W sercu Metropolii. In the heart of the Metropolis. 10 Nie tylko Krzywa Wieża! Not just a Leaning Tower! 14 Pod osłoną nieba A slice of heaven

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W sercu Metropolii. In the heart of the Metropolis. 10 Nie tylko Krzywa Wieża! Not just a Leaning Tower! 14 Pod osłoną nieba A slice of heaven"

Transkrypt

1 MAGAZYN MIĘDZYNARODOWEGO PORTU LOTNICZEGO KATOWICE KATOWICE AIRPORT MAGAZINE kwiecień april 2 (28) 2010 W sercu Metropolii In the heart of the Metropolis 10 Nie tylko Krzywa Wieża! Not just a Leaning Tower! 14 Pod osłoną nieba A slice of heaven 26 Czworonożni podróżnicy Four-legged travellers 28 Muzeum w sercu Śląska The museum in the heart of Silesia

2 Jeśli latać, to tylko z Katowic Katowice the only airport worth flying from

3 wstęp foreword Szanowni Państwo! Pierwszy kwartał tego roku w Międzynarodowym Porcie Lotniczym Katowice w Pyrzowicach minął pod znakiem rozwoju bazy operacyjnej linii Wizz Air, która powiększyła się o kolejnego, piątego już, 180-miejscowego Airbusa A320. Tym samym siatka tego przewoźnika wzbogaciła się o trzy nowe destynacje: do Pizy, Madrytu i Bergen. Dzięki temu Wizz Air oferuje w sezonie letnim wyloty z Katowice Airport w dwudziestu czterech kierunkach. Łącznie, w ramach połączeń regularnych, z naszego lotniska można dolecieć do 33. miast w trzynastu europejskich krajach. Równie bogata jest oferta wakacyjna. Wraz z naszymi Partnerami czarterowymi liniami lotniczymi, touroperatorami i biurami podróży proponujemy 32. trasy do dwunastu państw na trzech kontynentach (w Europie, Azji i Afryce). A w tym numerze Silesia Airport mogą Państwo przeczytać o jednej z naszych czarterowych nowości. Mowa o Kenii. Ta piękna, afrykańska kraina, słynąca przede wszystkim z safari, urzeka nie tylko czarującymi krajobrazami oraz bogactwem flory i fauny. Warta zwrócenia uwagi jest także Piza. Miasto to bowiem, znane głównie z Krzywej Wieży, ma do zaoferowania o wiele więcej ciekawych miejsc i zaintryguje nawet wytrawnych turystów. Szczególnie polecamy na weekendowy wyjazd. Wznawiamy także trzecią serię artykułów z cyklu Śląskie Pozytywna Energia. Poświęcimy ją pięciu najciekawszym w naszej ocenie muzeom, znajdującym się na terenie województwa. Z kolei osoby, które pragną w podróż samolotem zabrać swojego ukochanego czworonoga, na pewno zainteresują zasady przewozu drogą lotniczą zwierząt towarzyszących. Dear Readers and Guests! The first quarter of this year at Katowice Airport in Pyrzowice was centered around the expansion of Wizz Air s operational base by one more 180-seat Airbus A320, bringing to total up to five aircraft. This has resulted in the addition of three new destinations Pisa, Madrid and Bergen to the airline s network from Katowice Airport. With these new routes, Wizz Air s offer from Katowice Airport in the summer season will have increased to 24 destinations. Overall, passengers have 33 destinations in thirteen European countries to choose from. Our holiday offer is just as diverse. Together with our Partners charter airlines, tour operators and travel agents we offer 32 routes in twelve countries spread over three continents (Europe, Asia and Africa). Read about one of our newest charter destinations Kenya, in this issue of Silesia Airport. This stunning African country, best known for its safaris, leaves visitors spellbound by not only its breath-taking landscapes and rich flora and fauna. It s also worth taking a look at Pisa. Although this city is most well-known for its Leaning Tower, it has so much more to offer and astound even the most seasoned traveller. We strongly suggest a weekend jaunt to Pisa. In this issue we re also re-introducing the third series of articles entitled Silesia Positive Energy. We re focusing on, in our opinion, five of the most interesting museums in the region. On the other hand, those who would like to travel by plane with their beloved pets, will undoubtedly be interested in the regulations governing flying with pets. Ponieważ sezon czarterowy zbliża się wielkimi krokami, pragnę Państwu życzyć samych słonecznych dni, pełnych fascynujących i niezapomnianych wakacyjnych wrażeń oraz prawdziwie relaksującego urlopu, oczywiście z wylotem z Katowic! fot. Piotr Adamczyk Seeing as the charter season is fast approaching, I d like to wish you blue skies, sunny days, fascinating and unforgettable holiday experiences and a truly relaxing break flying from Katowice, of course! Artur Tomasik Prezes Zarządu GTL SA President of the GTL SA Management Board silesia airport 1

4 spis treści table of contents 3 6 Aktualności News W sercu Metropolii In the heart of the Metropolis Dla rozwoju infrastruktury i środowiska For the development of infrastructure and the environment Czworonożni podróżnicy Four-legged travellers Nie tylko Krzywa Wieża! Not just a Leaning Tower! Pod osłoną nieba A slice of heaven Beskidzka 5 widoki na dobrą kondycję The Beskid 5 prospects for a better shape Muzeum w sercu Śląska The museum in the heart of Silesia Eko Lotnisko Eco Airport CRJ Canadair Regional Jet Gospodarcza Brama Śląska Economic Gateway to Silesia Redaktor naczelny Editor in-chief Piotr Adamczyk Rada programowa Programme Board Monika Krzykawska Artur Tomasik Wydawca Publisher Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze SA Upper Silesian Aviation Group Przekład Translation Eva Piotrowska Korekta Proofreading Dorota Mańka Stali współpracownicy Regular contributors Aleksandra Hańderek Sylwia Kaczyńska-Adamczyk Andrzej Wiktorowicz Skład i opracowanie graficzne Typesetting and graphics Adam Krawczyk Reklama Advertising Piotr Adamczyk tel.: Media Partner tel.: e mail: Okładka Cover Adam Krawczyk Kontakt Contact Patronat Patron Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Marshal Office of the Silesian Voivodeship Śląska Organizacja Turystyczna Silesian Tourist Organisation REKLAMA 2 silesia airport

5 aktualności news Cargojet do końca 2011 r. Polskie Linie Lotnicze LOT SA i kanadyjski przewoźnik Cargojet podjęli decyzję o przedłużeniu współpracy w zakresie wynajmu samolotu frachtowego Boeing ER Freighter na trasie Hamilton Katowice Hamilton. Inauguracyjna operacja w ramach nowego kontraktu została wykonana 10 kwietnia. Rejsy, jak dotychczas, odbywają się w każdy weekend. Pierwsze w historii polskiego lotnictwa połączenie transatlantyckie all-cargo zostało otwarte 8 listopada 2009 r. W okresie styczeń luty 2010 r. wypełnienie frachtowca wyniosło 71%. Kontynuacja lotów do Kanady jest efektem dużego zainteresowania tą usługą ze strony partnerów PLL LOT SA w Europie i Ameryce Północnej. Wizz Air piąty samolot i trzy nowe trasy Od początku obowiązywania letniego rozkładu lotów do bazy operacyjnej linii Wizz Air w Międzynarodowym Porcie Lotniczym Katowice dołączył piąty Airbus A320. W ślad za tym przewoźnik zainaugurował w ostatni marcowy weekend loty w trzech kierunkach. 26 marca uruchomił połączenie do Pizy (o atrakcjach tego miasta piszemy na str. 10. w dziale Na weekend ). Toskania dostępna jest dwa razy w tygodniu w poniedziałki i piątki. W sobotę 27 marca na tablicy lotów Katowice Airport pojawiła się kolejna nowa trasa do Madrytu. Do stolicy Hiszpanii można dolecieć trzy razy w tygodniu, we wtorki, czwartki i soboty. Ostatnią nowością jest norweski Bergen, który wystartował 28 marca. Na tej destynacji operacje lotnicze prowadzone są dwa razy w tygodniu (w środy i niedziele). W najbliższym czasie Wizz Air planuje otwarcie czwartego w tym roku połączenia. Loty do Düsseldorf- -Weeze mają ruszyć 22 maja. fot. Piotr Adamczyk Cargojet through to the end of 2011 LOT Polish Airlines and Canadian carrier Cargojet have reached a jointdecision to extend the rental agreement on the Boeing ER freight aircraft on the Hamilton-Katowice-Hamilton route. This agreement s first flight took place on 10 April. Flights will continue to operate every weekend. The first transatlantic all-cargo route in the history of Polish aviation was opened on 8 November, In the January February 2010 time period, the freighter flew at 71% load capacity. The extension of the agreement on flights to Canada is a result of the high degree of interest in this service from the partners of LOT Polish Airlines in Europe and North America. fot. Piotr Adamczyk Lufthansa: większy samolot do Düsseldorfu 28 marca linia lotnicza Lufthansa wprowadziła na trasę Katowice Düsseldorf samolot o większej pojemności. Dotychczas operujący 50-miejscowy Bombardier CRJ-200 (o którym można przeczytać na str. 32. w sekcji Flota ) został zastąpiony przez Bombardiera CRJ-900, mieszczącego 86. pasażerów na pokładzie. Na zlecenie przewoźnika kierunek obsługiwać będzie linia Eurowings. Lufthansa: larger aircraft to Düsseldorf From 28 March this year, Lufthansa introduced a larger aircraft, with more of seats, on the Katowice Airport Düsseldorf route. The 50-seat Bombardier CRJ-200 aircraft (more about this aircraft on page 32 in the Fleet section) which have been operating flights on this route until now have been replaced with 86-seat Bombardier CRJ-900. Eurowings, in agreement with Lufthansa, will operate flights on this route. Wizz Air fifth aircraft and three new routes From the launch of the summer timetable, a fifth Airbus A320 aircraft was added to Wizz Air s fleet based at Katowice Airport. As a result, the carrier introduced three new routes from Katowice Airport on the last weekend of March. On 26 March, the route to Pisa was opened (for more on what s worth seeing in Pisa, see page 10 in the for the weekend section). Flights to Tuscany take place twice a week Mondays and Fridays. On Saturday 27 March, Katowice Airport s flight board was enriched by a new route: Madrid. Flights are available three times a week: Tuesdays, Thursdays and Saturdays. The last of the newest connections available from Katowice Airport is Bergen in Norway, which was launched on 28 March. The twice-weekly flights to Bergen take place on Wednesdays and Sundays. In the near future, the operator plans to open its fourth new route this year. Flights to Düsseldorf-Weeze will begin on 22 May. silesia airport 3

6 aktualności news Zarządzający Katowice Airport nagrodzony Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze SA, administrujące Katowice Airport, zostało w marcu dwukrotnie wyróżnione. Pierwszą nagrodę Medal Europejski przyznano za program Latam z Katowic! (więcej o nim na Organizatorami przedsięwzięcia byli: Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej oraz Business Center Club. Drugą są Diamenty Forbesa 2010 w kategorii najlepiej rozwijających się przedsiębiorstw województwa śląskiego o poziomie przychodów mln zł. Katowice Airport management wins awards The Upper Silesian Aviation Group, which manages Katowice Airport, won two awards in March. The first of these was awarded by the European Economic and Social Committee, the European Integration Committee and the Business Center Club. Katowice Airport won the European Medal for its Fly from Katowice! programme (more information at The second was the Diamond Forbes 2010 in the catergory of the most rapidly developing enterprise in the Silesian region with assets of between 50 and 250 million PLN. Mistrzowie śląskiej fotografii prasowej Organizowany od siedmiu lat w Bibliotece Śląskiej konkurs pod nazwą Śląska Fotografia Prasowa jest przeglądem najlepszych prac fotoreporterów regionu. Zwycięzcą tegorocznej edycji został Arkadiusz Gola z redakcji Polska Dziennik Zachodni. Jury wybrało zdjęcie dzieci romskiej rodziny, mieszkającej w dzielnicy Rudy Śląskiej Orzegowie. Laureat otrzymał 2 tys. zł oraz przechodnią nagrodę dyrektora Biblioteki Śląskiej, czyli kilkudziesięcioletni, pomalowany na złoto aparat fotograficzny, nazwany Złotym Druhem. Drugą nagrodę przyznano współpracującemu do niedawna z Dziennikiem Zachodnim Robertowi Wiąckowi za swoisty epos o zdegradowanym kwartale ulic Warszawskiej, Pawła, Wodnej i Górniczej w ścisłym centrum Katowic. Trzecie miejsce przypadło ex aequo wolnym strzelcom. W tym przypadku doceniono cykl Radosława Kaźmierczaka pt. Młodzi, prezentujący lipcowe wesele nowożeńców z okolic Krakowa oraz serię ujęć Przemysława Strzeleckiego Uliczna salsa, powstałą w lutym ubiegłego roku na Kubie. Czytelnicy Biblioteki Śląskiej wyróżnili Romana Koszowskiego ( Gość Niedzielny ) za realizację Ciszy strefy zero, która przedstawia fortepian szkoły muzycznej w Prypeci mieście opuszczonym po katastrofie w Czarnobylu. Specjalną nagrodę im. Jana Suchana zdobył Grzegorz Celejewski z Gazety Wyborczej za niezatytułowane zdjęcie codziennego życia mieszkańców zabytkowego osiedla robotniczego Zandka w Zabrzu. Na konkurs wpłynęła rekordowa liczba zgłoszeń (484) pięćdziesięciu ośmiu twórców. Od dwóch lat biorą w nim udział nie tylko dziennikarze związani ze śląską prasą, ale także ich koledzy z Czech. Uroczystość wręczenia nagród 11 marca br. w Bibliotece Śląskiej uświetnił występ znakomitej artystki Renaty Przemyk. Masters of Silesian Press Photography The Silesian Press Photo competition, organised by the Silesian Library for the past 7 years, is a review of the best works of press photographers in the region. Arkadiusz Gola, from Polska Dziennik Zachodni won this year s edition. The jury chose a photo of children from a Romani family living in a district of Ruda Śląska Orzegów. The laureate was awarded a prize of 2000 PLN as well as the prize of the director of the Silesian Library an old camera painted gold and called the Zloty Druh, which the winner keeps for a year until the next edition. Second prize was awarded to Robert Wiącek, who until recently was also working for Dziennik Zachodni, for his photographic epic of the decaying areas bordered by the streets: Warszawska, Pawła, Wodna and Górnicza, in Katowice s city centre. Third prize was a tie between two freelance photographers - Radosław Kaźmierczak s series Młodzi (Newlyweds), presenting a July wedding from around Cracow, and Przemysław Strzelecki s Uliczna Salsa (Street Salsa) February in Cuba. The Silesian Library s Readers Prize went to Roman Koszowski ( Gość Niedzielny ) for Ciszy strefy zero (Silence at Ground Zero), of a piano from the music school in Prypec a city deserted after the catastrophe in Chernobyl. The special Jan Suchan award was presented to Grzegorz Celejewski from Gazeta Wyborcza for an untitled photograph showing everyday life of the people living in the Zandek historic worker s estate in Zabrze. This year s competition attracted a record number of entries (484) from 58 photographers. The Silesian Press Photo Competition has, for two years now, been open to reporters from the Silesian press, but also to their cohorts in the Czech Republic. Renowned entertainer, Renata Przemyk, performed at the prize-giving ceremony, which was held at the Silesian Library on 11 fot. Arkadiusz Gola March. 4 silesia airport

7

8 region local W sercu Metropolii In the heart of the Metropolis fot. Jacek Birnbach 6 silesia airport

9 Od 30. lat miłośnicy bluesa spotykają się w Katowicach na Rawa Blues Festival, największym tego typu wydarzeniu pod dachem na świecie Lovers of Blues have been meeting in Katowice at the Rawa Blues Festival for the last 30 years. It is the biggest indoor event of its kind in the world fot. UM Katowice fot. UM Katowice Katowice są sercem dwumilionowej Metropolii Silesia. Doskonałe położenie w samym centrum Europy Środkowej, w miejscu przecięcia międzynarodowych szlaków komunikacyjnych jest jednym z licznych atutów. Miasto stanowi strategiczne pole inwestycyjne zarówno dla sektora publicznego, jak i prywatnego. Bogata i różnorodna sieć usług, od bankowych po handlowo-rozrywkowe, determinuje tempo rozwoju gospodarczego górnośląskiej stolicy. Nadszedł również czas przekształcić śródmieście na skalę metropolitarną. Przebudowa obejmie swoim zasięgiem stuhektarowy obszar, co pozwala uświadomić, że mamy do czynienia z największym przedsięwzięciem tego typu na kontynencie. Od kiedy Katowice ubiegają się o zaszczytne miano Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku, nie bez znaczenia pozostają plany realizacji w najbliższych latach projektów związanych z tą kandydaturą, poczynając od nowej sali koncertowej Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, wspólnej biblioteki Uniwersytetu Śląskiego i Akademii Ekonomicznej, sali teatralnej w Pałacu Młodzieży oraz koncepcji budowy Teatru Wielkiego Opery i Baletu. Znakomicie wpisuje się w tę ideę powstająca nowa siedziba Muzeum Śląskiego. Dzisiejszy potencjał miasta obrazuje nie tylko szereg nowych inwestycji w dziedzinie kultury, ale i biznesu, jak wspomniana rewitalizacja ścisłego śródmieścia, planowana przebudowa dworca PKP czy budowa Międzynarodowego Centrum Kongresowego. Rozwija się także infrastrukturę turystyki biznesowej. Utworzono Convenvention Bureau Katowice, mające promować potencjał spotkań ludzi interesu, leżący w Metropolii. Ugruntowana jest także pozycja Katowic jako Miasta Wielkich Wydarzeń. To tutaj, w zmodernizo- wanej, legendarnej hali Spodka odbywają się największe wydarzenia sportowe, jak np. finały Ligi Światowej w Siatkówce Mężczyzn czy Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn Euro- Basket. Organizowane są wielkie widowiska koncertowe, w któ- rych uczestniczą światowej sławy wykonawcy wszystkich gatunków muzycznych. Stałą pozycją wśród propozycji miasta jest Międzynarodowy Konkurs Dyrygencki im. Grzegorza Fitelberga, Rawa Blues Festival, Metalmania, Śląski Festiwal Jazzowy, Mayday, a także zdobywające coraz większe uznanie imprezy Nature One Poland i Tauron Nowa Muzyka. W bieżącym roku, po raz pierwszy w Katowicach, odbędzie się kultowy już OFF Festival. Warto też wspomnieć o bogatej ofercie festiwali teatralnych, z Ogólnopolskim Festiwalem Sztuki Reżyserskiej Interpretacje, Międzynarodowym Festiwalem Teatrów Lalek Katowice Dzieciom, Festiwalem A PART oraz Letnim Ogrodem Teatralnym na czele. Bywalcom kulturalnych salonów polecamy Górnośląski Festiwal Sztuki Kameralnej Ars Cameralis Silesiae Superioris. A tuż przy granicy miasta znajduje się największy obiekt sportowy w regionie Stadion Śląski. Obok emocji, które towarzyszą kibicom podczas meczów piłki nożnej, jest miejscem występów największych gwiazd muzyki, jak U2 i The Police. Zmieniając oblicze serca Metropolii Silesia nie zapomina się o tradycji i dziedzictwie kulturowym, dbając o historyczną architekturę, np. dzielnicę Nikiszowiec i udostępniając obiekty do zwiedzania w ramach Szlaku Zabytków Techniki. Coraz większą liczbę gości przyciągają do Katowic liczne imprezy, kulturalne, sportowe, rozrywkowe i gospodarcze. Z każdym rokiem kalendarz powiększa się o nowe, wielkie wydarzenia. silesia airport 7

10 region local Katowice is the heart of the Silesia Metropolis and has two million inhabitants. Its location in the right in the middle of Central Europe at the intersection of international trade routes is only one of its many assets. The city is a strategic investment area for both the private and public sectors. The fast-paced development of the Upper Silesian capital results from the vast network of services available from banking through to entertainment. The time has also come to transform the city centre into one reflecting the significance of the metropolis. The redevelopment and revitalisation of the city centre will encompass an area of m 2 the sheer magnitude of which makes it the largest project of this type in Europe. Katowice is in the running for the title of European Capital of Culture for 2016, and it is for this reason that many plans for the up-coming years are centred around culture, including the construction of the new concert hall and headquarters for the National Polish Radio Orchestra, the combined Silesian University and University of Economics library, a theatre within the Pałac Młodzieży (youth centre) and the design concept of an Opera and Ballet Theatre. In addition, the construction of the new headquarters of the Silesian Museum fit the bill perfectly. Currently, the city s potential can be illustrated not only by the series of new investments in culture, but also in business and, as mentioned earlier, the redevelopment of the city s central business district. This includes an extensive redevelopment of the railway station and the construction of the International Congress Centre. Business tourism infrastructure is also on the rise and with the opening of the Convention Bureau Katowice, whose aim is to promote the city as the perfect meeting-place for businesspeople in the Metropolis, this is set to continue to rise. With large sporting events such as the finals of the Men s Volleyball World Cup or the EuroBasket Men s Basketball held at the recently re-furbished legendary Spodek Entertainment Centre, Katowice s position as the City of Great Events is well and truly cemented. The Spodek is also home to huge annual concert events of performers of world-renown in many different musical genres such as the Grzegorz Fitelberg International Conductor s Competition, Rawa Blues Festival, Metalmania, Silesian Jazz Festival and Mayday, as well as those gaining in renown and popularity such as Nature One Poland and Tauron Nowa Muzyka. Also, this year the cult OFF Festival will be held in Katowice for the first time. It s also worth mentioning the diverse range of theatre festivals such as the National Directors Festival Interpretations, the International Festival of Doll s Theatres Katowice for kids. Regular culture vultures are invited to the Ars Cameralis Silesiae Superioris chamber music festival. Katowice is also home to the largest sporting complex in the region the Silesian Stadium. Apart from football matches of national importance, the stadium also hosts large-scale events such as performances of U2 and The Police. It is impossible to revitalise the city without taking into account its traditions and heritage particularly visible in the historic Nikiszowiec district and other sites along the Industrial Heritage Route. The multitude of various cultural, business, entertainment and sporting events held in Katowice are attracting more and more visitors every year. As a result, each subsequent year is providing Katowice with more and more new events. W 2009 roku w Hali Widowiskowo- -Sportowej Spodek w katowi- cach odbyły się finały Eurobasket Mistrzostw Europy w Koszykówce mężczyzn. Impreza spotkała się z bardzo dobrym przyjęciem zarówno ze strony fanów, jak i biorących w niej udział drużyn In 2009, the finals of the Men s Basketball European Championship were played at the Spodek Entertainment Centre in Katowice. The event was deemed a success by both fans and participating teams fot. UM Katowice fot. UM Katowice 8 silesia airport

11

12 na weekend for the weekend Nie tylko Krzywa Wieża! Not just a Leaning Tower! Będąc na Półwyspie Apenińskim koniecznie trzeba zobaczyć Krzywą Wieżę w Pizie (La Torre Pendente di Pisa) symbol Włoch. Niewątpliwie warto, lecz to powierzchowne traktowanie miasta pełnego uroków. Rozpocznijmy więc jak najszybciej wędrówkę od obowiązkowego punktu programu. Holidaying on the Apennine Peninsula, a visit the Leaning Tower of Pisa (La Torre Pendente di Pisa) one of the symbols of Italy, is a must. This, however, is just the tip of the iceberg of what s there to see in Pisa. But let s start from Pisa s famous structure. fot. 10 silesia airport

13 fot. Przykatedralną dzwonnicę (kampanilę) zaczął budować w 1173 roku Bonnano Pisano. Wykorzystał dostępny w Toskanii biały marmur, który sławę zyskał dzięki rzeźbom Michała Anioła. Piza była wtedy portem, ale odkładające się osady rzeczne odcięły miasto od morza. Grunt miała piaszczysty i niestabilny, a mimo to nie zadbano o solidne fundamenty. Już przy pierwszej z ośmiu kondygnacji zauważono odchylenie od pionu. Architekt zbagatelizował zapowiedź katastrofy. Dopiero kontynuatorzy dzieła, aż do 1350 roku, próbowali ją prostować. Nie udało się. 58-metrowa wieża, ważąca 14 tysięcy ton, odchyliła się od pionu tak znacznie, że pewnie by runęła ku ogólnej rozpaczy gdyby pod koniec XX wieku nie wzmocniono jej podstawy żelbetem i nie ściśnięto stalowymi pierścieniami. Campo dei Miracoli Pole Cu- dów: największe we Włoszech baptysterium z trzema poziomami romańskich arkad,zwieńczonych gotyckimi pinaklami With three levels of Romanesque arches crowned with gothic pinnacles, the Campo Dei Miracoli (Field of Miracles) is the largest Baptistery in Italy Na Torre warto wejść nie tylko dla przepięknego widoku. Stąd Galileo Galilei, eksperymentując z kamiennymi i drewnianymi kulami, badał ruch jednostajnie przyspieszony, dokonując spektakularnego odkrycia. To najważniejszy punkt Campo dei Miracoli Pola Cudów, na co z pewnością dowodem jest przetrwanie wieży. Wokół, na tle starannie przystrzyżonego trawnika, oślepiają blaskiem inne białe budowle. Wszystkie tworzą wspaniały, romański zespół architektoniczny. Dominuje imponująca Katedra Santa Maria Assunta. Jej służyło siedem dzwonów kampanile, nastrojonych według podstawowej skali muzycznej. We wnętrzu Galileusz poznał właściwości ruchu wahadła, definiując kolejne przełomowe prawo fizyki. Obok stoi cylindryczne baptysterium, poświęcone Janowi Chrzcicielowi. Ma nieprawdopodobną akustykę, prezentowaną podczas zwiedzania. Uznane jest za największy instrument muzyczny na świecie. I czas na zamykający kompleks monumentalny cmentarz Camposanto (Święte Pole), pokryty ziemią z Golgoty i przyozdobiony zadziwiającymi freskami. Podążając dalej mijamy setki kolorowych straganów. Jeśli nie marzymy o replice Krzywej Wieży, nie traćmy czasu. Spragnionym pamiątek podpowiem, że dwie ulice dalej można to wszystko kupić za pół ceny. Przyjezdni o tym nie wiedzą, więc są strzyżeni ze swych euro jak pokorne owce. Pizańczycy zawsze mieli zmysł do handlu. Ich siedziba, założona u ujścia Arno na granicy Morza Tyrreńskiego i Liguryjskiego, była w średniowieczu potęgą ekonomiczną. Pozostały po niej liczne ślady. Nie tylko pałace, ale prestiżowy uniwersytet, działający od 1343 roku. O jego znaczeniu przekona nas spacer wzdłuż rzeki, gdzie wszystkie kawiarenki pełne są młodzieży. 52 tysiące studentów dumnych jest z faktu, że będzie absolwentami tej samej uczelni co Galileusz, papież Klemens XII, Enrico Fermi czy Andrea Bocelli. Tylko dwustu z nich co roku kończy niezwykle elitarną Scuola Normale Superiore w Palazzo della Carovana przy Piazza dei Cavalieri. To grupa, która przebiera w najbardziej intratnych ofertach pracy. Na tym placu zresztą, najpiękniejszym w mieście, w 1406 roku ogłoszono koniec Republiki Pizy. Podbitą przez pobliską Florencję podporządkował sobie wielki ród Medicich. Po drodze nie pomińmy Muzeum Narodowego San Mateo choćby dla dwóch rzeźb: cudownej Madonny del Latte autorstwa Nino Pisano i popiersia św. Rossore dłuta Donatello. Komu zachwyt minie polecam kolekcję islamskiej ceramiki, dzieła Masaccio, obrazy Ghirlandaio. Zmęczonych zwiedzaniem nie trzeba długo namawiać na wizytę w ogrodzie botanicznym z 1543 roku, prekursorem w tej dziedzinie. Ale rytm życia wyznacza tu Arno rzeka z pozoru spokojna, którą stać na ekscesy. Nie inaczej jest z Pizańczykami, na co dzień grzecznie łupiącymi miliony turystów rocznie. Drzemie w nich jednak prawdziwie włoski temperament. Spokój panuje aż do gwałtownego przyspieszenia w połowie czerwca. Wtedy rozpoczynają się obchody święta ku czci San Ranieri, patrona miasta. W noc Luminara fasady domów na nadbrzeżu rozświetla 70 tysięcy świeczek. Nie mniej płynie z nurtem rzeki do morza. Na drugi dzień możemy podziwiać ścigające się zabytkowe łodzie. Regaty poprzedza barwny korowód z żonglerami chorągwi. To nie koniec celebrowania tradycji. Od XVI wieku mieszkańcy obu brzegów rzeki rywalizują w serii historycznych bitew podczas zabawy zwanej Il Gioco del Ponte. Dawniej walczono na wodzie. Gra była brutalna, ale teraz w szranki o przepchanie siedmiotonowego wozu drużyny stają na środkowym moście (Ponte di Mezzo). Zwycięzcy pysznią się triumfem przez cały rok. Ale pyszna jest przede wszystkim kuchnia. Mało w niej pizzy (!), natomiast wielki wybór doskonałych gnocchi (klusek) oraz różnego rodzaju pierożków (ravioli i tortellini). Z win króluje prestiżowe Brunello di Montalcino i popularne Chianti. Oba od pokoleń wytwarzane wyłącznie w tym regionie. Jedynym koszmarem jest poszukiwanie miejsca do zaparkowania. Unikną tego przylatujący na Aeroporto Galileo Galilei lotnisko z wyjątkowo sprawną obsługą. silesia airport 11

14 na weekend for the weekend fot. Bonnano Pisano began building the freestanding belltower, or campanile, adjoining the cathedral, in He chose to use materials available in Tuscany the same white marble for which Michelangelo s sculptures are famed. Pisa was in those days a port city, however, accumulating river sediments cut it off from the sea. Amazingly, there were no solid foundations built for the tower, despite the fact that even then it was a well-known fact the ground was sandy and unstable. Even the first of its eight storeys was already was found to be leaning. The architect, however, underestimated the severity of his miscalculations, and it was only those continuing the tower s construction who began attempts to straighten the tower. Kierunek Destination Lotnisko Airport Kod IATA IATA code Kod ICAO ICAO code Strona internetowa Website Linia lotnicza Airline Częstotliwość lotów Flight frequency Długość lotu Flight time Rezerwacja biletów Ticket reservations This was impossible and the 58m-high, 4-ton tower s lean was so severe, that had it not been for its base being strengthened using reinforced concrete and steel rings towards the end of the 20th century, the tower would have collapsed. It s worth climbing the tower not only for the stunning view from the top but to feel Pisa s history. It was from here that Galileo Galilei, using rocks and wooden canonballs, researched uniform acceleration with spectacular results. This is the most important part of the Campo dei Miracoli (Field of Miracles) and the very fact that the tower is still standing, is testament to this fact. Framed by a sea of green well-kept lawns are several other blindingly white buildings. Together, they form a fantastic Roman architectural complex dominated by the imposing Santa Maria Assunta Cathedral. The campanile had seven bells, each tuned to a note of the major scale. Galileo researched pendulum motion inside the tower, thus defining yet another groundbreaking law of physics. Alongside the tower is the baptistery dedicated to John the Baptist. Its astounding acoustics are demonstrated during Piza Pisa Aeroporto Galileo Galilei PSA LIRP 2 loty tygodniowo 2 flights per week 1:55 h tours and the baptistery itself is regarded as the world s largest musical instrument. Completing the complex is the monumental Camposanto (Sacred Field) cemetery, which is said to have been built around a shipload of soil from Golgotha and is decorated with breathtaking frescoes. Moving along, we pass hundreds of colourful market stalls. If you re looking for a replica of the Leaning Tower, don t waste time looking here. It s worth knowing that two streets away, you can buy all these things at half the price. Visitors aren t aware of this and so are led like lambs to the slaughter and are routinely fleeced of their euros by stall-holders. The people of Pisa have always had a flair for trade. Located at the mouth of the Arno River and on the border of the Tyrrhenian and Ligurian Seas, Pisa was a medieval economic power. The remains of this are still in evidence not only palaces, but also a prestigious university dating back to Its significance is obvious when taking a walk along the riverside where all the cafes are full of young people. Fifty-two thousand students are proud of the fact that they will one day be alumni of the same institution as Galileo, Pope Clemens XII, Enrico Fermi and Andrea Bocelli. Only two-hundred of these students graduate from the exceptionally elite Scuola Normale Superiore in the Palazzo della Carovana at Piazza dei Cavalieri and it is these who get the most lucrative job offers. In 1406, on this, the most beautiful square in the city, the end of the Republic of Pisa was decreed when it was sold to the de Medici family and became a part of Florence. Along the way, step into the National Museum of San Matteo: the Madonna de Latte, by Nino Pisano and the bust of St Rossore, by Donatello. For those who decide to take the time to see some more of the museum, I suggest the collection of Islamic ceramics, the works of Masaccio or the artworks of Ghirlandiao. It won t be difficult to convince those who are tired of sightseeing, to visit the Botanical Gardens dating back to 1543 a precursor in this field. But here, the Arno dictates the rhythm of life a river which only looks peaceful, but can show its excesses. And it s no different with Pisans who with such grace, every day of the year, fleece millions of tourists every year. This peaceful aspect of the Italian temperament accelerates drastically in the middle of June when the city celebrates the festival of San Ranieri, Pisa s patron. The candlelight festivities of Luminari see the facades of the houses along the riverside lit with over candles. At least as many candles float down the river itself, chasing each other to the sea. The following day visitors can enjoy watching the Regatta of the Ancient Maritime Republics the regatta is followed by a colourful parade of flag wavers keeping the ancient art alive. Pisa celebrates tradition in many ways. Dating back to the 16th century the inhabitants from either side of the river rivalise against each other in a series of historical battles during the Il Gioco del Ponte. In the past, the battle was performed on the water and the battle was fierce but now, it s a matter of pushing a wagon weighing 7 tons from the middle of the Ponte di Mezzo to one of the sides of the river. The winners boast of the triumph for the entire year. Another thing that Pisans can boast about is food. It doesn t involve a lot of pizza (!) but a vast array of gnocchi, ravioli and tortellini and every family s recipe is the best, of course. In terms of wines, Brunello di Montalcino and the popular Chianti are most well-known. Both of these are made only in this region. The only nightmare is finding somewhere to park. Those flying in to Aeroporto Galileo Galilei, with its exceptionally efficient staff, will, thankfully, be able to avoid this problem. Andrzej Wiktorowicz 12 silesia airport

15

16 na wakacje for the holidays wyobraź sobie raj: pierwotną przyrodę, zwierzęta na bezkresnej sawannie, wiecznie zielone lasy, wyniosłe i ośnieżone szczyty górskie, szerokie plaże z ciepłą, lazurową wodą, koralowe klify, codziennie słońce, przed którym schronisz się w cieniu palm, a w nocy podziwiać będziesz niezwykły układ gwiazd imagine paradise: primeval nature, animals on a boundless savannah, limitless green forests, soaring, snowy mountain tops, wide sandy beaches, azure water, coral cliffs, sunshine every day that you shade from under extensive palm trees and nights offering you brilliant constellations to admire... Pod osłoną nieba A slice of heaven fot. 14 silesia airport

17 Takie miejsce istnieje, na pewno w ofercie Biura Podróży ITAKA z wylotem z Katowic. Jego wyjątkową atmosferę oddaje film Pożegnanie z Afryką z niezapomnianymi rolami Meryl Streep i Roberta Redforda. Ta opowieść o życiu Karen Blixen na plantacji kawy u stóp gór Ngong jest pełnią mistyki celu podróży, która będzie spełnieniem moich marzeń. Kenia kwintesencja Afryki i obszar decydującego wpływu na ewolucję człowieka. Czeka, by ją odkrywać, o czym świadczą znaleziska szczątków sprzed 20 mln lat, należących bez wątpienia do pierwszych hominidów. Wyruszam więc w drogę! Z niecierpliwością czekałam na moment zetknięcia się kół samolotu z gorącym lądem lotniska w Mombasie. Przekroczyłam równik, a moje emocje przystawały do panujących temperatur. Wita mnie jambo w języku suahili, ale słyszę też angielskie hello. Kenia bowiem należała do brytyjskiego imperium kolonialnego ( ), stąd także liczne przedstawicielstwo Hindusów. W efekcie podbojów innych najeźdźców (Arabów, Portugalczyków) różnorodne kultury nieustannie przenikają się, łącząc z tradycjami rdzennych grup etnicznych: rolniczych ludów Bantu z Kikuju na czele i pasterskich Nilotów, u których prym wiodą Masajowie. W drodze do hotelu na wybrzeżu mijam Barack Obama Road ulicę na cześć 44. prezydenta USA, którego ojciec pochodził z kenijskiego plemienia Luo. Potem charakterystyczną bramę w kształcie skrzyżowanych kłów największego ssaka lądowego. Wjeżdżam do stylowego miasta, leżącego na koralowej wyspie, z duszą ukrytą w zabytkowej architekturze. Do tego portu w 1498 r. zawinął okręt pierwszego Europejczyka, Vasco da Gama. Tu zakończyła się afrykańska odyseja Stasia i Nel bohaterów epickiej powieści W pustyni i w puszczy Henryka Sienkiewicza. Już sama nazwa Mombasa oddaje rytm negroidalnych bębnów, posmak arabskich przypraw, barwę kości słoniowej i rdzawej ziemi. Dodajmy radosne hakuna matata (nie ma problemu), a wyłoni się obraz beztroski i spokoju. Docieram do Hotelu Sands At Nomad*****. Kwateruję się w luksusowym bungalowie, krytym strzechą. Obowiązkowe moskitiery dodają uroku całości. Chatka leży przy samej plaży, w otoczeniu tropikalnego ogrodu. Do dyspozycji mam najgłębszy basen hotelowy w kraju, idealny na lekcję nurkowania przed This place is real and exists not only in Out of Africa with Meryl Streep and Robert Redford, but also in the holiday offer of ITAKA Travel, with departures from Katowice. The life of Karen Blixen, played by Streep, on a coffee plantation at the foot of the Ngong Mountains is, for me, fulfilling a life-long dream. Kenya the quintessential Africa and one of the most significant areas in the evolution of man. Over 20 million-year-old remains of the first hominids discovered here serve only to remind us of the gems waiting to be discovered in Kenya. So, let s get going! Finally the wheels of the plane meet the hot tarmac of the airport in Mombasa and my emotions upon crossing the Equator match the temperatures of the land. I m welcomed with jambo in Swahili, but hello in English is also all around me. This is hardly surprising as Kenya, between 1895 and 1963, was part of the British Empire. This also explains the large number of people of Indian heritage I see. The effects of conquests of other invaders (Arabs, Portuguese) see many different cultures merging, linking with the traditions of the indigenous cultures: such as the farming Bantu people from Kikuju, and the pastoral Nilotic people, with the Masai people at the forefront. On the way to the hotel on the coast, I pass Barack Obama Rd, in honour of the 44th president of the USA, whose father was Kenyan. Then there s the huge gate of crossed tusks depicting those belonging to the world s largest land mammal. I enter the city lying on a coral island with its elegant heritage architecture. This is where, in 1498, Vasco da Gama s ship first entered the port, earning him the title of first European to visit its shores. Even the city s name, Mombasa, exudes an image encompassing the rhythm of African drumbeats, the taste of Arabic spices and the colour of ivory and rust-coloured earth. Add to this hakuna matata (no problem), and you re presented with an overall image of peace and serenity. I arrive at the Sands at Nomad Hotel *****. My lodgings are in a luxurious thatched hut set right on the beach and surrounded by tropical gardens. The ubiquitous mosquito net simply adds to the charm. The deepest hotel swimming pool in the country awaits my first diving lesson, right before dinner and I don t need a second invitation. The lesson makes all the local dishes silesia airport 15

18 na wakacje for the holidays kolacją. Natychmiast korzystam. Tym smaczniejsze są serwowane potem specjały lokalnej kuchni: ugali, matoke, mokimo i sukumawiki. Następny dzień decyduję się spędzić aktywnie, korzystając z bogatej oferty sportów wodnych. Wybieram snorkeling i windsurfing, choć i golf nad brzegiem oceanu brzmi kusząco. Wieczorem relaksujące SPA. Czy można chcieć więcej? Bezcennych wrażeń! A te zapewni mi wyłącznie wyprawa w głąb lądu, do serca Kenii, bo tu jestem zaledwie u bram raju. Przede mną całe spektrum bogactwa tej ziemi podczas pięciodniowego safari. Ekspedycja wyrusza przed świtem, aby podziwiać wschód słońca i budzącą się do życia przyrodę. Przemierzę dzikie, niezamieszkałe przez ludzi tereny, gdzie cywilizacja na szczęście nie dotarła i nawet czas płynie inaczej. Tu trzeba mieć tylko oczy szeroko otwarte! Już po godzinie odkrywam niewątpliwą przyjemność płynącą z obserwowania zachowań zwierząt w ich naturalnym środowisku. Nie byłoby to możliwe gdyby nie ustanowiono terenów ochronnych. Jednym z największych na świecie jest Park Narodowy Tsavo o powierzchni 22 tys. km 2. Słynie z ogromnych baobabów i występujących wyłącznie tutaj czerwonych słoni. Kolor skóry zawdzięczają ziemi, pozostającej na nich po kąpielach błotnych. Mają tu swój rezerwat zagrożone czarne nosorożce, które mimo masywnego wyglądu biegają z prędkością 50 km/h. Wyjątkowe w tym parku są także samce lwów, bo nie mają grzywy. Prawdopodobnie jest to związane ze strukturą stada i brakiem konfliktów, co przekłada się na poziom testosteronu. W Tsavo jest tylko jeden osobnik męski, podczas gdy na innych terenach żyją koalicje kilku w jednej grupie. Późnym popołudniem sawanna ponownie budzi się do życia. Zwierzęta kierują się do wodopojów, drapieżniki na łowy, a ja za nimi. Safari można uznać za udane gdy odnajdzie się tzw. Wielką Piątkę. Stanowią ją reprezentanci najgroźniejszych gatunków ssaków, żyjących na tym kontynencie: słoń, nosorożec, lew, bawół i lampart. Wszystkie zamieszkują Rezerwat Narodowy Masai Mara. Pod względem różnorodności i koncentracji dzikiej zwierzyny nie ma sobie równych. Jesienią można tu podziwiać coroczną migrację ponad dwóch milionów stworzeń, oczekujących nadejścia pory deszczowej. Po całodziennych, ekscytujących wyprawach nocuję w ekskluzywnych lodżach na terytorium parków. Sawanna nie śpi, więc zawsze towarzyszą mi dochodzące z oddali odgłosy jej mieszkańców. Baczna obserwacja fauny nie zakłóciła mi podziwiania piękna flory, malowanej światłem. Ale to już temat na nową opowieść. Niech zwieńczeniem podróży będzie widok na majestatyczny, sa- motny masyw Kilimandżaro (5895 m n.p.m.), zwany Dachem Afryki i śnieg na równiku na wysokości 5199 m n.p.m. masywu wulkanicznego Mount Kenya. Kwaheri! fot. 16 silesia airport

19 served at dinner: ugali, matoke, mokimo i sukumawiki, taste even more delicious. I decide to spend the next day actively and making the most of all the water sports available. I try snorkelling and windsurfing, but I must admit the idea of golf along the coast does sound tempting. The evening s reserved for the SPA. What could possibly match this? Thrilling adventures! And these await me in the heart of Kenya. On a five-day safari, in front of me is the full spectrum of riches this land has to offer me. In order to watch nature awakening, the expedition sets off before dawn. We pass through wildernesses where civilisation is yet to reach. Even time seems to flow differently here. And all you need to do is to keep your eyes open. I m entranced by how fascinating it is to simply observe animals in their natural environment, which is only possible within the conservation areas designed to protect the wildlife including one of the largest national parks in the world. Tsavo National Park, with an area of km 2, is famous for its huge baobab trees and the red elephants which are exclusive to this area. Their colour is a result of the mud baths these elephants enjoy taking. In addition, the en- dangered black rhinos, able to run at speeds of up to 50km/h despite their massive build, have their own reserve here. The lions living in the Park are also unique, in that they don t have manes. This is probably related to the hierarchy and the fact that there is no fighting within the pride. This in turn related to testosterone levels. The pride in Tsavo has only one male, whereas in other areas live coalitions of several males in one pride. Late in the afternoon, the savannah comes alive again. Animals move towards watering-holes, predators start their hunts, and I m right behind them. A sign that a safari has been successful is when you manage to tick off the Big Five on the list: an elephant, a lion, a buffalo, a rhinoceros and a leopard. All of these live in the Masai Mara National Reserve, which is unrivalled in terms of diversity and sheer volume of wildlife. In autumn, the annual migration of over two-million animals awaiting the start of the wet season begins. After the excitement of a day on the savannah, we stay at exclusive lodges within the parks. The savannah doesn t sleep so animal sounds accompany us throughout the day and night. It s not just the fauna, the flora is just as unique and stunning but that s another story all together. Let the crowning achievement of our trip be the view of the majestic solitary massif of Kilimanjaro (5895m), often called the Roof of Africa and snow on the Equator at 5199m, on the volcanic massif of Mount Kenya. Kwaheri! Barbara Komar Artykuł powstał dzięki This article is sponsored by silesia airport 17

20 materiał promocyjny promotional material 18 silesia airport

21 silesia airport 19

22 materiał promocyjny promotional material 20 silesia airport

23 silesia airport 21

24 materiał promocyjny promotional material 22 silesia airport

25 silesia airport 23

26 inwestycje investments Dla rozwoju infrastruktury i środowiska For the development of infrastructure and the environment fot. Piotr Adamczyk Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze SA, zarządca Międzynarodowego Portu Lotniczego Katowice w Pyrzowicach (MPL Katowice), nieustannie inwestuje w nowoczesny sprzęt, podnoszący bezpieczeństwo operacji lotniczych i wspierający wzorowe utrzymanie infrastruktury lotniskowej. W ten sposób w pełni stara się wykorzystać szanse, jaką dają fundusze unijne. W ślad za tym spółka administrująca Katowice Airport podpisała 8 grudnia 2009 roku umowę z Centrum Unijnych Projektów Transportowych, obejmującą dofinansowanie przedsięwzięcia o nazwie Zakup pojazdów specjalnych w celu poprawy bezpieczeństwa MPL Katowice. Dotyczy ono zaopatrzenia w niezbędny tabor lotniskowy, którego składowymi są: samochód ratowniczo-gaśniczy 4 4 natychmiastowej interwencji, ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy 6 6, posypywarko-polewarka do odladzania powierzchni operacyjnych i zamiatarka letniego utrzymania. Całkowity koszt realizacji wyniesie ,61 zł (łącznie z VAT). Wsparcie środków unijnych Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 85% kosztów kwalifikowanych stanowi kwotę ,59 zł. Celem tych działań jest wzrost bezpieczeństwa w porcie oraz sprawności interwencji służb odpowiedzialnych za utrzymanie strefy operacyjnej, dróg wewnętrznych i placów manewrowych. Projekt ma również za zadanie dostosować funkcjonowanie lotniska do standardów wynikających z obowiązujących aktów prawnych, zarówno krajowych, jak i unijnych. W efekcie wpłynie na poprawę ochrony środowiska naturalnego. Jednak nadrzędne jest zapewnienie optymalnej ochrony pasażerów. Dofinansowanie przyznano w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, Priorytet VIII Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe, Działanie 8.4.: Bezpieczeństwo i ochrona transportu lotniczego. Zakupione pojazdy należą do jednych z najnowocześniejszych na świecie. Mowa tu przede wszystkim o lotniskowej posypywarko-polewarce do odladzania powierzchni operacyjnych i lotniskowej zamiatarce letniego utrzymania. Oba na podwoziu marki Mercedes. Z kolei lotniskowe samochody ratowniczo-gaśnicze Panther wyprodukowała austriacka firma Rosenbauer. Pierwszy z nich to wersja 4 4, którego całkowity ciężar dopuszczalny wynosi 25 ton. Dysponuje zbiornikiem na wodę o pojemności 6200 litrów i 750-litrowym na środek pianotwórczy. Drugi, 6 6, ma maksymalną wagę 36 ton. I jego wyposażono w dwa zasobniki, mieszczące litrów wody i aż 1600 litrów środka pianotwórczego. Dodatkowym urządzeniem jest 17-metrowy wysięgnik z działkiem wodno- -pianowo-proszkowym i przebijakiem kadłuba samolotu, zdolnym podawać środki gaśnicze do wnętrza. Każdy z nich ponadto pomieści 250 kilogramów proszku gaśniczego. Napędzają je silniki o mocy 705 koni mechanicznych, umożliwiające osiągnięcie prędkości 130 km/h. Wszystkie cztery specjalistyczne pojazdy znajdują się już w parku maszynowym Katowice Airport, znakomicie wpływając na poprawę bezpieczeństwa funkcjonowania portu w wielu aspektach. 24 silesia airport

27 The Upper Silesian Aviation Group, which manages Katowice Airport in Pyrzowice, is constantly investing in the newest equipment to increase the safety of aircraft operations and support the model upkeep of the airport s infrastructure. In this way, the Group does its utmost to utilise the possibilities offered by European Union funding. On 8 December, 2009, the group administrating Katowice Airport signed an agreement with the Centre of European Union Transport Projects, encompassing the co-financing of the project entitled the Purchase of specialist vehicles in order to improve the safety at Katowice Airport. This agreement resulted in the purchase of a fleet of essential airport vehicles, including: a 4 4 emergency fire and rescue vehicle, a heavy-duty 6 6 fire and rescue vehicle, a sprayer-sprinkler for the de-icing of operational surfaces and a sweeper for summer maintenance services. The total cost of this investment will be PLN (including VAT). 85% of the costs associated with this investment were subsidised by the European Union Fund for Regional Development amounting to PLN. The aim of these investment activities is to increase the level of safety at the airport, as well as the efficiency of the services responsible for the maintenance of fot. Piotr Adamczyk the operational zones, internal roads and manoeuvring areas. The project also aims to adapt Katowice Airport to the existing laws and regulations effective not just in Poland, but also in the European Union. In effect, this will also improve environmental protection at Katowice Airport. However, first and foremost, this will provide optimal safety for our passengers. The project was subsidised as part of the Operational Programme Infrastructure and Environment (Priority VIII: Transport safety and national transport networks, Activity: 8.4 Safety and security of air transport). The vehicles purchased are amongst the most up-to-date in the world. This is particularly true of the sprayer-sprinkler for the de-icing of operational surfaces and the sweeper for summer maintenance services, both of which are on Mercedes chassis. The airport s Panther emergency airfield fire and rescue vehicles were produced by the Austrian specialist in this field, Rosenbauer. The first of these vehicles is the 4 4 version. Its maximum weight is 25 tons, has a capacity of 6200 litres of water and 750 litres of foaming agent. The second vehicle is also equipped with a 17m-long arm with water-foampowder extinguisher as well as a punch tool allowing fire and rescue teams to break into the aircraft thus allowing extinguishing agents to be applied to the inside of the body of the aircraft. Both vehicles are also have 250kg dry-chemical extinguishing tanks. 705 horse-power engines power these vehicles allowing them to travel at speeds up to 130km/hr. All four specialist vehicles are already at Katowice Airport and have, in many aspects, greatly influenced and improved the safety and functioning of the airport. Piotr Adamczyk fot. Piotr Adamczyk silesia airport 25

28 poradnik pasażera passenger guide Czworonożni podróżnicy Four-legged travellers Trudno jest nam rozstać się z czworonożnym pupilkiem nawet podczas krótkiego wyjazdu. Nie rezygnujmy rozważmy wzięcie go ze sobą. It s hard to leave our four-legged pets at home even if it s just a short trip away. Don t resign from taking the trip take your pet with you. fot. Aby zapewnić komfort podróżowania tym wyjątkowym pasażerom, to w 2009 r. na terenie USA powstała pierwsza dedykowana im linia lotnicza. Na pokładzie samolotu PetAirways znajdują się jedynie zwierzęta w towarzystwie załogi opiekującej się nimi podczas lotu. W oczekiwaniu na powstanie europejskiego odpowiednika takiego przewoźnika, a chcąc mieć podczas podróży lotniczej za towarzysza psa, kota czy fretkę, należy pamiętać o kilku koniecznych do spełnienia warunkach. Zagadnienia prawne, związane z takim przewozem w obszarze Unii Europejskiej, reguluje Rozporządzenie nr 998/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z r. w sprawie wymogów dotyczących zdrowia, stosowanych do przemieszczania zwierząt domowych o charakte- rze niehandlowym i zmieniające dyrektywę Rady 92/65/EWG. Państwa członkowskie mogą ustanowić własne, wewnętrzne zasady. Warto więc w tym zakresie zaczerpnąć informacji. Najlepszym źródłem będzie ambasada kraju docelowego. W Polsce wykładnią tej problematyki są przepisy Ustawy z r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Dokumentem niezbędnym do podróżowania czworonoga jest paszport, spełniający wymogi określone w przepisach unijnych. Przed jego wyrobieniem trzeba zarejestrować pupilka poprzez oznakowanie tatuażem lub implantację mikroczipu. Pamiętać trzeba, że tatuaż nie jest akceptowany w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji i na Malcie. Potem należy udać się In 2009, in order to ensure the comfort of these unique passengers, a special airline was established in the USA. Only travelling pets and a crew dedicated to attending to their needs during the flight are onboard PetAirways. While waiting for a European equivalent, passengers wanting their dog, cat or ferret to travel with them, need to fulfil certain conditions before flying. Within the European Union, this type of transport is governed by Regulation (EC) No. 998/2003 of the European Parliament and of the Council of 26 May 2003 on the animal health requirements applicable to the non-commercial movement of pet animals and amending Council Directive 92/65/EEC. Member states may enact their own internal regulations. It s worth, therefore, taking the time to obtain the necessary information. The best source is the embassy of the country of destination. In Poland, these issues are governed by Regulations dated regarding the health of animals and fighting contagious infections in animals. Each four-legged traveller must have a passport complying with the conditions dictated by European Union regulations. In order to do this, pets first need to be registered and bearing a tattoo or implanted microchip transponder. However, tattoos are not accepted by the UK, Ireland, Sweden and Malta. Following this, owners need an authorised veterinarian to issue a passport for this pet, which will include the current state of health and any treatment the pet had undergone and most importantly, current rabies 26 silesia airport

29 do lekarza weterynarii, posiadającego stosowne uprawnienia do wydania paszportu. W trakcie tych formalności wpisuje się informacje związane ze stanem zdrowia, o odbytym ewentualnym leczeniu, ale niezbędnym wymogiem są aktualne szczepienia przeciwko wściekliźnie. Aby zatem nasz przyjaciel podróżował samolotem musi mieć ukończone trzy miesiące, gdyż wcześniej nie będzie miał stosownych zaświadczeń. Państwa unijne mogą zezwolić na przemieszczanie zwierząt w młodszym wieku i nie zaszczepione, jeżeli posiadają paszport i od chwili przyjścia na świat pozostawały w miejscu urodzenia bez kontaktu z dzikimi zwierzętami lub towarzyszy im ich matka, od której są w dalszym ciągu uzależnione. Zawsze jednak wpis do paszportu, dokumentujący ważne szczepienie przeciwko wściekliźnie, jest nieodzowny poza terytorium Unii Europejskiej. W przypadku wjazdu do Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji, Norwegii oraz na Maltę wymagane jest dodatkowe potwierdzenie odpowiedniego poziomu przeciwciał (tzw. badanie serologiczne), wykonane w specjalnym laboratorium. Kolejnym krokiem będzie odrobaczenie i zastosowanie środka przeciwkleszczowego. fot. Gdy nasz pupilek może się już wylegitymować, przystępujemy do zakupu biletu. Zwróćmy przy tym uwagę, że niektóre linie lotnicze zakazują przewozu zwierząt. W tym celu zapoznajmy się z regulaminem przewoźnika. Dokonując rezerwacji pamiętajmy o zgłoszeniu naszego towarzysza, bo liczba zwierząt dopuszczonych do przewozu jest ograniczona w ramach jednego lotu. Nie zapomnijmy również o zakupie transportera, w którym nasz czworonożny przyjaciel odbędzie podróż. Małe zwierzątko, o określonej maksymalnej masie ciała, może przebywać na pokładzie samolotu. Po przekroczeniu tej wagi musi pozostać w luku bagażowym, stąd konieczność zapewnienia mu odpowiednich warunków. Zwierzę wraz z klatką kwalifikuje się jako nadbagaż, dlatego jest to zawsze dodatkowo płatne według obowiązującej taryfy. Powyższe zasady w zakresie opłat i ograniczeń nie dotyczą psów przewodników, podróżujących z osobami niepełnosprawnymi. Najczęściej ich przewóz jest bezpłatny. Taki opiekun może przebywać w kabinie ze swoim właścicielem niezależnie od rozmiarów oraz pozostawać jedynie w kagańcu i na smyczy. Zawsze jednak należy uprzedzić przewoźnika o tym fakcie odpowiednio wcześniej. Koszty przygotowania do takiej wyprawy mogą wynieść 500 zł, z czego wyrobienie paszportu to 51 zł, a badanie serologiczne 160 zł. Na pozostałe wydatki składa się implantacja mikroczipu (do 100 zł), szczepienie przeciwko wściekliźnie, odrobaczenie i odkleszczanie. Szczegółowe informacje na temat listy uprawnionych do wydania paszportu weterynarzy, a także innych kwestii, w tym ośrodków wykonujących badanie serologiczne, znajdują się na stronie internetowej Krajowej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej: Więcej na temat przewozu zwierząt towarzyszących drogą lotniczą można znaleźć pod adresem com/download/pl/zwierzetatowarzyszace.pdf Życzymy przyjemnej podróży właścicielom i ich czworonożnym towarzyszom! vaccinations. It is therefore essential that our pet is at least three months old, before it has reached the required age for vaccination. EU Member countries may allow for the transport on pets which are under three months old and unvaccinated, if they are accompanied by a passport and have stayed in the place in which they were born since birth without contact with wild animals likely to have been exposed to the infection or are accompanied by their mothers on whom they are still dependent. Documentation regarding current rabies vaccinations are a vital prerequisite to countries outside the European Union. The UK, Ireland, Sweden, Norway and Malta all require additional documentation of the results of a rabies antibody titration performed at an approved laboratory. This is followed by compulsory worming and antitick medication. When our pet has all the necessary documentation, it s time to purchase the ticket. It s worth noticing that some airlines prohibit the transport of animals. This is why it is essential to check with the regulations of individual airlines. Pets must be registered at the moment of reservation as there is a limited number of pets allowed on an individual flight and let s not forget to purchase a special cage in which to transport our pet. A small pet of a determined maximum weight may be carried onboard the aircraft. Pets above this weight must travel in the hold, which is why ensuring adequate travel conditions are essential. Pets, together with their cages, are regarded as excess luggage and are therefore subject to additional charges in accordance with the binding list of fees and tariffs. Guide dogs travelling with disabled persons are exempt from the above fees and conditions. The transport of these animals is usually free and the guide dogs may stay onboard the aircraft with their owners regardless of size however they must always be on a leash and muzzled. Passengers travelling with guide dogs must always let the airline know ahead of time. The overall cost these travelling pets may even reach 500 PLN of which the passport costs 51 PLN and the antibody titration is 160 PLN. The remaining costs cover the implantation of the microchip transponder (up to 100 PLN), rabies vaccinations, worming and de-ticking. For more details as well as a list of authorised vets and laboratories may be found on the website of the National Veterinarian s Association: More information regarding the transport of pets by air is available at: com/download/en/travellingwith-pets.pdf Wishing all four-legged passengers and their owners a pleasant flight! Sylwia Kaczyńska-Adamczyk Doktorantka na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego silesia airport 27

30 śląskie. pozytywna energia silesia. positive energy Muzeum w sercu Śląska The museum in the heart of Silesia W sercu aglomeracji, przy Alei Wojciecha Korfantego 3 w Katowicach, znajduje się Muzeum Śląskie (MŚ). Decyzję o jego powołaniu podjął ustawą Sejm Śląski 23 stycznia 1929 roku. Początkowo mieściło się na piątym piętrze Urzędu Wojewódzkiego. Postanowiono jednak wybudować mu własną siedzibę. Prace rozpoczęto w 1936 roku, a tuż przed wybuchem II wojny światowej potężny gmach był ukończony. Należał wtedy do najnowocześniejszych budynków użyteczności publicznej w Polsce. Niestety nie tylko nie doczekał się oficjalnego otwarcia, ale nie przetrwał wojennej zawieruchy. Po zakończeniu działań zbrojnych, przez kilkadziesiąt lat stolica województwa pozbawiona była placówki muzealnej z prawdziwego zdarzenia. Dopiero w 1984 roku restytuowano Muzeum Śląskie. Nową, tymczasową lokalizacją stał się wystawny, neorenesansowy były Grand Hotel, położony w centrum miasta. Odrodzone muzeum zaczęło działać niezwykle prężnie. W ciągu ćwierćwiecza zgromadzono tu ponad 82 tys. eksponatów. Są one prezentowane na czterech wystawach stałych (Galeria Malarstwa Polskiego z lat , Galeria Malarstwa Polskiego po 1945 roku, Przemysł Śląski w Produkcji Zbrojeniowej XX wieku, W drukarni Jana Eichhorna) oraz w licznych Działach: Archeologii, Etnografii, Historii, Plastyki Nieprofesjonalnej, Foto- grafii i w ramach Centrum Scenografii Polskiej oddziale MŚ, który nie ma odpowiednika w muzealnictwie polskim. Do najcenniejszych kolekcji należy zbiór przedwojennych obrazów, liczący prawie 300 dzieł. Znaczna część to największe osiągnięcia sztuki polskiej, a sama galeria zajmuje jedno z czołowych miejsc w kraju. Niech przykładem jest Błękitny chłopiec i Amazonka Piotra Michałowskiego, portrety Henryka Rodakowskiego, Jana Matejki i Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego), sceny rodzajowe Józefa Chełmońskiego, słynna Żydówka z cytrynami Aleksandra Gierymskiego, Sulamitka Maurycego Gottlieba oraz Lato Aleksandra Kotsisa. Ponadto liczne płótna najwybitniejszych przedstawicieli Młodej Polski: Stanisława Wyspiańskiego, Józefa Mehoffera, Leona Wyczółkowskiego, symbolisty Jacka Malczewskiego i impresjonistów: Józefa Pankiewicza, Władysława Podkowińskiego, Jana Stanisławskiego i Olgi Boznańskiej. Muzeum Śląskie ma na swoim koncie także liczne i wszechstronne wystawy czasowe. Do 5 maja prezentuje szczególną ekspozycję, poświęconą bestialskim mordom polskich jeńców z obozów specjalnych w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Przyłącza się w ten sposób do obchodów 70. rocznicy zbrodni katyńskiej. Sylwetki tragicznie fot. The Silesian Museum lies in the very heart of Silesia at Aleja Wojciecha Korfantego 3 in Katowice. A resolution of the Silesian Parliament dated 23rd January, 1929, saw the Silesian Museum established. At first, the museum was housed on the fifth floor of the Silesian Voivodeship Office building, however, it was soon decided to provide the museum with its own building. Construction on the enormous new museum building began in 1936 and was completed just before the outbreak of World War II. At the time, it was one of the most modern public buildings in Poland. Unfortunately, the new museum building didn t get to have an Makieta nowopowstającej siedziby Muzeum Śląskiego na terenie KWK Katowice, której powierzchnia wysta- wiennicza będzie się znajdowała pod ziemią; planowane otwarcie w 2012 r.; projekt: Florian Riegler i Roger Riewe Model of the new Silesian Museum buildings on the Katowice Coalmine site whose exhibition area will be underground planned opening Design: Florian Riegler and Roger Riewe official opening. In fact, the building didn t even last the war. For almost 40 years after the end of military operations, the Silesian capital was without a museum building. In 1984, the Silesian Museum was rehoused in the neorenaissance former Grand Hotel building in the very city centre. The new museum began its activities in earnest. Over exhibits have been collected over a quarter of a century. These are presented in four permanent exhibitions (Gallery of Polish Painting , Polish Painting Gallery after 1945, War Industry in Silesia in the 20th century and In the Printshop of Jan Eicchorn) as well as its many departments: Archaeology, Ethnography, History, Non-Professional Art, Photography and the Centre for Polish Scenography, which is the only department of this type in Poland. Amongst the most valuable is the museum s collection of almost 300 pre-world War II artworks. Most of these are recognised as being at the pinnacle of achievement of Polish art and the exhibition itself one of the leading galleries in Poland. Examples of this are: Błękitny Chłopiec and Amazonka by Piotr Michałowski, the portraits of Henryk Rodakowski, Jan Matejko and Stanisław 28 silesia airport

31 zmarłych mieszkańców Śląska ukazane są poprzez pryzmat zachowanych po nich rodzinnych pamiątek. Placówka prowadzi Bibliotekę Naukową, działalność wydawniczą i sklep internetowy. Organizuje kiermasze książek, wykłady, lekcje, koncerty i warsztaty plastyczne zarówno dla dzieci, młodzieży, jaki i dorosłych, połączone np. z nauką języka angielskiego czy gwary śląskiej. W ramach swej wielowymiarowej działalności zaprasza do uczestnictwa w wydarzeniach cyklicznych o zróżnicowanej tematyce. Są nimi Świąteczne jazdy z Muzeum Śląskim, czyli wystawy ruchome, eksponowane w zabytkowym tramwaju, Europejskie Dni Dziedzictwa, Aktywne zwiedzanie, Spotkania z fotografią i międzynarodowa Noc Muzeów, realizowana od pięciu lat. Aktywnie działa Klub Debaty Obywatelskiej, nawiązujący do tradycji XIX-wiecznych salonów dyskusyjnych. Podczas spotkań prowadzone są rozmowy o kulturze z uczestnictwem wybitnych specjalistów. fot. archiwum Muzeum Śląskiego Galeria malarstwa polskiego z lat Gallery of Polish Painting A już za kilka lat Muzeum Śląskie znów zmieni adres. Zostanie przeniesione w postindustrialne otoczenie na teren byłej Kopalni Węgla Kamiennego Katowice. Trzy lata temu zakończono konkurs architektoniczny na projekt nowej siedziby. Pierwszą nagrodę zdobyła austriacka pracownia Riegler Riewe Architekten z Grazu. Nietypowa realizacja przewiduje wybudowanie pod ziemią nowoczesnego, dwupoziomowego gmachu, o powierzchni wystawienniczej 6200 m 2. Nad poziomem gruntu będzie można ujrzeć jedynie szklane wieże, doświetlające podziemne ekspozycje oraz trójkondygnacyjny budynek administracyjny. Dzięki temu nie zostaną zasłonięte zabytkowe obiekty kopalni. W tej koncepcji przewiduje się adaptację m.in. dwóch szybów wyciągowych: Warszawa II oraz niezwykle cennego Bartosz, z unikatową, XIX-wieczną parową maszyną wyciągową. Prace mają ruszyć w tym roku i potrwają 2 lata. Inwestycja będzie finansowana głównie ze środków unijnych. Całkowity koszt to dziś około 324 mln zł. Tymczasem zapraszam na rekonesans do obecnej siedziby, bo być może to niepowtarzalna okazja obejrzenia wnętrz zabytkowej kamienicy. Zachęcam także do odwiedzenia strony internetowej Znajdują się tu informacje dotyczące funkcjonowania tak ważnej dla ochrony dóbr kultury instytucji. Ignacy Witkiewicz (Witkacy), Józef Chełmoński s genre scenes, the famous Żydówka z cytrynami by Aleksander Gierymski, Sulamitka by Maurycy Gottlieb and Lato by Aleksandra Kotsis. Many of the works of the most outstanding representatives of Young Poland are also found here: Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Leon Wyczółkowski, symbolist Jacek Malczewski and impressionists: Józef Pankiewicz, Władysław Podkowiński, Jan Stanisławski and Olg Boznańska. The Silesian Museum has also hosted a multitude of temporary exhibitions. Until 5 May, the Museum is holding a special exhibition dedicated to the brutal murders of Polish prisoners of war in the camps at Kozielsk, Ostaszków and Starobielsk. In this way, the Musuem is commemorating the 70th anniversary of the Katyń massacre. profiles of the Silesians who died in these tragic circumstances are depicted through surviving family mementos. The museum also has a Research Library, its own publishing house and online shop. It also holds book fairs, lectures, concerts and art workshops for kids through to adults held in conjunction with eg. lessons in English or the Silesian regional slang. As part of its multidimensional activities, the museum invites visitors to participate in cyclical events addressing a variety of themes and topics. These include Holiday travels with the Silesian Museum travelling exhibitions held in a vintage tram European Heritage Days, Active explorations, Meetings with Photography or the international Museum Nights which has already had 5 editions. In addition there s a thriving Citizen s Debate Club, inspired by the traditions of 19th century drawing-room discussions. Meetings include discussions with prominent figures and specialists. In a few years time, however, the Silesian Museum will move again, to the post-industrial surrounds of the former Katowice coalmine. Chosen three years ago, the winning architectural design by Riegler Riewe Architekten from Graz (Austria), involves the construction of a modern twostorey, 6 000m 2 gallery underground. Visible above-ground will be glass towers providing the underground gallery with natural light, as well as the three-storey administration building. This unique concept means that the heritage mining buildings will remain at the forefront. Amongst others, two of the lift shafts: Warszawa II and the valuable Bartosz shaft with its unique 19th century steam lift mechanism. Work is set to begin this year and will last two years. The majority of this investment will be financed by European Union funds. The total cost is forecast to be approximately 324 million PLN. I d like to invite you to visit the Silesian Museum. There s only a little time left to have the opportunity to see the inside of this heritage tenement. I d also like to invite you to take a look at the museum s website, where you will find information about the museum s significance in terms of preservation of culture. Piotr Adamczyk Artykuł powstał dzięki This article is sponsored by silesia airport 29

32 Woda = Życie H2O ten prosty wzór chemiczny znają wszyscy. Już dzieci doskonale zdają sobie sprawę, że woda jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania naszej planety, zarówno przyrody nieożywionej, jak i jej mieszkańców. Niestety jej zasoby na świecie gwałtownie się kurczą. Główną przyczyną tego procesu jest zanieczyszczenie. Jeden litr ścieków zatruwa około osiem litrów czystej wody, a liczba płynnych odpadów (przemysłowych, rolnych i komunalnych), wytwarzanych przez ludzi w związku z ciągłym wzrostem populacji oraz rozwojem przemysłu, jest z roku na rok coraz większa. Nie idzie jednak za tym wzrost zasobów czystej wody. Paradoksalnie Polska, pomimo że w codziennym życiu na razie nie odczuwamy trudności z dostępem do nieskażonej wody, jest terytorium o jednym z najmniejszych jej zasobów na kontynencie wynosi on zaledwie 1,8%. Z kolei udział w skali światowej jest tak znikomy, że kształtuje się na poziomie poniżej 1. Odnawialne zasoby wód powierzchniowych, czyli krążące i nieustannie regenerujące się w cyklu hydrologicznym, szacuje się w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Globalnie mierzone są dla obszaru ok m 3, w Europie przy wskaźniku 4560 m 3, a w Polsce na 1580 m 3. Oznacza to, że w naszym kraju są one prawie trzykrotnie mniejsze niż w innych państwach europejskich i prawie pięciokrotnie niższe niż na świecie. Ten stan wynika po pierwsze z niekorzystnego hydrologicznie położenia, z drugiej strony ze wspomnianego gwałtownego wzrostu zanieczyszczeń. W tej sytuacji nie tylko warto, ale należy pomóc naturze i tym samym sobie. Proponujemy rozpocząć od indywidualnych działań, które zmniejszą udział własny w produkcji ścieków. W tym celu warto zastosować się do prostych reguł, chociażby w trakcie porannej lub wieczornej toalety. Myjąc zęby czy też goląc się należy zakręcać kran. Zrezygnujmy z kąpieli w wannie na rzecz prysznica. Przy zakupie pralki lub zmywarki zwróćmy uwagę na jej zużycie wody. Każdy producent podaje taką informację i jest ona dobrą wskazówką przy wyborze ekologicznego urządzenia. Aby jeszcze bardziej zwiększyć efektywność oszczędzania wody powinno się je włączać gdy są całkowicie wypełnione. W przeciwnym razie nie zapomnijmy o ustawieniu programu oszczędnościowego, zużywającego wodę w ilości adekwatnej do wielkości załadunku. Dobrze jest także sprawdzić czy w naszym mieszkaniu nie ma kapiących kranów i czy spłuczka toaletowa działa prawidłowo. Wszystkie tego typu awarie niezwłocznie usuwajmy. Mieszkańcy domów jednorodzinnych powinni w rozsądny sposób używać fot. wody do podlewania swoich ogrodów. Szczególnie bacznie należy kontrolować stan techniczny węży i zraszaczy, a w przypadku nieszczelności szybko je eliminować. Ponadto nie podlewajmy nadmiernie trawników, bo to oprócz znacznego wzrostu zużycia wody jest także niekorzystne dla murawy. Specjaliści twierdzą, że trawa potrzebuje latem kąpieli co 5 7 dni. Obfity deszcz eliminuje tę konieczność nawet do 2 tygodni. Radzi się także, aby trawniki podlewać wczesnym rankiem, kiedy temperatura i prędkość wiatru są najniższe. To redukuje straty wynikające na skutek parowania, a właścicielom działek pozwala zmniejszyć koszty związane z utrzymaniem pięknej, zielonej darni. I jeszcze prośba do użytkowników samochodów: sprawdźcie czy myjnia, z której korzystacie, stosuje recykling wody. Tych kilka zasad prawidłowego gospodarowania wodą w praktyce niezwykle łatwo stosować. Nie wymagają żadnych dodatkowych nakładów, a tylko dobre chęci. Godnym uwagi jest także fakt, że troska o oszczędność przysłowiowej każdej kropli niesie ze sobą nie tylko pożądane, bardzo pozytywne efekty dla środowiska naturalnego, ale także dla budżetów domowych. Wszak z każdym rokiem cena wody jest coraz wyższa. W kwestii oszczędzania wody w województwie śląskim, instytucje i samorządy mogą liczyć na wsparcie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Corocznie Fundusz kredytuje i dofinansowuje liczne inwestycje wpływające na poprawę jakości wody i optymalne, bezpieczne dla środowiska jej wykorzystanie. Organizuje także akcje edukacyjne których celem jest kształtowania prawidłowych postaw proekologicznych. Cykl artykułów Eko Lotnisko magazynu Silesia Airport został dofinansowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach 30 silesia airport

33 Water = Life H2O everyone knows this simple chemical formula and even children know that water is essential for the proper function of our planet the environment and its inhabitants. Unfortunately, sources of drinkable water are depleting at an alarming pace. Pollution is the main culprit. Just one litre of sewage can contaminate 8 litres of clean water. Furthermore, as the world s population increases and industry develops, the amount of wastewater (industrial, agricultural and municipal) produced by people, is also increasing from year to year. Unfortunately, this does not go hand in hand with increases in resources of drinkable water. Living in Poland, we don t sense there being any difficulty in accessing drinkable water. However, with only 1.8% of the entire continent s fresh water resources, Poland has one of the fewest sources of drinkable water. At less than 1%, on a world-wide scale, this is virtually insignificant. Renewable resources of surface water, those circulating and being part of the hydrogen cycle, are expressed on a per capita basis. Globally, this figure is approximately 7300m 3 per person, in Europe it s 4560m 3 and in Poland 1580m 3. In effect, this means that in our country, the figure is three times smaller in comparison to other European countries and almost 5 times smaller than the worldwide average. On the one hand, this low figure is a result of Poland s poor hydrological location, on the other, a result of the dramatic increase in pollution. It s obvious that in this situation it s worth helping nature, because we re helping ourselves too. One of simplest things we can do as individuals is to de- crease the amount of waste-water we produce. There are several basic rules we can introduce into our daily routines. Turning the tap off when washing teeth or whilst shaving is just one example, as is choosing to have a shower rather than a bath. Paying attention to the rating when buying a washing machine or dishwasher. This information is available for each appliance and it s a very good indication of how environmentally friendly the appliance is. To further increase our water conservation activities, it s worth remembering that we should make sure that we only turn these appliances on when there s a full load. Otherwise, we shouldn t forget to put the water-saving option on, which will adjust the amount of water to the size of the load. It s also good to check and fix any dripping taps or see if the toilet flushes correctly. For people who live in houses, it may be a good idea to try and use grey water to water gardens. However, hoses and sprinklers should be checked on a regular basis and any leakages should be removed as quickly as possible. Furthermore, over-watering the lawn is not just a matter of water-wastage, but the lawn doesn t like it much either. In our climate in the summer, gardening specialists believe that lawns need to be watered only once every 5 7 days. A heavy rainfall will eliminate the need for extra watering for even 2 weeks. It s suggested that lawns should be watered in the early morning when both temperature and wind is at a minimum. This reduces waterwastage resulting from evaporation as well as lowering the cost of up-keeping luscious green foliage. And one more idea for car-users: check if your local carwash recycles water. It s incredibly easy to apply these few simple rules for watermanagement. They don t require anything but your own good will. It s worth noting too, that paying attention to water conservation and management on a drop by drop basis will not only help the environment, but will also see household budgets increase. Year by year, the cost of water is higher and higher. It s worth it. In terms of water management issues in the Silesian Voivodeship, institutions and local councils can count on the support of the Regional Environmental Protection and Water Management Fund in Katowice. This annual Fund provides loans and subsidises many investments resulting in an improvement in water quality and the optimal, environmentally-friendly water usage. The Fund also organises educational campaigns aimed towards fostering pro-ecological behaviour. Piotr Adamczyk Bartłomiej Grzędziński The Eco Airport series of articles in Silesia Airport magazine was partially sponsored by the Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach (Regional Fund for Environmental Protection and Water Management eng) silesia airport 31

34 flota fleet CRJ Canadair Jeszcze do niedawna w Międzynarodowym Porcie Lotniczym Katowice w Pyrzowicach (MPL Katowice) można było codziennie zobaczyć samolot Canadair Regional Jet CRJ-200 koncernu Bombardier. Właśnie nim Lufthansa obsługiwała połączenia do Düsseldorfu. Maszyna wywodzi się z konstrukcji Canadair Challenger, zakupionej od firmy LearJet w 1976 roku. Dziewiczy lot protoplasty całej serii CRJ modelu 100 odbył się 10 maja 1991 roku, a dwa lata później pierwsze egzemplarze trafiły do linii lotniczych. Wersja CRJ-200 to rozwinięcie poprzednika. Podstawową różnicą jest wyposażenie w nowe, oszczędne silniki odrzutowe. Na pokład może zabrać maksymalnie 50. pasażerów i 4. członków załogi. Występuje w dwóch wersjach, w zależności od zasięgu i wagi. ER może latać na dystansie ok km, a zasięg LR sięga 3100 km. Maksymalna waga startowa modelu CRJ-200ER wynosi 23 tony, natomiast dla LR jest o 1000 kilogramów większa z powodu dodatkowych zbiorników paliwa. Produkt kanadyjskiego producenta mierzy 26,7 m długości i 21,2 m szerokości skrzydeł. Napędzany jest dwoma silnikami General Electric CF34-3B1 turbofans, które zapewniają mu prędkość przelotową rzędu 786 km/h (0,74 macha). Dzięki swojej zwrotności idealnie nadaje się do operowania z coraz bardziej zatłoczonych lotnisk. Samolot znajduje się obecnie we flocie 27. przewoźników. W sumie Bombardier wyprodukował już 709 maszyn serii CRJ-200 (stan na r.). Jej rozwinięciem są modele 700 i 900, które zabierają na pokład więcej pasażerów, od- powiednio: 70. i 90. Mają także wyższy maksymalny zasięg. Dla CRJ-700LR wynosi on 3700 km, a dla CRJ-900LR 3385 km. W powszechnej opinii seria statków powietrznych Bombardier Canadair Regional Jet jest uważana nie tylko za bardzo udaną, ale i bezpieczną, zapewniającą swoim pasażerom duży komfort podróżowania. Pod koniec marca br. prezentowany model CRJ-200 zastąpił na trasie z Katowic do Düsseldorfu jego większy brat, 86-miejscowy z serii 900. fot. Piotr Adamczyk 32 silesia airport

35 Regional Jet Until very recently there was a Bombardier CRJ-200 Canadair Regional Jet visiting Katowice Airport in Pyrzowice every single day of the year. It was this type of aircraft which Lufthansa used to operate connections to Düsseldorf and Frankfurt. This aircraft is based on the construction of the Canadair Challenger and the aircraft was bought at the project stage from LearJet in The virgin flight of the prototype to the entire CRJ series the 100 model took place on 10 May, 1991, and two years later, the first machines were delivered to airlines. The CRJ-200 is a more developed version of its predecessor. The basic difference between the two models is the fact that it has new energy-efficient jet turbine engines. It can carry a maximum of 50 passengers and 4 crew-members. The CRJ-200 is available in two different versions depending on range and weight requirements. The ER version has a range of approx 2500km and the LR s range is 3100km. The maximum take-off weight of the CRJ-200ER is 23 t, whereas owing to its additional fuel tanks, the LR can take one ton more at take-off. This Canadian Bombardier product is 26.7m long, and has a wingspan of 21.2m. It has two General Electric CF34-3B1 turbofans, which allows the aircraft reach a cruising speed of around 786 km/h (0.74Mach). With its manoeuvrability, it s the ideal aircraft to operate at the more and more often crowded airports. Bombardier has produced 709 (as of ) CRJ-200 aircraft and 27 airlines have these aircrafts in their fleets. The expanded 700 and 900 models can take more passengers onboard: 70 and 90 respectively. They also have a larger maximum range, which for the CRJ-700LR is 3700km and the CRJ-900LR is 3385km. Overall, the Bombardier Canadair Regional Jet is regarded as being a very successful machine ensuring passengers travel in comfort. Towards the end of March this year, the bigger brother of this machine was introduced on the Katowice-Düsseldorf route. The CRJ-900 is capable of seating 86 passengers. Piotr Adamczyk silesia airport 33

36 materiał promocyjny promotional material SPRZYJAJĄCY KLIMAT DLA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Wszyscy wiemy, jak ważna dla prowadzonej działalności gospodarczej jest lokalizacja inwestycji. Dlatego chcemy Państwu przybliżyć możliwości inwestowania w Czeladzi, mieście położonym w Aglomeracji Katowickiej, sąsiadującym z metropolitalnymi Katowicami. Mieście dynamicznie się rozwijającym i przyjaznym biznesowi. Czeladź położona jest w ciągu miast składających się na Aglomerację Katowicką. Miasto graniczy z Katowicami, Siemianowicami Śląskimi, Sosnowcem i Będzinem. W obrębie Aglomeracji Śląskiej mieszka 2,77 mln. osób. Niekwestionowanym atutem Czeladzi jest położenie - nie tylko obok wyżej wymienionych Katowic i Sosnowca, na obrzeżu Aglomeracji, która jest dużym rynkiem zbytu dla towarów i usług, a zarazem producentem know-how, kapitału społecznego i przedsiębiorczości, z której znany jest Górny Śląsk. To także strategiczne dla działalności transportowej, logistycznej oraz handlowej położenie na przecięciu się ważnych arterii komunikacyjnych rangi regionalnej i krajowej: Drogi Krajowej 94 Kraków Wrocław oraz Drogi Krajowej 86 Cieszyn Warszawa. Odległość 12 km od węzła autostrady A4 i 15 km od projektowanej autostrady A1 oraz 20 km od Międzynarodowego Portu Lotniczego Katowice-Pyrzowice. Możliwości i warunki rozwoju miasta wynikają w dużym stopniu z położenia geograficznego, tradycji gospodarczych oraz tempa przemian rynkowych i utrwalania nowego profilu gospodarczego. Poza wspomnianymi walorami położenia do największych atutów Czeladzi należy ponadto dobrze rozwinięta infrastruktura dla inwestorów, dostępność mediów komunalnych oraz dobry klimat dla przedsiębiorczości. Klimat ten przejawia się niezwykle sprawną organizacyjno-administracyjną obsługą inwestorów, fachowością i wysokimi kompetencjami służb miejskich oraz udogodnieniami i otwartością na ich potrzeby. Na miejsce swoich inwestycji i działań wybrali nas już m.in.: Metro Group Asset Management Centrum Handlowe M1 Czeladź Saint Gobain Le Platforme oraz produkcja szyb samochodowych Menard Doswell centrum logistyczne Alliance Silesia General Logistics Systems centrum logistyczne GLS Panattoni Europe centrum Panattoni Park Czeladź Przedsiębiorstwo Usług Pasażerskich Man-Star Trucks regionalne centrum obsługi Shell, British Petroleum, Neste, Orlen McDolnald s Szafranowy Dwór oraz hotel Szafran Vetro Polska Illuminazione-2000 Cini Zannini Poland Espri Budropol Cortex II Curyło Asterix Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych Respol Buderus Bergerat Monnoyeur Mikster Agro Food Technology PRC Communications Czekamy na Ciebie! więcej informacji na: Wysoki jest poziom przedsiębiorczości społeczności lokalnej mierzony liczbą firm na 1000 mieszkańców, który dla miasta wynosi 100,56 i jest wyższy od notowanego w regionie, gdzie kształtuje się na poziomie 92,32. Od 2000 r. poziom wskaźnika wykazuje szczególnie wysoką dynamikę. 34 silesia airport

37 silesia airport 35

Galeria Handlowa Starogard Gdański

Galeria Handlowa Starogard Gdański Galeria Handlowa Starogard Gdański Parkridge Retail Miasto Starogard Gdański leży w południowo-wschodniej części województwa pomorskiego, w pobliżu Borów Tucholskich, nad rzeką Wierzycą na Pojezierzu Starogardzkim.

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MASTERS WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MTB ORIENTEERING

Bardziej szczegółowo

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA Atrakcyjne tereny inwestycyjne znajdują się przy ul. Leśnej w Bytomiu, w bezpośrednim sąsiedztwie Alei Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Przeznaczona do sprzedaży uzbrojona

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Hershey Resorts. W skład Hershey Resorts wchodzi m.in. szereg hoteli, restauracji, sklepów i przede wszystkim wielki park rozrywki.

Hershey Resorts. W skład Hershey Resorts wchodzi m.in. szereg hoteli, restauracji, sklepów i przede wszystkim wielki park rozrywki. www.hersheypa.com Hershey Resort znajduje się w bliskim sąsiedztwie z Nowym Jorkiem, Baltimore i Waszyngtonem. Hershey w stanie Pennsylvania jest znane jako najsłodsze miejsce na ziemi, ponieważ słynie

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 26 Informator o egzaminie maturalnym z języka obcego nowoŝytnego Część ustna (bez określania poziomu) Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm The realization of the programme "The Whole World is One Big Chelm" March 2006 We have completed yet another stage of our programme.

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Ŝurawia GTK1100 Poznań, 24-11-2010 Igor Pawela Forum Czystej Energii Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. [Congratulations to Gołda Tencer and the Shalom Foundation.]

Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. [Congratulations to Gołda Tencer and the Shalom Foundation.] Ambassador Feinstein s Remarks at the Singer Jewish Cultural Festival, August 28, 2011 Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. in a row.] [Good evening. It is a great pleasure

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3.

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3. Zadanie 1. Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji zawartych w nagraniu, w zadaniach 1.1. 1.3. z podanych odpowiedzi wybierz właściwą. Zakreśl literę A lub B. 1.1. Chłopiec dzwoni do

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości Mówienie o przyszłości w języku angielskim kilka sposobów Czas Present Simple Czas Future Simple Czas Present Continuous Forma to be going to Czas Future

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at school być w szkole Jestem teraz w szkole. (1)

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

POLISH CULTURAL FOUNDATION

POLISH CULTURAL FOUNDATION 177 Broadway Clark, New Jersey 07066 Tel: 732-382-7197 Fax: 732-382-7169 web: www.pcfnj.org e-mail: pcf@pcfnj.org Accept our cordial invitation to JOIN TODAY! Come visit and experience our hospitality.

Bardziej szczegółowo

Liebrecht & wood Group, BBI Development Awards

Liebrecht & wood Group, BBI Development Awards www.placunii.pl Plac Unii City Shopping, opened in October 2013, is part of Plac Unii the largest mixed-use investment completed in Warsaw in the recent years. The three level shopping centre offers 15,500

Bardziej szczegółowo

Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku. Morskie Oko (The Eye of the Sea) was developed. Nad wodą. By the water

Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku. Morskie Oko (The Eye of the Sea) was developed. Nad wodą. By the water Nad wodą Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku kamieniołomu w okolicy dzisiejszej ul.fabrycznej. Zbiornik wodny ze względu na częściowo skaliste brzegi nazywano Morskim Okiem. W latach 30. XX wieku przy

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO KROPECZKI MIESIĄC: PAŹDZIERNIK 2013R. TEMAT MATERIAŁ Hello again! What s your name? Proste powitania Wskazywanie kolegów/koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi A. Hello! I am Kasia. My name is Kasia What

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool:

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: posiadają odpowiednie kwalifikacje, przygotowanie pedagogiczne oraz doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, stosują w swojej

Bardziej szczegółowo

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please?

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Can you drive a car? Can you meet me tomorrow? Can you recommend a

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, witaj na I etapie konkursu języka angielskiego. Przeczytaj

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch PRODUCTION HALL DATA 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Hala magazynowo- produkyjna (oznaczona na schemacie

Bardziej szczegółowo

Adult Education and Lifelong Learning

Adult Education and Lifelong Learning Adult Education and Lifelong Learning Adult Education Centers can provide a number of courses many of which are free to the learner. For information on the courses they provide visit www.lincolnshire.gov.uk/

Bardziej szczegółowo

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę.

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. The schools which participate in the project are from: Szkoły uczestniczące w projekcie są z: POLAND POLSKI

Bardziej szczegółowo

PART 1: GRAMMAR AND VOCABULARY

PART 1: GRAMMAR AND VOCABULARY PART 1: GRAMMAR AND VOCABULARY 1. Complete the sentences with the correct answers. Choose A, B, C or D. There is only ONE good answer. Uzupełnij zdania. Wstaw A, B, C lub D. Zawsze jest tylko JEDNA poprawna

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

Budynki i zabudowania na terenie (T/N) Buildings / other constructions on site (Y/N)

Budynki i zabudowania na terenie (T/N) Buildings / other constructions on site (Y/N) Poziom wód gruntowych [m] Underground water level [m] Czy były prowadzone badania geologiczne terenu (T/) Were geological research done (Y/) Ryzyko wystąpienia zalań lub obsunięć terenu (T/) Risk of flooding

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10 Podróżowanie

Lekcja 10 Podróżowanie LEKCJA 10 Lekcja 10 Podróżowanie 59 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Kupowanie biletu na pociąg - Hello,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information:

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information: AT 1 KOMUNIKAT 2 The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry Conference information: AT 1 PLACE OF CONFERENCE Address: ACH - DS "Krakowiak" 30-150 Kraków

Bardziej szczegółowo

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015 RAIL TARIFF This Rail Tariff is an integral part of intermodal transport arrangement service provided by PCC Intermodal S.A. and therefore it cannot be used as a standalone offer, only in combination with

Bardziej szczegółowo

V MIĘDZYNARODOWEGO BIENNALE PASTELI NOWY SĄCZ 2010 THE 5 TH INTERNATIONAL BIENNIAL PASTEL EXHIBITION NOWY SĄCZ 2010

V MIĘDZYNARODOWEGO BIENNALE PASTELI NOWY SĄCZ 2010 THE 5 TH INTERNATIONAL BIENNIAL PASTEL EXHIBITION NOWY SĄCZ 2010 organizator_organiser Oddział Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu Branch of SOKÓŁ Małopolska Culture Centre współorganizator_co-organiser Stowarzyszenie Pastelistów Polskich The Association

Bardziej szczegółowo

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer OFERTA REKLAMOWA 2015 advertisement offer LICZBY GRAMWZIELONE.PL FACTS & FIGURES 5 LAT NA RYNKU YEARS ON THE MARKET 1 POZYCJA NA RYNKU MEDIÓW W POLSCE DEDYKOWANYCH ENERGII ODNAWIALNEJ NO 1 POSITION AMONG

Bardziej szczegółowo

Aleje Ujazdowskie 41, Warszawa 41 Ujazdowskie Avenue, Warsaw

Aleje Ujazdowskie 41, Warszawa 41 Ujazdowskie Avenue, Warsaw Aleje Ujazdowskie 41, Warszawa 41 Ujazdowskie Avenue, Warsaw Budynek został wzniesiony około 1876 roku przy Trakcie Królewskim, historycznie najważniejszej arterii Warszawy. Lokalizacja u zbiegu ulicy

Bardziej szczegółowo

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF By 0 - Are you searching for Perspektywy pdf Books? Now, you will be happy that Perspektywy PDF is available at our online library

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. E 1.2. A 1.3. Zdający selekcjonuje informacje (II. 1 d)

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl

British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl The British Polish Chamber of Commerce is extremely active with its media and communications

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

Toskania. Słońce i włoska kuchnia

Toskania. Słońce i włoska kuchnia Toskania Słońce i włoska kuchnia Plan wyjazdu Miejsce: Włochy Region: Toskania Dzień 1: Polska Wiedeń okolice Bolonii Dzień 2: Bolonia Siena San Gimignano Montecatini Dzień 3: Montecatini Piza Chianti

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia!

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! 1 st -3 rd May, 2009, Jadwisin by the Jezioro Zegrzyńskie Wikimedia Polska Conference 2009 is a fourth event organized by the

Bardziej szczegółowo

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name...

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... Child s surname........ Date and place of birth..... Citizenship.....

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo