Edukacja alternatywna w XXI wieku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Edukacja alternatywna w XXI wieku"

Transkrypt

1

2 Edukacja alternatywna w XXI wieku redakcja naukowa Zbyszko Melosik i Bogusław Śliwerski Poznań Kraków 2010

3 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2010 Recenzent: dr hab. Wiktor Żłobicki Redakcja wydawnicza: Małgorzata Miller Opracowanie typograficzne: Katarzyna Kerschner Projekt okładki: Magdalena Muszyńska Izabela Surdykowska-Jurek CZARTART Publikacja dofinansowana przez Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ISBN Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (12) , fax (12) Wydanie I, Kraków 2010

4 Spis treści Wstęp Spory teoretyczne Czesław Kupisiewicz Szkoła alternatywna definicje, rodzaje, ocena, perspektywy rozwoju Zlatica Hul ová Alternatywne koncepcje jako podstawa dla innowacyjnych działań edukacyjnych trendów w kontekście badań eksperymentalnych Amadeusz Krause Pedagogika pobocza złudzenia i nadzieje alternatywności w pedagogice specjalnej Mirosław Kowalski, Daniel Falcman Edukacyjne kierunkowskazy. Refleksje o współczesnej teorii pedagogicznej Modele i praktyki edukacji alternatywnej Inetta Nowosad Przemiany koncepcji autonomii szkół publicznych w Europie Hein Retter John Dewey jako pedagog reform i wychowania do demokracji Johannes Kiersch Tradycja i postęp w pedagogice waldorfskiej

5 6 Spis treści Tomasz Gmerek Edukacja i procesy asymilacji mniejszości etnicznych na dalekiej Północy. Studium przypadku Saamów w Norwegii i Nieńców w Rosji Karolina Domagalska-Nowak Szkolnictwo średnie w Norwegii. Wybrane aspekty funkcji selekcyjnej Jarema Drozdowicz Edukacja językowa w Gwatemali alternatywa edukacyjna, polityczna czy kulturowa? Aleksandra Maj Koncepcja edukacji przedszkolnej w Reggio Emilia we Włoszech Mirosława Cylkowska-Nowak Ijime, hikikomori i edukacja alternatywna w Japonii Sylwia Grzegorzewska Alternatywne sposoby realizowania edukacji wczesnoszkolnej na przykładzie kształcenia zróżnicowanego prezentacja wyników badań eksperymentalnych Iwona Paszenda Myślenie i działania twórcze jako forma alternatywnej edukacji studentów pedagogiki Anna Buła Dydaktyczne możliwości zastosowania dociekań filozoficznych w kształceniu zintegrowanym Daria Hejwosz Społeczne funkcje Uniwersytetu Harvarda Krzysztof Wawrzyn Edukacja alternatywna jako forma wspierania rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną Maciej J. Wielobób System wychowawczy jogi klasycznej

6 Spis treści 7 Kamila Kocoń, Marta Hold Wykorzystanie gier symulacyjnych w edukacji międzykulturowej Janusz Moos, Małgorzata Sienna Kształcenie modułowe, standaryzacja kwalifikacji zawodowych we współczesnej szkole zawodowej Joanna Cukras-Stelągowska Szkółki niedzielne wobec potrzeby rewitalizacji żydowskiego życia w Polsce Uwarunkowania edukacji alternatywnej Zbyszko Melosik Słoneczne (pozakulturowe) wakacje tożsamość typu all inclusive Agnieszka Cybal-Michalska Społeczeństwo przyszłości w wyobrażeniach młodzieży: indywidualistyczna vs. kolektywistyczna koncepcja społeczeństwa Jarosław Bąbka Ciągłość i zmiana w zakresie idei uczenia we współpracy Marek Gawrysiak Wytresowany pies czy autonomiczny kot? O edukacji komputacjonalistycznej, konstruktywistycznej i konektywistycznej Jolanta Bonar Czy szkoła jest miejscem twórczości rzeczywiście stymulowanej? Krystyna Kusiak Program kształcenia obszar obowiązków i wolności Mirosława Nyczaj-Drąg Sukcesowi trzeba pomóc, czyli o edukacji dziecka w rodzinie klasy średniej Marek Budajczak Metoda Carden klasyczna amerykańska alternatywa edukacyjna

7 8 Spis treści Andrzej Murzyn Pomiędzy rodziną i szkołą w poszukiwaniu sensu pedagogiki alternatywnej Wojciech Kołodziej Edukacja polityczno-prawna społeczeństwa polskiego wobec współczesnych realiów Edukacja w świetle badań Olga Czerniawska Andragogika z perspektywy badań biograficznych Aleksandra Nowak, Marcin Ograbek, Katarzyna Świniarska E-przedszkole analiza skutków rozprzestrzeniania się e-learningu w nauczaniu dzieci Wiesława Martyniuk Alternatywy dla formalnego obrazu szkoły jako instytucji w uczniowskich metaforach Anita Famuła-Jurczak Pejzaż gimnazjów prowadzonych przez stowarzyszenia Beata Bednarczuk Doświadczanie uczenia się w relacjach absolwentów klas Montessori (przed)wstępne rozpoznanie Renata Machalska Czy szkoły ogólnodostępne rzeczywiście są alternatywą dla kształcenia segregacyjnego? Z opinii nauczycieli szkół specjalnych i ogólnodostępnych Piotr Plichta Korzystanie z nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych przez młodzież z niepełnosprawnością intelektualną Katarzyna Zatorska Warunki i możliwości zaspokajania specjalnych potrzeb edukacyjnych w szkole. Z opinii dyrektorów szkół ogólnodostępnych

8 Spis treści 9 Lucyna Telka Ideologia w przekształcaniu przestrzeni społecznej placówki Ewa Tłuczek-Tadla Edukacja obywatelska w oddolnych stowarzyszeniach młodzieżowych na przykładzie stowarzyszenia Parlament Młodzieży z Przemyśla (komunikat z badań) Katarzyna Bocheńska-Włostowska W poszukiwaniu umiejętności i doświadczenia. Idea Otwartej Akademii Umiejętności jako przykład edukacji alternatywnej Danuta Michałowska Kształtowanie wrażliwości na wartości etyczne metodami dramy i psychodramy Joanna Przybyszewska Zaspokajanie potrzeb edukacyjnych dziecka niepełnosprawnego na etapie kształcenia przedszkolnego i podstawowego w opiniach rodziców Paulina Wierzba Homoseksualizm jako alternatywny styl życia Wybrane problemy i kontrowersje Mateusz Melosik Kohabitacja jako alternatywa dla małżeństwa. Wybrane problemy i kontrowersje Bogusław Śliwerski Ostrzeżenie zamiast zakończenia, czyli o toksycznych doświadczeniach wychowanków Odenwaldschule Noty o autorach

9 Płyta DVD zawiera pliki wideo: 1. Film Na Bednarskiej. Kalejdoskop szkolnej demokracji 2. Wywiad z Krystyną Starczewską dyrektorem Gimnazjum Społecznego nr 20 w Warszawie przy ul. Raszyńskiej Wywiad z Michałem Ziętkiem i Anną Dzierzgowską absolwentami I Społecznego LO im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji, a obecnie nauczycielami szkół demokratycznych Bednarska 4. Wywiad z Piotrem Laskowskim dyrektorem Wielokulturowego Liceum Humanistycznego im. Jacka Kuronia w Warszawie przy ul. Kłopotowskiego Wywiad z Janem Wróblem dyrektorem I Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji w Warszawie przy ul. Bednarskiej 2/4 6. Wywiad z Nadią Pawelczyk premierem rządu (rady szkoły), uczennicą klasy maturalnej LO im. Ingmara Bergmana w Warszawie przy ul. Raszyńskiej Wywiad z Martą Ługowską nauczycielem I Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji w Warszawie przy ul. Bednarskiej 2/4 8. Wywiad z Magdaleną Kiziukiewicz nauczycielem, sędzią Sądu Szkolnego Zespołu Szkół Bednarska 9. Wywiad z uczniami Gimnazjum Społecznego nr 20 w Warszawie przy ul. Raszyńskiej Wywiad z Katarzyną Wiśniewską matką trójki uczniów Zespołu Bednarska, wicemarszałkiem Sejmu Szkolnego Materiał zrealizowali: Włodzisław Kuzitowicz i Piotr Sobczak

10 Wstęp Edukacja alternatywna rodzi liczne dylematy zarówno w teorii, jak i w praktyce, dlatego każda okazja do wymiany poglądów, idei, prezentacji rozwiązań teoretycznych i praktycznych, do prowadzenia sporów czy wzmacniania własnych celów i rodzajów zaangażowania będzie wpisywać się w dobro wspólne, z którego w kolejnych latach będą mogli korzystać inni, choć i nam zapewne ten udział przyda się do czegoś istotnego (zapewne tu i teraz trudnego do wymienienia). Spór o pedagogikę i edukację alternatywną jest podtrzymywany w wielu publikacjach teoretyków i praktyków oświatowych, podczas konferencji, sesji, w mediach oraz w programach i w treściach kształcenia nauczycieli czy wychowawców, ponieważ jest on symptomem nieustającej walki o wolność w kształceniu i wychowaniu młodego pokolenia. Upominanie się różnych podmiotów oświatowych o prawo do niezależnej myśli i praktyki edukacyjnej jest dla jednych dopominaniem się przede wszystkim o podstawowe prawo człowieka do bycia sobą w każdej sytuacji, do bycia prawdziwym, indywiduum; dla innych zaś wołaniem o powrót do źródeł i tradycji szkoły jako instytucji wszechwładzy i wszechwiedzy. Dla tych pierwszych etos tak pojmowanej edukacji sięga swoimi korzeniami do zapoczątkowanego w wiekach XVII i XVIII liberalizmu, którego przedstawiciele afirmują pluralizm, tolerancję, maksymalną wolność indywidualną, ochronę praw człowieka, dowartościowują inicjatywy w procesie kształcenia i wychowania, wolny rynek i konkurencję, prowokują do buntu przeciwko istniejącym standardom (przeciwko formalizmowi, konserwatyzmowi, autorytaryzmowi itp.). Dla tych drugich upominanie się o alternatywność jest roszczeniem powrotu do normalności, czyli standardów wytężonej pracy, posłuszeństwa i autodyscypliny dla wszystkich podmiotów edukacji. Konserwatyzm staje się także argumentem wobec rozwiązań niekonwencjonalnych, alternatywnych, ponieważ tworzy przekonanie, że innowacje i wolne inicjatywy edukacyjne nie są w stanie zmienić obrazu statystycznej większości. Gra sił trwa 1. Kontrowersje zaczynają się 1 R. Łukaszewicz, Szkoły wolne a problemy samorządności [w:] R. Łukaszewicz (red.), Edukacja wobec zmian lokalnych i globalnych, Acta Universitatis Wratislaviensis, 1622, Wrocław 1994, s. 65.

11 12 WstĘp już na poziomie etymologicznego wyjaśniania pojęć pedagogika alternatywna i edukacja alternatywna. Niektórych pedagogów najbardziej dręczy przymiotnik alternatywna, który budzi skojarzenia z czymś niepewnym, kontrkulturowym, niesprawdzonym, marginalnym, odrębnym, niekonwencjonalnym, nienaukowym. Przyczyniła się do tego niewątpliwie propaganda czasów PRL, kojarząca ten typ edukacji z działaniem antypaństwowym, czyli nielegalnym, opozycyjnym, wywrotowym, reakcyjnym, anarchistycznym itp. To właśnie wówczas sytuowano edukację alternatywną poza państwowym systemem oświatowym. Wszystko, co nie było za przyzwoleniem totalitarnej władzy wpisane w nurt państwowego kształcenia, stawało się antypaństwowe, a więc było już z tego powodu niepożądane. Dla tak rozumianej alternatywy nie było w społeczeństwie miejsca i politycznego przyzwolenia. Traktowano ją jako niemieszczącą się w obowiązującym ładzie społeczno-politycznym, toteż najlepiej byłoby ją przynajmniej odizolować, jeśli już nie jest możliwe całkowite jej usunięcie z pola widzenia i dostępności publicznej czy wyrzucenie na śmietnik historii. Władza zawsze miała z edukacją alternatywną kłopot, ponieważ ta obierała sobie kierunek rozwoju i oddziaływań według własnej misji i własnego projektu, bez względu na zamiary i interesy władzy. To właśnie ten typ edukacji stawia pod znakiem zapytania powszechny ład oświatowy, stając się swoistego rodzaju wirusem oporu, niechęci czy odmiennego zaangażowania, przed którego inwazją nie da się już zaszczepić. Tymczasem dzieje pedagogiki, rzeczywistość edukacyjna i teoria pedagogiczna całkowicie przeczą takiej interpretacji tego fenomenu z perspektywy zagrożonej totalitarnej władzy. Jak stwierdza A. Nalaskowski: Alternatywność edukacyjna może być pojmowana jako rodzaj konstruktywnej krytyki. Jest bowiem ekspresją niezgody na określony typ działań edukacyjnych z jednoczesną propozycją stosowania w ich obrębie innych rozwiązań 2. Każda próba zmiany powszechnie obowiązującego stanu rzeczy jest działalnością twórczą. Piętnowanie jej, wyszydzanie z niej są wyrazem bezsilności władz na rzecz utrzymania status quo, ładu, obowiązującej przejrzystości i jednoznaczności. Wystarczy sięgnąć do leksykonu czy słownika pedagogicznego, by przekonać się, że edukacja alternatywna oznacza taki typ kształcenia czy wychowania, który jest w jakiś szczególny sposób odmienny od powszechnie oferowanego przez instytucje oświatowe. Szkoły alternatywne określane są zatem także jako: wolne, otwarte, niezależne, nietradycyjne, prywatne, innowacyjne, doświadczalne (eksperymentalne), szkoły reform itp. Niektóre z cech wyróżniających te szkoły spośród szkół niealternatywnych pokrywają się ze sobą, toteż coraz częściej pedagodzy komparatyści mają problem z ustaleniem jednoznacznych, ostrych granic między nimi. 2 A. Nalaskowski, Obsesja alternatyw?, Teraźniejszość Człowiek Edukacja 2001, nr 4, s. 73.

12 WstĘp 13 Mamy nadzieję, że kolejny monograficzny tom studiów z pedagogiki alternatywnej uruchomi i podtrzyma debatę na jej temat. Zachęcamy do dyskusji, wymiany myśli, poglądów i nowych podejść do edukacji. Zbyszko Melosik i Bogusław Śliwerski Bibliografia Łukaszewicz R., Szkoły wolne a problemy samorządności [w:] R. Łukaszewicz (red.), Edukacja wobec zmian lokalnych i globalnych, Acta Universitatis Wratislaviensis, 1622, Wrocław Nalaskowski A., Obsesja alternatyw?, Teraźniejszość Człowiek Edukacja 2001, nr 4, s. 73.

13 Czesław Kupisiewicz Szkoła alternatywna defi nicje, rodzaje, ocena, perspektywy rozwoju W drugiej połowie XX wieku przedmiotem uwagi pedagogów były m.in. trzy główne strategie (zwane też paradygmatami) reform oświatowych: 1) wymierzone przeciwko tzw. szkole tradycyjnej, opartej na założeniach pedagogiki J.F. Herbarta; 2) ukierunkowane na zastąpienie szkoły przez rozwiązania wobec niej alternatywne; 3) zmierzające do zachowania dotychczasowego modelu zinstytucjonalizowanego nauczania (ze szkołą jako jego podstawowym elementem), przy równoczesnym, ustawicznym doskonaleniu realizowanych przez ten model celów i treści, a także stosowanych w nim metod, środków i organizacyjnych form pracy dydaktyczno-wychowawczej. Pierwszą strategię nazwano descholaryzacyjną, drugą alternatywną, a trzecią ustawicznego doskonalenia szkoły. Ich dość szczegółową charakterystykę przedstawiłem w książce Paradygmaty i wizje reform oświatowych 1. W tym natomiast opracowaniu chciałbym się skupić na strategii czy paradygmacie szkoły alternatywnej, dokładniej zaś mówiąc na analizie jej najczęściej spotykanych definicji, opisie różnych odmian szkoły alternatywnej, ich ocenie, a ponadto próbie nakreślenia perspektyw rozwojowych alternatywnych rozwiązań oświatowych. 1 C. Kupisiewicz, Paradygmaty i wizje reform oświatowych, Warszawa 1985 (i kilka późniejszych wydań).

14 18 Czesław Kupisiewicz Wybrane definicje szkoły alternatywnej W niektórych publikacjach pedagogicznych 2 nie ma definicji szkoły alternatywnej, w innych zamiast definicji szkoły podaje się definicje szkolnictwa alternatywnego albo pisze się o alternatywnym wychowaniu, tzn. nie tyle o szkole alternatywnej, ile o jednej z funkcji, jakie ta szkoła spełnia. Gdy zaś chodzi o definicje szkoły alternatywnej, które są tutaj głównym przedmiotem naszego zainteresowania, to na szczególną uwagę, moim zdaniem, zasługują następujące: Szkoła alternatywna to rodzaj placówki oświatowej, zorganizowanej według odmiennych projektów edukacyjnych, stanowiących alternatywę wobec koncepcji realizowanych w szkołach prowadzonych przez organy administracji państwowej bądź gminnej; do szkół alternatywnych zalicza się m.in. wolne szkoły typu Waldorff, szkoły odwołujące się do systemu pedagogicznego M. Montessori czy C. Freineta, a także część szkół prowadzonych przez stowarzyszenia społeczne bądź religijne 3. Szkoła alternatywna to placówka ukierunkowana na realizację innych niż w szkołach publicznych założeń teleologicznych, programowych, organizacyjnych i metodycznych, nawiązujących dość często do koncepcji głoszonych na początku XX wieku przez reprezentantów różnych odmian nowego wychowania 4. Alternatywna edukacja [w tym przypadku termin edukacja został potraktowany jako synonim pojęcia szkoła C. K.] jest ważnym współczesnym ruchem opartym na wyborze dokonywanym przez uczniów, rodziców i nauczycieli. Przed 1970 rokiem interesowało się tym ruchem niewiele [amerykańskich C. K.] szkół publicznych, a i teoria nie poświęcała mu większej uwagi. Ten stan rzeczy zmienił się zasadniczo w następnych dekadach: w roku 1980 około 80% ogółu tych szkół korzystało już w różnym zakresie z rozwiązań alternatywnych, dotyczących głównie treści oraz metod nauczania, i ten wskaźnik nadal rośnie 5. W latach 60. XX wieku do rozwoju alternatywnej szkoły przyczynili się w znacznym stopniu radykalni krytycy szkoły tradycyjnej, zwani descholaryzatorami, którzy uznali szkołę za instytucję anachroniczną i domagali się jej zlikwidowania lub przynajmniej zastąpienia przez alternatywne instytucje edukacyjne. W rezultacie tej krytyki powstały, najpierw w USA, a później w innych krajach, liczne szkoły alternatywne, np. szkoły wolne ( free schools), akademie uliczne 2 Por. np. E. Różycka (red. prow.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, Warszawa 2003 (t. 1), 2008 (t. 7). 3 B. Milerski, B. Śliwerski, Leksykon PWN Pedagogika, Warszawa 2000, s C. Kupisiewicz, M. Kupisiewicz, Słownik pedagogiczny, Warszawa 2009, s T. Husén, N. Postlethwaite, Encyclopedia of Education, Oxford 1985, s. 256.

15 Szkoła alternatywna definicje, rodzaje, ocena, perspektywy rozwoju 19 (street academies), otwarte klasy (open classrooms), szkoły bez ścian (schools without walls) itp. Wtedy też alternatywnie zaczęto traktować głównie strukturę oraz formy organizacyjne zinstytucjonalizowanego nauczania zarówno w szkolnictwie prywatnym, jak i nieco później publicznym 6. Definicje szkoły alternatywnej można spotkać również w najnowszych słownikach i encyklopediach pedagogicznych typu e-book oraz znaleźć w Internecie. Jedna z tych definicji głosi, że Szkoła alternatywna jest placówką oświatową dla tych dzieci i dorosłych, których potrzeby edukacyjne, zdrowotne i behawioralne nie są w zadowalający sposób zaspokajane przez szkołę tradycyjną 7. Inna z kolei, dotycząca jednak szkolnictwa alternatywnego, a nie samej tylko szkoły, podkreśla, że [...] szkolnictwo to definiuje się na ogół jako nietradycyjne w stosunku do konwencjonalnego, faworyzowane i dobrowolnie wybierane przez uczniów, ich rodziców i nauczycieli jako bardziej otwarte na zainteresowania i potrzeby poznawcze dzieci i młodzieży oraz efektywne 8. Jeszcze inna spośród najnowszych definicji szkoły alternatywnej, eksponowana tym razem w Internecie, wskazuje, że podstawowymi cechami tej szkoły są: dobrowolność wyboru przez zainteresowane nią osoby, niewielkie rozmiary samej placówki i mała liczba uczniów w klasach, nauczyciele o bardzo wysokich kwalifikacjach ogólnych i pedagogicznych, szeroka oferta programowa, uwzględniająca zainteresowania oraz potrzeby poznawcze uczniów, przyjazne dla dzieci i młodzieży otoczenie i warunki pracy (safe learning environment) oraz troska o rozwój fizyczny uczniów 9. W 2000 roku czytamy w tym haśle, że do różnego rodzaju szkół alternatywnych uczęszczało w USA ponad 15% ogółu uczniów szkół publicznych. I jeszcze na zakończenie tego przeglądu różnych definicji szkoły alternatywnej określenie zaczerpnięte z WIEM 2007: Szkoła alternatywna jest współczesnym modelem szkoły opartym na odmiennym od tradycyjnego systemie kształcenia i wychowania. Model ten powstał w wyniku krytyki konwencjonalnych metod edukacyjnych (wydłużone mnożenie wykładanych przedmiotów, autorytaryzm nauczycieli, błędy metodyczne itp.). W szkole alternatywnej uczniowie utrzymują szerokie kontakty z różnymi środowiskami 6 Por. tamże, s Children s Health Encyclopedia, Detroit 2005, e-book. 8 World Education Encyclopedia, Detroit 2005, e-book. 9 Wikipedia. The Free Encyclopedia, 2005.

16 20 Czesław Kupisiewicz społecznymi, pobierają naukę zarówno w szkole, jak i poza nią oraz łączą ją z pracą, a ponadto mają wpływ na dobór treści, metod i środków nauczania stosownie do wykazywanych zainteresowań i planów życiowych. Szkoły alternatywne są zróżnicowane pod względem programowym i organizacyjnym, wspólny natomiast jest ich cel: przekształcenie skostniałej szkoły tradycyjnej w placówkę otwartą na innowacje oraz sprzyjającą wszechstronnemu rozwojowi uczniów 10. Przejdźmy teraz do analizy egzemplarycznie dobranych definicji szkoły alternatywnej oraz sformułowania wynikających z niej wniosków. Próba analizy wybranych definicji szkoły alternatywnej Ruch szkół alternatywnych, podobnie zresztą jak na początku XX wieku ruch nowego wychowania, jest znacznie zróżnicowany. Świadczą o tym nie tylko poważne różnice w sposobie definiowania szkoły alternatywnej, ale także duża liczba jej odmian. Gdy chodzi o definicje, to wspólne (lub zbliżone) w nich są przynajmniej w przypadku definicji eksponowanych w niniejszym opracowaniu następujące tezy: I. Szkoła alternatywna jest że posłużę się Heglowską terminologią swoistą antytezą szkoły tradycyjnej (konwencjonalnej). W żadnej jednak z przytoczonych w tym opracowaniu definicji nie sformułowano w miarę pełnego zestawu konstytutywnych cech owej antytezy, a jest ich niemało 11. W tej sytuacji ten niepełny obraz szkoły tradycyjnej utrudnia, a nawet uniemożliwia w miarę wyraźne w logicznym znaczeniu tych terminów ukazanie tego, co stanowi istotę jej zaprzeczenia, tzn. szkoły alternatywnej. II. Podobny zarzut odnosi się do mało konkretnych sposobów precyzowania celów i zadań szkoły alternatywnej. Przykładowo: [...] szkoła ta stanowi alternatywę wobec koncepcji realizowanych w szkołach prowadzonych przez organy administracji państwowej bądź gminnej 12 ; [...] jest ukierunkowana na realizację innych niż w szkołach publicznych założeń teleologicznych, programowych, organizacyjnych i metodycznych 13 ; 10 WIEM Wielka Interaktywna Encyklopedia Multiumedialna, CD-ROM, zob. 11 Por. np. C. Kupisiewicz, Podstawy dydaktyki, Warszawa 2006, s , gdzie zawarta jest dość szczegółowa charakterystyka tradycyjnego (Herbartowskiego) systemu kształcenia. 12 B. Milerski, B. Śliwerski, Leksykon PWN Pedagogika, Warszawa 2000, s Por. C. Kupisiewicz, Szkoła w XX wieku: kierunki i próby przebudowy, Warszawa 2006.

17 Szkoła alternatywna definicje, rodzaje, ocena, perspektywy rozwoju 21 [...] zaspokaja wychowawcze, zdrowotne i behawioralne potrzeby dzieci i dorosłych, czego nie czyni szkoła tradycyjna 14. W związku z tym nasuwają się pytania: Jakie konkretnie są te koncepcje, które realizują szkoły prowadzone przez organy administracji państwowej bądź gminnej? Jakie konkretnie założenia teleologiczne, programowe, organizacyjne i metodyczne realizuje szkoła alternatywna? Jakich konkretnie potrzeb wychowawczych, zdrowotnych i behawioralnych nie zaspokaja tradycyjna szkoła? Zrozumiałe, że w definicjach zwłaszcza klasycznych nie można pomieścić wszystkich znaczących składników definiowanych rzeczy, zjawisk, procesów itp. Powinny one jednak mieć klarownie sformułowany najbliższy rodzaj (genus proximum) oraz różnicę gatunkową (diff erentia specifi ca). A tej właśnie klarowności brakuje w przytoczonych w tym opracowaniu definicjach. III. Kolejnym mankamentem owych definicji jest wyjaśnianie ignotum per ignotum nieznanego przez nieznane. Jest tak, kiedy pisze się na przykład, że szkoła alternatywna stosuje alternatywne metody lub realizuje alternatywne w stosunku do szkoły tradycyjnej treści nauczania. IV. Kolejnym błędem, o którym notabene wspominałem już w tym opracowaniu, jest definiowanie szkoły alternatywnej nie tyle jako samodzielnego podmiotu czy bytu edukacyjnego, ile przez opis sprawowanych przez nią funkcji, w tym głównie wychowania i nauczania. V. Nieracjonalne jest również definiowanie szkoły alternatywnej w drodze enumeracji i opisu jej różnych odmian, gdyż to nie one tworzą jej najbliższy rodzaj, albo określanie jej jako jedynie alternatywy dla szkoły konwencjonalnej z pominięciem wskazania konstytutywnych cech obu definiowanych członów. W tym bowiem przypadku wyraża się ignotum per ignotum nieznane przez nieznane. Z tego, co wyżej powiedziano, wynika, że wśród przytoczonych w tym opracowaniu definicji szkoły alternatywnej nie ma takich, które nie budziłyby mniejszych lub większych zastrzeżeń, przynajmniej z punktu widzenia logiki formalnej. Pora zatem podjąć próbę zaproponowania definicji wolnej od tego rodzaju uchybień. Próba zdefiniowania szkoły alternatywnej Jak należałoby zdefiniować szkołę alternatywną, aby powtórzmy sformułowany już wyżej postulat uniknąć wymienionych w poprzednim paragrafie uchybień? 14 Children s Health Encyclopedia, dz. cyt.

18 22 Czesław Kupisiewicz Sądzę, że pierwszym warunkiem osiągnięcia tego celu jest przyjęcie założenia, w myśl którego pojęcie szkoła alternatywna można definiować w sposób szeroki, obejmujący całokształt składników alternatywności, bądź wąski, z niepełną liczbą owych składników. W pierwszym przypadku alternatywne w stosunku do szkoły konwencjonalnej są realizowane przez szkołę cele i treści nauczania, a także stosowane w niej metody, formy organizacyjne oraz środki dydaktyczne, czyli wszystkie czynniki typowe dla szeroko rozumianej szkoły alternatywnej. W drugim natomiast przypadku, odnoszącym się do wąskiego rozumienia alternatywności, a zatem do szkoły częściowo alternatywnej, w grę wchodzą niektóre tylko składniki zinstytucjonalizowanego nauczania, np. programy lub/i metody nauczania, jak ma to miejsce chociażby w szkołach M. Montessori czy C. Freineta, że odwołam się do cytowanych już w tym opracowaniu przykładów. Wynika stąd, że szkoła alternatywna jest placówką oświatową, w której wszystkie lub tylko niektóre składniki planowego i systematycznego nauczania są realizowane inaczej, niż to się dzieje w szkole tradycyjnej (konwencjonalnej), która hołduje pedagogicznej doktrynie J.F. Herbarta i jego uczniów, zwanych herbartystami. Potraktujmy tę definicję szkoły alternatywnej jako wstępną i równocześnie stosunkowo ogólną. Drugim warunkiem zbudowania poprawnej definicji szkoły alternatywnej jest enumeracja jej konstytutywnych cech. W latach 70. ubiegłego wieku próbę tego rodzaju podjął niemiecki pedagog G. Brinkmann. Do takich właśnie cech zaliczył on: 1) odkrycie wychowanka, w związku z czym w szkole alternatywnej cele i treść nauczania analizuje się nie tyle z punktu widzenia potrzeb społecznych, ile pod kątem zainteresowań oraz potrzeb poznawczych uczniów; 2) odrzucenie tzw. szkoły nauczającej (Lernschule), w której się tylko naucza, na rzecz szkoły wychowującej, która kształtuje charakter, poglądy, kryteria oceny różnych wartości itp.; 3) nacisk na respektowanie takich zasad pracy dydaktyczno-wychowawczej, jak: zasada samodzielności uczniów, łączenia teorii z praktyką w nauczaniu, wzbogacania nauki szkolnej o elementy gier i zabaw (przede wszystkim w nauczaniu początkowym), a ponadto zasada całościowego traktowania osobowości każdego ucznia, w myśl której równie ważny jest jego rozwój umysłowy, jak fizyczny, emocjonalny i wolicjonalny 15. W bliższych nam już czasach rejestr konstytutywnych cech szkoły alternatywnej obejmuje następujące pozycje: 15 G. Brinkmann (red.), Teorie der Schule Sculmodelle, Kronberg 1974, s. 77.

19 Szkoła alternatywna definicje, rodzaje, ocena, perspektywy rozwoju Szkoła jako najważniejsza instytucja oświatowa współczesnego społeczeństwa jest wbrew propozycjom jej zlikwidowania, głoszonym przez I. Illicha i innych descholaryzatorów potrzebna, a nawet nieunikniona, jak głosi H. von Hentig. Musi to jednak być szkoła radykalnie różna pod wieloma względami od szkoły dotychczasowej, tradycyjnej. 2. Ta nowa szkoła powinna być otwarta na to, co ją otacza, co postępowe i twórcze, co pobudza uczniów do samodzielnego myślenia i działania, do samorzutnej aktywności poznawczej, co wywołuje ich zainteresowania, stymuluje grupowe formy pracy umysłowej i manualnej, zapewnia szkole możliwości samofinansowania swoich potrzeb, m.in. w drodze łączenia nauki szkolnej z pracą uczniów w szkolnych warsztatach produkcyjnych oraz pozaszkolnych zakładach wytwórczych, słowem jest dla uczniów życiem, a nie tylko przygotowywaniem do niego. 3. Nowa szkoła a taką jest szkoła alternatywna nie może popełniać błędów typowych dla szkoły tradycyjnej, a w szczególności: tworzenia klas z uczniów tego samego rocznika, często przecież różnych pod względem zdolności, zainteresowań, aspiracji edukacyjnych itp.; mnożenia przedmiotów nauki szkolnej bez względu na bieżące i perspektywiczne potrzeby poznawcze i zawodowe uczniów; uśredniania stopnia trudności realizowanych treści programowych, tempa uczenia się oraz czasu przeznaczonego na opanowanie określonych zagadnień, różnego przecież w przypadku poszczególnych uczniów; stosowania subiektywnych form i środków oceny postępów uczniów w nauce, faworyzujących przy tym kontrolę wiadomości, w znacznie natomiast mniejszym stopniu umiejętności; tolerowania przestarzałej doktryny nauczania, uprzywilejowującej układ wiedza program nauczania nauczyciel uczeń, w którym uczniowie skazani są na bierną recepcję przekazywanej im wiedzy, pozbawiającą ich możliwości samodzielnego zdobywania tej wiedzy; ograniczanie uczniom szerokiego i bezpośredniego kontaktu z przyrodą, życiem społecznym i kulturalnym oraz różnymi rodzajami produkcji i usług oraz zaznajamiania ich ze współczesnymi problemami globalnymi. Wymienione wyżej warunki spełnia, w moim przekonaniu, następująca definicja szkoły alternatywnej: Szkoła alternatywna, w znaczeniu ogólnym, jest placówką oświatowo-wychowawczą, która w pełnym lub ograniczonym zakresie stosownie do pełnej lub ograniczonej interpretacji zakresu terminu alternatywność usiłuje zastąpić transmisyjno-reproduktywną doktrynę kształcenia, typową dla szkoły tradycyjnej, doktryną generatywną.

20 24 Czesław Kupisiewicz W celu nadania tak sformułowanej definicji szkoły alternatywnej bardziej szczegółowego charakteru, niezbędne byłoby wskazanie konstytutywnych cech szkoły tradycyjnej, takich jak: autorytaryzm, addytywizm i uniformizm programowy, metodyczny schematyzm, przekazywanie uczniom gotowej wiedzy do zapamiętania, a następnie do reprodukcji itd., oraz ich antagonistycznych odpowiedników, charakteryzujących pracę szkoły alternatywnej, przykładowo: wdrażanie uczniów do samodzielnego myślenia i działania, łączenie teorii z praktyką itd. W miarę pełne rejestry tych cech zostały omówione w pierwszej części tego paragrafu. Główne rodzaje szkoły alternatywnej oraz perspektywy rozwoju alternatywnych rozwiązań oświatowych Zgodnie ze sformułowaną wyżej definicją wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje szkoły alternatywnej: całkowicie (lub w pełni) alternatywną oraz częściowo alternatywną. W pierwszym przypadku wszystkie elementy składowe procesu kształcenia, tzn. nauczanie, uczenie się i uczenie (stwarzanie okazji do nauczania się czegoś), są w szkole alternatywnej realizowane inaczej, niż czyni to szkoła tradycyjna, a w drugim tylko niektóre z tych elementów, najczęściej programy oraz metody pracy dydaktyczno-wychowawczej, mają alternatywny charakter. W światowym piśmiennictwie pedagogicznym spotyka się, oprócz wskazanego wyżej, inne jeszcze podziały szkoły alternatywnej, a w konsekwencji również opisy innych rodzajów tych szkół 16, o czym zresztą była już mowa w tym opracowaniu 17. Nie rozwijając tutaj szerzej tej kwestii, skieruję uwagę na perspektywy rozwojowe szkoły alternatywnej. W cytowanej wyżej pracy 18 czytamy, że różne były oczekiwania na temat zadań, jakie ta szkoła powinna spełniać, a także jej przyszłości. I tak, jedni chcieli ograniczyć te zadania do nauczania elementarnego, a inni objąć alternatywnym kształceniem również wyższe szczeble tego procesu. Jedni byli zdania, że szkoła alternatywna stanowi warunek sine qua non uzdrowienia tradycyjnej szkoły, że tylko ona może sprostać potrzebom edukacyjnym XXI wieku, podczas gdy inni nie pokładali w niej aż tak dalekosiężnych oczekiwań. Przyszłość pokaże, po czyjej stronie była racja. 16 Por. na przykład C. Kupisiewicz, Szkoła w XX wieku..., dz. cyt., s. 83 i nast. 17 Tamże. 18 Tamże.

Edukacja alternatywna w XXI wieku

Edukacja alternatywna w XXI wieku Książka z DVD redakcja naukowa, Zbyszko Melosik i Boguslaw Sliwerski Edukacja alternatywna w XXI wieku Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2010 Recenzent: dr hab. Wiktor Żłobicki Redakcja wydawnicza:

Bardziej szczegółowo

Pedagogika alternatywna - tom 2 Innowacje edukacyjne i reformy pedagogiczne

Pedagogika alternatywna - tom 2 Innowacje edukacyjne i reformy pedagogiczne Pedagogika alternatywna - tom 2 Innowacje edukacyjne i reformy pedagogiczne Autor: Bogusław Śliwerski Dane techniczne: ISBN: 978-83-7308-712-5 Wydanie I, Kraków 2007, Format B5, Objętośd 420 stron, Oprawa

Bardziej szczegółowo

Edukacja alternatywna w XXI wieku

Edukacja alternatywna w XXI wieku Edukacja alternatywna w XXI wieku Autor: Bogusław Śliwerski ISBN: 978-83-7587-436-5 Dane techniczne: Wydanie I, Kraków 2010, Format B5, Objętośd 650 strony, Oprawa twarda, szyta. Książka zawiera płytę

Bardziej szczegółowo

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Małgorzata Kosiorek Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Oicyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oicyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej

Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej 3 Grzegorz Łuszczak Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej Akademia Ignatianum Wydawnictwo WAM Kraków 2012 5 Spis treści Wprowadzenie 11 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia

Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Roman Król Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Ofi cyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

Edukacja elastyczna flexischooling

Edukacja elastyczna flexischooling Edukacja elastyczna flexischooling James Hemming Jon Holt Roland Meighan Philip Toogood 1 Edukacja elastyczna Pedagogika skoncentrowana na uczniu, proces nauczania odpowiada potrzebom dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE DO DEMOKRACJI (zestawienie bibliograficzne w wyborze)

WYCHOWANIE DO DEMOKRACJI (zestawienie bibliograficzne w wyborze) WYCHOWANIE DO DEMOKRACJI (zestawienie bibliograficzne w wyborze) Wydawnictwa zwarte 1. DEMOKRACJA a wychowanie : materiały przedzjazdowe : II Ogólnopolski Zjazd Pedagogiczny. Toruń : Polskie Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Załącznik do Uchwały nr 125/2014 Senatu UKSW z dnia 25 września 2014 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów i kod programu wg USOS Poziom

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2 Spis treści Część I TEORIE WYCHOWANIA Wstęp (Bogusław Śliwerski) 12 Rozdział 1. Istota i przedmiot badań teorii wychowania

Bardziej szczegółowo

Studium Pedagogiczne dla absolwentów szkół wyższych

Studium Pedagogiczne dla absolwentów szkół wyższych Studium Pedagogiczne dla absolwentów szkół wyższych Rok akademicki 2015/2016 dr Marian Piekarski Centrum Pedagogiki i Psychologii Politechniki Krakowskiej www.cpip.pk.edu.pl 2 Formy kształcenia i doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. Jana Dobrogosta Krasińskiego w Węgrowie na lata

Koncepcja pracy Gimnazjum im. Jana Dobrogosta Krasińskiego w Węgrowie na lata Koncepcja pracy Gimnazjum im. Jana Dobrogosta Krasińskiego w Węgrowie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o następujące dokumenty: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Innowacje w pedagogice elementarnej Kod przedmiotu

Innowacje w pedagogice elementarnej Kod przedmiotu Innowacje w pedagogice elementarnej - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Innowacje w pedagogice elementarnej Kod przedmiotu 05.5-WP-PEDD-IPE-C_genMXZ8N Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy placówki

Koncepcja pracy placówki Koncepcja pracy placówki Edukacja jest podstawowym prawem człowieka oraz uniwersalną wartością. [ ] powinna organizować się wokół czterech aspektów kształcenia, [...] uczyć się, aby wiedzieć, tzn. aby

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (pytania)

Zagadnienia (pytania) Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. Bogdana Jańskiego w Łomży Zagadnienia (pytania) na obronę dyplomową licencjacką na kierunku: pedagogika Zagadnienia ogólne 1. Nurty kontestacyjne w pedagogice

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Szkoła i nauczyciele przyszłości : Zestawienie bibliograficzne

Szkoła i nauczyciele przyszłości : Zestawienie bibliograficzne Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Nowym Sączu Filia w Gorlicach ul. Wróblewskiego 10 38-300 Gorlice tel. 0-18 35 215 70 e-mail bibped@vp.pl Szkoła i nauczyciele przyszłości : Zestawienie bibliograficzne

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Koncepcja pracy Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Misja W naszym przedszkolu dziecko: - znajduje możliwość indywidualnego rozwoju możliwości twórczych i intelektualnych, - zdobywa wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe OLIGOFRENOPEDAGOGIKA - EDUKACJA I REWALIDACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE (III semestr)

Studia podyplomowe OLIGOFRENOPEDAGOGIKA - EDUKACJA I REWALIDACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE (III semestr) Studia podyplomowe OLIGOFRENOPEDAGOGIKA - EDUKACJA I REWALIDACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE (III semestr) Termin: 25.03.2017; 22.04.2017 godz. 9:00 Czas trwania 3 semestry (kwalifikacyjne) Łączna

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie. Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem,

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie. Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie Katedra Pedagogiki Pracy dr hab. Henryk Bednarczyk Technologia kształcenia zawodowego Plan nauczania Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem,

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej PROGRAM WYCHOWAWCZY Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej,,W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem Jan Paweł II PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Pedagogika porównawcza - opis przedmiotu

Pedagogika porównawcza - opis przedmiotu Pedagogika porównawcza - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Pedagogika porównawcza Kod przedmiotu 05.7-WP-PEDD-PEDP-C_pNadGen7JBIM Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii

Bardziej szczegółowo

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 5 SPECJALNA W BYDGOSZCZY PROGRAM WYCHOWAWCZY. Rok szkolny 2012/2013

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 5 SPECJALNA W BYDGOSZCZY PROGRAM WYCHOWAWCZY. Rok szkolny 2012/2013 ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 5 SPECJALNA W BYDGOSZCZY PROGRAM WYCHOWAWCZY Rok szkolny 2012/2013 MISJA SZKOŁY "Zaspokajać naturalną u młodzieży potrzebę wiedzy i doskonalenia poprzez zorganizowane przekazywanie

Bardziej szczegółowo

Nowy akt prawny (omówienie zawiera wybrane zmiany w stosunku do rozporządzenia poprzedzającego)

Nowy akt prawny (omówienie zawiera wybrane zmiany w stosunku do rozporządzenia poprzedzającego) Nowy akt prawny (omówienie zawiera wybrane zmiany w stosunku do rozporządzenia poprzedzającego) Nazwa nowego aktu prawnego: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów - PEDAGOGIKA. Tezy egzaminacyjne (podstawowe) Egzamin licencjacki

Kierunek studiów - PEDAGOGIKA. Tezy egzaminacyjne (podstawowe) Egzamin licencjacki Rada Wydziału 23.04.2014 Kierunek studiów - PEDAGOGIKA Tezy egzaminacyjne (podstawowe) 1. Znaczenie pojęć pedagogicznych: pedagog, edukacja, wychowanie, socjalizacja, pedagogia, pedagogika. 2. Miejsce

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 314/XLII/2010 Rady Miejskiej w Kaletach. z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie utworzenia Zespołu Szkół w Kaletach oraz nadania mu statutu

Uchwała Nr 314/XLII/2010 Rady Miejskiej w Kaletach. z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie utworzenia Zespołu Szkół w Kaletach oraz nadania mu statutu Uchwała Nr 314/XLII/2010 Rady Miejskiej w Kaletach z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie utworzenia Zespołu Szkół w Kaletach oraz nadania mu statutu Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Gdańsku

Kuratorium Oświaty w Gdańsku Kuratorium Oświaty w Gdańsku Konferencja dla dyrektorów szkół i placówek wrzesień 2015 Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2015/16 1.Wzmocnienie bezpieczeństwa dzieci

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ II Cele i zadania Szkoły

ROZDZIAŁ II Cele i zadania Szkoły ROZDZIAŁ II Cele i zadania Szkoły 7 1. Szkoła realizuje cele i zadania określone w ustawie o systemie oświaty oraz aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie, a w szczególności: 1) umożliwia zdobycie

Bardziej szczegółowo

Regulamin oceny pracy nauczyciela w Szkole Podstawowej Nr 2 im. Jana Brzechwy w Barcinie.

Regulamin oceny pracy nauczyciela w Szkole Podstawowej Nr 2 im. Jana Brzechwy w Barcinie. Regulamin oceny pracy nauczyciela w Szkole Podstawowej Nr 2 im. Jana Brzechwy w Barcinie. Regulamin opracowano na podstawie: 1. Rozporządzenia MEN z 2.11.2000r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania

Bardziej szczegółowo

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu w języku polskim angielskim UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Załącznik do procedury nr USZJK-II KARTA

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKA AKADEMIA KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO SCIENTIA WYCHOWAWCA JAKO ORGANIZATOR POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ

OGÓLNOPOLSKA AKADEMIA KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO SCIENTIA WYCHOWAWCA JAKO ORGANIZATOR POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ E-CZYTELNIA OGÓLNOPOLSKA AKADEMIA KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO SCIENTIA WYCHOWAWCA JAKO ORGANIZATOR POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ autor: Monika Bekker-Goska Zadania wychowawcy klasy stanowią szereg przedsięwzięć

Bardziej szczegółowo

PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016

PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016 PLAN DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SZAMOTUŁACH na lata 2011-2016 Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 07.09.1991 r. o systemie oświaty ( Dz.U. Nr 256,

Bardziej szczegółowo

Pedagogika współczesna

Pedagogika współczesna Pedagogika współczesna Sebastian Bakuła Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Struktura wykładu Wprowadzenie Pedagogika jako nauka: przedmiot, metody

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH. Na lata

KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH. Na lata KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH Na lata 2012-2017 Koncepcja funkcjonowania i rozwoju szkoły została opracowana w oparciu o: 1.Ustawę o systemie

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu:. Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy obowiązkowy Wydział: Humanistyczno- Społeczny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 1. Wymagania wstępne Uzyskanie zaliczenia z przedmiotu: psychologia, bezpieczeństwo i higiena pracy, zaliczenie dwóch

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Pracy Szkoły Podstawowej nr 15 im. Polskich Olimpijczyków w Koninie na lata

Koncepcja Pracy Szkoły Podstawowej nr 15 im. Polskich Olimpijczyków w Koninie na lata Koncepcja Pracy Szkoły Podstawowej nr 15 im. Polskich Olimpijczyków w Koninie na lata 2014-2019 Spis treści: 1. Misja i wizja. 2. Cele strategiczna na okres 5 lat [ 2014 2019 ]. 3. Kierunki rozwoju szkoły.

Bardziej szczegółowo

SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE I STOPNIA Rok akademicki 2016/2017 PEDAGOGIKA

SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE I STOPNIA Rok akademicki 2016/2017 PEDAGOGIKA SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE I STOPNIA Rok akademicki 2016/2017 PEDAGOGIKA lp. Nazwisko i imię promotora tytuł naukowy Katedra/zakład Temat -zagadnienia Tytuł: Uczniowie (dzieci i młodzież) a zagrożenia

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej i praktycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną Oligofrenopedagogika

Studia Podyplomowe Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną Oligofrenopedagogika Studia Podyplomowe Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną Oligofrenopedagogika I. Informacje ogólne II. Rekrutacja III. Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych IV. Treści programowe

Bardziej szczegółowo

P U B L I C Z N E G O G I M N A Z J U M im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Siemoni

P U B L I C Z N E G O G I M N A Z J U M im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Siemoni P U B L I C Z N E G O G I M N A Z J U M im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Siemoni Opracowano na podstawie Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 roku w sprawie nadzoru pedagogicznego.

Bardziej szczegółowo

Narada dla dyrektorów przedszkoli Wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego za rok szk. 2015/2016. Wydział Nadzoru Pedagogicznego. Lublin, 2016 r.

Narada dla dyrektorów przedszkoli Wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego za rok szk. 2015/2016. Wydział Nadzoru Pedagogicznego. Lublin, 2016 r. Narada dla dyrektorów przedszkoli Wyniki i wnioski z nadzoru pedagogicznego za rok szk. 2015/2016 Wydział Nadzoru Pedagogicznego Lublin, 2016 r. Realizacja zadań z nadzoru pedagogicznego - ewaluacje W

Bardziej szczegółowo

PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W POZNANIU FILIA W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM

PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W POZNANIU FILIA W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM Metody pracy z dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie Wydawnictwa zwarte: Bonder Danuta: Przygotowanie do zawodu osób upośledzonych umysłowo. W: Psychologia praktyczna w systemie oświaty. Pod red. Krystyny

Bardziej szczegółowo

i uczeń w Szanowni Państwo serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w

i uczeń w Szanowni Państwo serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w Akademia Techniczno-Humanistyczna Wydział Humanistyczno-Społeczny Katedra Pedagogiki Uniwersytet Śląski w Katowicach Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie Zakład Dydaktyki i Pedagogiki Wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE KLUCZOWE

KOMPETENCJE KLUCZOWE PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE 62-510 Konin, ul. Przemysłowa 7 tel.centr. (63) 242 63 39 (63) 249 30 40 e-mail pbp@pbpkonin.pl www.pbpkonin.pl KOMPETENCJE KLUCZOWE Wybór literatury dostępnej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

Spotkania z Małym Księciem. Wykorzystanie sztuki w pracy pedagogicznej z dziećmi

Spotkania z Małym Księciem. Wykorzystanie sztuki w pracy pedagogicznej z dziećmi Spotkania z Małym Księciem Wykorzystanie sztuki w pracy pedagogicznej z dziećmi Małgorzata Kapłon Spotkania z Małym Księciem Wykorzystanie sztuki w pracy pedagogicznej z dziećmi Ofi cyna Wydawnicza Impuls

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2016/2017

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2016/2017 PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2016/2017 Imię i nazwisko: Ks. dr hab. prof. UR Andrzej Garbarz Zakład/Katedra: Katedra Nauk o Rodzinie

Bardziej szczegółowo

PORADNICTWO PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNE Zestawienie bibliograficzne Wybór Renata Zubowicz

PORADNICTWO PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNE Zestawienie bibliograficzne Wybór Renata Zubowicz PORADNICTWO PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNE Zestawienie bibliograficzne Wybór Renata Zubowicz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE 2015/2016 Podstawa prawna: 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483, późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z przyrodą

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z przyrodą KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z przyrodą.. (nazwa specjalności) Nazwa Nazwa w j. ang. Prawne i etyczne aspekty zawodu nauczyciela Law and ethical aspects of the teaching profession

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną - Oligofrenopedagogika

Studia Podyplomowe. Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną - Oligofrenopedagogika Studia Podyplomowe Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną - Oligofrenopedagogika I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie Porady indywidualne bez badań dla dzieci i młodzieży Poradnictwo dla rodziców (opiekunów prawnych) dzieci i młodzieży Konsultacje dla rodziców, nauczycieli, wychowawców, pedagogów szkolnych, dyrektorów

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014. Główne założenia pracy szkoły:

KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014. Główne założenia pracy szkoły: KONCEPCJA PRACY IX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. JAROSŁAWA DĄBROWSKIEGO W ŁODZI REALIZOWANA W LATACH 2011-2014 Główne założenia pracy szkoły: A. Zapewnienie społeczności szkolnej warunków pracy i nauki

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Zespołu Szkół Architektoniczno Budowlanych i Licealnych

Charakterystyka Zespołu Szkół Architektoniczno Budowlanych i Licealnych Charakterystyka Zespołu Szkół Architektoniczno Budowlanych i Licealnych 1. W skład Zespołu Szkół Architektoniczno Budowlanych i Licealnych wchodzą: Szkoła młodzieżowa 24 oddziały; 662 uczniów Technikum

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące Działanie realizowane w ramach projektu Absolwent informatyki lub matematyki specjalistą na rynku pracy Matematyka i informatyka może i trudne, ale nie nudne Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące dr

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016 Przedszkole Miejskie nr 12 ul. Sportowa 2 66-400 Gorzów Wlkp. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016 Data obowiązywania: od 01.09.2013r. Zatwierdzono przez Radę

Bardziej szczegółowo

Pedagogika ogólna materiał nauczania. Temat 1. Zajęcia organizacyjne i wprowadzenie do przedmiotu

Pedagogika ogólna materiał nauczania. Temat 1. Zajęcia organizacyjne i wprowadzenie do przedmiotu Prowadzący: dr Małgorzata Kabat Pedagogika ogólna materiał nauczania Temat 1. Zajęcia organizacyjne i wprowadzenie do przedmiotu 1. Przedstawienie studentom materiału nauczania, 2. Podanie propozycji literaturowych,

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno - Społeczny

Bardziej szczegółowo

Katedra Pedagogiki Pracy Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie prof. dr hab. Henryk Bednarczyk

Katedra Pedagogiki Pracy Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie prof. dr hab. Henryk Bednarczyk Katedra Pedagogiki Pracy Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie prof. dr hab. Henryk Bednarczyk Technologia kształcenia zawodowego e-repetytorium Spis treści I. Ramowy plan nauczania 1. Cel studiów

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Gminnego Przedszkola w Baćkowicach. Misja przedszkola

KONCEPCJA PRACY. Gminnego Przedszkola w Baćkowicach. Misja przedszkola KONCEPCJA PRACY Gminnego Przedszkola w Baćkowicach WIZJA PRZEDSZKOLA Przedszkole: jest placówką bezpieczną, przyjazną dzieciom, rodzicom, pracownikom, otwartą na ich potrzeby, ukierunkowana jest na dziecko,

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/013 WydziałPsychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy wychowania

Teoretyczne podstawy wychowania Teoretyczne podstawy wychowania 1. Wychowanie człowieka na tle różnych epok 2. Przedmiotowy wymiar wychowania 3. Podstawowe kategorie procesu wychowania 4. Proces wychowania i jego istota 5. Determinanty

Bardziej szczegółowo

4. Dziecko z cukrzycą w przedszkolu / Joanna Czapla. // Wychowanie w Przedszkolu. - 2015, nr 4, s. 54-57

4. Dziecko z cukrzycą w przedszkolu / Joanna Czapla. // Wychowanie w Przedszkolu. - 2015, nr 4, s. 54-57 PEDAGOGICZNA BIBLIOTEKA WOJEWÓDZKA W RZESZOWIE INFORMATORIUM BIBLIOGRAFICZNE NOWOŚCI DLA PEDAGOGÓW SPECJALNYCH Książki, artykuły z czasopism, prac zbiorowych i wydawnictw ciągłych w zbiorach Pedagogicznej

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe w zakresie przygotowania pedagogicznego. Projekt Nauczyciel przedmiotów zawodowych

Studia podyplomowe w zakresie przygotowania pedagogicznego. Projekt Nauczyciel przedmiotów zawodowych Studia podyplomowe w zakresie przygotowania pedagogicznego Projekt Nauczyciel przedmiotów zawodowych Rok akademicki 2013/2014 Zakres tematyczny pracy końcowej (podyplomowej) pod kierunkiem dr Sylwii Domagalskiej

Bardziej szczegółowo

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin Jednostka prowadząca kierunek: Zakład Zdrowia Publicznego Kierunek: Zdrowie publiczne Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna III rok I 0 studia stacjonarne Pedagogika zdrowia Punkty ECTS: Wykłady: 20 godziny

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK:

ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK: ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK: 1. PEDAGOGIKA studia I stopnia, profil praktyczny, specjalność: a) EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA Z WYCHOWANIEM

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE w roku szkolnym 2015/2016 Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.

Bardziej szczegółowo

Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem

Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem Tutor Obie strony (tutor i uczeń) poświęcają czas i zaangażowanie na spotkania, których celem jest rozwój wiedzy, umiejętności

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA. pod redakcją Piotra Korzeniowskiego

ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA. pod redakcją Piotra Korzeniowskiego POLSKA AKADEMIA NAUK ODDZIAŁ W ŁODZI KOMISJA OCHRONY ŚRODOWISKA ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA Zagadnienie systemowe prawa ochrony środowiska, którym została poświęcona książka, ma wielkie

Bardziej szczegółowo

TRYB DOKONYWANIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA

TRYB DOKONYWANIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA Załącznik nr 1 do zarządzenia dyrektora szkoły nr 30/2015/2016 z dnia 9 lutego 2016 r. PROCEDURA OKREŚLAJĄCA TRYB I KRYTERIA DOKONYWANIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA w Publicznym Gimnazjum nr 32 im. Karola

Bardziej szczegółowo

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Instytut Pedagogiki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Uczelnie dla szkół Główne myśli Etap edukacji wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ NR 92 W WARSZAWIE 2013-2018

PLAN PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ NR 92 W WARSZAWIE 2013-2018 PLAN PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ NR 92 W WARSZAWIE 2013-2018 Plan pracy szkoły na lata 2013-2018 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 maja 2013r. w sprawie szczegółowych zasad

Bardziej szczegółowo

SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE II STOPNIA INSTYTUT PEDAGOGIKI ROK AKADEMICKI 2015/16

SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE II STOPNIA INSTYTUT PEDAGOGIKI ROK AKADEMICKI 2015/16 SEMINARIA STUDIA NIESTACJONARNE STOPNIA INSTYTUT PEDAGOGIKI lp. Nazwisko i imię promotora ROK AKADEMICKI 2015/16 tytuł naukowy /zakład Temat -zagadnienia Tytuł: Rodzina, szkoła i inne placówki oświatowo-wychowawcze

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej nr 4 w Jarocinie na lata

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej nr 4 w Jarocinie na lata Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej nr 4 w Jarocinie na lata 2016-2020. Podstawa prawna: Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r. (Dz.

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu

Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w

Bardziej szczegółowo

SYLABUS na rok 2013/2014

SYLABUS na rok 2013/2014 SYLABUS na rok 013/014 (1) Nazwa przedmiotu Pedagogika () Nazwa jednostki Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego prowadzącej przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY POSZUKIWANIE P R A W D Y POCZĄTKIEM MĄDROŚCI SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY DŁUGOFALOWY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 73 IM. GENERAŁA WŁADYSŁAWA ANDERSA we WROCŁAWIU OPRACOWANIE I NOWELIZACJA:

Bardziej szczegółowo

Plan nadzoru na rok szkolny 2013/2014 w Zespole Szkół Ogólnokształcących, im. Papieża Jana Pawła II

Plan nadzoru na rok szkolny 2013/2014 w Zespole Szkół Ogólnokształcących, im. Papieża Jana Pawła II Strona 1 Podstawa prawna: USTAWA z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr

Bardziej szczegółowo

Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności

Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności redakcja naukowa Lidia Pawelec CZĘŚĆ I. WSPÓŁCZESNOŚĆ W EDUKACJI PROBLEMY I ROZWIĄZANIA Część II. Kierunki współczesnego wychowania rola rodziny Kielce 2013

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W GORZYCACH NA LATA 2010-2016

KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W GORZYCACH NA LATA 2010-2016 KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W GORZYCACH NA LATA 2010-2016 Tak naprawdę, to są tylko dwie rzeczy, w które można wyposażyć dzieci: pierwsze są korzenie, a drugą skrzydła. Hadding Carter

Bardziej szczegółowo

i uczeń w Szanowni Państwo serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w

i uczeń w Szanowni Państwo serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Wołodymyra Hnatiuka w Tarnopolu Ostravská univerzita v Ostravě Katedra pedagogiky primárního a alternativního vzdělávání Pedagogická fakulta Akademia Techniczno-Humanistyczna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ NAZWA PRAKTYKI: Praktyka pedagogiczna- dyplomowa w nauczaniu zintegrowanym w szkołach podstawowych dla uczniów słabo słyszących KOD PRZEDMIOTU: 100S-2P3SURc KIERUNEK

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Plan. nadzoru pedagogicznego. na rok szkolny 2014/2015

Plan. nadzoru pedagogicznego. na rok szkolny 2014/2015 Plan nadzoru na rok szkolny 2014/2015 Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991 r. O systemie oświaty /Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 z późn. zm./ Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 7 ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 W KLASACH IV VI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 7 ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 W KLASACH IV VI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO W KLASACH IV VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 7 ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 IM. GEN. WŁADYSŁAWA SIKORSKIEGO W CHEŁMIE CHEŁM 2013 Opracował zespół

Bardziej szczegółowo

Materiały dotyczące działalności dydaktycznej z zakresu andragogiki i nauczania zdalnego. Bibliografia podmiotowa

Materiały dotyczące działalności dydaktycznej z zakresu andragogiki i nauczania zdalnego. Bibliografia podmiotowa Materiały dotyczące działalności dydaktycznej z zakresu andragogiki i nauczania zdalnego Bibliografia podmiotowa Wydawnictwa zwarte 1. Kształcenie korespondencyjne. - Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe,

Bardziej szczegółowo