholi techniką chromatografii gazowej WPROWADZENIE Pojęcie chromatografii obejmuje grupę metod separacji substancji, w których występują diw siły: siła powodująca

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej

Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej Wysokosprawna chromatografia cieczowa w analizie jakościowej i ilościowej W analizie ilościowej z zastosowaniem techniki HPLC wykorzystuje się dwa możliwe schematy postępowania: kalibracja zewnętrzna sporządzenie

Bardziej szczegółowo

PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH WYMIANA JONOWA

PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH WYMIANA JONOWA KIiChŚ PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH Ćwiczenie nr 2 WYMIANA JONOWA Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest określenie roboczej zdolności wymiennej jonitu na podstawie eksperymentalnie wyznaczonej

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn

wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn wiczenie - Oznaczanie stenia magnezu w surowicy krwi metod kolorymetryczn Wprowadzenie Magnez wystpuje we wszystkich tkankach i pynach ustrojowych, a znaczna cz znajduje si w tkance kostnej. Razem z wapniem

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Inżynierii Bioreaktorów

Laboratorium Inżynierii Bioreaktorów Laboratorium Inżynierii Bioreaktorów Ćwiczenie nr 1 Reaktor chemiczny: Wyznaczanie równania kinetycznego oraz charakterystyka reaktorów o działaniu ciągłym Cele ćwiczenia: 1 Wyznaczenie równania kinetycznego

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD

OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD OZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWYCH WÓD POWIERZCHNIOWYCH WPROWADZENIE Właściwości chemiczne wód występujących w przyrodzie odznaczają się dużym zróżnicowaniem. Zależą one między innymi od budowy geologicznej

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH

Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH ĆWICZENIE 8 Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH 1. Zakres materiału Pojęcia: miareczkowanie alkacymetryczne, krzywa

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne ELEMENTY ANALZY NSTRUMENTALNEJ Ćwiczenie 3 Temat: Spektrofotometria UV/ViS SPEKTROFOTOMETR podstawy teoretyczne SPEKTROFOTOMETRA jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

BADANIE SPECJACJI WAPNIA I MAGNEZU W GLEBIE

BADANIE SPECJACJI WAPNIA I MAGNEZU W GLEBIE BADANIE SPECJACJI WAPNIA I MAGNEZU W GLEBIE 1. WSTĘP Jednym z ważnych elementów lądowego środowiska przyrodniczego jest gleba. Gleba dostarcza składników mineralnych, a przy współudziale wody, powietrza

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05)

BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05) BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05) Magdalena Retkiewicz 26.03.2014 ZANIECZYSZCZENIA WÓD Zanieczyszczenie wód niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych

Bardziej szczegółowo

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ Beata Mendak fakultety z chemii II tura Test rozwiązywany na zajęciach wymaga powtórzenia stężenia procentowego i rozpuszczalności. Podaję również pytania do naszej zaplanowanej wcześniej MEGA POWTÓRKI

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH 1/11 I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie

Bardziej szczegółowo

XLVII Olimpiada Chemiczna

XLVII Olimpiada Chemiczna M P IA O L I D A 47 1954 2000 CH N A E M Z I C XLVII Olimpiada Chemiczna Etap III KOMITET GŁÓWNY OLIMPIADY CHEMICZNEJ Zadania laboratoryjne Zadanie 1 Analiza miareczkowa jest użyteczną metodą ilościową,

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Granica wykrywalności i granica oznaczalności Dr inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY).

BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY). BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY). Wprowadzenie: Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) to grupa związków zawierających

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY 14 WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY CEL ĆWICZENIA: Wyznaczanie równoważnika chemicznego oraz masy atomowej magnezu i cyny na podstawie pomiaru objętości wodoru wydzielonego

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu

Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu Adsorpcja błękitu metylenowego na węglu aktywnym w obecności acetonu Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie procesu adsorpcji barwnika z roztworu, wyznaczenie równania izotermy Freundlicha oraz wpływu

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Analitycznej Metody elektroanalityczne. Ćwiczenie nr 5 WOLTAMPEROMETRIA CYKLICZNA

Katedra Chemii Analitycznej Metody elektroanalityczne. Ćwiczenie nr 5 WOLTAMPEROMETRIA CYKLICZNA Ćwiczenie nr 5 WOLTAMPEROMETRIA CYKLICZNA 1. Woltamperometria cykliczna układu [Fe(CN)6] 3- /[Fe(CN)6] 4- Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zbadanie procesów utlenienia-redukcji układu [Fe(CN)6] 3- /[Fe(CN)6]

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZYĆ PARAMETRY WALIDACYJNE W METODACH INSTRUMENTALNYCH

JAK WYZNACZYĆ PARAMETRY WALIDACYJNE W METODACH INSTRUMENTALNYCH JAK WYZNACZYĆ PARAMETRY WALIDACYJNE W METODACH INSTRUMENTALNYCH dr inż. Agnieszka Wiśniewska EKOLAB Sp. z o.o. agnieszka.wisniewska@ekolab.pl DZIAŁALNOŚĆ EKOLAB SP. Z O.O. Akredytowane laboratorium badawcze

Bardziej szczegółowo

Źródła błędów i ich eliminacja w technice ICP.

Źródła błędów i ich eliminacja w technice ICP. Źródła błędów i ich eliminacja w technice ICP. Irena Jaroń Centralne Laboratorium Chemiczne Państwowy Instytut Geologiczny, Rakowiecka 4, 05-975 Warszawa Atomowa spektrometria emisyjna ze wzbudzeniem w

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI

TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI Ćwiczenie nr 7 TRANSPORT NIEELEKTROLITÓW PRZEZ BŁONY WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEPUSZCZALNOŚCI Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawami teorii procesów transportu nieelektrolitów przez błony.

Bardziej szczegółowo

Związki nieorganiczne

Związki nieorganiczne strona 1/8 Związki nieorganiczne Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Typy związków nieorganicznych: kwasy, zasady, wodorotlenki, dysocjacja jonowa, odczyn roztworu,

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Razem pkt % Chemia nieorganiczna Zadanie 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Poziom: podstawowy Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

ZADANIE 164. Na podstawie opisanych powyżej doświadczeń określ charakter chemiczny tlenków: magnezu i glinu. Uzasadnij słownie odpowiedź.

ZADANIE 164. Na podstawie opisanych powyżej doświadczeń określ charakter chemiczny tlenków: magnezu i glinu. Uzasadnij słownie odpowiedź. Informacja do zadań: 163. 166. Przeprowadzono doświadczenia opisane poniższymi schematami: ZADANIE 163. Podaj, w których probówkach (1. 6.) zaszły reakcje chemiczne. ZADANIE 164. Na podstawie opisanych

Bardziej szczegółowo

ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA

ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA Ćwiczenie 1. Badanie wpływu warunków pomiaru na absorbancję oznaczanego pierwiastka Ustalenie składu gazów płomienia i położenia palnika Do dwóch kolbek miarowych o pojemności

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektrofotometrii w nadfiolecie i świetle widzialnym (UV-VIS) do oznaczania fenoli w wodzie

Zastosowanie spektrofotometrii w nadfiolecie i świetle widzialnym (UV-VIS) do oznaczania fenoli w wodzie Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Zastosowanie spektrofotometrii w nadfiolecie i świetle widzialnym (UV-VIS) do oznaczania fenoli w wodzie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Biofizyki

Laboratorium Podstaw Biofizyki CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zbadanie procesu adsorpcji barwnika z roztworu oraz wyznaczenie równania izotermy Freundlicha. ZAKRES WYMAGANYCH WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI: widmo absorpcyjne, prawo Lamberta-Beera,

Bardziej szczegółowo

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Walidacja metod badań zasady postępowania w LOTOS Lab 1. Metody badań stosowane w LOTOS Lab należą do następujących grup: 1.1. Metody zgodne z uznanymi normami

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M)

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M) Wodorotlenki Definicja - Wodorotlenkami nazywamy związki chemiczne, zbudowane z kationu metalu (zazwyczaj) (M) i anionu wodorotlenowego (OH - ) Ogólny wzór wodorotlenków: M(OH) n M oznacza symbol metalu.

Bardziej szczegółowo

3. Badanie kinetyki enzymów

3. Badanie kinetyki enzymów 3. Badanie kinetyki enzymów Przy stałym stężeniu enzymu, a przy zmieniającym się początkowym stężeniu substratu, zmiany szybkości reakcji katalizy, wyrażonej jako liczba moli substratu przetworzonego w

Bardziej szczegółowo

Pierwiastki bloku d. Zadanie 1.

Pierwiastki bloku d. Zadanie 1. Zadanie 1. Zapisz równania reakcji tlenków chromu (II), (III), (VI) z kwasem solnym i zasadą sodową lub zaznacz, że reakcja nie zachodzi. Określ charakter chemiczny tlenków. Charakter chemiczny tlenków:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 1 Oznaczanie azotanów (III) i azotanów (V) w próbkach wody MONITORING

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną. Zakres wymaganych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 7 WSPÓŁOZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU I OBLICZANIE TWARDOŚCI WODY. DZIAŁ: Kompleksometria

ĆWICZENIE 7 WSPÓŁOZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU I OBLICZANIE TWARDOŚCI WODY. DZIAŁ: Kompleksometria ĆWICZENIE 7 WSPÓŁOZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU I OBLICZANIE TWARDOŚCI WODY DZIAŁ: Kompleksometria ZAGADNIENIA Stała trwałości i nietrwałości kompleksów. Rodzaje kompleksów i przykłady EDTA Wskaźniki w kompleksometrii

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW KIiChŚ OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW Ćwiczenie nr 2 I WPROWADZENIE Reakcja zobojętniania (neutralizacji) - jest to proces chemiczny, mający na celu doprowadzenie odczynu cieczy

Bardziej szczegółowo

Miedź i jej związki. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE

Miedź i jej związki. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2011, nr 1(67), s. 149 153 Miedź należy do metali szlachetnych. Ma barwę łososioworóżową, która na powietrzu zmienia się na czerwonawą wskutek tworzenia się cienkiej

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska. Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód

Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska. Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód Cel ćwiczenia Ćwiczenie ma za zadanie zapoznanie się z wybranymi metodami określania wskaźników

Bardziej szczegółowo

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria 8. MANGANOMETRIA 5 8. Manganometria 8.1. Oblicz ile gramów KMnO 4 zawiera 5 dm 3 roztworu o stężeniu 0,0285 mol dm 3. Odp. 22,5207 g 8.2. W jakiej objętości 0,0205 molowego roztworu KMnO 4 znajduje się

Bardziej szczegółowo

TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ

TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ PROBLEMATYKA: Kalibracja metody analitycznej Badanie i eliminacja efektów interferencyjnych TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ

Bardziej szczegółowo

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Szczegółowe kryteria oceniania po pierwszym półroczu klasy II: III. Woda i roztwory wodne charakteryzuje rodzaje wód występujących

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności

Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności Załącznik nr 4 Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności 1. Zakres i obszar stosowania Metoda służy do urzędowej kontroli zawartości chlorku winylu uwalnianego

Bardziej szczegółowo

pętla nastrzykowa gaz nośny

pętla nastrzykowa gaz nośny METODA POPRAWY PRECYZJI ANALIZ CHROMATOGRAFICZNYCH GAZÓW ZIEMNYCH POPRZEZ KONTROLOWANY SPOSÓB WPROWADZANIA PRÓBKI NA ANALIZATOR W WARUNKACH BAROSTATYCZNYCH Pracownia Pomiarów Fizykochemicznych (PFC), Centralne

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI 15 OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z prostymi metodami syntezy związków chemicznych i chemią związków miedzi Zakres obowiązującego materiału

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE Precyzja Dr hab. inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-95 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie zawartości fluorków w naparze herbacianym z wykorzystaniem potencjometrii bezpośredniej

Oznaczanie zawartości fluorków w naparze herbacianym z wykorzystaniem potencjometrii bezpośredniej Oznaczanie zawartości fluorków w naparze herbacianym z wykorzystaniem potencjometrii bezpośredniej Celem tego ćwiczenia laboratoryjnego jest zbadanie zawartości jonów fluorkowych w naparach herbacianych

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL BUP 06/14

PL B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL BUP 06/14 PL 221721 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 221721 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 400657 (51) Int.Cl. G01N 30/96 (2006.01) G01N 27/07 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA Grażyna Gryglewicz ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA l. Wiadomości ogólne Analiza miareczkowa jest jedną z ważniejszych metod analizy ilościowej. Metody analizy miareczkowej polegają na oznaczeniu ilości

Bardziej szczegółowo

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ 5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ Proces rozpuszczania trudno rozpuszczalnych elektrolitów można przedstawić ogólnie w postaci równania A m B n (stały) m A n+ + n B m-

Bardziej szczegółowo

BADANIE WŁASNOŚCI KOENZYMÓW OKSYDOREDUKTAZ

BADANIE WŁASNOŚCI KOENZYMÓW OKSYDOREDUKTAZ KATEDRA BIOCHEMII Wydział Biologii i Ochrony Środowiska BADANIE WŁASNOŚCI KOENZYMÓW OKSYDOREDUKTAZ ĆWICZENIE 2 Nukleotydy pirydynowe (NAD +, NADP + ) pełnią funkcję koenzymów dehydrogenaz przenosząc jony

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

wyodrębnia zjawisko z kontekstu, wskazuje czynniki istotne substancji

wyodrębnia zjawisko z kontekstu, wskazuje czynniki istotne substancji Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 20 fizyka Kartoteka fizyka Czynność sprawdzane w zadaniu doświadczalne przekrojowe szczegółowe Liczba rozpoznaje sposób wyznaczania masy

Bardziej szczegółowo

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru 1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru Wzór związku chemicznego podaje jakościowy jego skład z jakich pierwiastków jest zbudowany oraz liczbę atomów poszczególnych pierwiastków

Bardziej szczegółowo

1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym

1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym 1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym 2. W pewnej chwili szybkość powstawania produktu C w reakcji: 2A + B 4C wynosiła 6 [mol/dm

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul.

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 1(71), s. 135 139 Trichlorek fosforu metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje szkolne I stopień

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje szkolne I stopień POUFNE Pieczątka szkoły 9 listopada 2015 r. Imię Czas pracy 60 minut Nazwisko KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 Eliminacje szkolne I stopień Informacje: 1. Przeczytaj uważnie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. Przeprowadzono następujące doświadczenie: Wyjaśnij przebieg tego doświadczenia. Zadanie: 3. Zadanie: 4

Zadanie 2. Przeprowadzono następujące doświadczenie: Wyjaśnij przebieg tego doświadczenia. Zadanie: 3. Zadanie: 4 Zadanie: 1 Do niebieskiego, wodnego roztworu soli miedzi wrzucono żelazny gwóźdź i odstawiono na pewien czas. Opisz zmiany zachodzące w wyglądzie: roztworu żelaznego gwoździa Zadanie 2. Przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo